---
type: article
status: Published
slug: "thucydides"
title: "History of the Peloponnesian War"
author: "Thucydides"
tradition: "greek"
language: "grc"
genre: "history"
period: "c. 431–400 BCE"
source_url: "https://raw.githubusercontent.com/PerseusDL/canonical-greekLit/70427323b61267cdcd0256b9b02009c23392de07/data/tlg0003/tlg001/tlg0003.tlg001.perseus-grc2.xml"
certainty: observed
source: "https://raw.githubusercontent.com/PerseusDL/canonical-greekLit/70427323b61267cdcd0256b9b02009c23392de07/data/tlg0003/tlg001/tlg0003.tlg001.perseus-grc2.xml"
---
# History of the Peloponnesian War

## Original

### Book 1

CHAPTER 1.1

SECTION 1.1.1
Θουκυδίδης Ἀθηναῖος ξυνέγραψε τὸν πόλεμον τῶν Πελοποννησίων καὶ Ἀθηναίων, ὡς ἐπολέμησαν πρὸς ἀλλήλους, ἀρξάμενος εὐθὺς καθισταμένου καὶ ἐλπίσας μέγαν τε ἔσεσθαι καὶ ἀξιολογώτατον τῶν προγεγενημένων, τεκμαιρόμενος ὅτι ἀκμάζοντές τε ᾖσαν ἐς αὐτὸν ἀμφότεροι παρασκευῇ τῇ πάσῃ καὶ τὸ ἄλλο Ἑλληνικὸν ὁρῶν ξυνιστάμενον πρὸς ἑκατέρους, τὸ μὲν εὐθύς, τὸ δὲ καὶ διανοούμενον.

SECTION 1.1.2
κίνησις γὰρ αὕτη μεγίστη δὴ τοῖς Ἕλλησιν ἐγένετο καὶ μέρει τινὶ τῶν βαρβάρων, ὡς δὲ εἰπεῖν καὶ ἐπὶ πλεῖστον ἀνθρώπων.

SECTION 1.1.3
τὰ γὰρ πρὸ αὐτῶν καὶ τὰ ἔτι παλαίτερα σαφῶς μὲν εὑρεῖν διὰ χρόνου πλῆθος ἀδύνατα ἦν, ἐκ δὲ τεκμηρίων ὧν ἐπὶ μακρότατον σκοποῦντί μοι πιστεῦσαι ξυμβαίνει οὐ μεγάλα νομίζω γενέσθαι οὔτε κατὰ τοὺς πολέμους οὔτε ἐς τὰ ἄλλα.

CHAPTER 1.2

SECTION 1.2.1
φαίνεται γὰρ ἡ νῦν Ἑλλὰς καλουμένη οὐ πάλαι βεβαίως οἰκουμένη, ἀλλὰ μεταναστάσεις τε οὖσαι τὰ πρότερα καὶ ῥᾳδίως ἕκαστοι τὴν ἑαυτῶν ἀπολείποντες βιαζόμενοι ὑπό τινων αἰεὶ πλειόνων.

SECTION 1.2.2
τῆς γὰρ ἐμπορίας οὐκ οὔσης, οὐδ’ ἐπιμειγνύντες ἀδεῶς ἀλλήλοις οὔτε κατὰ γῆν οὔτε διὰ θαλάσσης, νεμόμενοί τε τὰ αὑτῶν ἕκαστοι ὅσον ἀποζῆν καὶ περιουσίαν χρημάτων οὐκ ἔχοντες οὐδὲ γῆν φυτεύοντες, ἄδηλον ὂν ὁπότε τις ἐπελθὼν καὶ ἀτειχίστων ἅμα ὄντων ἄλλος ἀφαιρήσεται, τῆς τε καθ’ ἡμέραν ἀναγκαίου τροφῆς πανταχοῦ ἂν ἡγούμενοι ἐπικρατεῖν, οὐ χαλεπῶς ἀπανίσταντο, καὶ δι’ αὐτὸ οὔτε μεγέθει πόλεων ἴσχυον οὔτε τῇ ἄλλῃ παρασκευῇ.

SECTION 1.2.3
μάλιστα δὲ τῆς γῆς ἡ ἀρίστη αἰεὶ τὰς μεταβολὰς τῶν οἰκητόρων εἶχεν, ἥ τε νῦν Θεσσαλία καλουμένη καὶ Βοιωτία Πελοποννήσου τε τὰ πολλὰ πλὴν Ἀρκαδίας, τῆς τε ἄλλης ὅσα ἦν κράτιστα.

SECTION 1.2.4
διὰ γὰρ ἀρετὴν γῆς αἵ τε δυνάμεις τισὶ μείζους ἐγγιγνόμεναι στάσεις ἐνεποίουν ἐξ ὧν ἐφθείροντο, καὶ ἅμα ὑπὸ ἀλλοφύλων μᾶλλον ἐπεβουλεύοντο.

SECTION 1.2.5
τὴν γοῦν Ἀττικὴν ἐκ τοῦ ἐπὶ πλεῖστον διὰ τὸ λεπτόγεων ἀστασίαστον οὖσαν ἄνθρωποι ᾤκουν οἱ αὐτοὶ αἰεί.

SECTION 1.2.6
καὶ παράδειγμα τόδε τοῦ λόγου οὐκ ἐλάχιστόν ἐστι διὰ τὰς μετοικίας ἐς τὰ ἄλλα μὴ ὁμοίως αὐξηθῆναι· ἐκ γὰρ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος οἱ πολέμῳ ἢ στάσει ἐκπίπτοντες παρ᾽ Ἀθηναίους οἱ δυνατώτατοι ὡς βέβαιον ὂν ἀνεχώρουν, καὶ πολῖται γιγνόμενοι εὐθὺς ἀπὸ παλαιοῦ μείζω ἔτι ἐποίησαν πλήθει ἀνθρώπων τὴν πόλιν, ὥστε καὶ ἐς Ἰωνίαν ὕστερον ὡς οὐχ ἱκανῆς οὔσης τῆς Ἀττικῆς ἀποικίας ἐξέπεμψαν.

CHAPTER 1.3

SECTION 1.3.1
δηλοῖ δέ μοι καὶ τόδε τῶν παλαιῶν ἀσθένειαν οὐχ ἥκιστα· πρὸ γὰρ τῶν Τρωικῶν οὐδὲν φαίνεται πρότερον κοινῇ ἐργασαμένη ἡ Ἑλλάς·

SECTION 1.3.2
δοκεῖ δέ μοι, οὐδὲ τοὔνομα τοῦτο ξύμπασά πω εἶχεν, ἀλλὰ τὰ μὲν πρὸ Ἕλληνος τοῦ Δευκαλίωνος καὶ πάνυ οὐδὲ εἶναι ἡ ἐπίκλησις αὕτη, κατὰ ἔθνη δὲ ἄλλα τε καὶ τὸ Πελασγικὸν ἐπὶ πλεῖστον ἀφ’ ἑαυτῶν τὴν ἐπωνυμίαν παρέχεσθαι, Ἕλληνος δὲ καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ ἐν τῇ Φθιώτιδι ἰσχυσάντων, καὶ ἐπαγομένων αὐτοὺς ἐπ’ ὠφελίᾳ ἐς τὰς ἄλλας πόλεις, καθ’ ἑκάστους μὲν ἤδη τῇ ὁμιλίᾳ μᾶλλον καλεῖσθαι Ἕλληνας, οὐ μέντοι πολλοῦ γε χρόνου [ἐδύνατο] καὶ ἅπασιν ἐκνικῆσαι.

SECTION 1.3.3
τεκμηριοῖ δὲ μάλιστα Ὅμηρος· πολλῷ γὰρ ὕστερον ἔτι καὶ τῶν Τρωικῶν γενόμενος οὐδαμοῦ τοὺς ξύμπαντας ὠνόμασεν, οὐδ’ ἄλλους ἢ τοὺς μετ’ Ἀχιλλέως ἐκ τῆς Φθιώτιδος, οἵπερ καὶ πρῶτοι Ἕλληνες ἦσαν, Δαναοὺς δὲ ἐν τοῖς ἔπεσι καὶ Ἀργείους καὶ Ἀχαιοὺς ἀνακαλεῖ. οὐ μὴν οὐδὲ βαρβάρους εἴρηκε διὰ τὸ μηδὲ Ἕλληνάς πω, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ἀντίπαλον ἐς ἓν ὄνομα ἀποκεκρίσθαι.

SECTION 1.3.4
οἱ δ’ οὖν ὡς ἕκαστοι Ἕλληνες κατὰ πόλεις τε ὅσοι ἀλλήλων ξυνίεσαν καὶ ξύμπαντες ὕστερον κληθέντες οὐδὲν πρὸ τῶν Τρωικῶν δι’ ἀσθένειαν καὶ ἀμειξίαν ἀλλήλων ἁθρόοι ἔπραξαν. ἀλλὰ καὶ ταύτην τὴν στρατείαν θαλάσσῃ ἤδη πλείω χρώμενοι ξυνεξῆλθον.

CHAPTER 1.4

SECTION 1.4.1
Μίνως γὰρ παλαίτατος ὧν ἀκοῇ ἴσμεν ναυτικὸν ἐκτήσατο καὶ τῆς νῦν Ἑλληνικῆς θαλάσσης ἐπὶ πλεῖστον ἐκράτησε καὶ τῶν Κυκλάδων νήσων ἦρξέ τε καὶ οἰκιστὴς πρῶτος τῶν πλείστων ἐγένετο, Κᾶρας ἐξελάσας καὶ τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας ἡγεμόνας ἐγκαταστήσας· τό τε λῃστικόν, ὡς εἰκός, καθῄρει ἐκ τῆς θαλάσσης ἐφ’ ὅσον ἐδύνατο, τοῦ τὰς προσόδους μᾶλλον ἰέναι αὐτῷ.

CHAPTER 1.5

SECTION 1.5.1
οἱ γὰρ Ἕλληνες τὸ πάλαι καὶ τῶν βαρβάρων οἵ τε ἐν τῇ ἠπείρῳ παραθαλάσσιοι καὶ ὅσοι νήσους εἶχον, ἐπειδὴ ἤρξαντο μᾶλλον περαιοῦσθαι ναυσὶν ἐπ’ ἀλλήλους, ἐτράποντο πρὸς λῃστείαν, ἡγουμένων ἀνδρῶν οὐ τῶν ἀδυνατωτάτων κέρδους τοῦ σφετέρου αὐτῶν ἕνεκα καὶ τοῖς ἀσθενέσι τροφῆς, καὶ προσπίπτοντες πόλεσιν ἀτειχίστοις καὶ κατὰ κώμας οἰκουμέναις ἥρπαζον καὶ τὸν πλεῖστον τοῦ βίου ἐντεῦθεν ἐποιοῦντο, οὐκ ἔχοντός πω αἰσχύνην τούτου τοῦ ἔργου, φέροντος δέ τι καὶ δόξης μᾶλλον·

SECTION 1.5.2
δηλοῦσι δὲ τῶν τε ἠπειρωτῶν τινὲς ἔτι καὶ νῦν, οἷς κόσμος καλῶς τοῦτο δρᾶν, καὶ οἱ παλαιοὶ τῶν ποιητῶν τὰς πύστεις τῶν καταπλεόντων πανταχοῦ ὁμοίως ἐρωτῶντες εἰ λῃσταί εἰσιν, ὡς οὔτε ὧν πυνθάνονται ἀπαξιούντων τὸ ἔργον, οἷς τε ἐπιμελὲς εἴη εἰδέναι οὐκ ὀνειδιζόντων.

SECTION 1.5.3
ἐλῄζοντο δὲ καὶ κατ’ ἤπειρον ἀλλήλους.καὶ μέχρι τοῦδε πολλὰ τῆς Ἑλλάδος τῷ παλαιῷ τρόπῳ νέμεται περί τε Λοκροὺς τοὺς Ὀζόλας καὶ Αἰτωλοὺς καὶ Ἀκαρνᾶνας καὶ τὴν ταύτῃ ἤπειρον. τό τε σιδηροφορεῖσθαι τούτοις τοῖς ἠπειρώταις ἀπὸ τῆς παλαιᾶς λῃστείας ἐμμεμένηκεν·

CHAPTER 1.6

SECTION 1.6.1
πᾶσα γὰρ ἡ Ἑλλὰς ἐσιδηροφόρει διὰ τὰς ἀφάρκτους τε οἰκήσεις καὶ οὐκ ἀσφαλεῖς παρ᾽ ἀλλήλους ἐφόδους, καὶ ξυνήθη τὴν δίαιταν μεθ’ ὅπλων ἐποιήσαντο ὥσπερ οἱ βάρβαροι.

SECTION 1.6.2
σημεῖον δ’ ἐστὶ ταῦτα τῆς Ἑλλάδος ἔτι οὕτω νεμόμενα τῶν ποτὲ καὶ ἐς πάντας ὁμοίων διαιτημάτων.

SECTION 1.6.3
ἐν τοῖς πρῶτοι δὲ Ἀθηναῖοι τόν τε σίδηρον κατέθεντο καὶ ἀνειμένῃ τῇ διαίτῃ ἐς τὸ τρυφερώτερον μετέστησαν. καὶ οἱ πρεσβύτεροι αὐτοῖς τῶν εὐδαιμόνων διὰ τὸ ἁβροδίαιτον οὐ πολὺς χρόνος ἐπειδὴ χιτῶνάς τε λινοῦς ἐπαύσαντο φοροῦντες καὶ χρυσῶν τεττίγων ἐνέρσει κρωβύλον ἀναδούμενοι τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τριχῶν· ἀφ’ οὗ καὶ Ἰώνων τοὺς πρεσβυτέρους κατὰ τὸ ξυγγενὲς ἐπὶ πολὺ αὕτη ἡ σκευὴ κατέσχεν.

SECTION 1.6.4
μετρίᾳ δ’ αὖ ἐσθῆτι καὶ ἐς τὸν νῦν τρόπον πρῶτοι Λακεδαιμόνιοι ἐχρήσαντο καὶ ἐς τὰ ἄλλα πρὸς τοὺς πολλοὺς οἱ τὰ μείζω κεκτημένοι ἰσοδίαιτοι μάλιστα κατέστησαν.

SECTION 1.6.5
ἐγυμνώθησάν τε πρῶτοι καὶ ἐς τὸ φανερὸν ἀποδύντες λίπα μετὰ τοῦ γυμνάζεσθαι ἠλείψαντο· τὸ δὲ πάλαι καὶ ἐν τῷ Ὀλυμπικῷ ἀγῶνι διαζώματα ἔχοντες περὶ τὰ αἰδοῖα οἱ ἀθληταὶ ἠγωνίζοντο, καὶ οὐ πολλὰ ἔτη ἐπειδὴ πέπαυται. ἔτι δὲ καὶ ἐν τοῖς βαρβάροις ἔστιν οἷς νῦν, καὶ μάλιστα τοῖς Ἀσιανοῖς, πυγμῆς καὶ πάλης ἆθλα τίθεται, καὶ διεζωμένοι τοῦτο δρῶσιν.

SECTION 1.6.6
πολλὰ δ’ ἂν καὶ ἄλλα τις ἀποδείξειε τὸ παλαιὸν Ἑλληνικὸν ὁμοιότροπα τῷ νῦν βαρβαρικῷ διαιτώμενον.

CHAPTER 1.7

SECTION 1.7.1
τῶν δὲ πόλεων ὅσαι μὲν νεώτατα ᾠκίσθησαν καὶ ἤδη πλωιμωτέρων ὄντων, περιουσίας μᾶλλον ἔχουσαι χρημάτων ἐπ’ αὐτοῖς τοῖς αἰγιαλοῖς τείχεσιν ἐκτίζοντο καὶ τοὺς ἰσθμοὺς ἀπελάμβανον ἐμπορίας τε ἕνεκα καὶ τῆς πρὸς τοὺς προσοίκους ἕκαστοι ἰσχύος· αἱ δὲ παλαιαὶ διὰ τὴν λῃστείαν ἐπὶ πολὺ ἀντίσχουσαν ἀπὸ θαλάσσης μᾶλλον ᾠκίσθησαν, αἵ τε ἐν ταῖς νήσοις καὶ ἐν ταῖς ἠπείροις (ἔφερον γὰρ ἀλλήλους τε καὶ τῶν ἄλλων ὅσοι ὄντες οὐ θαλάσσιοι κάτω ᾤκουν), καὶ μέχρι τοῦδε ἔτι ἀνῳκισμένοι εἰσίν.

CHAPTER 1.8

SECTION 1.8.1
καὶ οὐχ ἧσσον λῃσταὶ ἦσαν οἱ νησιῶται, Κᾶρές τε ὄντες καὶ Φοίνικες· οὗτοι γὰρ δὴ τὰς πλείστας τῶν νήσων ᾤκησαν. μαρτύριον δέ· Δήλου γὰρ καθαιρομένης ὑπὸ Ἀθηναίων ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ καὶ τῶν θηκῶν ἀναιρεθεισῶν ὅσαι ἦσαν τῶν τεθνεώτων ἐν τῇ νήσῳ, ὑπὲρ ἥμισυ Κᾶρες ἐφάνησαν, γνωσθέντες τῇ τε σκευῇ τῶν ὅπλων ξυντεθαμμένῃ καὶ τῷ τρόπῳ ᾧ νῦν ἔτι θάπτουσιν.

SECTION 1.8.2
καταστάντος δὲ τοῦ Μίνω ναυτικοῦ πλωιμώτερα ἐγένετο παρ’ ἀλλήλους (οἱ γὰρ ἐκ τῶν νήσων κακοῦργοι ἀνέστησαν ὑπ’ αὐτοῦ, ὅτεπερ καὶ τὰς πολλὰς αὐτῶν κατῴκιζε),

SECTION 1.8.3
καὶ οἱ παρὰ θάλασσαν ἄνθρωποι μᾶλλον ἤδη τὴν κτῆσιν τῶν χρημάτων ποιούμενοι βεβαιότερον ᾤκουν, καί τινες καὶ τείχη περιεβάλλοντο ὡς πλουσιώτεροι ἑαυτῶν γιγνόμενοι· ἐφιέμενοι γὰρ τῶν κερδῶν οἵ τε ἥσσους ὑπέμενον τὴν τῶν κρεισσόνων δουλείαν, οἵ τε δυνατώτεροι περιουσίας ἔχοντες προσεποιοῦντο ὑπηκόους τὰς ἐλάσσους πόλεις.

SECTION 1.8.4
καὶ ἐν τούτῳ τῷ τρόπῳ μᾶλλον ἤδη ὄντες ὕστερον χρόνῳ ἐπὶ Τροίαν ἐστράτευσαν.

CHAPTER 1.9

SECTION 1.9.1
Ἀγαμέμνων τέ μοι δοκεῖ τῶν τότε δυνάμει προύχων καὶ οὐ τοσοῦτον τοῖς Τυνδάρεω ὅρκοις κατειλημμένους τοὺς Ἑλένης μνηστῆρας ἄγων τὸν στόλον ἀγεῖραι.

SECTION 1.9.2
λέγουσι δὲ καὶ οἱ τὰ σαφέστατα Πελοποννησίων μνήμῃ παρὰ τῶν πρότερον δεδεγμένοι Πέλοπά τε πρῶτον πλήθει χρημάτων, ἃ ἦλθεν ἐκ τῆς Ἀσίας ἔχων ἐς ἀνθρώπους ἀπόρους, δύναμιν περιποιησάμενον τὴν ἐπωνυμίαν τῆς χώρας ἔπηλυν ὄντα ὅμως σχεῖν, καὶ ὕστερον τοῖς ἐκγόνοις ἔτι μείζω ξυνενεχθῆναι, Εὐρυσθέως μὲν ἐν τῇ Ἀττικῇ ὑπὸ Ἡρακλειδῶν ἀποθανόντος, Ἀτρέως δὲ μητρὸς ἀδελφοῦ ὄντος αὐτῷ, καὶ ἐπιτρέψαντος Εὐρυσθέως, ὅτ᾽ ἐστράτευε, Μυκήνας τε καὶ τὴν ἀρχὴν κατὰ τὸ οἰκεῖον Ἀτρεῖ (τυγχάνειν δὲ αὐτὸν φεύγοντα τὸν πατέρα διὰ τὸν Χρυσίππου θάνατον), καὶ ὡς οὐκέτι ἀνεχώρησεν Εὐρυσθεύς, βουλομένων καὶ τῶν Μυκηναίων φόβῳ τῶν Ἡρακλειδῶν καὶ ἅμα δυνατὸν δοκοῦντα εἶναι καὶ τὸ πλῆθος τεθεραπευκότα τῶν Μυκηναίων τε καὶ ὅσων Εὐρυσθεὺς ἦρχε τὴν βασιλείαν Ἀτρέα παραλαβεῖν, καὶ τῶν Περσειδῶν τοὺς Πελοπίδας μείζους καταστῆναι.

SECTION 1.9.3
ἅ μοι δοκεῖ Ἀγαμέμνων παραλαβὼν καὶ ναυτικῷ [τε] ἅμα ἐπὶ πλέον τῶν ἄλλων ἰσχύσας, τὴν στρατείαν οὐ χάριτι τὸ πλέον ἢ φόβῳ ξυναγαγὼν ποιήσασθαι.

SECTION 1.9.4
φαίνεται γὰρ ναυσί τε πλείσταις αὐτὸς ἀφικόμενος καὶ Ἀρκάσι προσπαρασχών, ὡς Ὅμηρος τοῦτο δεδήλωκεν, εἴ τῳ ἱκανὸς τεκμηριῶσαι. καὶ ἐν τοῦ σκήπτρου ἅμα τῇ παραδόσει εἴρηκεν αὐτὸν / πολλῇσι νήσοισι καὶ Ἄργεϊ παντὶ ἀνάσσειν· / οὐκ ἂν οὖν νήσων ἔξω τῶν περιοικίδων (αὗται δὲ οὐκ ἂν πολλαὶ εἶεν) ἠπειρώτης ὢν ἐκράτει, εἰ μή τι καὶ ναυτικὸν εἶχεν. εἰκάζειν δὲ χρὴ καὶ ταύτῃ τῇ στρατείᾳ οἷα ἦν τὰ πρὸ αὐτῆς.

CHAPTER 1.10

SECTION 1.10.1
καὶ ὅτι μὲν Μυκῆναι μικρὸν ἦν, ἢ εἴ τι τῶν τότε πόλισμα νῦν μὴ ἀξιόχρεων δοκεῖ εἶναι, οὐκ ἀκριβεῖ ἄν τις σημείῳ χρώμενος ἀπιστοίη μὴ γενέσθαι τὸν στόλον τοσοῦτον ὅσον οἵ τε ποιηταὶ εἰρήκασι καὶ ὁ λόγος κατέχει.

SECTION 1.10.2
Λακεδαιμονίων γὰρ εἰ ἡ πόλις ἐρημωθείη, λειφθείη δὲ τά τε ἱερὰ καὶ τῆς κατασκευῆς τὰ ἐδάφη, πολλὴν ἂν οἶμαι ἀπιστίαν τῆς δυνάμεως προελθόντος πολλοῦ χρόνου τοῖς ἔπειτα πρὸς τὸ κλέος αὐτῶν εἶναι (καίτοι Πελοποννήσου τῶν πέντε τὰς δύο μοίρας νέμονται, τῆς τε ξυμπάσης ἡγοῦνται καὶ τῶν ἔξω ξυμμάχων πολλῶν· ὅμως δὲ οὔτε ξυνοικισθείσης πόλεως οὔτε ἱεροῖς καὶ κατασκευαῖς πολυτελέσι χρησαμένης, κατὰ κώμας δὲ τῷ παλαιῷ τῆς Ἑλλάδος τρόπῳ οἰκισθείσης, φαίνοιτ’ ἂν ὑποδεεστέρα), Ἀθηναίων δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο παθόντων διπλασίαν ἂν τὴν δύναμιν εἰκάζεσθαι ἀπὸ τῆς φανερᾶς ὄψεως τῆς πόλεως ἢ ἔστιν.

SECTION 1.10.3
οὔκουν ἀπιστεῖν εἰκός, οὐδὲ τὰς ὄψεις τῶν πόλεων μᾶλλον σκοπεῖν ἢ τὰς δυνάμεις, νομίζειν δὲ τὴν στρατείαν ἐκείνην μεγίστην μὲν γενέσθαι τῶν πρὸ αὑτῆς, λειπομένην δὲ τῶν νῦν, τῇ Ὁμήρου αὖ ποιήσει εἴ τι χρὴ κἀνταῦθα πιστεύειν, ἣν εἰκὸς ἐπὶ τὸ μεῖζον μὲν ποιητὴν ὄντα κοσμῆσαι, ὅμως δὲ φαίνεται καὶ οὕτως ἐνδεεστέρα.

SECTION 1.10.4
πεποίηκε γὰρ χιλίων καὶ διακοσίων νεῶν τὰς μὲν Βοιωτῶν εἴκοσι καὶ ἑκατὸν ἀνδρῶν, τὰς δὲ Φιλοκτήτου πεντήκοντα, δηλῶν, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, τὰς μεγίστας καὶ ἐλαχίστας· ἄλλων γοῦν μεγέθους πέρι ἐν νεῶν καταλόγῳ οὐκ ἐμνήσθη. αὐτερέται δὲ ὅτι ἦσαν καὶ μάχιμοι πάντες, ἐν ταῖς Φιλοκτήτου ναυσὶ δεδήλωκεν· τοξότας γὰρ πάντας πεποίηκε τοὺς προσκώπους. περίνεως δὲ οὐκ εἰκὸς πολλοὺς ξυμπλεῖν ἔξω τῶν βασιλέων καὶ τῶν μάλιστα ἐν τέλει, ἄλλως τε καὶ μέλλοντας πέλαγος περαιώσεσθαι μετὰ σκευῶν πολεμικῶν, οὐδ’ αὖ τὰ πλοῖα κατάφαρκτα ἔχοντας, ἀλλὰ τῷ παλαιῷ τρόπῳ λῃστικώτερον παρεσκευασμένα.

SECTION 1.10.5
πρὸς τὰς μεγίστας δ’ οὖν καὶ ἐλαχίστας ναῦς τὸ μέσον σκοποῦντι οὐ πολλοὶ φαίνονται ἐλθόντες, ὡς ἀπὸ πάσης τῆς Ἑλλάδος κοινῇ πεμπόμενοι.

CHAPTER 1.11

SECTION 1.11.1
αἴτιον δ’ ἦν οὐχ ἡ ὀλιγανθρωπία τοσοῦτον ὅσον ἡ ἀχρηματία. τῆς γὰρ τροφῆς ἀπορίᾳ τόν τε στρατὸν ἐλάσσω ἤγαγον καὶ ὅσον ἤλπιζον αὐτόθεν πολεμοῦντα βιοτεύσειν, ἐπειδὴ δὲ ἀφικόμενοι μάχῃ ἐκράτησαν (δῆλον δέ· τὸ γὰρ ἔρυμα τῷ στρατοπέδῳ οὐκ ἂν ἐτειχίσαντο), φαίνονται δ’ οὐδ’ ἐνταῦθα πάσῃ τῇ δυνάμει χρησάμενοι, ἀλλὰ πρὸς γεωργίαν τῆς Χερσονήσου τραπόμενοι καὶ λῃστείαν τῆς τροφῆς ἀπορίᾳ. ᾗ καὶ μᾶλλον οἱ Τρῶες αὐτῶν διεσπαρμένων τὰ δέκα ἔτη ἀντεῖχον βίᾳ, τοῖς αἰεὶ ὑπολειπομένοις ἀντίπαλοι ὄντες.

SECTION 1.11.2
περιουσίαν δὲ εἰ ἦλθον ἔχοντες τροφῆς καὶ ὄντες ἁθρόοι ἄνευ λῃστείας καὶ γεωργίας ξυνεχῶς τὸν πόλεμον διέφερον, ῥᾳδίως ἂν μάχῃ κρατοῦντες εἷλον, οἵ γε καὶ οὐχ ἁθρόοι, ἀλλὰ μέρει τῷ αἰεὶ παρόντι ἀντεῖχον, πολιορκίᾳ δ’ ἂν προσκαθεζόμενοι ἐν ἐλάσσονί τε χρόνῳ καὶ ἀπονώτερον τὴν Τροίαν εἷλον.

SECTION 1.11.3
ἀλλὰ δι’ ἀχρηματίαν τά τε πρὸ τούτων ἀσθενῆ ἦν καὶ αὐτά γε δὴ ταῦτα, ὀνομαστότατα τῶν πρὶν γενόμενα, δηλοῦται τοῖς ἔργοις ὑποδεέστερα ὄντα τῆς φήμης καὶ τοῦ νῦν περὶ αὐτῶν διὰ τοὺς ποιητὰς λόγου κατεσχηκότος·

CHAPTER 1.12

SECTION 1.12.1
ἐπεὶ καὶ μετὰ τὰ Τρωικὰ ἡ Ἑλλὰς ἔτι μετανίστατό τε καὶ κατῳκίζετο, ὥστε μὴ ἡσυχάσασαν αὐξηθῆναι.

SECTION 1.12.2
ἥ τε γὰρ ἀναχώρησις τῶν Ἑλλήνων ἐξ Ἰλίου χρονία γενομένη πολλὰ ἐνεόχμωσε, καὶ στάσεις ἐν ταῖς πόλεσιν ὡς ἐπὶ πολὺ ἐγίγνοντο, ἀφ’ ὧν ἐκπίπτοντες τὰς πόλεις ἔκτιζον.

SECTION 1.12.3
Βοιωτοί τε γὰρ οἱ νῦν ἑξηκοστῷ ἔτει μετὰ Ἰλίου ἅλωσιν ἐξ Ἄρνης ἀναστάντες ὑπὸ Θεσσαλῶν τὴν νῦν μὲν Βοιωτίαν, πρότερον δὲ Καδμηίδα γῆν καλουμένην ᾤκισαν (ἦν δὲ αὐτῶν καὶ ἀποδασμὸς πρότερον ἐν τῇ γῇ ταύτῃ, ἀφ’ ὧν καὶ ἐς Ἴλιον ἐστράτευσαν), Δωριῆς τε ὀγδοηκοστῷ ἔτει ξὺν Ἡρακλείδαις Πελοπόννησον ἔσχον.

SECTION 1.12.4
μόλις τε ἐν πολλῷ χρόνῳ ἡσυχάσασα ἡ Ἑλλὰς βεβαίως καὶ οὐκέτι ἀνισταμένη ἀποικίας ἐξέπεμψε, καὶ Ἴωνας μὲν Ἀθηναῖοι καὶ νησιωτῶν τοὺς πολλοὺς ᾤκισαν, Ἰταλίας δὲ καὶ Σικελίας τὸ πλεῖστον Πελοποννήσιοι τῆς τε ἄλλης Ἑλλάδος ἔστιν ἃ χωρία. πάντα δὲ ταῦτα ὕστερον τῶν Τρωικῶν ἐκτίσθη.

CHAPTER 1.13

SECTION 1.13.1
δυνατωτέρας δὲ γιγνομένης τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν χρημάτων τὴν κτῆσιν ἔτι μᾶλλον ἢ πρότερον ποιουμένης τὰ πολλὰ τυραννίδες ἐν ταῖς πόλεσι καθίσταντο, τῶν προσόδων μειζόνων γιγνομένων (πρότερον δὲ ἦσαν ἐπὶ ῥητοῖς γέρασι πατρικαὶ βασιλεῖαι), ναυτικά τε ἐξηρτύετο ἡ Ἑλλάς, καὶ τῆς θαλάσσης μᾶλλον ἀντείχοντο.

SECTION 1.13.2
πρῶτοι δὲ Κορίνθιοι λέγονται ἐγγύτατα τοῦ νῦν τρόπου μεταχειρίσαι τὰ περὶ τὰς ναῦς, καὶ τριήρεις ἐν Κορίνθῳ πρῶτον τῆς Ἑλλάδος ναυπηγηθῆναι.

SECTION 1.13.3
φαίνεται δὲ καὶ Σαμίοις Ἀμεινοκλῆς Κορίνθιος ναυπηγὸς ναῦς ποιήσας τέσσαρας· ἔτη δ᾽ ἐστὶ μάλιστα τριακόσια ἐς τὴν τελευτὴν τοῦδε τοῦ πολέμου ὅτε Ἀμεινοκλῆς Σαμίοις ἦλθεν.

SECTION 1.13.4
ναυμαχία τε παλαιτάτη ὧν ἴσμεν γίγνεται Κορινθίων πρὸς Κερκυραίους· ἔτη δὲ μάλιστα καὶ ταύτῃ ἑξήκοντα καὶ διακόσιά ἐστι μέχρι τοῦ αὐτοῦ χρόνου.

SECTION 1.13.5
οἰκοῦντες γὰρ τὴν πόλιν οἱ Κορίνθιοι ἐπὶ τοῦ Ἰσθμοῦ αἰεὶ δή ποτε ἐμπόριον εἶχον, τῶν Ἑλλήνων τὸ πάλαι κατὰ γῆν τὰ πλείω ἢ κατὰ θάλασσαν, τῶν τε ἐντὸς Πελοποννήσου καὶ τῶν ἔξω, διὰ τῆς ἐκείνων παρ’ ἀλλήλους ἐπιμισγόντων, χρήμασί τε δυνατοὶ ἦσαν, ὡς καὶ τοῖς παλαιοῖς ποιηταῖς δεδήλωται· ἀφνειὸν γὰρ ἐπωνόμασαν τὸ χωρίον. ἐπειδή τε οἱ Ἕλληνες μᾶλλον ἔπλῳζον, τὰς ναῦς κτησάμενοι τὸ λῃστικὸν καθῄρουν, καὶ ἐμπόριον παρέχοντες ἀμφότερα δυνατὴν ἔσχον χρημάτων προσόδῳ τὴν πόλιν.

SECTION 1.13.6
καὶ Ἴωσιν ὕστερον πολὺ γίγνεται ναυτικὸν ἐπὶ Κύρου Περσῶν πρώτου βασιλεύοντος καὶ Καμβύσου τοῦ υἱέος αὐτοῦ, τῆς τε καθ’ ἑαυτοὺς θαλάσσης Κύρῳ πολεμοῦντες ἐκράτησάν τινα χρόνον. καὶ Πολυκράτης Σάμου τυραννῶν ἐπὶ Καμβύσου ναυτικῷ ἰσχύων ἄλλας τε τῶν νήσων ὑπηκόους ἐποιήσατο καὶ Ῥήνειαν ἑλὼν ἀνέθηκε τῷ Ἀπόλλωνι τῷ Δηλίῳ. Φωκαῆς τε Μασσαλίαν οἰκίζοντες Καρχηδονίους ἐνίκων ναυμαχοῦντες·

CHAPTER 1.14

SECTION 1.14.1
δυνατώτατα γὰρ ταῦτα τῶν ναυτικῶν ἦν. φαίνεται δὲ καὶ ταῦτα πολλαῖς γενεαῖς ὕστερα γενόμενα τῶν Τρωικῶν τριήρεσι μὲν ὀλίγαις χρώμενα, πεντηκοντόροις δ’ ἔτι καὶ πλοίοις μακροῖς ἐξηρτυμένα ὥσπερ ἐκεῖνα.

SECTION 1.14.2
ὀλίγον τε πρὸ τῶν Μηδικῶν καὶ τοῦ Δαρείου θανάτου, ὃς μετὰ Καμβύσην Περσῶν ἐβασίλευσε, τριήρεις περί τε Σικελίαν τοῖς τυράννοις ἐς πλῆθος ἐγένοντο καὶ Κερκυραίοις· ταῦτα γὰρ τελευταῖα πρὸ τῆς Ξέρξου στρατείας ναυτικὰ ἀξιόλογα ἐν τῇ Ἑλλάδι κατέστη.

SECTION 1.14.3
Αἰγινῆται γὰρ καὶ Ἀθηναῖοι, καὶ εἴ τινες ἄλλοι, βραχέα ἐκέκτηντο, καὶ τούτων τὰ πολλὰ πεντηκοντόρους· ὀψέ τε ἀφ’ οὗ Ἀθηναίους Θεμιστοκλῆς ἔπεισεν Αἰγινήταις πολεμοῦντας, καὶ ἅμα τοῦ βαρβάρου προσδοκίμου ὄντος, τὰς ναῦς ποιήσασθαι αἷσπερ καὶ ἐναυμάχησαν· καὶ αὗται οὔπω εἶχον διὰ πάσης καταστρώματα.

CHAPTER 1.15

SECTION 1.15.1
τὰ μὲν οὖν ναυτικὰ τῶν Ἑλλήνων τοιαῦτα ἦν, τά τε παλαιὰ καὶ τὰ ὕστερον γενόμενα. ἰσχὺν δὲ περιεποιήσαντο ὅμως οὐκ ἐλαχίστην οἱ προσσχόντες αὐτοῖς χρημάτων τε προσόδῳ καὶ ἄλλων ἀρχῇ· ἐπιπλέοντες γὰρ τὰς νήσους κατεστρέφοντο, καὶ μάλιστα ὅσοι μὴ διαρκῆ εἶχον χώραν.

SECTION 1.15.2
κατὰ γῆν δὲ πόλεμος, ὅθεν τις καὶ δύναμις παρεγένετο, οὐδεὶς ξυνέστη· πάντες δὲ ἦσαν, ὅσοι καὶ ἐγένοντο, πρὸς ὁμόρους τοὺς σφετέρους ἑκάστοις, καὶ ἐκδήμους στρατείας πολὺ ἀπὸ τῆς ἑαυτῶν ἐπ’ ἄλλων καταστροφῇ οὐκ ἐξῇσαν οἱ Ἕλληνες. οὐ γὰρ ξυνειστήκεσαν πρὸς τὰς μεγίστας πόλεις ὑπήκοοι, οὐδ’ αὖ αὐτοὶ ἀπὸ τῆς ἴσης κοινὰς στρατείας ἐποιοῦντο, κατ’ ἀλλήλους δὲ μᾶλλον ὡς ἕκαστοι οἱ ἀστυγείτονες ἐπολέμουν.

SECTION 1.15.3
μάλιστα δὲ ἐς τὸν πάλαι ποτὲ γενόμενον πόλεμον Χαλκιδέων καὶ Ἐρετριῶν καὶ τὸ ἄλλο Ἑλληνικὸν ἐς ξυμμαχίαν ἑκατέρων διέστη.

CHAPTER 1.16

SECTION 1.16.1
ἐπεγένετο δὲ ἄλλοις τε ἄλλοθι κωλύματα μὴ αὐξηθῆναι, καὶ Ἴωσι προχωρησάντων ἐπὶ μέγα τῶν πραγμάτων Κῦρος καὶ ἡ Περσικὴ βασιλεία Κροῖσον καθελοῦσα καὶ ὅσα ἐντὸς Ἅλυος ποταμοῦ πρὸς θάλασσαν ἐπεστράτευσε καὶ τὰς ἐν τῇ ἠπείρῳ πόλεις ἐδούλωσε, Δαρεῖός τε ὕστερον τῷ Φοινίκων ναυτικῷ κρατῶν καὶ τὰς νήσους.

CHAPTER 1.17

SECTION 1.17.1
τύραννοί τε ὅσοι ἦσαν ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς πόλεσι,τὸ ἐφ’ ἑαυτῶν μόνον προορώμενοι ἔς τε τὸ σῶμα καὶ ἐς τὸ τὸν ἴδιον οἶκον αὔξειν δι’ ἀσφαλείας ὅσον ἐδύναντο μάλιστα τὰς πόλεις ᾤκουν, ἐπράχθη δὲ οὐδὲν ἀπ’ αὐτῶν ἔργον ἀξιόλογον, εἰ μὴ εἴ τι πρὸς περιοίκους τοὺς αὐτῶν ἑκάστοις· οἱ γὰρ ἐν Σικελίᾳ ἐπὶ πλεῖστον ἐχώρησαν δυνάμεως. οὕτω πανταχόθεν ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ πολὺν χρόνον κατείχετο μήτε κοινῇ φανερὸν μηδὲν κατεργάζεσθαι, κατὰ πόλεις τε ἀτολμοτέρα εἶναι.

CHAPTER 1.18

SECTION 1.18.1
ἐπειδὴ δὲ οἵ τε Ἀθηναίων τύραννοι καὶ οἱ ἐκ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος ἐπὶ πολὺ καὶ πρὶν τυραννευθείσης οἱ πλεῖστοι καὶ τελευταῖοι πλὴν τῶν ἐν Σικελίᾳ ὑπὸ Λακεδαιμονίων κατελύθησαν (ἡ γὰρ Λακεδαίμων μετὰ τὴν κτίσιν τῶν νῦν ἐνοικούντων αὐτὴν Δωριῶν ἐπὶ πλεῖστον ὧν ἴσμεν χρόνον στασιάσασα ὅμως ἐκ παλαιτάτου καὶ ηὐνομήθη καὶ αἰεὶ ἀτυράννευτος ἦν· ἔτη γάρ ἐστι μάλιστα τετρακόσια καὶ ὀλίγῳ πλείω ἐς τὴν τελευτὴν τοῦδε τοῦ πολέμου ἀφ’ οὗ Λακεδαιμόνιοι τῇ αὐτῇ πολιτείᾳ χρῶνται, καὶ δι’ αὐτὸ δυνάμενοι καὶ τὰ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι καθίστασαν), μετὰ δὲ τὴν τῶν τυράννων κατάλυσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος οὐ πολλοῖς ἔτεσιν ὕστερον καὶ ἡ ἐν Μαραθῶνι μάχη Μήδων πρὸς Ἀθηναίους ἐγένετο.

SECTION 1.18.2
δεκάτῳ δὲ ἔτει μετ’ αὐτὴν αὖθις ὁ βάρβαρος τῷ μεγάλῳ στόλῳ ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα δουλωσόμενος ἦλθεν. καὶ μεγάλου κινδύνου ἐπικρεμασθέντος οἵ τε Λακεδαιμόνιοι τῶν ξυμπολεμησάντων Ἑλλήνων ἡγήσαντο δυνάμει προύχοντες, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐπιόντων τῶν Μήδων διανοηθέντες ἐκλιπεῖν τὴν πόλιν καὶ ἀνασκευασάμενοι ἐς τὰς ναῦς ἐσβάντες ναυτικοὶ ἐγένοντο. κοινῇ τε ἀπωσάμενοι τὸν βάρβαρον, ὕστερον οὐ πολλῷ διεκρίθησαν πρός τε Ἀθηναίους καὶ Λακεδαιμονίους οἵ τε ἀποστάντες βασιλέως Ἕλληνες καὶ οἱ ξυμπολεμήσαντες. δυνάμει γὰρ ταῦτα μέγιστα διεφάνη· ἴσχυον γὰρ οἱ μὲν κατὰ γῆν, οἱ δὲ ναυσίν.

SECTION 1.18.3
καὶ ὀλίγον μὲν χρόνον ξυνέμεινεν ἡ ὁμαιχμία, ἔπειτα διενεχθέντες οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ Ἀθηναῖοι ἐπολέμησαν μετὰ τῶν ξυμμάχων πρὸς ἀλλήλους· καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων εἴ τινές που διασταῖεν, πρὸς τούτους ἤδη ἐχώρουν. ὥστε ἀπὸ τῶν Μηδικῶν ἐς τόνδε αἰεὶ τὸν πόλεμον τὰ μὲν σπενδόμενοι, τὰ δὲ πολεμοῦντες ἢ ἀλλήλοις ἢ τοῖς ἑαυτῶν ξυμμάχοις ἀφισταμένοις εὖ παρεσκευάσαντο τὰ πολέμια καὶ ἐμπειρότεροι ἐγένοντο μετὰ κινδύνων τὰς μελέτας ποιούμενοι.

CHAPTER 1.19

SECTION 1.19.1
καὶ οἱ μὲν Λακεδαιμόνιοι οὐχ ὑποτελεῖς ἔχοντες φόρου τοὺς ξυμμάχους ἡγοῦντο, κατ᾽ ὀλιγαρχίαν δὲ σφίσιν αὐτοῖς μόνον ἐπιτηδείως ὅπως πολιτεύσουσι θεραπεύοντες, Ἀθηναῖοι δὲ ναῦς τε τῶν πόλεων τῷ χρόνῳ παραλαβόντες πλὴν Χίων καὶ Λεσβίων, καὶ χρήματα τοῖς πᾶσι τάξαντες φέρειν. καὶ ἐγένετο αὐτοῖς ἐς τόνδε τὸν πόλεμον ἡ ἰδία παρασκευὴ μείζων ἢ ὡς τὰ κράτιστά ποτε μετὰ ἀκραιφνοῦς τῆς ξυμμαχίας ἤνθησαν.

CHAPTER 1.20

SECTION 1.20.1
τὰ μὲν οὖν παλαιὰ τοιαῦτα ηὗρον, χαλεπὰ ὄντα παντὶ ἑξῆς τεκμηρίῳ πιστεῦσαι. οἱ γὰρ ἄνθρωποι τὰς ἀκοὰς τῶν προγεγενημένων, καὶ ἢν ἐπιχώρια σφίσιν ᾖ, ὁμοίως ἀβασανίστως παρ’ ἀλλήλων δέχονται.

SECTION 1.20.2
Ἀθηναίων γοῦν τὸ πλῆθος Ἵππαρχον οἴονται ὑφ’ Ἁρμοδίου καὶ Ἀριστογείτονος τύραννον ὄντα ἀποθανεῖν, καὶ οὐκ ἴσασιν ὅτι Ἱππίας μὲν πρεσβύτατος ὢν ἦρχε τῶν Πεισιστράτου υἱέων, Ἵππαρχος δὲ καὶ Θεσσαλὸς ἀδελφοὶ ἦσαν αὐτοῦ, ὑποτοπήσαντες δέ τι ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ παραχρῆμα Ἁρμόδιος καὶ Ἀριστογείτων ἐκ τῶν ξυνειδότων σφίσιν Ἱππίᾳ μεμηνῦσθαι τοῦ μὲν ἀπέσχοντο ὡς προειδότος, βουλόμενοι δὲ πρὶν ξυλληφθῆναι δράσαντές τι καὶ κινδυνεῦσαι, τῷ Ἱππάρχῳ περιτυχόντες περὶ τὸ Λεωκόρειον καλούμενον τὴν Παναθηναϊκὴν πομπὴν διακοσμοῦντι ἀπέκτειναν.

SECTION 1.20.3
πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα ἔτι καὶ νῦν ὄντα καὶ οὐ χρόνῳ ἀμνηστούμενα καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες οὐκ ὀρθῶς οἴονται, ὥσπερ τούς τε Λακεδαιμονίων βασιλέας μὴ μιᾷ ψήφῳ προστίθεσθαι ἑκάτερον, ἀλλὰ δυοῖν, καὶ τὸν Πιτανάτην λόχον αὐτοῖς εἶναι, ὃς οὐδ’ ἐγένετο πώποτε. οὕτως ἀταλαίπωρος τοῖς πολλοῖς ἡ ζήτησις τῆς ἀληθείας, καὶ ἐπὶ τὰ ἑτοῖμα μᾶλλον τρέπονται.

CHAPTER 1.21

SECTION 1.21.1
ἐκ δὲ τῶν εἰρημένων τεκμηρίων ὅμως τοιαῦτα ἄν τις νομίζων μάλιστα ἃ διῆλθον οὐχ ἁμαρτάνοι, καὶ οὔτε ὡς ποιηταὶ ὑμνήκασι περὶ αὐτῶν ἐπὶ τὸ μεῖζον κοσμοῦντες μᾶλλον πιστεύων, οὔτε ὡς λογογράφοι ξυνέθεσαν ἐπὶ τὸ προσαγωγότερον τῇ ἀκροάσει ἢ ἀληθέστερον, ὄντα ἀνεξέλεγκτα καὶ τὰ πολλὰ ὑπὸ χρόνου αὐτῶν ἀπίστως ἐπὶ τὸ μυθῶδες ἐκνενικηκότα, ηὑρῆσθαι δὲ ἡγησάμενος ἐκ τῶν ἐπιφανεστάτων σημείων ὡς παλαιὰ εἶναι ἀποχρώντως.

SECTION 1.21.2
καὶ ὁ πόλεμος οὗτος, καίπερ τῶν ἀνθρώπων ἐν ᾧ μὲν ἂν πολεμῶσι τὸν παρόντα αἰεὶ μέγιστον κρινόντων, παυσαμένων δὲ τὰ ἀρχαῖα μᾶλλον θαυμαζόντων, ἀπ’ αὐτῶν τῶν ἔργων σκοποῦσι δηλώσει ὅμως μείζων γεγενημένος αὐτῶν.

CHAPTER 1.22

SECTION 1.22.1
καὶ ὅσα μὲν λόγῳ εἶπον ἕκαστοι ἢ μέλλοντες πολεμήσειν ἢ ἐν αὐτῷ ἤδη ὄντες, χαλεπὸν τὴν ἀκρίβειαν αὐτὴν τῶν λεχθέντων διαμνημονεῦσαι ἦν ἐμοί τε ὧν αὐτὸς ἤκουσα καὶ τοῖς ἄλλοθέν ποθεν ἐμοὶ ἀπαγγέλλουσιν· ὡς δ’ ἂν ἐδόκουν ἐμοὶ ἕκαστοι περὶ τῶν αἰεὶ παρόντων τὰ δέοντα μάλιστ’ εἰπεῖν, ἐχομένῳ ὅτι ἐγγύτατα τῆς ξυμπάσης γνώμης τῶν ἀληθῶς λεχθέντων, οὕτως εἴρηται.

SECTION 1.22.2
τὰ δ’ ἔργα τῶν πραχθέντων ἐν τῷ πολέμῳ οὐκ ἐκ τοῦ παρατυχόντος πυνθανόμενος ἠξίωσα γράφειν, οὐδ’ ὡς ἐμοὶ ἐδόκει, ἀλλ’ οἷς τε αὐτὸς παρῆν καὶ παρὰ τῶν ἄλλων ὅσον δυνατὸν ἀκριβείᾳ περὶ ἑκάστου ἐπεξελθών.

SECTION 1.22.3
ἐπιπόνως δὲ ηὑρίσκετο, διότι οἱ παρόντες τοῖς ἔργοις ἑκάστοις οὐ ταὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ἔλεγον, ἀλλ’ ὡς ἑκατέρων τις εὐνοίας ἢ μνήμης ἔχοι.

SECTION 1.22.4
καὶ ἐς μὲν ἀκρόασιν ἴσως τὸ μὴ μυθῶδες αὐτῶν ἀτερπέστερον φανεῖται· ὅσοι δὲ βουλήσονται τῶν τε γενομένων τὸ σαφὲς σκοπεῖν καὶ τῶν μελλόντων ποτὲ αὖθις κατὰ τὸ ἀνθρώπινον τοιούτων καὶ παραπλησίων ἔσεσθαι, ὠφέλιμα κρίνειν αὐτὰ ἀρκούντως ἕξει. κτῆμά τε ἐς αἰεὶ μᾶλλον ἢ ἀγώνισμα ἐς τὸ παραχρῆμα ἀκούειν ξύγκειται.

CHAPTER 1.23

SECTION 1.23.1
τῶν δὲ πρότερον ἔργων μέγιστον ἐπράχθη τὸ Μηδικόν, καὶ τοῦτο ὅμως δυοῖν ναυμαχίαιν καὶ πεζομαχίαιν ταχεῖαν τὴν κρίσιν ἔσχεν. τούτου δὲ τοῦ πολέμου μῆκός τε μέγα προύβη, παθήματά τε ξυνηνέχθη γενέσθαι ἐν αὐτῷ τῇ Ἑλλάδι οἷα οὐχ ἕτερα ἐν ἴσῳ χρόνῳ.

SECTION 1.23.2
οὔτε γὰρ πόλεις τοσαίδε ληφθεῖσαι ἠρημώθησαν, αἱ μὲν ὑπὸ βαρβάρων, αἱ δ’ ὑπὸ σφῶν αὐτῶν ἀντιπολεμούντων (εἰσὶ δ’ αἳ καὶ οἰκήτορας μετέβαλον ἁλισκόμεναι), οὔτε φυγαὶ τοσαίδε ἀνθρώπων καὶ φόνος, ὁ μὲν κατ’ αὐτὸν τὸν πόλεμον, ὁ δὲ διὰ τὸ στασιάζειν.

SECTION 1.23.3
τά τε πρότερον ἀκοῇ μὲν λεγόμενα, ἔργῳ δὲ σπανιώτερον βεβαιούμενα οὐκ ἄπιστα κατέστη, σεισμῶν τε πέρι, οἳ ἐπὶ πλεῖστον ἅμα μέρος γῆς καὶ ἰσχυρότατοι οἱ αὐτοὶ ἐπέσχον, ἡλίου τε ἐκλείψεις, αἳ πυκνότεραι παρὰ τὰ ἐκ τοῦ πρὶν χρόνου μνημονευόμενα ξυνέβησαν, αὐχμοί τε ἔστι παρ’ οἷς μεγάλοι καὶ ἀπ’ αὐτῶν καὶ λιμοὶ καὶ ἡ οὐχ ἥκιστα βλάψασα καὶ μέρος τι φθείρασα ἡ λοιμώδης νόσος· ταῦτα γὰρ πάντα μετὰ τοῦδε τοῦ πολέμου ἅμα ξυνεπέθετο.

SECTION 1.23.4
ἤρξαντο δὲ αὐτοῦ Ἀθηναῖοι καὶ Πελοποννήσιοι λύσαντες τὰς τριακοντούτεις σπονδὰς αἳ αὐτοῖς ἐγένοντο μετὰ Εὐβοίας ἅλωσιν.

SECTION 1.23.5
διότι δ’ ἔλυσαν, τὰς αἰτίας προύγραψα πρῶτον καὶ τὰς διαφοράς, τοῦ μή τινα ζητῆσαί ποτε ἐξ ὅτου τοσοῦτος πόλεμος τοῖς Ἕλλησι κατέστη.

SECTION 1.23.6
τὴν μὲν γὰρ ἀληθεστάτην πρόφασιν, ἀφανεστάτην δὲ λόγῳ, τοὺς Ἀθηναίους ἡγοῦμαι μεγάλους γιγνομένους καὶ φόβον παρέχοντας τοῖς Λακεδαιμονίοις ἀναγκάσαι ἐς τὸ πολεμεῖν· αἱ δ’ ἐς τὸ φανερὸν λεγόμεναι αἰτίαι αἵδ’ ἦσαν ἑκατέρων, ἀφ’ ὧν λύσαντες τὰς σπονδὰς ἐς τὸν πόλεμον κατέστησαν.

CHAPTER 1.24

SECTION 1.24.1
Ἐπίδαμνός ἐστι πόλις ἐν δεξιᾷ ἐσπλέοντι ἐς τὸν Ἰόνιον κόλπον· προσοικοῦσι δ’ αὐτὴν Ταυλάντιοι βάρβαροι, Ἰλλυρικὸν ἔθνος.

SECTION 1.24.2
ταύτην ἀπῴκισαν μὲν Κερκυραῖοι, οἰκιστὴς δ’ ἐγένετο Φαλίος Ἐρατοκλείδου Κορίνθιος γένος τῶν ἀφ’ Ἡρακλέους, κατὰ δὴ τὸν παλαιὸν νόμον ἐκ τῆς μητροπόλεως κατακληθείς. ξυνῴκισαν δὲ καὶ Κορινθίων τινὲς καὶ τοῦ ἄλλου Δωρικοῦ γένους.

SECTION 1.24.3
προελθόντος δὲ τοῦ χρόνου ἐγένετο ἡ τῶν Ἐπιδαμνίων δύναμις μεγάλη καὶ πολυάνθρωπος·

SECTION 1.24.4
στασιάσαντες δὲ ἐν ἀλλήλοις ἔτη πολλά, ὡς λέγεται, ἀπὸ πολέμου τινὸς τῶν προσοίκων βαρβάρων ἐφθάρησαν καὶ τῆς δυνάμεως τῆς πολλῆς ἐστερήθησαν.

SECTION 1.24.5
τὰ δὲ τελευταῖα πρὸ τοῦδε τοῦ πολέμου ὁ δῆμος αὐτῶν ἐξεδίωξε τοὺς δυνατούς, οἱ δὲ ἐπελθόντες μετὰ τῶν βαρβάρων ἐλῄζοντο τοὺς ἐν τῇ πόλει κατά τε γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν.

SECTION 1.24.6
οἱ δὲ ἐν τῇ πόλει ὄντες Ἐπιδάμνιοι ἐπειδὴ ἐπιέζοντο, πέμπουσιν ἐς τὴν Κέρκυραν πρέσβεις ὡς μητρόπολιν οὖσαν, δεόμενοι μὴ σφᾶς περιορᾶν φθειρομένους, ἀλλὰ τούς τε φεύγοντας ξυναλλάξαι σφίσι καὶ τὸν τῶν βαρβάρων πόλεμον καταλῦσαι.

SECTION 1.24.7
ταῦτα δὲ ἱκέται καθεζόμενοι ἐς τὸ Ἥραιον ἐδέοντο. οἱ δὲ Κερκυραῖοι τὴν ἱκετείαν οὐκ ἐδέξαντο, ἀλλ’ ἀπράκτους ἀπέπεμψαν.

CHAPTER 1.25

SECTION 1.25.1
γνόντες δὲ οἱ Ἐπιδάμνιοι οὐδεμίαν σφίσιν ἀπὸ Κερκύρας τιμωρίαν οὖσαν ἐν ἀπόρῳ εἴχοντο θέσθαι τὸ παρόν, καὶ πέμψαντες ἐς Δελφοὺς τὸν θεὸν ἐπήροντο εἰ παραδοῖεν Κορινθίοις τὴν πόλιν ὡς οἰκισταῖς καὶ τιμωρίαν τινὰ πειρῷντ’ ἀπ᾽ αὐτῶν ποιεῖσθαι. ὁ δ’ αὐτοῖς ἀνεῖλε παραδοῦναι καὶ ἡγεμόνας ποιεῖσθαι.

SECTION 1.25.2
ἐλθόντες δὲ οἱ Ἐπιδάμνιοι ἐς τὴν Κόρινθον κατὰ τὸ μαντεῖον παρέδοσαν τὴν ἀποικίαν, τόν τε οἰκιστὴν ἀποδεικνύντες σφῶν ἐκ Κορίνθου ὄντα καὶ τὸ χρηστήριον δηλοῦντες, ἐδέοντό τε μὴ σφᾶς περιορᾶν φθειρομένους, ἀλλ’ ἐπαμῦναι.

SECTION 1.25.3
Κορίνθιοι δὲ κατά τε τὸ δίκαιον ὑπεδέξαντο τὴν τιμωρίαν, νομίζοντες οὐχ ἧσσον ἑαυτῶν εἶναι τὴν ἀποικίαν ἢ Κερκυραίων, ἅμα δὲ καὶ μίσει τῶν Κερκυραίων, ὅτι αὐτῶν παρημέλουν ὄντες ἄποικοι·

SECTION 1.25.4
οὔτε γὰρ ἐν πανηγύρεσι ταῖς κοιναῖς διδόντες γέρα τὰ νομιζόμενα οὔτε Κορινθίῳ ἀνδρὶ προκαταρχόμενοι τῶν ἱερῶν ὥσπερ αἱ ἄλλαι ἀποικίαι, περιφρονοῦντες δὲ αὐτοὺς καὶ χρημάτων δυνάμει ὄντες κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ὁμοῖα τοῖς Ἑλλήνων πλουσιωτάτοις καὶ τῇ ἐς πόλεμον παρασκευῇ δυνατώτεροι, ναυτικῷ δὲ καὶ πολὺ προύχειν ἔστιν ὅτε ἐπαιρόμενοι καὶ κατὰ τὴν Φαιάκων προενοίκησιν τῆς Κερκύρας κλέος ἐχόντων τὰ περὶ τὰς ναῦς (ᾗ καὶ μᾶλλον ἐξηρτύοντο τὸ ναυτικὸν καὶ ἦσαν οὐκ ἀδύνατοι· τριήρεις γὰρ εἴκοσι καὶ ἑκατὸν ὑπῆρχον αὐτοῖς ὅτε ἤρχοντο πολεμεῖν),

CHAPTER 1.26

SECTION 1.26.1
πάντων οὖν τούτων ἐγκλήματα ἔχοντες οἱ Κορίνθιοι ἔπεμπον ἐς τὴν Ἐπίδαμνον ἄσμενοι τὴν ὠφελίαν, οἰκήτορά τε τὸν βουλόμενον ἰέναι κελεύοντες καὶ Ἀμπρακιωτῶν καὶ Λευκαδίων καὶ ἑαυτῶν φρουρούς.

SECTION 1.26.2
ἐπορεύθησαν δὲ πεζῇ ἐς Ἀπολλωνίαν, Κορινθίων οὖσαν ἀποικίαν, δέει τῶν Κερκυραίων μὴ κωλύωνται ὑπ’ αὐτῶν κατὰ θάλασσαν περαιούμενοι.

SECTION 1.26.3
Κερκυραῖοι δὲ ἐπειδὴ ᾔσθοντο τούς τε οἰκήτορας καὶ φρουροὺς ἥκοντας ἐς τὴν Ἐπίδαμνον τήν τε ἀποικίαν Κορινθίοις δεδομένην, ἐχαλέπαινον· καὶ πλεύσαντες εὐθὺς πέντε καὶ εἴκοσι ναυσὶ καὶ ὕστερον ἑτέρῳ στόλῳ τούς τε φεύγοντας ἐκέλευον κατ’ ἐπήρειαν δέχεσθαι αὐτούς (ἦλθον γὰρ ἐς τὴν Κέρκυραν οἱ τῶν Ἐπιδαμνίων φυγάδες, τάφους τε ἀποδεικνύντες καὶ ξυγγένειαν, ἣν προϊσχόμενοι ἐδέοντο σφᾶς κατάγειν) τούς τε φρουροὺς οὓς Κορίνθιοι ἔπεμψαν καὶ τοὺς οἰκήτορας ἀποπέμπειν.

SECTION 1.26.4
οἱ δὲ Ἐπιδάμνιοι οὐδὲν αὐτῶν ὑπήκουσαν, ἀλλὰ στρατεύουσιν ἐπ’ αὐτοὺς οἱ Κερκυραῖοι τεσσαράκοντα ναυσὶ μετὰ τῶν φυγάδων ὡς κατάξοντες, καὶ τοὺς Ἰλλυριοὺς προσλαβόντες.

SECTION 1.26.5
προσκαθεζόμενοι δὲ τὴν πόλιν προεῖπον Ἐπιδαμνίων τε τὸν βουλόμενον καὶ τοὺς ξένους ἀπαθεῖς ἀπιέναι· εἰ δὲ μή, ὡς πολεμίοις χρήσεσθαι. ὡς δ’ οὐκ ἐπείθοντο, οἱ μὲν Κερκυραῖοι (ἔστι δ’ ἰσθμὸς τὸ χωρίον) ἐπολιόρκουν τὴν πόλιν,

CHAPTER 1.27

SECTION 1.27.1
Κορίνθιοι δ᾽, ὡς αὐτοῖς ἐκ τῆς Ἐπιδάμνου ἦλθον ἄγγελοι ὅτι πολιορκοῦνται, παρεσκευάζοντο στρατείαν, καὶ ἅμα ἀποικίαν ἐς τὴν Ἐπίδαμνον ἐκήρυσσον ἐπὶ τῇ ἴσῃ καὶ ὁμοίᾳ τὸν βουλόμενον ἰέναι· εἰ δέ τις τὸ παραυτίκα μὲν μὴ ἐθέλει ξυμπλεῖν, μετέχειν δὲ βούλεται τῆς ἀποικίας, πεντήκοντα δραχμὰς καταθέντα Κορινθίας μένειν. ἦσαν δὲ καὶ οἱ πλέοντες πολλοὶ καὶ οἱ τἀργύριον καταβάλλοντες.

SECTION 1.27.2
ἐδεήθησαν δὲ καὶ τῶν Μεγαρέων ναυσὶ σφᾶς ξυμπροπέμψαι, εἰ ἄρα κωλύοιντο ὑπὸ Κερκυραίων πλεῖν· οἱ δὲ παρεσκευάζοντο αὐτοῖς ὀκτὼ ναυσὶ ξυμπλεῖν, καὶ Παλῆς Κεφαλλήνων τέσσαρσιν. καὶ Ἐπιδαυρίων ἐδεήθησαν, οἳ παρέσχον πέντε, Ἑρμιονῆς δὲ μίαν καὶ Τροιζήνιοι δύο, Λευκάδιοι δὲ δέκα καὶ Ἀμπρακιῶται ὀκτώ. Θηβαίους δὲ χρήματα ᾔτησαν καὶ Φλειασίους, Ἠλείους δὲ ναῦς τε κενὰς καὶ χρήματα. αὐτῶν δὲ Κορινθίων νῆες παρεσκευάζοντο τριάκοντα καὶ τρισχίλιοι ὁπλῖται.

CHAPTER 1.28

SECTION 1.28.1
ἐπειδὴ δὲ ἐπύθοντο οἱ Κερκυραῖοι τὴν παρασκευήν, ἐλθόντες ἐς Κόρινθον μετὰ Λακεδαιμονίων καὶ Σικυωνίων πρέσβεων, οὓς παρέλαβον, ἐκέλευον Κορινθίους τοὺς ἐν Ἐπιδάμνῳ φρουρούς τε καὶ οἰκήτορας ἀπάγειν, ὡς οὐ μετὸν αὐτοῖς Ἐπιδάμνου.

SECTION 1.28.2
εἰ δέ τι ἀντιποιοῦνται, δίκας ἤθελον δοῦναι ἐν Πελοποννήσῳ παρὰ πόλεσιν αἷς ἂν ἀμφότεροι ξυμβῶσιν· ὁποτέρων δ’ ἂν δικασθῇ εἶναι τὴν ἀποικίαν, τούτους κρατεῖν. ἤθελον δὲ καὶ τῷ ἐν Δελφοῖς μαντείῳ ἐπιτρέψαι.

SECTION 1.28.3
πόλεμον δὲ οὐκ εἴων ποιεῖν· εἰ δὲ μή, καὶ αὐτοὶ ἀναγκασθήσεσθαι ἔφασαν, ἐκείνων βιαζομένων, φίλους ποιεῖσθαι οὓς οὐ βούλονται ἑτέρους τῶν νῦν ὄντων μᾶλλον ὠφελίας ἕνεκα.

SECTION 1.28.4
οἱ δὲ Κορίνθιοι ἀπεκρίναντο αὐτοῖς, ἢν τάς τε ναῦς καὶ τοὺς βαρβάρους ἀπὸ Ἐπιδάμνου ἀπαγάγωσι, βουλεύσεσθαι· πρότερον δ’ οὐ καλῶς ἔχειν τοὺς μὲν πολιορκεῖσθαι, αὐτοὺς δὲ δικάζεσθαι.

SECTION 1.28.5
Κερκυραῖοι δὲ ἀντέλεγον, ἢν καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ἐν Ἐπιδάμνῳ ἀπαγάγωσι, ποιήσειν ταῦτα· ἑτοῖμοι δὲ εἶναι καὶ ὥστε ἀμφοτέρους μένειν κατὰ χώραν, σπονδὰς δὲ ποιήσασθαι ἕως ἂν ἡ δίκη γένηται.

CHAPTER 1.29

SECTION 1.29.1
Κορίνθιοι δὲ οὐδὲν τούτων ὑπήκουον, ἀλλ’ ἐπειδὴ πλήρεις αὐτοῖς ἦσαν αἱ νῆες καὶ οἱ ξύμμαχοι παρῆσαν, προπέμψαντες κήρυκα πρότερον πόλεμον προεροῦντα Κερκυραίοις, ἄραντες ἑβδομήκοντα ναυσὶ καὶ πέντε δισχιλίοις τε ὁπλίταις ἔπλεον ἐπὶ τὴν Ἐπίδαμνον Κερκυραίοις ἐναντία πολεμήσοντες·

SECTION 1.29.2
ἐστρατήγει δὲ τῶν μὲν νεῶν Ἀριστεὺς ὁ Πελλίχου καὶ Καλλικράτης ὁ Καλλίου καὶ Τιμάνωρ ὁ Τιμάνθους, τοῦ δὲ πεζοῦ Ἀρχέτιμός τε ὁ Εὐρυτίμου καὶ Ἰσαρχίδας ὁ Ἰσάρχου.

SECTION 1.29.3
ἐπειδὴ δ’ ἐγένοντο ἐν Ἀκτίῳ τῆς Ἀνακτορίας γῆς, οὗ τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνός ἐστιν, ἐπὶ τῷ στόματι τοῦ Ἀμπρακικοῦ κόλπου, οἱ Κερκυραῖοι κήρυκά τε προύπεμψαν αὐτοῖς ἐν ἀκατίῳ ἀπεροῦντα μὴ πλεῖν ἐπὶ σφᾶς καὶ τὰς ναῦς ἅμα ἐπλήρουν, ζεύξαντές τε τὰς παλαιὰς ὥστε πλωίμους εἶναι καὶ τὰς ἄλλας ἐπισκευάσαντες.

SECTION 1.29.4
ὡς δὲ ὁ κῆρύξ τε ἀπήγγειλεν οὐδὲν εἰρηναῖον παρὰ τῶν Κορινθίων καὶ αἱ νῆες αὐτοῖς ἐπεπλήρωντο οὖσαι ὀγδοήκοντα (τεσσαράκοντα γὰρ Ἐπίδαμνον ἐπολιόρκουν), ἀνταναγαγόμενοι καὶ παραταξάμενοι ἐναυμάχησαν·

SECTION 1.29.5
καὶ ἐνίκησαν οἱ Κερκυραῖοι παρὰ πολὺ καὶ ναῦς πέντε καὶ δέκα διέφθειραν τῶν Κορινθίων. τῇ δὲ αὐτῇ ἡμέρᾳ αὐτοῖς ξυνέβη καὶ τοὺς τὴν Ἐπίδαμνον πολιορκοῦντας παραστήσασθαι ὁμολογίᾳ ὥστε τοὺς μὲν ἐπήλυδας ἀποδόσθαι, Κορινθίους δὲ δήσαντας ἔχειν ἕως ἂν ἄλλο τι δόξῃ.

CHAPTER 1.30

SECTION 1.30.1
μετὰ δὲ τὴν ναυμαχίαν οἱ Κερκυραῖοι τροπαῖον στήσαντες ἐπὶ τῇ Λευκίμμῃ τῆς Κερκυραίας ἀκρωτηρίῳ τοὺς μὲν ἄλλους οὓς ἔλαβον αἰχμαλώτους ἀπέκτειναν, Κορινθίους δὲ δήσαντες εἶχον.

SECTION 1.30.2
ὕστερον δέ, ἐπειδὴ οἱ Κορίνθιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἡσσημένοι ταῖς ναυσὶν ἀνεχώρησαν ἐπ᾽ οἴκου, τῆς θαλάσσης ἁπάσης ἐκράτουν τῆς κατ’ ἐκεῖνα τὰ χωρία οἱ Κερκυραῖοι, καὶ πλεύσαντες ἐς Λευκάδα τὴν Κορινθίων ἀποικίαν τῆς γῆς ἔτεμον καὶ Κυλλήνην τὸ Ἠλείων ἐπίνειον ἐνέπρησαν, ὅτι ναῦς καὶ χρήματα παρέσχον Κορινθίοις.

SECTION 1.30.3
τοῦ τε χρόνου τὸν πλεῖστον μετὰ τὴν ναυμαχίαν ἐπεκράτουν τῆς θαλάσσης καὶ τοὺς τῶν Κορινθίων ξυμμάχους ἐπιπλέοντες ἔφθειρον, μέχρι οὗ Κορίνθιοι περιιόντι τῷ θέρει πέμψαντες ναῦς καὶ στρατιάν, ἐπεὶ σφῶν οἱ ξύμμαχοι ἐπόνουν, ἐστρατοπεδεύοντο ἐπὶ Ἀκτίῳ καὶ περὶ τὸ Χειμέριον τῆς Θεσπρωτίδος φυλακῆς ἕνεκα τῆς τε Λευκάδος καὶ τῶν ἄλλων πόλεων ὅσαι σφίσι φίλιαι ἦσαν.

SECTION 1.30.4
ἀντεστρατοπεδεύοντο δὲ καὶ οἱ Κερκυραῖοι ἐπὶ τῇ Λευκίμμῃ ναυσί τε καὶ πεζῷ. ἐπέπλεον δὲ οὐδέτεροι ἀλλήλοις, ἀλλὰ τὸ θέρος τοῦτο ἀντικαθεζόμενοι χειμῶνος ἤδη ἀνεχώρησαν ἐπ᾽ οἴκου ἑκάτεροι.

CHAPTER 1.31

SECTION 1.31.1
τὸν δ’ ἐνιαυτὸν πάντα τὸν μετὰ τὴν ναυμαχίαν καὶ τὸν ὕστερον οἱ Κορίνθιοι ὀργῇ φέροντες τὸν πρὸς Κερκυραίους πόλεμον ἐναυπηγοῦντο καὶ παρεσκευάζοντο τὰ κράτιστα νεῶν στόλον, ἔκ τε αὐτῆς Πελοποννήσου ἀγείροντες καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος ἐρέτας, μισθῷ πείθοντες.

SECTION 1.31.2
πυνθανόμενοι δὲ οἱ Κερκυραῖοι τὴν παρασκευὴν αὐτῶν ἐφοβοῦντο, καί (ἦσαν γὰρ οὐδενὸς Ἑλλήνων ἔνσπονδοι οὐδὲ ἐσεγράψαντο ἑαυτοὺς οὔτε ἐς τὰς Ἀθηναίων σπονδὰς οὔτε ἐς τὰς Λακεδαιμονίων) ἔδοξεν αὐτοῖς ἐλθοῦσιν ὡς τοὺς Ἀθηναίους ξυμμάχους γενέσθαι καὶ ὠφελίαν τινὰ πειρᾶσθαι ἀπ’ αὐτῶν εὑρίσκεσθαι.

SECTION 1.31.3
οἱ δὲ Κορίνθιοι πυθόμενοι ταῦτα ἦλθον καὶ αὐτοὶ ἐς τὰς Ἀθήνας πρεσβευσόμενοι, ὅπως μὴ σφίσι πρὸς τῷ Κερκυραίων ναυτικῷ καὶ τὸ αὐτῶν προσγενόμενον ἐμπόδιον γένηται θέσθαι τὸν πόλεμον ᾗ βούλονται.

SECTION 1.31.4
καταστάσης δὲ ἐκκλησίας ἐς ἀντιλογίαν ἦλθον, καὶ οἱ μὲν Κερκυραῖοι ἔλεξαν τοιάδε.

CHAPTER 1.32

SECTION 1.32.1
‘Δίκαιον, ὦ Ἀθηναῖοι, τοὺς μήτε εὐεργεσίας μεγάλης μήτε ξυμμαχίας προυφειλομένης ἥκοντας παρὰ τοὺς πέλας ἐπικουρίας, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς νῦν, δεησομένους ἀναδιδάξαι πρῶτον, μάλιστα μὲν ὡς καὶ ξύμφορα δέονται, εἰ δὲ μή, ὅτι γε οὐκ ἐπιζήμια, ἔπειτα δὲ ὡς καὶ τὴν χάριν βέβαιον ἕξουσιν· εἰ δὲ τούτων μηδὲν σαφὲς καταστήσουσι, μὴ ὀργίζεσθαι ἢν ἀτυχῶσιν.

SECTION 1.32.2
Κερκυραῖοι δὲ μετὰ τῆς ξυμμαχίας τῆς αἰτήσεως καὶ ταῦτα πιστεύοντες ἐχυρὰ ὑμῖν παρέξεσθαι ἀπέστειλαν ἡμᾶς.

SECTION 1.32.3
τετύχηκε δὲ τὸ αὐτὸ ἐπιτήδευμα πρός τε ὑμᾶς ἐς τὴν χρείαν ἡμῖν ἄλογον καὶ ἐς τὰ ἡμέτερα αὐτῶν ἐν τῷ παρόντι ἀξύμφορον.

SECTION 1.32.4
ξύμμαχοί τε γὰρ οὐδενός πω ἐν τῷ πρὸ τοῦ χρόνῳ ἑκούσιοι γενόμενοι νῦν ἄλλων τοῦτο δεησόμενοι ἥκομεν, καὶ ἅμα ἐς τὸν παρόντα πόλεμον Κορινθίων ἐρῆμοι δι’ αὐτὸ καθέσταμεν. καὶ περιέστηκεν ἡ δοκοῦσα ἡμῶν πρότερον σωφροσύνη, τὸ μὴ ἐν ἀλλοτρίᾳ ξυμμαχίᾳ τῇ τοῦ πέλας γνώμῃ ξυγκινδυνεύειν, νῦν ἀβουλία καὶ ἀσθένεια φαινομένη.

SECTION 1.32.5
τὴν μὲν οὖν γενομένην ναυμαχίαν αὐτοὶ κατὰ μόνας ἀπεωσάμεθα Κορινθίους· ἐπειδὴ δὲ μείζονι παρασκευῇ ἀπὸ Πελοποννήσου καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος ἐφ’ ἡμᾶς ὥρμηνται καὶ ἡμεῖς ἀδύνατοι ὁρῶμεν ὄντες τῇ οἰκείᾳ μόνον δυνάμει περιγενέσθαι, καὶ ἅμα μέγας ὁ κίνδυνος εἰ ἐσόμεθα ὑπ’ αὐτοῖς, ἀνάγκη καὶ ὑμῶν καὶ ἄλλου παντὸς ἐπικουρίας δεῖσθαι, καὶ ξυγγνώμη εἰ μὴ μετὰ κακίας, δόξης δὲ μᾶλλον ἁμαρτίᾳ τῇ πρότερον ἀπραγμοσύνῃ ἐναντία τολμῶμεν.

CHAPTER 1.33

SECTION 1.33.1
‘γενήσεται δὲ ὑμῖν πειθομένοις καλὴ ἡ ξυντυχία κατὰ πολλὰ τῆς ἡμετέρας χρείας, πρῶτον μὲν ὅτι ἀδικουμένοις καὶ οὐχ ἑτέρους βλάπτουσι τὴν ἐπικουρίαν ποιήσεσθε, ἔπειτα περὶ τῶν μεγίστων κινδυνεύοντας δεξάμενοι ὡς ἂν μάλιστα μετ’ αἰειμνήστου μαρτυρίου τὴν χάριν καταθήσεσθε· ναυτικόν τε κεκτήμεθα πλὴν τοῦ παρ᾽ ὑμῖν πλεῖστον.

SECTION 1.33.2
καὶ σκέψασθε· τίς εὐπραξία σπανιωτέρα ἢ τίς τοῖς πολεμίοις λυπηροτέρα, εἰ ἣν ὑμεῖς ἂν πρὸ πολλῶν χρημάτων καὶ χάριτος ἐτιμήσασθε δύναμιν ὑμῖν προσγενέσθαι, αὕτη πάρεστιν αὐτεπάγγελτος ἄνευ κινδύνων καὶ δαπάνης διδοῦσα ἑαυτήν, καὶ προσέτι φέρουσα ἐς μὲν τοὺς πολλοὺς ἀρετήν, οἷς δὲ ἐπαμυνεῖτε χάριν, ὑμῖν δ’ αὐτοῖς ἰσχύν· ἃ ἐν τῷ παντὶ χρόνῳ ὀλίγοις δὴ ἅμα πάντα ξυνέβη, καὶ ὀλίγοι ξυμμαχίας δεόμενοι οἷς ἐπικαλοῦνται ἀσφάλειαν καὶ κόσμον οὐχ ἧσσον διδόντες ἢ ληψόμενοι παραγίγνονται.

SECTION 1.33.3
τὸν δὲ πόλεμον, δι’ ὅνπερ χρήσιμοι ἂν εἶμεν, εἴ τις ὑμῶν μὴ οἴεται ἔσεσθαι, γνώμης ἁμαρτάνει καὶ οὐκ αἰσθάνεται τοὺς Λακεδαιμονίους φόβῳ τῷ ὑμετέρῳ πολεμησείοντας καὶ τοὺς Κορινθίους δυναμένους παρ’ αὐτοῖς καὶ ὑμῖν ἐχθροὺς ὄντας καὶ προκαταλαμβάνοντας ἡμᾶς νῦν ἐς τὴν ὑμετέραν ἐπιχείρησιν, ἵνα μὴ τῷ κοινῷ ἔχθει κατ’ αὐτοὺς μετ’ ἀλλήλων στῶμεν μηδὲ δυοῖν φθάσαι ἁμάρτωσιν, ἢ κακῶσαι ἡμᾶς ἢ σφᾶς αὐτοὺς βεβαιώσασθαι.

SECTION 1.33.4
ἡμέτερον δέ γ’ αὖ ἔργον προτερῆσαι, τῶν μὲν διδόντων, ὑμῶν δὲ δεξαμένων τὴν ξυμμαχίαν, καὶ προεπιβουλεύειν αὐτοῖς μᾶλλον ἢ ἀντεπιβουλεύειν.

CHAPTER 1.34

SECTION 1.34.1
‘ἢν δὲ λέγωσιν ὡς οὐ δίκαιον τοὺς σφετέρους ἀποίκους ὑμᾶς δέχεσθαι, μαθόντων ὡς πᾶσα ἀποικία εὖ μὲν πάσχουσα τιμᾷ τὴν μητρόπολιν, ἀδικουμένη δὲ ἀλλοτριοῦται· οὐ γὰρ ἐπὶ τῷ δοῦλοι, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ὁμοῖοι τοῖς λειπομένοις εἶναι ἐκπέμπονται.

SECTION 1.34.2
ὡς δὲ ἠδίκουν σαφές ἐστιν· προκληθέντες γὰρ περὶ Ἐπιδάμνου ἐς κρίσιν πολέμῳ μᾶλλον ἢ τῷ ἴσῳ ἐβουλήθησαν τὰ ἐγκλήματα μετελθεῖν.

SECTION 1.34.3
καὶ ὑμῖν ἔστω τι τεκμήριον ἃ πρὸς ἡμᾶς τοὺς ξυγγενεῖς δρῶσιν, ὥστε ἀπάτῃ τε μὴ παράγεσθαι ὑπ’ αὐτῶν δεομένοις τε ἐκ τοῦ εὐθέος μὴ ὑπουργεῖν· ὁ γὰρ ἐλαχίστας τὰς μεταμελείας ἐκ τοῦ χαρίζεσθαι τοῖς ἐναντίοις λαμβάνων ἀσφαλέστατος ἂν διατελοίη.

CHAPTER 1.35

SECTION 1.35.1
λύσετε δὲ οὐδὲ τὰς Λακεδαιμονίων σπονδὰς δεχόμενοι ἡμᾶς μηδετέρων ὄντας ξυμμάχους·

SECTION 1.35.2
εἴρηται γὰρ ἐν αὐταῖς, τῶν Ἑλληνίδων πόλεων ἥτις μηδαμοῦ ξυμμαχεῖ,ἐξεῖναι παρ᾽ ὁποτέρους ἂν ἀρέσκηται ἐλθεῖν.

SECTION 1.35.3
καὶ δεινὸν εἰ τοῖσδε μὲν ἀπό τε τῶν ἐνσπόνδων ἔσται πληροῦν τὰς ναῦς καὶ προσέτι καὶ ἐκ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος καὶ οὐχ ἥκιστα ἀπὸ τῶν ὑμετέρων ὑπηκόων, ἡμᾶς δὲ ἀπὸ τῆς προκειμένης τε ξυμμαχίας εἴρξουσι καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλοθέν ποθεν ὠφελίας, εἶτα ἐν ἀδικήματι θήσονται πεισθέντων ὑμῶν ἃ δεόμεθα.

SECTION 1.35.4
πολὺ δὲ ἐν πλέονι αἰτίᾳ ἡμεῖς μὴ πείσαντες ὑμᾶς ἕξομεν· ἡμᾶς μὲν γὰρ κινδυνεύοντας καὶ οὐκ ἐχθροὺς ὄντας ἀπώσεσθε, τῶνδε δὲ οὐχ ὅπως κωλυταὶ ἐχθρῶν ὄντων καὶ ἐπιόντων γενήσεσθε, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ὑμετέρας ἀρχῆς δύναμιν προσλαβεῖν περιόψεσθε· ἣν οὐ δίκαιον, ἀλλ’ ἢ κἀκείνων κωλύειν τοὺς ἐκ τῆς ὑμετέρας μισθοφόρους ἢ καὶ ἡμῖν πέμπειν καθ’ ὅτι ἂν πεισθῆτε ὠφελίαν, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ προφανοῦς δεξαμένους βοηθεῖν.

SECTION 1.35.5
πολλὰ δέ, ὥσπερ ἐν ἀρχῇ ὑπείπομεν, τὰ ξυμφέροντα ἀποδείκνυμεν, καὶ μέγιστον ὅτι οἵ τε αὐτοὶ πολέμιοι ἡμῖν ἦσαν, ὅπερ σαφεστάτη πίστις, καὶ οὗτοι οὐκ ἀσθενεῖς, ἀλλ’ ἱκανοὶ τοὺς μεταστάντας βλάψαι· καὶ ναυτικῆς καὶ οὐκ ἠπειρώτιδος τῆς ξυμμαχίας διδομένης οὐχ ὁμοία ἡ ἀλλοτρίωσις, ἀλλὰ μάλιστα μέν, εἰ δύνασθε, μηδένα ἄλλον ἐᾶν κεκτῆσθαι ναῦς, εἰ δὲ μή, ὅστις ἐχυρώτατος, τοῦτον φίλον ἔχειν.

CHAPTER 1.36

SECTION 1.36.1
‘καὶ ὅτῳ τάδε ξυμφέροντα μὲν δοκεῖ λέγεσθαι, φοβεῖται δὲ μὴ δι’ αὐτὰ πειθόμενος τὰς σπονδὰς λύσῃ, γνώτω τὸ μὲν δεδιὸς αὐτοῦ ἰσχὺν ἔχον τοὺς ἐναντίους μᾶλλον φοβῆσον, τὸ δὲ θαρσοῦν μὴ δεξαμένου ἀσθενὲς ὂν πρὸς ἰσχύοντας τοὺς ἐχθροὺς ἀδεέστερον ἐσόμενον, καὶ ἅμα οὐ περὶ τῆς Κερκύρας νῦν τὸ πλέον ἢ καὶ τῶν Ἀθηνῶν βουλευόμενος, καὶ οὐ τὰ κράτιστα αὐταῖς προνοῶν, ὅταν ἐς τὸν μέλλοντα καὶ ὅσον οὐ παρόντα πόλεμον τὸ αὐτίκα περισκοπῶν ἐνδοιάζῃ χωρίον προσλαβεῖν ὃ μετὰ μεγίστων καιρῶν οἰκειοῦταί τε καὶ πολεμοῦται.

SECTION 1.36.2
τῆς τε γὰρ Ἰταλίας καὶ Σικελίας καλῶς παράπλου κεῖται, ὥστε μήτε ἐκεῖθεν ναυτικὸν ἐᾶσαι Πελοποννησίοις ἐπελθεῖν τό τε ἐνθένδε πρὸς τἀκεῖ παραπέμψαι, καὶ ἐς τἆλλα ξυμφορώτατόν ἐστιν.

SECTION 1.36.3
βραχυτάτῳ δ’ ἂν κεφαλαίῳ, τοῖς τε ξύμπασι καὶ καθ’ ἕκαστον, τῷδ’ ἂν μὴ προέσθαι ἡμᾶς μάθοιτε· τρία μὲν ὄντα λόγου ἄξια τοῖς Ἕλλησι ναυτικά, τὸ παρ’ ὑμῖν καὶ τὸ ἡμέτερον καὶ τὸ Κορινθίων· τούτων δὲ εἰ περιόψεσθε τὰ δύο ἐς ταὐτὸν ἐλθεῖν καὶ Κορίνθιοι ἡμᾶς προκαταλήψονται, Κερκυραίοις τε καὶ Πελοποννησίοις ἅμα ναυμαχήσετε, δεξάμενοι δὲ ἡμᾶς ἕξετε πρὸς αὐτοὺς πλείοσι ναυσὶ ταῖς ἡμετέραις ἀγωνίζεσθαι.’

SECTION 1.36.4
τοιαῦτα μὲν οἱ Κερκυραῖοι εἶπον· οἱ δὲ Κορίνθιοι μετ’ αὐτοὺς τοιάδε.

CHAPTER 1.37

SECTION 1.37.1
‘ἀναγκαῖον Κερκυραίων τῶνδε οὐ μόνον περὶ τοῦ δέξασθαι σφᾶς τὸν λόγον ποιησαμένων, ἀλλ’ ὡς καὶ ἡμεῖς τε ἀδικοῦμεν καὶ αὐτοὶ οὐκ εἰκότως πολεμοῦνται, μνησθέντας πρῶτον καὶ ἡμᾶς περὶ ἀμφοτέρων οὕτω καὶ ἐπὶ τὸν ἄλλον λόγον ἰέναι, ἵνα τὴν ἀφ’ ἡμῶν τε ἀξίωσιν ἀσφαλέστερον προειδῆτε καὶ τὴν τῶνδε χρείαν μὴ ἀλογίστως ἀπώσησθε.

SECTION 1.37.2
‘φασὶ δὲ ξυμμαχίαν διὰ τὸ σῶφρον οὐδενός πω δέξασθαι· τὸ δ’ ἐπὶ κακουργίᾳ καὶ οὐκ ἀρετῇ ἐπετήδευσαν, ξύμμαχόν τε οὐδένα βουλόμενοι πρὸς τἀδικήματα οὐδὲ μάρτυρα ἔχειν οὔτε παρακαλοῦντες αἰσχύνεσθαι.

SECTION 1.37.3
καὶ ἡ πόλις αὐτῶν ἅμα αὐτάρκη θέσιν κειμένη παρέχει αὐτοὺς δικαστὰς ὧν βλάπτουσί τινα μᾶλλον ἢ κατὰ ξυνθήκας γίγνεσθαι, διὰ τὸ ἥκιστα ἐπὶ τοὺς πέλας ἐκπλέοντας μάλιστα τοὺς ἄλλους ἀνάγκῃ καταίροντας δέχεσθαι.

SECTION 1.37.4
καὶ τοῦτο τὸ εὐπρεπὲς ἄσπονδον οὐχ ἵνα μὴ ξυναδικῶσιν ἑτέροις προβέβληνται, ἀλλ’ ὅπως κατὰ μόνας ἀδικῶσι καὶ ὅπως ἐν ᾧ μὲν ἂν κρατῶσι βιάζωνται, οὗ δ’ ἂν λάθωσι πλέον ἔχωσιν, ἢν δέ πού τι προσλάβωσιν ἀναισχυντῶσιν·

SECTION 1.37.5
καίτοι εἰ ἦσαν ἄνδρες,ὥσπερ φασίν, ἀγαθοί, ὅσῳ ἀληπτότεροι ἦσαν τοῖς πέλας, τόσῳ δὲ φανερωτέραν ἐξῆν αὐτοῖς τὴν ἀρετὴν διδοῦσι καὶ δεχομένοις τὰ δίκαια δεικνύναι.

CHAPTER 1.38

SECTION 1.38.1
ἀλλ’ οὔτε πρὸς τοὺς ἄλλους οὔτε ἐς ἡμᾶς τοιοίδε εἰσίν, ἄποικοι δ’ ὄντες ἀφεστᾶσί τε διὰ παντὸς καὶ νῦν πολεμοῦσι, λέγοντες ὡς οὐκ ἐπὶ τῷ κακῶς πάσχειν ἐκπεμφθεῖεν.

SECTION 1.38.2
ἡμεῖς δὲ οὐδ’ αὐτοί φαμεν ἐπὶ τῷ ὑπὸ τούτων ὑβρίζεσθαι κατοικίσαι, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ἡγεμόνες τε εἶναι καὶ τὰ εἰκότα θαυμάζεσθαι.

SECTION 1.38.3
αἱ γοῦν ἄλλαι ἀποικίαι τιμῶσιν ἡμᾶς, καὶ μάλιστα ὑπὸ ἀποίκων στεργόμεθα·

SECTION 1.38.4
καὶ δῆλον ὅτι, εἰ τοῖς πλέοσιν ἀρέσκοντές ἐσμεν, τοῖσδ’ ἂν μόνοις οὐκ ὀρθῶς ἀπαρέσκοιμεν, οὐδ’ ἐπιστρατεύομεν ἐκπρεπῶς μὴ καὶ διαφερόντως τι ἀδικούμενοι.

SECTION 1.38.5
καλὸν δ’ ἦν, εἰ καὶ ἡμαρτάνομεν, τοῖσδε μὲν εἶξαι τῇ ἡμετέρᾳ ὀργῇ, ἡμῖν δὲ αἰσχρὸν βιάσασθαι τὴν τούτων μετριότητα·

SECTION 1.38.6
ὕβρει δὲ καὶ ἐξουσίᾳ πλούτου πολλὰ ἐς ἡμᾶς ἄλλα τε ἡμαρτήκασι καὶ Ἐπίδαμνον ἡμετέραν οὖσαν κακουμένην μὲν οὐ προσεποιοῦντο, ἐλθόντων δὲ ἡμῶν ἐπὶ τιμωρίᾳ ἑλόντες βίᾳ ἔχουσιν.

CHAPTER 1.39

SECTION 1.39.1
‘καὶ φασὶ δὴ δίκῃ πρότερον ἐθελῆσαι κρίνεσθαι, ἥν γε οὐ τὸν προύχοντα καὶ ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς προκαλούμενον λέγειν τι δοκεῖν δεῖ, ἀλλὰ τὸν ἐς ἴσον τά τε ἔργα ὁμοίως καὶ τοὺς λόγους πρὶν διαγωνίζεσθαι καθιστάντα.

SECTION 1.39.2
οὗτοι δὲ οὐ πρὶν πολιορκεῖν τὸ χωρίον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡγήσαντο ἡμᾶς οὐ περιόψεσθαι, τότε καὶ τὸ εὐπρεπὲς τῆς δίκης παρέσχοντο. καὶ δεῦρο ἥκουσιν οὐ τἀκεῖ μόνον αὐτοὶ ἁμαρτόντες, ἀλλὰ καὶ ὑμᾶς νῦν ἀξιοῦντες οὐ ξυμμαχεῖν, ἀλλὰ ξυναδικεῖν καὶ διαφόρους ὄντας ἡμῖν δέχεσθαι σφᾶς·

SECTION 1.39.3
οὓς χρῆν, ὅτε ἀσφαλέστατοι ἦσαν, τότε προσιέναι, καὶ μὴ ἐν ᾧ ἡμεῖς μὲν ἠδικήμεθα, οὗτοι δὲ κινδυνεύουσι, μηδ’ ἐν ᾧ ὑμεῖς τῆς τε δυνάμεως αὐτῶν τότε οὐ μεταλαβόντες τῆς ὠφελίας νῦν μεταδώσετε καὶ τῶν ἁμαρτημάτων ἀπογενόμενοι τῆς ἀφ’ ἡμῶν αἰτίας τὸ ἴσον ἕξετε, πάλαι δὲ κοινώσαντας τὴν δύναμιν κοινὰ καὶ τὰ ἀποβαίνοντα ἔχειν.

CHAPTER 1.40

SECTION 1.40.1
‘ὡς μὲν οὖν αὐτοί τε μετὰ προσηκόντων ἐγκλημάτων ἐρχόμεθα καὶ οἵδε βίαιοι καὶ πλεονέκται εἰσὶ δεδήλωται· ὡς δὲ οὐκ ἂν δικαίως αὐτοὺς δέχοισθε μαθεῖν χρή.

SECTION 1.40.2
εἰ γὰρ εἴρηται ἐν ταῖς σπονδαῖς ἐξεῖναι παρ’ ὁποτέρους τις βούλεται τῶν ἀγράφων πόλεων ἐλθεῖν, οὐ τοῖς ἐπὶ βλάβῃ ἑτέρων ἰοῦσιν ἡ ξυνθήκη ἐστίν, ἀλλ’ ὅστις μὴ ἄλλου ἑαυτὸν ἀποστερῶν ἀσφαλείας δεῖται καὶ ὅστις μὴ τοῖς δεξαμένοις, εἰ σωφρονοῦσι, πόλεμον ἀντ’ εἰρήνης ποιήσει· ὃ νῦν ὑμεῖς μὴ πειθόμενοι ἡμῖν πάθοιτε ἄν.

SECTION 1.40.3
οὐ γὰρ τοῖσδε μόνον ἐπίκουροι ἂν γένοισθε, ἀλλὰ καὶ ἡμῖν ἀντὶ ἐνσπόνδων πολέμιοι· ἀνάγκη γάρ, εἰ ἴτε μετ’ αὐτῶν, καὶ ἀμύνεσθαι μὴ ἄνευ ὑμῶν τούτους.

SECTION 1.40.4
καίτοι δίκαιοί γ’ ἐστὲ μάλιστα μὲν ἐκποδὼν στῆναι ἀμφοτέροις, εἰ δὲ μή, τοὐναντίον ἐπὶ τούτους μεθ’ ἡμῶν ἰέναι (Κορινθίοις μέν γε ἔνσπονδοί ἐστε, Κερκυραίοις δὲ οὐδὲ δι’ ἀνοκωχῆς πώποτ’ ἐγένεσθε), καὶ τὸν νόμον μὴ καθιστάναι ὥστε τοὺς ἑτέρων ἀφισταμένους δέχεσθαι.

SECTION 1.40.5
οὐδὲ γὰρ ἡμεῖς Σαμίων ἀποστάντων ψῆφον προσεθέμεθα ἐναντίαν ὑμῖν, τῶν ἄλλων Πελοποννησίων δίχα ἐψηφισμένων εἰ χρὴ αὐτοῖς ἀμύνειν, φανερῶς δὲ ἀντείπομεν τοὺς προσήκοντας ξυμμάχους αὐτόν τινα κολάζειν.

SECTION 1.40.6
εἰ γὰρ τοὺς κακόν τι δρῶντας δεχόμενοι τιμωρήσετε, φανεῖται καὶ ἃ τῶν ὑμετέρων οὐκ ἐλάσσω ἡμῖν πρόσεισι, καὶ τὸν νόμον ἐφ’ ὑμῖν αὐτοῖς μᾶλλον ἢ ἐφ’ ἡμῖν θήσετε.

CHAPTER 1.41

SECTION 1.41.1
‘δικαιώματα μὲν οὖν τάδε πρὸς ὑμᾶς ἔχομεν ἱκανὰ κατὰ τοὺς Ἑλλήνων νόμους, παραίνεσιν δὲ καὶ ἀξίωσιν χάριτος τοιάνδε, ἣν οὐκ ἐχθροὶ ὄντες ὥστε βλάπτειν οὐδ’ αὖ φίλοι ὥστ’ ἐπιχρῆσθαι, ἀντιδοθῆναι ἡμῖν ἐν τῷ παρόντι φαμὲν χρῆναι.

SECTION 1.41.2
νεῶν γὰρ μακρῶν σπανίσαντές ποτε πρὸς τὸν Αἰγινητῶν ὑπὲρ τὰ Μηδικὰ πόλεμον παρὰ Κορινθίων εἴκοσι ναῦς ἐλάβετε· καὶ ἡ εὐεργεσία αὕτη τε καὶ ἡ ἐς Σαμίους, τὸ δι’ ἡμᾶς Πελοποννησίους αὐτοῖς μὴ βοηθῆσαι, παρέσχεν ὑμῖν Αἰγινητῶν μὲν ἐπικράτησιν, Σαμίων δὲ κόλασιν, καὶ ἐν καιροῖς τοιούτοις ἐγένετο οἷς μάλιστα ἄνθρωποι ἐπ’ ἐχθροὺς τοὺς σφετέρους ἰόντες τῶν ἁπάντων ἀπερίοπτοί εἰσι παρὰ τὸ νικᾶν·

SECTION 1.41.3
φίλον τε γὰρ ἡγοῦνται τὸν ὑπουργοῦντα, ἢν καὶ πρότερον ἐχθρὸς ᾖ, πολέμιόν τε τὸν ἀντιστάντα, ἢν καὶ τύχῃ φίλος ὤν, ἐπεὶ καὶ τὰ οἰκεῖα χεῖρον τίθενται φιλονικίας ἕνεκα τῆς αὐτίκα.

CHAPTER 1.42

SECTION 1.42.1
‘ὧν ἐνθυμηθέντες καὶ νεώτερός τις παρὰ πρεσβυτέρου αὐτὰ μαθὼν ἀξιούτω τοῖς ὁμοίοις ἡμᾶς ἀμύνεσθαι, καὶ μὴ νομίσῃ δίκαια μὲν τάδε λέγεσθαι, ξύμφορα δέ, εἰ πολεμήσει, ἄλλα εἶναι.

SECTION 1.42.2
τό τε γὰρ ξυμφέρον ἐν ᾧ ἄν τις ἐλάχιστα ἁμαρτάνῃ μάλιστα ἕπεται, καὶ τὸ μέλλον τοῦ πολέμου ᾧ φοβοῦντες ὑμᾶς Κερκυραῖοι κελεύουσιν ἀδικεῖν ἐν ἀφανεῖ ἔτι κεῖται, καὶ οὐκ ἄξιον ἐπαρθέντας αὐτῷ φανερὰν ἔχθραν ἤδη καὶ οὐ μέλλουσαν πρὸς Κορινθίους κτήσασθαι, τῆς δὲ ὑπαρχούσης πρότερον διὰ Μεγαρέας ὑποψίας σῶφρον ὑφελεῖν μᾶλλον (ἡ γὰρ τελευταία χάρις καιρὸν ἔχουσα,

SECTION 1.42.3
κἂν ἐλάσσων ᾖ, δύναται μεῖζον ἔγκλημα λῦσαι),

SECTION 1.42.4
μηδ’ ὅτι ναυτικοῦ ξυμμαχίαν μεγάλην διδόασι, τούτῳ ἐφέλκεσθαι· τὸ γὰρ μὴ ἀδικεῖν τοὺς ὁμοίους ἐχυρωτέρα δύναμις ἢ τῷ αὐτίκα φανερῷ ἐπαρθέντας διὰ κινδύνων τὸ πλέον ἔχειν.

CHAPTER 1.43

SECTION 1.43.1
ἡμεῖς δὲ περιπεπτωκότες οἷς ἐν τῇ Λακεδαίμονι αὐτοὶ προείπομεν, τοὺς σφετέρους ξυμμάχους αὐτόν τινα κολάζειν, νῦν παρ’ ὑμῶν τὸ αὐτὸ ἀξιοῦμεν κομίζεσθαι, καὶ μὴ τῇ ἡμετέρᾳ ψήφῳ ὠφεληθέντας τῇ ὑμετέρᾳ ἡμᾶς βλάψαι.

SECTION 1.43.2
τὸ δὲ ἴσον ἀνταπόδοτε, γνόντες τοῦτον ἐκεῖνον εἶναι τὸν καιρὸν ἐν ᾧ ὅ τε ὑπουργῶν φίλος μάλιστα καὶ ὁ ἀντιστὰς ἐχθρός.

SECTION 1.43.3
καὶ Κερκυραίους τούσδε μήτε ξυμμάχους δέχεσθε βίᾳ ἡμῶν μήτε ἀμύνετε αὐτοῖς ἀδικοῦσιν.

SECTION 1.43.4
καὶ τάδε ποιοῦντες τὰ προσήκοντά τε δράσετε καὶ τὰ ἄριστα βουλεύσεσθε ὑμῖν αὐτοῖς.’

CHAPTER 1.44

SECTION 1.44.1
τοιαῦτα δὲ καὶ οἱ Κορίνθιοι εἶπον. Ἀθηναῖοι δὲ ἀκούσαντες ἀμφοτέρων, γενομένης καὶ δὶς ἐκκλησίας, τῇ μὲν προτέρᾳ οὐχ ἧσσον τῶν Κορινθίων ἀπεδέξαντο τοὺς λόγους, ἐν δὲ τῇ ὑστεραίᾳ μετέγνωσαν Κερκυραίοις ξυμμαχίαν μὲν μὴ ποιήσασθαι ὥστε τοὺς αὐτοὺς ἐχθροὺς καὶ φίλους νομίζειν (εἰ γὰρ ἐπὶ Κόρινθον ἐκέλευον σφίσιν οἱ Κερκυραῖοι ξυμπλεῖν, ἐλύοντ’ ἂν αὐτοῖς αἱ πρὸς Πελοποννησίους σπονδαί), ἐπιμαχίαν δ’ ἐποιήσαντο τῇ ἀλλήλων βοηθεῖν, ἐάν τις ἐπὶ Κέρκυραν ἴῃ ἢ Ἀθήνας ἢ τοὺς τούτων ξυμμάχους.

SECTION 1.44.2
ἐδόκει γὰρ ὁ πρὸς Πελοποννησίους πόλεμος καὶ ὣς ἔσεσθαι αὐτοῖς, καὶ τὴν Κέρκυραν ἐβούλοντο μὴ προέσθαι τοῖς Κορινθίοις ναυτικὸν ἔχουσαν τοσοῦτον, ξυγκρούειν δὲ ὅτι μάλιστα αὐτοὺς ἀλλήλοις, ἵνα ἀσθενεστέροις οὖσιν, ἤν τι δέῃ, Κορινθίοις τε καὶ τοῖς ἄλλοις ναυτικὸν ἔχουσιν ἐς πόλεμον καθιστῶνται.

SECTION 1.44.3
ἅμα δὲ τῆς τε Ἰταλίας καὶ Σικελίας καλῶς ἐφαίνετο αὐτοῖς ἡ νῆσος ἐν παράπλῳ κεῖσθαι.

CHAPTER 1.45

SECTION 1.45.1
τοιαύτῃ μὲν γνώμῃ οἱ Ἀθηναῖοι τοὺς Κερκυραίους προσεδέξαντο, καὶ τῶν Κορινθίων ἀπελθόντων οὐ πολὺ ὕστερον δέκα ναῦς αὐτοῖς ἀπέστειλαν βοηθούς·

SECTION 1.45.2
ἐστρατήγει δὲ αὐτῶν Λακεδαιμόνιός τε ὁ Κίμωνος καὶ Διότιμος ὁ Στρομβίχου καὶ Πρωτέας ὁ Ἐπικλέους.

SECTION 1.45.3
προεῖπον δὲ αὐτοῖς μὴ ναυμαχεῖν Κορινθίοις, ἢν μὴ ἐπὶ Κέρκυραν πλέωσι καὶ μέλλωσιν ἀποβαίνειν ἢ ἐς τῶν ἐκείνων τι χωρίων· οὕτω δὲ κωλύειν κατὰ δύναμιν. προεῖπον δὲ ταῦτα τοῦ μὴ λύειν ἕνεκα τὰς σπονδάς.

CHAPTER 1.46

SECTION 1.46.1
αἱ μὲν δὴ νῆες ἀφικνοῦνται ἐς τὴν Κέρκυραν, οἱ δὲ Κορίνθιοι, ἐπειδὴ αὐτοῖς παρεσκεύαστο, ἔπλεον ἐπὶ τὴν Κέρκυραν ναυσὶ πεντήκοντα καὶ ἑκατόν. ἦσαν δὲ Ἠλείων μὲν δέκα, Μεγαρέων δὲ δώδεκα καὶ Λευκαδίων δέκα, Ἀμπρακιωτῶν δὲ ἑπτὰ καὶ εἴκοσι καὶ Ἀνακτορίων μία, αὐτῶν δὲ Κορινθίων ἐνενήκοντα·

SECTION 1.46.2
στρατηγοὶ δὲ τούτων ἦσαν μὲν καὶ κατὰ πόλεις ἑκάστων, Κορινθίων δὲ Ξενοκλείδης ὁ Εὐθυκλέους πέμπτος αὐτός.

SECTION 1.46.3
ἐπειδὴ δὲ προσέμειξαν τῇ κατὰ Κέρκυραν ἠπείρῳ ἀπὸ Λευκάδος πλέοντες, ὁρμίζονται ἐς Χειμέριον τῆς Θεσπρωτίδος γῆς.

SECTION 1.46.4
ἔστι δὲ λιμήν, καὶ πόλις ὑπὲρ αὐτοῦ κεῖται ἀπὸ θαλάσσης ἐν τῇ Ἐλαιάτιδι τῆς Θεσπρωτίδος Ἐφύρη. ἐξίησι δὲ παρ’ αὐτὴν Ἀχερουσία λίμνη ἐς θάλασσαν· διὰ δὲ τῆς Θεσπρωτίδος Ἀχέρων ποταμὸς ῥέων ἐσβάλλει ἐς αὐτήν, ἀφ’ οὗ καὶ τὴν ἐπωνυμίαν ἔχει. ῥεῖ δὲ καὶ Θύαμις ποταμός, ὁρίζων τὴν Θεσπρωτίδα καὶ Κεστρίνην, ὧν ἐντὸς ἡ ἄκρα ἀνέχει τὸ Χειμέριον.

SECTION 1.46.5
οἱ μὲν οὖν Κορίνθιοι τῆς ἠπείρου ἐνταῦθα ὁρμίζονταί τε καὶ στρατόπεδον ἐποιήσαντο.

CHAPTER 1.47

SECTION 1.47.1
οἱ δὲ Κερκυραῖοι ὡς ᾔσθοντο αὐτοὺς προσπλέοντας, πληρώσαντες δέκα καὶ ἑκατὸν ναῦς, ὧν ἦρχε Μικιάδης καὶ Αἰσιμίδης καὶ Εὐρύβατος, ἐστρατοπεδεύσαντο ἐν μιᾷ τῶν νήσων αἳ καλοῦνται Σύβοτα· καὶ αἱ Ἀττικαὶ δέκα παρῆσαν.

SECTION 1.47.2
ἐπὶ δὲ τῇ Λευκίμμῃ αὐτοῖς τῷ ἀκρωτηρίῳ ὁ πεζὸς ἦν καὶ Ζακυνθίων χίλιοι ὁπλῖται βεβοηθηκότες.

SECTION 1.47.3
ἦσαν δὲ καὶ τοῖς Κορινθίοις ἐν τῇ ἠπείρῳ πολλοὶ τῶν βαρβάρων παραβεβοηθηκότες· οἱ γὰρ ταύτῃ ἠπειρῶται αἰεί ποτε αὐτοῖς φίλοι εἰσίν.

CHAPTER 1.48

SECTION 1.48.1
ἐπειδὴ δὲ παρεσκεύαστο τοῖς Κορινθίοις, λαβόντες τριῶν ἡμερῶν σιτία ἀνήγοντο ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν ἀπὸ τοῦ Χειμερίου νυκτός,

SECTION 1.48.2
καὶ ἅμα ἕῳ πλέοντες καθορῶσι τὰς τῶν Κερκυραίων ναῦς μετεώρους τε καὶ ἐπὶ σφᾶς πλεούσας.

SECTION 1.48.3
ὡς δὲ κατεῖδον ἀλλήλους, ἀντιπαρετάσσοντο, ἐπὶ μὲν τὸ δεξιὸν κέρας Κερκυραίων αἱ Ἀττικαὶ νῆες, τὸ δὲ ἄλλο αὐτοὶ ἐπεῖχον τρία τέλη ποιήσαντες τῶν νεῶν, ὧν ἦρχε 〈τῶν〉 τριῶν στρατηγῶν ἑκάστου εἷς.

SECTION 1.48.4
οὕτω μὲν Κερκυραῖοι ἐτάξαντο, Κορινθίοις δὲ τὸ μὲν δεξιὸν κέρας αἱ Μεγαρίδες νῆες εἶχον καὶ αἱ Ἀμπρακιώτιδες, κατὰ δὲ τὸ μέσον οἱ ἄλλοι ξύμμαχοι ὡς ἕκαστοι· εὐώνυμον δὲ κέρας αὐτοὶ οἱ Κορίνθιοι ταῖς ἄριστα τῶν νεῶν πλεούσαις κατὰ τοὺς Ἀθηναίους καὶ τὸ δεξιὸν τῶν Κερκυραίων εἶχον.

CHAPTER 1.49

SECTION 1.49.1
ξυμμείξαντες δέ, ἐπειδὴ τὰ σημεῖα ἑκατέροις ἤρθη, ἐναυμάχουν, πολλοὺς μὲν ὁπλίτας ἔχοντες ἀμφότεροι ἐπὶ τῶν καταστρωμάτων, πολλοὺς δὲ τοξότας τε καὶ ἀκοντιστάς, τῷ παλαιῷ τρόπῳ ἀπειρότερον ἔτι παρεσκευασμένοι.

SECTION 1.49.2
ἦν τε ἡ ναυμαχία καρτερά, τῇ μὲν τέχνῃ οὐχ ὁμοίως, πεζομαχίᾳ δὲ τὸ πλέον προσφερὴς οὖσα.

SECTION 1.49.3
ἐπειδὴ γὰρ προσβάλοιεν ἀλλήλοις, οὐ ῥᾳδίως ἀπελύοντο ὑπό τε τοῦ πλήθους καὶ ὄχλου τῶν νεῶν, καὶ μᾶλλόν τι πιστεύοντες τοῖς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος ὁπλίταις ἐς τὴν νίκην, οἳ καταστάντες ἐμάχοντο ἡσυχαζουσῶν τῶν νεῶν· διέκπλοι δ’ οὐκ ἦσαν, ἀλλὰ θυμῷ καὶ ῥώμῃ τὸ πλέον ἐναυμάχουν ἢ ἐπιστήμῃ.

SECTION 1.49.4
πανταχῇ μὲν οὖν πολὺς θόρυβος καὶ ταραχώδης ἦν ἡ ναυμαχία, ἐν ᾗ αἱ Ἀττικαὶ νῆες παραγιγνόμεναι τοῖς Κερκυραίοις, εἴ πῃ πιέζοιντο, φόβον μὲν παρεῖχον τοῖς ἐναντίοις, μάχης δὲ οὐκ ἦρχον δεδιότες οἱ στρατηγοὶ τὴν πρόρρησιν τῶν Ἀθηναίων.

SECTION 1.49.5
μάλιστα δὲ τὸ δεξιὸν κέρας τῶν Κορινθίων ἐπόνει· οἱ γὰρ Κερκυραῖοι εἴκοσι ναυσὶν αὐτοὺς τρεψάμενοι καὶ καταδιώξαντες σποράδας ἐς τὴν ἤπειρον καὶ μέχρι τοῦ στρατοπέδου πλεύσαντες αὐτῶν καὶ ἐπεκβάντες ἐνέπρησάν τε τὰς σκηνὰς ἐρήμους καὶ τὰ χρήματα διήρπασαν.

SECTION 1.49.6
ταύτῃ μὲν οὖν οἱ Κορίνθιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἡσσῶντό [τε] καὶ οἱ Κερκυραῖοι ἐπεκράτουν· ᾗ δὲ αὐτοὶ ἦσαν οἱ Κορίνθιοι, ἐπὶ τῷ εὐωνύμῳ, πολὺ ἐνίκων, τοῖς Κερκυραίοις τῶν εἴκοσι νεῶν ἀπὸ ἐλάσσονος πλήθους ἐκ τῆς διώξεως οὐ παρουσῶν.

SECTION 1.49.7
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ὁρῶντες τοὺς Κερκυραίους πιεζομένους μᾶλλον ἤδη ἀπροφασίστως ἐπεκούρουν, τὸ μὲν πρῶτον ἀπεχόμενοι ὥστε μὴ ἐμβάλλειν τινί· ἐπειδὴ δὲ ἡ τροπὴ ἐγίγνετο λαμπρῶς καὶ ἐνέκειντο οἱ Κορίνθιοι, τότε δὴ ἔργου πᾶς εἴχετο ἤδη καὶ διεκέκριτο οὐδὲν ἔτι, ἀλλὰ ξυνέπεσεν ἐς τοῦτο ἀνάγκης ὥστε ἐπιχειρῆσαι ἀλλήλοις τοὺς Κορινθίους καὶ Ἀθηναίους.

CHAPTER 1.50

SECTION 1.50.1
τῆς δὲ τροπῆς γενομένης οἱ Κορίνθιοι τὰ σκάφη μὲν οὐχ εἷλκον ἀναδούμενοι τῶν νεῶν ἃς καταδύσειαν, πρὸς δὲ τοὺς ἀνθρώπους ἐτράποντο φονεύειν διεκπλέοντες μᾶλλον ἢ ζωγρεῖν, τούς τε αὑτῶν φίλους, οὐκ ᾐσθημένοι ὅτι ἥσσηντο οἱ ἐπὶ τῷ δεξιῷ κέρᾳ, ἀγνοοῦντες ἔκτεινον.

SECTION 1.50.2
πολλῶν γὰρ νεῶν οὐσῶν ἀμφοτέρων καὶ ἐπὶ πολὺ τῆς θαλάσσης ἐπεχουσῶν, ἐπειδὴ ξυνέμειξαν ἀλλήλοις, οὐ ῥᾳδίως τὴν διάγνωσιν ἐποιοῦντο ὁποῖοι ἐκράτουν ἢ ἐκρατοῦντο· ναυμαχία γὰρ αὕτη Ἕλλησι πρὸς Ἕλληνας νεῶν πλήθει μεγίστη δὴ τῶν πρὸ αὑτῆς γεγένηται.

SECTION 1.50.3
ἐπειδὴ δὲ κατεδίωξαν τοὺς Κερκυραίους οἱ Κορίνθιοι ἐς τὴν γῆν, πρὸς τὰ ναυάγια καὶ τοὺς νεκροὺς τοὺς σφετέρους ἐτράποντο, καὶ τῶν πλείστων ἐκράτησαν ὥστε προσκομίσαι πρὸς τὰ Σύβοτα, οἷ αὐτοῖς ὁ κατὰ γῆν στρατὸς τῶν βαρβάρων προσεβεβοηθήκει· ἔστι δὲ τὰ Σύβοτα τῆς Θεσπρωτίδος λιμὴν ἐρῆμος. τοῦτο δὲ ποιήσαντες αὖθις ἁθροισθέντες ἐπέπλεον τοῖς Κερκυραίοις.

SECTION 1.50.4
οἱ δὲ ταῖς πλωίμοις καὶ ὅσαι ἦσαν λοιπαὶ μετὰ τῶν Ἀττικῶν νεῶν καὶ αὐτοὶ ἀντεπέπλεον, δείσαντες μὴ ἐς τὴν γῆν σφῶν πειρῶσιν ἀποβαίνειν.

SECTION 1.50.5
ἤδη δὲ ἦν ὀψὲ καὶ ἐπεπαιάνιστο αὐτοῖς ὡς ἐς ἐπίπλουν, καὶ οἱ Κορίνθιοι ἐξαπίνης πρύμναν ἐκρούοντο κατιδόντες εἴκοσι ναῦς Ἀθηναίων προσπλεούσας, ἃς ὕστερον τῶν δέκα βοηθοὺς ἐξέπεμψαν οἱ Ἀθηναῖοι, δείσαντες, ὅπερ ἐγένετο, μὴ νικηθῶσιν οἱ Κερκυραῖοι καὶ αἱ σφέτεραι δέκα νῆες ὀλίγαι ἀμύνειν ὦσιν.

CHAPTER 1.51

SECTION 1.51.1
ταύτας οὖν προϊδόντες οἱ Κορίνθιοι καὶ ὑποτοπήσαντες ἀπ’ Ἀθηνῶν εἶναι οὐχ ὅσας ἑώρων ἀλλὰ πλείους ὑπανεχώρουν.

SECTION 1.51.2
τοῖς δὲ Κερκυραίοις ἐπέπλεον γὰρ μᾶλλον ἐκ τοῦ ἀφανοῦς οὐχ ἑωρῶντο, καὶ ἐθαύμαζον τοὺς Κορινθίους πρύμναν κρουομένους, πρίν τινες ἰδόντες εἶπον ὅτι νῆες ἐκεῖναι ἐπιπλέουσιν. τότε δὲ καὶ αὐτοὶ ἀνεχώρουν· ξυνεσκόταζε γὰρ ἤδη, καὶ οἱ Κορίνθιοι ἀποτραπόμενοι τὴν διάλυσιν ἐποιήσαντο.

SECTION 1.51.3
οὕτω μὲν ἡ ἀπαλλαγὴ ἐγένετο ἀλλήλων, καὶ ἡ ναυμαχία ἐτελεύτα ἐς νύκτα.

SECTION 1.51.4
τοῖς δὲ Κερκυραίοις στρατοπεδευομένοις ἐπὶ τῇ Λευκίμμῃ αἱ εἴκοσι νῆες αἱ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν αὗται, ὧν ἦρχε Γλαύκων τε ὁ Λεάγρου καὶ † Ἀνδοκίδης ὁ Λεωγόρου †, διὰ τῶν νεκρῶν καὶ ναυαγίων προσκομισθεῖσαι κατέπλεον ἐς τὸ στρατόπεδον οὐ πολλῷ ὕστερον ἢ ὤφθησαν.

SECTION 1.51.5
οἱ δὲ Κερκυραῖοι (ἦν γὰρ νύξ) ἐφοβήθησαν μὴ πολέμιαι ὦσιν, ἔπειτα δὲ ἔγνωσαν· καὶ ὡρμίσαντο.

CHAPTER 1.52

SECTION 1.52.1
τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἀναγαγόμεναι αἵ τε Ἀττικαὶ τριάκοντα νῆες καὶ τῶν Κερκυραίων ὅσαι πλώιμοι ἦσαν ἐπέπλευσαν ἐπὶ τὸν ἐν τοῖς Συβότοις λιμένα, ἐν ᾧ οἱ Κορίνθιοι ὥρμουν, βουλόμενοι εἰδέναι εἰ ναυμαχήσουσιν.

SECTION 1.52.2
οἱ δὲ τὰς μὲν ναῦς ἄραντες ἀπὸ τῆς γῆς καὶ παραταξάμενοι μετεώρους ἡσύχαζον, ναυμαχίας οὐ διανοούμενοι ἄρχειν ἑκόντες ὁρῶντες προσγεγενημένας τε ναῦς ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἀκραιφνεῖς καὶ σφίσι πολλὰ τὰ ἄπορα ξυμβεβηκότα, αἰχμαλώτων τε περὶ φυλακῆς οὓς ἐν ταῖς ναυσὶν εἶχον, καὶ ἐπισκευὴν οὐκ οὖσαν τῶν νεῶν ἐν χωρίῳ ἐρήμῳ·

SECTION 1.52.3
τοῦ δὲ οἴκαδε πλοῦ μᾶλλον διεσκόπουν ὅπῃ κομισθήσονται, δεδιότες μὴ οἱ Ἀθηναῖοι νομίσαντες λελύσθαι τὰς σπονδάς, διότι ἐς χεῖρας ἦλθον, οὐκ ἐῶσι σφᾶς ἀποπλεῖν.

CHAPTER 1.53

SECTION 1.53.1
ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς ἄνδρας ἐς κελήτιον ἐσβιβάσαντας ἄνευ κηρυκείου προσπέμψαι τοῖς Ἀθηναίοις καὶ πεῖραν ποιήσασθαι. πέμψαντές τε ἔλεγον τοιάδε.

SECTION 1.53.2
‘ἀδικεῖτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πολέμου ἄρχοντες καὶ σπονδὰς λύοντες· ἡμῖν γὰρ πολεμίους τοὺς ἡμετέρους τιμωρουμένοις ἐμποδὼν ἵστασθε ὅπλα ἀνταιρόμενοι. εἰ δ’ ὑμῖν γνώμη ἐστὶ κωλύειν τε ἡμᾶς ἐπὶ Κέρκυραν ἢ ἄλλοσε εἴ ποι βουλόμεθα πλεῖν καὶ τὰς σπονδὰς λύετε, ἡμᾶς τούσδε πρώτους λαβόντες χρήσασθε ὡς πολεμίοις.’

SECTION 1.53.3
οἱ μὲν δὴ τοιαῦτα εἶπον· τῶν δὲ Κερκυραίων τὸ μὲν στρατόπεδον ὅσον ἐπήκουσεν ἀνεβόησεν εὐθὺς λαβεῖν τε αὐτοὺς καὶ ἀποκτεῖναι, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι τοιάδε ἀπεκρίναντο.

SECTION 1.53.4
‘οὔτε ἄρχομεν πολέμου, ὦ ἄνδρες Πελοποννήσιοι, οὔτε τὰς σπονδὰς λύομεν, Κερκυραίοις δὲ τοῖσδε ξυμμάχοις οὖσι βοηθοὶ ἤλθομεν. εἰ μὲν οὖν ἄλλοσέ ποι βούλεσθε πλεῖν, οὐ κωλύομεν· εἰ δὲ ἐπὶ Κέρκυραν πλευσεῖσθε ἢ ἐς τῶν ἐκείνων τι χωρίων, οὐ περιοψόμεθα κατὰ τὸ δυνατόν.’

CHAPTER 1.54

SECTION 1.54.1
τοιαῦτα τῶν Ἀθηναίων ἀποκριναμένων οἱ μὲν Κορίνθιοι τόν τε πλοῦν τὸν ἐπ’ οἴκου παρεσκευάζοντο καὶ τροπαῖον ἔστησαν ἐν τοῖς ἐν τῇ ἠπείρῳ Συβότοις· οἱ δὲ Κερκυραῖοι τά τε ναυάγια καὶ νεκροὺς ἀνείλοντο τὰ κατὰ σφᾶς ἐξενεχθέντα ὑπό τε τοῦ ῥοῦ καὶ ἀνέμου, ὃς γενόμενος τῆς νυκτὸς διεσκέδασεν αὐτὰ πανταχῇ, καὶ τροπαῖον ἀντέστησαν ἐν τοῖς ἐν τῇ νήσῳ Συβότοις ὡς νενικηκότες.

SECTION 1.54.2
γνώμῃ δὲ τοιᾷδε ἑκάτεροι τὴν νίκην προσεποιήσαντο· Κορίνθιοι μὲν κρατήσαντες τῇ ναυμαχίᾳ μέχρι νυκτός, ὥστε καὶ ναυάγια πλεῖστα καὶ νεκροὺς προσκομίσασθαι, καὶ ἄνδρας ἔχοντες αἰχμαλώτους οὐκ ἐλάσσους χιλίων ναῦς τε καταδύσαντες περὶ ἑβδομήκοντα ἔστησαν τροπαῖον· Κερκυραῖοι δὲ τριάκοντα ναῦς μάλιστα διαφθείραντες, καὶ ἐπειδὴ Ἀθηναῖοι ἦλθον, ἀνελόμενοι τὰ κατὰ σφᾶς αὐτοὺς ναυάγια καὶ νεκρούς, καὶ ὅτι αὐτοῖς τῇ τε προτεραίᾳ πρύμναν κρουόμενοι ὑπεχώρησαν οἱ Κορίνθιοι ἰδόντες τὰς Ἀττικὰς ναῦς, καὶ ἐπειδὴ ἦλθον οἱ Ἀθηναῖοι, οὐκ ἀντεπέπλεον ἐκ τῶν Συβότων, διὰ ταῦτα τροπαῖον ἔστησαν.

CHAPTER 1.55

SECTION 1.55.1
οὕτω μὲν ἑκάτεροι νικᾶν ἠξίουν· οἱ δὲ Κορίνθιοι ἀποπλέοντες ἐπ’ οἴκου Ἀνακτόριον, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῷ στόματι τοῦ Ἀμπρακικοῦ κόλπου, εἷλον ἀπάτῃ (ἦν δὲ κοινὸν Κερκυραίων καὶ ἐκείνων) καὶ καταστήσαντες ἐν αὐτῷ Κορινθίους οἰκήτορας ἀνεχώρησαν ἐπ’ οἴκου, καὶ τῶν Κερκυραίων ὀκτακοσίους μὲν οἳ ἦσαν δοῦλοι ἀπέδοντο, πεντήκοντα δὲ καὶ διακοσίους δήσαντες ἐφύλασσον καὶ ἐν θεραπείᾳ εἶχον πολλῇ, ὅπως αὐτοῖς τὴν Κέρκυραν ἀναχωρήσαντες προσποιήσειαν· ἐτύγχανον δὲ καὶ δυνάμει αὐτῶν οἱ πλείους πρῶτοι ὄντες τῆς πόλεως.

SECTION 1.55.2
ἡ μὲν οὖν Κέρκυρα οὕτω περιγίγνεται τῷ πολέμῳ τῶν Κορινθίων, καὶ αἱ νῆες τῶν Ἀθηναίων ἀνεχώρησαν ἐξ αὐτῆς· αἰτία δὲ αὕτη πρώτη ἐγένετο τοῦ πολέμου τοῖς Κορινθίοις ἐς τοὺς Ἀθηναίους, ὅτι σφίσιν ἐν σπονδαῖς μετὰ Κερκυραίων ἐναυμάχουν.

CHAPTER 1.56

SECTION 1.56.1
μετὰ ταῦτα δ’ εὐθὺς καὶ τάδε ξυνέβη γενέσθαι τοῖς Ἀθηναίοις καὶ Πελοποννησίοις διάφορα ἐς τὸ πολεμεῖν.

SECTION 1.56.2
τῶν γὰρ Κορινθίων πρασσόντων ὅπως τιμωρήσονται αὐτούς, ὑποτοπήσαντες τὴν ἔχθραν αὐτῶν οἱ Ἀθηναῖοι Ποτειδεάτας, οἳ οἰκοῦσιν ἐπὶ τῷ ἰσθμῷ τῆς Παλλήνης, Κορινθίων ἀποίκους, ἑαυτῶν δὲ ξυμμάχους φόρου ὑποτελεῖς, ἐκέλευον τὸ ἐς Παλλήνην τεῖχος καθελεῖν καὶ ὁμήρους δοῦναι, τούς τε ἐπιδημιουργοὺς ἐκπέμπειν καὶ τὸ λοιπὸν μὴ δέχεσθαι οὓς κατὰ ἔτος ἕκαστον Κορίνθιοι ἔπεμπον, δείσαντες μὴ ἀποστῶσιν ὑπό τε Περδίκκου πειθόμενοι καὶ Κορινθίων, τούς τε ἄλλους τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης ξυναποστήσωσι ξυμμάχους.

CHAPTER 1.57

SECTION 1.57.1
ταῦτα δὲ περὶ τοὺς Ποτειδεάτας οἱ Ἀθηναῖοι προπαρεσκευάζοντο εὐθὺς μετὰ τὴν ἐν Κερκύρᾳ ναυμαχίαν·

SECTION 1.57.2
οἵ τε γὰρ Κορίνθιοι φανερῶς ἤδη διάφοροι ἦσαν, Περδίκκας τε ὁ Ἀλεξάνδρου Μακεδόνων βασιλεὺς ἐπεπολέμωτο ξύμμαχος πρότερον καὶ φίλος ὤν.

SECTION 1.57.3
ἐπολεμώθη δὲ ὅτι Φιλίππῳ τῷ ἑαυτοῦ ἀδελφῷ καὶ Δέρδᾳ κοινῇ πρὸς αὐτὸν ἐναντιουμένοις οἱ Ἀθηναῖοι ξυμμαχίαν ἐποιήσαντο.

SECTION 1.57.4
δεδιώς τε ἔπρασσεν ἔς τε τὴν Λακεδαίμονα πέμπων ὅπως πόλεμος γένηται αὐτοῖς πρὸς Πελοποννησίους, καὶ τοὺς Κορινθίους προσεποιεῖτο τῆς Ποτειδαίας ἕνεκα ἀποστάσεως·

SECTION 1.57.5
προσέφερε δὲ λόγους καὶ τοῖς ἐπὶ Θρᾴκης Χαλκιδεῦσι καὶ Βοττιαίοις ξυναποστῆναι, νομίζων, εἰ ξύμμαχα ταῦτα ἔχοι ὅμορα ὄντα τὰ χωρία, ῥᾷον ἂν τὸν πόλεμον μετ’ αὐτῶν ποιεῖσθαι.

SECTION 1.57.6
ὧν οἱ Ἀθηναῖοι αἰσθόμενοι καὶ βουλόμενοι προκαταλαμβάνειν τῶν πόλεων τὰς ἀποστάσεις (ἔτυχον γὰρ τριάκοντα ναῦς ἀποστέλλοντες καὶ χιλίους ὁπλίτας ἐπὶ τὴν γῆν αὐτοῦ, Ἀρχεστράτου τοῦ Λυκομήδους μετ’ ἄλλων † δέκα † στρατηγοῦντος) ἐπιστέλλουσι τοῖς ἄρχουσι τῶν νεῶν Ποτειδεατῶν τε ὁμήρους λαβεῖν καὶ τὸ τεῖχος καθελεῖν, τῶν τε πλησίον πόλεων φυλακὴν ἔχειν ὅπως μὴ ἀποστήσονται.

CHAPTER 1.58

SECTION 1.58.1
Ποτειδεᾶται δὲ πέμψαντες μὲν καὶ παρ’ Ἀθηναίους πρέσβεις, εἴ πως πείσειαν μὴ σφῶν πέρι νεωτερίζειν μηδέν, ἐλθόντες δὲ καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα μετὰ Κορινθίων, [ἔπρασσον] ὅπως ἑτοιμάσαιντο τιμωρίαν, ἢν δέῃ, ἐπειδὴ ἔκ τε Ἀθηνῶν ἐκ πολλοῦ πράσσοντες οὐδὲν ηὕροντο ἐπιτήδειον, ἀλλ’ αἱ νῆες αἱ ἐπὶ Μακεδονίαν καὶ ἐπὶ σφᾶς ὁμοίως ἔπλεον, καὶ τὰ τέλη τῶν Λακεδαιμονίων ὑπέσχετο αὐτοῖς, ἢν ἐπὶ Ποτείδαιαν ἴωσιν Ἀθηναῖοι, ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσβαλεῖν, τότε δὴ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἀφίστανται μετὰ Χαλκιδέων καὶ Βοττιαίων κοινῇ ξυνομόσαντες.

SECTION 1.58.2
καὶ Περδίκκας πείθει Χαλκιδέας τὰς ἐπὶ θαλάσσῃ πόλεις ἐκλιπόντας καὶ καταβαλόντας ἀνοικίσασθαι ἐς Ὄλυνθον μίαν τε πόλιν ταύτην ἰσχυρὰν ποιήσασθαι· τοῖς τ’ ἐκλιποῦσι τούτοις τῆς ἑαυτοῦ γῆς τῆς Μυγδονίας περὶ τὴν Βόλβην λίμνην ἔδωκε νέμεσθαι, ἕως ἂν ὁ πρὸς Ἀθηναίους πόλεμος ᾖ. καὶ οἱ μὲν ἀνῳκίζοντό τε καθαιροῦντες τὰς πόλεις καὶ ἐς πόλεμον παρεσκευάζοντο·

CHAPTER 1.59

SECTION 1.59.1
αἱ δὲ τριάκοντα νῆες τῶν Ἀθηναίων ἀφικνοῦνται ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης, καὶ καταλαμβάνουσι τήν τε Ποτείδαιαν καὶ τἆλλα ἀφεστηκότα.

SECTION 1.59.2
νομίσαντες δὲ οἱ στρατηγοὶ ἀδύνατα εἶναι πρός τε Περδίκκαν πολεμεῖν τῇ παρούσῃ δυνάμει καὶ τὰ ξυναφεστῶτα χωρία τρέπονται ἐπὶ τὴν Μακεδονίαν, ἐφ’ ὅπερ καὶ τὸ πρῶτον ἐξεπέμποντο, καὶ καταστάντες ἐπολέμουν μετὰ Φιλίππου καὶ τῶν Δέρδου ἀδελφῶν ἄνωθεν στρατιᾷ ἐσβεβληκότων.

CHAPTER 1.60

SECTION 1.60.1
καὶ ἐν τούτῳ οἱ Κορίνθιοι, τῆς Ποτειδαίας ἀφεστηκυίας καὶ τῶν Ἀττικῶν νεῶν περὶ Μακεδονίαν οὐσῶν, δεδιότες περὶ τῷ χωρίῳ καὶ οἰκεῖον τὸν κίνδυνον ἡγούμενοι πέμπουσιν ἑαυτῶν τε ἐθελοντὰς καὶ τῶν ἄλλων Πελοποννησίων μισθῷ πείσαντες ἑξακοσίους καὶ χιλίους τοὺς πάντας ὁπλίτας καὶ ψιλοὺς τετρακοσίους.

SECTION 1.60.2
ἐστρατήγει δὲ αὐτῶν Ἀριστεὺς ὁ Ἀδειμάντου, κατὰ φιλίαν τε αὐτοῦ οὐχ ἥκιστα οἱ πλεῖστοι ἐκ Κορίνθου στρατιῶται ἐθελονταὶ ξυνέσποντο· ἦν γὰρ τοῖς Ποτειδεάταις αἰεί ποτε ἐπιτήδειος.

SECTION 1.60.3
καὶ ἀφικνοῦνται τεσσαρακοστῇ ἡμέρᾳ ὕστερον ἐπὶ Θρᾴκης ἢ Ποτείδαια ἀπέστη.

CHAPTER 1.61

SECTION 1.61.1
ἦλθε δὲ καὶ τοῖς Ἀθηναίοις εὐθὺς ἡ ἀγγελία τῶν πόλεων ὅτι ἀφεστᾶσι, καὶ πέμπουσιν, ὡς ᾔσθοντο καὶ τοὺς μετ’ Ἀριστέως ἐπιπαριόντας, δισχιλίους ἑαυτῶν ὁπλίτας καὶ τεσσαράκοντα ναῦς πρὸς τὰ ἀφεστῶτα, καὶ Καλλίαν τὸν Καλλιάδου πέμπτον αὐτὸν στρατηγόν,

SECTION 1.61.2
οἳ ἀφικόμενοι ἐς Μακεδονίαν πρῶτον καταλαμβάνουσι τοὺς προτέρους χιλίους Θέρμην ἄρτι ᾑρηκότας καὶ Πύδναν πολιορκοῦντας.

SECTION 1.61.3
προσκαθεζόμενοι δὲ καὶ αὐτοὶ τὴν Πύδναν ἐπολιόρκησαν μέν, ἔπειτα δὲ ξύμβασιν ποιησάμενοι καὶ ξυμμαχίαν ἀναγκαίαν πρὸς τὸν Περδίκκαν, ὡς αὐτοὺς κατήπειγεν ἡ Ποτείδαια καὶ ὁ Ἀριστεὺς παρεληλυθώς, ἀπανίστανται ἐκ τῆς Μακεδονίας,

SECTION 1.61.4
καὶ ἀφικόμενοι ἐς Βέροιαν κἀκεῖθεν ἐπὶ Στρέψαν καὶ πειράσαντες πρῶτον τοῦ χωρίου καὶ οὐχ ἑλόντες ἐπορεύοντο κατὰ γῆν πρὸς τὴν Ποτείδαιαν, τρισχιλίοις μὲν ὁπλίταις ἑαυτῶν, χωρὶς δὲ τῶν ξυμμάχων πολλοῖς, ἱππεῦσι δὲ ἑξακοσίοις Μακεδόνων τοῖς μετὰ Φιλίππου καὶ Παυσανίου· ἅμα δὲ νῆες παρέπλεον ἑβδομήκοντα.

SECTION 1.61.5
κατ’ ὀλίγον δὲ προϊόντες τριταῖοι ἀφίκοντο ἐς Γίγωνον καὶ ἐστρατοπεδεύσαντο.

CHAPTER 1.62

SECTION 1.62.1
Ποτειδεᾶται δὲ καὶ οἱ μετὰ Ἀριστέως Πελοποννήσιοι προσδεχόμενοι τοὺς Ἀθηναίους ἐστρατοπεδεύοντο πρὸς Ὀλύνθου ἐν τῷ ἰσθμῷ, καὶ ἀγορὰν ἔξω τῆς πόλεως ἐπεποίηντο.

SECTION 1.62.2
στρατηγὸν μὲν οὖν τοῦ πεζοῦ παντὸς οἱ ξύμμαχοι ᾕρηντο Ἀριστέα, τῆς δὲ ἵππου Περδίκκαν· ἀπέστη γὰρ εὐθὺς πάλιν τῶν Ἀθηναίων καὶ ξυνεμάχει τοῖς Ποτειδεάταις, Ἰόλαον ἀνθ’ αὑτοῦ καταστήσας ἄρχοντα.

SECTION 1.62.3
ἦν δὲ ἡ γνώμη τοῦ Ἀριστέως τὸ μὲν μεθ’ ἑαυτοῦ στρατόπεδον ἔχοντι ἐν τῷ ἰσθμῷ ἐπιτηρεῖν τοὺς Ἀθηναίους, ἢν ἐπίωσι, Χαλκιδέας δὲ καὶ τοὺς ἔξω ἰσθμοῦ ξυμμάχους καὶ τὴν παρὰ Περδίκκου διακοσίαν ἵππον ἐν Ὀλύνθῳ μένειν, καὶ ὅταν Ἀθηναῖοι ἐπὶ σφᾶς χωρῶσι, κατὰ νώτου βοηθοῦντας ἐν μέσῳ ποιεῖν αὑτῶν τοὺς πολεμίους.

SECTION 1.62.4
Καλλίας δ’ αὖ ὁ τῶν Ἀθηναίων στρατηγὸς καὶ οἱ ξυνάρχοντες τοὺς μὲν Μακεδόνας ἱππέας καὶ τῶν ξυμμάχων ὀλίγους ἐπὶ Ὀλύνθου ἀποπέμπουσιν, ὅπως εἴργωσι τοὺς ἐκεῖθεν ἐπιβοηθεῖν, αὐτοὶ δὲ ἀναστήσαντες τὸ στρατόπεδον ἐχώρουν ἐπὶ τὴν Ποτείδαιαν.

SECTION 1.62.5
καὶ ἐπειδὴ πρὸς τῷ ἰσθμῷ ἐγένοντο καὶ εἶδον τοὺς ἐναντίους παρασκευαζομένους ὡς ἐς μάχην, ἀντικαθίσταντο καὶ αὐτοί, καὶ οὐ πολὺ ὕστερον ξυνέμισγον.

SECTION 1.62.6
καὶ αὐτὸ μὲν τὸ τοῦ Ἀριστέως κέρας καὶ ὅσοι περὶ ἐκεῖνον ἦσαν Κορινθίων τε καὶ τῶν ἄλλων λογάδες ἔτρεψαν τὸ καθ’ ἑαυτοὺς καὶ ἐπεξῆλθον διώκοντες ἐπὶ πολύ· τὸ δὲ ἄλλο στρατόπεδον Ποτειδεατῶν καὶ Πελοποννησίων ἡσσᾶτο ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων καὶ ἐς τὸ τεῖχος κατέφυγεν.

CHAPTER 1.63

SECTION 1.63.1
ἐπαναχωρῶν δὲ ὁ Ἀριστεὺς ἀπὸ τῆς διώξεως, ὡς ὁρᾷ τὸ ἄλλο στράτευμα ἡσσημένον, ἠπόρησε μὲν ὁποτέρωσε διακινδυνεύσῃ χωρήσας, ἢ ἐπὶ τῆς Ὀλύνθου ἢ ἐς τὴν Ποτείδαιαν· ἔδοξε δ’ οὖν ξυναγαγόντι τοὺς μεθ’ αὑτοῦ ὡς ἐς ἐλάχιστον χωρίον δρόμῳ βιάσασθαι ἐς τὴν Ποτείδαιαν, καὶ παρῆλθε παρὰ τὴν χηλὴν διὰ τῆς θαλάσσης βαλλόμενός τε καὶ χαλεπῶς, ὀλίγους μέν τινας ἀποβαλών, τοὺς δὲ πλείους σώσας.

SECTION 1.63.2
οἱ δ’ ἀπὸ τῆς Ὀλύνθου τοῖς Ποτειδεάταις βοηθοί (ἀπέχει δὲ ἑξήκοντα μάλιστα σταδίους καὶ ἔστι καταφανές), ὡς ἡ μάχη ἐγίγνετο καὶ τὰ σημεῖα ἤρθη, βραχὺ μέν τι προῆλθον ὡς βοηθήσοντες, καὶ οἱ Μακεδόνες ἱππῆς ἀντιπαρετάξαντο ὡς κωλύσοντες· ἐπειδὴ δὲ διὰ τάχους ἡ νίκη τῶν Ἀθηναίων ἐγίγνετο καὶ τὰ σημεῖα κατεσπάσθη, πάλιν ἐπανεχώρουν ἐς τὸ τεῖχος καὶ οἱ Μακεδόνες παρὰ τοὺς Ἀθηναίους· ἱππῆς δ’ οὐδετέροις παρεγένοντο.

SECTION 1.63.3
μετὰ δὲ τὴν μάχην τροπαῖον ἔστησαν οἱ Ἀθηναῖοι καὶ τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν τοῖς Ποτειδεάταις· ἀπέθανον δὲ Ποτειδεατῶν μὲν καὶ τῶν ξυμμάχων ὀλίγῳ ἐλάσσους τριακοσίων, Ἀθηναίων δὲ αὐτῶν πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν καὶ Καλλίας ὁ στρατηγός.

CHAPTER 1.64

SECTION 1.64.1
τὸ δὲ ἐκ τοῦ ἰσθμοῦ [τεῖχος] εὐθὺς οἱ Ἀθηναῖοι ἀποτειχίσαντες ἐφρούρουν· τὸ δ’ ἐς τὴν Παλλήνην ἀτείχιστον ἦν· οὐ γὰρ ἱκανοὶ ἐνόμιζον εἶναι ἔν τε τῷ ἰσθμῷ φρουρεῖν καὶ ἐς τὴν Παλλήνην διαβάντες τειχίζειν, δεδιότες μὴ σφίσιν οἱ Ποτειδεᾶται καὶ οἱ ξύμμαχοι γενομένοις δίχα ἐπίθωνται.

SECTION 1.64.2
καὶ πυνθανόμενοι οἱ ἐν τῇ πόλει Ἀθηναῖοι τὴν Παλλήνην ἀτείχιστον οὖσαν, χρόνῳ ὕστερον πέμπουσιν ἑξακοσίους καὶ χιλίους ὁπλίτας ἑαυτῶν καὶ Φορμίωνα τὸν Ἀσωπίου στρατηγόν· ὃς ἀφικόμενος ἐς τὴν Παλλήνην καὶ ἐξ Ἀφύτιος ὁρμώμενος προσήγαγε τῇ Ποτειδαίᾳ τὸν στρατὸν κατὰ βραχὺ προϊὼν καὶ κείρων ἅμα τὴν γῆν, ὡς δὲ οὐδεὶς ἐπεξῄει ἐς μάχην, ἀπετείχισε τὸ ἐκ τῆς Παλλήνης [τεῖχος].

SECTION 1.64.3
καὶ οὕτως ἤδη κατὰ κράτος ἡ Ποτείδαια ἀμφοτέρωθεν ἐπολιορκεῖτο καὶ ἐκ θαλάσσης ναυσὶν ἅμα ἐφορμούσαις.

CHAPTER 1.65

SECTION 1.65.1
Ἀριστεὺς δὲ ἀποτειχισθείσης αὐτῆς καὶ ἐλπίδα οὐδεμίαν ἔχων σωτηρίας, ἢν μή τι ἀπὸ Πελοποννήσου ἢ ἄλλο παρὰ λόγον γίγνηται, ξυνεβούλευε μὲν πλὴν πεντακοσίων ἄνεμον τηρήσασι τοῖς ἄλλοις ἐκπλεῦσαι, ὅπως ἐπὶ πλέον ὁ σῖτος ἀντίσχῃ, καὶ αὐτὸς ἤθελε τῶν μενόντων εἶναι· ὡς δ’ οὐκ ἔπειθε, βουλόμενος τὰ ἐπὶ τούτοις παρασκευάζειν καὶ ὅπως τὰ ἔξωθεν ἕξει ὡς ἄριστα, ἔκπλουν ποιεῖται λαθὼν τὴν φυλακὴν τῶν Ἀθηναίων.

SECTION 1.65.2
καὶ παραμένων ἐν Χαλκιδεῦσι τά τε ἄλλα ξυνεπολέμει καὶ Σερμυλιῶν λοχήσας πρὸς τῇ πόλει πολλοὺς διέφθειρεν, ἔς τε τὴν Πελοπόννησον ἔπρασσεν ὅπῃ ὠφελία τις γενήσεται.

SECTION 1.65.3
μετὰ δὲ τῆς Ποτειδαίας τὴν ἀποτείχισιν Φορμίων μὲν ἔχων τοὺς ἑξακοσίους καὶ χιλίους τὴν Χαλκιδικὴν καὶ Βοττικὴν ἐδῄου καὶ ἔστιν ἃ καὶ πολίσματα εἷλεν.

CHAPTER 1.66

SECTION 1.66.1
τοῖς δ’ Ἀθηναίοις καὶ Πελοποννησίοις αἰτίαι μὲν αὗται προυγεγένηντο ἐς ἀλλήλους, τοῖς μὲν Κορινθίοις ὅτι τὴν Ποτείδαιαν ἑαυτῶν οὖσαν ἀποικίαν καὶ ἄνδρας Κορινθίων τε καὶ Πελοποννησίων ἐν αὐτῇ ὄντας ἐπολιόρκουν, τοῖς δὲ Ἀθηναίοις ἐς τοὺς Πελοποννησίους ὅτι ἑαυτῶν τε πόλιν ξυμμαχίδα καὶ φόρου ὑποτελῆ ἀπέστησαν, καὶ ἐλθόντες σφίσιν ἀπὸ τοῦ προφανοῦς ἐμάχοντο μετὰ Ποτειδεατῶν. οὐ μέντοι ὅ γε πόλεμός πω ξυνερρώγει, ἀλλ’ ἔτι ἀνοκωχὴ ἦν· ἰδίᾳ γὰρ ταῦτα οἱ Κορίνθιοι ἔπραξαν.

CHAPTER 1.67

SECTION 1.67.1
πολιορκουμένης δὲ τῆς Ποτειδαίας οὐχ ἡσύχαζον, ἀνδρῶν τε σφίσιν ἐνόντων καὶ ἅμα περὶ τῷ χωρίῳ δεδιότες· παρεκάλουν τε εὐθὺς ἐς τὴν Λακεδαίμονα τοὺς ξυμμάχους καὶ κατεβόων ἐλθόντες τῶν Ἀθηναίων ὅτι σπονδάς τε λελυκότες εἶεν καὶ ἀδικοῖεν τὴν Πελοπόννησον.

SECTION 1.67.2
Αἰγινῆταί τε φανερῶς μὲν οὐ πρεσβευόμενοι, δεδιότες τοὺς Ἀθηναίους, κρύφα δὲ οὐχ ἥκιστα μετ’ αὐτῶν ἐνῆγον τὸν πόλεμον, λέγοντες οὐκ εἶναι αὐτόνομοι κατὰ τὰς σπονδάς.

SECTION 1.67.3
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι προσπαρακαλέσαντες τῶν ξυμμάχων τε καὶ εἴ τίς τι ἄλλο ἔφη ἠδικῆσθαι ὑπὸ Ἀθηναίων, ξύλλογον σφῶν αὐτῶν ποιήσαντες τὸν εἰωθότα λέγειν ἐκέλευον.

SECTION 1.67.4
καὶ ἄλλοι τε παριόντες ἐγκλήματα ἐποιοῦντο ὡς ἕκαστοι καὶ Μεγαρῆς, δηλοῦντες μὲν καὶ ἕτερα οὐκ ὀλίγα διάφορα, μάλιστα δὲ λιμένων τε εἴργεσθαι τῶν ἐν τῇ Ἀθηναίων ἀρχῇ καὶ τῆς Ἀττικῆς ἀγορᾶς παρὰ τὰς σπονδάς.

SECTION 1.67.5
παρελθόντες δὲ τελευταῖοι Κορίνθιοι καὶ τοὺς ἄλλους ἐάσαντες πρῶτον παροξῦναι τοὺς Λακεδαιμονίους ἐπεῖπον τοιάδε.

CHAPTER 1.68

SECTION 1.68.1
‘τὸ πιστὸν ὑμᾶς, ὦ Λακεδαιμόνιοι, τῆς καθ’ ὑμᾶς αὐτοὺς πολιτείας καὶ ὁμιλίας ἀπιστοτέρους ἐς τοὺς ἄλλους ἤν τι λέγωμεν καθίστησιν· καὶ ἀπ᾽ αὐτοῦ σωφροσύνην μὲν ἔχετε, ἀμαθίᾳ δὲ πλέονι πρὸς τὰ ἔξω πράγματα χρῆσθε.

SECTION 1.68.2
πολλάκις γὰρ προαγορευόντων ἡμῶν ἃ ἐμέλλομεν ὑπὸ Ἀθηναίων βλάπτεσθαι, οὐ περὶ ὧν ἐδιδάσκομεν ἑκάστοτε τὴν μάθησιν ἐποιεῖσθε, ἀλλὰ τῶν λεγόντων μᾶλλον ὑπενοεῖτε ὡς ἕνεκα τῶν αὑτοῖς ἰδίᾳ διαφόρων λέγουσιν· καὶ δι’ αὐτὸ οὐ πρὶν πάσχειν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῷ ἔργῳ ἐσμέν, τοὺς ξυμμάχους τούσδε παρεκαλέσατε, ἐν οἷς προσήκει ἡμᾶς οὐχ ἥκιστα εἰπεῖν, ὅσῳ καὶ μέγιστα ἐγκλήματα ἔχομεν ὑπὸ μὲν Ἀθηναίων ὑβριζόμενοι, ὑπὸ δὲ ὑμῶν ἀμελούμενοι.

SECTION 1.68.3
‘καὶ εἰ μὲν ἀφανεῖς που ὄντες ἠδίκουν τὴν Ἑλλάδα, διδασκαλίας ἂν ὡς οὐκ εἰδόσι προσέδει· νῦν δὲ τί δεῖ μακρηγορεῖν, ὧν τοὺς μὲν δεδουλωμένους ὁρᾶτε, τοῖς δὲ ἐπιβουλεύοντας αὐτούς, καὶ οὐχ ἥκιστα τοῖς ἡμετέροις ξυμμάχοις, καὶ ἐκ πολλοῦ προπαρεσκευασμένους, εἴ ποτε ἄρα πολεμήσονται;

SECTION 1.68.4
οὐ γὰρ ἂν Κέρκυράν τε ὑπολαβόντες βίᾳ ἡμῶν εἶχον καὶ Ποτείδαιαν ἐπολιόρκουν, ὧν τὸ μὲν ἐπικαιρότατον χωρίον πρὸς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης ἀποχρῆσθαι, ἡ δὲ ναυτικὸν ἂν μέγιστον παρέσχε Πελοποννησίοις.

CHAPTER 1.69

SECTION 1.69.1
καὶ τῶνδε ὑμεῖς αἴτιοι, τό τε πρῶτον ἐάσαντες αὐτοὺς τὴν πόλιν μετὰ τὰ Μηδικὰ κρατῦναι καὶ ὕστερον τὰ μακρὰ στῆσαι τείχη,ἐς τόδε τε αἰεὶ ἀποστεροῦντες οὐ μόνον τοὺς ὑπ’ ἐκείνων δεδουλωμένους ἐλευθερίας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑμετέρους ἤδη ξυμμάχους· οὐ γὰρ ὁ δουλωσάμενος, ἀλλ’ ὁ δυνάμενος μὲν παῦσαι περιορῶν δὲ ἀληθέστερον αὐτὸ δρᾷ, εἴπερ καὶ τὴν ἀξίωσιν τῆς ἀρετῆς ὡς ἐλευθερῶν τὴν Ἑλλάδα φέρεται.

SECTION 1.69.2
μόλις δὲ νῦν γε ξυνήλθομεν καὶ οὐδὲ νῦν ἐπὶ φανεροῖς. χρῆν γὰρ οὐκ εἰ ἀδικούμεθα ἔτι σκοπεῖν, ἀλλὰ καθ’ ὅτι ἀμυνούμεθα· οἱ γὰρ δρῶντες βεβουλευμένοι πρὸς οὐ διεγνωκότας ἤδη καὶ οὐ μέλλοντες ἐπέρχονται.

SECTION 1.69.3
καὶ ἐπιστάμεθα οἵᾳ ὁδῷ οἱ Ἀθηναῖοι καὶ ὅτι κατ’ ὀλίγον χωροῦσιν ἐπὶ τοὺς πέλας. καὶ λανθάνειν μὲν οἰόμενοι διὰ τὸ ἀναίσθητον ὑμῶν ἧσσον θαρσοῦσι, γνόντες δὲ εἰδότας περιορᾶν ἰσχυρῶς ἐγκείσονται.

SECTION 1.69.4
ἡσυχάζετε γάρ, μόνοι Ἑλλήνων, ὦ Λακεδαιμόνιοι, οὐ τῇ δυνάμει τινά, ἀλλὰ τῇ μελλήσει ἀμυνόμενοι, καὶ μόνοι οὐκ ἀρχομένην τὴν αὔξησιν τῶν ἐχθρῶν διπλασιουμένην δὲ καταλύοντες.

SECTION 1.69.5
καίτοι ἐλέγεσθε ἀσφαλεῖς εἶναι, ὧν ἄρα ὁ λόγος τοῦ ἔργου ἐκράτει. τόν τε γὰρ Μῆδον αὐτοὶ ἴσμεν ἐκ περάτων γῆς πρότερον ἐπὶ τὴν Πελοπόννησον ἐλθόντα ἢ τὰ παρ’ ὑμῶν ἀξίως προαπαντῆσαι, καὶ νῦν τοὺς Ἀθηναίους οὐχ ἑκάς, ὥσπερ ἐκεῖνον, ἀλλ’ ἐγγὺς ὄντας περιορᾶτε, καὶ ἀντὶ τοῦ ἐπελθεῖν αὐτοὶ ἀμύνεσθαι βούλεσθε μᾶλλον ἐπιόντας, καὶ ἐς τύχας πρὸς πολλῷ δυνατωτέρους ἀγωνιζόμενοι καταστῆναι, ἐπιστάμενοι καὶ τὸν βάρβαρον αὐτὸν περὶ αὑτῷ τὰ πλείω σφαλέντα, καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς Ἀθηναίους πολλὰ ἡμᾶς ἤδη τοῖς ἁμαρτήμασιν αὐτῶν μᾶλλον ἢ τῇ ἀφ’ ὑμῶν τιμωρίᾳ περιγεγενημένους, ἐπεὶ αἵ γε ὑμέτεραι ἐλπίδες ἤδη τινάς που καὶ ἀπαρασκεύους διὰ τὸ πιστεῦσαι ἔφθειραν.

SECTION 1.69.6
καὶ μηδεὶς ὑμῶν ἐπ’ ἔχθρᾳ τὸ πλέον ἢ αἰτίᾳ νομίσῃ τάδε λέγεσθαι· αἰτία μὲν γὰρ φίλων ἀνδρῶν ἐστὶν ἁμαρτανόντων, κατηγορία δὲ ἐχθρῶν ἀδικησάντων.

CHAPTER 1.70

SECTION 1.70.1
‘καὶ ἅμα, εἴπερ τινὲς καὶ ἄλλοι, ἄξιοι νομίζομεν εἶναι τοῖς πέλας ψόγον ἐπενεγκεῖν, ἄλλως τε καὶ μεγάλων τῶν διαφερόντων καθεστώτων, περὶ ὧν οὐκ αἰσθάνεσθαι ἡμῖν γε δοκεῖτε, οὐδ’ ἐκλογίσασθαι πώποτε πρὸς οἵους ὑμῖν Ἀθηναίους ὄντας καὶ ὅσον ὑμῶν καὶ ὡς πᾶν διαφέροντας ὁ ἀγὼν ἔσται.

SECTION 1.70.2
οἱ μέν γε νεωτεροποιοὶ καὶ ἐπινοῆσαι ὀξεῖς καὶ ἐπιτελέσαι ἔργῳ ἃ ἂν γνῶσιν· ὑμεῖς δὲ τὰ ὑπάρχοντά τε σῴζειν καὶ ἐπιγνῶναι μηδὲν καὶ ἔργῳ οὐδὲ τἀναγκαῖα ἐξικέσθαι.

SECTION 1.70.3
αὖθις δὲ οἱ μὲν καὶ παρὰ δύναμιν τολμηταὶ καὶ παρὰ γνώμην κινδυνευταὶ καὶ ἐν τοῖς δεινοῖς εὐέλπιδες· τὸ δὲ ὑμέτερον τῆς τε δυνάμεως ἐνδεᾶ πρᾶξαι τῆς τε γνώμης μηδὲ τοῖς βεβαίοις πιστεῦσαι τῶν τε δεινῶν μηδέποτε οἴεσθαι ἀπολυθήσεσθαι.

SECTION 1.70.4
καὶ μὴν καὶ ἄοκνοι πρὸς ὑμᾶς μελλητὰς καὶ ἀποδημηταὶ πρὸς ἐνδημοτάτους· οἴονται γὰρ οἱ μὲν τῇ ἀπουσίᾳ ἄν τι κτᾶσθαι, ὑμεῖς δὲ τῷ ἐπελθεῖν καὶ τὰ ἑτοῖμα ἂν βλάψαι.

SECTION 1.70.5
κρατοῦντές τε τῶν ἐχθρῶν ἐπὶ πλεῖστον ἐξέρχονται καὶ νικώμενοι ἐπ’ ἐλάχιστον ἀναπίπτουσιν.

SECTION 1.70.6
ἔτι δὲ τοῖς μὲν σώμασιν ἀλλοτριωτάτοις ὑπὲρ τῆς πόλεως χρῶνται, τῇ δὲ γνώμῃ οἰκειοτάτῃ ἐς τὸ πράσσειν τι ὑπὲρ αὐτῆς.

SECTION 1.70.7
καὶ ἃ μὲν ἂν ἐπινοήσαντες μὴ ἐπεξέλθωσιν, οἰκείων στέρεσθαι ἡγοῦνται, ἃ δ’ ἂν ἐπελθόντες κτήσωνται, ὀλίγα πρὸς τὰ μέλλοντα τυχεῖν πράξαντες. ἢν δ’ ἄρα του καὶ πείρᾳ σφαλῶσιν, ἀντελπίσαντες ἄλλα ἐπλήρωσαν τὴν χρείαν· μόνοι γὰρ ἔχουσί τε ὁμοίως καὶ ἐλπίζουσιν ἃ ἂν ἐπινοήσωσι διὰ τὸ ταχεῖαν τὴν ἐπιχείρησιν ποιεῖσθαι ὧν ἂν γνῶσιν.

SECTION 1.70.8
καὶ ταῦτα μετὰ πόνων πάντα καὶ κινδύνων δι’ ὅλου τοῦ αἰῶνος μοχθοῦσι, καὶ ἀπολαύουσιν ἐλάχιστα τῶν ὑπαρχόντων διὰ τὸ αἰεὶ κτᾶσθαι καὶ μήτε ἑορτὴν ἄλλο τι ἡγεῖσθαι ἢ τὸ τὰ δέοντα πρᾶξαι ξυμφοράν τε οὐχ ἧσσον ἡσυχίαν ἀπράγμονα ἢ ἀσχολίαν ἐπίπονον·

SECTION 1.70.9
ὥστε εἴ τις αὐτοὺς ξυνελὼν φαίη πεφυκέναι ἐπὶ τῷ μήτε αὐτοὺς ἔχειν ἡσυχίαν μήτε τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους ἐᾶν, ὀρθῶς ἂν εἴποι.

CHAPTER 1.71

SECTION 1.71.1
‘ταύτης μέντοι τοιαύτης ἀντικαθεστηκυίας πόλεως, ὦ Λακεδαιμόνιοι, διαμέλλετε καὶ οἴεσθε τὴν ἡσυχίαν οὐ τούτοις τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ πλεῖστον ἀρκεῖν οἳ ἂν τῇ μὲν παρασκευῇ δίκαια πράσσωσι, τῇ δὲ γνώμῃ, ἢν ἀδικῶνται, δῆλοι ὦσι μὴ ἐπιτρέψοντες, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ μὴ λυπεῖν τε τοὺς ἄλλους καὶ αὐτοὶ ἀμυνόμενοι μὴ βλάπτεσθαι τὸ ἴσον νέμετε.

SECTION 1.71.2
μόλις δ’ ἂν πόλει ὁμοίᾳ παροικοῦντες ἐτυγχάνετε τούτου· νῦν δ᾽, ὅπερ καὶ ἄρτι ἐδηλώσαμεν, ἀρχαιότροπα ὑμῶν τὰ ἐπιτηδεύματα πρὸς αὐτούς ἐστιν.

SECTION 1.71.3
ἀνάγκη δὲ ὥσπερ τέχνης αἰεὶ τὰ ἐπιγιγνόμενα κρατεῖν· καὶ ἡσυχαζούσῃ μὲν πόλει τὰ ἀκίνητα νόμιμα ἄριστα, πρὸς πολλὰ δὲ ἀναγκαζομένοις ἰέναι πολλῆς καὶ τῆς ἐπιτεχνήσεως δεῖ. δι’ ὅπερ καὶ τὰ τῶν Ἀθηναίων ἀπὸ τῆς πολυπειρίας ἐπὶ πλέον ὑμῶν κεκαίνωται.

SECTION 1.71.4
μέχρι μὲν οὖν τοῦδε ὡρίσθω ὑμῶν ἡ βραδυτής· νῦν δὲ τοῖς τε ἄλλοις καὶ Ποτειδεάταις, ὥσπερ ὑπεδέξασθε, βοηθήσατε κατὰ τάχος ἐσβαλόντες ἐς τὴν Ἀττικήν, ἵνα μὴ ἄνδρας τε φίλους καὶ ξυγγενεῖς τοῖς ἐχθίστοις προῆσθε καὶ ἡμᾶς τοὺς ἄλλους ἀθυμίᾳ πρὸς ἑτέραν τινὰ ξυμμαχίαν τρέψητε.

SECTION 1.71.5
δρῷμεν δ’ ἂν ἄδικον οὐδὲν οὔτε πρὸς θεῶν τῶν ὁρκίων οὔτε πρὸς ἀνθρώπων τῶν αἰσθανομένων· λύουσι γὰρ σπονδὰς οὐχ οἱ δι’ ἐρημίαν ἄλλοις προσιόντες, ἀλλ’ οἱ μὴ βοηθοῦντες οἷς ἂν ξυνομόσωσιν.

SECTION 1.71.6
βουλομένων δὲ ὑμῶν προθύμων εἶναι μενοῦμεν· οὔτε γὰρ ὅσια ἂν ποιοῖμεν μεταβαλλόμενοι οὔτε ξυνηθεστέρους ἂν ἄλλους εὕροιμεν.

SECTION 1.71.7
πρὸς τάδε βουλεύεσθε εὖ καὶ τὴν Πελοπόννησον πειρᾶσθε μὴ ἐλάσσω ἐξηγεῖσθαι ἢ οἱ πατέρες ὑμῖν παρέδοσαν.’

CHAPTER 1.72

SECTION 1.72.1
τοιαῦτα μὲν οἱ Κορίνθιοι εἶπον. τῶν δὲ Ἀθηναίων ἔτυχε γὰρ πρεσβεία πρότερον ἐν τῇ Λακεδαίμονι περὶ ἄλλων παροῦσα, καὶ ὡς ᾔσθοντο τῶν λόγων, ἔδοξεν αὐτοῖς παριτητέα ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους εἶναι, τῶν μὲν ἐγκλημάτων πέρι μηδὲν ἀπολογησομένους ὧν αἱ πόλεις ἐνεκάλουν,δηλῶσαι δὲ περὶ τοῦ παντὸς ὡς οὐ ταχέως αὐτοῖς βουλευτέον εἴη, ἀλλ’ ἐν πλέονι σκεπτέον. καὶ ἅμα τὴν σφετέραν πόλιν ἐβούλοντο σημῆναι ὅση εἴη δύναμιν, καὶ ὑπόμνησιν ποιήσασθαι τοῖς τε πρεσβυτέροις ὧν ᾔδεσαν καὶ τοῖς νεωτέροις ἐξήγησιν ὧν ἄπειροι ἦσαν, νομίζοντες μᾶλλον ἂν αὐτοὺς ἐκ τῶν λόγων πρὸς τὸ ἡσυχάζειν τραπέσθαι ἢ πρὸς τὸ πολεμεῖν.

SECTION 1.72.2
προσελθόντες οὖν τοῖς Λακεδαιμονίοις ἔφασαν βούλεσθαι καὶ αὐτοὶ ἐς τὸ πλῆθος αὐτῶν εἰπεῖν, εἴ τι μὴ ἀποκωλύοι. οἱ δὲ ἐκέλευόν τε παριέναι, καὶ παρελθόντες οἱ Ἀθηναῖοι ἔλεγον τοιάδε.

CHAPTER 1.73

SECTION 1.73.1
‘ἡ μὲν πρέσβευσις ἡμῶν οὐκ ἐς ἀντιλογίαν τοῖς ὑμετέροις ξυμμάχοις ἐγένετο, ἀλλὰ περὶ ὧν ἡ πόλις ἔπεμψεν· αἰσθανόμενοι δὲ καταβοὴν οὐκ ὀλίγην οὖσαν ἡμῶν παρήλθομεν οὐ τοῖς ἐγκλήμασι τῶν πόλεων ἀντεροῦντες (οὐ γὰρ παρὰ δικασταῖς ὑμῖν οὔτε ἡμῶν οὔτε τούτων οἱ λόγοι ἂν γίγνοιντο), ἀλλ’ ὅπως μὴ ῥᾳδίως περὶ μεγάλων πραγμάτων τοῖς ξυμμάχοις πειθόμενοι χεῖρον βουλεύσησθε, καὶ ἅμα βουλόμενοι περὶ τοῦ παντὸς λόγου τοῦ ἐς ἡμᾶς καθεστῶτος δηλῶσαι ὡς οὔτε ἀπεικότως ἔχομεν ἃ κεκτήμεθα, ἥ τε πόλις ἡμῶν ἀξία λόγου ἐστίν.

SECTION 1.73.2
‘καὶ τὰ μὲν πάνυ παλαιὰ τί δεῖ λέγειν, ὧν ἀκοαὶ μᾶλλον λόγων μάρτυρες ἢ ὄψις τῶν ἀκουσομένων; τὰ δὲ Μηδικὰ καὶ ὅσα αὐτοὶ ξύνιστε, εἰ καὶ δι’ ὄχλου μᾶλλον ἔσται αἰεὶ προβαλλομένοις, ἀνάγκη λέγειν· καὶ γὰρ ὅτε ἐδρῶμεν, ἐπ’ ὠφελίᾳ ἐκινδυνεύετο, ἧς τοῦ μὲν ἔργου μέρος μετέσχετε, τοῦ δὲ λόγου μὴ παντός, εἴ τι ὠφελεῖ, στερισκώμεθα.

SECTION 1.73.3
ῥηθήσεται δὲ οὐ παραιτήσεως μᾶλλον ἕνεκα ἢ μαρτυρίου καὶ δηλώσεως πρὸς οἵαν ὑμῖν πόλιν μὴ εὖ βουλευομένοις ὁ ἀγὼν καταστήσεται.

SECTION 1.73.4
φαμὲν γὰρ Μαραθῶνί τε μόνοι προκινδυνεῦσαι τῷ βαρβάρῳ καὶ ὅτε τὸ ὕστερον ἦλθεν, οὐχ ἱκανοὶ ὄντες κατὰ γῆν ἀμύνεσθαι, ἐσβάντες ἐς τὰς ναῦς πανδημεὶ ἐν Σαλαμῖνι ξυνναυμαχῆσαι, ὅπερ ἔσχε μὴ κατὰ πόλεις αὐτὸν ἐπιπλέοντα τὴν Πελοπόννησον πορθεῖν, ἀδυνάτων ἂν ὄντων πρὸς ναῦς πολλὰς ἀλλήλοις ἐπιβοηθεῖν.

SECTION 1.73.5
τεκμήριον δὲ μέγιστον αὐτὸς ἐποίησεν· νικηθεὶς γὰρ ταῖς ναυσὶν ὡς οὐκέτι αὐτῷ ὁμοίας οὔσης τῆς δυνάμεως κατὰ τάχος τῷ πλέονι τοῦ στρατοῦ ἀνεχώρησεν.

CHAPTER 1.74

SECTION 1.74.1
τοιούτου μέντοι τούτου ξυμβάντος, καὶ σαφῶς δηλωθέντος ὅτι ἐν ταῖς ναυσὶ τῶν Ἑλλήνων τὰ πράγματα ἐγένετο, τρία τὰ ὠφελιμώτατα ἐς αὐτὸ παρεσχόμεθα, ἀριθμόν τε νεῶν πλεῖστον καὶ ἄνδρα στρατηγὸν ξυνετώτατον καὶ προθυμίαν ἀοκνοτάτην· ναῦς μέν γε ἐς τὰς τετρακοσίας ὀλίγῳ ἐλάσσους τῶν δύο μοιρῶν, Θεμιστοκλέα δὲ ἄρχοντα, ὃς αἰτιώτατος ἐν τῷ στενῷ ναυμαχῆσαι ἐγένετο, ὅπερ σαφέστατα ἔσωσε τὰ πράγματα, καὶ αὐτὸν διὰ τοῦτο ὑμεῖς ἐτιμήσατε μάλιστα δὴ ἄνδρα ξένον τῶν ὡς ὑμᾶς ἐλθόντων·

SECTION 1.74.2
προθυμίαν δὲ καὶ πολὺ τολμηροτάτην ἐδείξαμεν, οἵ γε, ἐπειδὴ ἡμῖν κατὰ γῆν οὐδεὶς ἐβοήθει, τῶν ἄλλων ἤδη μέχρι ἡμῶν δουλευόντων ἠξιώσαμεν ἐκλιπόντες τὴν πόλιν καὶ τὰ οἰκεῖα διαφθείραντες μηδ’ ὣς τὸ τῶν περιλοίπων ξυμμάχων κοινὸν προλιπεῖν μηδὲ σκεδασθέντες ἀχρεῖοι αὐτοῖς γενέσθαι, ἀλλ’ ἐσβάντες ἐς τὰς ναῦς κινδυνεῦσαι καὶ μὴ ὀργισθῆναι ὅτι ἡμῖν οὐ προυτιμωρήσατε.

SECTION 1.74.3
ὥστε φαμὲν οὐχ ἧσσον αὐτοὶ ὠφελῆσαι ὑμᾶς ἢ τυχεῖν τούτου. ὑμεῖς μὲν γὰρ ἀπό τε οἰκουμένων τῶν πόλεων καὶ ἐπὶ τῷ τὸ λοιπὸν νέμεσθαι, ἐπειδὴ ἐδείσατε ὑπὲρ ὑμῶν καὶ οὐχ ἡμῶν τὸ πλέον, ἐβοηθήσατε (ὅτε γοῦν ἦμεν ἔτι σῶοι, οὐ παρεγένεσθε)· ἡμεῖς δὲ ἀπό τε τῆς οὐκ οὔσης ἔτι ὁρμώμενοι καὶ ὑπὲρ τῆς ἐν βραχείᾳ ἐλπίδι οὔσης κινδυνεύοντες ξυνεσώσαμεν ὑμᾶς τε τὸ μέρος καὶ ἡμᾶς αὐτούς.

SECTION 1.74.4
εἰ δὲ προσεχωρήσαμεν πρότερον τῷ Μήδῳ δείσαντες, ὥσπερ καὶ ἄλλοι, περὶ τῇ χώρᾳ, ἢ μὴ ἐτολμήσαμεν ὕστερον ἐσβῆναι ἐς τὰς ναῦς ὡς διεφθαρμένοι, οὐδὲν ἂν ἔδει ἔτι ὑμᾶς μὴ ἔχοντας ναῦς ἱκανὰς ναυμαχεῖν,ἀλλὰ καθ’ ἡσυχίαν ἂν αὐτῷ προυχώρησε τὰ πράγματα ᾗ ἐβούλετο.

CHAPTER 1.75

SECTION 1.75.1
‘ἆρ’ ἄξιοί ἐσμεν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, καὶ προθυμίας ἕνεκα τῆς τότε καὶ γνώμης ξυνέσεως ἀρχῆς γε ἧς ἔχομεν τοῖς Ἕλλησι μὴ οὕτως ἄγαν ἐπιφθόνως διακεῖσθαι;

SECTION 1.75.2
καὶ γὰρ αὐτὴν τήνδε ἐλάβομεν οὐ βιασάμενοι, ἀλλ’ ὑμῶν μὲν οὐκ ἐθελησάντων παραμεῖναι πρὸς τὰ ὑπόλοιπα τοῦ βαρβάρου, ἡμῖν δὲ προσελθόντων τῶν ξυμμάχων καὶ αὐτῶν δεηθέντων ἡγεμόνας καταστῆναι·

SECTION 1.75.3
ἐξ αὐτοῦ δὲ τοῦ ἔργου κατηναγκάσθημεν τὸ πρῶτον προαγαγεῖν αὐτὴν ἐς τόδε, μάλιστα μὲν ὑπὸ δέους, ἔπειτα καὶ τιμῆς, ὕστερον καὶ ὠφελίας.

SECTION 1.75.4
καὶ οὐκ ἀσφαλὲς ἔτι ἐδόκει εἶναι τοῖς πολλοῖς ἀπηχθημένους, καί τινων καὶ ἤδη ἀποστάντων κατεστραμμένων, ὑμῶν τε ἡμῖν οὐκέτι ὁμοίως φίλων, ἀλλ’ ὑπόπτων καὶ διαφόρων ὄντων, ἀνέντας κινδυνεύειν· καὶ γὰρ ἂν αἱ ἀποστάσεις πρὸς ὑμᾶς ἐγίγνοντο.

SECTION 1.75.5
πᾶσι δὲ ἀνεπίφθονον τὰ ξυμφέροντα τῶν μεγίστων πέρι κινδύνων εὖ τίθεσθαι.

CHAPTER 1.76

SECTION 1.76.1
ὑμεῖς γοῦν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, τὰς ἐν τῇ Πελοποννήσῳ πόλεις ἐπὶ τὸ ὑμῖν ὠφέλιμον καταστησάμενοι ἐξηγεῖσθε· καὶ εἰ τότε ὑπομείναντες διὰ παντὸς ἀπήχθεσθε ἐν τῇ ἡγεμονίᾳ, ὥσπερ ἡμεῖς, εὖ ἴσμεν μὴ ἂν ἧσσον ὑμᾶς λυπηροὺς γενομένους τοῖς ξυμμάχοις καὶ ἀναγκασθέντας ἂν ἢ ἄρχειν ἐγκρατῶς ἢ αὐτοὺς κινδυνεύειν.

SECTION 1.76.2
οὕτως οὐδ’ ἡμεῖς θαυμαστὸν οὐδὲν πεποιήκαμεν οὐδ’ ἀπὸ τοῦ ἀνθρωπείου τρόπου, εἰ ἀρχήν τε διδομένην ἐδεξάμεθα καὶ ταύτην μὴ ἀνεῖμεν ὑπὸ 〈τριῶν〉 τῶν μεγίστων νικηθέντες, τιμῆς καὶ δέους καὶ ὠφελίας, οὐδ’ αὖ πρῶτοι τοῦ τοιούτου ὑπάρξαντες, ἀλλ᾽ αἰεὶ καθεστῶτος τὸν ἥσσω ὑπὸ τοῦ δυνατωτέρου κατείργεσθαι, ἄξιοί τε ἅμα νομίζοντες εἶναι καὶ ὑμῖν δοκοῦντες μέχρι οὗ τὰ ξυμφέροντα λογιζόμενοι τῷ δικαίῳ λόγῳ νῦν χρῆσθε, ὃν οὐδείς πω παρατυχὸν ἰσχύι τι κτήσασθαι προθεὶς τοῦ μὴ πλέον ἔχειν ἀπετράπετο.

SECTION 1.76.3
ἐπαινεῖσθαί τε ἄξιοι οἵτινες χρησάμενοι τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει ὥστε ἑτέρων ἄρχειν δικαιότεροι ἢ κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν δύναμιν γένωνται.

SECTION 1.76.4
ἄλλους γ’ ἂν οὖν οἰόμεθα τὰ ἡμέτερα λαβόντας δεῖξαι ἂν μάλιστα εἴ τι μετριάζομεν· ἡμῖν δὲ καὶ ἐκ τοῦ ἐπιεικοῦς ἀδοξία τὸ πλέον ἢ ἔπαινος οὐκ εἰκότως περιέστη.

CHAPTER 1.77

SECTION 1.77.1
‘καὶ ἐλασσούμενοι γὰρ ἐν ταῖς ξυμβολαίαις πρὸς τοὺς ξυμμάχους δίκαις καὶ παρ’ ἡμῖν αὐτοῖς ἐν τοῖς ὁμοίοις νόμοις ποιήσαντες τὰς κρίσεις φιλοδικεῖν δοκοῦμεν.

SECTION 1.77.2
καὶ οὐδεὶς σκοπεῖ αὐτῶν τοῖς καὶ ἄλλοθί που ἀρχὴν ἔχουσι καὶ ἧσσον ἡμῶν πρὸς τοὺς ὑπηκόους μετρίοις οὖσι διότι τοῦτο οὐκ ὀνειδίζεται· βιάζεσθαι γὰρ οἷς ἂν ἐξῇ, δικάζεσθαι οὐδὲν προσδέονται.

SECTION 1.77.3
οἱ δὲ εἰθισμένοι πρὸς ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ ἴσου ὁμιλεῖν, ἤν τι παρὰ τὸ μὴ οἴεσθαι χρῆναι ἢ γνώμῃ ἢ δυνάμει τῇ διὰ τὴν ἀρχὴν καὶ ὁπωσοῦν ἐλασσωθῶσιν, οὐ τοῦ πλέονος μὴ στερισκόμενοι χάριν ἔχουσιν, ἀλλὰ τοῦ ἐνδεοῦς χαλεπώτερον φέρουσιν ἢ εἰ ἀπὸ πρώτης ἀποθέμενοι τὸν νόμον φανερῶς ἐπλεονεκτοῦμεν. ἐκείνως δὲ οὐδ’ ἂν αὐτοὶ ἀντέλεγον ὡς οὐ χρεὼν τὸν ἥσσω τῷ κρατοῦντι ὑποχωρεῖν.

SECTION 1.77.4
ἀδικούμενοί τε, ὡς ἔοικεν, οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον ὀργίζονται ἢ βιαζόμενοι· τὸ μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ ἴσου δοκεῖ πλεονεκτεῖσθαι, τὸ δ’ ἀπὸ τοῦ κρείσσονος καταναγκάζεσθαι.

SECTION 1.77.5
ὑπὸ γοῦν τοῦ Μήδου δεινότερα τούτων πάσχοντες ἠνείχοντο, ἡ δὲ ἡμετέρα ἀρχὴ χαλεπὴ δοκεῖ εἶναι, εἰκότως· τὸ παρὸν γὰρ αἰεὶ βαρὺ τοῖς ὑπηκόοις.

SECTION 1.77.6
ὑμεῖς γ’ ἂν οὖν εἰ καθελόντες ἡμᾶς ἄρξαιτε, τάχα ἂν τὴν εὔνοιαν ἣν διὰ τὸ ἡμέτερον δέος εἰλήφατε μεταβάλοιτε, εἴπερ οἷα καὶ τότε πρὸς τὸν Μῆδον δι’ ὀλίγου ἡγησάμενοι ὑπεδείξατε, ὁμοῖα καὶ νῦν γνώσεσθε. ἄμεικτα γὰρ τά τε καθ’ ὑμᾶς αὐτοὺς νόμιμα τοῖς ἄλλοις ἔχετε καὶ προσέτι εἷς ἕκαστος ἐξιὼν οὔτε τούτοις χρῆται οὔθ’ οἷς ἡ ἄλλη Ἑλλὰς νομίζει.

CHAPTER 1.78

SECTION 1.78.1
‘βουλεύεσθε οὖν βραδέως ὡς οὐ περὶ βραχέων, καὶ μὴ ἀλλοτρίαις γνώμαις καὶ ἐγκλήμασι πεισθέντες οἰκεῖον πόνον πρόσθησθε. τοῦ δὲ πολέμου τὸν παράλογον, ὅσος ἐστί, πρὶν ἐν αὐτῷ γενέσθαι προδιάγνωτε·

SECTION 1.78.2
μηκυνόμενος γὰρ φιλεῖ ἐς τύχας τὰ πολλὰ περιίστασθαι, ὧν ἴσον τε ἀπέχομεν καὶ ὁποτέρως ἔσται ἐν ἀδήλῳ κινδυνεύεται.

SECTION 1.78.3
ἰόντες τε οἱ ἄνθρωποι ἐς τοὺς πολέμους τῶν ἔργων πρότερον ἔχονται, ἃ χρῆν ὕστερον δρᾶν, κακοπαθοῦντες δὲ ἤδη τῶν λόγων ἅπτονται.

SECTION 1.78.4
ἡμεῖς δὲ ἐν οὐδεμιᾷ πω τοιαύτῃ ἁμαρτίᾳ ὄντες οὔτ’ αὐτοὶ οὔθ’ ὑμᾶς ὁρῶντες λέγομεν ὑμῖν, ἕως ἔτι αὐθαίρετος ἀμφοτέροις ἡ εὐβουλία, σπονδὰς μὴ λύειν μηδὲ παραβαίνειν τοὺς ὅρκους, τὰ δὲ διάφορα δίκῃ λύεσθαι κατὰ τὴν ξυνθήκην. εἰ δὲ μή, θεοὺς τοὺς ὁρκίους μάρτυρας ποιούμενοι πειρασόμεθα ἀμύνεσθαι πολέμου ἄρχοντας ταύτῃ ᾗ ἂν ὑφηγῆσθε.’

CHAPTER 1.79

SECTION 1.79.1
τοιαῦτα δὲ οἱ Ἀθηναῖοι εἶπον. ἐπειδὴ δὲ τῶν τε ξυμμάχων ἤκουσαν οἱ Λακεδαιμόνιοι τὰ ἐγκλήματα τὰ ἐς τοὺς Ἀθηναίους καὶ τῶν Ἀθηναίων ἃ ἔλεξαν, μεταστησάμενοι πάντας ἐβουλεύοντο κατὰ σφᾶς αὐτοὺς περὶ τῶν παρόντων.

SECTION 1.79.2
καὶ τῶν μὲν πλεόνων ἐπὶ τὸ αὐτὸ αἱ γνῶμαι ἔφερον, ἀδικεῖν τε τοὺς Ἀθηναίους ἤδη καὶ πολεμητέα εἶναι ἐν τάχει· παρελθὼν δὲ Ἀρχίδαμος ὁ βασιλεὺς αὐτῶν, ἀνὴρ καὶ ξυνετὸς δοκῶν εἶναι καὶ σώφρων, ἔλεξε τοιάδε.

CHAPTER 1.80

SECTION 1.80.1
‘καὶ αὐτὸς πολλῶν ἤδη πολέμων ἔμπειρός εἰμι, ὦ Λακεδαιμόνιοι, καὶ ὑμῶν τοὺς ἐν τῇ αὐτῇ ἡλικίᾳ ὁρῶ, ὥστε μήτε ἀπειρίᾳ ἐπιθυμῆσαί τινα τοῦ ἔργου, ὅπερ ἂν οἱ πολλοὶ πάθοιεν, μήτε ἀγαθὸν καὶ ἀσφαλὲς νομίσαντα.

SECTION 1.80.2
εὕροιτε δ’ ἂν τόνδε περὶ οὗ νῦν βουλεύεσθε οὐκ ἂν ἐλάχιστον γενόμενον, εἰ σωφρόνως τις αὐτὸν ἐκλογίζοιτο.

SECTION 1.80.3
πρὸς μὲν γὰρ Πελοποννησίους καὶ τοὺς ἀστυγείτονας παρόμοιος ἡμῶν ἡ ἀλκή, καὶ διὰ ταχέων οἷόν τε ἐφ’ ἕκαστα ἐλθεῖν· πρὸς δὲ ἄνδρας οἳ γῆν τε ἑκὰς ἔχουσι καὶ προσέτι θαλάσσης ἐμπειρότατοί εἰσι καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἄριστα ἐξήρτυνται, πλούτῳ τε ἰδίῳ καὶ δημοσίῳ καὶ ναυσὶ καὶ ἵπποις καὶ ὅπλοις καὶ ὄχλῳ ὅσος οὐκ ἐν ἄλλῳ ἑνί γε χωρίῳ Ἑλληνικῷ ἐστίν, ἔτι δὲ καὶ ξυμμάχους πολλοὺς φόρου ὑποτελεῖς ἔχουσι, πῶς χρὴ πρὸς τούτους ῥᾳδίως πόλεμον ἄρασθαι καὶ τίνι πιστεύσαντας ἀπαρασκεύους ἐπειχθῆναι;

SECTION 1.80.4
πότερον ταῖς ναυσίν; ἀλλ’ ἥσσους ἐσμέν· εἰ δὲ μελετήσομεν καὶ ἀντιπαρασκευασόμεθα, χρόνος ἐνέσται. ἀλλὰ τοῖς χρήμασιν; ἀλλὰ πολλῷ πλέον ἔτι τούτου ἐλλείπομεν καὶ οὔτε ἐν κοινῷ ἔχομεν οὔτε ἑτοίμως ἐκ τῶν ἰδίων φέρομεν.

CHAPTER 1.81

SECTION 1.81.1
τάχ’ ἄν τις θαρσοίη ὅτι τοῖς ὅπλοις αὐτῶν καὶ τῷ πλήθει ὑπερφέρομεν, ὥστε τὴν γῆν δῃοῦν ἐπιφοιτῶντες.

SECTION 1.81.2
τοῖς δὲ ἄλλη γῆ ἐστὶ πολλὴ ἧς ἄρχουσι, καὶ ἐκ θαλάσσης ὧν δέονται ἐπάξονται.

SECTION 1.81.3
εἰ δ’ αὖ τοὺς ξυμμάχους ἀφιστάναι πειρασόμεθα, δεήσει καὶ τούτοις ναυσὶ βοηθεῖν τὸ πλέον οὖσι νησιώταις.

SECTION 1.81.4
τίς οὖν ἔσται ἡμῶν ὁ πόλεμος; εἰ μὴ γὰρ ἢ ναυσὶ κρατήσομεν ἢ τὰς προσόδους ἀφαιρήσομεν ἀφ’ ὧν τὸ ναυτικὸν τρέφουσι, βλαψόμεθα τὰ πλείω.

SECTION 1.81.5
κἀν τούτῳ οὐδὲ καταλύεσθαι ἔτι καλόν, ἄλλως τε καὶ εἰ δόξομεν ἄρξαι μᾶλλον τῆς διαφορᾶς.

SECTION 1.81.6
μὴ γὰρ δὴ ἐκείνῃ γε τῇ ἐλπίδι ἐπαιρώμεθα ὡς ταχὺ παυσθήσεται ὁ πόλεμος, ἢν τὴν γῆν αὐτῶν τέμωμεν. δέδοικα δὲ μᾶλλον μὴ καὶ τοῖς παισὶν αὐτὸν ὑπολίπωμεν· οὕτως εἰκὸς Ἀθηναίους φρονήματι μήτε τῇ γῇ δουλεῦσαι μήτε ὥσπερ ἀπείρους καταπλαγῆναι τῷ πολέμῳ.

CHAPTER 1.82

SECTION 1.82.1
‘οὐ μὴν οὐδὲ ἀναισθήτως αὐτοὺς κελεύω τούς τε ξυμμάχους ἡμῶν ἐᾶν βλάπτειν καὶ ἐπιβουλεύοντας μὴ καταφωρᾶν, ἀλλὰ ὅπλα μὲν μήπω κινεῖν, πέμπειν δὲ καὶ αἰτιᾶσθαι μήτε πόλεμον ἄγαν δηλοῦντας μήθ’ ὡς ἐπιτρέψομεν, κἀν τούτῳ καὶ τὰ ἡμέτερ’ αὐτῶν ἐξαρτύεσθαι ξυμμάχων τε προσαγωγῇ καὶ Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων, εἴ ποθέν τινα ἢ ναυτικοῦ ἢ χρημάτων δύναμιν προσληψόμεθα (ἀνεπίφθονον δέ, ὅσοι ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ὑπ’ Ἀθηναίων ἐπιβουλευόμεθα, μὴ Ἕλληνας μόνον, ἀλλὰ καὶ βαρβάρους προσλαβόντας διασωθῆναι), καὶ τὰ αὑτῶν ἅμα ἐκποριζώμεθα.

SECTION 1.82.2
καὶ ἢν μὲν ἐσακούωσί τι πρεσβευομένων ἡμῶν, ταῦτα ἄριστα· ἢν δὲ μή, διελθόντων ἐτῶν δύο καὶ τριῶν ἄμεινον ἤδη, ἢν δοκῇ, πεφραγμένοι ἴμεν ἐπ’ αὐτούς.

SECTION 1.82.3
καὶ ἴσως ὁρῶντες ἡμῶν ἤδη τήν τε παρασκευὴν καὶ τοὺς λόγους αὐτῇ ὁμοῖα ὑποσημαίνοντας μᾶλλον ἂν εἴκοιεν, καὶ γῆν ἔτι ἄτμητον ἔχοντες καὶ περὶ παρόντων ἀγαθῶν καὶ οὔπω ἐφθαρμένων βουλευόμενοι.

SECTION 1.82.4
μὴ γὰρ ἄλλο τι νομίσητε τὴν γῆν αὐτῶν ἢ ὅμηρον ἔχειν καὶ οὐχ ἧσσον ὅσῳ ἄμεινον ἐξείργασται· ἧς φείδεσθαι χρὴ ὡς ἐπὶ πλεῖστον, καὶ μὴ ἐς ἀπόνοιαν καταστήσαντας αὐτοὺς ἀληπτοτέρους ἔχειν.

SECTION 1.82.5
εἰ γὰρ ἀπαράσκευοι τοῖς τῶν ξυμμάχων ἐγκλήμασιν ἐπειχθέντες τεμοῦμεν αὐτήν, ὁρᾶτε ὅπως μὴ αἴσχιον καὶ ἀπορώτερον τῇ Πελοποννήσῳ πράξομεν.

SECTION 1.82.6
ἐγκλήματα μὲν γὰρ καὶ πόλεων καὶ ἰδιωτῶν οἷόν τε καταλῦσαι· πόλεμον δὲ ξύμπαντας ἀραμένους ἕνεκα τῶν ἰδίων, ὃν οὐχ ὑπάρχει εἰδέναι καθ’ ὅτι χωρήσει, οὐ ῥᾴδιον εὐπρεπῶς θέσθαι.

CHAPTER 1.83

SECTION 1.83.1
‘καὶ ἀνανδρία μηδενὶ πολλοὺς μιᾷ πόλει μὴ ταχὺ ἐπελθεῖν δοκείτω εἶναι.

SECTION 1.83.2
εἰσὶ γὰρ καὶ ἐκείνοις οὐκ ἐλάσσους χρήματα φέροντες ξύμμαχοι, καὶ ἔστιν ὁ πόλεμος οὐχ ὅπλων τὸ πλέον ἀλλὰ δαπάνης, δι’ ἣν τὰ ὅπλα ὠφελεῖ, ἄλλως τε καὶ ἠπειρώταις πρὸς θαλασσίους.

SECTION 1.83.3
πορισώμεθα οὖν πρῶτον αὐτήν, καὶ μὴ τοῖς τῶν ξυμμάχων λόγοις πρότερον ἐπαιρώμεθα, οἵπερ δὲ καὶ τῶν ἀποβαινόντων τὸ πλέον ἐπ’ ἀμφότερα τῆς αἰτίας ἕξομεν, οὗτοι καὶ καθ᾽ ἡσυχίαν τι αὐτῶν προΐδωμεν.

CHAPTER 1.84

SECTION 1.84.1
καὶ τὸ βραδὺ καὶ μέλλον, ὃ μέμφονται μάλιστα ἡμῶν, μὴ αἰσχύνεσθε. σπεύδοντές τε γὰρ σχολαίτερον ἂν παύσαισθε διὰ τὸ ἀπαράσκευοι ἐγχειρεῖν, καὶ ἅμα ἐλευθέραν καὶ εὐδοξοτάτην πόλιν διὰ παντὸς νεμόμεθα.

SECTION 1.84.2
καὶ δύναται μάλιστα σωφροσύνη ἔμφρων τοῦτ’ εἶναι· μόνοι γὰρ δι’ αὐτὸ εὐπραγίαις τε οὐκ ἐξυβρίζομεν καὶ ξυμφοραῖς ἧσσον ἑτέρων εἴκομεν· τῶν τε ξὺν ἐπαίνῳ ἐξοτρυνόντων ἡμᾶς ἐπὶ τὰ δεινὰ παρὰ τὸ δοκοῦν ἡμῖν οὐκ ἐπαιρόμεθα ἡδονῇ, καὶ ἤν τις ἄρα ξὺν κατηγορίᾳ παροξύνῃ, οὐδὲν δὴ μᾶλλον ἀχθεσθέντες ἀνεπείσθημεν.

SECTION 1.84.3
πολεμικοί τε καὶ εὔβουλοι διὰ τὸ εὔκοσμον γιγνόμεθα, τὸ μὲν ὅτι αἰδὼς σωφροσύνης πλεῖστον μετέχει, αἰσχύνης δὲ εὐψυχία, εὔβουλοι δὲ ἀμαθέστερον τῶν νόμων τῆς ὑπεροψίας παιδευόμενοι καὶ ξὺν χαλεπότητι σωφρονέστερον ἢ ὥστε αὐτῶν ἀνηκουστεῖν, καὶ μὴ τὰ ἀχρεῖα ξυνετοὶ ἄγαν ὄντες τὰς τῶν πολεμίων παρασκευὰς λόγῳ καλῶς μεμφόμενοι ἀνομοίως ἔργῳ ἐπεξιέναι, νομίζειν δὲ τάς τε διανοίας τῶν πέλας παραπλησίους εἶναι καὶ τὰς προσπιπτούσας τύχας οὐ λόγῳ διαιρετάς.

SECTION 1.84.4
αἰεὶ δὲ ὡς πρὸς εὖ βουλευομένους τοὺς ἐναντίους ἔργῳ παρασκευαζόμεθα· καὶ οὐκ ἐξ ἐκείνων ὡς ἁμαρτησομένων ἔχειν δεῖ τὰς ἐλπίδας, ἀλλ’ ὡς ἡμῶν αὐτῶν ἀσφαλῶς προνοουμένων. πολύ τε διαφέρειν οὐ δεῖ νομίζειν ἄνθρωπον ἀνθρώπου, κράτιστον δὲ εἶναι ὅστις ἐν τοῖς ἀναγκαιοτάτοις παιδεύεται.

CHAPTER 1.85

SECTION 1.85.1
‘ταύτας οὖν ἃς οἱ πατέρες τε ἡμῖν παρέδοσαν μελέτας καὶ αὐτοὶ διὰ παντὸς ὠφελούμενοι ἔχομεν μὴ παρῶμεν, μηδὲ ἐπειχθέντες ἐν βραχεῖ μορίῳ ἡμέρας περὶ πολλῶν σωμάτων καὶ χρημάτων καὶ πόλεων καὶ δόξης βουλεύσωμεν, ἀλλὰ καθ᾽ ἡσυχίαν. ἔξεστι δ’ ἡμῖν μᾶλλον ἑτέρων διὰ ἰσχύν.

SECTION 1.85.2
καὶ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους πέμπετε μὲν περὶ τῆς Ποτειδαίας, πέμπετε δὲ περὶ ὧν οἱ ξύμμαχοί φασιν ἀδικεῖσθαι, ἄλλως τε καὶ ἑτοίμων ὄντων αὐτῶν δίκας δοῦναι· ἐπὶ δὲ τὸν διδόντα οὐ πρότερον νόμιμον ὡς ἐπ’ ἀδικοῦντα ἰέναι. παρασκευάζεσθε δὲ τὸν πόλεμον ἅμα. ταῦτα γὰρ καὶ κράτιστα βουλεύσεσθε καὶ τοῖς ἐναντίοις φοβερώτατα.’

SECTION 1.85.3
καὶ ὁ μὲν Ἀρχίδαμος τοιαῦτα εἶπεν· παρελθὼν δὲ Σθενελαΐδας τελευταῖος, εἷς τῶν ἐφόρων τότε ὤν, ἔλεξεν [τοῖς Λακεδαιμονίοις] ὧδε.

CHAPTER 1.86

SECTION 1.86.1
‘τοὺς μὲν λόγους τοὺς πολλοὺς τῶν Ἀθηναίων οὐ γιγνώσκω· ἐπαινέσαντες γὰρ πολλὰ ἑαυτοὺς οὐδαμοῦ ἀντεῖπον ὡς οὐκ ἀδικοῦσι τοὺς ἡμετέρους ξυμμάχους καὶ τὴν Πελοπόννησον· καίτοι εἰ πρὸς τοὺς Μήδους ἐγένοντο ἀγαθοὶ τότε, πρὸς δ’ ἡμᾶς κακοὶ νῦν, διπλασίας ζημίας ἄξιοί εἰσιν, ὅτι ἀντ’ ἀγαθῶν κακοὶ γεγένηνται.

SECTION 1.86.2
ἡμεῖς δὲ ὁμοῖοι καὶ τότε καὶ νῦν ἐσμέν, καὶ τοὺς ξυμμάχους, ἢν σωφρονῶμεν, οὐ περιοψόμεθα ἀδικουμένους οὐδὲ μελλήσομεν τιμωρεῖν· οἱ δ’ οὐκέτι μέλλουσι κακῶς πάσχειν.

SECTION 1.86.3
ἄλλοις μὲν γὰρ χρήματά ἐστι πολλὰ καὶ νῆες καὶ ἵπποι, ἡμῖν δὲ ξύμμαχοι ἀγαθοί, οὓς οὐ παραδοτέα τοῖς Ἀθηναίοις ἐστίν, οὐδὲ δίκαις καὶ λόγοις διακριτέα μὴ λόγῳ καὶ αὐτοὺς βλαπτομένους, ἀλλὰ τιμωρητέα ἐν τάχει καὶ παντὶ σθένει.

SECTION 1.86.4
καὶ ὡς ἡμᾶς πρέπει βουλεύεσθαι ἀδικουμένους μηδεὶς διδασκέτω, ἀλλὰ τοὺς μέλλοντας ἀδικεῖν μᾶλλον πρέπει πολὺν χρόνον βουλεύεσθαι.

SECTION 1.86.5
ψηφίζεσθε οὖν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, ἀξίως τῆς Σπάρτης τὸν πόλεμον, καὶ μήτε τοὺς Ἀθηναίους ἐᾶτε μείζους γίγνεσθαι μήτε τοὺς ξυμμάχους καταπροδιδῶμεν, ἀλλὰ ξὺν τοῖς θεοῖς ἐπίωμεν ἐπὶ τοὺς ἀδικοῦντας.’

CHAPTER 1.87

SECTION 1.87.1
τοιαῦτα λέξας ἐπεψήφιζεν αὐτὸς ἔφορος ὢν ἐς τὴν ἐκκλησίαν τῶν Λακεδαιμονίων.

SECTION 1.87.2
ὁ δέ (κρίνουσι γὰρ βοῇ καὶ οὐ ψήφῳ) οὐκ ἔφη διαγιγνώσκειν τὴν βοὴν ὁποτέρα μείζων, ἀλλὰ βουλόμενος αὐτοὺς φανερῶς ἀποδεικνυμένους τὴν γνώμην ἐς τὸ πολεμεῖν μᾶλλον ὁρμῆσαι ἔλεξεν ‘ὅτῳ μὲν ὑμῶν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, δοκοῦσι λελύσθαι αἱ σπονδαὶ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἀδικεῖν, ἀναστήτω ἐς ἐκεῖνο τὸ χωρίον,’ δείξας τι χωρίον αὐτοῖς, ‘ὅτῳ δὲ μὴ δοκοῦσιν, ἐς τὰ ἐπὶ θάτερα.’ ἀναστάντες δὲ διέστησαν,

SECTION 1.87.3
καὶ πολλῷ πλείους ἐγένοντο οἷς ἐδόκουν αἱ σπονδαὶ λελύσθαι.

SECTION 1.87.4
προσκαλέσαντές τε τοὺς ξυμμάχους εἶπον ὅτι σφίσι μὲν δοκοῖεν ἀδικεῖν οἱ Ἀθηναῖοι, βούλεσθαι δὲ καὶ τοὺς πάντας ξυμμάχους παρακαλέσαντες ψῆφον ἐπαγαγεῖν, ὅπως κοινῇ βουλευσάμενοι τὸν πόλεμον ποιῶνται, ἢν δοκῇ.

SECTION 1.87.5
καὶ οἱ μὲν ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου διαπραξάμενοι ταῦτα, καὶ οἱ Ἀθηναίων πρέσβεις ὕστερον ἐφ’ ἅπερ ἦλθον χρηματίσαντες·

SECTION 1.87.6
ἡ δὲ διαγνώμη αὕτη τῆς ἐκκλησίας, τοῦ τὰς σπονδὰς λελύσθαι, ἐγένετο ἐν τῷ τετάρτῳ καὶ δεκάτῳ ἔτει τῶν τριακοντουτίδων σπονδῶν προκεχωρηκυιῶν, αἳ ἐγένοντο μετὰ τὰ Εὐβοϊκά.

CHAPTER 1.88

SECTION 1.88.1
ἐψηφίσαντο δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι τὰς σπονδὰς λελύσθαι καὶ πολεμητέα εἶναι οὐ τοσοῦτον τῶν ξυμμάχων πεισθέντες τοῖς λόγοις ὅσον φοβούμενοι τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἐπὶ μεῖζον δυνηθῶσιν, ὁρῶντες αὐτοῖς τὰ πολλὰ τῆς Ἑλλάδος ὑποχείρια ἤδη ὄντα.

CHAPTER 1.89

SECTION 1.89.1
οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι τρόπῳ τοιῷδε ἦλθον ἐπὶ τὰ πράγματα ἐν οἷς ηὐξήθησαν.

SECTION 1.89.2
ἐπειδὴ Μῆδοι ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς Εὐρώπης νικηθέντες καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ὑπὸ Ἑλλήνων καὶ οἱ καταφυγόντες αὐτῶν ταῖς ναυσὶν ἐς Μυκάλην διεφθάρησαν, Λεωτυχίδης μὲν ὁ βασιλεὺς τῶν Λακεδαιμονίων, ὅσπερ ἡγεῖτο τῶν ἐν Μυκάλῃ Ἑλλήνων, ἀπεχώρησεν ἐπ’ οἴκου ἔχων τοὺς ἀπὸ Πελοποννήσου ξυμμάχους, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ ἀπὸ Ἰωνίας καὶ Ἑλλησπόντου ξύμμαχοι ἤδη ἀφεστηκότες ἀπὸ βασιλέως ὑπομείναντες Σηστὸν ἐπολιόρκουν Μήδων ἐχόντων, καὶ ἐπιχειμάσαντες εἷλον αὐτὴν ἐκλιπόντων τῶν βαρβάρων, καὶ μετὰ τοῦτο ἀπέπλευσαν ἐξ Ἑλλησπόντου ὡς ἕκαστοι κατὰ πόλεις.

SECTION 1.89.3
Ἀθηναίων δὲ τὸ κοινόν, ἐπειδὴ αὐτοῖς οἱ βάρβαροι ἐκ τῆς χώρας ἀπῆλθον, διεκομίζοντο εὐθὺς ὅθεν ὑπεξέθεντο παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ τὴν περιοῦσαν κατασκευήν, καὶ τὴν πόλιν ἀνοικοδομεῖν παρεσκευάζοντο καὶ τὰ τείχη· τοῦ τε γὰρ περιβόλου βραχέα εἱστήκει καὶ οἰκίαι αἱ μὲν πολλαὶ ἐπεπτώκεσαν, ὀλίγαι δὲ περιῆσαν, ἐν αἷς αὐτοὶ ἐσκήνωσαν οἱ δυνατοὶ τῶν Περσῶν.

CHAPTER 1.90

SECTION 1.90.1
Λακεδαιμόνιοι δὲ αἰσθόμενοι τὸ μέλλον ἦλθον πρεσβείᾳ, τὰ μὲν καὶ αὐτοὶ ἥδιον ἂν ὁρῶντες μήτ’ ἐκείνους μήτ’ ἄλλον μηδένα τεῖχος ἔχοντα, τὸ δὲ πλέον τῶν ξυμμάχων ἐξοτρυνόντων καὶ φοβουμένων τοῦ τε ναυτικοῦ αὐτῶν τὸ πλῆθος, ὃ πρὶν οὐχ ὑπῆρχε, καὶ τὴν ἐς τὸν Μηδικὸν πόλεμον τόλμαν γενομένην.

SECTION 1.90.2
ἠξίουν τε αὐτοὺς μὴ τειχίζειν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἔξω Πελοποννήσου μᾶλλον ὅσοις εἱστήκει ξυγκαθελεῖν μετὰ σφῶν τοὺς περιβόλους, τὸ μὲν βουλόμενον καὶ ὕποπτον τῆς γνώμης οὐ δηλοῦντες ἐς τοὺς Ἀθηναίους, ὡς δὲ τοῦ βαρβάρου, εἰ αὖθις ἐπέλθοι, οὐκ ἂν ἔχοντος ἀπὸ ἐχυροῦ ποθέν, ὥσπερ νῦν ἐκ τῶν Θηβῶν, ὁρμᾶσθαι· τήν τε Πελοπόννησον πᾶσιν ἔφασαν ἀναχώρησίν τε καὶ ἀφορμὴν ἱκανὴν εἶναι.

SECTION 1.90.3
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι Θεμιστοκλέους γνώμῃ τοὺς μὲν Λακεδαιμονίους ταῦτ’ εἰπόντας ἀποκρινάμενοι ὅτι πέμψουσιν ὡς αὐτοὺς πρέσβεις περὶ ὧν λέγουσιν εὐθὺς ἀπήλλαξαν· ἑαυτὸν δ’ ἐκέλευεν ἀποστέλλειν ὡς τάχιστα ὁ Θεμιστοκλῆς ἐς τὴν Λακεδαίμονα, ἄλλους δὲ πρὸς ἑαυτῷ ἑλομένους πρέσβεις μὴ εὐθὺς ἐκπέμπειν, ἀλλ’ ἐπισχεῖν μέχρι τοσούτου ἕως ἂν τὸ τεῖχος ἱκανὸν ἄρωσιν ὥστε ἀπομάχεσθαι ἐκ τοῦ ἀναγκαιοτάτου ὕψους· τειχίζειν δὲ πάντας πανδημεὶ τοὺς ἐν τῇ πόλει [καὶ αὐτοὺς καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας], φειδομένους μήτε ἰδίου μήτε δημοσίου οἰκοδομήματος ὅθεν τις ὠφελία ἔσται ἐς τὸ ἔργον, ἀλλὰ καθαιροῦντας πάντα.

SECTION 1.90.4
καὶ ὁ μὲν ταῦτα διδάξας καὶ ὑπειπὼν τἆλλα ὅτι αὐτὸς τἀκεῖ πράξοι ᾤχετο.

SECTION 1.90.5
καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα ἐλθὼν οὐ προσῄει πρὸς τὰς ἀρχάς, ἀλλὰ διῆγε καὶ προυφασίζετο. καὶ ὁπότε τις αὐτὸν ἔροιτο τῶν ἐν τέλει ὄντων ὅτι οὐκ ἐπέρχεται ἐπὶ τὸ κοινόν, ἔφη τοὺς ξυμπρέσβεις ἀναμένειν, ἀσχολίας δέ τινος οὔσης αὐτοὺς ὑπολειφθῆναι, προσδέχεσθαι μέντοι ἐν τάχει ἥξειν καὶ θαυμάζειν ὡς οὔπω πάρεισιν.

CHAPTER 1.91

SECTION 1.91.1
οἱ δὲ ἀκούοντες τῷ μὲν Θεμιστοκλεῖ ἐπείθοντο διὰ φιλίαν αὐτοῦ, τῶν δὲ ἄλλων ἀφικνουμένων καὶ σαφῶς κατηγορούντων ὅτι τειχίζεταί τε καὶ ἤδη ὕψος λαμβάνει, οὐκ εἶχον ὅπως χρὴ ἀπιστῆσαι.

SECTION 1.91.2
γνοὺς δὲ ἐκεῖνος κελεύει αὐτοὺς μὴ λόγοις μᾶλλον παράγεσθαι ἢ πέμψαι σφῶν αὐτῶν ἄνδρας οἵτινες χρηστοὶ καὶ πιστῶς ἀναγγελοῦσι σκεψάμενοι.

SECTION 1.91.3
ἀποστέλλουσιν οὖν, καὶ περὶ αὐτῶν ὁ Θεμιστοκλῆς τοῖς Ἀθηναίοις κρύφα πέμπει κελεύων ὡς ἥκιστα ἐπιφανῶς κατασχεῖν καὶ μὴ ἀφεῖναι πρὶν ἂν αὐτοὶ πάλιν κομισθῶσιν (ἤδη γὰρ καὶ ἧκον αὐτῷ οἱ ξυμπρέσβεις, Ἁβρώνιχός τε ὁ Λυσικλέους καὶ Ἀριστείδης ὁ Λυσιμάχου, ἀγγέλλοντες ἔχειν ἱκανῶς τὸ τεῖχος) ἐφοβεῖτο γὰρ μὴ οἱ Λακεδαιμόνιοι σφᾶς, ὁπότε σαφῶς ἀκούσειαν, οὐκέτι ἀφῶσιν.

SECTION 1.91.4
οἵ τε οὖν Ἀθηναῖοι τοὺς πρέσβεις, ὥσπερ ἐπεστάλη, κατεῖχον, καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς ἐπελθὼν τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐνταῦθα δὴ φανερῶς εἶπεν ὅτι ἡ μὲν πόλις σφῶν τετείχισται ἤδη ὥστε ἱκανὴ εἶναι σῴζειν τοὺς ἐνοικοῦντας, εἰ δέ τι βούλονται Λακεδαιμόνιοι ἢ οἱ ξύμμαχοι πρεσβεύεσθαι παρὰ σφᾶς, ὡς πρὸς διαγιγνώσκοντας τὸ λοιπὸν ἰέναι τά τε σφίσιν αὐτοῖς ξύμφορα καὶ τὰ κοινά.

SECTION 1.91.5
τήν τε γὰρ πόλιν ὅτε ἐδόκει ἐκλιπεῖν ἄμεινον εἶναι καὶ ἐς τὰς ναῦς ἐσβῆναι, ἄνευ ἐκείνων ἔφασαν γνόντες τολμῆσαι, καὶ ὅσα αὖ μετ’ ἐκείνων βουλεύεσθαι, οὐδενὸς ὕστεροι γνώμῃ φανῆναι.

SECTION 1.91.6
δοκεῖν οὖν σφίσι καὶ νῦν ἄμεινον εἶναι τὴν ἑαυτῶν πόλιν τεῖχος ἔχειν, καὶ ἰδίᾳ τοῖς πολίταις καὶ ἐς τοὺς πάντας ξυμμάχους ὠφελιμώτερον ἔσεσθαι·

SECTION 1.91.7
οὐ γὰρ οἷόν τ’ εἶναι μὴ ἀπὸ ἀντιπάλου παρασκευῆς ὁμοῖόν τι ἢ ἴσον ἐς τὸ κοινὸν βουλεύεσθαι. ἢ πάντας οὖν ἀτειχίστους ἔφη χρῆναι ξυμμαχεῖν ἢ καὶ τάδε νομίζειν ὀρθῶς ἔχειν.

CHAPTER 1.92

SECTION 1.92.1
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἀκούσαντες ὀργὴν μὲν φανερὰν οὐκ ἐποιοῦντο τοῖς Ἀθηναίοις (οὐδὲ γὰρ ἐπὶ κωλύμῃ, ἀλλὰ γνώμης παραινέσει δῆθεν τῷ κοινῷ ἐπρεσβεύσαντο, ἅμα δὲ καὶ προσφιλεῖς ὄντες ἐν τῷ τότε διὰ τὴν ἐς τὸν Μῆδον προθυμίαν τὰ μάλιστ’ αὐτοῖς ἐτύγχανον), τῆς μέντοι βουλήσεως ἁμαρτάνοντες ἀδήλως ἤχθοντο. οἵ τε πρέσβεις ἑκατέρων ἀπῆλθον ἐπ’ οἴκου ἀνεπικλήτως.

CHAPTER 1.93

SECTION 1.93.1
τούτῳ τῷ τρόπῳ οἱ Ἀθηναῖοι τὴν πόλιν ἐτείχισαν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ.

SECTION 1.93.2
καὶ δήλη ἡ οἰκοδομία ἔτι καὶ νῦν ἐστὶν ὅτι κατὰ σπουδὴν ἐγένετο· οἱ γὰρ θεμέλιοι παντοίων λίθων ὑπόκεινται καὶ οὐ ξυνειργασμένων ἔστιν ᾗ, ἀλλ’ ὡς ἕκαστόν ποτε προσέφερον, πολλαί τε στῆλαι ἀπὸ σημάτων καὶ λίθοι εἰργασμένοι ἐγκατελέγησαν. μείζων γὰρ ὁ περίβολος πανταχῇ ἐξήχθη τῆς πόλεως, καὶ διὰ τοῦτο πάντα ὁμοίως κινοῦντες ἠπείγοντο.

SECTION 1.93.3
ἔπεισε δὲ καὶ τοῦ Πειραιῶς τὰ λοιπὰ ὁ Θεμιστοκλῆς οἰκοδομεῖν (ὑπῆρκτο δ’ αὐτοῦ πρότερον ἐπὶ τῆς ἐκείνου ἀρχῆς ἧς κατ’ ἐνιαυτὸν Ἀθηναίοις ἦρξε) νομίζων τό τε χωρίον καλὸν εἶναι, λιμένας ἔχον τρεῖς αὐτοφυεῖς, καὶ αὐτοὺς ναυτικοὺς γεγενημένους μέγα προφέρειν ἐς τὸ

SECTION 1.93.4
κτήσασθαι δύναμιν (τῆς γὰρ δὴ θαλάσσης πρῶτος ἐτόλμησεν εἰπεῖν ὡς ἀνθεκτέα ἐστί), καὶ τὴν ἀρχὴν εὐθὺς ξυγκατεσκεύαζεν.

SECTION 1.93.5
καὶ ᾠκοδόμησαν τῇ ἐκείνου γνώμῃ τὸ πάχος τοῦ τείχους ὅπερ νῦν ἔτι δῆλόν ἐστι περὶ τὸν Πειραιᾶ· δύο γὰρ ἅμαξαι ἐναντίαι ἀλλήλαις τοὺς λίθους ἐπῆγον. ἐντὸς δὲ οὔτε χάλιξ οὔτε πηλὸς ἦν, ἀλλὰ ξυνῳκοδομημένοι μεγάλοι λίθοι καὶ ἐντομῇ ἐγγώνιοι, σιδήρῳ πρὸς ἀλλήλους τὰ ἔξωθεν καὶ μολύβδῳ δεδεμένοι. τὸ δὲ ὕψος ἥμισυ μάλιστα ἐτελέσθη οὗ διενοεῖτο.

SECTION 1.93.6
ἐβούλετο γὰρ τῷ μεγέθει καὶ τῷ πάχει ἀφιστάναι τὰς τῶν πολεμίων ἐπιβουλάς, ἀνθρώπων τε ἐνόμιζεν ὀλίγων καὶ τῶν ἀχρειοτάτων ἀρκέσειν τὴν φυλακήν, τοὺς δ’ ἄλλους ἐς τὰς ναῦς ἐσβήσεσθαι.

SECTION 1.93.7
ταῖς γὰρ ναυσὶ μάλιστα προσέκειτο, ἰδών, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, τῆς βασιλέως στρατιᾶς τὴν κατὰ θάλασσαν ἔφοδον εὐπορωτέραν τῆς κατὰ γῆν οὖσαν· τόν τε Πειραιᾶ ὠφελιμώτερον ἐνόμιζε τῆς ἄνω πόλεως, καὶ πολλάκις τοῖς Ἀθηναίοις παρῄνει, ἢν ἄρα ποτὲ κατὰ γῆν βιασθῶσι, καταβάντας ἐς αὐτὸν ταῖς ναυσὶ πρὸς ἅπαντας ἀνθίστασθαι.

SECTION 1.93.8
Ἀθηναῖοι μὲν οὖν οὕτως ἐτειχίσθησαν καὶ τἆλλα κατεσκευάζοντο εὐθὺς μετὰ τὴν Μήδων ἀναχώρησιν.

CHAPTER 1.94

SECTION 1.94.1
Παυσανίας δὲ ὁ Κλεομβρότου ἐκ Λακεδαίμονος στρατηγὸς τῶν Ἑλλήνων ἐξεπέμφθη μετὰ εἴκοσι νεῶν ἀπὸ Πελοποννήσου· ξυνέπλεον δὲ καὶ Ἀθηναῖοι τριάκοντα ναυσὶ καὶ τῶν ἄλλων ξυμμάχων πλῆθος.

SECTION 1.94.2
καὶ ἐστράτευσαν ἐς Κύπρον καὶ αὐτῆς τὰ πολλὰ κατεστρέψαντο, καὶ ὕστερον ἐς Βυζάντιον Μήδων ἐχόντων, καὶ ἐξεπολιόρκησαν ἐν τῇδε τῇ ἡγεμονίᾳ.

CHAPTER 1.95

SECTION 1.95.1
ἤδη δὲ βιαίου ὄντος αὐτοῦ οἵ τε ἄλλοι Ἕλληνες ἤχθοντο καὶ οὐχ ἥκιστα οἱ Ἴωνες καὶ ὅσοι ἀπὸ βασιλέως νεωστὶ ἠλευθέρωντο· φοιτῶντές τε πρὸς τοὺς Ἀθηναίους ἠξίουν αὐτοὺς ἡγεμόνας σφῶν γίγνεσθαι κατὰ τὸ ξυγγενὲς καὶ Παυσανίᾳ μὴ ἐπιτρέπειν, ἤν που βιάζηται.

SECTION 1.95.2
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ἐδέξαντό τε τοὺς λόγους καὶ προσεῖχον τὴν γνώμην ὡς οὐ περιοψόμενοι τἆλλά τε καταστησόμενοι ᾗ φαίνοιτο ἄριστα αὐτοῖς.

SECTION 1.95.3
ἐν τούτῳ δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι μετεπέμποντο Παυσανίαν ἀνακρινοῦντες ὧν πέρι ἐπυνθάνοντο· καὶ γὰρ ἀδικία πολλὴ κατηγορεῖτο αὐτοῦ ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων τῶν ἀφικνουμένων, καὶ τυραννίδος μᾶλλον ἐφαίνετο μίμησις ἢ στρατηγία.

SECTION 1.95.4
ξυνέβη τε αὐτῷ καλεῖσθαί τε ἅμα καὶ τοὺς ξυμμάχους τῷ ἐκείνου ἔχθει παρ’ Ἀθηναίους μετατάξασθαι πλὴν τῶν ἀπὸ Πελοποννήσου στρατιωτῶν.

SECTION 1.95.5
ἐλθὼν δὲ ἐς Λακεδαίμονα τῶν μὲν ἰδίᾳ πρός τινα ἀδικημάτων ηὐθύνθη, τὰ δὲ μέγιστα ἀπολύεται μὴ ἀδικεῖν· κατηγορεῖτο δὲ αὐτοῦ οὐχ ἥκιστα μηδισμὸς καὶ ἐδόκει σαφέστατον εἶναι.

SECTION 1.95.6
καὶ ἐκεῖνον μὲν οὐκέτι ἐκπέμπουσιν ἄρχοντα, Δόρκιν δὲ καὶ ἄλλους τινὰς μετ’ αὐτοῦ στρατιὰν ἔχοντας οὐ πολλήν· οἷς οὐκέτι ἐφίεσαν οἱ ξύμμαχοι τὴν ἡγεμονίαν.

SECTION 1.95.7
οἱ δὲ αἰσθόμενοι ἀπῆλθον, καὶ ἄλλους οὐκέτι ὕστερον ἐξέπεμψαν οἱ Λακεδαιμόνιοι, φοβούμενοι μὴ σφίσιν οἱ ἐξιόντες χείρους γίγνωνται, ὅπερ καὶ ἐν τῷ Παυσανίᾳ ἐνεῖδον, ἀπαλλαξείοντες δὲ καὶ τοῦ Μηδικοῦ πολέμου καὶ τοὺς Ἀθηναίους νομίζοντες ἱκανοὺς ἐξηγεῖσθαι καὶ σφίσιν ἐν τῷ τότε παρόντι ἐπιτηδείους.

CHAPTER 1.96

SECTION 1.96.1
παραλαβόντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τὴν ἡγεμονίαν τούτῳ τῷ τρόπῳ ἑκόντων τῶν ξυμμάχων διὰ τὸ Παυσανίου μῖσος, ἔταξαν ἅς τε ἔδει παρέχειν τῶν πόλεων χρήματα πρὸς τὸν βάρβαρον καὶ ἃς ναῦς· πρόσχημα γὰρ ἦν ἀμύνεσθαι ὧν ἔπαθον δῃοῦντας τὴν βασιλέως χώραν.

SECTION 1.96.2
καὶ Ἑλληνοταμίαι τότε πρῶτον Ἀθηναίοις κατέστη ἀρχή, οἳ ἐδέχοντο τὸν φόρον· οὕτω γὰρ ὠνομάσθη τῶν χρημάτων ἡ φορά. ἦν δ’ ὁ πρῶτος φόρος ταχθεὶς τετρακόσια τάλαντα καὶ ἑξήκοντα. ταμιεῖόν τε Δῆλος ἦν αὐτοῖς, καὶ αἱ ξύνοδοι ἐς τὸ ἱερὸν ἐγίγνοντο.

CHAPTER 1.97

SECTION 1.97.1
ἡγούμενοι δὲ αὐτονόμων τὸ πρῶτον τῶν ξυμμάχων καὶ ἀπὸ κοινῶν ξυνόδων βουλευόντων τοσάδε ἐπῆλθον πολέμῳ τε καὶ διαχειρίσει πραγμάτων μεταξὺ τοῦδε τοῦ πολέμου καὶ τοῦ Μηδικοῦ, ἃ ἐγένετο πρός τε τὸν βάρβαρον αὐτοῖς καὶ πρὸς τοὺς σφετέρους ξυμμάχους νεωτερίζοντας καὶ Πελοποννησίων τοὺς αἰεὶ προστυγχάνοντας ἐν ἑκάστῳ.

SECTION 1.97.2
ἔγραψα δὲ αὐτὰ καὶ τὴν ἐκβολὴν τοῦ λόγου ἐποιησάμην διὰ τόδε, ὅτι τοῖς πρὸ ἐμοῦ ἅπασιν ἐκλιπὲς τοῦτο ἦν τὸ χωρίον καὶ ἢ τὰ πρὸ τῶν Μηδικῶν Ἑλληνικὰ ξυνετίθεσαν ἢ αὐτὰ τὰ Μηδικά· τούτων δὲ ὅσπερ καὶ ἥψατο ἐν τῇ Ἀττικῇ ξυγγραφῇ Ἑλλάνικος, βραχέως τε καὶ τοῖς χρόνοις οὐκ ἀκριβῶς ἐπεμνήσθη. ἅμα δὲ καὶ τῆς ἀρχῆς ἀπόδειξιν ἔχει τῆς τῶν Ἀθηναίων ἐν οἵῳ τρόπῳ κατέστη.

CHAPTER 1.98

SECTION 1.98.1
πρῶτον μὲν Ἠιόνα τὴν ἐπὶ Στρυμόνι Μήδων ἐχόντων πολιορκίᾳ εἷλον καὶ ἠνδραπόδισαν, Κίμωνος τοῦ Μιλτιάδου στρατηγοῦντος.

SECTION 1.98.2
ἔπειτα Σκῦρον τὴν ἐν τῷ Αἰγαίῳ νῆσον, ἣν ᾤκουν Δόλοπες, ἠνδραπόδισαν καὶ ᾤκισαν αὐτοί.

SECTION 1.98.3
πρὸς δὲ Καρυστίους αὐτοῖς ἄνευ τῶν ἄλλων Εὐβοέων πόλεμος ἐγένετο, καὶ χρόνῳ ξυνέβησαν καθ’ ὁμολογίαν.

SECTION 1.98.4
Ναξίοις δὲ ἀποστᾶσι μετὰ ταῦτα ἐπολέμησαν καὶ πολιορκίᾳ παρεστήσαντο, πρώτη τε αὕτη πόλις ξυμμαχὶς παρὰ τὸ καθεστηκὸς ἐδουλώθη, ἔπειτα δὲ καὶ τῶν ἄλλων ὡς ἑκάστῃ ξυνέβη.

CHAPTER 1.99

SECTION 1.99.1
αἰτίαι δὲ ἄλλαι τε ἦσαν τῶν ἀποστάσεων καὶ μέγισται αἱ τῶν φόρων καὶ νεῶν ἔκδειαι καὶ λιποστράτιον εἴ τῳ ἐγένετο· οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι ἀκριβῶς ἔπρασσον καὶ λυπηροὶ ἦσαν οὐκ εἰωθόσιν οὐδὲ βουλομένοις ταλαιπωρεῖν προσάγοντες τὰς ἀνάγκας.

SECTION 1.99.2
ἦσαν δέ πως καὶ ἄλλως οἱ Ἀθηναῖοι οὐκέτι ὁμοίως ἐν ἡδονῇ ἄρχοντες, καὶ οὔτε ξυνεστράτευον ἀπὸ τοῦ ἴσου ῥᾴδιόν τε προσάγεσθαι ἦν αὐτοῖς τοὺς ἀφισταμένους.

SECTION 1.99.3
ὧν αὐτοὶ αἴτιοι ἐγένοντο οἱ ξύμμαχοι· διὰ γὰρ τὴν ἀπόκνησιν ταύτην τῶν στρατειῶν οἱ πλείους αὐτῶν, ἵνα μὴ ἀπ’ οἴκου ὦσι, χρήματα ἐτάξαντο ἀντὶ τῶν νεῶν τὸ ἱκνούμενον ἀνάλωμα φέρειν, καὶ τοῖς μὲν Ἀθηναίοις ηὔξετο τὸ ναυτικὸν ἀπὸ τῆς δαπάνης ἣν ἐκεῖνοι ξυμφέροιεν, αὐτοὶ δέ, ὁπότε ἀποσταῖεν, ἀπαράσκευοι καὶ ἄπειροι ἐς τὸν πόλεμον καθίσταντο.

CHAPTER 1.100

SECTION 1.100.1
ἐγένετο δὲ μετὰ ταῦτα καὶ ἡ ἐπ’ Εὐρυμέδοντι ποταμῷ ἐν Παμφυλίᾳ πεζομαχία καὶ ναυμαχία Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων πρὸς Μήδους, καὶ ἐνίκων τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ἀμφότερα Ἀθηναῖοι Κίμωνος τοῦ Μιλτιάδου στρατηγοῦντος, καὶ εἷλον τριήρεις Φοινίκων καὶ διέφθειραν τὰς πάσας ἐς διακοσίας.

SECTION 1.100.2
χρόνῳ δὲ ὕστερον ξυνέβη Θασίους αὐτῶν ἀποστῆναι, διενεχθέντας περὶ τῶν ἐν τῇ ἀντιπέρας Θρᾴκῃ ἐμπορίων καὶ τοῦ μετάλλου ἃ ἐνέμοντο. καὶ ναυσὶ μὲν ἐπὶ Θάσον πλεύσαντες οἱ Ἀθηναῖοι ναυμαχίᾳ ἐκράτησαν καὶ ἐς τὴν γῆν ἀπέβησαν,

SECTION 1.100.3
ἐπὶ δὲ Στρυμόνα πέμψαντες μυρίους οἰκήτορας αὑτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς χρόνους ὡς οἰκιοῦντες τὰς τότε καλουμένας Ἐννέα ὁδούς, νῦν δὲ Ἀμφίπολιν, τῶν μὲν Ἐννέα ὁδῶν αὐτοὶ ἐκράτησαν, ἃς εἶχον Ἠδωνοί, προελθόντες δὲ τῆς Θρᾴκης ἐς μεσόγειαν διεφθάρησαν ἐν Δραβησκῷ τῇ Ἠδωνικῇ ὑπὸ τῶν Θρᾳκῶν ξυμπάντων, οἷς πολέμιον ἦν τὸ χωρίον [αἱ Ἐννέα ὁδοὶ] κτιζόμενον.

CHAPTER 1.101

SECTION 1.101.1
Θάσιοι δὲ νικηθέντες μάχῃ καὶ πολιορκούμενοι Λακεδαιμονίους ἐπεκαλοῦντο καὶ ἐπαμύνειν ἐκέλευον ἐσβαλόντας ἐς τὴν Ἀττικήν.

SECTION 1.101.2
οἱ δὲ ὑπέσχοντο μὲν κρύφα τῶν Ἀθηναίων καὶ ἔμελλον, διεκωλύθησαν δὲ ὑπὸ τοῦ γενομένου σεισμοῦ, ἐν ᾧ καὶ οἱ Εἵλωτες αὐτοῖς καὶ τῶν περιοίκων Θουριᾶταί τε καὶ Αἰθαιῆς ἐς Ἰθώμην ἀπέστησαν. πλεῖστοι δὲ τῶν Εἱλώτων ἐγένοντο οἱ τῶν παλαιῶν Μεσσηνίων τότε δουλωθέντων ἀπόγονοι· ᾗ καὶ Μεσσήνιοι ἐκλήθησαν οἱ πάντες.

SECTION 1.101.3
πρὸς μὲν οὖν τοὺς ἐν Ἰθώμῃ πόλεμος καθειστήκει Λακεδαιμονίοις, Θάσιοι δὲ τρίτῳ ἔτει πολιορκούμενοι ὡμολόγησαν Ἀθηναίοις τεῖχός τε καθελόντες καὶ ναῦς παραδόντες, χρήματά τε ὅσα ἔδει ἀποδοῦναι αὐτίκα ταξάμενοι καὶ τὸ λοιπὸν φέρειν, τήν τε ἤπειρον καὶ τὸ μέταλλον ἀφέντες.

CHAPTER 1.102

SECTION 1.102.1
Λακεδαιμόνιοι δέ, ὡς αὐτοῖς πρὸς τοὺς ἐν Ἰθώμῃ ἐμηκύνετο ὁ πόλεμος, ἄλλους τε ἐπεκαλέσαντο ξυμμάχους καὶ Ἀθηναίους· οἱ δ’ ἦλθον Κίμωνος στρατηγοῦντος πλήθει οὐκ ὀλίγῳ.

SECTION 1.102.2
μάλιστα δ’ αὐτοὺς ἐπεκαλέσαντο ὅτι τειχομαχεῖν ἐδόκουν δυνατοὶ εἶναι, τοῖς δὲ πολιορκίας μακρᾶς καθεστηκυίας τούτου ἐνδεᾶ ἐφαίνετο· βίᾳ γὰρ ἂν εἷλον τὸ χωρίον.

SECTION 1.102.3
καὶ διαφορὰ ἐκ ταύτης τῆς στρατείας πρῶτον Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀθηναίοις φανερὰ ἐγένετο. οἱ γὰρ Λακεδαιμόνιοι, ἐπειδὴ τὸ χωρίον βίᾳ οὐχ ἡλίσκετο, δείσαντες τῶν Ἀθηναίων τὸ τολμηρὸν καὶ τὴν νεωτεροποιίαν, καὶ ἀλλοφύλους ἅμα ἡγησάμενοι, μή τι, ἢν παραμείνωσιν, ὑπὸ τῶν ἐν Ἰθώμῃ πεισθέντες νεωτερίσωσι, μόνους τῶν ξυμμάχων ἀπέπεμψαν, τὴν μὲν ὑποψίαν οὐ δηλοῦντες, εἰπόντες δὲ ὅτι οὐδὲν προσδέονται αὐτῶν ἔτι.

SECTION 1.102.4
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἔγνωσαν οὐκ ἐπὶ τῷ βελτίονι λόγῳ ἀποπεμπόμενοι, ἀλλά τινος ὑπόπτου γενομένου, καὶ δεινὸν ποιησάμενοι καὶ οὐκ ἀξιώσαντες ὑπὸ Λακεδαιμονίων τοῦτο παθεῖν, εὐθὺς ἐπειδὴ ἀνεχώρησαν, ἀφέντες τὴν γενομένην ἐπὶ τῷ Μήδῳ ξυμμαχίαν πρὸς αὐτοὺς Ἀργείοις τοῖς ἐκείνων πολεμίοις ξύμμαχοι ἐγένοντο, καὶ πρὸς Θεσσαλοὺς ἅμα ἀμφοτέροις οἱ αὐτοὶ ὅρκοι καὶ ξυμμαχία κατέστη.

CHAPTER 1.103

SECTION 1.103.1
οἱ δ’ ἐν Ἰθώμῃ δεκάτῳ ἔτει, ὡς οὐκέτι ἐδύναντο ἀντέχειν, ξυνέβησαν πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους ἐφ’ ᾧ ἐξίασιν ἐκ Πελοποννήσου ὑπόσπονδοι καὶ μηδέποτε ἐπιβήσονται αὐτῆς· ἢν δέ τις ἁλίσκηται, τοῦ λαβόντος εἶναι δοῦλον.

SECTION 1.103.2
ἦν δέ τι καὶ χρηστήριον τοῖς Λακεδαιμονίοις Πυθικὸν πρὸ τοῦ, τὸν ἱκέτην τοῦ Διὸς τοῦ Ἰθωμήτα ἀφιέναι.

SECTION 1.103.3
ἐξῆλθον δὲ αὐτοὶ καὶ παῖδες καὶ γυναῖκες, καὶ αὐτοὺς οἱ Ἀθηναῖοι δεξάμενοι κατ’ ἔχθος ἤδη τὸ Λακεδαιμονίων ἐς Ναύπακτον κατῴκισαν, ἣν ἔτυχον ᾑρηκότες νεωστὶ Λοκρῶν τῶν Ὀζολῶν ἐχόντων.

SECTION 1.103.4
προσεχώρησαν δὲ καὶ Μεγαρῆς Ἀθηναίοις ἐς ξυμμαχίαν Λακεδαιμονίων ἀποστάντες, ὅτι αὐτοὺς Κορίνθιοι περὶ γῆς ὅρων πολέμῳ κατεῖχον· καὶ ἔσχον Ἀθηναῖοι Μέγαρα καὶ Πηγάς, καὶ τὰ μακρὰ τείχη ᾠκοδόμησαν Μεγαρεῦσι τὰ ἀπὸ τῆς πόλεως ἐς Νίσαιαν καὶ ἐφρούρουν αὐτοί. καὶ Κορινθίοις μὲν οὐχ ἥκιστα ἀπὸ τοῦδε τὸ σφοδρὸν μῖσος ἤρξατο πρῶτον ἐς Ἀθηναίους γενέσθαι.

CHAPTER 1.104

SECTION 1.104.1
Ἰνάρως δὲ ὁ Ψαμμητίχου, Λίβυς, βασιλεὺς Λιβύων τῶν πρὸς Αἰγύπτῳ, ὁρμώμενος ἐκ Μαρείας τῆς ὑπὲρ Φάρου πόλεως ἀπέστησεν Αἰγύπτου τὰ πλείω ἀπὸ βασιλέως Ἀρταξέρξου, καὶ αὐτὸς ἄρχων γενόμενος Ἀθηναίους ἐπηγάγετο.

SECTION 1.104.2
οἱ δέ (ἔτυχον γὰρ ἐς Κύπρον στρατευόμενοι ναυσὶ διακοσίαις αὑτῶν τε καὶ τῶν ξυμμάχων) ἦλθον ἀπολιπόντες τὴν Κύπρον, καὶ ἀναπλεύσαντες ἀπὸ θαλάσσης ἐς τὸν Νεῖλον τοῦ τε ποταμοῦ κρατοῦντες καὶ τῆς Μέμφιδος τῶν δύο μερῶν πρὸς τὸ τρίτον μέρος ὃ καλεῖται Λευκὸν τεῖχος ἐπολέμουν· ἐνῆσαν δὲ αὐτόθι Περσῶν καὶ Μήδων οἱ καταφυγόντες καὶ Αἰγυπτίων οἱ μὴ ξυναποστάντες.

CHAPTER 1.105

SECTION 1.105.1
Ἀθηναίοις δὲ ναυσὶν ἀποβᾶσιν ἐς Ἁλιᾶς πρὸς Κορινθίους καὶ Ἐπιδαυρίους μάχη ἐγένετο, καὶ ἐνίκων Κορίνθιοι. καὶ ὕστερον Ἀθηναῖοι ἐναυμάχησαν ἐπὶ Κεκρυφαλείᾳ Πελοποννησίων ναυσί, καὶ ἐνίκων Ἀθηναῖοι.

SECTION 1.105.2
πολέμου δὲ καταστάντος πρὸς Αἰγινήτας Ἀθηναίοις μετὰ ταῦτα ναυμαχία γίγνεται ἐπ᾽ Αἰγίνῃ μεγάλη Ἀθηναίων καὶ Αἰγινητῶν, καὶ οἱ ξύμμαχοι ἑκατέροις παρῆσαν, καὶ ἐνίκων Ἀθηναῖοι καὶ ναῦς ἑβδομήκοντα λαβόντες αὐτῶν ἐς τὴν γῆν ἀπέβησαν καὶ ἐπολιόρκουν, Λεωκράτους τοῦ Στροίβου στρατηγοῦντος.

SECTION 1.105.3
ἔπειτα Πελοποννήσιοι ἀμύνειν βουλόμενοι Αἰγινήταις ἐς μὲν τὴν Αἴγιναν τριακοσίους ὁπλίτας πρότερον Κορινθίων καὶ Ἐπιδαυρίων ἐπικούρους διεβίβασαν, τὰ δὲ ἄκρα τῆς Γερανείας κατέλαβον καὶ ἐς τὴν Μεγαρίδα κατέβησαν Κορίνθιοι μετὰ τῶν ξυμμάχων, νομίζοντες ἀδυνάτους ἔσεσθαι Ἀθηναίους βοηθεῖν τοῖς Μεγαρεῦσιν ἔν τε Αἰγίνῃ ἀπούσης στρατιᾶς πολλῆς καὶ ἐν Αἰγύπτῳ· ἢν δὲ καὶ βοηθῶσιν, ἀπ’ Αἰγίνης ἀναστήσεσθαι αὐτούς.

SECTION 1.105.4
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι τὸ μὲν πρὸς Αἰγίνῃ στράτευμα οὐκ ἐκίνησαν, τῶν δ’ ἐκ τῆς πόλεως ὑπολοίπων οἵ τε πρεσβύτατοι καὶ οἱ νεώτατοι ἀφικνοῦνται ἐς τὰ Μέγαρα Μυρωνίδου στρατηγοῦντος.

SECTION 1.105.5
καὶ μάχης γενομένης ἰσορρόπου πρὸς Κορινθίους διεκρίθησαν ἀπ’ ἀλλήλων, καὶ ἐνόμισαν αὐτοὶ ἑκάτεροι οὐκ ἔλασσον ἔχειν ἐν τῷ ἔργῳ.

SECTION 1.105.6
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι (ἐκράτησαν γὰρ ὅμως μᾶλλον) ἀπελθόντων τῶν Κορινθίων τροπαῖον ἔστησαν· οἱ δὲ Κορίνθιοι κακιζόμενοι ὑπὸ τῶν ἐν τῇ πόλει πρεσβυτέρων καὶ παρασκευασάμενοι, ἡμέραις ὕστερον δώδεκα μάλιστα ἐλθόντες ἀνθίστασαν τροπαῖον καὶ αὐτοὶ ὡς νικήσαντες. καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐκβοηθήσαντες ἐκ τῶν Μεγάρων τούς τε τὸ τροπαῖον ἱστάντας διαφθείρουσι καὶ τοῖς ἄλλοις ξυμβαλόντες ἐκράτησαν.

CHAPTER 1.106

SECTION 1.106.1
οἱ δὲ νικώμενοι ὑπεχώρουν, καί τι αὐτῶν μέρος οὐκ ὀλίγον προσβιασθὲν καὶ διαμαρτὸν τῆς ὁδοῦ ἐσέπεσεν ἔς του χωρίον ἰδιώτου, ᾧ ἔτυχεν ὄρυγμα μέγα περιεῖργον καὶ οὐκ ἦν ἔξοδος.

SECTION 1.106.2
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι γνόντες κατὰ πρόσωπόν τε εἶργον τοῖς ὁπλίταις καὶ περιστήσαντες κύκλῳ τοὺς ψιλοὺς κατέλευσαν πάντας τοὺς ἐσελθόντας, καὶ πάθος μέγα τοῦτο Κορινθίοις ἐγένετο. τὸ δὲ πλῆθος ἀπεχώρησεν αὐτοῖς τῆς στρατιᾶς ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 1.107

SECTION 1.107.1
ἤρξαντο δὲ κατὰ τοὺς χρόνους τούτους καὶ τὰ μακρὰ τείχη Ἀθηναῖοι ἐς θάλασσαν οἰκοδομεῖν, τό τε Φαληρόνδε καὶ τὸ ἐς Πειραιᾶ.

SECTION 1.107.2
καὶ Φωκέων στρατευσάντων ἐς Δωριᾶς τὴν Λακεδαιμονίων μητρόπολιν, Βοιὸν καὶ Κυτίνιον καὶ Ἐρινεόν, καὶ ἑλόντων ἓν τῶν πολισμάτων τούτων, οἱ Λακεδαιμόνιοι Νικομήδους τοῦ Κλεομβρότου ὑπὲρ Πλειστοάνακτος τοῦ Παυσανίου βασιλέως νέου ὄντος ἔτι ἡγουμένου ἐβοήθησαν τοῖς Δωριεῦσιν ἑαυτῶν τε πεντακοσίοις καὶ χιλίοις ὁπλίταις καὶ τῶν ξυμμάχων μυρίοις, καὶ τοὺς Φωκέας ὁμολογίᾳ ἀναγκάσαντες ἀποδοῦναι τὴν πόλιν ἀπεχώρουν πάλιν.

SECTION 1.107.3
καὶ κατὰ θάλασσαν μὲν αὐτούς, διὰ τοῦ Κρισαίου κόλπου εἰ βούλοιντο περαιοῦσθαι, Ἀθηναῖοι ναυσὶ περιπλεύσαντες ἔμελλον κωλύσειν· διὰ δὲ τῆς Γερανείας οὐκ ἀσφαλὲς αὐτοῖς ἐφαίνετο Ἀθηναίων ἐχόντων Μέγαρα καὶ Πηγὰς πορεύεσθαι. δύσοδός τε γὰρ ἡ Γερανεία καὶ ἐφρουρεῖτο αἰεὶ ὑπὸ Ἀθηναίων, καὶ τότε ᾐσθάνοντο αὐτοὺς μέλλοντας καὶ ταύτῃ κωλύσειν.

SECTION 1.107.4
ἔδοξε δ’ αὐτοῖς ἐν Βοιωτοῖς περιμείνασι σκέψασθαι ὅτῳ τρόπῳ ἀσφαλέστατα διαπορεύσονται. τὸ δέ τι καὶ ἄνδρες τῶν Ἀθηναίων ἐπῆγον αὐτοὺς κρύφα, ἐλπίσαντες δῆμόν τε καταπαύσειν καὶ τὰ μακρὰ τείχη οἰκοδομούμενα.

SECTION 1.107.5
ἐβοήθησαν δὲ ἐπ’ αὐτοὺς οἱ Ἀθηναῖοι πανδημεὶ καὶ Ἀργείων χίλιοι καὶ τῶν ἄλλων ξυμμάχων ὡς ἕκαστοι· ξύμπαντες δὲ ἐγένοντο τετρακισχίλιοι καὶ μύριοι.

SECTION 1.107.6
νομίσαντες δὲ ἀπορεῖν ὅπῃ διέλθωσιν ἐπεστράτευσαν αὐτοῖς, καί τι καὶ τοῦ δήμου καταλύσεως ὑποψίᾳ.

SECTION 1.107.7
ἦλθον δὲ καὶ Θεσσαλῶν ἱππῆς τοῖς Ἀθηναίοις κατὰ τὸ ξυμμαχικόν, οἳ μετέστησαν ἐν τῷ ἔργῳ παρὰ τοὺς Λακεδαιμονίους.

CHAPTER 1.108

SECTION 1.108.1
γενομένης δὲ μάχης ἐν Τανάγρᾳ τῆς Βοιωτίας ἐνίκων Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, καὶ φόνος ἐγένετο ἀμφοτέρων πολύς.

SECTION 1.108.2
καὶ Λακεδαιμόνιοι μὲν ἐς τὴν Μεγαρίδα ἐλθόντες καὶ δενδροτομήσαντες πάλιν ἀπῆλθον ἐπ᾽ οἴκου διὰ Γερανείας καὶ Ἰσθμοῦ· Ἀθηναῖοι δὲ δευτέρᾳ καὶ ἑξηκοστῇ ἡμέρᾳ μετὰ τὴν μάχην ἐστράτευσαν ἐς Βοιωτοὺς Μυρωνίδου στρατηγοῦντος,

SECTION 1.108.3
καὶ μάχῃ ἐν Οἰνοφύτοις τοὺς Βοιωτοὺς νικήσαντες τῆς τε χώρας ἐκράτησαν τῆς Βοιωτίας καὶ Φωκίδος καὶ Ταναγραίων τὸ τεῖχος περιεῖλον καὶ Λοκρῶν τῶν Ὀπουντίων ἑκατὸν ἄνδρας ὁμήρους τοὺς πλουσιωτάτους ἔλαβον, τά τε τείχη ἑαυτῶν τὰ μακρὰ ἀπετέλεσαν.

SECTION 1.108.4
ὡμολόγησαν δὲ καὶ οἱ Αἰγινῆται μετὰ ταῦτα τοῖς Ἀθηναίοις, τείχη τε περιελόντες καὶ ναῦς παραδόντες φόρον τε ταξάμενοι ἐς τὸν ἔπειτα χρόνον.

SECTION 1.108.5
καὶ Πελοπόννησον περιέπλευσαν Ἀθηναῖοι Τολμίδου τοῦ Τολμαίου στρατηγοῦντος, καὶ τὸ νεώριον τῶν Λακεδαιμονίων ἐνέπρησαν καὶ Χαλκίδα Κορινθίων πόλιν εἷλον καὶ Σικυωνίους ἐν ἀποβάσει τῆς γῆς μάχῃ ἐκράτησαν.

CHAPTER 1.109

SECTION 1.109.1
οἱ δ’ ἐν τῇ Αἰγύπτῳ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐπέμενον, καὶ αὐτοῖς πολλαὶ ἰδέαι πολέμων κατέστησαν.

SECTION 1.109.2
τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ἐκράτουν τῆς Αἰγύπτου οἱ Ἀθηναῖοι, καὶ βασιλεὺς πέμπει ἐς Λακεδαίμονα Μεγάβαζον ἄνδρα Πέρσην χρήματα ἔχοντα, ὅπως ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσβαλεῖν πεισθέντων τῶν Πελοποννησίων ἀπ’ Αἰγύπτου ἀπαγάγοι Ἀθηναίους.

SECTION 1.109.3
ὡς δὲ αὐτῷ οὐ προυχώρει καὶ τὰ χρήματα ἄλλως ἀνηλοῦτο, ὁ μὲν Μεγάβαζος καὶ τὰ λοιπὰ τῶν χρημάτων πάλιν ἐς τὴν Ἀσίαν ἀνεκομίσθη, Μεγάβυζον δὲ τὸν Ζωπύρου πέμπει ἄνδρα Πέρσην μετὰ στρατιᾶς πολλῆς·

SECTION 1.109.4
ὃς ἀφικόμενος κατὰ γῆν τούς τε Αἰγυπτίους καὶ τοὺς ξυμμάχους μάχῃ ἐκράτησε καὶ ἐκ τῆς Μέμφιδος ἐξήλασε τοὺς Ἕλληνας καὶ τέλος ἐς Προσωπίτιδα τὴν νῆσον κατέκλῃσε καὶ ἐπολιόρκει ἐν αὐτῇ ἐνιαυτὸν καὶ ἓξ μῆνας, μέχρι οὗ ξηράνας τὴν διώρυχα καὶ παρατρέψας ἄλλῃ τὸ ὕδωρ τάς τε ναῦς ἐπὶ τοῦ ξηροῦ ἐποίησε καὶ τῆς νήσου τὰ πολλὰ ἤπειρον, καὶ διαβὰς εἷλε τὴν νῆσον πεζῇ.

CHAPTER 1.110

SECTION 1.110.1
οὕτω μὲν τὰ τῶν Ἑλλήνων πράγματα ἐφθάρη ἓξ ἔτη πολεμήσαντα· καὶ ὀλίγοι ἀπὸ πολλῶν πορευόμενοι διὰ τῆς Λιβύης ἐς Κυρήνην ἐσώθησαν, οἱ δὲ πλεῖστοι ἀπώλοντο.

SECTION 1.110.2
Αἴγυπτος δὲ πάλιν ὑπὸ βασιλέα ἐγένετο πλὴν Ἀμυρταίου τοῦ ἐν τοῖς ἕλεσι βασιλέως· τοῦτον δὲ διὰ μέγεθός τε τοῦ ἕλους οὐκ ἐδύναντο ἑλεῖν, καὶ ἅμα μαχιμώτατοί εἰσι τῶν Αἰγυπτίων οἱ ἕλειοι.

SECTION 1.110.3
Ἰνάρως δὲ ὁ Λιβύων βασιλεύς, ὃς τὰ πάντα ἔπραξε περὶ τῆς Αἰγύπτου, προδοσίᾳ ληφθεὶς ἀνεσταυρώθη.

SECTION 1.110.4
ἐκ δὲ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς ἄλλης ξυμμαχίδος πεντήκοντα τριήρεις διάδοχοι πλέουσαι ἐς Αἴγυπτον ἔσχον κατὰ τὸ Μενδήσιον κέρας, οὐκ εἰδότες τῶν γεγονότων οὐδέν· καὶ αὐτοῖς ἔκ τε γῆς ἐπιπεσόντες πεζοὶ καὶ ἐκ θαλάσσης Φοινίκων ναυτικὸν διέφθειραν τὰς πολλὰς τῶν νεῶν, αἱ δ’ ἐλάσσους διέφυγον πάλιν.

SECTION 1.110.5
τὰ μὲν κατὰ τὴν μεγάλην στρατείαν Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων ἐς Αἴγυπτον οὕτως ἐτελεύτησεν.

CHAPTER 1.111

SECTION 1.111.1
ἐκ δὲ Θεσσαλίας Ὀρέστης ὁ Ἐχεκρατίδου υἱὸς τοῦ Θεσσαλῶν βασιλέως φεύγων ἔπεισεν Ἀθηναίους ἑαυτὸν κατάγειν· καὶ παραλαβόντες Βοιωτοὺς καὶ Φωκέας ὄντας ξυμμάχους οἱ Ἀθηναῖοι ἐστράτευσαν τῆς Θεσσαλίας ἐπὶ Φάρσαλον. καὶ τῆς μὲν γῆς ἐκράτουν ὅσα μὴ προϊόντες πολὺ ἐκ τῶν ὅπλων (οἱ γὰρ ἱππῆς τῶν Θεσσαλῶν εἶργον), τὴν δὲ πόλιν οὐχ εἷλον, οὐδ’ ἄλλο προυχώρει αὐτοῖς οὐδὲν ὧν ἕνεκα ἐστράτευσαν, ἀλλ᾽ ἀπεχώρησαν πάλιν Ὀρέστην ἔχοντες ἄπρακτοι.

SECTION 1.111.2
μετὰ δὲ ταῦτα οὐ πολλῷ ὕστερον χίλιοι Ἀθηναίων ἐπὶ τὰς ναῦς τὰς ἐν Πηγαῖς ἐπιβάντες (εἶχον δ’ αὐτοὶ τὰς Πηγάς) παρέπλευσαν ἐς Σικυῶνα Περικλέους τοῦ Ξανθίππου στρατηγοῦντος, καὶ ἀποβάντες Σικυωνίων τοὺς προσμείξαντας μάχῃ ἐκράτησαν.

SECTION 1.111.3
καὶ εὐθὺς παραλαβόντες Ἀχαιοὺς καὶ διαπλεύσαντες πέραν τῆς Ἀκαρνανίας ἐς Οἰνιάδας ἐστράτευσαν καὶ ἐπολιόρκουν, οὐ μέντοι εἷλόν γε, ἀλλ’ ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 1.112

SECTION 1.112.1
ὕστερον δὲ διαλιπόντων ἐτῶν τριῶν σπονδαὶ γίγνονται Πελοποννησίοις καὶ Ἀθηναίοις πεντέτεις.

SECTION 1.112.2
καὶ Ἑλληνικοῦ μὲν πολέμου ἔσχον οἱ Ἀθηναῖοι, ἐς δὲ Κύπρον ἐστρατεύοντο ναυσὶ διακοσίαις αὑτῶν τε καὶ τῶν ξυμμάχων Κίμωνος στρατηγοῦντος.

SECTION 1.112.3
καὶ ἑξήκοντα μὲν νῆες ἐς Αἴγυπτον ἀπ’ αὐτῶν ἔπλευσαν, Ἀμυρταίου μεταπέμποντος τοῦ ἐν τοῖς ἕλεσι βασιλέως, αἱ δὲ ἄλλαι Κίτιον ἐπολιόρκουν.

SECTION 1.112.4
Κίμωνος δὲ ἀποθανόντος καὶ λιμοῦ γενομένου ἀπεχώρησαν ἀπὸ Κιτίου, καὶ πλεύσαντες ὑπὲρ Σαλαμῖνος τῆς ἐν Κύπρῳ Φοίνιξι καὶ Κυπρίοις καὶ Κίλιξιν ἐναυμάχησαν καὶ ἐπεζομάχησαν ἅμα, καὶ νικήσαντες ἀμφότερα ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου καὶ αἱ ἐξ Αἰγύπτου νῆες πάλιν [αἱ] ἐλθοῦσαι μετ’ αὐτῶν.

SECTION 1.112.5
Λακεδαιμόνιοι δὲ μετὰ ταῦτα τὸν ἱερὸν καλούμενον πόλεμον ἐστράτευσαν, καὶ κρατήσαντες τοῦ ἐν Δελφοῖς ἱεροῦ παρέδοσαν Δελφοῖς· καὶ αὖθις ὕστερον Ἀθηναῖοι ἀποχωρησάντων αὐτῶν στρατεύσαντες καὶ κρατήσαντες παρέδοσαν Φωκεῦσιν.

CHAPTER 1.113

SECTION 1.113.1
καὶ χρόνου ἐγγενομένου μετὰ ταῦτα Ἀθηναῖοι, Βοιωτῶν τῶν φευγόντων ἐχόντων Ὀρχομενὸν καὶ Χαιρώνειαν καὶ ἄλλ’ ἄττα χωρία τῆς Βοιωτίας, ἐστράτευσαν ἑαυτῶν μὲν χιλίοις ὁπλίταις, τῶν δὲ ξυμμάχων ὡς ἑκάστοις ἐπὶ τὰ χωρία ταῦτα πολέμια ὄντα, Τολμίδου τοῦ Τολμαίου στρατηγοῦντος. καὶ Χαιρώνειαν ἑλόντες καὶ ἀνδραποδίσαντες ἀπεχώρουν φυλακὴν καταστήσαντες.

SECTION 1.113.2
πορευομένοις δ’ αὐτοῖς ἐν Κορωνείᾳ ἐπιτίθενται οἵ τε ἐκ τῆς Ὀρχομενοῦ φυγάδες Βοιωτῶν καὶ Λοκροὶ μετ’ αὐτῶν καὶ Εὐβοέων φυγάδες καὶ ὅσοι τῆς αὐτῆς γνώμης ἦσαν, καὶ μάχῃ κρατήσαντες τοὺς μὲν διέφθειραν τῶν Ἀθηναίων, τοὺς δὲ ζῶντας ἔλαβον.

SECTION 1.113.3
καὶ τὴν Βοιωτίαν ἐξέλιπον Ἀθηναῖοι πᾶσαν, σπονδὰς ποιησάμενοι ἐφ’ ᾧ τοὺς ἄνδρας κομιοῦνται.

SECTION 1.113.4
καὶ οἱ φεύγοντες Βοιωτῶν κατελθόντες καὶ οἱ ἄλλοι πάντες αὐτόνομοι πάλιν ἐγένοντο.

CHAPTER 1.114

SECTION 1.114.1
μετὰ δὲ ταῦτα οὐ πολλῷ ὕστερον Εὔβοια ἀπέστη ἀπὸ Ἀθηναίων, καὶ ἐς αὐτὴν διαβεβηκότος ἤδη Περικλέους στρατιᾷ Ἀθηναίων ἠγγέλθη αὐτῷ ὅτι Μέγαρα ἀφέστηκε καὶ Πελοποννήσιοι μέλλουσιν ἐσβαλεῖν ἐς τὴν Ἀττικὴν καὶ οἱ φρουροὶ Ἀθηναίων διεφθαρμένοι εἰσὶν ὑπὸ Μεγαρέων, πλὴν ὅσοι ἐς Νίσαιαν ἀπέφυγον· ἐπαγαγόμενοι δὲ Κορινθίους καὶ Σικυωνίους καὶ Ἐπιδαυρίους ἀπέστησαν οἱ Μεγαρῆς. ὁ δὲ Περικλῆς πάλιν κατὰ τάχος ἐκόμιζε τὴν στρατιὰν ἐκ τῆς Εὐβοίας.

SECTION 1.114.2
καὶ μετὰ τοῦτο οἱ Πελοποννήσιοι τῆς Ἀττικῆς ἐς Ἐλευσῖνα καὶ Θριῶζε ἐσβαλόντες ἐδῄωσαν Πλειστοάνακτος τοῦ Παυσανίου βασιλέως Λακεδαιμονίων ἡγουμένου, καὶ τὸ πλέον οὐκέτι προελθόντες ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου.

SECTION 1.114.3
καὶ Ἀθηναῖοι πάλιν ἐς Εὔβοιαν διαβάντες Περικλέους στρατηγοῦντος κατεστρέψαντο πᾶσαν, καὶ τὴν μὲν ἄλλην ὁμολογίᾳ κατεστήσαντο, Ἑστιαιᾶς δὲ ἐξοικίσαντες αὐτοὶ τὴν γῆν ἔσχον.

CHAPTER 1.115

SECTION 1.115.1
ἀναχωρήσαντες δὲ ἀπ’ Εὐβοίας οὐ πολλῷ ὕστερον σπονδὰς ἐποιήσαντο πρὸς Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους τριακοντούτεις, ἀποδόντες Νίσαιαν καὶ Πηγὰς καὶ Τροιζῆνα καὶ Ἀχαΐαν· ταῦτα γὰρ εἶχον Ἀθηναῖοι Πελοποννησίων.

SECTION 1.115.2
ἕκτῳ δὲ ἔτει Σαμίοις καὶ Μιλησίοις πόλεμος ἐγένετο περὶ Πριήνης, καὶ οἱ Μιλήσιοι ἐλασσούμενοι τῷ πολέμῳ παρ’ Ἀθηναίους ἐλθόντες κατεβόων τῶν Σαμίων. ξυνεπελάβοντο δὲ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς Σάμου ἄνδρες ἰδιῶται νεωτερίσαι βουλόμενοι τὴν πολιτείαν.

SECTION 1.115.3
πλεύσαντες οὖν Ἀθηναῖοι ἐς Σάμον ναυσὶ τεσσαράκοντα δημοκρατίαν κατέστησαν, καὶ ὁμήρους ἔλαβον τῶν Σαμίων πεντήκοντα μὲν παῖδας, ἴσους δὲ ἄνδρας, καὶ κατέθεντο ἐς Λῆμνον, καὶ φρουρὰν ἐγκαταλιπόντες ἀνεχώρησαν.

SECTION 1.115.4
τῶν δὲ Σαμίων ἦσαν γάρ τινες οἳ οὐχ ὑπέμειναν, ἀλλ’ ἔφυγον ἐς τὴν ἤπειρον, ξυνθέμενοι τῶν ἐν τῇ πόλει τοῖς δυνατωτάτοις καὶ Πισσούθνῃ τῷ Ὑστάσπου ξυμμαχίαν, ὃς εἶχε Σάρδεις τότε, ἐπικούρους τε ξυλλέξαντες ἐς ἑπτακοσίους διέβησαν ὑπὸ νύκτα ἐς τὴν Σάμον,

SECTION 1.115.5
καὶ πρῶτον μὲν τῷ δήμῳ ἐπανέστησαν καὶ ἐκράτησαν τῶν πλείστων, ἔπειτα τοὺς ὁμήρους ἐκκλέψαντες ἐκ Λήμνου τοὺς αὑτῶν ἀπέστησαν, καὶ τοὺς φρουροὺς τοὺς Ἀθηναίων καὶ τοὺς ἄρχοντας οἳ ἦσαν παρὰ σφίσιν ἐξέδοσαν Πισσούθνῃ, ἐπί τε Μίλητον εὐθὺς παρεσκευάζοντο στρατεύειν. ξυναπέστησαν δ’ αὐτοῖς καὶ Βυζάντιοι.

CHAPTER 1.116

SECTION 1.116.1
Ἀθηναῖοι δὲ ὡς ᾔσθοντο, πλεύσαντες ναυσὶν ἑξήκοντα ἐπὶ Σάμου ταῖς μὲν ἑκκαίδεκα τῶν νεῶν οὐκ ἐχρήσαντο (ἔτυχον γὰρ αἱ μὲν ἐπὶ Καρίας ἐς προσκοπὴν τῶν Φοινισσῶν νεῶν οἰχόμεναι, αἱ δὲ ἐπὶ Χίου καὶ Λέσβου περιαγγέλλουσαι βοηθεῖν), τεσσαράκοντα δὲ ναυσὶ καὶ τέσσαρσι Περικλέους δεκάτου αὐτοῦ στρατηγοῦντος ἐναυμάχησαν πρὸς Τραγίᾳ τῇ νήσῳ Σαμίων ναυσὶν ἑβδομήκοντα, ὧν ἦσαν αἱ εἴκοσι στρατιώτιδες (ἔτυχον δὲ αἱ πᾶσαι ἀπὸ Μιλήτου πλέουσαι), καὶ ἐνίκων Ἀθηναῖοι.

SECTION 1.116.2
ὕστερον δὲ αὐτοῖς ἐβοήθησαν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν νῆες τεσσαράκοντα καὶ Χίων καὶ Λεσβίων πέντε καὶ εἴκοσι, καὶ ἀποβάντες καὶ κρατοῦντες τῷ πεζῷ ἐπολιόρκουν τρισὶ τείχεσι τὴν πόλιν καὶ ἐκ θαλάσσης ἅμα.

SECTION 1.116.3
Περικλῆς δὲ λαβὼν ἑξήκοντα ναῦς ἀπὸ τῶν ἐφορμουσῶν ᾤχετο κατὰ τάχος ἐπὶ Καύνου καὶ Καρίας, ἐσαγγελθέντων ὅτι Φοίνισσαι νῆες ἐπ’ αὐτοὺς πλέουσιν· ᾤχετο γὰρ καὶ ἐκ τῆς Σάμου πέντε ναυσὶ Στησαγόρας καὶ ἄλλοι ἐπὶ τὰς Φοινίσσας.

CHAPTER 1.117

SECTION 1.117.1
ἐν τούτῳ δὲ οἱ Σάμιοι ἐξαπιναίως ἔκπλουν ποιησάμενοι ἀφάρκτῳ τῷ στρατοπέδῳ ἐπιπεσόντες τάς τε προφυλακίδας ναῦς διέφθειραν καὶ ναυμαχοῦντες τὰς ἀνταναγομένας ἐνίκησαν, καὶ τῆς θαλάσσης τῆς καθ’ ἑαυτοὺς ἐκράτησαν ἡμέρας περὶ τέσσαρας καὶ δέκα, καὶ ἐσεκομίσαντο καὶ ἐξεκομίσαντο ἃ ἐβούλοντο.

SECTION 1.117.2
ἐλθόντος δὲ Περικλέους πάλιν ταῖς ναυσὶ κατεκλῄσθησαν. καὶ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ὕστερον προσεβοήθησαν τεσσαράκοντα μὲν αἱ μετὰ Θουκυδίδου καὶ Ἅγνωνος καὶ Φορμίωνος νῆες, εἴκοσι δὲ αἱ μετὰ Τληπολέμου καὶ Ἀντικλέους, ἐκ δὲ Χίου καὶ Λέσβου τριάκοντα.

SECTION 1.117.3
καὶ ναυμαχίαν μέν τινα βραχεῖαν ἐποιήσαντο οἱ Σάμιοι, ἀδύνατοι δὲ ὄντες ἀντίσχειν ἐξεπολιορκήθησαν ἐνάτῳ μηνὶ καὶ προσεχώρησαν ὁμολογίᾳ, τεῖχός τε καθελόντες καὶ ὁμήρους δόντες καὶ ναῦς παραδόντες καὶ χρήματα τὰ ἀναλωθέντα ταξάμενοι κατὰ χρόνους ἀποδοῦναι. ξυνέβησαν δὲ καὶ Βυζάντιοι ὥσπερ καὶ πρότερον ὑπήκοοι εἶναι.

CHAPTER 1.118

SECTION 1.118.1
μετὰ ταῦτα δὲ ἤδη γίγνεται οὐ πολλοῖς ἔτεσιν ὕστερον τὰ προειρημένα, τά τε Κερκυραϊκὰ καὶ τὰ Ποτειδεατικὰ καὶ ὅσα πρόφασις τοῦδε τοῦ πολέμου κατέστη.

SECTION 1.118.2
ταῦτα δὲ ξύμπαντα ὅσα ἔπραξαν οἱ Ἕλληνες πρός τε ἀλλήλους καὶ τὸν βάρβαρον ἐγένετο ἐν ἔτεσι πεντήκοντα μάλιστα μεταξὺ τῆς τε Ξέρξου ἀναχωρήσεως καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦδε τοῦ πολέμου· ἐν οἷς οἱ Ἀθηναῖοι τήν τε ἀρχὴν ἐγκρατεστέραν κατεστήσαντο καὶ αὐτοὶ ἐπὶ μέγα ἐχώρησαν δυνάμεως, οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι αἰσθόμενοι οὔτε ἐκώλυον εἰ μὴ ἐπὶ βραχύ, ἡσύχαζόν τε τὸ πλέον τοῦ χρόνου, ὄντες μὲν καὶ πρὸ τοῦ μὴ ταχεῖς ἰέναι ἐς τοὺς πολέμους, ἢν μὴ ἀναγκάζωνται, τὸ δέ τι καὶ πολέμοις οἰκείοις ἐξειργόμενοι, πρὶν δὴ ἡ δύναμις τῶν Ἀθηναίων σαφῶς ᾔρετο καὶ τῆς ξυμμαχίας αὐτῶν ἥπτοντο. τότε δὲ οὐκέτι ἀνασχετὸν ἐποιοῦντο, ἀλλ’ ἐπιχειρητέα ἐδόκει εἶναι πάσῃ προθυμίᾳ καὶ καθαιρετέα ἡ ἰσχύς, ἢν δύνωνται, ἀραμένοις τόνδε τὸν πόλεμον.

SECTION 1.118.3
αὐτοῖς μὲν οὖν τοῖς Λακεδαιμονίοις διέγνωστο λελύσθαι τε τὰς σπονδὰς καὶ τοὺς Ἀθηναίους ἀδικεῖν, πέμψαντες δὲ ἐς Δελφοὺς ἐπηρώτων τὸν θεὸν εἰ πολεμοῦσιν ἄμεινον ἔσται· ὁ δὲ ἀνεῖλεν αὐτοῖς, ὡς λέγεται, κατὰ κράτος πολεμοῦσι νίκην ἔσεσθαι, καὶ αὐτὸς ἔφη ξυλλήψεσθαι καὶ παρακαλούμενος καὶ ἄκλητος.

CHAPTER 1.119

SECTION 1.119.1
αὖθις δὲ τοὺς ξυμμάχους παρακαλέσαντες ψῆφον ἐβούλοντο ἐπαγαγεῖν εἰ χρὴ πολεμεῖν. καὶ ἐλθόντων τῶν πρέσβεων ἀπὸ τῆς ξυμμαχίας καὶ ξυνόδου γενομένης οἵ τε ἄλλοι εἶπον ἃ ἐβούλοντο, κατηγοροῦντες οἱ πλείους τῶν Ἀθηναίων καὶ τὸν πόλεμον ἀξιοῦντες γίγνεσθαι, καὶ οἱ Κορίνθιοι δεηθέντες μὲν καὶ κατὰ πόλεις πρότερον ἑκάστων ἰδίᾳ ὥστε ψηφίσασθαι τὸν πόλεμον, δεδιότες περὶ τῇ Ποτειδαίᾳ μὴ προδιαφθαρῇ, παρόντες δὲ καὶ τότε καὶ τελευταῖοι ἐπελθόντες ἔλεγον τοιάδε.

CHAPTER 1.120

SECTION 1.120.1
‘τοὺς μὲν Λακεδαιμονίους, ὦ ἄνδρες ξύμμαχοι, οὐκ ἂν ἔτι αἰτιασαίμεθα ὡς οὐ καὶ αὐτοὶ ἐψηφισμένοι τὸν πόλεμόν εἰσι καὶ ἡμᾶς ἐς τοῦτο νῦν ξυνήγαγον. χρὴ γὰρ τοὺς ἡγεμόνας τὰ ἴδια ἐξ ἴσου νέμοντας τὰ κοινὰ προσκοπεῖν, ὥσπερ καὶ ἐν ἄλλοις ἐκ πάντων προτιμῶνται.

SECTION 1.120.2
ἡμῶν δὲ ὅσοι μὲν Ἀθηναίοις ἤδη ἐνηλλάγησαν οὐχὶ διδαχῆς δέονται ὥστε φυλάξασθαι αὐτούς· τοὺς δὲ τὴν μεσόγειαν μᾶλλον καὶ μὴ ἐν πόρῳ κατῳκημένους εἰδέναι χρὴ ὅτι, τοῖς κάτω ἢν μὴ ἀμύνωσι, χαλεπωτέραν ἕξουσι τὴν κατακομιδὴν τῶν ὡραίων καὶ πάλιν ἀντίληψιν ὧν ἡ θάλασσα τῇ ἠπείρῳ δίδωσι, καὶ τῶν νῦν λεγομένων μὴ κακοὺς κριτὰς ὡς μὴ προσηκόντων εἶναι, προσδέχεσθαι δέ ποτε, εἰ τὰ κάτω πρόοιντο, κἂν μέχρι σφῶν τὸ δεινὸν προελθεῖν, καὶ περὶ αὑτῶν οὐχ ἧσσον νῦν βουλεύεσθαι.

SECTION 1.120.3
δι’ ὅπερ καὶ μὴ ὀκνεῖν δεῖ αὐτοὺς τὸν πόλεμον ἀντ’ εἰρήνης μεταλαμβάνειν. ἀνδρῶν γὰρ σωφρόνων μέν ἐστιν, εἰ μὴ ἀδικοῖντο, ἡσυχάζειν, ἀγαθῶν δὲ ἀδικουμένους ἐκ μὲν εἰρήνης πολεμεῖν, εὖ δὲ παρασχὸν ἐκ πολέμου πάλιν ξυμβῆναι, καὶ μήτε τῇ κατὰ πόλεμον εὐτυχίᾳ ἐπαίρεσθαι μήτε τῷ ἡσύχῳ τῆς εἰρήνης ἡδόμενον ἀδικεῖσθαι.

SECTION 1.120.4
ὅ τε γὰρ διὰ τὴν ἡδονὴν ὀκνῶν τάχιστ’ ἂν ἀφαιρεθείη τῆς ῥᾳστώνης τὸ τερπνὸν δι’ ὅπερ ὀκνεῖ, εἰ ἡσυχάζοι, ὅ τε ἐν πολέμῳ εὐτυχίᾳ πλεονάζων οὐκ ἐντεθύμηται θράσει ἀπίστῳ ἐπαιρόμενος.

SECTION 1.120.5
πολλὰ γὰρ κακῶς γνωσθέντα ἀβουλοτέρων τῶν ἐναντίων τυχόντα κατωρθώθη, καὶ ἔτι πλείω καλῶς δοκοῦντα βουλευθῆναι ἐς τοὐναντίον αἰσχρῶς περιέστη· ἐνθυμεῖται γὰρ οὐδεὶς ὁμοῖα τῇ πίστει καὶ ἔργῳ ἐπεξέρχεται, ἀλλὰ μετ’ ἀσφαλείας μὲν δοξάζομεν, μετὰ δέους δὲ ἐν τῷ ἔργῳ ἐλλείπομεν.

CHAPTER 1.121

SECTION 1.121.1
‘ἡμεῖς δὲ νῦν καὶ ἀδικούμενοι τὸν πόλεμον ἐγείρομεν καὶ ἱκανὰ ἔχοντες ἐγκλήματα, καὶ ὅταν ἀμυνώμεθα Ἀθηναίους, καταθησόμεθα αὐτὸν ἐν καιρῷ.

SECTION 1.121.2
κατὰ πολλὰ δὲ ἡμᾶς εἰκὸς ἐπικρατῆσαι, πρῶτον μὲν πλήθει προύχοντας καὶ ἐμπειρίᾳ πολεμικῇ, ἔπειτα ὁμοίως πάντας ἐς τὰ παραγγελλόμενα ἰόντας,

SECTION 1.121.3
ναυτικόν τε, ᾧ ἰσχύουσιν, ἀπὸ τῆς ὑπαρχούσης τε ἑκάστοις οὐσίας ἐξαρτυσόμεθα καὶ ἀπὸ τῶν ἐν Δελφοῖς καὶ Ὀλυμπίᾳ χρημάτων· δάνεισμα γὰρ ποιησάμενοι ὑπολαβεῖν οἷοί τ’ ἐσμὲν μισθῷ μείζονι τοὺς ξένους αὐτῶν ναυβάτας. ὠνητὴ γὰρ ἡ Ἀθηναίων δύναμις μᾶλλον ἢ οἰκεία· ἡ δὲ ἡμετέρα ἧσσον ἂν τοῦτο πάθοι, τοῖς σώμασι τὸ πλέον ἰσχύουσα ἢ τοῖς χρήμασιν.

SECTION 1.121.4
μιᾷ τε νίκῃ ναυμαχίας κατὰ τὸ εἰκὸς ἁλίσκονται· εἰ δ’ ἀντίσχοιεν, μελετήσομεν καὶ ἡμεῖς ἐν πλέονι χρόνῳ τὰ ναυτικά, καὶ ὅταν τὴν ἐπιστήμην ἐς τὸ ἴσον καταστήσωμεν, τῇ γε εὐψυχίᾳ δήπου περιεσόμεθα. ὃ γὰρ ἡμεῖς ἔχομεν φύσει ἀγαθόν, ἐκείνοις οὐκ ἂν γένοιτο διδαχῇ· ὃ δ’ ἐκεῖνοι ἐπιστήμῃ προύχουσι, καθαιρετὸν ἡμῖν ἐστὶ μελέτῃ.

SECTION 1.121.5
χρήματα δὲ ὥστε ἔχειν ἐς αὐτά, οἴσομεν· ἢ δεινὸν ἂν εἴη εἰ οἱ μὲν ἐκείνων ξύμμαχοι ἐπὶ δουλείᾳ τῇ αὑτῶν φέροντες οὐκ ἀπεροῦσιν, ἡμεῖς δ’ ἐπὶ τῷ τιμωρούμενοι τοὺς ἐχθροὺς καὶ αὐτοὶ ἅμα σῴζεσθαι οὐκ ἄρα δαπανήσομεν καὶ ἐπὶ τῷ μὴ ὑπ’ ἐκείνων αὐτὰ ἀφαιρεθέντες αὐτοῖς τούτοις κακῶς πάσχειν.

CHAPTER 1.122

SECTION 1.122.1
ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλαι ὁδοὶ τοῦ πολέμου ἡμῖν, ξυμμάχων τε ἀπόστασις, μάλιστα παραίρεσις οὖσα τῶν προσόδων αἷς ἰσχύουσι, καὶ ἐπιτειχισμὸς τῇ χώρᾳ, ἄλλα τε ὅσα οὐκ ἄν τις νῦν προΐδοι. ἥκιστα γὰρ πόλεμος ἐπὶ ῥητοῖς χωρεῖ, αὐτὸς δὲ ἀφ’ αὑτοῦ τὰ πολλὰ τεχνᾶται πρὸς τὸ παρατυγχάνον· ἐν ᾧ ὁ μὲν εὐοργήτως αὐτῷ προσομιλήσας βεβαιότερος, ὁ δ’ ὀργισθεὶς περὶ αὐτὸν οὐκ ἐλάσσω πταίει.

SECTION 1.122.2
‘ἐνθυμώμεθα δὲ καὶ ὅτι εἰ μὲν ἡμῶν ἦσαν ἑκάστοις πρὸς ἀντιπάλους περὶ γῆς ὅρων αἱ διαφοραί, οἰστὸν ἂν ἦν· νῦν δὲ πρὸς ξύμπαντάς τε ἡμᾶς Ἀθηναῖοι ἱκανοὶ καὶ κατὰ πόλιν ἔτι δυνατώτεροι, ὥστε εἰ μὴ καὶ ἁθρόοι καὶ κατὰ ἔθνη καὶ ἕκαστον ἄστυ μιᾷ γνώμῃ ἀμυνούμεθα αὐτούς, δίχα γε ὄντας ἡμᾶς ἀπόνως χειρώσονται. καὶ τὴν ἧσσαν, εἰ καὶ δεινόν τῳ ἀκοῦσαι, ἴστω οὐκ ἄλλο τι φέρουσαν ἢ ἄντικρυς δουλείαν·

SECTION 1.122.3
ὃ καὶ λόγῳ ἐνδοιασθῆναι αἰσχρὸν τῇ Πελοποννήσῳ καὶ πόλεις τοσάσδε ὑπὸ μιᾶς κακοπαθεῖν. ἐν ᾧ ἢ δικαίως δοκοῖμεν ἂν πάσχειν ἢ διὰ δειλίαν ἀνέχεσθαι καὶ τῶν πατέρων χείρους φαίνεσθαι, οἳ τὴν Ἑλλάδα ἠλευθέρωσαν, ἡμεῖς δὲ οὐδ’ ἡμῖν αὐτοῖς βεβαιοῦμεν αὐτό, τύραννον δὲ ἐῶμεν ἐγκαθεστάναι πόλιν, τοὺς δ’ ἐν μιᾷ μονάρχους ἀξιοῦμεν καταλύειν.

SECTION 1.122.4
καὶ οὐκ ἴσμεν ὅπως τάδε τριῶν τῶν μεγίστων ξυμφορῶν ἀπήλλακται, ἀξυνεσίας ἢ μαλακίας ἢ ἀμελείας. οὐ γὰρ δὴ πεφευγότες αὐτὰ ἐπὶ τὴν πλείστους δὴ βλάψασαν καταφρόνησιν κεχωρήκατε, ἣ ἐκ τοῦ πολλοὺς σφάλλειν τὸ ἐναντίον ὄνομα ἀφροσύνη μετωνόμασται.

CHAPTER 1.123

SECTION 1.123.1
τὰ μὲν οὖν προγεγενημένα τί δεῖ μακρότερον ἢ ἐς ὅσον τοῖς νῦν ξυμφέρει αἰτιᾶσθαι; περὶ δὲ τῶν ἔπειτα μελλόντων τοῖς παροῦσι βοηθοῦντας χρὴ ἐπιταλαιπωρεῖν (πάτριον γὰρ ὑμῖν ἐκ τῶν πόνων τὰς ἀρετὰς κτᾶσθαι), καὶ μὴ μεταβάλλειν τὸ ἔθος, εἰ ἄρα πλούτῳ τε νῦν καὶ ἐξουσίᾳ ὀλίγον προφέρετε (οὐ γὰρ δίκαιον ἃ τῇ ἀπορίᾳ ἐκτήθη τῇ περιουσίᾳ ἀπολέσθαι), ἀλλὰ θαρσοῦντας ἰέναι κατὰ πολλὰ ἐς τὸν πόλεμον, τοῦ τε θεοῦ χρήσαντος καὶ αὐτοῦ ὑποσχομένου ξυλλήψεσθαι καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος ἁπάσης ξυναγωνιουμένης, τὰ μὲν φόβῳ, τὰ δὲ ὠφελίᾳ.

SECTION 1.123.2
σπονδάς τε οὐ λύσετε πρότεροι, ἅς γε καὶ ὁ θεὸς κελεύων πολεμεῖν νομίζει παραβεβάσθαι, ἠδικημέναις δὲ μᾶλλον βοηθήσετε· λύουσι γὰρ οὐχ οἱ ἀμυνόμενοι, ἀλλ’ οἱ πρότεροι ἐπιόντες.

CHAPTER 1.124

SECTION 1.124.1
‘ὥστε πανταχόθεν καλῶς ὑπάρχον ὑμῖν πολεμεῖν καὶ ἡμῶν κοινῇ τάδε παραινούντων, εἴπερ βεβαιότατον τὸ ταὐτὰ ξυμφέροντα καὶ πόλεσι καὶ ἰδιώταις εἶναι, μὴ μέλλετε Ποτειδεάταις τε ποιεῖσθαι τιμωρίαν οὖσι Δωριεῦσι καὶ ὑπὸ Ἰώνων πολιορκουμένοις, οὗ πρότερον ἦν τοὐναντίον, καὶ τῶν ἄλλων μετελθεῖν τὴν ἐλευθερίαν, ὡς οὐκέτι ἐνδέχεται περιμένοντας τοὺς μὲν ἤδη βλάπτεσθαι, τοὺς δ᾽, εἰ γνωσθησόμεθα ξυνελθόντες μέν, ἀμύνεσθαι δὲ οὐ τολμῶντες, μὴ πολὺ ὕστερον τὸ αὐτὸ πάσχειν·

SECTION 1.124.2
ἀλλὰ νομίσαντες ἐς ἀνάγκην ἀφῖχθαι, ὦ ἄνδρες ξύμμαχοι, καὶ ἅμα τάδε ἄριστα λέγεσθαι, ψηφίσασθε τὸν πόλεμον μὴ φοβηθέντες τὸ αὐτίκα δεινόν, τῆς δ’ ἀπ’ αὐτοῦ διὰ πλείονος εἰρήνης ἐπιθυμήσαντες· ἐκ πολέμου μὲν γὰρ εἰρήνη μᾶλλον βεβαιοῦται, ἀφ’ ἡσυχίας δὲ μὴ πολεμῆσαι οὐχ ὁμοίως ἀκίνδυνον.

SECTION 1.124.3
καὶ τὴν καθεστηκυῖαν ἐν τῇ Ἑλλάδι πόλιν τύραννον ἡγησάμενοι ἐπὶ πᾶσιν ὁμοίως καθεστάναι, ὥστε τῶν μὲν ἤδη ἄρχειν, τῶν δὲ διανοεῖσθαι,παραστησώμεθα ἐπελθόντες, καὶ αὐτοί τε ἀκινδύνως τὸ λοιπὸν οἰκῶμεν καὶ τοὺς νῦν δεδουλωμένους Ἕλληνας ἐλευθερώσωμεν.’ τοιαῦτα μὲν οἱ Κορίνθιοι εἶπον.

CHAPTER 1.125

SECTION 1.125.1
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἐπειδὴ ἀφ’ ἁπάντων ἤκουσαν γνώμην, ψῆφον ἐπήγαγον τοῖς ξυμμάχοις ἅπασιν ὅσοι παρῆσαν ἑξῆς, καὶ μείζονι καὶ ἐλάσσονι πόλει· καὶ τὸ πλῆθος ἐψηφίσαντο πολεμεῖν.

SECTION 1.125.2
δεδογμένον δὲ αὐτοῖς εὐθὺς μὲν ἀδύνατα ἦν ἐπιχειρεῖν ἀπαρασκεύοις οὖσιν, ἐκπορίζεσθαι δὲ ἐδόκει ἑκάστοις ἃ πρόσφορα ἦν καὶ μὴ εἶναι μέλλησιν. ὅμως δὲ καθισταμένοις ὧν ἔδει ἐνιαυτὸς μὲν οὐ διετρίβη, ἔλασσον δέ, πρὶν ἐσβαλεῖν ἐς τὴν Ἀττικὴν καὶ τὸν πόλεμον ἄρασθαι φανερῶς.

CHAPTER 1.126

SECTION 1.126.1
ἐν τούτῳ δὲ ἐπρεσβεύοντο τῷ χρόνῳ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους ἐγκλήματα ποιούμενοι, ὅπως σφίσιν ὅτι μεγίστη πρόφασις εἴη τοῦ πολεμεῖν, ἢν μή τι ἐσακούωσιν.

SECTION 1.126.2
καὶ πρῶτον μὲν πρέσβεις πέμψαντες οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐκέλευον τοὺς Ἀθηναίους τὸ ἄγος ἐλαύνειν τῆς θεοῦ· τὸ δὲ ἄγος ἦν τοιόνδε.

SECTION 1.126.3
Κύλων ἦν Ἀθηναῖος ἀνὴρ Ὀλυμπιονίκης τῶν πάλαι εὐγενής τε καὶ δυνατός, ἐγεγαμήκει δὲ θυγατέρα Θεαγένους Μεγαρέως ἀνδρός, ὃς κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐτυράννει Μεγάρων.

SECTION 1.126.4
χρωμένῳ δὲ τῷ Κύλωνι ἐν Δελφοῖς ἀνεῖλεν ὁ θεὸς ἐν τοῦ Διὸς τῇ μεγίστῃ ἑορτῇ καταλαβεῖν τὴν Ἀθηναίων ἀκρόπολιν.

SECTION 1.126.5
ὁ δὲ παρά τε τοῦ Θεαγένους δύναμιν λαβὼν καὶ τοὺς φίλους ἀναπείσας, ἐπειδὴ ἐπῆλθεν Ὀλύμπια τὰ ἐν Πελοποννήσῳ, κατέλαβε τὴν ἀκρόπολιν ὡς ἐπὶ τυραννίδι, νομίσας ἑορτήν τε τοῦ Διὸς μεγίστην εἶναι καὶ ἑαυτῷ τι προσήκειν Ὀλύμπια νενικηκότι.

SECTION 1.126.6
εἰ δὲ ἐν τῇ Ἀττικῇ ἢ ἄλλοθί που ἡ μεγίστη ἑορτὴ εἴρητο, οὔτε ἐκεῖνος ἔτι κατενόησε τό τε μαντεῖον οὐκ ἐδήλου (ἔστι γὰρ καὶ Ἀθηναίοις Διάσια ἃ καλεῖται Διὸς ἑορτὴ Μειλιχίου μεγίστη ἔξω τῆς πόλεως, ἐν ᾗ πανδημεὶ θύουσι πολλὰ οὐχ ἱερεῖα, ἀλλ’ 〈ἁγνὰ〉 θύματα ἐπιχώρια), δοκῶν δὲ ὀρθῶς γιγνώσκειν ἐπεχείρησε τῷ ἔργῳ.

SECTION 1.126.7
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι αἰσθόμενοι ἐβοήθησάν τε πανδημεὶ ἐκ τῶν ἀγρῶν ἐπ’ αὐτοὺς καὶ προσκαθεζόμενοι ἐπολιόρκουν.

SECTION 1.126.8
χρόνου δὲ ἐγγιγνομένου οἱ Ἀθηναῖοι τρυχόμενοι τῇ προσεδρίᾳ ἀπῆλθον οἱ πολλοί, ἐπιτρέψαντες τοῖς ἐννέα ἄρχουσι τήν τε φυλακὴν καὶ τὸ πᾶν αὐτοκράτορσι διαθεῖναι ᾗ ἂν ἄριστα διαγιγνώσκωσιν· τότε δὲ τὰ πολλὰ τῶν πολιτικῶν οἱ ἐννέα ἄρχοντες ἔπρασσον.

SECTION 1.126.9
οἱ δὲ μετὰ τοῦ Κύλωνος πολιορκούμενοι φλαύρως εἶχον σίτου τε καὶ ὕδατος ἀπορίᾳ.

SECTION 1.126.10
ὁ μὲν οὖν Κύλων καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἐκδιδράσκουσιν· οἱ δ’ ἄλλοι ὡς ἐπιέζοντο καί τινες καὶ ἀπέθνῃσκον ὑπὸ τοῦ λιμοῦ, καθίζουσιν ἐπὶ τὸν βωμὸν ἱκέται τὸν ἐν τῇ ἀκροπόλει.

SECTION 1.126.11
ἀναστήσαντες δὲ αὐτοὺς οἱ τῶν Ἀθηναίων ἐπιτετραμμένοι τὴν φυλακήν, ὡς ἑώρων ἀποθνῄσκοντας ἐν τῷ ἱερῷ, ἐφ’ ᾧ μηδὲν κακὸν ποιήσουσιν, ἀπαγαγόντες ἀπέκτειναν· καθεζομένους δέ τινας καὶ ἐπὶ τῶν σεμνῶν θεῶν τοῖς βωμοῖς ἐν τῇ παρόδῳ ἀπεχρήσαντο. καὶ ἀπὸ τούτου ἐναγεῖς καὶ ἀλιτήριοι τῆς θεοῦ ἐκεῖνοί τε ἐκαλοῦντο καὶ τὸ γένος τὸ ἀπ᾽ ἐκείνων.

SECTION 1.126.12
ἤλασαν μὲν οὖν καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τοὺς ἐναγεῖς τούτους, ἤλασε δὲ καὶ Κλεομένης ὁ Λακεδαιμόνιος ὕστερον μετὰ Ἀθηναίων στασιαζόντων, τούς τε ζῶντας ἐλαύνοντες καὶ τῶν τεθνεώτων τὰ ὀστᾶ ἀνελόντες ἐξέβαλον· κατῆλθον μέντοι ὕστερον, καὶ τὸ γένος αὐτῶν ἔστιν ἔτι ἐν τῇ πόλει.

CHAPTER 1.127

SECTION 1.127.1
τοῦτο δὴ τὸ ἄγος οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐκέλευον ἐλαύνειν δῆθεν τοῖς θεοῖς πρῶτον τιμωροῦντες, εἰδότες δὲ Περικλέα τὸν Ξανθίππου προσεχόμενον αὐτῷ κατὰ τὴν μητέρα καὶ νομίζοντες ἐκπεσόντος αὐτοῦ ῥᾷον 〈ἂν〉 σφίσι προχωρεῖν τὰ ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων.

SECTION 1.127.2
οὐ μέντοι τοσοῦτον ἤλπιζον παθεῖν ἂν αὐτὸν τοῦτο ὅσον διαβολὴν οἴσειν αὐτῷ πρὸς τὴν πόλιν ὡς καὶ διὰ τὴν ἐκείνου ξυμφορὰν τὸ μέρος ἔσται ὁ πόλεμος.

SECTION 1.127.3
ὢν γὰρ δυνατώτατος τῶν καθ’ ἑαυτὸν καὶ ἄγων τὴν πολιτείαν ἠναντιοῦτο πάντα τοῖς Λακεδαιμονίοις, καὶ οὐκ εἴα ὑπείκειν, ἀλλ’ ἐς τὸν πόλεμον ὥρμα τοὺς Ἀθηναίους.

CHAPTER 1.128

SECTION 1.128.1
ἀντεκέλευον δὲ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τοὺς Λακεδαιμονίους τὸ ἀπὸ Ταινάρου ἄγος ἐλαύνειν· οἱ γὰρ Λακεδαιμόνιοι ἀναστήσαντές ποτε ἐκ τοῦ ἱεροῦ τοῦ Ποσειδῶνος [ἀπὸ Ταινάρου] τῶν Εἱλώτων ἱκέτας ἀπαγαγόντες διέφθειραν, δι’ ὃ δὴ καὶ σφίσιν αὐτοῖς νομίζουσι τὸν μέγαν σεισμὸν γενέσθαι ἐν Σπάρτῃ.

SECTION 1.128.2
ἐκέλευον δὲ καὶ τὸ τῆς Χαλκιοίκου ἄγος ἐλαύνειν αὐτούς· ἐγένετο δὲ τοιόνδε.

SECTION 1.128.3
ἐπειδὴ Παυσανίας ὁ Λακεδαιμόνιος τὸ πρῶτον μεταπεμφθεὶς ὑπὸ Σπαρτιατῶν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐν Ἑλλησπόντῳ καὶ κριθεὶς ὑπ’ αὐτῶν ἀπελύθη μὴ ἀδικεῖν, δημοσίᾳ μὲν οὐκέτι ἐξεπέμφθη, ἰδίᾳ δὲ αὐτὸς τριήρη λαβὼν Ἑρμιονίδα ἄνευ Λακεδαιμονίων ἀφικνεῖται ἐς Ἑλλήσποντον, τῷ μὲν λόγῳ ἐπὶ τὸν Ἑλληνικὸν πόλεμον, τῷ δὲ ἔργῳ τὰ πρὸς βασιλέα πράγματα πράσσειν, ὥσπερ καὶ τὸ πρῶτον ἐπεχείρησεν, ἐφιέμενος τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχῆς.

SECTION 1.128.4
εὐεργεσίαν δὲ ἀπὸ τοῦδε πρῶτον ἐς βασιλέα κατέθετο καὶ τοῦ παντὸς πράγματος ἀρχὴν ἐποιήσατο·

SECTION 1.128.5
Βυζάντιον γὰρ ἑλὼν τῇ προτέρᾳ παρουσίᾳ μετὰ τὴν ἐκ Κύπρου ἀναχώρησιν (εἶχον δὲ Μῆδοι αὐτὸ καὶ βασιλέως προσήκοντές τινες καὶ ξυγγενεῖς οἳ ἑάλωσαν ἐν αὐτῷ) τότε τούτους οὓς ἔλαβεν ἀποπέμπει βασιλεῖ κρύφα τῶν ἄλλων ξυμμάχων, τῷ δὲ λόγῳ ἀπέδρασαν αὐτόν.

SECTION 1.128.6
ἔπρασσε δὲ ταῦτα μετὰ Γογγύλου τοῦ Ἐρετριῶς, ᾧπερ ἐπέτρεψε τό τε Βυζάντιον καὶ τοὺς αἰχμαλώτους. ἔπεμψε δὲ καὶ ἐπιστολὴν τὸν Γόγγυλον φέροντα αὐτῷ· ἐνεγέγραπτο δὲ τάδε ἐν αὐτῇ, ὡς ὕστερον ἀνηυρέθη·

SECTION 1.128.7
‘Παυσανίας ὁ ἡγεμὼν τῆς Σπάρτης τούσδε τέ σοι χαρίζεσθαι βουλόμενος ἀποπέμπει δορὶ ἑλών,καὶ γνώμην ποιοῦμαι, εἰ καὶ σοὶ δοκεῖ, θυγατέρα τε τὴν σὴν γῆμαι καί σοι Σπάρτην τε καὶ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα ὑποχείριον ποιῆσαι. δυνατὸς δὲ δοκῶ εἶναι ταῦτα πρᾶξαι μετὰ σοῦ βουλευόμενος. εἰ οὖν τί σε τούτων ἀρέσκει, πέμπε ἄνδρα πιστὸν ἐπὶ θάλασσαν δι’ οὗ τὸ λοιπὸν τοὺς λόγους ποιησόμεθα.’

CHAPTER 1.129

SECTION 1.129.1
τοσαῦτα μὲν ἡ γραφὴ ἐδήλου, Ξέρξης δὲ ἥσθη τε τῇ ἐπιστολῇ καὶ ἀποστέλλει Ἀρτάβαζον τὸν Φαρνάκου ἐπὶ θάλασσαν καὶ κελεύει αὐτὸν τήν τε Δασκυλῖτιν σατραπείαν παραλαβεῖν Μεγαβάτην ἀπαλλάξαντα, ὃς πρότερον ἦρχε, καὶ παρὰ Παυσανίαν ἐς Βυζάντιον ἐπιστολὴν ἀντεπετίθει αὐτῷ ὡς τάχιστα διαπέμψαι καὶ τὴν σφραγῖδα ἀποδεῖξαι, καὶ ἤν τι αὐτῷ Παυσανίας παραγγέλλῃ περὶ τῶν ἑαυτοῦ πραγμάτων, πράσσειν ὡς ἄριστα καὶ πιστότατα.

SECTION 1.129.2
ὁ δὲ ἀφικόμενος τά τε ἄλλα ἐποίησεν ὥσπερ εἴρητο καὶ τὴν ἐπιστολὴν διέπεμψεν·

SECTION 1.129.3
ἀντενεγέγραπτο δὲ τάδε· ‘ὧδε λέγει βασιλεὺς Ξέρξης Παυσανίᾳ. καὶ τῶν ἀνδρῶν οὕς μοι πέραν θαλάσσης ἐκ Βυζαντίου ἔσωσας κείσεταί σοι εὐεργεσία ἐν τῷ ἡμετέρῳ οἴκῳ ἐς αἰεὶ ἀνάγραπτος, καὶ τοῖς λόγοις τοῖς ἀπὸ σοῦ ἀρέσκομαι. καί σε μήτε νὺξ μήθ’ ἡμέρα ἐπισχέτω ὥστε ἀνεῖναι πράσσειν τι ὧν ἐμοὶ ὑπισχνῇ, μηδὲ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου δαπάνῃ κεκωλύσθω μηδὲ στρατιᾶς πλήθει, εἴ ποι δεῖ παραγίγνεσθαι, ἀλλὰ μετ’ Ἀρταβάζου ἀνδρὸς ἀγαθοῦ, ὅν σοι ἔπεμψα, πρᾶσσε θαρσῶν καὶ τὰ ἐμὰ καὶ τὰ σὰ ὅπῃ κάλλιστα καὶ ἄριστα ἕξει ἀμφοτέροις.’

CHAPTER 1.130

SECTION 1.130.1
ταῦτα λαβὼν ὁ Παυσανίας τὰ γράμματα, ὢν καὶ πρότερον ἐν μεγάλῳ ἀξιώματι ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων διὰ τὴν Πλαταιᾶσιν ἡγεμονίαν, πολλῷ τότε μᾶλλον ἦρτο καὶ οὐκέτι ἐδύνατο ἐν τῷ καθεστῶτι τρόπῳ βιοτεύειν, ἀλλὰ σκευάς τε Μηδικὰς ἐνδυόμενος ἐκ τοῦ Βυζαντίου ἐξῄει καὶ διὰ τῆς Θρᾴκης πορευόμενον αὐτὸν Μῆδοι καὶ Αἰγύπτιοι ἐδορυφόρουν, τράπεζάν τε Περσικὴν παρετίθετο καὶ κατέχειν τὴν διάνοιαν οὐκ ἐδύνατο,ἀλλ’ ἔργοις βραχέσι προυδήλου ἃ τῇ γνώμῃ μειζόνως ἐς ἔπειτα ἔμελλε πράξειν.

SECTION 1.130.2
δυσπρόσοδόν τε αὑτὸν παρεῖχε καὶ τῇ ὀργῇ οὕτω χαλεπῇ ἐχρῆτο ἐς πάντας ὁμοίως ὥστε μηδένα δύνασθαι προσιέναι· δι’ ὅπερ καὶ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους οὐχ ἥκιστα ἡ ξυμμαχία μετέστη.

CHAPTER 1.131

SECTION 1.131.1
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι αἰσθόμενοι τό τε πρῶτον δι’ αὐτὰ ταῦτα ἀνεκάλεσαν αὐτόν, καὶ ἐπειδὴ τῇ Ἑρμιονίδι νηὶ τὸ δεύτερον ἐκπλεύσας οὐ κελευσάντων αὐτῶν τοιαῦτα ἐφαίνετο ποιῶν, καὶ ἐκ τοῦ Βυζαντίου βίᾳ ὑπ’ Ἀθηναίων ἐκπολιορκηθεὶς ἐς μὲν τὴν Σπάρτην οὐκ ἐπανεχώρει, ἐς δὲ Κολωνὰς τὰς Τρῳάδας ἱδρυθεὶς πράσσων τε ἐσηγγέλλετο αὐτοῖς ἐς τοὺς βαρβάρους καὶ οὐκ ἐπ’ ἀγαθῷ τὴν μονὴν ποιούμενος, οὕτω δὴ οὐκέτι ἐπέσχον, ἀλλὰ πέμψαντες κήρυκα οἱ ἔφοροι καὶ σκυτάλην εἶπον τοῦ κήρυκος μὴ λείπεσθαι, εἰ δὲ μή, πόλεμον αὐτῷ Σπαρτιάτας προαγορεύειν.

SECTION 1.131.2
ὁ δὲ βουλόμενος ὡς ἥκιστα ὕποπτος εἶναι καὶ πιστεύων χρήμασι διαλύσειν τὴν διαβολὴν ἀνεχώρει τὸ δεύτερον ἐς Σπάρτην. καὶ ἐς μὲν τὴν εἱρκτὴν ἐσπίπτει τὸ πρῶτον ὑπὸ τῶν ἐφόρων (ἔξεστι δὲ τοῖς ἐφόροις τὸν βασιλέα δρᾶσαι τοῦτο), ἔπειτα διαπραξάμενος ὕστερον ἐξῆλθε καὶ καθίστησιν ἑαυτὸν ἐς κρίσιν τοῖς βουλομένοις περὶ αὐτῶν ἐλέγχειν.

CHAPTER 1.132

SECTION 1.132.1
καὶ φανερὸν μὲν εἶχον οὐδὲν οἱ Σπαρτιᾶται σημεῖον, οὔτε οἱ ἐχθροὶ οὔτε ἡ πᾶσα πόλις, ὅτῳ ἂν πιστεύσαντες βεβαίως ἐτιμωροῦντο ἄνδρα γένους τε τοῦ βασιλείου ὄντα καὶ ἐν τῷ παρόντι τιμὴν ἔχοντα (Πλείσταρχον γὰρ τὸν Λεωνίδου ὄντα βασιλέα καὶ νέον ἔτι ἀνεψιὸς ὢν ἐπετρόπευεν),

SECTION 1.132.2
ὑποψίας δὲ πολλὰς παρεῖχε τῇ τε παρανομίᾳ καὶ ζηλώσει τῶν βαρβάρων μὴ ἴσος βούλεσθαι εἶναι τοῖς παροῦσι, τά τε ἄλλα αὐτοῦ ἀνεσκόπουν, εἴ τί που ἐξεδεδιῄτητο τῶν καθεστώτων νομίμων, καὶ ὅτι ἐπὶ τὸν τρίποδά ποτε τὸν ἐν Δελφοῖς, ὃν ἀνέθεσαν οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τῶν Μήδων ἀκροθίνιον, ἠξίωσεν ἐπιγράψασθαι αὐτὸς ἰδίᾳ τὸ ἐλεγεῖον τόδε· / Ἑλλήνων ἀρχηγὸς ἐπεὶ στρατὸν ὤλεσε Μήδων, / Παυσανίας Φοίβῳ μνῆμ’ ἀνέθηκε τόδε.

SECTION 1.132.3
τὸ μὲν οὖν ἐλεγεῖον οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐξεκόλαψαν εὐθὺς τότε ἀπὸ τοῦ τρίποδος τοῦτο καὶ ἐπέγραψαν ὀνομαστὶ τὰς πόλεις ὅσαι ξυγκαθελοῦσαι τὸν βάρβαρον ἔστησαν τὸ ἀνάθημα· τοῦ μέντοι Παυσανίου ἀδίκημα καὶ τότ’ ἐδόκει εἶναι, καὶ ἐπεί γε δὴ ἐν τούτῳ καθειστήκει, πολλῷ μᾶλλον παρόμοιον πραχθῆναι ἐφαίνετο τῇ παρούσῃ διανοίᾳ.

SECTION 1.132.4
ἐπυνθάνοντο δὲ καὶ ἐς τοὺς Εἵλωτας πράσσειν τι αὐτόν, καὶ ἦν δὲ οὕτως· ἐλευθέρωσίν τε γὰρ ὑπισχνεῖτο αὐτοῖς καὶ πολιτείαν, ἢν ξυνεπαναστῶσι καὶ τὸ πᾶν ξυγκατεργάσωνται.

SECTION 1.132.5
ἀλλ’ οὐδ’ ὣς οὐδὲ τῶν Εἱλώτων μηνυταῖς τισὶ πιστεύσαντες ἠξίωσαν νεώτερόν τι ποιεῖν ἐς αὐτόν, χρώμενοι τῷ τρόπῳ ᾧπερ εἰώθασιν ἐς σφᾶς αὐτούς, μὴ ταχεῖς εἶναι περὶ ἀνδρὸς Σπαρτιάτου ἄνευ ἀναμφισβητήτων τεκμηρίων βουλεῦσαί τι ἀνήκεστον, πρίν γε δὴ αὐτοῖς, ὡς λέγεται, ὁ μέλλων τὰς τελευταίας βασιλεῖ ἐπιστολὰς πρὸς Ἀρτάβαζον κομιεῖν, ἀνὴρ Ἀργίλιος, παιδικά ποτε ὢν αὐτοῦ καὶ πιστότατος ἐκείνῳ, μηνυτὴς γίγνεται, δείσας κατὰ ἐνθύμησίν τινα ὅτι οὐδείς πω τῶν πρὸ ἑαυτοῦ ἀγγέλων πάλιν ἀφίκετο, καὶ παρασημηνάμενος σφραγῖδα, ἵνα, ἢν ψευσθῇ τῆς δόξης ἢ καὶ ἐκεῖνός τι μεταγράψαι αἰτήσῃ, μὴ ἐπιγνῷ, λύει τὰς ἐπιστολάς, ἐν αἷς ὑπονοήσας τι τοιοῦτον προσεπεστάλθαι καὶ αὑτὸν ηὗρεν ἐγγεγραμμένον κτείνειν.

CHAPTER 1.133

SECTION 1.133.1
τότε δὴ οἱ ἔφοροι δείξαντος αὐτοῦ τὰ γράμματα μᾶλλον μὲν ἐπίστευσαν, αὐτήκοοι δὲ βουληθέντες ἔτι γενέσθαι αὐτοῦ Παυσανίου τι λέγοντος, ἀπὸ παρασκευῆς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ Ταίναρον ἱκέτου οἰχομένου καὶ σκηνησαμένου διπλῆν διαφράγματι καλύβην, ἐς ἣν τῶν [τε] ἐφόρων ἐντός τινας ἔκρυψε, καὶ Παυσανίου ὡς αὐτὸν ἐλθόντος καὶ ἐρωτῶντος τὴν πρόφασιν τῆς ἱκετείας ᾔσθοντο πάντα σαφῶς, αἰτιωμένου τοῦ ἀνθρώπου τά τε περὶ αὐτοῦ γραφέντα καὶ τἆλλ’ ἀποφαίνοντος καθ’ ἕκαστον, ὡς οὐδὲν πώποτε αὐτὸν ἐν ταῖς πρὸς βασιλέα διακονίαις παραβάλοιτο, προτιμηθείη δ’ ἐν ἴσῳ τοῖς πολλοῖς τῶν διακόνων ἀποθανεῖν, κἀκείνου αὐτά τε ταῦτα ξυνομολογοῦντος καὶ περὶ τοῦ παρόντος οὐκ ἐῶντος ὀργίζεσθαι, ἀλλὰ πίστιν ἐκ τοῦ ἱεροῦ διδόντος τῆς ἀναστάσεως καὶ ἀξιοῦντος ὡς τάχιστα πορεύεσθαι καὶ μὴ τὰ πρασσόμενα διακωλύειν.

CHAPTER 1.134

SECTION 1.134.1
ἀκούσαντες δὲ ἀκριβῶς τότε μὲν ἀπῆλθον οἱ ἔφοροι, βεβαίως δὲ ἤδη εἰδότες ἐν τῇ πόλει τὴν ξύλληψιν ἐποιοῦντο. λέγεται δ’ αὐτὸν μέλλοντα ξυλληφθήσεσθαι ἐν τῇ ὁδῷ, ἑνὸς μὲν τῶν ἐφόρων τὸ πρόσωπον προσιόντος ὡς εἶδε, γνῶναι ἐφ’ ᾧ ἐχώρει, ἄλλου δὲ νεύματι ἀφανεῖ χρησαμένου καὶ δηλώσαντος εὐνοίᾳ πρὸς τὸ ἱερὸν τῆς Χαλκιοίκου χωρῆσαι δρόμῳ καὶ προκαταφυγεῖν· ἦν δ’ ἐγγὺς τὸ τέμενος. καὶ ἐς οἴκημα οὐ μέγα ὃ ἦν τοῦ ἱεροῦ ἐσελθών, ἵνα μὴ ὑπαίθριος ταλαιπωροίη, ἡσύχαζεν.

SECTION 1.134.2
οἱ δὲ τὸ παραυτίκα μὲν ὑστέρησαν τῇ διώξει, μετὰ δὲ τοῦτο τοῦ τε οἰκήματος τὸν ὄροφον ἀφεῖλον καὶ τὰς θύρας ἔνδον ὄντα τηρήσαντες αὐτὸν καὶ ἀπολαβόντες ἔσω ἀπῳκοδόμησαν, προσκαθεζόμενοί τε ἐξεπολιόρκησαν λιμῷ.

SECTION 1.134.3
καὶ μέλλοντος αὐτοῦ ἀποψύχειν ὥσπερ εἶχεν ἐν τῷ οἰκήματι, αἰσθόμενοι ἐξάγουσιν ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἔτι ἔμπνουν ὄντα, καὶ ἐξαχθεὶς ἀπέθανε παραχρῆμα.

SECTION 1.134.4
καὶ αὐτὸν ἐμέλλησαν μὲν ἐς τὸν Καιάδαν [οὗπερ τοὺς κακούργους] ἐσβάλλειν· ἔπειτα ἔδοξε πλησίον που κατορύξαι. ὁ δὲ θεὸς ὁ ἐν Δελφοῖς τόν τε τάφον ὕστερον ἔχρησε τοῖς Λακεδαιμονίοις μετενεγκεῖν οὗπερ ἀπέθανε (καὶ νῦν κεῖται ἐν τῷ προτεμενίσματι, ὃ γραφῇ στῆλαι δηλοῦσι) καὶ ὡς ἄγος αὐτοῖς ὂν τὸ πεπραγμένον δύο σώματα ἀνθ’ ἑνὸς τῇ Χαλκιοίκῳ ἀποδοῦναι. οἱ δὲ ποιησάμενοι χαλκοῦς ἀνδριάντας δύο ὡς ἀντὶ Παυσανίου ἀνέθεσαν.

CHAPTER 1.135

SECTION 1.135.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ τοῦ θεοῦ ἄγος κρίναντος, ἀντεπέταξαν τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐλαύνειν αὐτό.

SECTION 1.135.2
τοῦ δὲ μηδισμοῦ τοῦ Παυσανίου οἱ Λακεδαιμόνιοι πρέσβεις πέμψαντες παρὰ τοὺς Ἀθηναίους ξυνεπῃτιῶντο καὶ τὸν Θεμιστοκλέα, ὡς ηὕρισκον ἐκ τῶν περὶ Παυσανίαν ἐλέγχων, ἠξίουν τε τοῖς αὐτοῖς κολάζεσθαι αὐτόν.

SECTION 1.135.3
οἱ δὲ πεισθέντες (ἔτυχε γὰρ ὠστρακισμένος καὶ ἔχων δίαιταν μὲν ἐν Ἄργει, ἐπιφοιτῶν δὲ καὶ ἐς τὴν ἄλλην Πελοπόννησον) πέμπουσι μετὰ τῶν Λακεδαιμονίων ἑτοίμων ὄντων ξυνδιώκειν ἄνδρας οἷς εἴρητο ἄγειν ὅπου ἂν περιτύχωσιν.

CHAPTER 1.136

SECTION 1.136.1
ὁ δὲ Θεμιστοκλῆς προαισθόμενος φεύγει ἐκ Πελοποννήσου ἐς Κέρκυραν, ὢν αὐτῶν εὐεργέτης. δεδιέναι δὲ φασκόντων Κερκυραίων ἔχειν αὐτὸν ὥστε Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀθηναίοις ἀπεχθέσθαι, διακομίζεται ὑπ’ αὐτῶν ἐς τὴν ἤπειρον τὴν καταντικρύ.

SECTION 1.136.2
καὶ διωκόμενος ὑπὸ τῶν προστεταγμένων κατὰ πύστιν ᾗ χωροίη, ἀναγκάζεται κατά τι ἄπορον παρὰ Ἄδμητον τὸν Μολοσσῶν βασιλέα ὄντα αὐτῷ οὐ φίλον καταλῦσαι.

SECTION 1.136.3
καὶ ὁ μὲν οὐκ ἔτυχεν ἐπιδημῶν, ὁ δὲ τῆς γυναικὸς ἱκέτης γενόμενος διδάσκεται ὑπ᾽ αὐτῆς τὸν παῖδα σφῶν λαβὼν καθέζεσθαι ἐπὶ τὴν ἑστίαν.

SECTION 1.136.4
καὶ ἐλθόντος οὐ πολὺ ὕστερον τοῦ Ἀδμήτου δηλοῖ τε ὅς ἐστι καὶ οὐκ ἀξιοῖ, εἴ τι ἄρα αὐτὸς ἀντεῖπεν αὐτῷ Ἀθηναίων δεομένῳ, φεύγοντα τιμωρεῖσθαι· καὶ γὰρ ἂν ὑπ’ ἐκείνου πολλῷ ἀσθενεστέρου ἐν τῷ παρόντι κακῶς πάσχειν, γενναῖον δὲ εἶναι τοὺς ὁμοίους ἀπὸ τοῦ ἴσου τιμωρεῖσθαι. καὶ ἅμα αὐτὸς μὲν ἐκείνῳ χρείας τινὸς καὶ οὐκ ἐς τὸ σῶμα σῴζεσθαι ἐναντιωθῆναι, ἐκεῖνον δ’ ἄν, εἰ ἐκδοίη αὐτόν (εἰπὼν ὑφ’ ὧν καὶ ἐφ’ ᾧ διώκεται), σωτηρίας ἂν τῆς ψυχῆς ἀποστερῆσαι.

CHAPTER 1.137

SECTION 1.137.1
ὁ δὲ ἀκούσας ἀνίστησί τε αὐτὸν μετὰ τοῦ ἑαυτοῦ υἱέος, ὥσπερ καὶ ἔχων αὐτὸν ἐκαθέζετο, καὶ μέγιστον ἦν ἱκέτευμα τοῦτο, καὶ ὕστερον οὐ πολλῷ τοῖς τε Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀθηναίοις ἐλθοῦσι καὶ πολλὰ εἰποῦσιν οὐκ ἐκδίδωσιν, ἀλλ’ ἀποστέλλει βουλόμενον ὡς βασιλέα πορευθῆναι ἐπὶ τὴν ἑτέραν θάλασσαν πεζῇ ἐς Πύδναν τὴν Ἀλεξάνδρου.

SECTION 1.137.2
ἐν ᾗ ὁλκάδος τυχὼν ἀναγομένης ἐπ’ Ἰωνίας καὶ ἐπιβὰς καταφέρεται χειμῶνι ἐς τὸ Ἀθηναίων στρατόπεδον, ὃ ἐπολιόρκει Νάξον. καί (ἦν γὰρ ἀγνὼς τοῖς ἐν τῇ νηί) δείσας φράζει τῷ ναυκλήρῳ ὅστις ἐστὶ καὶ δι’ ἃ φεύγει, καὶ εἰ μὴ σώσει αὐτόν, ἔφη ἐρεῖν ὅτι χρήμασι πεισθεὶς αὐτὸν ἄγει· τὴν δὲ ἀσφάλειαν εἶναι μηδένα ἐκβῆναι ἐκ τῆς νεὼς μέχρι πλοῦς γένηται· πειθομένῳ δ’ αὐτῷ χάριν ἀπομνήσεσθαι ἀξίαν. ὁ δὲ ναύκληρος ποιεῖ τε ταῦτα καὶ ἀποσαλεύσας ἡμέραν καὶ νύκτα ὑπὲρ τοῦ στρατοπέδου ὕστερον ἀφικνεῖται ἐς Ἔφεσον.

SECTION 1.137.3
καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς ἐκεῖνόν τε ἐθεράπευσε χρημάτων δόσει (ἦλθε γὰρ αὐτῷ ὕστερον ἔκ τε Ἀθηνῶν παρὰ τῶν φίλων καὶ ἐξ Ἄργους ἃ ὑπεξέκειτο) καὶ μετὰ τῶν κάτω Περσῶν τινὸς πορευθεὶς ἄνω ἐσπέμπει γράμματα πρὸς βασιλέα Ἀρταξέρξην τὸν Ξέρξου νεωστὶ βασιλεύοντα.

SECTION 1.137.4
ἐδήλου δὲ ἡ γραφὴ ὅτι ‘Θεμιστοκλῆς ἥκω παρὰ σέ, ὃς κακὰ μὲν πλεῖστα Ἑλλήνων εἴργασμαι τὸν ὑμέτερον οἶκον, ὅσον χρόνον τὸν σὸν πατέρα ἐπιόντα ἐμοὶ ἀνάγκῃ ἠμυνόμην, πολὺ δ᾽ ἔτι πλείω ἀγαθά, ἐπειδὴ ἐν τῷ ἀσφαλεῖ μὲν ἐμοί, ἐκείνῳ δὲ ἐν ἐπικινδύνῳ πάλιν ἡ ἀποκομιδὴ ἐγίγνετο. καί μοι εὐεργεσία ὀφείλεται (γράψας τήν τε ἐκ Σαλαμῖνος προάγγελσιν τῆς ἀναχωρήσεως καὶ τὴν τῶν γεφυρῶν, ἣν ψευδῶς προσεποιήσατο, τότε δι’ αὑτὸν οὐ διάλυσιν), καὶ νῦν ἔχων σε μεγάλα ἀγαθὰ δρᾶσαι πάρειμι διωκόμενος ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων διὰ τὴν σὴν φιλίαν. βούλομαι δ’ ἐνιαυτὸν ἐπισχὼν αὐτός σοι περὶ ὧν ἥκω δηλῶσαι.’

CHAPTER 1.138

SECTION 1.138.1
βασιλεὺς δέ, ὡς λέγεται, ἐθαύμασέ τε αὐτοῦ τὴν διάνοιαν καὶ ἐκέλευε ποιεῖν οὕτως. ὁ δ’ ἐν τῷ χρόνῳ ὃν ἐπέσχε τῆς τε Περσίδος γλώσσης ὅσα ἐδύνατο κατενόησε καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῆς χώρας·

SECTION 1.138.2
ἀφικόμενος δὲ μετὰ τὸν ἐνιαυτὸν γίγνεται παρ’ αὐτῷ μέγας καὶ ὅσος οὐδείς πω Ἑλλήνων διά τε τὴν προϋπάρχουσαν ἀξίωσιν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐλπίδα, ἣν ὑπετίθει αὐτῷ δουλώσειν, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ πεῖραν διδοὺς ξυνετὸς φαίνεσθαι.

SECTION 1.138.3
ἦν γὰρ ὁ Θεμιστοκλῆς βεβαιότατα δὴ φύσεως ἰσχὺν δηλώσας καὶ διαφερόντως τι ἐς αὐτὸ μᾶλλον ἑτέρου ἄξιος θαυμάσαι· οἰκείᾳ γὰρ ξυνέσει καὶ οὔτε προμαθὼν ἐς αὐτὴν οὐδὲν οὔτ’ ἐπιμαθών, τῶν τε παραχρῆμα δι’ ἐλαχίστης βουλῆς κράτιστος γνώμων καὶ τῶν μελλόντων ἐπὶ πλεῖστον τοῦ γενησομένου ἄριστος εἰκαστής· καὶ ἃ μὲν μετὰ χεῖρας ἔχοι, καὶ ἐξηγήσασθαι οἷός τε, ὧν δ’ ἄπειρος εἴη, κρῖναι ἱκανῶς οὐκ ἀπήλλακτο· τό τε ἄμεινον ἢ χεῖρον ἐν τῷ ἀφανεῖ ἔτι προεώρα μάλιστα. καὶ τὸ ξύμπαν εἰπεῖν φύσεως μὲν δυνάμει, μελέτης δὲ βραχύτητι κράτιστος δὴ οὗτος αὐτοσχεδιάζειν τὰ δέοντα ἐγένετο.

SECTION 1.138.4
νοσήσας δὲ τελευτᾷ τὸν βίον· λέγουσι δέ τινες καὶ ἑκούσιον φαρμάκῳ ἀποθανεῖν αὐτόν, ἀδύνατον νομίσαντα εἶναι ἐπιτελέσαι βασιλεῖ ἃ ὑπέσχετο.

SECTION 1.138.5
μνημεῖον μὲν οὖν αὐτοῦ ἐν Μαγνησίᾳ ἐστὶ τῇ Ἀσιανῇ ἐν τῇ ἀγορᾷ· ταύτης γὰρ ἦρχε τῆς χώρας, δόντος βασιλέως αὐτῷ Μαγνησίαν μὲν ἄρτον, ἣ προσέφερε πεντήκοντα τάλαντα τοῦ ἐνιαυτοῦ, Λάμψακον δὲ οἶνον (ἐδόκει γὰρ πολυοινότατον τῶν τότε εἶναι), Μυοῦντα δὲ ὄψον.

SECTION 1.138.6
τὰ δὲ ὀστᾶ φασὶ κομισθῆναι αὐτοῦ οἱ προσήκοντες οἴκαδε κελεύσαντος ἐκείνου καὶ τεθῆναι κρύφα Ἀθηναίων ἐν τῇ Ἀττικῇ· οὐ γὰρ ἐξῆν θάπτειν ὡς ἐπὶ προδοσίᾳ φεύγοντος. τὰ μὲν κατὰ Παυσανίαν τὸν Λακεδαιμόνιον καὶ Θεμιστοκλέα τὸν Ἀθηναῖον, λαμπροτάτους γενομένους τῶν καθ’ ἑαυτοὺς Ἑλλήνων, οὕτως ἐτελεύτησεν.

CHAPTER 1.139

SECTION 1.139.1
Λακεδαιμόνιοι δὲ ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης πρεσβείας τοιαῦτα ἐπέταξάν τε καὶ ἀντεκελεύσθησαν περὶ τῶν ἐναγῶν τῆς ἐλάσεως· ὕστερον δὲ φοιτῶντες παρ᾽ Ἀθηναίους Ποτειδαίας τε ἀπανίστασθαι ἐκέλευον καὶ Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι, καὶ μάλιστά γε πάντων καὶ ἐνδηλότατα προύλεγον τὸ περὶ Μεγαρέων ψήφισμα καθελοῦσι μὴ ἂν γίγνεσθαι πόλεμον, ἐν ᾧ εἴρητο αὐτοὺς μὴ χρῆσθαι τοῖς λιμέσι τοῖς ἐν τῇ Ἀθηναίων ἀρχῇ μηδὲ τῇ Ἀττικῇ ἀγορᾷ.

SECTION 1.139.2
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι οὔτε τἆλλα ὑπήκουον οὔτε τὸ ψήφισμα καθῄρουν, ἐπικαλοῦντες ἐπεργασίαν Μεγαρεῦσι τῆς γῆς τῆς ἱερᾶς καὶ τῆς ἀορίστου καὶ ἀνδραπόδων ὑποδοχὴν τῶν ἀφισταμένων.

SECTION 1.139.3
τέλος δὲ ἀφικομένων τῶν τελευταίων πρέσβεων ἐκ Λακεδαίμονος, Ῥαμφίου τε καὶ Μελησίππου καὶ Ἀγησάνδρου, καὶ λεγόντων ἄλλο μὲν οὐδὲν ὧν πρότερον εἰώθεσαν, αὐτὰ δὲ τάδε ὅτι ‘Λακεδαιμόνιοι βούλονται τὴν εἰρήνην εἶναι, εἴη δ’ ἂν εἰ τοὺς Ἕλληνας αὐτονόμους ἀφεῖτε,’ ποιήσαντες ἐκκλησίαν οἱ Ἀθηναῖοι γνώμας σφίσιν αὐτοῖς προυτίθεσαν, καὶ ἐδόκει ἅπαξ περὶ ἁπάντων βουλευσαμένους ἀποκρίνασθαι.

SECTION 1.139.4
καὶ παριόντες ἄλλοι τε πολλοὶ ἔλεγον ἐπ’ ἀμφότερα γιγνόμενοι ταῖς γνώμαις καὶ ὡς χρὴ πολεμεῖν καὶ ὡς μὴ ἐμπόδιον εἶναι τὸ ψήφισμα εἰρήνης, ἀλλὰ καθελεῖν, καὶ παρελθὼν Περικλῆς ὁ Ξανθίππου, ἀνὴρ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον πρῶτος Ἀθηναίων, λέγειν τε καὶ πράσσειν δυνατώτατος, παρῄνει τοιάδε.

CHAPTER 1.140

SECTION 1.140.1
‘τῆς μὲν γνώμης, ὦ Ἀθηναῖοι, αἰεὶ τῆς αὐτῆς ἔχομαι, μὴ εἴκειν Πελοποννησίοις, καίπερ εἰδὼς τοὺς ἀνθρώπους οὐ τῇ αὐτῇ ὀργῇ ἀναπειθομένους τε πολεμεῖν καὶ ἐν τῷ ἔργῳ πράσσοντας, πρὸς δὲ τὰς ξυμφορὰς καὶ τὰς γνώμας τρεπομένους. ὁρῶ δὲ καὶ νῦν ὁμοῖα καὶ παραπλήσια ξυμβουλευτέα μοι ὄντα, καὶ τοὺς ἀναπειθομένους ὑμῶν δικαιῶ τοῖς κοινῇ δόξασιν, ἢν ἄρα τι καὶ σφαλλώμεθα, βοηθεῖν, ἢ μηδὲ κατορθοῦντας τῆς ξυνέσεως μεταποιεῖσθαι. ἐνδέχεται γὰρ τὰς ξυμφορὰς τῶν πραγμάτων οὐχ ἧσσον ἀμαθῶς χωρῆσαι ἢ καὶ τὰς διανοίας τοῦ ἀνθρώπου· δι’ ὅπερ καὶ τὴν τύχην, ὅσα ἂν παρὰ λόγον ξυμβῇ, εἰώθαμεν αἰτιᾶσθαι.

SECTION 1.140.2
‘Λακεδαιμόνιοι δὲ πρότερόν τε δῆλοι ἦσαν ἐπιβουλεύοντες ἡμῖν καὶ νῦν οὐχ ἥκιστα. εἰρημένον γὰρ δίκας μὲν τῶν διαφορῶν ἀλλήλοις διδόναι καὶ δέχεσθαι, ἔχειν δὲ ἑκατέρους ἃ ἔχομεν, οὔτε αὐτοὶ δίκας πω ᾔτησαν οὔτε ἡμῶν διδόντων δέχονται, βούλονται δὲ πολέμῳ μᾶλλον ἢ λόγοις τὰ ἐγκλήματα διαλύεσθαι, καὶ ἐπιτάσσοντες ἤδη καὶ οὐκέτι αἰτιώμενοι πάρεισιν.

SECTION 1.140.3
Ποτειδαίας τε γὰρ ἀπανίστασθαι κελεύουσι καὶ Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι καὶ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα καθαιρεῖν· οἱ δὲ τελευταῖοι οἵδε ἥκοντες καὶ τοὺς Ἕλληνας προαγορεύουσιν αὐτονόμους ἀφιέναι.

SECTION 1.140.4
ὑμῶν δὲ μηδεὶς νομίσῃ περὶ βραχέος ἂν πολεμεῖν, εἰ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα μὴ καθέλοιμεν, ὅπερ μάλιστα προύχονται, εἰ καθαιρεθείη, μὴ ἂν γίγνεσθαι τὸν πόλεμον, μηδὲ ἐν ὑμῖν αὐτοῖς αἰτίαν ὑπολίπησθε ὡς διὰ μικρὸν ἐπολεμήσατε.

SECTION 1.140.5
τὸ γὰρ βραχύ τι τοῦτο πᾶσαν ὑμῶν ἔχει τὴν βεβαίωσιν καὶ πεῖραν τῆς γνώμης. οἷς εἰ ξυγχωρήσετε, καὶ ἄλλο τι μεῖζον εὐθὺς ἐπιταχθήσεσθε ὡς φόβῳ καὶ τοῦτο ὑπακούσαντες· ἀπισχυρισάμενοι δὲ σαφὲς ἂν καταστήσαιτε αὐτοῖς ἀπὸ τοῦ ἴσου ὑμῖν μᾶλλον προσφέρεσθαι.

CHAPTER 1.141

SECTION 1.141.1
αὐτόθεν δὴ διανοήθητε ἢ ὑπακούειν πρίν τι βλαβῆναι, ἢ εἰ πολεμήσομεν, ὥσπερ ἔμοιγε ἄμεινον δοκεῖ εἶναι, καὶ ἐπὶ μεγάλῃ καὶ ἐπὶ βραχείᾳ ὁμοίως προφάσει μὴ εἴξοντες μηδὲ ξὺν φόβῳ ἕξοντες ἃ κεκτήμεθα· τὴν γὰρ αὐτὴν δύναται δούλωσιν ἥ τε μεγίστη καὶ ἐλαχίστη δικαίωσις ἀπὸ τῶν ὁμοίων πρὸ δίκης τοῖς πέλας ἐπιτασσομένη.

SECTION 1.141.2
‘τὰ δὲ τοῦ πολέμου καὶ τῶν ἑκατέροις ὑπαρχόντων ὡς οὐκ ἀσθενέστερα ἕξομεν γνῶτε καθ’ ἕκαστον ἀκούοντες.

SECTION 1.141.3
αὐτουργοί τε γάρ εἰσι Πελοποννήσιοι καὶ οὔτε ἰδίᾳ οὔτ’ ἐν κοινῷ χρήματά ἐστιν αὐτοῖς, ἔπειτα χρονίων πολέμων καὶ διαποντίων ἄπειροι διὰ τὸ βραχέως αὐτοὶ ἐπ’ ἀλλήλους ὑπὸ πενίας ἐπιφέρειν.

SECTION 1.141.4
καὶ οἱ τοιοῦτοι οὔτε ναῦς πληροῦντες οὔτε πεζὰς στρατιὰς πολλάκις ἐκπέμπειν δύνανται, ἀπὸ τῶν ἰδίων τε ἅμα ἀπόντες καὶ ἀπὸ τῶν αὑτῶν δαπανῶντες καὶ προσέτι καὶ θαλάσσης εἰργόμενοι·

SECTION 1.141.5
αἱ δὲ περιουσίαι τοὺς πολέμους μᾶλλον ἢ αἱ βίαιοι ἐσφοραὶ ἀνέχουσιν. σώμασί τε ἑτοιμότεροι οἱ αὐτουργοὶ τῶν ἀνθρώπων ἢ χρήμασι πολεμεῖν, τὸ μὲν πιστὸν ἔχοντες ἐκ τῶν κινδύνων κἂν περιγενέσθαι, τὸ δὲ οὐ βέβαιον μὴ οὐ προαναλώσειν, ἄλλως τε κἂν παρὰ δόξαν, ὅπερ εἰκός, ὁ πόλεμος αὐτοῖς μηκύνηται.

SECTION 1.141.6
μάχῃ μὲν γὰρ μιᾷ πρὸς ἅπαντας Ἕλληνας δυνατοὶ Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἀντισχεῖν, πολεμεῖν δὲ μὴ πρὸς ὁμοίαν ἀντιπαρασκευὴν ἀδύνατοι, ὅταν μήτε βουλευτηρίῳ ἑνὶ χρώμενοι παραχρῆμά τι ὀξέως ἐπιτελῶσι πάντες τε ἰσόψηφοι ὄντες καὶ οὐχ ὁμόφυλοι τὸ ἐφ’ ἑαυτὸν ἕκαστος σπεύδῃ· ἐξ ὧν φιλεῖ μηδὲν ἐπιτελὲς γίγνεσθαι.

SECTION 1.141.7
καὶ γὰρ οἱ μὲν ὡς μάλιστα τιμωρήσασθαί τινα βούλονται, οἱ δὲ ὡς ἥκιστα τὰ οἰκεῖα φθεῖραι. χρόνιοί τε ξυνιόντες ἐν βραχεῖ μὲν μορίῳ σκοποῦσί τι τῶν κοινῶν, τῷ δὲ πλέονι τὰ οἰκεῖα πράσσουσι, καὶ ἕκαστος οὐ παρὰ τὴν ἑαυτοῦ ἀμέλειαν οἴεται βλάψειν, μέλειν δέ τινι καὶ ἄλλῳ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τι προϊδεῖν, ὥστε τῷ αὐτῷ ὑπὸ ἁπάντων ἰδίᾳ δοξάσματι λανθάνειν τὸ κοινὸν ἁθρόον φθειρόμενον.

CHAPTER 1.142

SECTION 1.142.1
‘μέγιστον δέ, τῇ τῶν χρημάτων σπάνει κωλύσονται, ὅταν σχολῇ αὐτὰ ποριζόμενοι διαμέλλωσιν· τοῦ δὲ πολέμου οἱ καιροὶ οὐ μενετοί.

SECTION 1.142.2
καὶ μὴν οὐδ’ ἡ ἐπιτείχισις οὐδὲ τὸ ναυτικὸν αὐτῶν ἄξιον φοβηθῆναι.

SECTION 1.142.3
τὴν μὲν γὰρ χαλεπὸν καὶ ἐν εἰρήνῃ πόλιν ἀντίπαλον κατασκευάσασθαι, ἦ που δὴ ἐν πολεμίᾳ τε καὶ οὐχ ἧσσον ἐκείνοις ἡμῶν ἀντεπιτετειχισμένων·

SECTION 1.142.4
φρούριον δ’ εἰ ποιήσονται, τῆς μὲν γῆς βλάπτοιεν ἄν τι μέρος καταδρομαῖς καὶ αὐτομολίαις, οὐ μέντοι ἱκανόν γε ἔσται ἐπιτειχίζειν τε κωλύειν ἡμᾶς πλεύσαντας ἐς τὴν ἐκείνων καί, ᾗπερ ἰσχύομεν, ταῖς ναυσὶν ἀμύνεσθαι·

SECTION 1.142.5
πλέον γὰρ ἡμεῖς ἔχομεν τοῦ κατὰ γῆν ἐκ τοῦ ναυτικοῦ ἐμπειρίας ἢ ἐκεῖνοι ἐκ τοῦ κατ᾽ ἤπειρον ἐς τὰ ναυτικά.

SECTION 1.142.6
τὸ δὲ τῆς θαλάσσης ἐπιστήμονας γενέσθαι οὐ ῥᾳδίως αὐτοῖς προσγενήσεται.

SECTION 1.142.7
οὐδὲ γὰρ ὑμεῖς μελετῶντες αὐτὸ εὐθὺς ἀπὸ τῶν Μηδικῶν ἐξείργασθέ πω· πῶς δὴ ἄνδρες γεωργοὶ καὶ οὐ θαλάσσιοι, καὶ προσέτι οὐδὲ μελετῆσαι ἐασόμενοι διὰ τὸ ὑφ’ ἡμῶν πολλαῖς ναυσὶν αἰεὶ ἐφορμεῖσθαι, ἄξιον ἄν τι δρῷεν;

SECTION 1.142.8
πρὸς μὲν γὰρ ὀλίγας ἐφορμούσας κἂν διακινδυνεύσειαν πλήθει τὴν ἀμαθίαν θρασύνοντες, πολλαῖς δὲ εἰργόμενοι ἡσυχάσουσι καὶ ἐν τῷ μὴ μελετῶντι ἀξυνετώτεροι ἔσονται καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ὀκνηρότεροι.

SECTION 1.142.9
τὸ δὲ ναυτικὸν τέχνης ἐστίν, ὥσπερ καὶ ἄλλο τι, καὶ οὐκ ἐνδέχεται, ὅταν τύχῃ, ἐκ παρέργου μελετᾶσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον μηδὲν ἐκείνῳ πάρεργον ἄλλο γίγνεσθαι.

CHAPTER 1.143

SECTION 1.143.1
‘εἴ τε καὶ κινήσαντες τῶν Ὀλυμπίασιν ἢ Δελφοῖς χρημάτων μισθῷ μείζονι πειρῷντο ἡμῶν ὑπολαβεῖν τοὺς ξένους τῶν ναυτῶν, μὴ ὄντων μὲν ἡμῶν ἀντιπάλων ἐσβάντων αὐτῶν τε καὶ τῶν μετοίκων δεινὸν ἂν ἦν· νῦν δὲ τόδε τε ὑπάρχει, καί, ὅπερ κράτιστον, κυβερνήτας ἔχομεν πολίτας καὶ τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν πλείους καὶ ἀμείνους ἢ ἅπασα ἡ ἄλλη Ἑλλάς.

SECTION 1.143.2
καὶ ἐπὶ τῷ κινδύνῳ οὐδεὶς ἂν δέξαιτο τῶν ξένων τήν τε αὑτοῦ φεύγειν καὶ μετὰ τῆς ἥσσονος ἅμα ἐλπίδος ὀλίγων ἡμερῶν ἕνεκα μεγάλου μισθοῦ δόσεως ἐκείνοις ξυναγωνίζεσθαι.

SECTION 1.143.3
‘καὶ τὰ μὲν Πελοποννησίων ἔμοιγε τοιαῦτα καὶ παραπλήσια δοκεῖ εἶναι, τὰ δὲ ἡμέτερα τούτων τε ὧνπερ ἐκείνοις ἐμεμψάμην ἀπηλλάχθαι καὶ ἄλλα οὐκ ἀπὸ τοῦ ἴσου μεγάλα ἔχειν.

SECTION 1.143.4
ἤν τε ἐπὶ τὴν χώραν ἡμῶν πεζῇ ἴωσιν, ἡμεῖς ἐπὶ τὴν ἐκείνων πλευσούμεθα, καὶ οὐκέτι ἐκ τοῦ ὁμοίου ἔσται Πελοποννήσου τε μέρος τι τμηθῆναι καὶ τὴν Ἀττικὴν ἅπασαν· οἱ μὲν γὰρ οὐχ ἕξουσιν ἄλλην ἀντιλαβεῖν ἀμαχεί,ἡμῖν δ’ ἐστὶ γῆ πολλὴ καὶ ἐν νήσοις καὶ κατ᾽ ἤπειρον·

SECTION 1.143.5
μέγα γὰρ τὸ τῆς θαλάσσης κράτος. σκέψασθε δέ· εἰ γὰρ ἦμεν νησιῶται, τίνες ἂν ἀληπτότεροι ἦσαν; καὶ νῦν χρὴ ὅτι ἐγγύτατα τούτου διανοηθέντας τὴν μὲν γῆν καὶ οἰκίας ἀφεῖναι, τῆς δὲ θαλάσσης καὶ πόλεως φυλακὴν ἔχειν, καὶ Πελοποννησίοις ὑπὲρ αὐτῶν ὀργισθέντας πολλῷ πλέοσι μὴ διαμάχεσθαι (κρατήσαντές τε γὰρ αὖθις οὐκ ἐλάσσοσι μαχούμεθα καὶ ἢν σφαλῶμεν, τὰ τῶν ξυμμάχων, ὅθεν ἰσχύομεν, προσαπόλλυται· οὐ γὰρ ἡσυχάσουσι μὴ ἱκανῶν ἡμῶν ὄντων ἐπ’ αὐτοὺς στρατεύειν), τήν τε ὀλόφυρσιν μὴ οἰκιῶν καὶ γῆς ποιεῖσθαι, ἀλλὰ τῶν σωμάτων· οὐ γὰρ τάδε τοὺς ἄνδρας, ἀλλ’ οἱ ἄνδρες ταῦτα κτῶνται. καὶ εἰ ᾤμην πείσειν ὑμᾶς, αὐτοὺς ἂν ἐξελθόντας ἐκέλευον αὐτὰ δῃῶσαι καὶ δεῖξαι Πελοποννησίοις ὅτι τούτων γε ἕνεκα οὐχ ὑπακούσεσθε.

CHAPTER 1.144

SECTION 1.144.1
‘πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα ἔχω ἐς ἐλπίδα τοῦ περιέσεσθαι, ἢν ἐθέλητε ἀρχήν τε μὴ ἐπικτᾶσθαι ἅμα πολεμοῦντες καὶ κινδύνους αὐθαιρέτους μὴ προστίθεσθαι· μᾶλλον γὰρ πεφόβημαι τὰς οἰκείας ἡμῶν ἁμαρτίας ἢ τὰς τῶν ἐναντίων διανοίας.

SECTION 1.144.2
ἀλλ’ ἐκεῖνα μὲν καὶ ἐν ἄλλῳ λόγῳ ἅμα τοῖς ἔργοις δηλωθήσεται· νῦν δὲ τούτοις ἀποκρινάμενοι ἀποπέμψωμεν, Μεγαρέας μὲν ὅτι ἐάσομεν ἀγορᾷ καὶ λιμέσι χρῆσθαι, ἢν καὶ Λακεδαιμόνιοι ξενηλασίας μὴ ποιῶσι μήτε ἡμῶν μήτε τῶν ἡμετέρων ξυμμάχων (οὔτε γὰρ ἐκεῖνο κωλύει ἐν ταῖς σπονδαῖς οὔτε τόδε), τὰς δὲ πόλεις ὅτι αὐτονόμους ἀφήσομεν, εἰ καὶ αὐτονόμους ἔχοντες ἐσπεισάμεθα, καὶ ὅταν κἀκεῖνοι ταῖς ἑαυτῶν ἀποδῶσι πόλεσι μὴ σφίσι [τοῖς Λακεδαιμονίοις] ἐπιτηδείως αὐτονομεῖσθαι, ἀλλ’ αὐτοῖς ἑκάστοις ὡς βούλονται· δίκας τε ὅτι ἐθέλομεν δοῦναι κατὰ τὰς ξυνθήκας, πολέμου δὲ οὐκ ἄρξομεν, ἀρχομένους δὲ ἀμυνούμεθα. ταῦτα γὰρ δίκαια καὶ πρέποντα ἅμα τῇδε τῇ πόλει ἀποκρίνασθαι.

SECTION 1.144.3
εἰδέναι δὲ χρὴ ὅτι ἀνάγκη πολεμεῖν, ἢν δὲ ἑκούσιοι μᾶλλον δεχώμεθα, ἧσσον ἐγκεισομένους τοὺς ἐναντίους ἕξομεν, ἔκ τε τῶν μεγίστων κινδύνων ὅτι καὶ πόλει καὶ ἰδιώτῃ μέγισται τιμαὶ περιγίγνονται.

SECTION 1.144.4
οἱ γοῦν πατέρες ἡμῶν ὑποστάντες Μήδους καὶ οὐκ ἀπὸ τοσῶνδε ὁρμώμενοι, ἀλλὰ καὶ τὰ ὑπάρχοντα ἐκλιπόντες, γνώμῃ τε πλέονι ἢ τύχῃ καὶ τόλμῃ μείζονι ἢ δυνάμει τόν τε βάρβαρον ἀπεώσαντο καὶ ἐς τάδε προήγαγον αὐτά. ὧν οὐ χρὴ λείπεσθαι, ἀλλὰ τούς τε ἐχθροὺς παντὶ τρόπῳ ἀμύνεσθαι καὶ τοῖς ἐπιγιγνομένοις πειρᾶσθαι αὐτὰ μὴ ἐλάσσω παραδοῦναι.’

CHAPTER 1.145

SECTION 1.145.1
ὁ μὲν Περικλῆς τοιαῦτα εἶπεν, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι νομίσαντες ἄριστα σφίσι παραινεῖν αὐτὸν ἐψηφίσαντο ἃ ἐκέλευε, καὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἀπεκρίναντο τῇ ἐκείνου γνώμῃ, καθ’ ἕκαστά τε ὡς ἔφρασε καὶ τὸ ξύμπαν, οὐδὲν κελευόμενοι ποιήσειν, δίκῃ δὲ κατὰ τὰς ξυνθήκας ἑτοῖμοι εἶναι διαλύεσθαι περὶ τῶν ἐγκλημάτων ἐπὶ ἴσῃ καὶ ὁμοίᾳ. καὶ οἱ μὲν ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου καὶ οὐκέτι ὕστερον ἐπρεσβεύοντο·

CHAPTER 1.146

SECTION 1.146.1
αἰτίαι δὲ αὗται καὶ διαφοραὶ ἐγένοντο ἀμφοτέροις πρὸ τοῦ πολέμου, ἀρξάμεναι εὐθὺς ἀπὸ τῶν ἐν Ἐπιδάμνῳ καὶ Κερκύρᾳ· ἐπεμείγνυντο δὲ ὅμως ἐν αὐταῖς καὶ παρ’ ἀλλήλους ἐφοίτων ἀκηρύκτως μέν, ἀνυπόπτως δὲ οὔ· σπονδῶν γὰρ ξύγχυσις τὰ γιγνόμενα ἦν καὶ πρόφασις τοῦ πολεμεῖν.

### Book 2

CHAPTER 2.1

SECTION 2.1.1
ἄρχεται δὲ ὁ πόλεμος ἐνθένδε ἤδη Ἀθηναίων καὶ Πελοποννησίων καὶ τῶν ἑκατέροις ξυμμάχων, ἐν ᾧ οὔτε ἐπεμείγνυντο ἔτι ἀκηρυκτεὶ παρ᾽ ἀλλήλους καταστάντες τε ξυνεχῶς ἐπολέμουν· γέγραπται δὲ ἑξῆς ὡς ἕκαστα ἐγίγνετο κατὰ θέρος καὶ χειμῶνα.

CHAPTER 2.2

SECTION 2.2.1
τέσσαρα μὲν γὰρ καὶ δέκα ἔτη ἐνέμειναν αἱ τριακοντούτεις σπονδαὶ αἳ ἐγένοντο μετ’ Εὐβοίας ἅλωσιν· τῷ δὲ πέμπτῳ καὶ δεκάτῳ ἔτει, ἐπὶ Χρυσίδος ἐν Ἄργει τότε πεντήκοντα δυοῖν δέοντα ἔτη ἱερωμένης καὶ Αἰνησίου ἐφόρου ἐν Σπάρτῃ καὶ Πυθοδώρου ἔτι δύο μῆνας ἄρχοντος Ἀθηναίοις, μετὰ τὴν ἐν Ποτειδαίᾳ μάχην μηνὶ ἕκτῳ καὶ ἅμα ἦρι ἀρχομένῳ Θηβαίων ἄνδρες ὀλίγῳ πλείους τριακοσίων (ἡγοῦντο δὲ αὐτῶν βοιωταρχοῦντες Πυθάγγελός τε ὁ Φυλείδου καὶ Διέμπορος ὁ Ὀνητορίδου) ἐσῆλθον περὶ πρῶτον ὕπνον ξὺν ὅπλοις ἐς Πλάταιαν τῆς Βοιωτίας οὖσαν Ἀθηναίων ξυμμαχίδα.

SECTION 2.2.2
ἐπηγάγοντο δὲ καὶ ἀνέῳξαν τὰς πύλας Πλαταιῶν ἄνδρες, Ναυκλείδης τε καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ, βουλόμενοι ἰδίας ἕνεκα δυνάμεως ἄνδρας τε τῶν πολιτῶν τοὺς σφίσιν ὑπεναντίους διαφθεῖραι καὶ τὴν πόλιν Θηβαίοις προσποιῆσαι.

SECTION 2.2.3
ἔπραξαν δὲ ταῦτα δι’ Εὐρυμάχου τοῦ Λεοντιάδου, ἀνδρὸς Θηβαίων δυνατωτάτου. προϊδόντες γὰρ οἱ Θηβαῖοι ὅτι ἔσοιτο ὁ πόλεμος ἐβούλοντο τὴν Πλάταιαν αἰεὶ σφίσι διάφορον οὖσαν ἔτι ἐν εἰρήνῃ τε καὶ τοῦ πολέμου μήπω φανεροῦ καθεστῶτος προκαταλαβεῖν. ᾗ καὶ ῥᾷον ἔλαθον ἐσελθόντες, φυλακῆς οὐ προκαθεστηκυίας.

SECTION 2.2.4
θέμενοι δὲ ἐς τὴν ἀγορὰν τὰ ὅπλα τοῖς μὲν ἐπαγαγομένοις οὐκ ἐπείθοντο ὥστε εὐθὺς ἔργου ἔχεσθαι καὶ ἰέναι ἐπὶ τὰς οἰκίας τῶν ἐχθρῶν, γνώμην δ’ ἐποιοῦντο κηρύγμασί τε χρήσασθαι ἐπιτηδείοις καὶ ἐς ξύμβασιν μᾶλλον καὶ φιλίαν τὴν πόλιν ἀγαγεῖν (καὶ ἀνεῖπεν ὁ κῆρυξ, εἴ τις βούλεται κατὰ τὰ πάτρια τῶν πάντων Βοιωτῶν ξυμμαχεῖν, τίθεσθαι παρ᾽ αὑτοὺς τὰ ὅπλα), νομίζοντες σφίσι ῥᾳδίως τούτῳ τῷ τρόπῳ προσχωρήσειν τὴν πόλιν.

CHAPTER 2.3

SECTION 2.3.1
οἱ δὲ Πλαταιῆς ὡς ᾔσθοντο ἔνδον τε ὄντας τοὺς Θηβαίους καὶ ἐξαπιναίως κατειλημμένην τὴν πόλιν, καταδείσαντες καὶ νομίσαντες πολλῷ πλείους ἐσεληλυθέναι (οὐ γὰρ ἑώρων ἐν τῇ νυκτί) πρὸς ξύμβασιν ἐχώρησαν καὶ τοὺς λόγους δεξάμενοι ἡσύχαζον, ἄλλως τε καὶ ἐπειδὴ ἐς οὐδένα οὐδὲν ἐνεωτέριζον.

SECTION 2.3.2
πράσσοντες δέ πως ταῦτα κατενόησαν οὐ πολλοὺς τοὺς Θηβαίους ὄντας καὶ ἐνόμισαν ἐπιθέμενοι ῥᾳδίως κρατήσειν· τῷ γὰρ πλήθει τῶν Πλαταιῶν οὐ βουλομένῳ ἦν τῶν Ἀθηναίων ἀφίστασθαι.

SECTION 2.3.3
ἐδόκει οὖν ἐπιχειρητέα εἶναι, καὶ ξυνελέγοντο διορύσσοντες τοὺς κοινοὺς τοίχους παρ᾽ ἀλλήλους, ὅπως μὴ διὰ τῶν ὁδῶν φανεροὶ ὦσιν ἰόντες, ἁμάξας τε ἄνευ τῶν ὑποζυγίων ἐς τὰς ὁδοὺς καθίστασαν, ἵνα ἀντὶ τείχους ᾖ, καὶ τἆλλα ἐξήρτυον ᾗ ἕκαστον ἐφαίνετο πρὸς τὰ παρόντα ξύμφορον ἔσεσθαι.

SECTION 2.3.4
ἐπεὶ δὲ ὡς ἐκ τῶν δυνατῶν ἑτοῖμα ἦν, φυλάξαντες ἔτι νύκτα καὶ αὐτὸ τὸ περίορθρον ἐχώρουν ἐκ τῶν οἰκιῶν ἐπ’ αὐτούς, ὅπως μὴ κατὰ φῶς θαρσαλεωτέροις οὖσι προσφέροιντο καὶ σφίσιν ἐκ τοῦ ἴσου γίγνωνται, ἀλλ’ ἐν νυκτὶ φοβερώτεροι ὄντες ἥσσους ὦσι τῆς σφετέρας ἐμπειρίας τῆς κατὰ τὴν πόλιν. προσέβαλόν τε εὐθὺς καὶ ἐς χεῖρας ᾖσαν κατὰ τάχος.

CHAPTER 2.4

SECTION 2.4.1
οἱ δ’ ὡς ἔγνωσαν ἐξηπατημένοι, ξυνεστρέφοντό τε ἐν σφίσιν αὐτοῖς καὶ τὰς προσβολὰς ᾗ προσπίπτοιεν ἀπεωθοῦντο.

SECTION 2.4.2
καὶ δὶς μὲν ἢ τρὶς ἀπεκρούσαντο, ἔπειτα πολλῷ θορύβῳ αὐτῶν τε προσβαλόντων καὶ τῶν γυναικῶν καὶ τῶν οἰκετῶν ἅμα ἀπὸ τῶν οἰκιῶν κραυγῇ τε καὶ ὀλολυγῇ χρωμένων λίθοις τε καὶ κεράμῳ βαλλόντων, καὶ ὑετοῦ ἅμα διὰ νυκτὸς πολλοῦ ἐπιγενομένου, ἐφοβήθησαν καὶ τραπόμενοι ἔφευγον διὰ τῆς πόλεως, ἄπειροι μὲν ὄντες οἱ πλείους ἐν σκότῳ καὶ πηλῷ τῶν διόδων ᾗ χρὴ σωθῆναι (καὶ γὰρ τελευτῶντος τοῦ μηνὸς τὰ γιγνόμενα ἦν), ἐμπείρους δὲ ἔχοντες τοὺς διώκοντας τοῦ μὴ ἐκφεύγειν, ὥστε διεφθείροντο οἱ πολλοί.

SECTION 2.4.3
τῶν δὲ Πλαταιῶν τις τὰς πύλας ᾗ ἐσῆλθον καὶ αἵπερ ἦσαν μόναι ἀνεῳγμέναι ἔκλῃσε στυρακίῳ ἀκοντίου ἀντὶ βαλάνου χρησάμενος ἐς τὸν μοχλόν, ὥστε μηδὲ ταύτῃ ἔξοδον ἔτι εἶναι.

SECTION 2.4.4
διωκόμενοι δὲ κατὰ τὴν πόλιν οἱ μέν τινες αὐτῶν ἐπὶ τὸ τεῖχος ἀναβάντες ἔρριψαν ἐς τὸ ἔξω σφᾶς αὐτοὺς καὶ διεφθάρησαν οἱ πλείους, οἱ δὲ κατὰ πύλας ἐρήμους γυναικὸς δούσης πέλεκυν λαθόντες καὶ διακόψαντες τὸν μοχλὸν ἐξῆλθον οὐ πολλοί (αἴσθησις γὰρ ταχεῖα ἐπεγένετο), ἄλλοι δὲ ἄλλῃ τῆς πόλεως σποράδες ἀπώλλυντο.

SECTION 2.4.5
τὸ δὲ πλεῖστον καὶ ὅσον μάλιστα ἦν ξυνεστραμμένον ἐσπίπτουσιν ἐς οἴκημα μέγα, ὃ ἦν τοῦ τείχους καὶ αἱ θύραι ἀνεῳγμέναι ἔτυχον αὐτοῦ, οἰόμενοι πύλας τὰς θύρας τοῦ οἰκήματος εἶναι καὶ ἄντικρυς δίοδον ἐς τὸ ἔξω.

SECTION 2.4.6
ὁρῶντες δὲ αὐτοὺς οἱ Πλαταιῆς ἀπειλημμένους ἐβουλεύοντο εἴτε κατακαύσωσιν ὥσπερ ἔχουσιν, ἐμπρήσαντες τὸ οἴκημα, εἴτε τι ἄλλο χρήσωνται.

SECTION 2.4.7
τέλος δὲ οὗτοί τε καὶ ὅσοι ἄλλοι τῶν Θηβαίων περιῆσαν κατὰ τὴν πόλιν πλανώμενοι, ξυνέβησαν τοῖς Πλαταιεῦσι παραδοῦναι σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τὰ ὅπλα χρήσασθαι ὅτι ἂν βούλωνται.

SECTION 2.4.8
οἱ μὲν δὴ ἐν τῇ Πλαταίᾳ οὕτως ἐπεπράγεσαν·

CHAPTER 2.5

SECTION 2.5.1
οἱ δ’ ἄλλοι Θηβαῖοι, οὓς ἔδει ἔτι τῆς νυκτὸς παραγενέσθαι πανστρατιᾷ, εἴ τι ἄρα μὴ προχωροίη τοῖς ἐσεληλυθόσι, τῆς ἀγγελίας ἅμα καθ’ ὁδὸν αὐτοῖς ῥηθείσης περὶ τῶν γεγενημένων ἐπεβοήθουν.

SECTION 2.5.2
ἀπέχει δὲ ἡ Πλάταια τῶν Θηβῶν σταδίους ἑβδομήκοντα, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ γενόμενον τῆς νυκτὸς ἐποίησε βραδύτερον αὐτοὺς ἐλθεῖν· ὁ γὰρ Ἀσωπὸς ποταμὸς ἐρρύη μέγας καὶ οὐ ῥᾳδίως διαβατὸς ἦν.

SECTION 2.5.3
πορευόμενοί τε ἐν ὑετῷ καὶ τὸν ποταμὸν μόλις διαβάντες ὕστερον παρεγένοντο, ἤδη τῶν ἀνδρῶν τῶν μὲν διεφθαρμένων, τῶν δὲ ζώντων ἐχομένων.

SECTION 2.5.4
ὡς δ’ ᾔσθοντο οἱ Θηβαῖοι τὸ γεγενημένον, ἐπεβούλευον τοῖς ἔξω τῆς πόλεως τῶν Πλαταιῶν· ἦσαν γὰρ καὶ ἄνθρωποι κατὰ τοὺς ἀγροὺς καὶ κατασκευή, οἷα ἀπροσδοκήτου κακοῦ ἐν εἰρήνῃ γενομένου· ἐβούλοντο γὰρ σφίσιν, εἴ τινα λάβοιεν, ὑπάρχειν ἀντὶ τῶν ἔνδον, ἢν ἄρα τύχωσί τινες ἐζωγρημένοι. καὶ οἱ μὲν ταῦτα διενοοῦντο,

SECTION 2.5.5
οἱ δὲ Πλαταιῆς ἔτι διαβουλευομένων αὐτῶν ὑποτοπήσαντες τοιοῦτόν τι ἔσεσθαι καὶ δείσαντες περὶ τοῖς ἔξω κήρυκα ἐξέπεμψαν παρὰ τοὺς Θηβαίους, λέγοντες ὅτι οὔτε τὰ πεποιημένα ὅσια δράσειαν ἐν σπονδαῖς σφῶν πειράσαντες καταλαβεῖν τὴν πόλιν, τά τε ἔξω ἔλεγον αὐτοῖς μὴ ἀδικεῖν· εἰ δὲ μή, καὶ αὐτοὶ ἔφασαν αὐτῶν τοὺς ἄνδρας ἀποκτενεῖν οὓς ἔχουσι ζῶντας· ἀναχωρησάντων δὲ πάλιν ἐκ τῆς γῆς ἀποδώσειν αὐτοῖς τοὺς ἄνδρας.

SECTION 2.5.6
Θηβαῖοι μὲν ταῦτα λέγουσι καὶ ἐπομόσαι φασὶν αὐτούς· Πλαταιῆς δ’ οὐχ ὁμολογοῦσι τοὺς ἄνδρας εὐθὺς ὑποσχέσθαι ἀποδώσειν, ἀλλὰ λόγων πρῶτον γενομένων ἤν τι ξυμβαίνωσι, καὶ ἐπομόσαι οὔ φασιν.

SECTION 2.5.7
ἐκ δ’ οὖν τῆς γῆς ἀνεχώρησαν οἱ Θηβαῖοι οὐδὲν ἀδικήσαντες· οἱ δὲ Πλαταιῆς ἐπειδὴ τὰ ἐκ τῆς χώρας κατὰ τάχος ἐσεκομίσαντο, ἀπέκτειναν τοὺς ἄνδρας εὐθύς. ἦσαν δὲ ὀγδοήκοντα καὶ ἑκατὸν οἱ ληφθέντες, καὶ Εὐρύμαχος εἷς αὐτῶν ἦν, πρὸς ὃν ἔπραξαν οἱ προδιδόντες.

CHAPTER 2.6

SECTION 2.6.1
τοῦτο δὲ ποιήσαντες ἔς τε τὰς Ἀθήνας ἄγγελον ἔπεμπον καὶ τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν τοῖς Θηβαίοις, τά τε ἐν τῇ πόλει καθίσταντο πρὸς τὰ παρόντα ᾗ ἐδόκει αὐτοῖς.

SECTION 2.6.2
τοῖς δ’ Ἀθηναίοις ἠγγέλθη εὐθὺς τὰ περὶ τῶν Πλαταιῶν γεγενημένα, καὶ Βοιωτῶν τε παραχρῆμα ξυνέλαβον ὅσοι ἦσαν ἐν τῇ Ἀττικῇ καὶ ἐς τὴν Πλάταιαν ἔπεμψαν κήρυκα, κελεύοντες εἰπεῖν μηδὲν νεώτερον ποιεῖν περὶ τῶν ἀνδρῶν οὓς ἔχουσι Θηβαίων, πρὶν ἄν τι καὶ αὐτοὶ βουλεύσωσι περὶ αὐτῶν·

SECTION 2.6.3
οὐ γὰρ ἠγγέλθη αὐτοῖς ὅτι τεθνηκότες εἶεν. ἅμα γὰρ τῇ ἐσόδῳ γιγνομένῃ τῶν Θηβαίων ὁ πρῶτος ἄγγελος ἐξῄει, ὁ δὲ δεύτερος ἄρτι νενικημένων τε καὶ ξυνειλημμένων· καὶ τῶν ὕστερον οὐδὲν ᾔδεσαν. οὕτω δὴ οὐκ εἰδότες οἱ Ἀθηναῖοι ἐπέστελλον· ὁ δὲ κῆρυξ ἀφικόμενος ηὗρε τοὺς ἄνδρας διεφθαρμένους.

SECTION 2.6.4
καὶ μετὰ ταῦτα οἱ Ἀθηναῖοι στρατεύσαντες ἐς Πλάταιαν σῖτόν τε ἐσήγαγον καὶ φρουροὺς ἐγκατέλιπον, τῶν τε ἀνθρώπων τοὺς ἀχρειοτάτους ξὺν γυναιξὶ καὶ παισὶν ἐξεκόμισαν.

CHAPTER 2.7

SECTION 2.7.1
γεγενημένου δὲ τοῦ ἐν Πλαταιαῖς ἔργου καὶ λελυμένων λαμπρῶς τῶν σπονδῶν οἱ Ἀθηναῖοι παρεσκευάζοντο ὡς πολεμήσοντες, παρεσκευάζοντο δὲ καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, πρεσβείας τε μέλλοντες πέμπειν παρὰ βασιλέα καὶ ἄλλοσε πρὸς τοὺς βαρβάρους, εἴ ποθέν τινα ὠφελίαν ἤλπιζον ἑκάτεροι προσλήψεσθαι, πόλεις τε ξυμμαχίδας ποιούμενοι ὅσαι ἦσαν ἐκτὸς τῆς ἑαυτῶν δυνάμεως.

SECTION 2.7.2
καὶ Λακεδαιμονίοις μὲν πρὸς ταῖς αὐτοῦ ὑπαρχούσαις ἐξ Ἰταλίας καὶ Σικελίας τοῖς τἀκείνων ἑλομένοις ναῦς ἐπετάχθη ποιεῖσθαι κατὰ μέγεθος τῶν πόλεων, ὡς ἐς τὸν πάντα ἀριθμὸν πεντακοσίων νεῶν ἐσομένων, καὶ ἀργύριον ῥητὸν ἑτοιμάζειν, τά τε ἄλλα ἡσυχάζοντας καὶ Ἀθηναίους δεχομένους μιᾷ νηὶ ἕως ἂν ταῦτα παρασκευασθῇ.

SECTION 2.7.3
Ἀθηναῖοι δὲ τήν τε ὑπάρχουσαν ξυμμαχίαν ἐξήταζον καὶ ἐς τὰ περὶ Πελοπόννησον μᾶλλον χωρία ἐπρεσβεύοντο, Κέρκυραν καὶ Κεφαλληνίαν καὶ Ἀκαρνᾶνας καὶ Ζάκυνθον, ὁρῶντες, εἰ σφίσι φίλια ταῦτ’ εἴη βεβαίως, πέριξ τὴν Πελοπόννησον καταπολεμήσοντες.

CHAPTER 2.8

SECTION 2.8.1
ὀλίγον τε ἐπενόουν οὐδὲν ἀμφότεροι, ἀλλ’ ἔρρωντο ἐς τὸν πόλεμον οὐκ ἀπεικότως· ἀρχόμενοι γὰρ πάντες ὀξύτερον ἀντιλαμβάνονται, τότε δὲ καὶ νεότης πολλὴ μὲν οὖσα ἐν τῇ Πελοποννήσῳ, πολλὴ δ’ ἐν ταῖς Ἀθήναις οὐκ ἀκουσίως ὑπὸ ἀπειρίας ἥπτετο τοῦ πολέμου, ἥ τε ἄλλη Ἑλλὰς ἅπασα μετέωρος ἦν ξυνιουσῶν τῶν πρώτων πόλεων.

SECTION 2.8.2
καὶ πολλὰ μὲν λόγια ἐλέγετο, πολλὰ δὲ χρησμολόγοι ᾖδον ἔν τε τοῖς μέλλουσι πολεμήσειν καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσιν.

SECTION 2.8.3
ἔτι δὲ Δῆλος ἐκινήθη ὀλίγον πρὸ τούτων, πρότερον οὔπω σεισθεῖσα ἀφ’ οὗ Ἕλληνες μέμνηνται· ἐλέγετο δὲ καὶ ἐδόκει ἐπὶ τοῖς μέλλουσι γενήσεσθαι σημῆναι. εἴ τέ τι ἄλλο τοιουτότροπον ξυνέβη γενέσθαι, πάντα ἀνεζητεῖτο.

SECTION 2.8.4
ἡ δὲ εὔνοια παρὰ πολὺ ἐποίει τῶν ἀνθρώπων μᾶλλον ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους, ἄλλως τε καὶ προειπόντων ὅτι τὴν Ἑλλάδα ἐλευθεροῦσιν. ἔρρωτό τε πᾶς καὶ ἰδιώτης καὶ πόλις εἴ τι δύναιτο καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ ξυνεπιλαμβάνειν αὐτοῖς· ἐν τούτῳ τε κεκωλῦσθαι ἐδόκει ἑκάστῳ τὰ πράγματα ᾧ μή τις αὐτὸς παρέσται.

SECTION 2.8.5
οὕτως 〈ἐν〉 ὀργῇ εἶχον οἱ πλείους τοὺς Ἀθηναίους, οἱ μὲν τῆς ἀρχῆς ἀπολυθῆναι βουλόμενοι, οἱ δὲ μὴ ἀρχθῶσι φοβούμενοι.

CHAPTER 2.9

SECTION 2.9.1
παρασκευῇ μὲν οὖν καὶ γνώμῃ τοιαύτῃ ὥρμηντο, πόλεις δὲ ἑκάτεροι τάσδε ἔχοντες ξυμμάχους ἐς τὸν πόλεμον καθίσταντο.

SECTION 2.9.2
Λακεδαιμονίων μὲν οἵδε ξύμμαχοι· Πελοποννήσιοι μὲν οἱ ἐντὸς Ἰσθμοῦ πάντες πλὴν Ἀργείων καὶ Ἀχαιῶν (τούτοις δὲ ἐς ἀμφοτέρους φιλία ἦν· Πελληνῆς δὲ Ἀχαιῶν μόνοι ξυνεπολέμουν τὸ πρῶτον, ἔπειτα δὲ ὕστερον καὶ ἅπαντες), ἔξω δὲ Πελοποννήσου Μεγαρῆς, Βοιωτοί, Λοκροί, Φωκῆς, Ἀμπρακιῶται, Λευκάδιοι, Ἀνακτόριοι.

SECTION 2.9.3
τούτων ναυτικὸν παρείχοντο Κορίνθιοι, Μεγαρῆς, Σικυώνιοι, Πελληνῆς, Ἠλεῖοι, Ἀμπρακιῶται, Λευκάδιοι, ἱππέας δὲ Βοιωτοί, Φωκῆς, Λοκροί· αἱ δ’ ἄλλαι πόλεις πεζὸν παρεῖχον. αὕτη μὲν Λακεδαιμονίων ξυμμαχία·

SECTION 2.9.4
Ἀθηναίων δὲ Χῖοι, Λέσβιοι, Πλαταιῆς, Μεσσήνιοι οἱ ἐν Ναυπάκτῳ, Ἀκαρνάνων οἱ πλείους, Κερκυραῖοι, Ζακύνθιοι, καὶ ἄλλαι πόλεις αἱ ὑποτελεῖς οὖσαι ἐν ἔθνεσι τοσοῖσδε, Καρία ἡ ἐπὶ θαλάσσῃ, Δωριῆς Καρσὶ πρόσοικοι, Ἰωνία, Ἑλλήσποντος, τὰ ἐπὶ Θρᾴκης, νῆσοι ὅσαι ἐντὸς Πελοποννήσου καὶ Κρήτης πρὸς ἥλιον ἀνίσχοντα, πᾶσαι αἱ Κυκλάδες πλὴν Μήλου καὶ Θήρας.

SECTION 2.9.5
τούτων ναυτικὸν παρείχοντο Χῖοι, Λέσβιοι, Κερκυραῖοι, οἱ δ’ ἄλλοι πεζὸν καὶ χρήματα.

SECTION 2.9.6
ξυμμαχία μὲν αὕτη ἑκατέρων καὶ παρασκευὴ ἐς τὸν πόλεμον ἦν.

CHAPTER 2.10

SECTION 2.10.1
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι μετὰ τὰ ἐν Πλαταιαῖς εὐθὺς περιήγγελλον κατὰ τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν ἔξω ξυμμαχίδα στρατιὰν παρασκευάζεσθαι ταῖς πόλεσι τά τε ἐπιτήδεια οἷα εἰκὸς ἐπὶ ἔξοδον ἔκδημον ἔχειν, ὡς ἐσβαλοῦντες ἐς τὴν Ἀττικήν.

SECTION 2.10.2
ἐπειδὴ δὲ ἑκάστοις ἑτοῖμα γίγνοιτο, κατὰ τὸν χρόνον τὸν εἰρημένον ξυνῇσαν τὰ δύο μέρη ἀπὸ πόλεως ἑκάστης ἐς τὸν Ἰσθμόν.

SECTION 2.10.3
καὶ ἐπειδὴ πᾶν τὸ στράτευμα ξυνειλεγμένον ἦν, Ἀρχίδαμος ὁ βασιλεὺς τῶν Λακεδαιμονίων, ὅσπερ ἡγεῖτο τῆς ἐξόδου ταύτης, ξυγκαλέσας τοὺς στρατηγοὺς τῶν πόλεων πασῶν καὶ τοὺς μάλιστα ἐν τέλει καὶ ἀξιολογωτάτους παρῄνει τοιάδε.

CHAPTER 2.11

SECTION 2.11.1
‘ἄνδρες Πελοποννήσιοι καὶ ξύμμαχοι, καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν πολλὰς στρατείας καὶ ἐν αὐτῇ Πελοποννήσῳ καὶ ἔξω ἐποιήσαντο, καὶ ἡμῶν αὐτῶν οἱ πρεσβύτεροι οὐκ ἄπειροι πολέμων εἰσίν· ὅμως δὲ τῆσδε οὔπω μείζονα παρασκευὴν ἔχοντες ἐξήλθομεν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πόλιν δυνατωτάτην νῦν ἐρχόμεθα καὶ αὐτοὶ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι στρατεύοντες.

SECTION 2.11.2
δίκαιον οὖν ἡμᾶς μήτε τῶν πατέρων χείρους φαίνεσθαι μήτε ἡμῶν αὐτῶν τῆς δόξης ἐνδεεστέρους. ἡ γὰρ Ἑλλὰς πᾶσα τῇδε τῇ ὁρμῇ ἐπῆρται καὶ προσέχει τὴν γνώμην, εὔνοιαν ἔχουσα διὰ τὸ Ἀθηναίων ἔχθος πρᾶξαι ἡμᾶς ἃ ἐπινοοῦμεν.

SECTION 2.11.3
οὔκουν χρή, εἴ τῳ καὶ δοκοῦμεν πλήθει ἐπιέναι καὶ ἀσφάλεια πολλὴ εἶναι μὴ ἂν ἐλθεῖν τοὺς ἐναντίους ἡμῖν διὰ μάχης, τούτων ἕνεκα ἀμελέστερόν τι παρεσκευασμένους χωρεῖν, ἀλλὰ καὶ πόλεως ἑκάστης ἡγεμόνα καὶ στρατιώτην τὸ καθ’ αὑτὸν αἰεὶ προσδέχεσθαι ἐς κίνδυνόν τινα ἥξειν.

SECTION 2.11.4
ἄδηλα γὰρ τὰ τῶν πολέμων, καὶ ἐξ ὀλίγου τὰ πολλὰ καὶ δι’ ὀργῆς αἱ ἐπιχειρήσεις γίγνονται· πολλάκις τε τὸ ἔλασσον πλῆθος δεδιὸς ἄμεινον ἠμύνατο τοὺς πλέονας διὰ τὸ καταφρονοῦντας ἀπαρασκεύους γενέσθαι.

SECTION 2.11.5
χρὴ δὲ αἰεὶ ἐν τῇ πολεμίᾳ τῇ μὲν γνώμῃ θαρσαλέους στρατεύειν, τῷ δ’ ἔργῳ δεδιότας παρεσκευάσθαι· οὕτω γὰρ πρός τε τὸ ἐπιέναι τοῖς ἐναντίοις εὐψυχότατοι ἂν εἶεν πρός τε τὸ ἐπιχειρεῖσθαι ἀσφαλέστατοι.

SECTION 2.11.6
ἡμεῖς δὲ οὐδ’ ἐπὶ ἀδύνατον ἀμύνεσθαι οὕτω πόλιν ἐρχόμεθα, ἀλλὰ τοῖς πᾶσιν ἄριστα παρεσκευασμένην, ὥστε χρὴ καὶ πάνυ ἐλπίζειν διὰ μάχης ἰέναι αὐτούς, εἰ μὴ καὶ νῦν ὥρμηνται ἐν ᾧ οὔπω πάρεσμεν, ἀλλ’ ὅταν ἐν τῇ γῇ ὁρῶσιν ἡμᾶς δῃοῦντάς τε καὶ τἀκείνων φθείροντας.

SECTION 2.11.7
πᾶσι γὰρ ἐν τοῖς ὄμμασι καὶ ἐν τῷ παραυτίκα ὁρᾶν πάσχοντάς τι ἄηθες ὀργὴ προσπίπτει· καὶ οἱ λογισμῷ ἐλάχιστα χρώμενοι θυμῷ πλεῖστα ἐς ἔργον καθίστανται.

SECTION 2.11.8
Ἀθηναίους δὲ καὶ πλέον τι τῶν ἄλλων εἰκὸς τοῦτο δρᾶσαι, οἳ ἄρχειν τε τῶν ἄλλων ἀξιοῦσι καὶ ἐπιόντες τὴν τῶν πέλας δῃοῦν μᾶλλον ἢ τὴν αὑτῶν ὁρᾶν.

SECTION 2.11.9
ὡς οὖν ἐπὶ τοσαύτην πόλιν στρατεύοντες καὶ μεγίστην δόξαν οἰσόμενοι τοῖς τε προγόνοις καὶ ἡμῖν αὐτοῖς ἐπ’ ἀμφότερα ἐκ τῶν ἀποβαινόντων, ἕπεσθ’ ὅπῃ ἄν τις ἡγῆται, κόσμον καὶ φυλακὴν περὶ παντὸς ποιούμενοι καὶ τὰ παραγγελλόμενα ὀξέως δεχόμενοι· κάλλιστον γὰρ τόδε καὶ ἀσφαλέστατον, πολλοὺς ὄντας ἑνὶ κόσμῳ χρωμένους φαίνεσθαι.’

CHAPTER 2.12

SECTION 2.12.1
τοσαῦτα εἰπὼν καὶ διαλύσας τὸν ξύλλογον ὁ Ἀρχίδαμος Μελήσιππον πρῶτον ἀποστέλλει ἐς τὰς Ἀθήνας τὸν Διακρίτου ἄνδρα Σπαρτιάτην, εἴ τι ἄρα μᾶλλον ἐνδοῖεν οἱ Ἀθηναῖοι ὁρῶντες σφᾶς ἤδη ἐν ὁδῷ ὄντας.

SECTION 2.12.2
οἱ δὲ οὐ προσεδέξαντο αὐτὸν ἐς τὴν πόλιν οὐδ’ ἐπὶ τὸ κοινόν· ἦν γὰρ Περικλέους γνώμη πρότερον νενικηκυῖα κήρυκα καὶ πρεσβείαν μὴ προσδέχεσθαι Λακεδαιμονίων ἐξεστρατευμένων· ἀποπέμπουσιν οὖν αὐτὸν πρὶν ἀκοῦσαι καὶ ἐκέλευον ἐκτὸς ὅρων εἶναι αὐθημερόν, τό τε λοιπὸν ἀναχωρήσαντας ἐπὶ τὰ σφέτερα αὐτῶν, ἤν τι βούλωνται, πρεσβεύεσθαι. ξυμπέμπουσί τε τῷ Μελησίππῳ ἀγωγούς, ὅπως μηδενὶ ξυγγένηται.

SECTION 2.12.3
ὁ δ’ ἐπειδὴ ἐπὶ τοῖς ὁρίοις ἐγένετο καὶ ἔμελλε διαλύσεσθαι, τοσόνδε εἰπὼν ἐπορεύετο ὅτι ‘ἥδε ἡ ἡμέρα τοῖς Ἕλλησι μεγάλων κακῶν ἄρξει.’

SECTION 2.12.4
ὡς δὲ ἀφίκετο ἐς τὸ στρατόπεδον καὶ ἔγνω ὁ Ἀρχίδαμος ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι οὐδέν πω ἐνδώσουσιν, οὕτω δὴ ἄρας τῷ στρατῷ προυχώρει ἐς τὴν γῆν αὐτῶν.

SECTION 2.12.5
Βοιωτοὶ δὲ μέρος μὲν τὸ σφέτερον καὶ τοὺς ἱππέας παρείχοντο Πελοποννησίοις ξυστρατεύειν, τοῖς δὲ λειπομένοις ἐς Πλάταιαν ἐλθόντες τὴν γῆν ἐδῄουν.

CHAPTER 2.13

SECTION 2.13.1
ἔτι δὲ τῶν Πελοποννησίων ξυλλεγομένων τε ἐς τὸν Ἰσθμὸν καὶ ἐν ὁδῷ ὄντων, πρὶν ἐσβαλεῖν ἐς τὴν Ἀττικήν, Περικλῆς ὁ Ξανθίππου στρατηγὸς ὢν Ἀθηναίων δέκατος αὐτός, ὡς ἔγνω τὴν ἐσβολὴν ἐσομένην, ὑποτοπήσας, ὅτι Ἀρχίδαμος αὐτῷ ξένος ὢν ἐτύγχανε, μὴ πολλάκις ἢ αὐτὸς ἰδίᾳ βουλόμενος χαρίζεσθαι τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ παραλίπῃ καὶ μὴ δῃώσῃ, ἢ καὶ Λακεδαιμονίων κελευσάντων ἐπὶ διαβολῇ τῇ ἑαυτοῦ γένηται τοῦτο, ὥσπερ καὶ τὰ ἄγη ἐλαύνειν προεῖπον ἕνεκα ἐκείνου, προηγόρευε τοῖς Ἀθηναίοις ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ὅτι Ἀρχίδαμος μέν οἱ ξένος εἴη, οὐ μέντοι ἐπὶ κακῷ γε τῆς πόλεως γένοιτο, τοὺς δὲ ἀγροὺς τοὺς ἑαυτοῦ καὶ οἰκίας ἢν ἄρα μὴ δῃώσωσιν οἱ πολέμιοι ὥσπερ καὶ τὰ τῶν ἄλλων, ἀφίησιν αὐτὰ δημόσια εἶναι καὶ μηδεμίαν οἱ ὑποψίαν κατὰ ταῦτα γίγνεσθαι.

SECTION 2.13.2
παρῄνει δὲ καὶ περὶ τῶν παρόντων ἅπερ καὶ πρότερον, παρασκευάζεσθαί τε ἐς τὸν πόλεμον καὶ τὰ ἐκ τῶν ἀγρῶν ἐσκομίζεσθαι, ἔς τε μάχην μὴ ἐπεξιέναι, ἀλλὰ τὴν πόλιν ἐσελθόντας φυλάσσειν, καὶ τὸ ναυτικόν, ᾗπερ ἰσχύουσιν, ἐξαρτύεσθαι, τά τε τῶν ξυμμάχων διὰ χειρὸς ἔχειν, λέγων τὴν ἰσχὺν αὐτοῖς ἀπὸ τούτων εἶναι τῶν χρημάτων τῆς προσόδου, τὰ δὲ πολλὰ τοῦ πολέμου γνώμῃ καὶ χρημάτων περιουσίᾳ κρατεῖσθαι.

SECTION 2.13.3
θαρσεῖν τε ἐκέλευε προσιόντων μὲν ἑξακοσίων ταλάντων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ φόρου κατ᾽ ἐνιαυτὸν ἀπὸ τῶν ξυμμάχων τῇ πόλει ἄνευ τῆς ἄλλης προσόδου, ὑπαρχόντων δὲ ἐν τῇ ἀκροπόλει ἔτι τότε ἀργυρίου ἐπισήμου ἑξακισχιλίων ταλάντων (τὰ γὰρ πλεῖστα τριακοσίων ἀποδέοντα μύρια ἐγένετο, ἀφ’ ὧν ἔς τε τὰ προπύλαια τῆς ἀκροπόλεως καὶ τἆλλα οἰκοδομήματα καὶ ἐς Ποτείδαιαν ἀπανηλώθη),

SECTION 2.13.4
χωρὶς δὲ χρυσίου ἀσήμου καὶ ἀργυρίου ἔν τε ἀναθήμασιν ἰδίοις καὶ δημοσίοις καὶ ὅσα ἱερὰ σκεύη περί τε τὰς πομπὰς καὶ τοὺς ἀγῶνας καὶ σκῦλα Μηδικὰ καὶ εἴ τι τοιουτότροπον, οὐκ ἐλάσσονος [ἦν] ἢ πεντακοσίων ταλάντων.

SECTION 2.13.5
ἔτι δὲ καὶ τὰ ἐκ τῶν ἄλλων ἱερῶν προσετίθει χρήματα οὐκ ὀλίγα, οἷς χρήσεσθαι αὐτούς, καὶ ἢν πάνυ ἐξείργωνται πάντων, καὶ αὐτῆς τῆς θεοῦ τοῖς περικειμένοις χρυσίοις· ἀπέφαινε δ’ ἔχον τὸ ἄγαλμα τεσσαράκοντα τάλαντα σταθμὸν χρυσίου ἀπέφθου, καὶ περιαιρετὸν εἶναι ἅπαν. χρησαμένους τε ἐπὶ σωτηρίᾳ ἔφη χρῆναι μὴ ἐλάσσω ἀντικαταστῆσαι πάλιν.

SECTION 2.13.6
χρήμασι μὲν οὖν οὕτως ἐθάρσυνεν αὐτούς, ὁπλίτας δὲ τρισχιλίους καὶ μυρίους εἶναι ἄνευ τῶν ἐν τοῖς φρουρίοις καὶ τῶν παρ’ ἔπαλξιν ἑξακισχιλίων καὶ μυρίων.

SECTION 2.13.7
τοσοῦτοι γὰρ ἐφύλασσον τὸ πρῶτον ὁπότε οἱ πολέμιοι ἐσβάλοιεν, ἀπό τε τῶν πρεσβυτάτων καὶ τῶν νεωτάτων, καὶ μετοίκων ὅσοι ὁπλῖται ἦσαν. τοῦ τε γὰρ Φαληρικοῦ τείχους στάδιοι ἦσαν πέντε καὶ τριάκοντα πρὸς τὸν κύκλον τοῦ ἄστεως, καὶ αὐτοῦ τοῦ κύκλου τὸ φυλασσόμενον τρεῖς καὶ τεσσαράκοντα (ἔστι δὲ αὐτοῦ ὃ καὶ ἀφύλακτον ἦν, τὸ μεταξὺ τοῦ τε μακροῦ καὶ τοῦ Φαληρικοῦ), τὰ δὲ μακρὰ τείχη πρὸς τὸν Πειραιᾶ τεσσαράκοντα σταδίων, ὧν τὸ ἔξωθεν ἐτηρεῖτο· καὶ τοῦ Πειραιῶς ξὺν Μουνιχίᾳ ἑξήκοντα μὲν σταδίων ὁ ἅπας περίβολος, τὸ δ’ ἐν φυλακῇ ὂν ἥμισυ τούτου.

SECTION 2.13.8
ἱππέας δὲ ἀπέφαινε διακοσίους καὶ χιλίους ξὺν ἱπποτοξόταις, ἑξακοσίους δὲ καὶ χιλίους τοξότας, καὶ τριήρεις τὰς πλωίμους τριακοσίας.

SECTION 2.13.9
ταῦτα γὰρ ὑπῆρχεν Ἀθηναίοις καὶ οὐκ ἐλάσσω ἕκαστα τούτων, ὅτε ἡ ἐσβολὴ τὸ πρῶτον ἔμελλε Πελοποννησίων ἔσεσθαι καὶ ἐς τὸν πόλεμον καθίσταντο. ἔλεγε δὲ καὶ ἄλλα οἷάπερ εἰώθει Περικλῆς ἐς ἀπόδειξιν τοῦ περιέσεσθαι τῷ πολέμῳ.

CHAPTER 2.14

SECTION 2.14.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ἀκούσαντες ἀνεπείθοντό τε καὶ ἐσεκομίζοντο ἐκ τῶν ἀγρῶν παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ τὴν ἄλλην κατασκευὴν ᾗ κατ’ οἶκον ἐχρῶντο, καὶ αὐτῶν τῶν οἰκιῶν καθαιροῦντες τὴν ξύλωσιν· πρόβατα δὲ καὶ ὑποζύγια ἐς τὴν Εὔβοιαν διεπέμψαντο καὶ ἐς τὰς νήσους τὰς ἐπικειμένας.

SECTION 2.14.2
χαλεπῶς δὲ αὐτοῖς διὰ τὸ αἰεὶ εἰωθέναι τοὺς πολλοὺς ἐν τοῖς ἀγροῖς διαιτᾶσθαι ἡ ἀνάστασις ἐγίγνετο.

CHAPTER 2.15

SECTION 2.15.1
ξυνεβεβήκει δὲ ἀπὸ τοῦ πάνυ ἀρχαίου ἑτέρων μᾶλλον Ἀθηναίοις τοῦτο. ἐπὶ γὰρ Κέκροπος καὶ τῶν πρώτων βασιλέων ἡ Ἀττικὴ ἐς Θησέα αἰεὶ κατὰ πόλεις ᾠκεῖτο πρυτανεῖά τε ἐχούσας καὶ ἄρχοντας, καὶ ὁπότε μή τι δείσειαν, οὐ ξυνῇσαν βουλευσόμενοι ὡς τὸν βασιλέα, ἀλλ᾽ αὐτοὶ ἕκαστοι ἐπολίτευον καὶ ἐβουλεύοντο· καί τινες καὶ ἐπολέμησάν ποτε αὐτῶν, ὥσπερ καὶ Ἐλευσίνιοι μετ’ Εὐμόλπου πρὸς Ἐρεχθέα.

SECTION 2.15.2
ἐπειδὴ δὲ Θησεὺς ἐβασίλευσε, γενόμενος μετὰ τοῦ ξυνετοῦ καὶ δυνατὸς τά τε ἄλλα διεκόσμησε τὴν χώραν καὶ καταλύσας τῶν ἄλλων πόλεων τά τε βουλευτήρια καὶ τὰς ἀρχὰς ἐς τὴν νῦν πόλιν οὖσαν, ἓν βουλευτήριον ἀποδείξας καὶ πρυτανεῖον, ξυνῴκισε πάντας, καὶ νεμομένους τὰ αὑτῶν ἑκάστους ἅπερ καὶ πρὸ τοῦ ἠνάγκασε μιᾷ πόλει ταύτῃ χρῆσθαι, ἣ ἁπάντων ἤδη ξυντελούντων ἐς αὐτὴν μεγάλη γενομένη παρεδόθη ὑπὸ Θησέως τοῖς ἔπειτα· καὶ ξυνοίκια ἐξ ἐκείνου Ἀθηναῖοι ἔτι καὶ νῦν τῇ θεῷ ἑορτὴν δημοτελῆ ποιοῦσιν.

SECTION 2.15.3
τὸ δὲ πρὸ τοῦ ἡ ἀκρόπολις ἡ νῦν οὖσα πόλις ἦν, καὶ τὸ ὑπ’ αὐτὴν πρὸς νότον μάλιστα τετραμμένον.

SECTION 2.15.4
τεκμήριον δέ· τὰ γὰρ ἱερὰ ἐν αὐτῇ τῇ ἀκροπόλει † καὶ ἄλλων θεῶν ἐστὶ καὶ τὰ ἔξω πρὸς τοῦτο τὸ μέρος τῆς πόλεως μᾶλλον ἵδρυται, τό τε τοῦ Διὸς τοῦ Ὀλυμπίου καὶ τὸ Πύθιον καὶ τὸ τῆς Γῆς καὶ τὸ 〈τοῦ〉 ἐν Λίμναις Διονύσου, ᾧ τὰ ἀρχαιότερα Διονύσια [τῇ δωδεκάτῃ] ποιεῖται ἐν μηνὶ Ἀνθεστηριῶνι, ὥσπερ καὶ οἱ ἀπ’ Ἀθηναίων Ἴωνες ἔτι καὶ νῦν νομίζουσιν. ἵδρυται δὲ καὶ ἄλλα ἱερὰ ταύτῃ ἀρχαῖα.

SECTION 2.15.5
καὶ τῇ κρήνῃ τῇ νῦν μὲν τῶν τυράννων οὕτω σκευασάντων Ἐννεακρούνῳ καλουμένῃ, τὸ δὲ πάλαι φανερῶν τῶν πηγῶν οὐσῶν Καλλιρρόῃ ὠνομασμένῃ, ἐκεῖνοί τε ἐγγὺς οὔσῃ τὰ πλείστου ἄξια ἐχρῶντο, καὶ νῦν ἔτι ἀπὸ τοῦ ἀρχαίου πρό τε γαμικῶν καὶ ἐς ἄλλα τῶν ἱερῶν νομίζεται τῷ ὕδατι χρῆσθαι·

SECTION 2.15.6
καλεῖται δὲ διὰ τὴν παλαιὰν ταύτῃ κατοίκησιν καὶ ἡ ἀκρόπολις μέχρι τοῦδε ἔτι ὑπ᾽ Ἀθηναίων πόλις.

CHAPTER 2.16

SECTION 2.16.1
τῇ τε οὖν ἐπὶ πολὺ κατὰ τὴν χώραν αὐτονόμῳ οἰκήσει μετεῖχον οἱ Ἀθηναῖοι, καὶ ἐπειδὴ ξυνῳκίσθησαν, διὰ τὸ ἔθος ἐν τοῖς ἀγροῖς ὅμως οἱ πλείους τῶν τε ἀρχαίων καὶ τῶν ὕστερον μέχρι τοῦδε τοῦ πολέμου γενόμενοί τε καὶ οἰκήσαντες οὐ ῥᾳδίως πανοικεσίᾳ τὰς μεταναστάσεις ἐποιοῦντο, ἄλλως τε καὶ ἄρτι ἀνειληφότες τὰς κατασκευὰς μετὰ τὰ Μηδικά·

SECTION 2.16.2
ἐβαρύνοντο δὲ καὶ χαλεπῶς ἔφερον οἰκίας τε καταλείποντες καὶ ἱερὰ ἃ διὰ παντὸς ἦν αὐτοῖς ἐκ τῆς κατὰ τὸ ἀρχαῖον πολιτείας πάτρια δίαιτάν τε μέλλοντες μεταβάλλειν καὶ οὐδὲν ἄλλο ἢ πόλιν τὴν αὑτοῦ ἀπολείπων ἕκαστος.

CHAPTER 2.17

SECTION 2.17.1
ἐπειδή τε ἀφίκοντο ἐς τὸ ἄστυ, ὀλίγοις μέν τισιν ὑπῆρχον οἰκήσεις καὶ παρὰ φίλων τινὰς ἢ οἰκείων καταφυγή, οἱ δὲ πολλοὶ τά τε ἐρῆμα τῆς πόλεως ᾤκησαν καὶ τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ἡρῷα πάντα πλὴν τῆς ἀκροπόλεως καὶ τοῦ Ἐλευσινίου καὶ εἴ τι ἄλλο βεβαίως κλῃστὸν ἦν· τό τε Πελαργικὸν καλούμενον τὸ ὑπὸ τὴν ἀκρόπολιν, ὃ καὶ ἐπάρατόν τε ἦν μὴ οἰκεῖν καί τι καὶ Πυθικοῦ μαντείου ἀκροτελεύτιον τοιόνδε διεκώλυε, λέγον ὡς ‘τὸ Πελαργικὸν ἀργὸν ἄμεινον,’ ὅμως ὑπὸ τῆς παραχρῆμα ἀνάγκης ἐξῳκήθη.

SECTION 2.17.2
καί μοι δοκεῖ τὸ μαντεῖον τοὐναντίον ξυμβῆναι ἢ προσεδέχοντο· οὐ γὰρ διὰ τὴν παράνομον ἐνοίκησιν αἱ ξυμφοραὶ γενέσθαι τῇ πόλει, ἀλλὰ διὰ τὸν πόλεμον ἡ ἀνάγκη τῆς οἰκήσεως, ὃν οὐκ ὀνομάζον τὸ μαντεῖον προῄδει μὴ ἐπ’ ἀγαθῷ ποτὲ αὐτὸ κατοικισθησόμενον.

SECTION 2.17.3
κατεσκευάσαντο δὲ καὶ ἐν τοῖς πύργοις τῶν τειχῶν πολλοὶ καὶ ὡς ἕκαστός που ἐδύνατο· οὐ γὰρ ἐχώρησε ξυνελθόντας αὐτοὺς ἡ πόλις, ἀλλ’ ὕστερον δὴ τά τε μακρὰ τείχη ᾤκησαν κατανειμάμενοι καὶ τοῦ Πειραιῶς τὰ πολλά.

SECTION 2.17.4
ἅμα δὲ καὶ τῶν πρὸς τὸν πόλεμον ἥπτοντο, ξυμμάχους τε ἀγείροντες καὶ τῇ Πελοποννήσῳ ἑκατὸν νεῶν ἐπίπλουν ἐξαρτύοντες.

SECTION 2.17.5
καὶ οἱ μὲν ἐν τούτῳ παρασκευῆς ἦσαν.

CHAPTER 2.18

SECTION 2.18.1
ὁ δὲ στρατὸς τῶν Πελοποννησίων προϊὼν ἀφίκετο τῆς Ἀττικῆς ἐς Οἰνόην πρῶτον, ᾗπερ ἔμελλον ἐσβαλεῖν. καὶ ὡς ἐκαθέζοντο, προσβολὰς παρεσκευάζοντο τῷ τείχει ποιησόμενοι μηχαναῖς τε καὶ ἄλλῳ τρόπῳ·

SECTION 2.18.2
ἡ γὰρ Οἰνόη οὖσα ἐν μεθορίοις τῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐτετείχιστο, καὶ αὐτῷ φρουρίῳ οἱ Ἀθηναῖοι ἐχρῶντο ὁπότε πόλεμος καταλάβοι. τάς τε οὖν προσβολὰς ηὐτρεπίζοντο καὶ ἄλλως ἐνδιέτριψαν χρόνον περὶ αὐτήν.

SECTION 2.18.3
αἰτίαν τε οὐκ ἐλαχίστην Ἀρχίδαμος ἔλαβεν ἀπ’ αὐτοῦ, δοκῶν καὶ ἐν τῇ ξυναγωγῇ τοῦ πολέμου μαλακὸς εἶναι καὶ τοῖς Ἀθηναίοις ἐπιτήδειος, οὐ παραινῶν προθύμως πολεμεῖν· ἐπειδή τε ξυνελέγετο ὁ στρατός, ἥ τε ἐν τῷ Ἰσθμῷ ἐπιμονὴ γενομένη καὶ κατὰ τὴν ἄλλην πορείαν ἡ σχολαιότης διέβαλεν αὐτόν, μάλιστα δὲ ἡ ἐν τῇ Οἰνόῃ ἐπίσχεσις.

SECTION 2.18.4
οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι ἐσεκομίζοντο ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ, καὶ ἐδόκουν οἱ Πελοποννήσιοι ἐπελθόντες ἂν διὰ τάχους πάντα ἔτι ἔξω καταλαβεῖν, εἰ μὴ διὰ τὴν ἐκείνου μέλλησιν.

SECTION 2.18.5
ἐν τοιαύτῃ μὲν ὀργῇ ὁ στρατὸς τὸν Ἀρχίδαμον ἐν τῇ καθέδρᾳ εἶχεν. ὁ δὲ προσδεχόμενος, ὡς λέγεται, τοὺς Ἀθηναίους τῆς γῆς ἔτι ἀκεραίου οὔσης ἐνδώσειν τι καὶ κατοκνήσειν περιιδεῖν αὐτὴν τμηθεῖσαν, ἀνεῖχεν.

CHAPTER 2.19

SECTION 2.19.1
ἐπειδὴ μέντοι προσβαλόντες τῇ Οἰνόῃ καὶ πᾶσαν ἰδέαν πειράσαντες οὐκ ἐδύναντο ἑλεῖν, οἵ τε Ἀθηναῖοι οὐδὲν ἐπεκηρυκεύοντο, οὕτω δὴ ὁρμήσαντες ἀπ’ αὐτῆς μετὰ τὰ ἐν Πλαταίᾳ [τῶν ἐσελθόντων Θηβαίων] γενόμενα ἡμέρᾳ ὀγδοηκοστῇ μάλιστα, θέρους καὶ τοῦ σίτου ἀκμάζοντος, ἐσέβαλον ἐς τὴν Ἀττικήν· ἡγεῖτο δὲ Ἀρχίδαμος ὁ Ζευξιδάμου, Λακεδαιμονίων βασιλεύς.

SECTION 2.19.2
καὶ καθεζόμενοι ἔτεμνον πρῶτον μὲν Ἐλευσῖνα καὶ τὸ Θριάσιον πεδίον καὶ τροπήν τινα τῶν Ἀθηναίων ἱππέων περὶ τοὺς Ῥείτους καλουμένους ἐποιήσαντο· ἔπειτα προυχώρουν ἐν δεξιᾷ ἔχοντες τὸ Αἰγάλεων ὄρος διὰ Κρωπιᾶς, ἕως ἀφίκοντο ἐς Ἀχαρνάς, χωρίον μέγιστον τῆς Ἀττικῆς τῶν δήμων καλουμένων, καὶ καθεζόμενοι ἐς αὐτὸ στρατόπεδόν τε ἐποιήσαντο χρόνον τε πολὺν ἐμμείναντες ἔτεμνον.

CHAPTER 2.20

SECTION 2.20.1
γνώμῃ δὲ τοιᾷδε λέγεται τὸν Ἀρχίδαμον περί τε τὰς Ἀχαρνὰς ὡς ἐς μάχην ταξάμενον μεῖναι καὶ ἐς τὸ πεδίον ἐκείνῃ τῇ ἐσβολῇ οὐ καταβῆναι·

SECTION 2.20.2
τοὺς γὰρ Ἀθηναίους ἤλπιζεν, ἀκμάζοντάς τε νεότητι πολλῇ καὶ παρεσκευασμένους ἐς πόλεμον ὡς οὔπω πρότερον, ἴσως ἂν ἐπεξελθεῖν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἂν περιιδεῖν τμηθῆναι.

SECTION 2.20.3
ἐπειδὴ οὖν αὐτῷ ἐς Ἐλευσῖνα καὶ τὸ Θριάσιον πεδίον οὐκ ἀπήντησαν, πεῖραν ἐποιεῖτο περὶ τὰς Ἀχαρνὰς καθήμενος εἰ ἐπεξίασιν·

SECTION 2.20.4
ἅμα μὲν γὰρ αὐτῷ ὁ χῶρος ἐπιτήδειος ἐφαίνετο ἐνστρατοπεδεῦσαι, ἅμα δὲ καὶ οἱ Ἀχαρνῆς μέγα μέρος ὄντες τῆς πόλεως (τρισχίλιοι γὰρ ὁπλῖται ἐγένοντο) οὐ περιόψεσθαι ἐδόκουν τὰ σφέτερα διαφθαρέντα, ἀλλ’ ὁρμήσειν καὶ τοὺς πάντας ἐς μάχην. εἴ τε καὶ μὴ ἐπεξέλθοιεν ἐκείνῃ τῇ ἐσβολῇ οἱ Ἀθηναῖοι, ἀδεέστερον ἤδη ἐς τὸ ὕστερον τό τε πεδίον τεμεῖν καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν πόλιν χωρήσεσθαι· τοὺς γὰρ Ἀχαρνέας ἐστερημένους τῶν σφετέρων οὐχ ὁμοίως προθύμους ἔσεσθαι ὑπὲρ τῆς τῶν ἄλλων κινδυνεύειν, στάσιν δ’ ἐνέσεσθαι τῇ γνώμῃ.

SECTION 2.20.5
τοιαύτῃ μὲν διανοίᾳ ὁ Ἀρχίδαμος περὶ τὰς Ἀχαρνὰς ἦν.

CHAPTER 2.21

SECTION 2.21.1
Ἀθηναῖοι δὲ μέχρι μὲν οὗ περὶ Ἐλευσῖνα καὶ τὸ Θριάσιον πεδίον ὁ στρατὸς ἦν, καί τινα ἐλπίδα εἶχον ἐς τὸ ἐγγυτέρω αὐτοὺς μὴ προϊέναι, μεμνημένοι καὶ Πλειστοάνακτα τὸν Παυσανίου Λακεδαιμονίων βασιλέα, ὅτε ἐσβαλὼν τῆς Ἀττικῆς ἐς Ἐλευσῖνα καὶ Θριῶζε στρατῷ Πελοποννησίων πρὸ τοῦδε τοῦ πολέμου τέσσαρσι καὶ δέκα ἔτεσιν ἀνεχώρησε πάλιν ἐς τὸ πλέον οὐκέτι προελθών (δι’ ὃ δὴ καὶ ἡ φυγὴ αὐτῷ ἐγένετο ἐκ Σπάρτης δόξαντι χρήμασι πεισθῆναι [τὴν ἀναχώρησιν])·

SECTION 2.21.2
ἐπειδὴ δὲ περὶ Ἀχαρνὰς εἶδον τὸν στρατὸν ἑξήκοντα σταδίους τῆς πόλεως ἀπέχοντα, οὐκέτι ἀνασχετὸν ἐποιοῦντο, ἀλλ’ αὐτοῖς, ὡς εἰκός, γῆς τεμνομένης ἐν τῷ ἐμφανεῖ, ὃ οὔπω ἑοράκεσαν οἵ γε νεώτεροι, οὐδ’ οἱ πρεσβύτεροι πλὴν τὰ Μηδικά, δεινὸν ἐφαίνετο καὶ ἐδόκει τοῖς τε ἄλλοις καὶ μάλιστα τῇ νεότητι ἐπεξιέναι καὶ μὴ περιορᾶν.

SECTION 2.21.3
κατὰ ξυστάσεις τε γιγνόμενοι ἐν πολλῇ ἔριδι ἦσαν, οἱ μὲν κελεύοντες ἐπεξιέναι, οἱ δέ τινες οὐκ ἐῶντες. χρησμολόγοι τε ᾖδον χρησμοὺς παντοίους, ὧν ἀκροᾶσθαι ὡς ἕκαστος ὥρμητο. οἵ τε Ἀχαρνῆς οἰόμενοι παρὰ σφίσιν αὐτοῖς οὐκ ἐλαχίστην μοῖραν εἶναι Ἀθηναίων, ὡς αὐτῶν ἡ γῆ ἐτέμνετο, ἐνῆγον τὴν ἔξοδον μάλιστα. παντί τε τρόπῳ ἀνηρέθιστο ἡ πόλις, καὶ τὸν Περικλέα ἐν ὀργῇ εἶχον, καὶ ὧν παρῄνεσε πρότερον ἐμέμνηντο οὐδέν, ἀλλ᾽ ἐκάκιζον ὅτι στρατηγὸς ὢν οὐκ ἐπεξάγοι, αἴτιόν τε σφίσιν ἐνόμιζον πάντων ὧν ἔπασχον.

CHAPTER 2.22

SECTION 2.22.1
Περικλῆς δὲ ὁρῶν μὲν αὐτοὺς πρὸς τὸ παρὸν χαλεπαίνοντας καὶ οὐ τὰ ἄριστα φρονοῦντας, πιστεύων δὲ ὀρθῶς γιγνώσκειν περὶ τοῦ μὴ ἐπεξιέναι, ἐκκλησίαν τε οὐκ ἐποίει αὐτῶν οὐδὲ ξύλλογον οὐδένα, τοῦ μὴ ὀργῇ τι μᾶλλον ἢ γνώμῃ ξυνελθόντας ἐξαμαρτεῖν, τήν τε πόλιν ἐφύλασσε καὶ δι’ ἡσυχίας μάλιστα ὅσον ἐδύνατο εἶχεν.

SECTION 2.22.2
ἱππέας μέντοι ἐξέπεμπεν αἰεὶ τοῦ μὴ προδρόμους ἀπὸ τῆς στρατιᾶς ἐσπίπτοντας ἐς τοὺς ἀγροὺς τοὺς ἐγγὺς τῆς πόλεως κακουργεῖν· καὶ ἱππομαχία τις ἐγένετο βραχεῖα ἐν Φρυγίοις τῶν τε Ἀθηναίων τέλει ἑνὶ τῶν ἱππέων καὶ Θεσσαλοῖς μετ’ αὐτῶν πρὸς τοὺς Βοιωτῶν ἱππέας, ἐν ᾗ οὐκ ἔλασσον ἔσχον οἱ Ἀθηναῖοι καὶ Θεσσαλοί, μέχρι οὗ προσβοηθησάντων τοῖς Βοιωτοῖς τῶν ὁπλιτῶν τροπὴ ἐγένετο αὐτῶν καὶ ἀπέθανον τῶν Θεσσαλῶν καὶ Ἀθηναίων οὐ πολλοί· ἀνείλοντο μέντοι αὐτοὺς αὐθημερὸν ἀσπόνδους.

SECTION 2.22.3
καὶ οἱ Πελοποννήσιοι τροπαῖον τῇ ὑστεραίᾳ ἔστησαν. ἡ δὲ βοήθεια αὕτη τῶν Θεσσαλῶν κατὰ τὸ παλαιὸν ξυμμαχικὸν ἐγένετο τοῖς Ἀθηναίοις, καὶ ἀφίκοντο παρ’ αὐτοὺς Λαρισαῖοι, Φαρσάλιοι, [Παράσιοι], Κραννώνιοι, Πυράσιοι, Γυρτώνιοι, Φεραῖοι. ἡγοῦντο δὲ αὐτῶν ἐκ μὲν Λαρίσης Πολυμήδης καὶ Ἀριστόνους, ἀπὸ τῆς στάσεως ἑκάτερος, ἐκ δὲ Φαρσάλου Μένων· ἦσαν δὲ καὶ τῶν ἄλλων κατὰ πόλεις ἄρχοντες.

CHAPTER 2.23

SECTION 2.23.1
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι, ἐπειδὴ οὐκ ἐπεξῇσαν αὐτοῖς οἱ Ἀθηναῖοι ἐς μάχην, ἄραντες ἐκ τῶν Ἀχαρνῶν ἐδῄουν τῶν δήμων τινὰς ἄλλους τῶν μεταξὺ Πάρνηθος καὶ Βριλησσοῦ ὄρους.

SECTION 2.23.2
ὄντων δὲ αὐτῶν ἐν τῇ γῇ οἱ Ἀθηναῖοι ἀπέστειλαν τὰς ἑκατὸν ναῦς περὶ Πελοπόννησον ἅσπερ παρεσκευάζοντο καὶ χιλίους ὁπλίτας ἐπ’ αὐτῶν καὶ τοξότας τετρακοσίους· ἐστρατήγει δὲ Καρκίνος τε ὁ Ξενοτίμου καὶ Πρωτέας ὁ Ἐπικλέους καὶ Σωκράτης ὁ Ἀντιγένους.

SECTION 2.23.3
καὶ οἱ μὲν ἄραντες τῇ παρασκευῇ ταύτῃ περιέπλεον, οἱ δὲ Πελοποννήσιοι χρόνον ἐμμείναντες ἐν τῇ Ἀττικῇ ὅσου εἶχον τὰ ἐπιτήδεια ἀνεχώρησαν διὰ Βοιωτῶν, οὐχ ᾗπερ ἐσέβαλον· παριόντες δὲ Ὠρωπὸν τὴν γῆν τὴν Γραϊκὴν καλουμένην, ἣν νέμονται Ὠρώπιοι Ἀθηναίων ὑπήκοοι, ἐδῄωσαν. ἀφικόμενοι δὲ ἐς Πελοπόννησον διελύθησαν κατὰ πόλεις ἕκαστοι.

CHAPTER 2.24

SECTION 2.24.1
ἀναχωρησάντων δὲ αὐτῶν οἱ Ἀθηναῖοι φυλακὰς κατεστήσαντο κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν, ὥσπερ δὴ ἔμελλον διὰ παντὸς τοῦ πολέμου φυλάξειν· καὶ χίλια τάλαντα ἀπὸ τῶν ἐν τῇ ἀκροπόλει χρημάτων ἔδοξεν αὐτοῖς ἐξαίρετα ποιησαμένοις χωρὶς θέσθαι καὶ μὴ ἀναλοῦν, ἀλλ’ ἀπὸ τῶν ἄλλων πολεμεῖν· ἢν δέ τις εἴπῃ ἢ ἐπιψηφίσῃ κινεῖν τὰ χρήματα ταῦτα ἐς ἄλλο τι, ἢν μὴ οἱ πολέμιοι νηίτῃ στρατῷ ἐπιπλέωσι τῇ πόλει καὶ δέῃ ἀμύνασθαι, θάνατον ζημίαν ἐπέθεντο.

SECTION 2.24.2
τριήρεις τε μετ’ αὐτῶν ἐξαιρέτους ἑκατὸν ἐποιήσαντο κατὰ τὸν ἐνιαυτὸν ἕκαστον τὰς βελτίστας, καὶ τριηράρχους αὐταῖς, ὧν μὴ χρῆσθαι μηδεμιᾷ ἐς ἄλλο τι ἢ μετὰ τῶν χρημάτων περὶ τοῦ αὐτοῦ κινδύνου, ἢν δέῃ.

CHAPTER 2.25

SECTION 2.25.1
οἱ δ’ ἐν ταῖς ἑκατὸν ναυσὶ περὶ Πελοπόννησον Ἀθηναῖοι καὶ Κερκυραῖοι μετ’ αὐτῶν πεντήκοντα ναυσὶ προσβεβοηθηκότες καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν ἐκεῖ ξυμμάχων ἄλλα τε ἐκάκουν περιπλέοντες καὶ ἐς Μεθώνην τῆς Λακωνικῆς ἀποβάντες τῷ τείχει προσέβαλον ὄντι ἀσθενεῖ καὶ ἀνθρώπων οὐκ ἐνόντων.

SECTION 2.25.2
ἔτυχε δὲ περὶ τοὺς χώρους τούτους Βρασίδας ὁ Τέλλιδος ἀνὴρ Σπαρτιάτης φρουρὰν ἔχων, καὶ αἰσθόμενος ἐβοήθει τοῖς ἐν τῷ χωρίῳ μετὰ ὁπλιτῶν ἑκατόν. διαδραμὼν δὲ τὸ τῶν Ἀθηναίων στρατόπεδον ἐσκεδασμένον κατὰ τὴν χώραν καὶ πρὸς τὸ τεῖχος τετραμμένον ἐσπίπτει ἐς τὴν Μεθώνην καὶ ὀλίγους τινὰς ἐν τῇ ἐσδρομῇ ἀπολέσας τῶν μεθ’ αὑτοῦ τήν τε πόλιν περιεποίησε καὶ ἀπὸ τούτου τοῦ τολμήματος πρῶτος τῶν κατὰ τὸν πόλεμον ἐπῃνέθη ἐν Σπάρτῃ.

SECTION 2.25.3
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ἄραντες παρέπλεον, καὶ σχόντες τῆς Ἠλείας ἐς Φειὰν ἐδῄουν τὴν γῆν ἐπὶ δύο ἡμέρας καὶ προσβοηθήσαντας τῶν ἐκ τῆς κοίλης Ἤλιδος τριακοσίους λογάδας καὶ τῶν αὐτόθεν ἐκ τῆς περιοικίδος Ἠλείων μάχῃ ἐκράτησαν.

SECTION 2.25.4
ἀνέμου δὲ κατιόντος μεγάλου χειμαζόμενοι ἐν ἀλιμένῳ χωρίῳ, οἱ μὲν πολλοὶ ἐπέβησαν ἐπὶ τὰς ναῦς καὶ περιέπλεον τὸν Ἰχθῦν καλούμενον τὴν ἄκραν ἐς τὸν ἐν τῇ Φειᾷ λιμένα, οἱ δὲ Μεσσήνιοι ἐν τούτῳ καὶ ἄλλοι τινὲς οἱ οὐ δυνάμενοι ἐπιβῆναι κατὰ γῆν χωρήσαντες τὴν Φειὰν αἱροῦσιν.

SECTION 2.25.5
καὶ ὕστερον αἵ τε νῆες περιπλεύσασαι ἀναλαμβάνουσιν αὐτοὺς καὶ ἐξανάγονται ἐκλιπόντες Φειάν, καὶ τῶν Ἠλείων ἡ πολλὴ ἤδη στρατιὰ προσεβεβοηθήκει. παραπλεύσαντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι ἐπὶ ἄλλα χωρία ἐδῄουν.

CHAPTER 2.26

SECTION 2.26.1
ὑπὸ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον τοῦτον Ἀθηναῖοι τριάκοντα ναῦς ἐξέπεμψαν περὶ τὴν Λοκρίδα καὶ Εὐβοίας ἅμα φυλακήν· ἐστρατήγει δὲ αὐτῶν Κλεόπομπος ὁ Κλεινίου.

SECTION 2.26.2
καὶ ἀποβάσεις ποιησάμενος τῆς τε παραθαλασσίου ἔστιν ἃ ἐδῄωσε καὶ Θρόνιον εἷλεν, ὁμήρους τε ἔλαβεν αὐτῶν, καὶ ἐν Ἀλόπῃ τοὺς βοηθήσαντας Λοκρῶν μάχῃ ἐκράτησεν.

CHAPTER 2.27

SECTION 2.27.1
ἀνέστησαν δὲ καὶ Αἰγινήτας τῷ αὐτῷ θέρει τούτῳ ἐξ Αἰγίνης Ἀθηναῖοι, αὐτούς τε καὶ παῖδας καὶ γυναῖκας, ἐπικαλέσαντες οὐχ ἥκιστα τοῦ πολέμου σφίσιν αἰτίους εἶναι· καὶ τὴν Αἴγιναν ἀσφαλέστερον ἐφαίνετο τῇ Πελοποννήσῳ ἐπικειμένην αὑτῶν πέμψαντας ἐποίκους ἔχειν. καὶ ἐξέπεμψαν ὕστερον οὐ πολλῷ ἐς αὐτὴν τοὺς οἰκήτορας.

SECTION 2.27.2
ἐκπεσοῦσι δὲ τοῖς Αἰγινήταις οἱ Λακεδαιμόνιοι ἔδοσαν Θυρέαν οἰκεῖν καὶ τὴν γῆν νέμεσθαι, κατά τε τὸ Ἀθηναίων διάφορον καὶ ὅτι σφῶν εὐεργέται ἦσαν ὑπὸ τὸν σεισμὸν καὶ τῶν Εἱλώτων τὴν ἐπανάστασιν. ἡ δὲ Θυρεᾶτις γῆ μεθορία τῆς Ἀργείας καὶ Λακωνικῆς ἐστίν, ἐπὶ θάλασσαν καθήκουσα. καὶ οἱ μὲν αὐτῶν ἐνταῦθα ᾤκησαν, οἱ δ’ ἐσπάρησαν κατὰ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα.

CHAPTER 2.28

SECTION 2.28.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους νουμηνίᾳ κατὰ σελήνην, ὥσπερ καὶ μόνον δοκεῖ εἶναι γίγνεσθαι δυνατόν, ὁ ἥλιος ἐξέλιπε μετὰ μεσημβρίαν καὶ πάλιν ἀνεπληρώθη, γενόμενος μηνοειδὴς καὶ ἀστέρων τινῶν ἐκφανέντων.

CHAPTER 2.29

SECTION 2.29.1
καὶ ἐν τῷ αὐτῷ θέρει Νυμφόδωρον τὸν Πύθεω ἄνδρα Ἀβδηρίτην, οὗ εἶχε τὴν ἀδελφὴν Σιτάλκης, δυνάμενον παρ’ αὐτῷ μέγα οἱ Ἀθηναῖοι πρότερον πολέμιον νομίζοντες πρόξενον ἐποιήσαντο καὶ μετεπέμψαντο, βουλόμενοι Σιτάλκην σφίσι τὸν Τήρεω, Θρᾳκῶν βασιλέα, ξύμμαχον γενέσθαι.

SECTION 2.29.2
ὁ δὲ Τήρης οὗτος ὁ τοῦ Σιτάλκου πατὴρ πρῶτος Ὀδρύσαις τὴν μεγάλην βασιλείαν ἐπὶ πλέον τῆς ἄλλης Θρᾴκης ἐποίησεν· πολὺ γὰρ μέρος καὶ αὐτόνομόν ἐστι Θρᾳκῶν.

SECTION 2.29.3
Τηρεῖ δὲ τῷ Πρόκνην τὴν Πανδίονος ἀπ’ Ἀθηνῶν σχόντι γυναῖκα προσήκει ὁ Τήρης οὗτος οὐδέν, οὐδὲ τῆς αὐτῆς Θρᾴκης ἐγένοντο, ἀλλ’ ὁ μὲν ἐν Δαυλίᾳ τῆς Φωκίδος νῦν καλουμένης γῆς [ὁ Τηρεὺς] ᾤκει, τότε ὑπὸ Θρᾳκῶν οἰκουμένης, καὶ τὸ ἔργον τὸ περὶ τὸν Ἴτυν αἱ γυναῖκες ἐν τῇ γῇ ταύτῃ ἔπραξαν (πολλοῖς δὲ καὶ τῶν ποιητῶν ἐν ἀηδόνος μνήμῃ Δαυλιὰς ἡ ὄρνις ἐπωνόμασται), εἰκός τε καὶ τὸ κῆδος Πανδίονα ξυνάψασθαι τῆς θυγατρὸς διὰ τοσούτου ἐπ’ ὠφελίᾳ τῇ πρὸς ἀλλήλους μᾶλλον ἢ διὰ πολλῶν ἡμερῶν ἐς Ὀδρύσας ὁδοῦ. Τήρης δὲ οὐδὲ τὸ αὐτὸ ὄνομα ἔχων βασιλεύς [τε] πρῶτος ἐν κράτει Ὀδρυσῶν ἐγένετο.

SECTION 2.29.4
οὗ δὴ ὄντα τὸν Σιτάλκην οἱ Ἀθηναῖοι ξύμμαχον ἐποιοῦντο, βουλόμενοι σφίσι τὰ ἐπὶ Θρᾴκης χωρία καὶ Περδίκκαν ξυνεξελεῖν αὐτόν.

SECTION 2.29.5
ἐλθών τε ἐς τὰς Ἀθήνας ὁ Νυμφόδωρος τήν τε τοῦ Σιτάλκου ξυμμαχίαν ἐποίησε καὶ Σάδοκον τὸν υἱὸν αὐτοῦ Ἀθηναῖον τόν τε ἐπὶ Θρᾴκης πόλεμον ὑπεδέχετο καταλύσειν· πείσειν γὰρ Σιτάλκην πέμπειν στρατιὰν Θρᾳκίαν Ἀθηναίοις ἱππέων τε καὶ πελταστῶν.

SECTION 2.29.6
ξυνεβίβασε δὲ καὶ τὸν Περδίκκαν τοῖς Ἀθηναίοις καὶ Θέρμην αὐτῷ ἔπεισεν ἀποδοῦναι· ξυνεστράτευσέ τε εὐθὺς Περδίκκας ἐπὶ Χαλκιδέας μετὰ Ἀθηναίων καὶ Φορμίωνος.

SECTION 2.29.7
οὕτω μὲν Σιτάλκης τε ὁ Τήρεω Θρᾳκῶν βασιλεὺς ξύμμαχος ἐγένετο Ἀθηναίοις καὶ Περδίκκας ὁ Ἀλεξάνδρου Μακεδόνων βασιλεύς.

CHAPTER 2.30

SECTION 2.30.1
οἱ δ’ ἐν ταῖς ἑκατὸν ναυσὶν Ἀθηναῖοι ἔτι ὄντες περὶ Πελοπόννησον Σόλλιόν τε Κορινθίων πόλισμα αἱροῦσι καὶ παραδιδόασι Παλαιρεῦσιν Ἀκαρνάνων μόνοις τὴν γῆν καὶ πόλιν νέμεσθαι· καὶ Ἀστακόν, ἧς Εὔαρχος ἐτυράννει, λαβόντες κατὰ κράτος καὶ ἐξελάσαντες αὐτὸν τὸ χωρίον ἐς τὴν ξυμμαχίαν προσεποιήσαντο.

SECTION 2.30.2
ἐπί τε Κεφαλληνίαν τὴν νῆσον προσπλεύσαντες προσηγάγοντο ἄνευ μάχης· κεῖται δὲ ἡ Κεφαλληνία κατὰ Ἀκαρνανίαν καὶ Λευκάδα τετράπολις οὖσα, Παλῆς, Κράνιοι, Σαμαῖοι, Προνναῖοι. ὕστερον δ’ οὐ πολλῷ ἀνεχώρησαν αἱ νῆες ἐς τὰς Ἀθήνας.

CHAPTER 2.31

SECTION 2.31.1
περὶ δὲ τὸ φθινόπωρον τοῦ θέρους τούτου Ἀθηναῖοι πανδημεί, αὐτοὶ καὶ οἱ μέτοικοι, ἐσέβαλον ἐς τὴν Μεγαρίδα Περικλέους τοῦ Ξανθίππου στρατηγοῦντος. καὶ οἱ περὶ Πελοπόννησον Ἀθηναῖοι ἐν ταῖς ἑκατὸν ναυσίν (ἔτυχον γὰρ ἤδη ἐν Αἰγίνῃ ὄντες ἐπ’ οἴκου ἀνακομιζόμενοι) ὡς ᾔσθοντο τοὺς ἐκ τῆς πόλεως πανστρατιᾷ ἐν Μεγάροις ὄντας, ἔπλευσαν παρ’ αὐτοὺς καὶ ξυνεμείχθησαν.

SECTION 2.31.2
στρατόπεδόν τε μέγιστον δὴ τοῦτο ἁθρόον Ἀθηναίων ἐγένετο, ἀκμαζούσης ἔτι τῆς πόλεως καὶ οὔπω νενοσηκυίας· μυρίων γὰρ ὁπλιτῶν οὐκ ἐλάσσους ἦσαν αὐτοὶ Ἀθηναῖοι (χωρὶς δὲ αὐτοῖς οἱ ἐν Ποτειδαίᾳ τρισχίλιοι ἦσαν), μέτοικοι δὲ ξυνεσέβαλον οὐκ ἐλάσσους τρισχιλίων ὁπλιτῶν, χωρὶς δὲ ὁ ἄλλος ὅμιλος ψιλῶν οὐκ ὀλίγος. δῃώσαντες δὲ τὰ πολλὰ τῆς γῆς ἀνεχώρησαν.

SECTION 2.31.3
ἐγένοντο δὲ καὶ ἄλλαι ὕστερον ἐν τῷ πολέμῳ κατὰ ἔτος ἕκαστον ἐσβολαὶ Ἀθηναίων ἐς τὴν Μεγαρίδα καὶ ἱππέων καὶ πανστρατιᾷ, μέχρι οὗ Νίσαια ἑάλω ὑπ’ Ἀθηναίων.

CHAPTER 2.32

SECTION 2.32.1
ἐτειχίσθη δὲ καὶ Ἀταλάντη ὑπὸ Ἀθηναίων φρούριον τοῦ θέρους τούτου τελευτῶντος, ἡ ἐπὶ Λοκροῖς τοῖς Ὀπουντίοις νῆσος ἐρήμη πρότερον οὖσα, τοῦ μὴ λῃστὰς ἐκπλέοντας ἐξ Ὀποῦντος καὶ τῆς ἄλλης Λοκρίδος κακουργεῖν τὴν Εὔβοιαν. ταῦτα μὲν ἐν τῷ θέρει τούτῳ μετὰ τὴν Πελοποννησίων ἐκ τῆς Ἀττικῆς ἀναχώρησιν ἐγένετο.

CHAPTER 2.33

SECTION 2.33.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος Εὔαρχος ὁ Ἀκαρνὰν βουλόμενος ἐς τὴν Ἀστακὸν κατελθεῖν πείθει Κορινθίους τεσσαράκοντα ναυσὶ καὶ πεντακοσίοις καὶ χιλίοις ὁπλίταις ἑαυτὸν κατάγειν πλεύσαντας, καὶ αὐτὸς ἐπικούρους τινὰς προσεμισθώσατο· ἦρχον δὲ τῆς στρατιᾶς Εὐφαμίδας τε ὁ Ἀριστωνύμου καὶ Τιμόξενος ὁ Τιμοκράτους καὶ Εὔμαχος ὁ Χρύσιδος.

SECTION 2.33.2
καὶ πλεύσαντες κατήγαγον· καὶ τῆς ἄλλης Ἀκαρνανίας τῆς περὶ θάλασσαν ἔστιν ἃ χωρία βουλόμενοι προσποιήσασθαι καὶ πειραθέντες, ὡς οὐκ ἐδύναντο, ἀπέπλεον ἐπ’ οἴκου.

SECTION 2.33.3
σχόντες δ’ ἐν τῷ παράπλῳ ἐς Κεφαλληνίαν καὶ ἀπόβασιν ποιησάμενοι ἐς τὴν Κρανίων γῆν, ἀπατηθέντες ὑπ’ αὐτῶν ἐξ ὁμολογίας τινὸς ἄνδρας τε ἀποβάλλουσι σφῶν αὐτῶν, ἐπιθεμένων ἀπροσδοκήτοις τῶν Κρανίων, καὶ βιαιότερον ἀναγαγόμενοι ἐκομίσθησαν ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 2.34

SECTION 2.34.1
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ χειμῶνι Ἀθηναῖοι τῷ πατρίῳ νόμῳ χρώμενοι δημοσίᾳ ταφὰς ἐποιήσαντο τῶν ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ πρώτων ἀποθανόντων τρόπῳ τοιῷδε.

SECTION 2.34.2
τὰ μὲν ὀστᾶ προτίθενται τῶν ἀπογενομένων πρότριτα σκηνὴν ποιήσαντες, καὶ ἐπιφέρει τῷ αὑτοῦ ἕκαστος ἤν τι βούληται·

SECTION 2.34.3
ἐπειδὰν δὲ ἡ ἐκφορὰ ᾖ, λάρνακας κυπαρισσίνας ἄγουσιν ἅμαξαι, φυλῆς ἑκάστης μίαν· ἔνεστι δὲ τὰ ὀστᾶ ἧς ἕκαστος ἦν φυλῆς. μία δὲ κλίνη κενὴ φέρεται ἐστρωμένη τῶν ἀφανῶν, οἳ ἂν μὴ εὑρεθῶσιν ἐς ἀναίρεσιν.

SECTION 2.34.4
ξυνεκφέρει δὲ ὁ βουλόμενος καὶ ἀστῶν καὶ ξένων, καὶ γυναῖκες πάρεισιν αἱ προσήκουσαι ἐπὶ τὸν τάφον ὀλοφυρόμεναι.

SECTION 2.34.5
τιθέασιν οὖν ἐς τὸ δημόσιον σῆμα, ὅ ἐστιν ἐπὶ τοῦ καλλίστου προαστείου τῆς πόλεως, καὶ αἰεὶ ἐν αὐτῷ θάπτουσι τοὺς ἐκ τῶν πολέμων, πλήν γε τοὺς ἐν Μαραθῶνι· ἐκείνων δὲ διαπρεπῆ τὴν ἀρετὴν κρίναντες αὐτοῦ καὶ τὸν τάφον ἐποίησαν.

SECTION 2.34.6
ἐπειδὰν δὲ κρύψωσι γῇ, ἀνὴρ ᾑρημένος ὑπὸ τῆς πόλεως, ὃς ἂν γνώμῃ τε δοκῇ μὴ ἀξύνετος εἶναι καὶ ἀξιώσει προήκῃ, λέγει ἐπ’ αὐτοῖς ἔπαινον τὸν πρέποντα· μετὰ δὲ τοῦτο ἀπέρχονται.

SECTION 2.34.7
ὧδε μὲν θάπτουσιν· καὶ διὰ παντὸς τοῦ πολέμου, ὁπότε ξυμβαίη αὐτοῖς, ἐχρῶντο τῷ νόμῳ.

SECTION 2.34.8
ἐπὶ δ’ οὖν τοῖς πρώτοις τοῖσδε Περικλῆς ὁ Ξανθίππου ᾑρέθη λέγειν. καὶ ἐπειδὴ καιρὸς ἐλάμβανε, προελθὼν ἀπὸ τοῦ σήματος ἐπὶ βῆμα ὑψηλὸν πεποιημένον, ὅπως ἀκούοιτο ὡς ἐπὶ πλεῖστον τοῦ ὁμίλου, ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 2.35

SECTION 2.35.1
‘οἱ μὲν πολλοὶ τῶν ἐνθάδε ἤδη εἰρηκότων ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε, ὡς καλὸν ἐπὶ τοῖς ἐκ τῶν πολέμων θαπτομένοις ἀγορεύεσθαι αὐτόν. ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων ἔργῳ καὶ δηλοῦσθαι τὰς τιμάς, οἷα καὶ νῦν περὶ τὸν τάφον τόνδε δημοσίᾳ παρασκευασθέντα ὁρᾶτε, καὶ μὴ ἐν ἑνὶ ἀνδρὶ πολλῶν ἀρετὰς κινδυνεύεσθαι εὖ τε καὶ χεῖρον εἰπόντι πιστευθῆναι.

SECTION 2.35.2
χαλεπὸν γὰρ τὸ μετρίως εἰπεῖν ἐν ᾧ μόλις καὶ ἡ δόκησις τῆς ἀληθείας βεβαιοῦται. ὅ τε γὰρ ξυνειδὼς καὶ εὔνους ἀκροατὴς τάχ’ ἄν τι ἐνδεεστέρως πρὸς ἃ βούλεταί τε καὶ ἐπίσταται νομίσειε δηλοῦσθαι, ὅ τε ἄπειρος ἔστιν ἃ καὶ πλεονάζεσθαι, διὰ φθόνον, εἴ τι ὑπὲρ τὴν αὑτοῦ φύσιν ἀκούοι. μέχρι γὰρ τοῦδε ἀνεκτοὶ οἱ ἔπαινοί εἰσι περὶ ἑτέρων λεγόμενοι, ἐς ὅσον ἂν καὶ αὐτὸς ἕκαστος οἴηται ἱκανὸς εἶναι δρᾶσαί τι ὧν ἤκουσεν· τῷ δὲ ὑπερβάλλοντι αὐτῶν φθονοῦντες ἤδη καὶ ἀπιστοῦσιν.

SECTION 2.35.3
ἐπειδὴ δὲ τοῖς πάλαι οὕτως ἐδοκιμάσθη ταῦτα καλῶς ἔχειν, χρὴ καὶ ἐμὲ ἑπόμενον τῷ νόμῳ πειρᾶσθαι ὑμῶν τῆς ἑκάστου βουλήσεώς τε καὶ δόξης τυχεῖν ὡς ἐπὶ πλεῖστον.

CHAPTER 2.36

SECTION 2.36.1
‘ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῶν προγόνων πρῶτον· δίκαιον γὰρ αὐτοῖς καὶ πρέπον δὲ ἅμα ἐν τῷ τοιῷδε τὴν τιμὴν ταύτην τῆς μνήμης δίδοσθαι. τὴν γὰρ χώραν οἱ αὐτοὶ αἰεὶ οἰκοῦντες διαδοχῇ τῶν ἐπιγιγνομένων μέχρι τοῦδε ἐλευθέραν δι’ ἀρετὴν παρέδοσαν.

SECTION 2.36.2
καὶ ἐκεῖνοί τε ἄξιοι ἐπαίνου καὶ ἔτι μᾶλλον οἱ πατέρες ἡμῶν· κτησάμενοι γὰρ πρὸς οἷς ἐδέξαντο ὅσην ἔχομεν ἀρχὴν οὐκ ἀπόνως ἡμῖν τοῖς νῦν προσκατέλιπον.

SECTION 2.36.3
τὰ δὲ πλείω αὐτῆς αὐτοὶ ἡμεῖς οἵδε οἱ νῦν ἔτι ὄντες μάλιστα ἐν τῇ καθεστηκυίᾳ ἡλικίᾳ ἐπηυξήσαμεν καὶ τὴν πόλιν τοῖς πᾶσι παρεσκευάσαμεν καὶ ἐς πόλεμον καὶ ἐς εἰρήνην αὐταρκεστάτην.

SECTION 2.36.4
ὧν ἐγὼ τὰ μὲν κατὰ πολέμους ἔργα, οἷς ἕκαστα ἐκτήθη, ἢ εἴ τι αὐτοὶ ἢ οἱ πατέρες ἡμῶν βάρβαρον ἢ Ἕλληνα πολέμιον ἐπιόντα προθύμως ἠμυνάμεθα, μακρηγορεῖν ἐν εἰδόσιν οὐ βουλόμενος ἐάσω· ἀπὸ δὲ οἵας τε ἐπιτηδεύσεως ἤλθομεν ἐπ’ αὐτὰ καὶ μεθ’ οἵας πολιτείας καὶ τρόπων ἐξ οἵων μεγάλα ἐγένετο, ταῦτα δηλώσας πρῶτον εἶμι καὶ ἐπὶ τὸν τῶνδε ἔπαινον, νομίζων ἐπί τε τῷ παρόντι οὐκ ἂν ἀπρεπῆ λεχθῆναι αὐτὰ καὶ τὸν πάντα ὅμιλον καὶ ἀστῶν καὶ ξένων ξύμφορον εἶναι ἐπακοῦσαι αὐτῶν.

CHAPTER 2.37

SECTION 2.37.1
‘χρώμεθα γὰρ πολιτείᾳ οὐ ζηλούσῃ τοὺς τῶν πέλας νόμους, παράδειγμα δὲ μᾶλλον αὐτοὶ ὄντες τισὶν ἢ μιμούμενοι ἑτέρους. καὶ ὄνομα μὲν διὰ τὸ μὴ ἐς ὀλίγους ἀλλ’ ἐς πλείονας οἰκεῖν δημοκρατία κέκληται· μέτεστι δὲ κατὰ μὲν τοὺς νόμους πρὸς τὰ ἴδια διάφορα πᾶσι τὸ ἴσον, κατὰ δὲ τὴν ἀξίωσιν, ὡς ἕκαστος ἔν τῳ εὐδοκιμεῖ, οὐκ ἀπὸ μέρους τὸ πλέον ἐς τὰ κοινὰ ἢ ἀπ’ ἀρετῆς προτιμᾶται, οὐδ’ αὖ κατὰ πενίαν, ἔχων γέ τι ἀγαθὸν δρᾶσαι τὴν πόλιν, ἀξιώματος ἀφανείᾳ κεκώλυται.

SECTION 2.37.2
ἐλευθέρως δὲ τά τε πρὸς τὸ κοινὸν πολιτεύομεν καὶ ἐς τὴν πρὸς ἀλλήλους τῶν καθ᾽ ἡμέραν ἐπιτηδευμάτων ὑποψίαν, οὐ δι’ ὀργῆς τὸν πέλας, εἰ καθ’ ἡδονήν τι δρᾷ, ἔχοντες, οὐδὲ ἀζημίους μέν, λυπηρὰς δὲ τῇ ὄψει ἀχθηδόνας προστιθέμενοι.

SECTION 2.37.3
ἀνεπαχθῶς δὲ τὰ ἴδια προσομιλοῦντες τὰ δημόσια διὰ δέος μάλιστα οὐ παρανομοῦμεν, τῶν τε αἰεὶ ἐν ἀρχῇ ὄντων ἀκροάσει καὶ τῶν νόμων, καὶ μάλιστα αὐτῶν ὅσοι τε ἐπ’ ὠφελίᾳ τῶν ἀδικουμένων κεῖνται καὶ ὅσοι ἄγραφοι ὄντες αἰσχύνην ὁμολογουμένην φέρουσιν.

CHAPTER 2.38

SECTION 2.38.1
‘καὶ μὴν καὶ τῶν πόνων πλείστας ἀναπαύλας τῇ γνώμῃ ἐπορισάμεθα, ἀγῶσι μέν γε καὶ θυσίαις διετησίοις νομίζοντες, ἰδίαις δὲ κατασκευαῖς εὐπρεπέσιν, ὧν καθ’ ἡμέραν ἡ τέρψις τὸ λυπηρὸν ἐκπλήσσει.

SECTION 2.38.2
ἐπεσέρχεται δὲ διὰ μέγεθος τῆς πόλεως ἐκ πάσης γῆς τὰ πάντα, καὶ ξυμβαίνει ἡμῖν μηδὲν οἰκειοτέρᾳ τῇ ἀπολαύσει τὰ αὐτοῦ ἀγαθὰ γιγνόμενα καρποῦσθαι ἢ καὶ τὰ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων.

CHAPTER 2.39

SECTION 2.39.1
‘διαφέρομεν δὲ καὶ ταῖς τῶν πολεμικῶν μελέταις τῶν ἐναντίων τοῖσδε. τήν τε γὰρ πόλιν κοινὴν παρέχομεν, καὶ οὐκ ἔστιν ὅτε ξενηλασίαις ἀπείργομέν τινα ἢ μαθήματος ἢ θεάματος, ὃ μὴ κρυφθὲν ἄν τις τῶν πολεμίων ἰδὼν ὠφεληθείη, πιστεύοντες οὐ ταῖς παρασκευαῖς τὸ πλέον καὶ ἀπάταις ἢ τῷ ἀφ’ ἡμῶν αὐτῶν ἐς τὰ ἔργα εὐψύχῳ· καὶ ἐν ταῖς παιδείαις οἱ μὲν ἐπιπόνῳ ἀσκήσει εὐθὺς νέοι ὄντες τὸ ἀνδρεῖον μετέρχονται, ἡμεῖς δὲ ἀνειμένως διαιτώμενοι οὐδὲν ἧσσον ἐπὶ τοὺς ἰσοπαλεῖς κινδύνους χωροῦμεν.

SECTION 2.39.2
τεκμήριον δέ· οὔτε γὰρ Λακεδαιμόνιοι καθ’ ἑαυτούς, μεθ’ ἁπάντων δὲ ἐς τὴν γῆν ἡμῶν στρατεύουσι, τήν τε τῶν πέλας αὐτοὶ ἐπελθόντες οὐ χαλεπῶς ἐν τῇ ἀλλοτρίᾳ τοὺς περὶ τῶν οἰκείων ἀμυνομένους μαχόμενοι τὰ πλείω κρατοῦμεν.

SECTION 2.39.3
ἁθρόᾳ τε τῇ δυνάμει ἡμῶν οὐδείς πω πολέμιος ἐνέτυχε διὰ τὴν τοῦ ναυτικοῦ τε ἅμα ἐπιμέλειαν καὶ τὴν ἐν τῇ γῇ ἐπὶ πολλὰ ἡμῶν αὐτῶν ἐπίπεμψιν· ἢν δέ που μορίῳ τινὶ προσμείξωσι, κρατήσαντές τέ τινας ἡμῶν πάντας αὐχοῦσιν ἀπεῶσθαι καὶ νικηθέντες ὑφ᾽ ἁπάντων ἡσσῆσθαι.

SECTION 2.39.4
καίτοι εἰ ῥᾳθυμίᾳ μᾶλλον ἢ πόνων μελέτῃ καὶ μὴ μετὰ νόμων τὸ πλέον ἢ τρόπων ἀνδρείας ἐθέλομεν κινδυνεύειν, περιγίγνεται ἡμῖν τοῖς τε μέλλουσιν ἀλγεινοῖς μὴ προκάμνειν, καὶ ἐς αὐτὰ ἐλθοῦσι μὴ ἀτολμοτέρους τῶν αἰεὶ μοχθούντων φαίνεσθαι, καὶ ἔν τε τούτοις τὴν πόλιν ἀξίαν εἶναι θαυμάζεσθαι καὶ ἔτι ἐν ἄλλοις.

CHAPTER 2.40

SECTION 2.40.1
‘φιλοκαλοῦμέν τε γὰρ μετ’ εὐτελείας καὶ φιλοσοφοῦμεν ἄνευ μαλακίας· πλούτῳ τε ἔργου μᾶλλον καιρῷ ἢ λόγου κόμπῳ χρώμεθα, καὶ τὸ πένεσθαι οὐχ ὁμολογεῖν τινὶ αἰσχρόν, ἀλλὰ μὴ διαφεύγειν ἔργῳ αἴσχιον.

SECTION 2.40.2
ἔνι τε τοῖς αὐτοῖς οἰκείων ἅμα καὶ πολιτικῶν ἐπιμέλεια, καὶ ἑτέροις πρὸς ἔργα τετραμμένοις τὰ πολιτικὰ μὴ ἐνδεῶς γνῶναι· μόνοι γὰρ τόν τε μηδὲν τῶνδε μετέχοντα οὐκ ἀπράγμονα, ἀλλ’ ἀχρεῖον νομίζομεν, καὶ οἱ αὐτοὶ ἤτοι κρίνομέν γε ἢ ἐνθυμούμεθα ὀρθῶς τὰ πράγματα, οὐ τοὺς λόγους τοῖς ἔργοις βλάβην ἡγούμενοι, ἀλλὰ μὴ προδιδαχθῆναι μᾶλλον λόγῳ πρότερον ἢ ἐπὶ ἃ δεῖ ἔργῳ ἐλθεῖν.

SECTION 2.40.3
διαφερόντως γὰρ δὴ καὶ τόδε ἔχομεν ὥστε τολμᾶν τε οἱ αὐτοὶ μάλιστα καὶ περὶ ὧν ἐπιχειρήσομεν ἐκλογίζεσθαι· ὃ τοῖς ἄλλοις ἀμαθία μὲν θράσος, λογισμὸς δὲ ὄκνον φέρει. κράτιστοι δ’ ἂν τὴν ψυχὴν δικαίως κριθεῖεν οἱ τά τε δεινὰ καὶ ἡδέα σαφέστατα γιγνώσκοντες καὶ διὰ ταῦτα μὴ ἀποτρεπόμενοι ἐκ τῶν κινδύνων.

SECTION 2.40.4
καὶ τὰ ἐς ἀρετὴν ἐνηντιώμεθα τοῖς πολλοῖς· οὐ γὰρ πάσχοντες εὖ, ἀλλὰ δρῶντες κτώμεθα τοὺς φίλους. βεβαιότερος δὲ ὁ δράσας τὴν χάριν ὥστε ὀφειλομένην δι’ εὐνοίας ᾧ δέδωκε σῴζειν· ὁ δὲ ἀντοφείλων ἀμβλύτερος, εἰδὼς οὐκ ἐς χάριν, ἀλλ’ ἐς ὀφείλημα τὴν ἀρετὴν ἀποδώσων.

SECTION 2.40.5
καὶ μόνοι οὐ τοῦ ξυμφέροντος μᾶλλον λογισμῷ ἢ τῆς ἐλευθερίας τῷ πιστῷ ἀδεῶς τινὰ ὠφελοῦμεν.

CHAPTER 2.41

SECTION 2.41.1
‘ξυνελών τε λέγω τήν τε πᾶσαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος παίδευσιν εἶναι καὶ καθ’ ἕκαστον δοκεῖν ἄν μοι τὸν αὐτὸν ἄνδρα παρ’ ἡμῶν ἐπὶ πλεῖστ᾽ ἂν εἴδη καὶ μετὰ χαρίτων μάλιστ’ ἂν εὐτραπέλως τὸ σῶμα αὔταρκες παρέχεσθαι.

SECTION 2.41.2
καὶ ὡς οὐ λόγων ἐν τῷ παρόντι κόμπος τάδε μᾶλλον ἢ ἔργων ἐστὶν ἀλήθεια, αὐτὴ ἡ δύναμις τῆς πόλεως, ἣν ἀπὸ τῶνδε τῶν τρόπων ἐκτησάμεθα, σημαίνει.

SECTION 2.41.3
μόνη γὰρ τῶν νῦν ἀκοῆς κρείσσων ἐς πεῖραν ἔρχεται, καὶ μόνη οὔτε τῷ πολεμίῳ ἐπελθόντι ἀγανάκτησιν ἔχει ὑφ’ οἵων κακοπαθεῖ οὔτε τῷ ὑπηκόῳ κατάμεμψιν ὡς οὐχ ὑπ’ ἀξίων ἄρχεται.

SECTION 2.41.4
μετὰ μεγάλων δὲ σημείων καὶ οὐ δή τοι ἀμάρτυρόν γε τὴν δύναμιν παρασχόμενοι τοῖς τε νῦν καὶ τοῖς ἔπειτα θαυμασθησόμεθα, καὶ οὐδὲν προσδεόμενοι οὔτε Ὁμήρου ἐπαινέτου οὔτε ὅστις ἔπεσι μὲν τὸ αὐτίκα τέρψει, τῶν δ’ ἔργων τὴν ὑπόνοιαν ἡ ἀλήθεια βλάψει, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν θάλασσαν καὶ γῆν ἐσβατὸν τῇ ἡμετέρᾳ τόλμῃ καταναγκάσαντες γενέσθαι, πανταχοῦ δὲ μνημεῖα κακῶν τε κἀγαθῶν ἀίδια ξυγκατοικίσαντες.

SECTION 2.41.5
περὶ τοιαύτης οὖν πόλεως οἵδε τε γενναίως δικαιοῦντες μὴ ἀφαιρεθῆναι αὐτὴν μαχόμενοι ἐτελεύτησαν, καὶ τῶν λειπομένων πάντα τινὰ εἰκὸς ἐθέλειν ὑπὲρ αὐτῆς κάμνειν.

CHAPTER 2.42

SECTION 2.42.1
‘δι’ ὃ δὴ καὶ ἐμήκυνα τὰ περὶ τῆς πόλεως, διδασκαλίαν τε ποιούμενος μὴ περὶ ἴσου ἡμῖν εἶναι τὸν ἀγῶνα καὶ οἷς τῶνδε μηδὲν ὑπάρχει ὁμοίως, καὶ τὴν εὐλογίαν ἅμα ἐφ’ οἷς νῦν λέγω φανερὰν σημείοις καθιστάς.

SECTION 2.42.2
καὶ εἴρηται αὐτῆς τὰ μέγιστα· ἃ γὰρ τὴν πόλιν ὕμνησα, αἱ τῶνδε καὶ τῶν τοιῶνδε ἀρεταὶ ἐκόσμησαν, καὶ οὐκ ἂν πολλοῖς τῶν Ἑλλήνων ἰσόρροπος ὥσπερ τῶνδε ὁ λόγος τῶν ἔργων φανείη. δοκεῖ δέ μοι δηλοῦν ἀνδρὸς ἀρετὴν πρώτη τε μηνύουσα καὶ τελευταία βεβαιοῦσα ἡ νῦν τῶνδε καταστροφή.

SECTION 2.42.3
καὶ γὰρ τοῖς τἆλλα χείροσι δίκαιον τὴν ἐς τοὺς πολέμους ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀνδραγαθίαν προτίθεσθαι· ἀγαθῷ γὰρ κακὸν ἀφανίσαντες κοινῶς μᾶλλον ὠφέλησαν ἢ ἐκ τῶν ἰδίων ἔβλαψαν.

SECTION 2.42.4
τῶνδε δὲ οὔτε πλούτου τις τὴν ἔτι ἀπόλαυσιν προτιμήσας ἐμαλακίσθη οὔτε πενίας ἐλπίδι, ὡς κἂν ἔτι διαφυγὼν αὐτὴν πλουτήσειεν, ἀναβολὴν τοῦ δεινοῦ ἐποιήσατο· τὴν δὲ τῶν ἐναντίων τιμωρίαν ποθεινοτέραν αὐτῶν λαβόντες καὶ κινδύνων ἅμα τόνδε κάλλιστον νομίσαντες ἐβουλήθησαν μετ’ αὐτοῦ τοὺς μὲν τιμωρεῖσθαι, τῶν δὲ ἐφίεσθαι, ἐλπίδι μὲν τὸ ἀφανὲς τοῦ κατορθώσειν ἐπιτρέψαντες, ἔργῳ δὲ περὶ τοῦ ἤδη ὁρωμένου σφίσιν αὐτοῖς ἀξιοῦντες πεποιθέναι, καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ἀμύνεσθαι καὶ παθεῖν μᾶλλον ἡγησάμενοι ἢ [τὸ] ἐνδόντες σῴζεσθαι, τὸ μὲν αἰσχρὸν τοῦ λόγου ἔφυγον, τὸ δ’ ἔργον τῷ σώματι ὑπέμειναν καὶ δι’ ἐλαχίστου καιροῦ τύχης ἅμα ἀκμῇ τῆς δόξης μᾶλλον ἢ τοῦ δέους ἀπηλλάγησαν.

CHAPTER 2.43

SECTION 2.43.1
‘καὶ οἵδε μὲν προσηκόντως τῇ πόλει τοιοίδε ἐγένοντο· τοὺς δὲ λοιποὺς χρὴ ἀσφαλεστέραν μὲν εὔχεσθαι, ἀτολμοτέραν δὲ μηδὲν ἀξιοῦν τὴν ἐς τοὺς πολεμίους διάνοιαν ἔχειν, σκοποῦντας μὴ λόγῳ μόνῳ τὴν ὠφελίαν, ἣν ἄν τις πρὸς οὐδὲν χεῖρον αὐτοὺς ὑμᾶς εἰδότας μηκύνοι, λέγων ὅσα ἐν τῷ τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι ἀγαθὰ ἔνεστιν, ἀλλὰ μᾶλλον τὴν τῆς πόλεως δύναμιν καθ’ ἡμέραν ἔργῳ θεωμένους καὶ ἐραστὰς γιγνομένους αὐτῆς, καὶ ὅταν ὑμῖν μεγάλη δόξῃ εἶναι,ἐνθυμουμένους ὅτι τολμῶντες καὶ γιγνώσκοντες τὰ δέοντα καὶ ἐν τοῖς ἔργοις αἰσχυνόμενοι ἄνδρες αὐτὰ ἐκτήσαντο, καὶ ὁπότε καὶ πείρᾳ του σφαλεῖεν, οὐκ οὖν καὶ τὴν πόλιν γε τῆς σφετέρας ἀρετῆς ἀξιοῦντες στερίσκειν, κάλλιστον δὲ ἔρανον αὐτῇ προϊέμενοι.

SECTION 2.43.2
κοινῇ γὰρ τὰ σώματα διδόντες ἰδίᾳ τὸν ἀγήρων ἔπαινον ἐλάμβανον καὶ τὸν τάφον ἐπισημότατον, οὐκ ἐν ᾧ κεῖνται μᾶλλον, ἀλλ’ ἐν ᾧ ἡ δόξα αὐτῶν παρὰ τῷ ἐντυχόντι αἰεὶ καὶ λόγου καὶ ἔργου καιρῷ αἰείμνηστος καταλείπεται.

SECTION 2.43.3
ἀνδρῶν γὰρ ἐπιφανῶν πᾶσα γῆ τάφος, καὶ οὐ στηλῶν μόνον ἐν τῇ οἰκείᾳ σημαίνει ἐπιγραφή, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ μὴ προσηκούσῃ ἄγραφος μνήμη παρ’ ἑκάστῳ τῆς γνώμης μᾶλλον ἢ τοῦ ἔργου ἐνδιαιτᾶται.

SECTION 2.43.4
οὓς νῦν ὑμεῖς ζηλώσαντες καὶ τὸ εὔδαιμον τὸ ἐλεύθερον, τὸ δ’ ἐλεύθερον τὸ εὔψυχον κρίναντες μὴ περιορᾶσθε τοὺς πολεμικοὺς κινδύνους.

SECTION 2.43.5
οὐ γὰρ οἱ κακοπραγοῦντες δικαιότερον ἀφειδοῖεν ἂν τοῦ βίου, οἷς ἐλπὶς οὐκ ἔστιν ἀγαθοῦ, ἀλλ’ οἷς ἡ ἐναντία μεταβολὴ ἐν τῷ ζῆν ἔτι κινδυνεύεται καὶ ἐν οἷς μάλιστα μεγάλα τὰ διαφέροντα, ἤν τι πταίσωσιν.

SECTION 2.43.6
ἀλγεινοτέρα γὰρ ἀνδρί γε φρόνημα ἔχοντι ἡ μετὰ τοῦ [ἐν τῷ] μαλακισθῆναι κάκωσις ἢ ὁ μετὰ ῥώμης καὶ κοινῆς ἐλπίδος ἅμα γιγνόμενος ἀναίσθητος θάνατος.

CHAPTER 2.44

SECTION 2.44.1
‘δι’ ὅπερ καὶ τοὺς τῶνδε νῦν τοκέας, ὅσοι πάρεστε, οὐκ ὀλοφύρομαι μᾶλλον ἢ παραμυθήσομαι. ἐν πολυτρόποις γὰρ ξυμφοραῖς ἐπίστανται τραφέντες· τὸ δ’ εὐτυχές, οἳ ἂν τῆς εὐπρεπεστάτης λάχωσιν, ὥσπερ οἵδε μὲν νῦν, τελευτῆς, ὑμεῖς δὲ λύπης, καὶ οἷς ἐνευδαιμονῆσαί τε ὁ βίος ὁμοίως καὶ ἐντελευτῆσαι ξυνεμετρήθη.

SECTION 2.44.2
χαλεπὸν μὲν οὖν οἶδα πείθειν ὄν, ὧν καὶ πολλάκις ἕξετε ὑπομνήματα ἐν ἄλλων εὐτυχίαις, αἷς ποτὲ καὶ αὐτοὶ ἠγάλλεσθε· καὶ λύπη οὐχ ὧν ἄν τις μὴ πειρασάμενος ἀγαθῶν στερίσκηται, ἀλλ’ οὗ ἂν ἐθὰς γενόμενος ἀφαιρεθῇ.

SECTION 2.44.3
καρτερεῖν δὲ χρὴ καὶ ἄλλων παίδων ἐλπίδι,οἷς ἔτι ἡλικία τέκνωσιν ποιεῖσθαι· ἰδίᾳ τε γὰρ τῶν οὐκ ὄντων λήθη οἱ ἐπιγιγνόμενοί τισιν ἔσονται, καὶ τῇ πόλει διχόθεν, ἔκ τε τοῦ μὴ ἐρημοῦσθαι καὶ ἀσφαλείᾳ, ξυνοίσει· οὐ γὰρ οἷόν τε ἴσον τι ἢ δίκαιον βουλεύεσθαι οἳ ἂν μὴ καὶ παῖδας ἐκ τοῦ ὁμοίου παραβαλλόμενοι κινδυνεύωσιν.

SECTION 2.44.4
ὅσοι δ’ αὖ παρηβήκατε, τόν τε πλέονα κέρδος ὃν ηὐτυχεῖτε βίον ἡγεῖσθε καὶ τόνδε βραχὺν ἔσεσθαι, καὶ τῇ τῶνδε εὐκλείᾳ κουφίζεσθε. τὸ γὰρ φιλότιμον ἀγήρων μόνον, καὶ οὐκ ἐν τῷ ἀχρείῳ τῆς ἡλικίας τὸ κερδαίνειν, ὥσπερ τινές φασι, μᾶλλον τέρπει, ἀλλὰ τὸ τιμᾶσθαι.

CHAPTER 2.45

SECTION 2.45.1
παισὶ δ’ αὖ ὅσοι τῶνδε πάρεστε ἢ ἀδελφοῖς ὁρῶ μέγαν τὸν ἀγῶνα (τὸν γὰρ οὐκ ὄντα ἅπας εἴωθεν ἐπαινεῖν), καὶ μόλις ἂν καθ’ ὑπερβολὴν ἀρετῆς οὐχ ὁμοῖοι, ἀλλ’ ὀλίγῳ χείρους κριθεῖτε. φθόνος γὰρ τοῖς ζῶσι πρὸς τὸ ἀντίπαλον, τὸ δὲ μὴ ἐμποδὼν ἀνανταγωνίστῳ εὐνοίᾳ τετίμηται.

SECTION 2.45.2
εἰ δέ με δεῖ καὶ γυναικείας τι ἀρετῆς, ὅσαι νῦν ἐν χηρείᾳ ἔσονται, μνησθῆναι, βραχείᾳ παραινέσει ἅπαν σημανῶ. τῆς τε γὰρ ὑπαρχούσης φύσεως μὴ χείροσι γενέσθαι ὑμῖν μεγάλη ἡ δόξα καὶ ἧς ἂν ἐπ’ ἐλάχιστον ἀρετῆς πέρι ἢ ψόγου ἐν τοῖς ἄρσεσι κλέος ᾖ.

CHAPTER 2.46

SECTION 2.46.1
‘εἴρηται καὶ ἐμοὶ λόγῳ κατὰ τὸν νόμον ὅσα εἶχον πρόσφορα, καὶ ἔργῳ οἱ θαπτόμενοι τὰ μὲν ἤδη κεκόσμηνται, τὰ δὲ αὐτῶν τοὺς παῖδας τὸ ἀπὸ τοῦδε δημοσίᾳ ἡ πόλις μέχρι ἥβης θρέψει, ὠφέλιμον στέφανον τοῖσδέ τε καὶ τοῖς λειπομένοις τῶν τοιῶνδε ἀγώνων προτιθεῖσα· ἆθλα γὰρ οἷς κεῖται ἀρετῆς μέγιστα, τοῖς δὲ καὶ ἄνδρες ἄριστοι πολιτεύουσιν.

SECTION 2.46.2
νῦν δὲ ἀπολοφυράμενοι ὃν προσήκει ἑκάστῳ ἄπιτε.’

CHAPTER 2.47

SECTION 2.47.1
τοιόσδε μὲν ὁ τάφος ἐγένετο ἐν τῷ χειμῶνι τούτῳ· καὶ διελθόντος αὐτοῦ πρῶτον ἔτος τοῦ πολέμου τοῦδε ἐτελεύτα.

SECTION 2.47.2
τοῦ δὲ θέρους εὐθὺς ἀρχομένου Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τὰ δύο μέρη ὥσπερ καὶ τὸ πρῶτον ἐσέβαλον ἐς τὴν Ἀττικήν (ἡγεῖτο δὲ Ἀρχίδαμος ὁ Ζευξιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς), καὶ καθεζόμενοι ἐδῄουν τὴν γῆν.

SECTION 2.47.3
καὶ ὄντων αὐτῶν οὐ πολλάς πω ἡμέρας ἐν τῇ Ἀττικῇ ἡ νόσος πρῶτον ἤρξατο γενέσθαι τοῖς Ἀθηναίοις, λεγόμενον μὲν καὶ πρότερον πολλαχόσε ἐγκατασκῆψαι καὶ περὶ Λῆμνον καὶ ἐν ἄλλοις χωρίοις, οὐ μέντοι τοσοῦτός γε λοιμὸς οὐδὲ φθορὰ οὕτως ἀνθρώπων οὐδαμοῦ ἐμνημονεύετο γενέσθαι.

SECTION 2.47.4
οὔτε γὰρ ἰατροὶ ἤρκουν τὸ πρῶτον θεραπεύοντες ἀγνοίᾳ, ἀλλ’ αὐτοὶ μάλιστα ἔθνῃσκον ὅσῳ καὶ μάλιστα προσῇσαν, οὔτε ἄλλη ἀνθρωπεία τέχνη οὐδεμία· ὅσα τε πρὸς ἱεροῖς ἱκέτευσαν ἢ μαντείοις καὶ τοῖς τοιούτοις ἐχρήσαντο, πάντα ἀνωφελῆ ἦν, τελευτῶντές τε αὐτῶν ἀπέστησαν ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικώμενοι.

CHAPTER 2.48

SECTION 2.48.1
ἤρξατο δὲ τὸ μὲν πρῶτον, ὡς λέγεται, ἐξ Αἰθιοπίας τῆς ὑπὲρ Αἰγύπτου, ἔπειτα δὲ καὶ ἐς Αἴγυπτον καὶ Λιβύην κατέβη καὶ ἐς τὴν βασιλέως γῆν τὴν πολλήν.

SECTION 2.48.2
ἐς δὲ τὴν Ἀθηναίων πόλιν ἐξαπιναίως ἐσέπεσε, καὶ τὸ πρῶτον ἐν τῷ Πειραιεῖ ἥψατο τῶν ἀνθρώπων, ὥστε καὶ ἐλέχθη ὑπ’ αὐτῶν ὡς οἱ Πελοποννήσιοι φάρμακα ἐσβεβλήκοιεν ἐς τὰ φρέατα· κρῆναι γὰρ οὔπω ἦσαν αὐτόθι. ὕστερον δὲ καὶ ἐς τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκετο, καὶ ἔθνῃσκον πολλῷ μᾶλλον ἤδη.

SECTION 2.48.3
λεγέτω μὲν οὖν περὶ αὐτοῦ ὡς ἕκαστος γιγνώσκει καὶ ἰατρὸς καὶ ἰδιώτης, ἀφ’ ὅτου εἰκὸς ἦν γενέσθαι αὐτό, καὶ τὰς αἰτίας ἅστινας νομίζει τοσαύτης μεταβολῆς ἱκανὰς εἶναι δύναμιν ἐς τὸ μεταστῆσαι σχεῖν· ἐγὼ δὲ οἷόν τε ἐγίγνετο λέξω, καὶ ἀφ’ ὧν ἄν τις σκοπῶν, εἴ ποτε καὶ αὖθις ἐπιπέσοι, μάλιστ’ ἂν ἔχοι τι προειδὼς μὴ ἀγνοεῖν, ταῦτα δηλώσω αὐτός τε νοσήσας καὶ αὐτὸς ἰδὼν ἄλλους πάσχοντας.

CHAPTER 2.49

SECTION 2.49.1
τὸ μὲν γὰρ ἔτος, ὡς ὡμολογεῖτο, ἐκ πάντων μάλιστα δὴ ἐκεῖνο ἄνοσον ἐς τὰς ἄλλας ἀσθενείας ἐτύγχανεν ὄν· εἰ δέ τις καὶ προύκαμνέ τι, ἐς τοῦτο πάντα ἀπεκρίθη.

SECTION 2.49.2
τοὺς δὲ ἄλλους ἀπ’ οὐδεμιᾶς προφάσεως, ἀλλ’ ἐξαίφνης ὑγιεῖς ὄντας πρῶτον μὲν τῆς κεφαλῆς θέρμαι ἰσχυραὶ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν ἐρυθήματα καὶ φλόγωσις ἐλάμβανε, καὶ τὰ ἐντός, ἥ τε φάρυγξ καὶ ἡ γλῶσσα, εὐθὺς αἱματώδη ἦν καὶ πνεῦμα ἄτοπον καὶ δυσῶδες ἠφίει·

SECTION 2.49.3
ἔπειτα ἐξ αὐτῶν πταρμὸς καὶ βράγχος ἐπεγίγνετο, καὶ ἐν οὐ πολλῷ χρόνῳ κατέβαινεν ἐς τὰ στήθη ὁ πόνος μετὰ βηχὸς ἰσχυροῦ· καὶ ὁπότε ἐς τὴν καρδίαν στηρίξειεν, ἀνέστρεφέ τε αὐτὴν καὶ ἀποκαθάρσεις χολῆς πᾶσαι ὅσαι ὑπὸ ἰατρῶν ὠνομασμέναι εἰσὶν ἐπῇσαν, καὶ αὗται μετὰ ταλαιπωρίας μεγάλης.

SECTION 2.49.4
λύγξ τε τοῖς πλέοσιν ἐνέπιπτε κενή, σπασμὸν ἐνδιδοῦσα ἰσχυρόν, τοῖς μὲν μετὰ ταῦτα λωφήσαντα, τοῖς δὲ καὶ πολλῷ ὕστερον.

SECTION 2.49.5
καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν ἁπτομένῳ σῶμα οὔτ’ ἄγαν θερμὸν ἦν οὔτε χλωρόν, ἀλλ’ ὑπέρυθρον, πελιτνόν, φλυκταίναις μικραῖς καὶ ἕλκεσιν ἐξηνθηκός· τὰ δὲ ἐντὸς οὕτως ἐκάετο ὥστε μήτε τῶν πάνυ λεπτῶν ἱματίων καὶ σινδόνων τὰς ἐπιβολὰς μηδ’ ἄλλο τι ἢ γυμνοὶ ἀνέχεσθαι, ἥδιστά τε ἂν ἐς ὕδωρ ψυχρὸν σφᾶς αὐτοὺς ῥίπτειν. καὶ πολλοὶ τοῦτο τῶν ἠμελημένων ἀνθρώπων καὶ ἔδρασαν ἐς φρέατα, τῇ δίψῃ ἀπαύστῳ ξυνεχόμενοι· καὶ ἐν τῷ ὁμοίῳ καθειστήκει τό τε πλέον καὶ ἔλασσον ποτόν.

SECTION 2.49.6
καὶ ἡ ἀπορία τοῦ μὴ ἡσυχάζειν καὶ ἡ ἀγρυπνία ἐπέκειτο διὰ παντός. καὶ τὸ σῶμα, ὅσονπερ χρόνον καὶ ἡ νόσος ἀκμάζοι, οὐκ ἐμαραίνετο, ἀλλ’ ἀντεῖχε παρὰ δόξαν τῇ ταλαιπωρίᾳ, ὥστε ἢ διεφθείροντο οἱ πλεῖστοι ἐναταῖοι καὶ ἑβδομαῖοι ὑπὸ τοῦ ἐντὸς καύματος, ἔτι ἔχοντές τι δυνάμεως, ἢ εἰ διαφύγοιεν, ἐπικατιόντος τοῦ νοσήματος ἐς τὴν κοιλίαν καὶ ἑλκώσεώς τε αὐτῇ ἰσχυρᾶς ἐγγιγνομένης καὶ διαρροίας ἅμα ἀκράτου ἐπιπιπτούσης οἱ πολλοὶ ὕστερον δι’ αὐτὴν ἀσθενείᾳ διεφθείροντο.

SECTION 2.49.7
διεξῄει γὰρ διὰ παντὸς τοῦ σώματος ἄνωθεν ἀρξάμενον τὸ ἐν τῇ κεφαλῇ πρῶτον ἱδρυθὲν κακόν, καὶ εἴ τις ἐκ τῶν μεγίστων περιγένοιτο, τῶν γε ἀκρωτηρίων ἀντίληψις αὐτοῦ ἐπεσήμαινεν.

SECTION 2.49.8
κατέσκηπτε γὰρ ἐς αἰδοῖα καὶ ἐς ἄκρας χεῖρας καὶ πόδας, καὶ πολλοὶ στερισκόμενοι τούτων διέφευγον, εἰσὶ δ’ οἳ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν. τοὺς δὲ καὶ λήθη ἐλάμβανε παραυτίκα ἀναστάντας τῶν πάντων ὁμοίως, καὶ ἠγνόησαν σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐπιτηδείους.

CHAPTER 2.50

SECTION 2.50.1
γενόμενον γὰρ κρεῖσσον λόγου τὸ εἶδος τῆς νόσου τά τε ἄλλα χαλεπωτέρως ἢ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν προσέπιπτεν ἑκάστῳ καὶ ἐν τῷδε ἐδήλωσε μάλιστα ἄλλο τι ὂν ἢ τῶν ξυντρόφων τι· τὰ γὰρ ὄρνεα καὶ τετράποδα ὅσα ἀνθρώπων ἅπτεται, πολλῶν ἀτάφων γιγνομένων ἢ οὐ προσῄει ἢ γευσάμενα διεφθείρετο.

SECTION 2.50.2
τεκμήριον δέ· τῶν μὲν τοιούτων ὀρνίθων ἐπίλειψις σαφὴς ἐγένετο, καὶ οὐχ ἑωρῶντο οὔτε ἄλλως οὔτε περὶ τοιοῦτον οὐδέν· οἱ δὲ κύνες μᾶλλον αἴσθησιν παρεῖχον τοῦ ἀποβαίνοντος διὰ τὸ ξυνδιαιτᾶσθαι.

CHAPTER 2.51

SECTION 2.51.1
τὸ μὲν οὖν νόσημα, πολλὰ καὶ ἄλλα παραλιπόντι ἀτοπίας, ὡς ἑκάστῳ ἐτύγχανέ τι διαφερόντως ἑτέρῳ πρὸς ἕτερον γιγνόμενον, τοιοῦτον ἦν ἐπὶ πᾶν τὴν ἰδέαν. καὶ ἄλλο παρελύπει κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον οὐδὲν τῶν εἰωθότων· ὃ δὲ καὶ γένοιτο, ἐς τοῦτο ἐτελεύτα.

SECTION 2.51.2
ἔθνῃσκον δὲ οἱ μὲν ἀμελείᾳ, οἱ δὲ καὶ πάνυ θεραπευόμενοι. ἕν τε οὐδὲ ἓν κατέστη ἴαμα ὡς εἰπεῖν ὅτι χρῆν προσφέροντας ὠφελεῖν· τὸ γάρ τῳ ξυνενεγκὸν ἄλλον τοῦτο ἔβλαπτεν.

SECTION 2.51.3
σῶμά τε αὔταρκες ὂν οὐδὲν διεφάνη πρὸς αὐτὸ ἰσχύος πέρι ἢ ἀσθενείας, ἀλλὰ πάντα ξυνῄρει καὶ τὰ πάσῃ διαίτῃ θεραπευόμενα.

SECTION 2.51.4
δεινότατον δὲ παντὸς ἦν τοῦ κακοῦ ἥ τε ἀθυμία ὁπότε τις αἴσθοιτο κάμνων (πρὸς γὰρ τὸ ἀνέλπιστον εὐθὺς τραπόμενοι τῇ γνώμῃ πολλῷ μᾶλλον προΐεντο σφᾶς αὐτοὺς καὶ οὐκ ἀντεῖχον), καὶ ὅτι ἕτερος ἀφ’ ἑτέρου θεραπείας ἀναπιμπλάμενοι ὥσπερ τὰ πρόβατα ἔθνῃσκον· καὶ τὸν πλεῖστον φθόρον τοῦτο ἐνεποίει.

SECTION 2.51.5
εἴτε γὰρ μὴ ᾽θέλοιεν δεδιότες ἀλλήλοις προσιέναι, ἀπώλλυντο ἐρῆμοι, καὶ οἰκίαι πολλαὶ ἐκενώθησαν ἀπορίᾳ τοῦ θεραπεύσοντος· εἴτε προσίοιεν, διεφθείροντο, καὶ μάλιστα οἱ ἀρετῆς τι μεταποιούμενοι· αἰσχύνῃ γὰρ ἠφείδουν σφῶν αὐτῶν ἐσιόντες παρὰ τοὺς φίλους, ἐπεὶ καὶ τὰς ὀλοφύρσεις τῶν ἀπογιγνομένων τελευτῶντες καὶ οἱ οἰκεῖοι ἐξέκαμνον ὑπὸ τοῦ πολλοῦ κακοῦ νικώμενοι.

SECTION 2.51.6
ἐπὶ πλέον δ’ ὅμως οἱ διαπεφευγότες τόν τε θνῄσκοντα καὶ τὸν πονούμενον ᾠκτίζοντο διὰ τὸ προειδέναι τε καὶ αὐτοὶ ἤδη ἐν τῷ θαρσαλέῳ εἶναι· δὶς γὰρ τὸν αὐτόν, ὥστε καὶ κτείνειν, οὐκ ἐπελάμβανεν. καὶ ἐμακαρίζοντό τε ὑπὸ τῶν ἄλλων, καὶ αὐτοὶ τῷ παραχρῆμα περιχαρεῖ καὶ ἐς τὸν ἔπειτα χρόνον ἐλπίδος τι εἶχον κούφης μηδ’ ἂν ὑπ’ ἄλλου νοσήματός ποτε ἔτι διαφθαρῆναι.

CHAPTER 2.52

SECTION 2.52.1
ἐπίεσε δ’ αὐτοὺς μᾶλλον πρὸς τῷ ὑπάρχοντι πόνῳ καὶ ἡ ξυγκομιδὴ ἐκ τῶν ἀγρῶν ἐς τὸ ἄστυ, καὶ οὐχ ἧσσον τοὺς ἐπελθόντας.

SECTION 2.52.2
οἰκιῶν γὰρ οὐχ ὑπαρχουσῶν, ἀλλ’ ἐν καλύβαις πνιγηραῖς ὥρᾳ ἔτους διαιτωμένων ὁ φθόρος ἐγίγνετο οὐδενὶ κόσμῳ, ἀλλὰ καὶ νεκροὶ ἐπ’ ἀλλήλοις ἀποθνῄσκοντες ἔκειντο καὶ ἐν ταῖς ὁδοῖς ἐκαλινδοῦντο καὶ περὶ τὰς κρήνας ἁπάσας ἡμιθνῆτες τοῦ ὕδατος ἐπιθυμίᾳ.

SECTION 2.52.3
τά τε ἱερὰ ἐν οἷς ἐσκήνηντο νεκρῶν πλέα ἦν, αὐτοῦ ἐναποθνῃσκόντων· ὑπερβιαζομένου γὰρ τοῦ κακοῦ οἱ ἄνθρωποι, οὐκ ἔχοντες ὅτι γένωνται, ἐς ὀλιγωρίαν ἐτράποντο καὶ ἱερῶν καὶ ὁσίων ὁμοίως.

SECTION 2.52.4
νόμοι τε πάντες ξυνεταράχθησαν οἷς ἐχρῶντο πρότερον περὶ τὰς ταφάς, ἔθαπτον δὲ ὡς ἕκαστος ἐδύνατο. καὶ πολλοὶ ἐς ἀναισχύντους θήκας ἐτράποντο σπάνει τῶν ἐπιτηδείων διὰ τὸ συχνοὺς ἤδη προτεθνάναι σφίσιν· ἐπὶ πυρὰς γὰρ ἀλλοτρίας φθάσαντες τοὺς νήσαντας οἱ μὲν ἐπιθέντες τὸν ἑαυτῶν νεκρὸν ὑφῆπτον, οἱ δὲ καιομένου ἄλλου ἐπιβαλόντες ἄνωθεν ὃν φέροιεν ἀπῇσαν.

CHAPTER 2.53

SECTION 2.53.1
πρῶτόν τε ἦρξε καὶ ἐς τἆλλα τῇ πόλει ἐπὶ πλέον ἀνομίας τὸ νόσημα. ῥᾷον γὰρ ἐτόλμα τις ἃ πρότερον ἀπεκρύπτετο μὴ καθ’ ἡδονὴν ποιεῖν, ἀγχίστροφον τὴν μεταβολὴν ὁρῶντες τῶν τε εὐδαιμόνων καὶ αἰφνιδίως θνῃσκόντων καὶ τῶν οὐδὲν πρότερον κεκτημένων, εὐθὺς δὲ τἀκείνων ἐχόντων.

SECTION 2.53.2
ὥστε ταχείας τὰς ἐπαυρέσεις καὶ πρὸς τὸ τερπνὸν ἠξίουν ποιεῖσθαι, ἐφήμερα τά τε σώματα καὶ τὰ χρήματα ὁμοίως ἡγούμενοι.

SECTION 2.53.3
καὶ τὸ μὲν προσταλαιπωρεῖν τῷ δόξαντι καλῷ οὐδεὶς πρόθυμος ἦν, ἄδηλον νομίζων εἰ πρὶν ἐπ’ αὐτὸ ἐλθεῖν διαφθαρήσεται· ὅτι δὲ ἤδη τε ἡδὺ πανταχόθεν τε ἐς αὐτὸ κερδαλέον, τοῦτο καὶ καλὸν καὶ χρήσιμον κατέστη.

SECTION 2.53.4
θεῶν δὲ φόβος ἢ ἀνθρώπων νόμος οὐδεὶς ἀπεῖργε, τὸ μὲν κρίνοντες ἐν ὁμοίῳ καὶ σέβειν καὶ μὴ ἐκ τοῦ πάντας ὁρᾶν ἐν ἴσῳ ἀπολλυμένους, τῶν δὲ ἁμαρτημάτων οὐδεὶς ἐλπίζων μέχρι τοῦ δίκην γενέσθαι βιοὺς ἂν τὴν τιμωρίαν ἀντιδοῦναι, πολὺ δὲ μείζω τὴν ἤδη κατεψηφισμένην σφῶν ἐπικρεμασθῆναι, ἣν πρὶν ἐμπεσεῖν εἰκὸς εἶναι τοῦ βίου τι ἀπολαῦσαι.

CHAPTER 2.54

SECTION 2.54.1
τοιούτῳ μὲν πάθει οἱ Ἀθηναῖοι περιπεσόντες ἐπιέζοντο, ἀνθρώπων τ’ ἔνδον θνῃσκόντων καὶ γῆς ἔξω δῃουμένης.

SECTION 2.54.2
ἐν δὲ τῷ κακῷ οἷα εἰκὸς ἀνεμνήσθησαν καὶ τοῦδε τοῦ ἔπους, φάσκοντες οἱ πρεσβύτεροι πάλαι ᾄδεσθαι / ‘ἥξει Δωριακὸς πόλεμος καὶ λοιμὸς ἅμ’ αὐτῷ.’

SECTION 2.54.3
ἐγένετο μὲν οὖν ἔρις τοῖς ἀνθρώποις μὴ λοιμὸν ὠνομάσθαι ἐν τῷ ἔπει ὑπὸ τῶν παλαιῶν, ἀλλὰ λιμόν, ἐνίκησε δὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰκότως λοιμὸν εἰρῆσθαι· οἱ γὰρ ἄνθρωποι πρὸς ἃ ἔπασχον τὴν μνήμην ἐποιοῦντο. ἢν δέ γε οἶμαί ποτε ἄλλος πόλεμος καταλάβῃ Δωρικὸς τοῦδε ὕστερος καὶ ξυμβῇ γενέσθαι λιμόν, κατὰ τὸ εἰκὸς οὕτως ᾄσονται.

SECTION 2.54.4
μνήμη δὲ ἐγένετο καὶ τοῦ Λακεδαιμονίων χρηστηρίου τοῖς εἰδόσιν, ὅτε ἐπερωτῶσιν αὐτοῖς τὸν θεὸν εἰ χρὴ πολεμεῖν ἀνεῖλε κατὰ κράτος πολεμοῦσι νίκην ἔσεσθαι, καὶ αὐτὸς ἔφη ξυλλήψεσθαι.

SECTION 2.54.5
περὶ μὲν οὖν τοῦ χρηστηρίου τὰ γιγνόμενα ᾔκαζον ὁμοῖα εἶναι· ἐσβεβληκότων δὲ τῶν Πελοποννησίων ἡ νόσος ἤρξατο εὐθύς, καὶ ἐς μὲν Πελοπόννησον οὐκ ἐσῆλθεν, ὅτι καὶ ἄξιον εἰπεῖν, ἐπενείματο δὲ Ἀθήνας μὲν μάλιστα, ἔπειτα δὲ καὶ τῶν ἄλλων χωρίων τὰ πολυανθρωπότατα. ταῦτα μὲν τὰ κατὰ τὴν νόσον γενόμενα.

CHAPTER 2.55

SECTION 2.55.1
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι ἐπειδὴ ἔτεμον τὸ πεδίον, παρῆλθον ἐς τὴν Πάραλον γῆν καλουμένην μέχρι Λαυρείου, οὗ τὰ ἀργύρεια μέταλλά ἐστιν Ἀθηναίοις. καὶ πρῶτον μὲν ἔτεμον ταύτην ᾗ πρὸς Πελοπόννησον ὁρᾷ, ἔπειτα δὲ τὴν πρὸς Εὔβοιάν τε καὶ Ἄνδρον τετραμμένην.

SECTION 2.55.2
Περικλῆς δὲ στρατηγὸς ὢν καὶ τότε περὶ μὲν τοῦ μὴ ἐπεξιέναι τοὺς Ἀθηναίους τὴν αὐτὴν γνώμην εἶχεν ὥσπερ καὶ ἐν τῇ προτέρᾳ ἐσβολῇ.

CHAPTER 2.56

SECTION 2.56.1
ἔτι δ’ αὐτῶν ἐν τῷ πεδίῳ ὄντων, πρὶν ἐς τὴν παραλίαν ἐλθεῖν, ἑκατὸν νεῶν ἐπίπλουν τῇ Πελοποννήσῳ παρεσκευάζετο, καὶ ἐπειδὴ ἑτοῖμα ἦν, ἀνήγετο.

SECTION 2.56.2
ἦγε δ’ ἐπὶ τῶν νεῶν ὁπλίτας Ἀθηναίων τετρακισχιλίους καὶ ἱππέας τριακοσίους ἐν ναυσὶν ἱππαγωγοῖς πρῶτον τότε ἐκ τῶν παλαιῶν νεῶν ποιηθείσαις· ξυνεστρατεύοντο δὲ καὶ Χῖοι καὶ Λέσβιοι πεντήκοντα ναυσίν.

SECTION 2.56.3
ὅτε δὲ ἀνήγετο ἡ στρατιὰ αὕτη Ἀθηναίων, Πελοποννησίους κατέλιπον τῆς Ἀττικῆς ὄντας ἐν τῇ παραλίᾳ.

SECTION 2.56.4
ἀφικόμενοι δὲ ἐς Ἐπίδαυρον τῆς Πελοποννήσου ἔτεμον τῆς γῆς τὴν πολλήν, καὶ πρὸς τὴν πόλιν προσβαλόντες ἐς ἐλπίδα μὲν ἦλθον τοῦ ἑλεῖν, οὐ μέντοι προυχώρησέ γε.

SECTION 2.56.5
ἀναγαγόμενοι δὲ ἐκ τῆς Ἐπιδαύρου ἔτεμον τήν τε Τροιζηνίδα γῆν καὶ Ἁλιάδα καὶ Ἑρμιονίδα· ἔστι δὲ ταῦτα πάντα ἐπιθαλάσσια τῆς Πελοποννήσου.

SECTION 2.56.6
ἄραντες δὲ ἀπ’ αὐτῶν ἀφίκοντο ἐς Πρασιὰς τῆς Λακωνικῆς πόλισμα ἐπιθαλάσσιον, καὶ τῆς τε γῆς ἔτεμον καὶ αὐτὸ τὸ πόλισμα εἷλον καὶ ἐπόρθησαν. ταῦτα δὲ ποιήσαντες ἐπ’ οἴκου ἀνεχώρησαν. τοὺς δὲ Πελοποννησίους οὐκέτι κατέλαβον ἐν τῇ Ἀττικῇ ὄντας, ἀλλ᾽ ἀνακεχωρηκότας.

CHAPTER 2.57

SECTION 2.57.1
ὅσον δὲ χρόνον οἵ τε Πελοποννήσιοι ἦσαν ἐν τῇ γῇ τῇ Ἀθηναίων καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐστράτευον ἐπὶ τῶν νεῶν, ἡ νόσος ἔν τε τῇ στρατιᾷ τοὺς Ἀθηναίους ἔφθειρε καὶ ἐν τῇ πόλει, ὥστε καὶ ἐλέχθη τοὺς Πελοποννησίους δείσαντας τὸ νόσημα, ὡς ἐπυνθάνοντο τῶν αὐτομόλων ὅτι ἐν τῇ πόλει εἴη καὶ θάπτοντας ἅμα ᾐσθάνοντο, θᾶσσον ἐκ τῆς γῆς ἐξελθεῖν.

SECTION 2.57.2
τῇ δὲ ἐσβολῇ ταύτῃ πλεῖστόν τε χρόνον ἐνέμειναν καὶ τὴν γῆν πᾶσαν ἔτεμον· ἡμέρας γὰρ τεσσαράκοντα μάλιστα ἐν τῇ γῇ τῇ Ἀττικῇ ἐγένοντο.

CHAPTER 2.58

SECTION 2.58.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους Ἅγνων ὁ Νικίου καὶ Κλεόπομπος ὁ Κλεινίου, ξυστράτηγοι ὄντες Περικλέους, λαβόντες τὴν στρατιὰν ᾗπερ ἐκεῖνος ἐχρήσατο ἐστράτευσαν εὐθὺς ἐπὶ Χαλκιδέας τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης καὶ Ποτείδαιαν ἔτι πολιορκουμένην, ἀφικόμενοι δὲ μηχανάς τε τῇ Ποτειδαίᾳ προσέφερον καὶ παντὶ τρόπῳ ἐπειρῶντο ἑλεῖν.

SECTION 2.58.2
προυχώρει δὲ αὐτοῖς οὔτε ἡ αἵρεσις τῆς πόλεως οὔτε τἆλλα τῆς παρασκευῆς ἀξίως· ἐπιγενομένη γὰρ ἡ νόσος ἐνταῦθα δὴ πάνυ ἐπίεσε τοὺς Ἀθηναίους, φθείρουσα τὴν στρατιάν, ὥστε καὶ τοὺς προτέρους στρατιώτας νοσῆσαι τῶν Ἀθηναίων ἀπὸ τῆς ξὺν Ἅγνωνι στρατιᾶς, ἐν τῷ πρὸ τοῦ χρόνῳ ὑγιαίνοντας. Φορμίων δὲ καὶ οἱ ἑξακόσιοι καὶ χίλιοι οὐκέτι ἦσαν περὶ Χαλκιδέας.

SECTION 2.58.3
ὁ μὲν οὖν Ἅγνων ἀνεχώρησε ταῖς ναυσὶν ἐς τὰς Ἀθήνας, ἀπὸ τετρακισχιλίων ὁπλιτῶν χιλίους καὶ πεντήκοντα τῇ νόσῳ ἀπολέσας ἐν τεσσαράκοντα μάλιστα ἡμέραις· οἱ δὲ πρότεροι στρατιῶται κατὰ χώραν μένοντες ἐπολιόρκουν τὴν Ποτείδαιαν.

CHAPTER 2.59

SECTION 2.59.1
μετὰ δὲ τὴν δευτέραν ἐσβολὴν τῶν Πελοποννησίων οἱ Ἀθηναῖοι, ὡς ἥ τε γῆ αὐτῶν ἐτέτμητο τὸ δεύτερον καὶ ἡ νόσος ἐπέκειτο ἅμα καὶ ὁ πόλεμος, ἠλλοίωντο τὰς γνώμας,

SECTION 2.59.2
καὶ τὸν μὲν Περικλέα ἐν αἰτίᾳ εἶχον ὡς πείσαντα σφᾶς πολεμεῖν καὶ δι’ ἐκεῖνον ταῖς ξυμφοραῖς περιπεπτωκότες,πρὸς δὲ τοὺς Λακεδαιμονίους ὥρμηντο ξυγχωρεῖν· καὶ πρέσβεις τινὰς πέμψαντες ὡς αὐτοὺς ἄπρακτοι ἐγένοντο. πανταχόθεν τε τῇ γνώμῃ ἄποροι καθεστηκότες ἐνέκειντο τῷ Περικλεῖ.

SECTION 2.59.3
ὁ δὲ ὁρῶν αὐτοὺς πρὸς τὰ παρόντα χαλεπαίνοντας καὶ πάντα ποιοῦντας ἅπερ αὐτὸς ἤλπιζε, ξύλλογον ποιήσας (ἔτι δ’ ἐστρατήγει) ἐβούλετο θαρσῦναί τε καὶ ἀπαγαγὼν τὸ ὀργιζόμενον τῆς γνώμης πρὸς τὸ ἠπιώτερον καὶ ἀδεέστερον καταστῆσαι· παρελθὼν δὲ ἔλεξε τοιάδε.

CHAPTER 2.60

SECTION 2.60.1
‘καὶ προσδεχομένῳ μοι τὰ τῆς ὀργῆς ὑμῶν ἔς με γεγένηται (αἰσθάνομαι γὰρ τὰς αἰτίας) καὶ ἐκκλησίαν τούτου ἕνεκα ξυνήγαγον, ὅπως ὑπομνήσω καὶ μέμψωμαι εἴ τι μὴ ὀρθῶς ἢ ἐμοὶ χαλεπαίνετε ἢ ταῖς ξυμφοραῖς εἴκετε.

SECTION 2.60.2
ἐγὼ γὰρ ἡγοῦμαι πόλιν πλείω ξύμπασαν ὀρθουμένην ὠφελεῖν τοὺς ἰδιώτας ἢ καθ’ ἕκαστον τῶν πολιτῶν εὐπραγοῦσαν, ἁθρόαν δὲ σφαλλομένην.

SECTION 2.60.3
καλῶς μὲν γὰρ φερόμενος ἀνὴρ τὸ καθ’ ἑαυτὸν διαφθειρομένης τῆς πατρίδος οὐδὲν ἧσσον ξυναπόλλυται, κακοτυχῶν δὲ ἐν εὐτυχούσῃ πολλῷ μᾶλλον διασῴζεται.

SECTION 2.60.4
ὁπότε οὖν πόλις μὲν τὰς ἰδίας ξυμφορὰς οἵα τε φέρειν, εἷς δ’ ἕκαστος τὰς ἐκείνης ἀδύνατος, πῶς οὐ χρὴ πάντας ἀμύνειν αὐτῇ, καὶ μὴ ὃ νῦν ὑμεῖς δρᾶτε· ταῖς κατ’ οἶκον κακοπραγίαις ἐκπεπληγμένοι τοῦ κοινοῦ τῆς σωτηρίας ἀφίεσθε, καὶ ἐμέ τε τὸν παραινέσαντα πολεμεῖν καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς οἳ ξυνέγνωτε δι’ αἰτίας ἔχετε.

SECTION 2.60.5
καίτοι ἐμοὶ τοιούτῳ ἀνδρὶ ὀργίζεσθε ὃς οὐδενὸς ἥσσων οἴομαι εἶναι γνῶναί τε τὰ δέοντα καὶ ἑρμηνεῦσαι ταῦτα, φιλόπολίς τε καὶ χρημάτων κρείσσων.

SECTION 2.60.6
ὅ τε γὰρ γνοὺς καὶ μὴ σαφῶς διδάξας ἐν ἴσῳ καὶ εἰ μὴ ἐνεθυμήθη· ὅ τε ἔχων ἀμφότερα, τῇ δὲ πόλει δύσνους, οὐκ ἂν ὁμοίως τι οἰκείως φράζοι· προσόντος δὲ καὶ τοῦδε, χρήμασι δὲ νικωμένου, τὰ ξύμπαντα τούτου ἑνὸς ἂν πωλοῖτο.

SECTION 2.60.7
ὥστ’ εἴ μοι καὶ μέσως ἡγούμενοι μᾶλλον ἑτέρων προσεῖναι αὐτὰ πολεμεῖν ἐπείσθητε, οὐκ ἂν εἰκότως νῦν τοῦ γε ἀδικεῖν αἰτίαν φεροίμην.

CHAPTER 2.61

SECTION 2.61.1
‘καὶ γὰρ οἷς μὲν αἵρεσις γεγένηται τἆλλα εὐτυχοῦσι, πολλὴ ἄνοια πολεμῆσαι· εἰ δ’ ἀναγκαῖον ἦν ἢ εἴξαντας εὐθὺς τοῖς πέλας ὑπακοῦσαι ἢ κινδυνεύσαντας περιγενέσθαι, ὁ φυγὼν τὸν κίνδυνον τοῦ ὑποστάντος μεμπτότερος.

SECTION 2.61.2
καὶ ἐγὼ μὲν ὁ αὐτός εἰμι καὶ οὐκ ἐξίσταμαι· ὑμεῖς δὲ μεταβάλλετε, ἐπειδὴ ξυνέβη ὑμῖν πεισθῆναι μὲν ἀκεραίοις, μεταμέλειν δὲ κακουμένοις, καὶ τὸν ἐμὸν λόγον ἐν τῷ ὑμετέρῳ ἀσθενεῖ τῆς γνώμης μὴ ὀρθὸν φαίνεσθαι, διότι τὸ μὲν λυποῦν ἔχει ἤδη τὴν αἴσθησιν ἑκάστῳ, τῆς δὲ ὠφελίας ἄπεστιν ἔτι ἡ δήλωσις ἅπασι, καὶ μεταβολῆς μεγάλης, καὶ ταύτης ἐξ ὀλίγου, ἐμπεσούσης ταπεινὴ ὑμῶν ἡ διάνοια ἐγκαρτερεῖν ἃ ἔγνωτε.

SECTION 2.61.3
δουλοῖ γὰρ φρόνημα τὸ αἰφνίδιον καὶ ἀπροσδόκητον καὶ τὸ πλείστῳ παραλόγῳ ξυμβαῖνον· ὃ ὑμῖν πρὸς τοῖς ἄλλοις οὐχ ἥκιστα καὶ κατὰ τὴν νόσον γεγένηται.

SECTION 2.61.4
ὅμως δὲ πόλιν μεγάλην οἰκοῦντας καὶ ἐν ἤθεσιν ἀντιπάλοις αὐτῇ τεθραμμένους χρεὼν καὶ ξυμφοραῖς ταῖς μεγίσταις ἐθέλειν ὑφίστασθαι καὶ τὴν ἀξίωσιν μὴ ἀφανίζειν (ἐν ἴσῳ γὰρ οἱ ἄνθρωποι δικαιοῦσι τῆς τε ὑπαρχούσης δόξης αἰτιᾶσθαι ὅστις μαλακίᾳ ἐλλείπει καὶ τῆς μὴ προσηκούσης μισεῖν τὸν θρασύτητι ὀρεγόμενον), ἀπαλγήσαντας δὲ τὰ ἴδια τοῦ κοινοῦ τῆς σωτηρίας ἀντιλαμβάνεσθαι.

CHAPTER 2.62

SECTION 2.62.1
‘τὸν δὲ πόνον τὸν κατὰ τὸν πόλεμον, μὴ γένηταί τε πολὺς καὶ οὐδὲν μᾶλλον περιγενώμεθα, ἀρκείτω μὲν ὑμῖν καὶ ἐκεῖνα ἐν οἷς ἄλλοτε πολλάκις γε δὴ ἀπέδειξα οὐκ ὀρθῶς αὐτὸν ὑποπτευόμενον, δηλώσω δὲ καὶ τόδε, ὅ μοι δοκεῖτε οὔτ᾽ αὐτοὶ πώποτε ἐνθυμηθῆναι ὑπάρχον ὑμῖν μεγέθους πέρι ἐς τὴν ἀρχὴν οὔτ’ ἐγὼ ἐν τοῖς πρὶν λόγοις· οὐδ’ ἂν νῦν ἐχρησάμην κομπωδεστέραν ἔχοντι τὴν προσποίησιν, εἰ μὴ καταπεπληγμένους ὑμᾶς παρὰ τὸ εἰκὸς ἑώρων.

SECTION 2.62.2
οἴεσθε μὲν γὰρ τῶν ξυμμάχων μόνων ἄρχειν, ἐγὼ δὲ ἀποφαίνω δύο μερῶν τῶν ἐς χρῆσιν φανερῶν, γῆς καὶ θαλάσσης, τοῦ ἑτέρου ὑμᾶς παντὸς κυριωτάτους ὄντας, ἐφ’ ὅσον τε νῦν νέμεσθε καὶ ἢν ἐπὶ πλέον βουληθῆτε· καὶ οὐκ ἔστιν ὅστις τῇ ὑπαρχούσῃ παρασκευῇ τοῦ ναυτικοῦ πλέοντας ὑμᾶς οὔτε βασιλεὺς οὔτε ἄλλο οὐδὲν ἔθνος τῶν ἐν τῷ παρόντι κωλύσει.

SECTION 2.62.3
ὥστε οὐ κατὰ τὴν τῶν οἰκιῶν καὶ τῆς γῆς χρείαν, ὧν μεγάλων νομίζετε ἐστερῆσθαι, αὕτη ἡ δύναμις φαίνεται· οὐδ’ εἰκὸς χαλεπῶς φέρειν αὐτῶν μᾶλλον ἢ οὐ κηπίον καὶ ἐγκαλλώπισμα πλούτου πρὸς ταύτην νομίσαντας ὀλιγωρῆσαι, καὶ γνῶναι ἐλευθερίαν μέν, ἢν ἀντιλαμβανόμενοι αὐτῆς διασώσωμεν, ῥᾳδίως ταῦτα ἀναληψομένην, ἄλλων δὲ ὑπακούσασι καὶ τὰ προκεκτημένα φιλεῖν ἐλασσοῦσθαι, τῶν τε πατέρων μὴ χείρους κατ’ ἀμφότερα φανῆναι, οἳ μετὰ πόνων καὶ οὐ παρ’ ἄλλων δεξάμενοι κατέσχον τε καὶ προσέτι διασώσαντες παρέδοσαν ὑμῖν αὐτά (αἴσχιον δὲ ἔχοντας ἀφαιρεθῆναι ἢ κτωμένους ἀτυχῆσαι), ἰέναι δὲ τοῖς ἐχθροῖς ὁμόσε μὴ φρονήματι μόνον, ἀλλὰ καὶ καταφρονήματι.

SECTION 2.62.4
αὔχημα μὲν γὰρ καὶ ἀπὸ ἀμαθίας εὐτυχοῦς καὶ δειλῷ τινὶ ἐγγίγνεται, καταφρόνησις δὲ ὃς ἂν καὶ γνώμῃ πιστεύῃ τῶν ἐναντίων προύχειν, ὃ ἡμῖν ὑπάρχει.

SECTION 2.62.5
καὶ τὴν τόλμαν ἀπὸ τῆς ὁμοίας τύχης ἡ ξύνεσις ἐκ τοῦ ὑπέρφρονος ἐχυρωτέραν παρέχεται, ἐλπίδι τε ἧσσον πιστεύει, ἧς ἐν τῷ ἀπόρῳ ἡ ἰσχύς, γνώμῃ δὲ ἀπὸ τῶν ὑπαρχόντων, ἧς βεβαιοτέρα ἡ πρόνοια.

CHAPTER 2.63

SECTION 2.63.1
τῆς τε πόλεως ὑμᾶς εἰκὸς τῷ τιμωμένῳ ἀπὸ τοῦ ἄρχειν, ᾧπερ ἅπαντες ἀγάλλεσθε, βοηθεῖν, καὶ μὴ φεύγειν τοὺς πόνους ἢ μηδὲ τὰς τιμὰς διώκειν· μηδὲ νομίσαι περὶ ἑνὸς μόνου, δουλείας ἀντ’ ἐλευθερίας, ἀγωνίζεσθαι, ἀλλὰ καὶ ἀρχῆς στερήσεως καὶ κινδύνου ὧν ἐν τῇ ἀρχῇ ἀπήχθεσθε.

SECTION 2.63.2
ἧς οὐδ’ ἐκστῆναι ἔτι ὑμῖν ἔστιν, εἴ τις καὶ τόδε ἐν τῷ παρόντι δεδιὼς ἀπραγμοσύνῃ ἀνδραγαθίζεται· ὡς τυραννίδα γὰρ ἤδη ἔχετε αὐτήν, ἣν λαβεῖν μὲν ἄδικον δοκεῖ εἶναι, ἀφεῖναι δὲ ἐπικίνδυνον.

SECTION 2.63.3
τάχιστ’ ἄν τε πόλιν οἱ τοιοῦτοι ἑτέρους τε πείσαντες ἀπολέσειαν καὶ εἴ που ἐπὶ σφῶν αὐτῶν αὐτόνομοι οἰκήσειαν· τὸ γὰρ ἄπραγμον οὐ σῴζεται μὴ μετὰ τοῦ δραστηρίου τεταγμένον, οὐδὲ ἐν ἀρχούσῃ πόλει ξυμφέρει, ἀλλ’ ἐν ὑπηκόῳ, ἀσφαλῶς δουλεύειν.

CHAPTER 2.64

SECTION 2.64.1
‘ὑμεῖς δὲ μήτε ὑπὸ τῶν τοιῶνδε πολιτῶν παράγεσθε μήτε ἐμὲ δι’ ὀργῆς ἔχετε, ᾧ καὶ αὐτοὶ ξυνδιέγνωτε πολεμεῖν, εἰ καὶ ἐπελθόντες οἱ ἐναντίοι ἔδρασαν ἅπερ εἰκὸς ἦν μὴ ἐθελησάντων ὑμῶν ὑπακούειν, ἐπιγεγένηταί τε πέρα ὧν προσεδεχόμεθα ἡ νόσος ἥδε, πρᾶγμα μόνον δὴ τῶν πάντων ἐλπίδος κρεῖσσον γεγενημένον. καὶ δι’ αὐτὴν οἶδ’ ὅτι μέρος τι μᾶλλον ἔτι μισοῦμαι, οὐ δικαίως, εἰ μὴ καὶ ὅταν παρὰ λόγον τι εὖ πράξητε ἐμοὶ ἀναθήσετε.

SECTION 2.64.2
φέρειν δὲ χρὴ τά τε δαιμόνια ἀναγκαίως τά τε ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀνδρείως· ταῦτα γὰρ ἐν ἔθει τῇδε τῇ πόλει πρότερόν τε ἦν νῦν τε μὴ ἐν ὑμῖν κωλυθῇ.

SECTION 2.64.3
γνῶτε δὲ ὄνομα μέγιστον αὐτὴν ἔχουσαν ἐν ἅπασιν ἀνθρώποις διὰ τὸ ταῖς ξυμφοραῖς μὴ εἴκειν, πλεῖστα δὲ σώματα καὶ πόνους ἀνηλωκέναι πολέμῳ, καὶ δύναμιν μεγίστην δὴ μέχρι τοῦδε κεκτημένην, ἧς ἐς ἀΐδιον τοῖς ἐπιγιγνομένοις, ἢν καὶ νῦν ὑπενδῶμέν ποτε (πάντα γὰρ πέφυκε καὶ ἐλασσοῦσθαι), μνήμη καταλελείψεται, Ἑλλήνων τε ὅτι Ἕλληνες πλείστων δὴ ἤρξαμεν, καὶ πολέμοις μεγίστοις ἀντέσχομεν πρός τε ξύμπαντας καὶ καθ’ ἑκάστους, πόλιν τε τοῖς πᾶσιν εὐπορωτάτην καὶ μεγίστην ᾠκήσαμεν.

SECTION 2.64.4
καίτοι ταῦτα ὁ μὲν ἀπράγμων μέμψαιτ’ ἄν, ὁ δὲ δρᾶν τι καὶ αὐτὸς βουλόμενος ζηλώσει· εἰ δέ τις μὴ κέκτηται, φθονήσει.

SECTION 2.64.5
τὸ δὲ μισεῖσθαι καὶ λυπηροὺς εἶναι ἐν τῷ παρόντι πᾶσι μὲν ὑπῆρξε δὴ ὅσοι ἕτεροι ἑτέρων ἠξίωσαν ἄρχειν· ὅστις δὲ ἐπὶ μεγίστοις τὸ ἐπίφθονον λαμβάνει, ὀρθῶς βουλεύεται. μῖσος μὲν γὰρ οὐκ ἐπὶ πολὺ ἀντέχει, ἡ δὲ παραυτίκα τε λαμπρότης καὶ ἐς τὸ ἔπειτα δόξα αἰείμνηστος καταλείπεται.

SECTION 2.64.6
ὑμεῖς δὲ ἔς τε τὸ μέλλον καλὸν προγνόντες ἔς τε τὸ αὐτίκα μὴ αἰσχρὸν τῷ ἤδη προθύμῳ ἀμφότερα κτήσασθε, καὶ Λακεδαιμονίοις μήτε ἐπικηρυκεύεσθε μήτε ἔνδηλοι ἔστε τοῖς παροῦσι πόνοις βαρυνόμενοι, ὡς οἵτινες πρὸς τὰς ξυμφορὰς γνώμῃ μὲν ἥκιστα λυποῦνται, ἔργῳ δὲ μάλιστα ἀντέχουσιν, οὗτοι καὶ πόλεων καὶ ἰδιωτῶν κράτιστοί εἰσιν.’

CHAPTER 2.65

SECTION 2.65.1
τοιαῦτα ὁ Περικλῆς λέγων ἐπειρᾶτο τοὺς Ἀθηναίους τῆς τε ἐς αὑτὸν ὀργῆς παραλύειν καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων δεινῶν ἀπάγειν τὴν γνώμην.

SECTION 2.65.2
οἱ δὲ δημοσίᾳ μὲν τοῖς λόγοις ἀνεπείθοντο καὶ οὔτε πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους ἔτι ἔπεμπον ἔς τε τὸν πόλεμον μᾶλλον ὥρμηντο, ἰδίᾳ δὲ τοῖς παθήμασιν ἐλυποῦντο, ὁ μὲν δῆμος ὅτι ἀπ’ ἐλασσόνων ὁρμώμενος ἐστέρητο καὶ τούτων, οἱ δὲ δυνατοὶ καλὰ κτήματα κατὰ τὴν χώραν οἰκοδομίαις τε καὶ πολυτελέσι κατασκευαῖς ἀπολωλεκότες, τὸ δὲ μέγιστον, πόλεμον ἀντ’ εἰρήνης ἔχοντες.

SECTION 2.65.3
οὐ μέντοι πρότερόν γε οἱ ξύμπαντες ἐπαύσαντο ἐν ὀργῇ ἔχοντες αὐτὸν πρὶν ἐζημίωσαν χρήμασιν.

SECTION 2.65.4
ὕστερον δ’ αὖθις οὐ πολλῷ, ὅπερ φιλεῖ ὅμιλος ποιεῖν, στρατηγὸν εἵλοντο καὶ πάντα τὰ πράγματα ἐπέτρεψαν, ὧν μὲν περὶ τὰ οἰκεῖα ἕκαστος ἤλγει ἀμβλύτεροι ἤδη ὄντες, ὧν δὲ ἡ ξύμπασα πόλις προσεδεῖτο πλείστου ἄξιον νομίζοντες εἶναι.

SECTION 2.65.5
ὅσον τε γὰρ χρόνον προύστη τῆς πόλεως ἐν τῇ εἰρήνῃ, μετρίως ἐξηγεῖτο καὶ ἀσφαλῶς διεφύλαξεν αὐτήν, καὶ ἐγένετο ἐπ’ ἐκείνου μεγίστη, ἐπειδή τε ὁ πόλεμος κατέστη, ὁ δὲ φαίνεται καὶ ἐν τούτῳ προγνοὺς τὴν δύναμιν.

SECTION 2.65.6
ἐπεβίω δὲ δύο ἔτη καὶ ἓξ μῆνας· καὶ ἐπειδὴ ἀπέθανεν, ἐπὶ πλέον ἔτι ἐγνώσθη ἡ πρόνοια αὐτοῦ ἡ ἐς τὸν πόλεμον.

SECTION 2.65.7
ὁ μὲν γὰρ ἡσυχάζοντάς τε καὶ τὸ ναυτικὸν θεραπεύοντας καὶ ἀρχὴν μὴ ἐπικτωμένους ἐν τῷ πολέμῳ μηδὲ τῇ πόλει κινδυνεύοντας ἔφη περιέσεσθαι· οἱ δὲ ταῦτά τε πάντα ἐς τοὐναντίον ἔπραξαν καὶ ἄλλα ἔξω τοῦ πολέμου δοκοῦντα εἶναι κατὰ τὰς ἰδίας φιλοτιμίας καὶ ἴδια κέρδη κακῶς ἔς τε σφᾶς αὐτοὺς καὶ τοὺς ξυμμάχους ἐπολίτευσαν, ἃ κατορθούμενα μὲν τοῖς ἰδιώταις τιμὴ καὶ ὠφελία μᾶλλον ἦν, σφαλέντα δὲ τῇ πόλει ἐς τὸν πόλεμον βλάβη καθίστατο.

SECTION 2.65.8
αἴτιον δ’ ἦν ὅτι ἐκεῖνος μὲν δυνατὸς ὢν τῷ τε ἀξιώματι καὶ τῇ γνώμῃ χρημάτων τε διαφανῶς ἀδωρότατος γενόμενος κατεῖχε τὸ πλῆθος ἐλευθέρως, καὶ οὐκ ἤγετο μᾶλλον ὑπ᾽ αὐτοῦ ἢ αὐτὸς ἦγε, διὰ τὸ μὴ κτώμενος ἐξ οὐ προσηκόντων τὴν δύναμιν πρὸς ἡδονήν τι λέγειν, ἀλλ’ ἔχων ἐπ’ ἀξιώσει καὶ πρὸς ὀργήν τι ἀντειπεῖν.

SECTION 2.65.9
ὁπότε γοῦν αἴσθοιτό τι αὐτοὺς παρὰ καιρὸν ὕβρει θαρσοῦντας, λέγων κατέπλησσεν ἐπὶ τὸ φοβεῖσθαι, καὶ δεδιότας αὖ ἀλόγως ἀντικαθίστη πάλιν ἐπὶ τὸ θαρσεῖν. ἐγίγνετό τε λόγῳ μὲν δημοκρατία, ἔργῳ δὲ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀνδρὸς ἀρχή.

SECTION 2.65.10
οἱ δὲ ὕστερον ἴσοι μᾶλλον αὐτοὶ πρὸς ἀλλήλους ὄντες καὶ ὀρεγόμενοι τοῦ πρῶτος ἕκαστος γίγνεσθαι ἐτράποντο καθ’ ἡδονὰς τῷ δήμῳ καὶ τὰ πράγματα ἐνδιδόναι.

SECTION 2.65.11
ἐξ ὧν ἄλλα τε πολλά, ὡς ἐν μεγάλῃ πόλει καὶ ἀρχὴν ἐχούσῃ, ἡμαρτήθη καὶ ὁ ἐς Σικελίαν πλοῦς, ὃς οὐ τοσοῦτον γνώμης ἁμάρτημα ἦν πρὸς οὓς ἐπῇσαν, ὅσον οἱ ἐκπέμψαντες οὐ τὰ πρόσφορα τοῖς οἰχομένοις ἐπιγιγνώσκοντες, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἰδίας διαβολὰς περὶ τῆς τοῦ δήμου προστασίας τά τε ἐν τῷ στρατοπέδῳ ἀμβλύτερα ἐποίουν καὶ τὰ περὶ τὴν πόλιν πρῶτον ἐν ἀλλήλοις ἐταράχθησαν.

SECTION 2.65.12
σφαλέντες δὲ ἐν Σικελίᾳ ἄλλῃ τε παρασκευῇ καὶ τοῦ ναυτικοῦ τῷ πλέονι μορίῳ καὶ κατὰ τὴν πόλιν ἤδη ἐν στάσει ὄντες ὅμως † τρία † μὲν ἔτη ἀντεῖχον τοῖς τε πρότερον ὑπάρχουσι πολεμίοις καὶ τοῖς ἀπὸ Σικελίας μετ’ αὐτῶν, καὶ τῶν ξυμμάχων ἔτι τοῖς πλέοσιν ἀφεστηκόσι, Κύρῳ τε ὕστερον βασιλέως παιδὶ προσγενομένῳ, ὃς παρεῖχε χρήματα Πελοποννησίοις ἐς τὸ ναυτικόν, καὶ οὐ πρότερον ἐνέδοσαν ἢ αὐτοὶ ἐν σφίσι κατὰ τὰς ἰδίας διαφορὰς περιπεσόντες ἐσφάλησαν.

SECTION 2.65.13
τοσοῦτον τῷ Περικλεῖ ἐπερίσσευσε τότε ἀφ’ ὧν αὐτὸς προέγνω καὶ πάνυ ἂν ῥᾳδίως περιγενέσθαι τὴν πόλιν Πελοποννησίων αὐτῶν τῷ πολέμῳ.

CHAPTER 2.66

SECTION 2.66.1
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τοῦ αὐτοῦ θέρους ἐστράτευσαν ναυσὶν ἑκατὸν ἐς Ζάκυνθον τὴν νῆσον, ἣ κεῖται ἀντιπέρας Ἤλιδος· εἰσὶ δὲ Ἀχαιῶν τῶν ἐκ Πελοποννήσου ἄποικοι καὶ Ἀθηναίοις ξυνεμάχουν.

SECTION 2.66.2
ἐπέπλεον δὲ Λακεδαιμονίων χίλιοι ὁπλῖται καὶ Κνῆμος Σπαρτιάτης ναύαρχος. ἀποβάντες δὲ ἐς τὴν γῆν ἐδῄωσαν τὰ πολλά. καὶ ἐπειδὴ οὐ ξυνεχώρουν, ἀπέπλευσαν ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 2.67

SECTION 2.67.1
καὶ τοῦ αὐτοῦ θέρους τελευτῶντος Ἀριστεὺς Κορίνθιος καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεις Ἀνήριστος καὶ Νικόλαος καὶ Πρατόδαμος καὶ Τεγεάτης Τιμαγόρας καὶ Ἀργεῖος ἰδίᾳ Πόλλις, πορευόμενοι ἐς τὴν Ἀσίαν ὡς βασιλέα, εἴ πως πείσειαν αὐτὸν χρήματά τε παρασχεῖν καὶ ξυμπολεμεῖν, ἀφικνοῦνται ὡς Σιτάλκην πρῶτον τὸν Τήρεω ἐς Θρᾴκην, βουλόμενοι πεῖσαί τε αὐτόν, εἰ δύναιντο, μεταστάντα τῆς Ἀθηναίων ξυμμαχίας στρατεῦσαι ἐπὶ τὴν Ποτείδαιαν, οὗ ἦν στράτευμα τῶν Ἀθηναίων πολιορκοῦν, καὶ ᾗπερ ὥρμηντο, δι’ ἐκείνου πορευθῆναι πέραν τοῦ Ἑλλησπόντου ὡς Φαρνάκην τὸν Φαρναβάζου, ὃς αὐτοὺς ἔμελλεν ὡς βασιλέα ἀναπέμψειν.

SECTION 2.67.2
παρατυχόντες δὲ Ἀθηναίων πρέσβεις Λέαρχος Καλλιμάχου καὶ Ἀμεινιάδης Φιλήμονος παρὰ τῷ Σιτάλκῃ πείθουσι τὸν Σάδοκον τὸν γεγενημένον Ἀθηναῖον, Σιτάλκου υἱόν, τοὺς ἄνδρας ἐγχειρίσαι σφίσιν, ὅπως μὴ διαβάντες ὡς βασιλέα τὴν ἐκείνου πόλιν τὸ μέρος βλάψωσιν.

SECTION 2.67.3
ὁ δὲ πεισθεὶς πορευομένους αὐτοὺς διὰ τῆς Θρᾴκης ἐπὶ τὸ πλοῖον ᾧ ἔμελλον τὸν Ἑλλήσποντον περαιώσειν, πρὶν ἐσβαίνειν ξυλλαμβάνει, ἄλλους ξυμπέμψας μετὰ τοῦ Λεάρχου καὶ Ἀμεινιάδου, καὶ ἐκέλευσεν ἐκείνοις παραδοῦναι· οἱ δὲ λαβόντες ἐκόμισαν ἐς τὰς Ἀθήνας.

SECTION 2.67.4
ἀφικομένων δὲ αὐτῶν δείσαντες οἱ Ἀθηναῖοι τὸν Ἀριστέα μὴ αὖθις σφᾶς ἔτι πλείω κακουργῇ διαφυγών, ὅτι καὶ πρὸ τούτων τὰ τῆς Ποτειδαίας καὶ τῶν ἐπὶ Θρᾴκης πάντα ἐφαίνετο πράξας, ἀκρίτους καὶ βουλομένους ἔστιν ἃ εἰπεῖν αὐθημερὸν ἀπέκτειναν πάντας καὶ ἐς φάραγγα ἐσέβαλον, δικαιοῦντες τοῖς αὐτοῖς ἀμύνεσθαι οἷσπερ καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι ὑπῆρξαν, τοὺς ἐμπόρους οὓς ἔλαβον Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων ἐν ὁλκάσι περὶ Πελοπόννησον πλέοντας ἀποκτείναντες καὶ ἐς φάραγγας ἐσβαλόντες. πάντας γὰρ δὴ κατ᾽ ἀρχὰς τοῦ πολέμου Λακεδαιμόνιοι ὅσους λάβοιεν ἐν τῇ θαλάσσῃ ὡς πολεμίους διέφθειρον, καὶ τοὺς μετὰ Ἀθηναίων ξυμπολεμοῦντας καὶ τοὺς μηδὲ μεθ’ ἑτέρων.

CHAPTER 2.68

SECTION 2.68.1
κατὰ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους, τοῦ θέρους τελευτῶντος, καὶ Ἀμπρακιῶται αὐτοί τε καὶ τῶν βαρβάρων πολλοὺς ἀναστήσαντες ἐστράτευσαν ἐπ’ Ἄργος τὸ Ἀμφιλοχικὸν καὶ τὴν ἄλλην Ἀμφιλοχίαν.

SECTION 2.68.2
ἔχθρα δὲ πρὸς τοὺς Ἀργείους ἀπὸ τοῦδε αὐτοῖς ἤρξατο πρῶτον γενέσθαι.

SECTION 2.68.3
Ἄργος τὸ Ἀμφιλοχικὸν καὶ Ἀμφιλοχίαν τὴν ἄλλην ἔκτισε μὲν μετὰ τὰ Τρωικὰ οἴκαδε ἀναχωρήσας καὶ οὐκ ἀρεσκόμενος τῇ ἐν Ἄργει καταστάσει Ἀμφίλοχος ὁ Ἀμφιάρεω ἐν τῷ Ἀμπρακικῷ κόλπῳ, ὁμώνυμον τῇ ἑαυτοῦ πατρίδι Ἄργος ὀνομάσας

SECTION 2.68.4
(καὶ ἦν ἡ πόλις αὕτη μεγίστη τῆς Ἀμφιλοχίας καὶ τοὺς δυνατωτάτους εἶχεν οἰκήτορας),

SECTION 2.68.5
ὑπὸ ξυμφορῶν δὲ πολλαῖς γενεαῖς ὕστερον πιεζόμενοι Ἀμπρακιώτας ὁμόρους ὄντας τῇ Ἀμφιλοχικῇ ξυνοίκους ἐπηγάγοντο, καὶ ἡλληνίσθησαν τὴν νῦν γλῶσσαν τότε πρῶτον ἀπὸ τῶν Ἀμπρακιωτῶν ξυνοικησάντων· οἱ δὲ ἄλλοι Ἀμφίλοχοι βάρβαροί εἰσιν.

SECTION 2.68.6
ἐκβάλλουσιν οὖν τοὺς Ἀργείους οἱ Ἀμπρακιῶται χρόνῳ καὶ αὐτοὶ ἴσχουσι τὴν πόλιν.

SECTION 2.68.7
οἱ δ’ Ἀμφίλοχοι γενομένου τούτου διδόασιν ἑαυτοὺς Ἀκαρνᾶσι, καὶ προσπαρακαλέσαντες ἀμφότεροι Ἀθηναίους, οἳ αὐτοῖς Φορμίωνά τε στρατηγὸν ἔπεμψαν καὶ ναῦς τριάκοντα, ἀφικομένου [δὲ] τοῦ Φορμίωνος αἱροῦσι κατὰ κράτος Ἄργος καὶ τοὺς Ἀμπρακιώτας ἠνδραπόδισαν, κοινῇ τε ᾤκισαν αὐτὸ Ἀμφίλοχοι καὶ Ἀκαρνᾶνες.

SECTION 2.68.8
μετὰ δὲ τοῦτο ἡ ξυμμαχία πρῶτον ἐγένετο Ἀθηναίοις καὶ Ἀκαρνᾶσιν.

SECTION 2.68.9
οἱ δὲ Ἀμπρακιῶται τὴν μὲν ἔχθραν ἐς τοὺς Ἀργείους ἀπὸ τοῦ ἀνδραποδισμοῦ σφῶν αὐτῶν πρῶτον ἐποιήσαντο, ὕστερον δὲ ἐν τῷ πολέμῳ τήνδε τὴν στρατείαν ποιοῦνται αὑτῶν τε καὶ Χαόνων καὶ ἄλλων τινῶν τῶν πλησιοχώρων βαρβάρων· ἐλθόντες τε πρὸς τὸ Ἄργος τῆς μὲν χώρας ἐκράτουν, τὴν δὲ πόλιν ὡς οὐκ ἐδύναντο ἑλεῖν προσβαλόντες, ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου καὶ διελύθησαν κατὰ ἔθνη. τοσαῦτα μὲν ἐν τῷ θέρει ἐγένετο.

CHAPTER 2.69

SECTION 2.69.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος Ἀθηναῖοι ναῦς ἔστειλαν εἴκοσι μὲν περὶ Πελοπόννησον καὶ Φορμίωνα στρατηγόν, ὃς ὁρμώμενος ἐκ Ναυπάκτου φυλακὴν εἶχε μήτ’ ἐκπλεῖν ἐκ Κορίνθου καὶ τοῦ Κρισαίου κόλπου μηδένα μήτ’ ἐσπλεῖν, ἑτέρας δὲ ἓξ ἐπὶ Καρίας καὶ Λυκίας καὶ Μελήσανδρον στρατηγόν, ὅπως ταῦτά τε ἀργυρολογῶσι καὶ τὸ λῃστικὸν τῶν Πελοποννησίων μὴ ἐῶσιν αὐτόθεν ὁρμώμενον βλάπτειν τὸν πλοῦν τῶν ὁλκάδων τῶν ἀπὸ Φασήλιδος καὶ Φοινίκης καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἠπείρου.

SECTION 2.69.2
ἀναβὰς δὲ στρατιᾷ Ἀθηναίων τε τῶν ἀπὸ τῶν νεῶν καὶ τῶν ξυμμάχων ἐς τὴν Λυκίαν ὁ Μελήσανδρος ἀποθνῄσκει καὶ τῆς στρατιᾶς μέρος τι διέφθειρε νικηθεὶς μάχῃ.

CHAPTER 2.70

SECTION 2.70.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος οἱ Ποτειδεᾶται ἐπειδὴ οὐκέτι ἐδύναντο πολιορκούμενοι ἀντέχειν, ἀλλ’ αἵ τε ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσβολαὶ Πελοποννησίων οὐδὲν μᾶλλον ἀπανίστασαν τοὺς Ἀθηναίους ὅ τε σῖτος ἐπελελοίπει, καὶ ἄλλα τε πολλὰ ἐπεγεγένητο αὐτόθι ἤδη βρώσεως πέρι ἀναγκαίας καί τινες καὶ ἀλλήλων ἐγέγευντο, οὕτω δὴ λόγους προσφέρουσι περὶ ξυμβάσεως τοῖς στρατηγοῖς τῶν Ἀθηναίων τοῖς ἐπὶ σφίσι τεταγμένοις, Ξενοφῶντί τε τῷ Εὐριπίδου καὶ Ἑστιοδώρῳ τῷ Ἀριστοκλείδου καὶ Φανομάχῳ τῷ Καλλιμάχου.

SECTION 2.70.2
οἱ δὲ προσεδέξαντο, ὁρῶντες μὲν τῆς στρατιᾶς τὴν ταλαιπωρίαν ἐν χωρίῳ χειμερινῷ, ἀνηλωκυίας δὲ ἤδη τῆς πόλεως δισχίλια τάλαντα ἐς τὴν πολιορκίαν.

SECTION 2.70.3
ἐπὶ τοῖσδε οὖν ξυνέβησαν, ἐξελθεῖν αὐτοὺς καὶ παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ τοὺς ἐπικούρους ξὺν ἑνὶ ἱματίῳ, γυναῖκας δὲ ξὺν δυοῖν, καὶ ἀργύριόν τι ῥητὸν ἔχοντας ἐφόδιον.

SECTION 2.70.4
καὶ οἱ μὲν ὑπόσπονδοι ἐξῆλθον ἔς τε τὴν Χαλκιδικὴν καὶ ᾗ ἕκαστος ἐδύνατο· Ἀθηναῖοι δὲ τούς τε στρατηγοὺς ἐπῃτιάσαντο ὅτι ἄνευ αὐτῶν ξυνέβησαν (ἐνόμιζον γὰρ ἂν κρατῆσαι τῆς πόλεως ᾗ ἐβούλοντο), καὶ ὕστερον ἐποίκους ἔπεμψαν ἑαυτῶν ἐς τὴν Ποτείδαιαν καὶ κατῴκισαν. ταῦτα μὲν ἐν τῷ χειμῶνι ἐγένετο, καὶ [τὸ] δεύτερον ἔτος ἐτελεύτα τῷ πολέμῳ τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 2.71

SECTION 2.71.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους οἱ Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐς μὲν τὴν Ἀττικὴν οὐκ ἐσέβαλον, ἐστράτευσαν δὲ ἐπὶ Πλάταιαν· ἡγεῖτο δὲ Ἀρχίδαμος ὁ Ζευξιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς. καὶ καθίσας τὸν στρατὸν ἔμελλε δῃώσειν τὴν γῆν· οἱ δὲ Πλαταιῆς εὐθὺς πρέσβεις πέμψαντες πρὸς αὐτὸν ἔλεγον τοιάδε·

SECTION 2.71.2
‘Ἀρχίδαμε καὶ Λακεδαιμόνιοι, οὐ δίκαια ποιεῖτε οὐδ’ ἄξια οὔτε ὑμῶν οὔτε πατέρων ὧν ἐστέ, ἐς γῆν τὴν Πλαταιῶν στρατεύοντες. Παυσανίας γὰρ ὁ Κλεομβρότου Λακεδαιμόνιος ἐλευθερώσας τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τῶν Μήδων μετὰ Ἑλλήνων τῶν ἐθελησάντων ξυνάρασθαι τὸν κίνδυνον τῆς μάχης ἣ παρ’ ἡμῖν ἐγένετο, θύσας ἐν τῇ Πλαταιῶν ἀγορᾷ ἱερὰ Διὶ ἐλευθερίῳ καὶ ξυγκαλέσας πάντας τοὺς ξυμμάχους ἀπεδίδου Πλαταιεῦσι γῆν καὶ πόλιν τὴν σφετέραν ἔχοντας αὐτονόμους οἰκεῖν, στρατεῦσαί τε μηδένα ποτὲ ἀδίκως ἐπ’ αὐτοὺς μηδ’ ἐπὶ δουλείᾳ· εἰ δὲ μή, ἀμύνειν τοὺς παρόντας ξυμμάχους κατὰ δύναμιν.

SECTION 2.71.3
τάδε μὲν ἡμῖν πατέρες οἱ ὑμέτεροι ἔδοσαν ἀρετῆς ἕνεκα καὶ προθυμίας τῆς ἐν ἐκείνοις τοῖς κινδύνοις γενομένης, ὑμεῖς δὲ τἀναντία δρᾶτε· μετὰ γὰρ Θηβαίων τῶν ἡμῖν ἐχθίστων ἐπὶ δουλείᾳ τῇ ἡμετέρᾳ ἥκετε.

SECTION 2.71.4
μάρτυρας δὲ θεοὺς τούς τε ὁρκίους τότε γενομένους ποιούμενοι καὶ τοὺς ὑμετέρους πατρῴους καὶ ἡμετέρους ἐγχωρίους, λέγομεν ὑμῖν γῆν τὴν Πλαταιίδα μὴ ἀδικεῖν μηδὲ παραβαίνειν τοὺς ὅρκους, ἐᾶν δὲ οἰκεῖν αὐτονόμους καθάπερ Παυσανίας ἐδικαίωσεν.’

CHAPTER 2.72

SECTION 2.72.1
τοσαῦτα εἰπόντων τῶν Πλαταιῶν Ἀρχίδαμος ὑπολαβὼν εἶπεν· ‘δίκαια λέγετε, ὦ ἄνδρες Πλαταιῆς, ἢν ποιῆτε ὁμοῖα τοῖς λόγοις. καθάπερ γὰρ Παυσανίας ὑμῖν παρέδωκεν, αὐτοί τε αὐτονομεῖσθε καὶ τοὺς ἄλλους ξυνελευθεροῦτε, ὅσοι μετασχόντες τῶν τότε κινδύνων ὑμῖν τε ξυνώμοσαν καὶ εἰσὶ νῦν ὑπ’ Ἀθηναίοις, παρασκευή τε τοσήδε καὶ πόλεμος γεγένηται αὐτῶν ἕνεκα καὶ τῶν ἄλλων ἐλευθερώσεως. ἧς μάλιστα μὲν μετασχόντες καὶ αὐτοὶ ἐμμείνατε τοῖς ὅρκοις· εἰ δὲ μή, ἅπερ καὶ πρότερον ἤδη προυκαλεσάμεθα, ἡσυχίαν ἄγετε νεμόμενοι τὰ ὑμέτερα αὐτῶν, καὶ ἔστε μηδὲ μεθ’ ἑτέρων, δέχεσθε δὲ ἀμφοτέρους φίλους, ἐπὶ πολέμῳ δὲ μηδετέρους. καὶ τάδε ἡμῖν ἀρκέσει.’

SECTION 2.72.2
ὁ μὲν Ἀρχίδαμος τοσαῦτα εἶπεν· οἱ δὲ Πλαταιῶν πρέσβεις ἀκούσαντες ταῦτα ἐσῆλθον ἐς τὴν πόλιν, καὶ τῷ πλήθει τὰ ῥηθέντα κοινώσαντες ἀπεκρίναντο αὐτῷ ὅτι ἀδύνατα σφίσιν εἴη ποιεῖν ἃ προκαλεῖται ἄνευ Ἀθηναίων (παῖδες γὰρ σφῶν καὶ γυναῖκες παρ’ ἐκείνοις εἶεν), δεδιέναι δὲ καὶ περὶ τῇ πάσῃ πόλει μὴ ἐκείνων ἀποχωρησάντων Ἀθηναῖοι ἐλθόντες σφίσιν οὐκ ἐπιτρέπωσιν, ἢ Θηβαῖοι, ὡς ἔνορκοι ὄντες κατὰ τὸ ἀμφοτέρους δέχεσθαι, αὖθις σφῶν τὴν πόλιν πειράσωσι καταλαβεῖν.

SECTION 2.72.3
ὁ δὲ θαρσύνων αὐτοὺς πρὸς ταῦτα ἔφη· ‘ὑμεῖς δὲ πόλιν μὲν καὶ οἰκίας ἡμῖν παράδοτε τοῖς Λακεδαιμονίοις, καὶ γῆς ὅρους ἀποδείξατε καὶ δένδρα ἀριθμῷ τὰ ὑμέτερα καὶ ἄλλο εἴ τι δυνατὸν ἐς ἀριθμὸν ἐλθεῖν· αὐτοὶ δὲ μεταχωρήσατε ὅποι βούλεσθε, ἕως ἂν ὁ πόλεμος ᾖ· ἐπειδὰν δὲ παρέλθῃ, ἀποδώσομεν ὑμῖν ἃ ἂν παραλάβωμεν. μέχρι δὲ τοῦδε ἕξομεν παρακαταθήκην, ἐργαζόμενοι καὶ φορὰν φέροντες ἣ ἂν ὑμῖν μέλλῃ ἱκανὴ ἔσεσθαι.’

CHAPTER 2.73

SECTION 2.73.1
οἱ δ’ ἀκούσαντες ἐσῆλθον αὖθις ἐς τὴν πόλιν, καὶ βουλευσάμενοι μετὰ τοῦ πλήθους ἔλεξαν ὅτι βούλονται ἃ προκαλεῖται Ἀθηναίοις κοινῶσαι πρῶτον, καὶ ἢν πείθωσιν αὐτούς, ποιεῖν ταῦτα· μέχρι δὲ τούτου σπείσασθαι σφίσιν ἐκέλευον καὶ τὴν γῆν μὴ δῃοῦν. ὁ δὲ ἡμέρας τε ἐσπείσατο ἐν αἷς εἰκὸς ἦν κομισθῆναι, καὶ τὴν γῆν οὐκ ἔτεμνεν.

SECTION 2.73.2
ἐλθόντες δὲ οἱ [Πλαταιῆς] πρέσβεις ὡς τοὺς Ἀθηναίους καὶ βουλευσάμενοι μετ’ αὐτῶν πάλιν ἦλθον ἀπαγγέλλοντες τοῖς ἐν τῇ πόλει τοιάδε·

SECTION 2.73.3
‘οὔτ’ ἐν τῷ πρὸ τοῦ χρόνῳ, ὦ ἄνδρες Πλαταιῆς, ἀφ’ οὗ ξύμμαχοι ἐγενόμεθα, Ἀθηναῖοί φασιν ἐν οὐδενὶ ὑμᾶς προέσθαι ἀδικουμένους οὔτε νῦν περιόψεσθαι, βοηθήσειν δὲ κατὰ δύναμιν. ἐπισκήπτουσί τε ὑμῖν πρὸς τῶν ὅρκων οὓς οἱ πατέρες ὤμοσαν μηδὲν νεωτερίζειν περὶ τὴν ξυμμαχίαν.’

CHAPTER 2.74

SECTION 2.74.1
τοιαῦτα τῶν πρέσβεων ἀπαγγειλάντων οἱ Πλαταιῆς ἐβουλεύσαντο Ἀθηναίους μὴ προδιδόναι, ἀλλ’ ἀνέχεσθαι καὶ γῆν τεμνομένην, εἰ δεῖ, ὁρῶντας καὶ ἄλλο πάσχοντας ὅτι ἂν ξυμβαίνῃ· ἐξελθεῖν τε μηδένα ἔτι, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ τείχους ἀποκρίνασθαι ὅτι ἀδύνατα σφίσι ποιεῖν ἐστὶν ἃ Λακεδαιμόνιοι προκαλοῦνται.

SECTION 2.74.2
ὡς δὲ ἀπεκρίναντο, ἐντεῦθεν δὴ πρῶτον μὲν ἐς ἐπιμαρτυρίαν καὶ θεῶν καὶ ἡρώων τῶν ἐγχωρίων Ἀρχίδαμος ὁ βασιλεὺς κατέστη, λέγων ὧδε· ‘θεοὶ ὅσοι γῆν τὴν Πλαταιίδα ἔχετε καὶ ἥρωες, ξυνίστορές ἐστε ὅτι οὔτε τὴν ἀρχὴν ἀδίκως, ἐκλιπόντων δὲ τῶνδε προτέρων τὸ ξυνώμοτον, ἐπὶ γῆν τήνδε ἤλθομεν, ἐν ᾗ οἱ πατέρες ἡμῶν εὐξάμενοι ὑμῖν Μήδων ἐκράτησαν καὶ παρέσχετε αὐτὴν εὐμενῆ ἐναγωνίσασθαι τοῖς Ἕλλησιν, οὔτε νῦν, ἤν τι ποιῶμεν, ἀδικήσομεν· προκαλεσάμενοι γὰρ πολλὰ καὶ εἰκότα οὐ τυγχάνομεν. ξυγγνώμονες δὲ ἔστε τῆς μὲν ἀδικίας κολάζεσθαι τοῖς ὑπάρχουσι προτέροις, τῆς δὲ τιμωρίας τυγχάνειν τοῖς ἐπιφέρουσι νομίμως.’

CHAPTER 2.75

SECTION 2.75.1
τοσαῦτα ἐπιθειάσας καθίστη ἐς πόλεμον τὸν στρατόν, καὶ πρῶτον μὲν περιεσταύρωσαν αὐτοὺς τοῖς δένδρεσιν ἃ ἔκοψαν, τοῦ μηδένα ἐπεξιέναι, ἔπειτα χῶμα ἔχουν πρὸς τὴν πόλιν, ἐλπίζοντες ταχίστην αἵρεσιν ἔσεσθαι αὐτῶν στρατεύματος τοσούτου ἐργαζομένου.

SECTION 2.75.2
ξύλα μὲν οὖν τέμνοντες ἐκ τοῦ Κιθαιρῶνος παρῳκοδόμουν ἑκατέρωθεν, φορμηδὸν ἀντὶ τοίχων τιθέντες, ὅπως μὴ διαχέοιτο ἐπὶ πολὺ τὸ χῶμα· ἐφόρουν δὲ ὕλην ἐς αὐτὸ καὶ λίθους καὶ γῆν καὶ εἴ τι ἄλλο ἁνύτειν μέλλοι ἐπιβαλλόμενον.

SECTION 2.75.3
ἡμέρας δὲ ἔχουν † ἑβδομήκοντα † καὶ νύκτας ξυνεχῶς, διῃρημένοι κατ’ ἀναπαύλας, ὥστε τοὺς μὲν φέρειν, τοὺς δὲ ὕπνον τε καὶ σῖτον αἱρεῖσθαι· Λακεδαιμονίων τε οἱ ξεναγοὶ ἑκάστης πόλεως ξυνεφεστῶτες ἠνάγκαζον ἐς τὸ ἔργον.

SECTION 2.75.4
οἱ δὲ Πλαταιῆς ὁρῶντες τὸ χῶμα αἰρόμενον, ξύλινον τεῖχος ξυνθέντες καὶ ἐπιστήσαντες τῷ ἑαυτῶν τείχει ᾗ προσεχοῦτο, ἐσῳκοδόμουν ἐς αὐτὸ πλίνθους ἐκ τῶν ἐγγὺς οἰκιῶν καθαιροῦντες.

SECTION 2.75.5
ξύνδεσμος δ’ ἦν αὐτοῖς τὰ ξύλα, τοῦ μὴ ὑψηλὸν γιγνόμενον ἀσθενὲς εἶναι τὸ οἰκοδόμημα, καὶ προκαλύμματα εἶχε δέρσεις καὶ διφθέρας, ὥστε τοὺς ἐργαζομένους καὶ τὰ ξύλα μήτε πυρφόροις οἰστοῖς βάλλεσθαι ἐν ἀσφαλείᾳ τε εἶναι.

SECTION 2.75.6
ᾔρετο δὲ τὸ ὕψος τοῦ τείχους μέγα, καὶ τὸ χῶμα οὐ σχολαίτερον ἀντανῄει αὐτῷ. καὶ οἱ Πλαταιῆς τοιόνδε τι ἐπινοοῦσιν· διελόντες τοῦ τείχους ᾗ προσέπιπτε τὸ χῶμα ἐσεφόρουν τὴν γῆν.

CHAPTER 2.76

SECTION 2.76.1
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι αἰσθόμενοι ἐν ταρσοῖς καλάμου πηλὸν ἐνίλλοντες ἐσέβαλλον ἐς τὸ διῃρημένον, ὅπως μὴ διαχεόμενον ὥσπερ ἡ γῆ φοροῖτο.

SECTION 2.76.2
οἱ δὲ ταύτῃ ἀποκλῃόμενοι τοῦτο μὲν ἐπέσχον, ὑπόνομον δὲ ἐκ τῆς πόλεως ὀρύξαντες καὶ ξυντεκμηράμενοι ὑπὸ τὸ χῶμα ὑφεῖλκον αὖθις παρὰ σφᾶς τὸν χοῦν· καὶ ἐλάνθανον ἐπὶ πολὺ τοὺς ἔξω, ὥστε ἐπιβάλλοντας ἧσσον ἁνύτειν ὑπαγομένου αὐτοῖς κάτωθεν τοῦ χώματος καὶ ἱζάνοντος αἰεὶ ἐπὶ τὸ κενούμενον.

SECTION 2.76.3
δεδιότες δὲ μὴ οὐδ’ οὕτω δύνωνται ὀλίγοι πρὸς πολλοὺς ἀντέχειν, προσεπεξηῦρον τόδε· τὸ μὲν μέγα οἰκοδόμημα ἐπαύσαντο ἐργαζόμενοι τὸ κατὰ τὸ χῶμα, ἔνθεν δὲ καὶ ἔνθεν αὐτοῦ ἀρξάμενοι ἀπὸ τοῦ βραχέος τείχους ἐκ τοῦ ἐντὸς μηνοειδὲς ἐς τὴν πόλιν ἐσῳκοδόμουν, ὅπως, εἰ τὸ μέγα τεῖχος ἁλίσκοιτο, τοῦτ’ ἀντέχοι, καὶ δέοι τοὺς ἐναντίους αὖθις πρὸς αὐτὸ χοῦν καὶ προχωροῦντας ἔσω διπλάσιόν τε πόνον ἔχειν καὶ ἐν ἀμφιβόλῳ μᾶλλον γίγνεσθαι.

SECTION 2.76.4
ἅμα δὲ τῇ χώσει καὶ μηχανὰς προσῆγον οἱ Πελοποννήσιοι τῇ πόλει, μίαν μὲν ἣ τοῦ μεγάλου οἰκοδομήματος κατὰ τὸ χῶμα προσαχθεῖσα ἐπὶ μέγα τε κατέσεισε καὶ τοὺς Πλαταιᾶς ἐφόβησεν, ἄλλας δὲ ἄλλῃ τοῦ τείχους, ἃς βρόχους τε περιβάλλοντες ἀνέκλων οἱ Πλαταιῆς, καὶ δοκοὺς μεγάλας ἀρτήσαντες ἁλύσεσι μακραῖς σιδηραῖς ἀπὸ τῆς τομῆς ἑκατέρωθεν ἀπὸ κεραιῶν δύο ἐπικεκλιμένων καὶ ὑπερτεινουσῶν ὑπὲρ τοῦ τείχους ἀνελκύσαντες ἐγκαρσίας, ὁπότε προσπεσεῖσθαί πῃ μέλλοι ἡ μηχανή, ἀφίεσαν τὴν δοκὸν χαλαραῖς ταῖς ἁλύσεσι καὶ οὐ διὰ χειρὸς ἔχοντες, ἡ δὲ ῥύμῃ ἐμπίπτουσα ἀπεκαύλιζε τὸ προῦχον τῆς ἐμβολῆς.

CHAPTER 2.77

SECTION 2.77.1
μετὰ δὲ τοῦτο οἱ Πελοποννήσιοι, ὡς αἵ τε μηχαναὶ οὐδὲν ὠφέλουν καὶ τῷ χώματι τὸ ἀντιτείχισμα ἐγίγνετο, νομίσαντες ἄπορον εἶναι ἀπὸ τῶν παρόντων δεινῶν ἑλεῖν τὴν πόλιν πρὸς τὴν περιτείχισιν παρεσκευάζοντο.

SECTION 2.77.2
πρότερον δὲ πυρὶ ἔδοξεν αὐτοῖς πειρᾶσαι εἰ δύναιντο πνεύματος γενομένου ἐπιφλέξαι τὴν πόλιν οὖσαν οὐ μεγάλην· πᾶσαν γὰρ δὴ ἰδέαν ἐπενόουν, εἴ πως σφίσιν ἄνευ δαπάνης καὶ πολιορκίας προσαχθείη.

SECTION 2.77.3
φοροῦντες δὲ ὕλης φακέλους παρέβαλον ἀπὸ τοῦ χώματος ἐς τὸ μεταξὺ πρῶτον τοῦ τείχους καὶ τῆς προσχώσεως, ταχὺ δὲ πλήρους γενομένου διὰ πολυχειρίαν ἐπιπαρένησαν καὶ τῆς ἄλλης πόλεως ὅσον ἐδύναντο ἀπὸ τοῦ μετεώρου πλεῖστον ἐπισχεῖν, ἐμβαλόντες δὲ πῦρ ξὺν θείῳ καὶ πίσσῃ ἧψαν τὴν ὕλην.

SECTION 2.77.4
καὶ ἐγένετο φλὸξ τοσαύτη ὅσην οὐδείς πω ἔς γε ἐκεῖνον τὸν χρόνον χειροποίητον εἶδεν· ἤδη γὰρ ἐν ὄρεσιν ὕλη τριφθεῖσα ὑπ’ ἀνέμων πρὸς αὑτὴν ἀπὸ ταὐτομάτου πῦρ καὶ φλόγα ἀπ᾽ αὐτοῦ ἀνῆκεν.

SECTION 2.77.5
τοῦτο δὲ μέγα τε ἦν καὶ τοὺς Πλαταιᾶς τἆλλα διαφυγόντας ἐλαχίστου ἐδέησε διαφθεῖραι· ἐντὸς γὰρ πολλοῦ χωρίου τῆς πόλεως οὐκ ἦν πελάσαι, πνεῦμά τε εἰ ἐπεγένετο αὐτῇ ἐπίφορον, ὅπερ καὶ ἤλπιζον οἱ ἐναντίοι, οὐκ ἂν διέφυγον.

SECTION 2.77.6
νῦν δὲ καὶ τόδε λέγεται ξυμβῆναι, ὕδωρ [ἐξ οὐρανοῦ] πολὺ καὶ βροντὰς γενομένας σβέσαι τὴν φλόγα καὶ οὕτω παυσθῆναι τὸν κίνδυνον.

CHAPTER 2.78

SECTION 2.78.1
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι ἐπειδὴ καὶ τούτου διήμαρτον, μέρος μέν τι καταλιπόντες τοῦ στρατοῦ, τὸ δὲ πλέον ἀφέντες περιετείχιζον τὴν πόλιν κύκλῳ, διελόμενοι κατὰ πόλεις τὸ χωρίον· τάφρος δὲ ἐντός τε ἦν καὶ ἔξωθεν ἐξ ἧς ἐπλινθεύσαντο.

SECTION 2.78.2
καὶ ἐπειδὴ πᾶν ἐξείργαστο περὶ ἀρκτούρου ἐπιτολάς, καταλιπόντες φυλακὰς τοῦ ἡμίσεος τείχους (τὸ δὲ ἥμισυ Βοιωτοὶ ἐφύλασσον) ἀνεχώρησαν τῷ στρατῷ καὶ διελύθησαν κατὰ πόλεις.

SECTION 2.78.3
Πλαταιῆς δὲ παῖδας μὲν καὶ γυναῖκας καὶ τοὺς πρεσβυτάτους τε καὶ πλῆθος τὸ ἀχρεῖον τῶν ἀνθρώπων πρότερον ἐκκεκομισμένοι ἦσαν ἐς τὰς Ἀθήνας, αὐτοὶ δὲ ἐπολιορκοῦντο ἐγκαταλελειμμένοι τετρακόσιοι, Ἀθηναίων δὲ ὀγδοήκοντα, γυναῖκες δὲ δέκα καὶ ἑκατὸν σιτοποιοί.

SECTION 2.78.4
τοσοῦτοι ἦσαν οἱ ξύμπαντες ὅτε ἐς τὴν πολιορκίαν καθίσταντο, καὶ ἄλλος οὐδεὶς ἦν ἐν τῷ τείχει οὔτε δοῦλος οὔτ’ ἐλεύθερος. τοιαύτη μὲν ἡ Πλαταιῶν πολιορκία κατεσκευάσθη.

CHAPTER 2.79

SECTION 2.79.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους καὶ ἅμα τῇ τῶν Πλαταιῶν ἐπιστρατείᾳ Ἀθηναῖοι δισχιλίοις ὁπλίταις ἑαυτῶν καὶ ἱππεῦσι διακοσίοις ἐπεστράτευσαν ἐπὶ Χαλκιδέας τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης καὶ Βοττιαίους ἀκμάζοντος τοῦ σίτου· ἐστρατήγει δὲ Ξενοφῶν ὁ Εὐριπίδου τρίτος αὐτός.

SECTION 2.79.2
ἐλθόντες δὲ ὑπὸ Σπάρτωλον τὴν Βοττικὴν τὸν σῖτον διέφθειραν. ἐδόκει δὲ καὶ προσχωρήσειν ἡ πόλις ὑπό τινων ἔνδοθεν πρασσόντων. προσπεμψάντων δὲ ἐς Ὄλυνθον τῶν οὐ ταὐτὰ βουλομένων ὁπλῖταί τε ἦλθον καὶ στρατιὰ ἐς φυλακήν· ἧς ἐπεξελθούσης ἐκ τῆς Σπαρτώλου ἐς μάχην καθίστανται οἱ Ἀθηναῖοι ὑπ’ αὐτῇ τῇ πόλει.

SECTION 2.79.3
καὶ οἱ μὲν ὁπλῖται τῶν Χαλκιδέων καὶ ἐπίκουροί τινες μετ’ αὐτῶν νικῶνται ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων καὶ ἀναχωροῦσιν ἐς τὴν Σπάρτωλον, οἱ δὲ ἱππῆς τῶν Χαλκιδέων καὶ ψιλοὶ νικῶσι τοὺς τῶν Ἀθηναίων ἱππέας καὶ ψιλούς·

SECTION 2.79.4
εἶχον δέ τινας οὐ πολλοὺς πελταστὰς ἐκ τῆς Κρουσίδος γῆς καλουμένης. ἄρτι δὲ τῆς μάχης γεγενημένης ἐπιβοηθοῦσιν ἄλλοι πελτασταὶ ἐκ τῆς Ὀλύνθου.

SECTION 2.79.5
καὶ οἱ ἐκ τῆς Σπαρτώλου ψιλοὶ ὡς εἶδον, θαρσήσαντες τοῖς τε προσγιγνομένοις καὶ ὅτι πρότερον οὐχ ἥσσηντο, ἐπιτίθενται αὖθις μετὰ τῶν Χαλκιδέων ἱππέων καὶ τῶν προσβοηθησάντων τοῖς Ἀθηναίοις· καὶ ἀναχωροῦσι πρὸς τὰς δύο τάξεις ἃς κατέλιπον παρὰ τοῖς σκευοφόροις.

SECTION 2.79.6
καὶ ὁπότε μὲν ἐπίοιεν οἱ Ἀθηναῖοι, ἐνεδίδοσαν, ἀναχωροῦσι δ’ ἐνέκειντο καὶ ἐσηκόντιζον. οἵ τε ἱππῆς τῶν Χαλκιδέων προσιππεύοντες ᾗ δοκοίη προσέβαλλον, καὶ οὐχ ἥκιστα φοβήσαντες ἔτρεψαν τοὺς Ἀθηναίους καὶ ἐπεδίωξαν ἐπὶ πολύ.

SECTION 2.79.7
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι ἐς τὴν Ποτείδαιαν καταφεύγουσι, καὶ ὕστερον τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους κομισάμενοι ἐς τὰς Ἀθήνας ἀναχωροῦσι τῷ περιόντι τοῦ στρατοῦ· ἀπέθανον δὲ αὐτῶν τριάκοντα καὶ τετρακόσιοι καὶ οἱ στρατηγοὶ πάντες. οἱ δὲ Χαλκιδῆς καὶ Βοττιαῖοι τροπαῖόν τε ἔστησαν καὶ τοὺς νεκροὺς τοὺς αὑτῶν ἀνελόμενοι διελύθησαν κατὰ πόλεις.

CHAPTER 2.80

SECTION 2.80.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους, οὐ πολλῷ ὕστερον τούτων, Ἀμπρακιῶται καὶ Χάονες βουλόμενοι Ἀκαρνανίαν τὴν πᾶσαν καταστρέψασθαι καὶ Ἀθηναίων ἀποστῆσαι πείθουσι Λακεδαιμονίους ναυτικόν τε παρασκευάσασθαι ἐκ τῆς ξυμμαχίδος καὶ ὁπλίτας χιλίους πέμψαι ἐπ’ Ἀκαρνανίαν, λέγοντες ὅτι, ἢν ναυσὶ καὶ πεζῷ ἅμα μετὰ σφῶν ἔλθωσιν, ἀδυνάτων ὄντων ξυμβοηθεῖν τῶν ἀπὸ θαλάσσης Ἀκαρνάνων ῥᾳδίως Ἀκαρνανίαν σχόντες καὶ τῆς Ζακύνθου καὶ Κεφαλληνίας κρατήσουσι, καὶ ὁ περίπλους οὐκέτι ἔσοιτο Ἀθηναίοις ὁμοίως περὶ Πελοπόννησον· ἐλπίδα δ’ εἶναι καὶ Ναύπακτον λαβεῖν.

SECTION 2.80.2
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι πεισθέντες Κνῆμον μὲν ναύαρχον ἔτι ὄντα καὶ τοὺς ὁπλίτας ἐπὶ ναυσὶν ὀλίγαις εὐθὺς πέμπουσι, τῷ δὲ ναυτικῷ περιήγγειλαν παρασκευασαμένῳ ὡς τάχιστα πλεῖν ἐς Λευκάδα.

SECTION 2.80.3
ἦσαν δὲ Κορίνθιοι ξυμπροθυμούμενοι μάλιστα τοῖς Ἀμπρακιώταις ἀποίκοις οὖσιν. καὶ τὸ μὲν ναυτικὸν ἔκ τε Κορίνθου καὶ Σικυῶνος καὶ τῶν ταύτῃ χωρίων ἐν παρασκευῇ ἦν, τὸ δ᾽ ἐκ Λευκάδος καὶ Ἀνακτορίου καὶ Ἀμπρακίας πρότερον ἀφικόμενον ἐν Λευκάδι περιέμενεν.

SECTION 2.80.4
Κνῆμος δὲ καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ χίλιοι ὁπλῖται ἐπειδὴ ἐπεραιώθησαν λαθόντες Φορμίωνα, ὃς ἦρχε τῶν εἴκοσι νεῶν τῶν Ἀττικῶν αἳ περὶ Ναύπακτον ἐφρούρουν, εὐθὺς παρεσκευάζοντο τὴν κατὰ γῆν στρατείαν.

SECTION 2.80.5
καὶ αὐτῷ παρῆσαν Ἑλλήνων μὲν Ἀμπρακιῶται καὶ Λευκάδιοι καὶ Ἀνακτόριοι καὶ οὓς αὐτὸς ἔχων ἦλθε χίλιοι Πελοποννησίων, βάρβαροι δὲ Χάονες χίλιοι ἀβασίλευτοι, ὧν ἡγοῦντο ἐπετησίῳ προστατείᾳ ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ γένους Φώτιος καὶ Νικάνωρ. ξυνεστρατεύοντο δὲ μετὰ Χαόνων καὶ Θεσπρωτοὶ ἀβασίλευτοι.

SECTION 2.80.6
Μολοσσοὺς δὲ ἦγε καὶ Ἀτιντᾶνας Σαβύλινθος ἐπίτροπος ὢν Θάρυπος τοῦ βασιλέως ἔτι παιδὸς ὄντος, καὶ Παραυαίους Ὄροιδος βασιλεύων. Ὀρέσται δὲ χίλιοι, ὧν ἐβασίλευεν Ἀντίοχος, μετὰ Παραυαίων ξυνεστρατεύοντο Ὀροίδῳ Ἀντιόχου ἐπιτρέψαντος.

SECTION 2.80.7
ἔπεμψε δὲ καὶ Περδίκκας κρύφα τῶν Ἀθηναίων χιλίους Μακεδόνων, οἳ ὕστερον ἦλθον.

SECTION 2.80.8
τούτῳ τῷ στρατῷ ἐπορεύετο Κνῆμος οὐ περιμείνας τὸ ἀπὸ Κορίνθου ναυτικόν, καὶ διὰ τῆς Ἀργείας ἰόντες Λιμναίαν, κώμην ἀτείχιστον, ἐπόρθησαν. ἀφικνοῦνταί τε ἐπὶ Στράτον, πόλιν μεγίστην τῆς Ἀκαρνανίας, νομίζοντες, εἰ ταύτην πρώτην λάβοιεν, ῥᾳδίως σφίσι τἆλλα προσχωρήσειν.

CHAPTER 2.81

SECTION 2.81.1
Ἀκαρνᾶνες δὲ αἰσθόμενοι κατά τε γῆν πολλὴν στρατιὰν ἐσβεβληκυῖαν ἔκ τε θαλάσσης ναυσὶν ἅμα τοὺς πολεμίους παρεσομένους, οὔτε ξυνεβοήθουν ἐφύλασσόν τε τὰ αὑτῶν ἕκαστοι, παρά τε Φορμίωνα ἔπεμπον κελεύοντες ἀμύνειν· ὁ δὲ ἀδύνατος ἔφη εἶναι ναυτικοῦ ἐκ Κορίνθου μέλλοντος ἐκπλεῖν Ναύπακτον ἐρήμην ἀπολιπεῖν.

SECTION 2.81.2
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τρία τέλη ποιήσαντες σφῶν αὐτῶν ἐχώρουν πρὸς τὴν τῶν Στρατίων πόλιν, ὅπως ἐγγὺς στρατοπεδευσάμενοι, εἰ μὴ λόγοις πείθοιεν, ἔργῳ πειρῷντο τοῦ τείχους.

SECTION 2.81.3
καὶ μέσον μὲν ἔχοντες προσῇσαν Χάονες καὶ οἱ ἄλλοι βάρβαροι, ἐκ δεξιᾶς δ’ αὐτῶν Λευκάδιοι καὶ Ἀνακτόριοι καὶ οἱ μετὰ τούτων, ἐν ἀριστερᾷ δὲ Κνῆμος καὶ οἱ Πελοποννήσιοι καὶ Ἀμπρακιῶται· διεῖχον δὲ πολὺ ἀπ’ ἀλλήλων καὶ ἔστιν ὅτε οὐδὲ ἑωρῶντο.

SECTION 2.81.4
καὶ οἱ μὲν Ἕλληνες τεταγμένοι τε προσῇσαν καὶ διὰ φυλακῆς ἔχοντες, ἕως ἐστρατοπεδεύσαντο ἐν ἐπιτηδείῳ· οἱ δὲ Χάονες σφίσι τε αὐτοῖς πιστεύοντες καὶ ἀξιούμενοι ὑπὸ τῶν ἐκείνῃ ἠπειρωτῶν μαχιμώτατοι εἶναι οὔτε ἐπέσχον τὸ στρατόπεδον καταλαβεῖν, χωρήσαντές τε ῥύμῃ μετὰ τῶν ἄλλων βαρβάρων ἐνόμισαν αὐτοβοεὶ ἂν τὴν πόλιν ἑλεῖν καὶ αὑτῶν τὸ ἔργον γενέσθαι.

SECTION 2.81.5
γνόντες δ’ αὐτοὺς οἱ Στράτιοι ἔτι προσιόντας καὶ ἡγησάμενοι, μεμονωμένων εἰ κρατήσειαν, οὐκ ἂν ἔτι σφίσι τοὺς Ἕλληνας ὁμοίως προσελθεῖν, προλοχίζουσι δὴ τὰ περὶ τὴν πόλιν ἐνέδραις, καὶ ἐπειδὴ ἐγγὺς ἦσαν, ἔκ τε τῆς πόλεως ὁμόσε χωρήσαντες καὶ ἐκ τῶν ἐνεδρῶν προσπίπτουσιν.

SECTION 2.81.6
καὶ ἐς φόβον καταστάντων διαφθείρονταί τε πολλοὶ τῶν Χαόνων, καὶ οἱ ἄλλοι βάρβαροι ὡς εἶδον αὐτοὺς ἐνδόντας, οὐκέτι ὑπέμειναν, ἀλλ’ ἐς φυγὴν κατέστησαν.

SECTION 2.81.7
τῶν δὲ Ἑλληνικῶν στρατοπέδων οὐδέτερον ᾔσθετο τῆς μάχης διὰ τὸ πολὺ προελθεῖν αὐτοὺς καὶ στρατόπεδον οἰηθῆναι καταληψομένους ἐπείγεσθαι.

SECTION 2.81.8
ἐπεὶ δ’ ἐνέκειντο φεύγοντες οἱ βάρβαροι, ἀνελάμβανόν τε αὐτοὺς καὶ ξυναγαγόντες τὰ στρατόπεδα ἡσύχαζον αὐτοῦ τὴν ἡμέραν, ἐς χεῖρας μὲν οὐκ ἰόντων σφίσι τῶν Στρατίων διὰ τὸ μήπω τοὺς ἄλλους Ἀκαρνᾶνας ξυμβεβοηθηκέναι, ἄπωθεν δὲ σφενδονώντων καὶ ἐς ἀπορίαν καθιστάντων· οὐ γὰρ ἦν ἄνευ ὅπλων κινηθῆναι. δοκοῦσι δὲ οἱ Ἀκαρνᾶνες κράτιστοι εἶναι τοῦτο ποιεῖν.

CHAPTER 2.82

SECTION 2.82.1
ἐπειδὴ δὲ νὺξ ἐγένετο, ἀναχωρήσας ὁ Κνῆμος τῇ στρατιᾷ κατὰ τάχος ἐπὶ τὸν Ἄναπον ποταμόν, ὃς ἀπέχει σταδίους ὀγδοήκοντα Στράτου, τούς τε νεκροὺς κομίζεται τῇ ὑστεραίᾳ ὑποσπόνδους, καὶ Οἰνιαδῶν ξυμπαραγενομένων κατὰ φιλίαν ἀναχωρεῖ παρ’ αὐτοὺς πρὶν τὴν ξυμβοήθειαν ἐλθεῖν. κἀκεῖθεν ἐπ’ οἴκου ἀπῆλθον ἕκαστοι. οἱ δὲ Στράτιοι τροπαῖον ἔστησαν τῆς μάχης τῆς πρὸς τοὺς βαρβάρους.

CHAPTER 2.83

SECTION 2.83.1
τὸ δ’ ἐκ τῆς Κορίνθου καὶ τῶν ἄλλων ξυμμάχων τῶν ἐκ τοῦ Κρισαίου κόλπου ναυτικόν, ὃ ἔδει παραγενέσθαι τῷ Κνήμῳ, ὅπως μὴ ξυμβοηθῶσιν οἱ ἀπὸ θαλάσσης ἄνω Ἀκαρνᾶνες, οὐ παραγίγνεται, ἀλλ’ ἠναγκάσθησαν περὶ τὰς αὐτὰς ἡμέρας τῆς ἐν Στράτῳ μάχης ναυμαχῆσαι πρὸς Φορμίωνα καὶ τὰς εἴκοσι ναῦς τῶν Ἀθηναίων αἳ ἐφρούρουν ἐν Ναυπάκτῳ.

SECTION 2.83.2
ὁ γὰρ Φορμίων παραπλέοντας αὐτοὺς ἔξω τοῦ κόλπου ἐτήρει, βουλόμενος ἐν τῇ εὐρυχωρίᾳ ἐπιθέσθαι.

SECTION 2.83.3
οἱ δὲ Κορίνθιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἔπλεον μὲν οὐχ ὡς ἐπὶ ναυμαχίᾳ, ἀλλὰ στρατιωτικώτερον παρεσκευασμένοι ἐς τὴν Ἀκαρνανίαν καὶ οὐκ ἂν οἰόμενοι πρὸς ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα ναῦς τὰς σφετέρας τολμῆσαι τοὺς Ἀθηναίους εἴκοσι ταῖς ἑαυτῶν ναυμαχίαν ποιήσασθαι· ἐπειδὴ μέντοι ἀντιπαραπλέοντάς τε ἑώρων αὐτούς, παρὰ γῆν σφῶν κομιζομένων, καὶ ἐκ Πατρῶν τῆς Ἀχαΐας πρὸς τὴν ἀντιπέρας ἤπειρον διαβάλλοντες ἐπ’ Ἀκαρνανίας κατεῖδον τοὺς Ἀθηναίους ἀπὸ τῆς Χαλκίδος καὶ τοῦ Εὐήνου ποταμοῦ προσπλέοντας σφίσι καὶ οὐκ ἔλαθον νυκτὸς ἀφορμισάμενοι, οὕτω δὴ ἀναγκάζονται ναυμαχεῖν κατὰ μέσον τὸν πορθμόν.

SECTION 2.83.4
στρατηγοὶ δὲ ἦσαν μὲν καὶ κατὰ πόλεις ἑκάστων οἳ παρεσκευάζοντο, Κορινθίων δὲ Μαχάων καὶ Ἰσοκράτης καὶ Ἀγαθαρχίδας.

SECTION 2.83.5
καὶ οἱ μὲν Πελοποννήσιοι ἐτάξαντο κύκλον τῶν νεῶν ὡς μέγιστον οἷοί τ’ ἦσαν μὴ διδόντες διέκπλουν, τὰς πρῴρας μὲν ἔξω, ἔσω δὲ τὰς πρύμνας, καὶ τά τε λεπτὰ πλοῖα ἃ ξυνέπλει ἐντὸς ποιοῦνται καὶ πέντε ναῦς τὰς ἄριστα πλεούσας, ὅπως ἐκπλέοιεν διὰ βραχέος παραγιγνόμενοι, εἴ πῃ προσπίπτοιεν οἱ ἐναντίοι.

CHAPTER 2.84

SECTION 2.84.1
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι κατὰ μίαν ναῦν τεταγμένοι περιέπλεον αὐτοὺς κύκλῳ καὶ ξυνῆγον ἐς ὀλίγον, ἐν χρῷ αἰεὶ παραπλέοντες καὶ δόκησιν παρέχοντες αὐτίκα ἐμβαλεῖν· προείρητο δ᾽ αὐτοῖς ὑπὸ Φορμίωνος μὴ ἐπιχειρεῖν πρὶν ἂν αὐτὸς σημήνῃ.

SECTION 2.84.2
ἤλπιζε γὰρ αὐτῶν οὐ μενεῖν τὴν τάξιν, ὥσπερ ἐν γῇ πεζήν, ἀλλὰ ξυμπεσεῖσθαι πρὸς ἀλλήλας τὰς ναῦς καὶ τὰ πλοῖα ταραχὴν παρέξειν, εἴ τ’ ἐκπνεύσειεν ἐκ τοῦ κόλπου τὸ πνεῦμα, ὅπερ ἀναμένων τε περιέπλει καὶ εἰώθει γίγνεσθαι ἐπὶ τὴν ἕω, οὐδένα χρόνον ἡσυχάσειν αὐτούς· καὶ τὴν ἐπιχείρησιν ἐφ’ ἑαυτῷ τε ἐνόμιζεν εἶναι, ὁπόταν βούληται, τῶν νεῶν ἄμεινον πλεουσῶν, καὶ τότε καλλίστην γίγνεσθαι.

SECTION 2.84.3
ὡς δὲ τό τε πνεῦμα κατῄει καὶ αἱ νῆες ἐν ὀλίγῳ ἤδη οὖσαι ὑπ’ ἀμφοτέρων, τοῦ τε ἀνέμου τῶν τε πλοίων, ἅμα προσκειμένων ἐταράσσοντο, καὶ ναῦς τε νηὶ προσέπιπτε καὶ τοῖς κοντοῖς διεωθοῦντο, βοῇ τε χρώμενοι καὶ πρὸς ἀλλήλους ἀντιφυλακῇ τε καὶ λοιδορίᾳ οὐδὲν κατήκουον οὔτε τῶν παραγγελλομένων οὔτε τῶν κελευστῶν, καὶ τὰς κώπας ἀδύνατοι ὄντες ἐν κλύδωνι ἀναφέρειν ἄνθρωποι ἄπειροι τοῖς κυβερνήταις ἀπειθεστέρας τὰς ναῦς παρεῖχον, τότε δὴ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον σημαίνει, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι προσπεσόντες πρῶτον μὲν καταδύουσι τῶν στρατηγίδων νεῶν μίαν, ἔπειτα δὲ καὶ τὰς ἄλλας ᾗ χωρήσειαν διέφθειρον, καὶ κατέστησαν ἐς ἀλκὴν μὲν μηδένα τρέπεσθαι αὐτῶν ὑπὸ τῆς ταραχῆς, φεύγειν δὲ ἐς Πάτρας καὶ Δύμην τῆς Ἀχαΐας.

SECTION 2.84.4
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι καταδιώξαντες καὶ ναῦς δώδεκα λαβόντες τούς τε ἄνδρας ἐξ αὐτῶν τοὺς πλείστους ἀνελόμενοι ἐς Μολύκρειον ἀπέπλεον, καὶ τροπαῖον στήσαντες ἐπὶ τῷ Ῥίῳ καὶ ναῦν ἀναθέντες τῷ Ποσειδῶνι ἀνεχώρησαν ἐς Ναύπακτον.

SECTION 2.84.5
παρέπλευσαν δὲ καὶ οἱ Πελοποννήσιοι εὐθὺς ταῖς περιλοίποις τῶν νεῶν ἐκ τῆς Δύμης καὶ Πατρῶν ἐς Κυλλήνην τὸ Ἠλείων ἐπίνειον· καὶ ἀπὸ Λευκάδος Κνῆμος καὶ αἱ ἐκείνων νῆες, ἃς ἔδει ταύταις ξυμμεῖξαι, ἀφικνοῦνται μετὰ τὴν ἐν Στράτῳ μάχην ἐς τὴν Κυλλήνην.

CHAPTER 2.85

SECTION 2.85.1
πέμπουσι δὲ καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι τῷ Κνήμῳ ξυμβούλους ἐπὶ τὰς ναῦς Τιμοκράτη καὶ Βρασίδαν καὶ Λυκόφρονα, κελεύοντες ἄλλην ναυμαχίαν βελτίω παρασκευάζεσθαι καὶ μὴ ὑπ’ ὀλίγων νεῶν εἴργεσθαι τῆς θαλάσσης.

SECTION 2.85.2
ἐδόκει γὰρ αὐτοῖς ἄλλως τε καὶ πρῶτον ναυμαχίας πειρασαμένοις πολὺς ὁ παράλογος εἶναι, καὶ οὐ τοσούτῳ ᾤοντο σφῶν τὸ ναυτικὸν λείπεσθαι, γεγενῆσθαι δέ τινα μαλακίαν, οὐκ ἀντιτιθέντες τὴν Ἀθηναίων ἐκ πολλοῦ ἐμπειρίαν τῆς σφετέρας δι’ ὀλίγου μελέτης. ὀργῇ οὖν ἀπέστελλον.

SECTION 2.85.3
οἱ δὲ ἀφικόμενοι μετὰ τοῦ Κνήμου ναῦς τε προσπεριήγγειλαν κατὰ πόλεις καὶ τὰς προϋπαρχούσας ἐξηρτύοντο ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν.

SECTION 2.85.4
πέμπει δὲ καὶ ὁ Φορμίων ἐς τὰς Ἀθήνας τήν τε παρασκευὴν αὐτῶν ἀγγελοῦντας καὶ περὶ τῆς ναυμαχίας ἣν ἐνίκησαν φράσοντας, καὶ κελεύων αὑτῷ ναῦς ὅτι πλείστας διὰ τάχους ἀποστεῖλαι, ὡς καθ’ ἡμέραν ἑκάστην ἐλπίδος οὔσης αἰεὶ ναυμαχήσειν.

SECTION 2.85.5
οἱ δὲ ἀποπέμπουσιν εἴκοσι ναῦς αὐτῷ, τῷ δὲ κομίζοντι αὐτὰς προσεπέστειλαν ἐς Κρήτην πρῶτον ἀφικέσθαι. Νικίας γὰρ Κρὴς Γορτύνιος πρόξενος ὢν πείθει αὐτοὺς ἐπὶ Κυδωνίαν πλεῦσαι, φάσκων προσποιήσειν αὐτὴν οὖσαν πολεμίαν· ἐπῆγε δὲ Πολιχνίταις χαριζόμενος ὁμόροις τῶν Κυδωνιατῶν.

SECTION 2.85.6
καὶ ὁ μὲν λαβὼν τὰς ναῦς ᾤχετο ἐς Κρήτην, καὶ μετὰ τῶν Πολιχνιτῶν ἐδῄου τὴν γῆν τῶν Κυδωνιατῶν, καὶ ὑπ’ ἀνέμων καὶ ἀπλοίας ἐνδιέτριψεν οὐκ ὀλίγον χρόνον·

CHAPTER 2.86

SECTION 2.86.1
οἱ δ’ ἐν τῇ Κυλλήνῃ Πελοποννήσιοι, ἐν τούτῳ ἐν ᾧ οἱ Ἀθηναῖοι περὶ Κρήτην κατείχοντο, παρεσκευασμένοι ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν παρέπλευσαν ἐς Πάνορμον τὸν Ἀχαϊκόν, οὗπερ αὐτοῖς ὁ κατὰ γῆν στρατὸς τῶν Πελοποννησίων προσεβεβοηθήκει.

SECTION 2.86.2
παρέπλευσε δὲ καὶ ὁ Φορμίων ἐπὶ τὸ Ῥίον τὸ Μολυκρικὸν καὶ ὡρμίσατο ἔξω αὐτοῦ ναυσὶν εἴκοσιν, αἷσπερ καὶ ἐναυμάχησεν.

SECTION 2.86.3
ἦν δὲ τοῦτο μὲν τὸ Ῥίον φίλιον τοῖς Ἀθηναίοις, τὸ δ’ ἕτερον Ῥίον ἐστὶν ἀντιπέρας, τὸ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ· διέχετον δὲ ἀπ’ ἀλλήλων σταδίους μάλιστα ἑπτὰ τῆς θαλάσσης, τοῦ δὲ Κρισαίου κόλπου στόμα τοῦτό ἐστιν.

SECTION 2.86.4
ἐπὶ οὖν τῷ Ῥίῳ τῷ Ἀχαϊκῷ οἱ Πελοποννήσιοι, ἀπέχοντι οὐ πολὺ τοῦ Πανόρμου, ἐν ᾧ αὐτοῖς ὁ πεζὸς ἦν, ὡρμίσαντο καὶ αὐτοὶ ναυσὶν ἑπτὰ καὶ ἑβδομήκοντα, ἐπειδὴ καὶ τοὺς Ἀθηναίους εἶδον.

SECTION 2.86.5
καὶ ἐπὶ μὲν ἓξ ἢ ἑπτὰ ἡμέρας ἀνθώρμουν ἀλλήλοις μελετῶντές τε καὶ παρασκευαζόμενοι τὴν ναυμαχίαν, γνώμην ἔχοντες οἱ μὲν μὴ ἐκπλεῖν ἔξω τῶν Ῥίων ἐς τὴν εὐρυχωρίαν, φοβούμενοι τὸ πρότερον πάθος, οἱ δὲ μὴ ἐσπλεῖν ἐς τὰ στενά, νομίζοντες πρὸς ἐκείνων εἶναι τὴν ἐν ὀλίγῳ ναυμαχίαν.

SECTION 2.86.6
ἔπειτα ὁ Κνῆμος καὶ ὁ Βρασίδας καὶ οἱ ἄλλοι τῶν Πελοποννησίων στρατηγοί, βουλόμενοι ἐν τάχει τὴν ναυμαχίαν ποιῆσαι πρίν τι καὶ ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἐπιβοηθῆσαι, ξυνεκάλεσαν τοὺς στρατιώτας πρῶτον, καὶ ὁρῶντες αὐτῶν τοὺς πολλοὺς διὰ τὴν προτέραν ἧσσαν φοβουμένους καὶ οὐ προθύμους ὄντας παρεκελεύσαντο καὶ ἔλεξαν τοιάδε.

CHAPTER 2.87

SECTION 2.87.1
‘ἡ μὲν γενομένη ναυμαχία, ὦ ἄνδρες Πελοποννήσιοι, εἴ τις ἄρα δι’ αὐτὴν ὑμῶν φοβεῖται τὴν μέλλουσαν, οὐχὶ δικαίαν ἔχει τέκμαρσιν τὸ ἐκφοβῆσαι.

SECTION 2.87.2
τῇ τε γὰρ παρασκευῇ ἐνδεὴς ἐγένετο, ὥσπερ ἴστε, καὶ οὐχὶ ἐς ναυμαχίαν μᾶλλον ἢ ἐπὶ στρατείαν ἐπλέομεν· ξυνέβη δὲ καὶ τὰ ἀπὸ τῆς τύχης οὐκ ὀλίγα ἐναντιωθῆναι, καί πού τι καὶ ἡ ἀπειρία πρῶτον ναυμαχοῦντας ἔσφηλεν.

SECTION 2.87.3
ὥστε οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν κακίαν τὸ ἡσσᾶσθαι προσεγένετο, οὐδὲ δίκαιον τῆς γνώμης τὸ μὴ κατὰ κράτος νικηθέν, ἔχον δέ τινα ἐν αὑτῷ ἀντιλογίαν, τῆς γε ξυμφορᾶς τῷ ἀποβάντι ἀμβλύνεσθαι, νομίσαι δὲ ταῖς μὲν τύχαις ἐνδέχεσθαι σφάλλεσθαι τοὺς ἀνθρώπους,ταῖς δὲ γνώμαις τοὺς αὐτοὺς αἰεὶ ὀρθῶς ἀνδρείους εἶναι, καὶ μὴ ἀπειρίαν τοῦ ἀνδρείου παρόντος προβαλλομένους εἰκότως ἂν ἔν τινι κακοὺς γενέσθαι.

SECTION 2.87.4
ὑμῶν δὲ οὐδ’ ἡ ἀπειρία τοσοῦτον λείπεται ὅσον τόλμῃ προύχετε· τῶνδε δὲ ἡ ἐπιστήμη, ἣν μάλιστα φοβεῖσθε, ἀνδρείαν μὲν ἔχουσα καὶ μνήμην ἕξει ἐν τῷ δεινῷ ἐπιτελεῖν ἃ ἔμαθεν, ἄνευ δὲ εὐψυχίας οὐδεμία τέχνη πρὸς τοὺς κινδύνους ἰσχύει. φόβος γὰρ μνήμην ἐκπλήσσει, τέχνη δὲ ἄνευ ἀλκῆς οὐδὲν ὠφελεῖ.

SECTION 2.87.5
πρὸς μὲν οὖν τὸ ἐμπειρότερον αὐτῶν τὸ τολμηρότερον ἀντιτάξασθε, πρὸς δὲ τὸ διὰ τὴν ἧσσαν δεδιέναι τὸ ἀπαράσκευοι τότε τυχεῖν.

SECTION 2.87.6
περιγίγνεται δὲ ὑμῖν πλῆθός τε νεῶν καὶ πρὸς τῇ γῇ οἰκείᾳ οὔσῃ ὁπλιτῶν παρόντων ναυμαχεῖν· τὰ δὲ πολλὰ τῶν πλεόνων καὶ ἄμεινον παρεσκευασμένων τὸ κράτος ἐστίν.

SECTION 2.87.7
ὥστε οὐδὲ καθ’ ἓν εὑρίσκομεν εἰκότως ἂν ἡμᾶς σφαλλομένους· καὶ ὅσα ἡμάρτομεν πρότερον, νῦν αὐτὰ ταῦτα προσγενόμενα διδασκαλίαν παρέξει.

SECTION 2.87.8
θαρσοῦντες οὖν καὶ κυβερνῆται καὶ ναῦται τὸ καθ’ ἑαυτὸν ἕκαστος ἕπεσθε, χώραν μὴ προλείποντες ᾗ ἄν τις προσταχθῇ.

SECTION 2.87.9
τῶν δὲ πρότερον ἡγεμόνων οὐ χεῖρον τὴν ἐπιχείρησιν ἡμεῖς παρασκευάσομεν, καὶ οὐκ ἐνδώσομεν πρόφασιν οὐδενὶ κακῷ γενέσθαι· ἢν δέ τις ἄρα καὶ βουληθῇ, κολασθήσεται τῇ πρεπούσῃ ζημίᾳ, οἱ δὲ ἀγαθοὶ τιμήσονται τοῖς προσήκουσιν ἄθλοις τῆς ἀρετῆς.’

CHAPTER 2.88

SECTION 2.88.1
τοιαῦτα μὲν τοῖς Πελοποννησίοις οἱ ἄρχοντες παρεκελεύσαντο. ὁ δὲ Φορμίων δεδιὼς καὶ αὐτὸς τὴν τῶν στρατιωτῶν ὀρρωδίαν καὶ αἰσθόμενος ὅτι τὸ πλῆθος τῶν νεῶν κατὰ σφᾶς αὐτοὺς ξυνιστάμενοι ἐφοβοῦντο, ἐβούλετο ξυγκαλέσας θαρσῦναί τε καὶ παραίνεσιν ἐν τῷ παρόντι ποιήσασθαι.

SECTION 2.88.2
πρότερον μὲν γὰρ αἰεὶ αὐτοῖς ἔλεγε καὶ προπαρεσκεύαζε τὰς γνώμας ὡς οὐδὲν αὐτοῖς πλῆθος νεῶν τοσοῦτον, ἢν ἐπιπλέῃ, ὅτι οὐχ ὑπομενετέον ἐστί, καὶ οἱ στρατιῶται ἐκ πολλοῦ ἐν σφίσιν αὐτοῖς τὴν ἀξίωσιν ταύτην εἰλήφεσαν, μηδένα ὄχλον Ἀθηναῖοι ὄντες Πελοποννησίων νεῶν ὑποχωρεῖν·

SECTION 2.88.3
τότε δὲ πρὸς τὴν παροῦσαν ὄψιν ὁρῶν αὐτοὺς ἀθυμοῦντας ἐβούλετο ὑπόμνησιν ποιήσασθαι τοῦ θαρσεῖν, καὶ ξυγκαλέσας τοὺς Ἀθηναίους ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 2.89

SECTION 2.89.1
‘ὁρῶν ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες στρατιῶται, πεφοβημένους τὸ πλῆθος τῶν ἐναντίων ξυνεκάλεσα, οὐκ ἀξιῶν τὰ μὴ δεινὰ ἐν ὀρρωδίᾳ ἔχειν.

SECTION 2.89.2
οὗτοι γὰρ πρῶτον μὲν διὰ τὸ προνενικῆσθαι καὶ μηδ’ αὐτοὶ οἴεσθαι ὁμοῖοι ἡμῖν εἶναι τὸ πλῆθος τῶν νεῶν καὶ οὐκ ἀπὸ τοῦ ἴσου παρεσκευάσαντο· ἔπειτα ᾧ μάλιστα πιστεύοντες προσέρχονται, ὡς προσῆκον σφίσιν ἀνδρείοις εἶναι, οὐ δι’ ἄλλο τι θαρσοῦσιν ἢ διὰ τὴν ἐν τῷ πεζῷ ἐμπειρίαν τὰ πλείω κατορθοῦντες, καὶ οἴονται σφίσι καὶ ἐν τῷ ναυτικῷ ποιήσειν τὸ αὐτό.

SECTION 2.89.3
τὸ δ’ ἐκ τοῦ δικαίου ἡμῖν μᾶλλον νῦν περιέσται, εἴπερ καὶ τούτοις ἐν ἐκείνῳ, ἐπεὶ εὐψυχίᾳ γε οὐδὲν προφέρουσι, τῷ δὲ ἑκάτεροί τι εἶναι ἐμπειρότεροι θρασύτεροί ἐσμεν.

SECTION 2.89.4
Λακεδαιμόνιοί τε ἡγούμενοι αὐτῶν διὰ τὴν σφετέραν δόξαν ἄκοντας προσάγουσι τοὺς πολλοὺς ἐς τὸν κίνδυνον, ἐπεὶ οὐκ ἄν ποτε ἐνεχείρησαν ἡσσηθέντες παρὰ πολὺ αὖθις ναυμαχεῖν.

SECTION 2.89.5
μὴ δὴ αὐτῶν τὴν τόλμαν δείσητε. πολὺ δὲ ὑμεῖς ἐκείνοις πλείω φόβον παρέχετε καὶ πιστότερον κατά τε τὸ προνενικηκέναι καὶ ὅτι οὐκ ἂν ἡγοῦνται μὴ μέλλοντάς τι ἄξιον τοῦ παρὰ πολὺ πράξειν ἀνθίστασθαι ὑμᾶς.

SECTION 2.89.6
ἀντίπαλοι μὲν γὰρ οἱ πλείους, ὥσπερ οὗτοι, τῇ δυνάμει τὸ πλέον πίσυνοι ἢ τῇ γνώμῃ ἐπέρχονται· οἱ δὲ ἐκ πολλῷ ὑποδεεστέρων, καὶ ἅμα οὐκ ἀναγκαζόμενοι, μέγα τι τῆς διανοίας τὸ βέβαιον ἔχοντες ἀντιτολμῶσιν. ἃ λογιζόμενοι οὗτοι τῷ οὐκ εἰκότι πλέον πεφόβηνται ἡμᾶς ἢ τῇ κατὰ λόγον παρασκευῇ.

SECTION 2.89.7
πολλὰ δὲ καὶ στρατόπεδα ἤδη ἔπεσεν ὑπ’ ἐλασσόνων τῇ ἀπειρίᾳ, ἔστι δὲ ἃ καὶ τῇ ἀτολμίᾳ· ὧν οὐδετέρου ἡμεῖς νῦν μετέχομεν.

SECTION 2.89.8
τὸν δὲ ἀγῶνα οὐκ ἐν τῷ κόλπῳ ἑκὼν εἶναι ποιήσομαι οὐδ’ ἐσπλεύσομαι ἐς αὐτόν. ὁρῶ γὰρ ὅτι πρὸς πολλὰς ναῦς ἀνεπιστήμονας ὀλίγαις ναυσὶν ἐμπείροις καὶ ἄμεινον πλεούσαις ἡ στενοχωρία οὐ ξυμφέρει. οὔτε γὰρ ἂν ἐπιπλεύσειέ τις ὡς χρὴ ἐς ἐμβολήν, μὴ ἔχων τὴν πρόσοψιν τῶν πολεμίων ἐκ πολλοῦ, οὔτ’ ἂν ἀποχωρήσειεν ἐν δέοντι πιεζόμενος· διέκπλοι τε οὐκ εἰσὶν οὐδ’ ἀναστροφαί, ἅπερ νεῶν ἄμεινον πλεουσῶν ἔργα ἐστίν, ἀλλὰ ἀνάγκη ἂν εἴη τὴν ναυμαχίαν πεζομαχίαν καθίστασθαι, καὶ ἐν τούτῳ αἱ πλείους νῆες κρείσσους γίγνονται.

SECTION 2.89.9
τούτων μὲν οὖν ἐγὼ ἕξω τὴν πρόνοιαν κατὰ τὸ δυνατόν· ὑμεῖς δὲ εὔτακτοι παρὰ ταῖς ναυσὶ μένοντες τά τε παραγγελλόμενα ὀξέως δέχεσθε, ἄλλως τε καὶ δι’ ὀλίγου τῆς ἐφορμήσεως οὔσης, καὶ ἐν τῷ ἔργῳ κόσμον καὶ σιγὴν περὶ πλείστου ἡγεῖσθε, ὃ ἔς τε τὰ πολλὰ τῶν πολεμίων ξυμφέρει καὶ ναυμαχίᾳ οὐχ ἥκιστα, ἀμύνεσθέ τε τούσδε ἀξίως τῶν προειργασμένων.

SECTION 2.89.10
ὁ δὲ ἀγὼν μέγας ὑμῖν, ἢ καταλῦσαι Πελοποννησίων τὴν ἐλπίδα τοῦ ναυτικοῦ ἢ ἐγγυτέρω καταστῆσαι Ἀθηναίοις τὸν φόβον περὶ τῆς θαλάσσης.

SECTION 2.89.11
ἀναμιμνῄσκω δ’ αὖ ὑμᾶς ὅτι νενικήκατε αὐτῶν τοὺς πολλούς· ἡσσημένων δὲ ἀνδρῶν οὐκ ἐθέλουσιν αἱ γνῶμαι πρὸς τοὺς αὐτοὺς κινδύνους ὁμοῖαι εἶναι.’

CHAPTER 2.90

SECTION 2.90.1
τοιαῦτα δὲ καὶ ὁ Φορμίων παρεκελεύσατο. οἱ δὲ Πελοποννήσιοι, ἐπειδὴ αὐτοῖς οἱ Ἀθηναῖοι οὐκ ἐπέπλεον ἐς τὸν κόλπον καὶ τὰ στενά, βουλόμενοι ἄκοντας ἔσω προαγαγεῖν αὐτούς, ἀναγαγόμενοι ἅμα ἕῳ ἔπλεον, ἐπὶ τεσσάρων ταξάμενοι τὰς ναῦς ἐπὶ τὴν ἑαυτῶν γῆν, ἔσω ἐπὶ τοῦ κόλπου, δεξιῷ κέρᾳ ἡγουμένῳ, ὥσπερ καὶ ὥρμουν·

SECTION 2.90.2
ἐπὶ δ’ αὐτῷ εἴκοσιν ἔταξαν τὰς ἄριστα πλεούσας, ὅπως, εἰ ἄρα νομίσας ἐπὶ τὴν Ναύπακτον αὐτοὺς πλεῖν ὁ Φορμίων καὶ αὐτὸς ἐπιβοηθῶν ταύτῃ παραπλέοι, μὴ διαφύγοιεν πλέοντα τὸν ἐπίπλουν σφῶν οἱ Ἀθηναῖοι ἔξω τοῦ ἑαυτῶν κέρως, ἀλλ’ αὗται αἱ νῆες περικλῄσειαν.

SECTION 2.90.3
ὁ δέ, ὅπερ ἐκεῖνοι προσεδέχοντο, φοβηθεὶς περὶ τῷ χωρίῳ ἐρήμῳ ὄντι, ὡς ἑώρα ἀναγομένους αὐτούς, ἄκων καὶ κατὰ σπουδὴν ἐμβιβάσας ἔπλει παρὰ τὴν γῆν· καὶ ὁ πεζὸς ἅμα τῶν Μεσσηνίων παρεβοήθει.

SECTION 2.90.4
ἰδόντες δὲ οἱ Πελοποννήσιοι κατὰ μίαν ἐπὶ κέρως παραπλέοντας καὶ ἤδη ὄντας ἐντὸς τοῦ κόλπου τε καὶ πρὸς τῇ γῇ, ὅπερ ἐβούλοντο μάλιστα, ἀπὸ σημείου ἑνὸς ἄφνω ἐπιστρέψαντες τὰς ναῦς μετωπηδὸν ἔπλεον, ὡς εἶχε τάχους ἕκαστος, ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους, καὶ ἤλπιζον πάσας τὰς ναῦς ἀπολήψεσθαι.

SECTION 2.90.5
τῶν δὲ ἕνδεκα μέν τινες αἵπερ ἡγοῦντο ὑπεκφεύγουσι τὸ κέρας τῶν Πελοποννησίων καὶ τὴν ἐπιστροφὴν ἐς τὴν εὐρυχωρίαν· τὰς δ’ ἄλλας ἐπικαταλαβόντες ἐξέωσάν τε πρὸς τὴν γῆν ὑποφευγούσας καὶ διέφθειραν, ἄνδρας τε τῶν Ἀθηναίων ἀπέκτειναν ὅσοι μὴ ἐξένευσαν αὐτῶν.

SECTION 2.90.6
καὶ τῶν νεῶν τινὰς ἀναδούμενοι εἷλκον κενάς (μίαν δὲ αὐτοῖς ἀνδράσιν εἷλον ἤδη), τὰς δέ τινας οἱ Μεσσήνιοι παραβοηθήσαντες καὶ ἐπεσβαίνοντες ξὺν τοῖς ὅπλοις ἐς τὴν θάλασσαν καὶ ἐπιβάντες ἀπὸ τῶν καταστρωμάτων μαχόμενοι ἀφείλοντο ἑλκομένας ἤδη.

CHAPTER 2.91

SECTION 2.91.1
ταύτῃ μὲν οὖν οἱ Πελοποννήσιοι ἐκράτουν τε καὶ διέφθειραν τὰς Ἀττικὰς ναῦς· αἱ δὲ εἴκοσι νῆες αὐτῶν αἱ ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ κέρως ἐδίωκον τὰς ἕνδεκα ναῦς τῶν Ἀθηναίων αἵπερ ὑπεξέφυγον τὴν ἐπιστροφὴν ἐς τὴν εὐρυχωρίαν. καὶ φθάνουσιν αὐτοὺς πλὴν μιᾶς νεὼς προκαταφυγοῦσαι ἐς τὴν Ναύπακτον, καὶ σχοῦσαι ἀντίπρῳροι κατὰ τὸ Ἀπολλώνιον παρεσκευάζοντο ἀμυνούμενοι, ἢν ἐς τὴν γῆν ἐπὶ σφᾶς πλέωσιν.

SECTION 2.91.2
οἱ δὲ παραγενόμενοι ὕστερον ἐπαιάνιζόν τε ἅμα πλέοντες ὡς νενικηκότες, καὶ τὴν μίαν ναῦν τῶν Ἀθηναίων τὴν ὑπόλοιπον ἐδίωκε Λευκαδία ναῦς μία πολὺ πρὸ τῶν ἄλλων.

SECTION 2.91.3
ἔτυχε δὲ ὁλκὰς ὁρμοῦσα μετέωρος, περὶ ἣν ἡ Ἀττικὴ ναῦς φθάσασα καὶ περιπλεύσασα τῇ Λευκαδίᾳ διωκούσῃ ἐμβάλλει μέσῃ καὶ καταδύει.

SECTION 2.91.4
τοῖς μὲν οὖν Πελοποννησίοις γενομένου τούτου ἀπροσδοκήτου τε καὶ παρὰ λόγον φόβος ἐμπίπτει, καὶ ἅμα ἀτάκτως διώκοντες διὰ τὸ κρατεῖν αἱ μέν τινες τῶν νεῶν καθεῖσαι τὰς κώπας ἐπέστησαν τοῦ πλοῦ, ἀξύμφορον δρῶντες πρὸς τὴν ἐξ ὀλίγου ἀντεφόρμησιν, βουλόμενοι τὰς πλείους περιμεῖναι, αἱ δὲ καὶ ἐς βράχεα ἀπειρίᾳ χωρίων ὤκειλαν.

CHAPTER 2.92

SECTION 2.92.1
τοὺς δ’ Ἀθηναίους ἰδόντας ταῦτα γιγνόμενα θάρσος τε ἔλαβε, καὶ ἀπὸ ἑνὸς κελεύσματος ἐμβοήσαντες ἐπ’ αὐτοὺς ὥρμησαν. οἱ δὲ διὰ τὰ ὑπάρχοντα ἁμαρτήματα καὶ τὴν παροῦσαν ἀταξίαν ὀλίγον μὲν χρόνον ὑπέμειναν, ἔπειτα δὲ ἐτράποντο ἐς τὸν Πάνορμον, ὅθενπερ ἀνηγάγοντο.

SECTION 2.92.2
ἐπιδιώκοντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τάς τε ἐγγὺς οὔσας μάλιστα ναῦς ἔλαβον ἓξ καὶ τὰς ἑαυτῶν ἀφείλοντο, ἃς ἐκεῖνοι πρὸς τῇ γῇ διαφθείραντες τὸ πρῶτον ἀνεδήσαντο· ἄνδρας τε τοὺς μὲν ἀπέκτειναν, τινὰς δὲ καὶ ἐζώγρησαν.

SECTION 2.92.3
ἐπὶ δὲ τῆς Λευκαδίας νεώς, ἣ περὶ τὴν ὁλκάδα κατέδυ, Τιμοκράτης ὁ Λακεδαιμόνιος πλέων, ὡς ἡ ναῦς διεφθείρετο, ἔσφαξεν ἑαυτόν, καὶ ἐξέπεσεν ἐς τὸν Ναυπακτίων λιμένα.

SECTION 2.92.4
ἀναχωρήσαντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τροπαῖον ἔστησαν, ὅθεν ἀναγαγόμενοι ἐκράτησαν, καὶ τοὺς νεκροὺς καὶ τὰ ναυάγια ὅσα πρὸς τῇ ἑαυτῶν ἦν ἀνείλοντο, καὶ τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐκείνων ὑπόσπονδα ἀπέδοσαν.

SECTION 2.92.5
ἔστησαν δὲ καὶ οἱ Πελοποννήσιοι τροπαῖον ὡς νενικηκότες τῆς τροπῆς, ἃς πρὸς τῇ γῇ διέφθειραν ναῦς· καὶ ἥνπερ ἔλαβον ναῦν, ἀνέθεσαν ἐπὶ τὸ Ῥίον τὸ Ἀχαϊκὸν παρὰ τὸ τροπαῖον.

SECTION 2.92.6
μετὰ δὲ ταῦτα φοβούμενοι τὴν ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων βοήθειαν ὑπὸ νύκτα ἐσέπλευσαν ἐς τὸν κόλπον τὸν Κρισαῖον καὶ Κόρινθον ἅπαντες πλὴν Λευκαδίων.

SECTION 2.92.7
καὶ οἱ ἐκ τῆς Κρήτης Ἀθηναῖοι ταῖς εἴκοσι ναυσίν, αἷς ἔδει πρὸ τῆς ναυμαχίας τῷ Φορμίωνι παραγενέσθαι, οὐ πολλῷ ὕστερον τῆς ἀναχωρήσεως τῶν νεῶν ἀφικνοῦνται ἐς τὴν Ναύπακτον. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 2.93

SECTION 2.93.1
πρὶν δὲ διαλῦσαι τὸ ἐς Κόρινθόν τε καὶ τὸν Κρισαῖον κόλπον ἀναχωρῆσαν ναυτικόν, ὁ Κνῆμος καὶ ὁ Βρασίδας καὶ οἱ ἄλλοι ἄρχοντες τῶν Πελοποννησίων ἀρχομένου τοῦ χειμῶνος ἐβούλοντο διδαξάντων Μεγαρέων ἀποπειρᾶσαι τοῦ Πειραιῶς τοῦ λιμένος τῶν Ἀθηναίων· ἦν δὲ ἀφύλακτος καὶ ἄκλῃστος εἰκότως διὰ τὸ ἐπικρατεῖν πολὺ τῷ ναυτικῷ.

SECTION 2.93.2
ἐδόκει δὲ λαβόντα τῶν ναυτῶν ἕκαστον τὴν κώπην καὶ τὸ ὑπηρέσιον καὶ τὸν τροπωτῆρα πεζῇ ἰέναι ἐκ Κορίνθου ἐπὶ τὴν πρὸς Ἀθήνας θάλασσαν καὶ ἀφικομένους κατὰ τάχος ἐς Μέγαρα καθελκύσαντας ἐκ Νισαίας τοῦ νεωρίου αὐτῶν τεσσαράκοντα ναῦς, αἳ ἔτυχον αὐτόθι οὖσαι, πλεῦσαι εὐθὺς ἐπὶ τὸν Πειραιᾶ·

SECTION 2.93.3
οὔτε γὰρ ναυτικὸν ἦν προφυλάσσον ἐν αὐτῷ οὐδὲν οὔτε προσδοκία οὐδεμία μὴ ἄν ποτε οἱ πολέμιοι ἐξαπιναίως οὕτως ἐπιπλεύσειαν, ἐπεὶ οὐδ’ ἀπὸ τοῦ προφανοῦς τολμῆσαι ἂν καθ᾽ ἡσυχίαν, οὐδ’ εἰ διενοοῦντο, μὴ οὐκ ἂν προαισθέσθαι.

SECTION 2.93.4
ὡς δὲ ἔδοξεν αὐτοῖς, καὶ ἐχώρουν εὐθύς· καὶ ἀφικόμενοι νυκτὸς καὶ καθελκύσαντες ἐκ τῆς Νισαίας τὰς ναῦς ἔπλεον ἐπὶ μὲν τὸν Πειραιᾶ οὐκέτι, ὥσπερ διενοοῦντο, καταδείσαντες τὸν κίνδυνον (καί τις καὶ ἄνεμος αὐτοὺς λέγεται κωλῦσαι), ἐπὶ δὲ τῆς Σαλαμῖνος τὸ ἀκρωτήριον τὸ πρὸς Μέγαρα ὁρῶν· καὶ φρούριον ἐπ’ αὐτοῦ ἦν καὶ νεῶν τριῶν φυλακὴ τοῦ μὴ ἐσπλεῖν Μεγαρεῦσι μηδὲ ἐκπλεῖν μηδέν. τῷ τε φρουρίῳ προσέβαλον καὶ τὰς τριήρεις ἀφείλκυσαν κενάς, τήν τε ἄλλην Σαλαμῖνα ἀπροσδοκήτοις ἐπιπεσόντες ἐπόρθουν.

CHAPTER 2.94

SECTION 2.94.1
ἐς δὲ τὰς Ἀθήνας φρυκτοί τε ᾔροντο πολέμιοι καὶ ἔκπληξις ἐγένετο οὐδεμιᾶς τῶν κατὰ τὸν πόλεμον ἐλάσσων. οἱ μὲν γὰρ ἐν τῷ ἄστει ἐς τὸν Πειραιᾶ ᾤοντο τοὺς πολεμίους ἐσπεπλευκέναι ἤδη, οἱ δ’ ἐν τῷ Πειραιεῖ τήν τε Σαλαμῖνα ᾑρῆσθαι καὶ παρὰ σφᾶς ὅσον οὐκ ἐσπλεῖν αὐτούς· ὅπερ ἄν, εἰ ἐβουλήθησαν μὴ κατοκνῆσαι, ῥᾳδίως ἐγένετο, καὶ οὐκ ἂν ἄνεμος ἐκώλυσεν.

SECTION 2.94.2
βοηθήσαντες δὲ ἅμ’ ἡμέρᾳ πανδημεὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐς τὸν Πειραιᾶ ναῦς τε καθεῖλκον καὶ ἐσβάντες κατὰ σπουδὴν καὶ πολλῷ θορύβῳ ταῖς μὲν ναυσὶν ἐπὶ τὴν Σαλαμῖνα ἔπλεον, τῷ πεζῷ δὲ φυλακὰς τοῦ Πειραιῶς καθίσταντο.

SECTION 2.94.3
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι ὡς ᾔσθοντο τὴν βοήθειαν, καταδραμόντες τῆς Σαλαμῖνος τὰ πολλὰ καὶ ἀνθρώπους καὶ λείαν λαβόντες καὶ τὰς τρεῖς ναῦς ἐκ τοῦ Βουδόρου τοῦ φρουρίου κατὰ τάχος ἐπὶ τῆς Νισαίας ἀπέπλεον· ἔστι γὰρ ὅτι καὶ αἱ νῆες αὐτοὺς διὰ χρόνου καθελκυσθεῖσαι καὶ οὐδὲν στέγουσαι ἐφόβουν. ἀφικόμενοι δὲ ἐς τὰ Μέγαρα πάλιν ἐπὶ τῆς Κορίνθου ἀπεχώρησαν πεζῇ·

SECTION 2.94.4
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι οὐκέτι καταλαβόντες πρὸς τῇ Σαλαμῖνι ἀπέπλευσαν καὶ αὐτοί, καὶ μετὰ τοῦτο φυλακὴν ἤδη τοῦ Πειραιῶς μᾶλλον τὸ λοιπὸν ἐποιοῦντο λιμένων τε κλῄσει καὶ τῇ ἄλλῃ ἐπιμελείᾳ.

CHAPTER 2.95

SECTION 2.95.1
ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους, τοῦ χειμῶνος τούτου ἀρχομένου, Σιτάλκης ὁ Τήρεω Ὀδρύσης Θρᾳκῶν βασιλεὺς ἐστράτευσεν ἐπὶ Περδίκκαν τὸν Ἀλεξάνδρου Μακεδονίας βασιλέα καὶ ἐπὶ Χαλκιδέας τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης, δύο ὑποσχέσεις τὴν μὲν βουλόμενος ἀναπρᾶξαι, τὴν δὲ αὐτὸς ἀποδοῦναι.

SECTION 2.95.2
ὅ τε γὰρ Περδίκκας αὐτῷ ὑποσχόμενος, εἰ Ἀθηναίοις τε διαλλάξειεν ἑαυτὸν κατ’ ἀρχὰς τῷ πολέμῳ πιεζόμενον καὶ Φίλιππον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ πολέμιον ὄντα μὴ καταγάγοι ἐπὶ βασιλείᾳ, ἃ ὑπεδέξατο οὐκ ἐπετέλει· τοῖς τε Ἀθηναίοις αὐτὸς ὡμολογήκει, ὅτε τὴν ξυμμαχίαν ἐποιεῖτο, τὸν ἐπὶ Θρᾴκης Χαλκιδικὸν πόλεμον καταλύσειν.

SECTION 2.95.3
ἀμφοτέρων οὖν ἕνεκα τὴν ἔφοδον ἐποιεῖτο καὶ τόν τε Φιλίππου υἱὸν Ἀμύνταν ὡς ἐπὶ βασιλείᾳ τῶν Μακεδόνων ἦγε καὶ τῶν Ἀθηναίων πρέσβεις, οἳ ἔτυχον παρόντες τούτων ἕνεκα, καὶ ἡγεμόνα Ἅγνωνα· ἔδει γὰρ καὶ τοὺς Ἀθηναίους ναυσί τε καὶ στρατιᾷ ὡς πλείστῃ ἐπὶ τοὺς Χαλκιδέας παραγενέσθαι.

CHAPTER 2.96

SECTION 2.96.1
ἀνίστησιν οὖν ἐκ τῶν Ὀδρυσῶν ὁρμώμενος πρῶτον μὲν τοὺς ἐντὸς τοῦ Αἵμου τε ὄρους καὶ τῆς Ῥοδόπης Θρᾷκας, ὅσων ἦρχε μέχρι θαλάσσης [ἐς τὸν Εὔξεινόν τε πόντον καὶ τὸν Ἑλλήσποντον], ἔπειτα τοὺς ὑπερβάντι Αἷμον Γέτας καὶ ὅσα ἄλλα μέρη ἐντὸς τοῦ Ἴστρου ποταμοῦ πρὸς θάλασσαν μᾶλλον τὴν τοῦ Εὐξείνου πόντου κατῴκητο· εἰσὶ δ’ οἱ Γέται καὶ οἱ ταύτῃ ὅμοροί τε τοῖς Σκύθαις καὶ ὁμόσκευοι, πάντες ἱπποτοξόται.

SECTION 2.96.2
παρεκάλει δὲ καὶ τῶν ὀρεινῶν Θρᾳκῶν πολλοὺς τῶν αὐτονόμων καὶ μαχαιροφόρων, οἳ Δῖοι καλοῦνται, τὴν Ῥοδόπην οἱ πλεῖστοι οἰκοῦντες· καὶ τοὺς μὲν μισθῷ ἔπειθεν, οἱ δ᾽ ἐθελονταὶ ξυνηκολούθουν.

SECTION 2.96.3
ἀνίστη δὲ καὶ Ἀγριᾶνας καὶ Λαιαίους καὶ ἄλλα ὅσα ἔθνη Παιονικὰ ὧν ἦρχε καὶ ἔσχατοι τῆς ἀρχῆς οὗτοι ἦσαν· μέχρι γὰρ Λαιαίων Παιόνων καὶ τοῦ Στρυμόνος ποταμοῦ, ὃς ἐκ τοῦ Σκόμβρου ὄρους δι’ Ἀγριάνων καὶ Λαιαίων ῥεῖ, [οὗ] ὡρίζετο ἡ ἀρχὴ τὰ πρὸς Παίονας αὐτονόμους ἤδη.

SECTION 2.96.4
τὰ δὲ πρὸς Τριβαλλούς, καὶ τούτους αὐτονόμους, Τρῆρες ὥριζον καὶ Τιλαταῖοι· οἰκοῦσι δ’ οὗτοι πρὸς βορέαν τοῦ Σκόμβρου ὄρους καὶ παρήκουσι πρὸς ἡλίου δύσιν μέχρι τοῦ Ὀσκίου ποταμοῦ. ῥεῖ δ’ οὗτος ἐκ τοῦ ὄρους ὅθενπερ καὶ ὁ Νέστος καὶ ὁ Ἕβρος· ἔστι δὲ ἐρῆμον τὸ ὄρος καὶ μέγα, ἐχόμενον τῆς Ῥοδόπης.

CHAPTER 2.97

SECTION 2.97.1
ἐγένετο δὲ ἡ ἀρχὴ ἡ Ὀδρυσῶν μέγεθος ἐπὶ μὲν θάλασσαν καθήκουσα ἀπὸ Ἀβδήρων πόλεως ἐς τὸν Εὔξεινον πόντον μέχρι Ἴστρου ποταμοῦ· αὕτη περίπλους ἐστὶν ἡ γῆ τὰ ξυντομώτατα, ἢν αἰεὶ κατὰ πρύμναν ἱστῆται τὸ πνεῦμα, νηὶ στρογγύλῃ τεσσάρων ἡμερῶν καὶ ἴσων νυκτῶν· ὁδῷ δὲ τὰ ξυντομώτατα ἐξ Ἀβδήρων ἐς Ἴστρον ἀνὴρ εὔζωνος ἑνδεκαταῖος τελεῖ.

SECTION 2.97.2
τὰ μὲν πρὸς θάλασσαν τοσαύτη ἦν, ἐς ἤπειρον δὲ ἀπὸ Βυζαντίου ἐς Λαιαίους καὶ ἐπὶ τὸν Στρυμόνα (ταύτῃ γὰρ διὰ πλείστου ἀπὸ θαλάσσης ἄνω ἐγίγνετο) ἡμερῶν ἀνδρὶ εὐζώνῳ τριῶν καὶ δέκα ἁνύσαι.

SECTION 2.97.3
φόρος τε ἐκ πάσης τῆς βαρβάρου καὶ τῶν Ἑλληνίδων πόλεων, ὅσον προσῆξαν ἐπὶ Σεύθου, ὃς ὕστερον Σιτάλκου βασιλεύσας πλεῖστον δὴ ἐποίησε, τετρακοσίων ταλάντων ἀργυρίου μάλιστα δύναμις, ἃ χρυσὸς καὶ ἄργυρος ᾔει· καὶ δῶρα οὐκ ἐλάσσω τούτων χρυσοῦ τε καὶ ἀργύρου προσεφέρετο, χωρὶς δὲ ὅσα ὑφαντά τε καὶ λεῖα καὶ ἡ ἄλλη κατασκευή, καὶ οὐ μόνον αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ τοῖς παραδυναστεύουσί τε καὶ γενναίοις Ὀδρυσῶν.

SECTION 2.97.4
κατεστήσαντο γὰρ τοὐναντίον τῆς Περσῶν βασιλείας τὸν νόμον, ὄντα μὲν καὶ τοῖς ἄλλοις Θρᾳξί, λαμβάνειν μᾶλλον ἢ διδόναι (καὶ αἴσχιον ἦν αἰτηθέντα μὴ δοῦναι ἢ αἰτήσαντα μὴ τυχεῖν), ὅμως δὲ κατὰ τὸ δύνασθαι ἐπὶ πλέον αὐτῷ ἐχρήσαντο· οὐ γὰρ ἦν πρᾶξαι οὐδὲν μὴ διδόντα δῶρα. ὥστε ἐπὶ μέγα ἡ βασιλεία ἦλθεν ἰσχύος.

SECTION 2.97.5
τῶν γὰρ ἐν τῇ Εὐρώπῃ ὅσαι μεταξὺ τοῦ Ἰονίου κόλπου καὶ τοῦ Εὐξείνου πόντου μεγίστη ἐγένετο χρημάτων προσόδῳ καὶ τῇ ἄλλῃ εὐδαιμονίᾳ, ἰσχύι δὲ μάχης καὶ στρατοῦ πλήθει πολὺ δευτέρα μετὰ τὴν Σκυθῶν.

SECTION 2.97.6
ταύτῃ δὲ ἀδύνατα ἐξισοῦσθαι οὐχ ὅτι τὰ ἐν τῇ Εὐρώπῃ, ἀλλ’ οὐδ’ ἐν τῇ Ἀσίᾳ ἔθνος ἓν πρὸς ἓν οὐκ ἔστιν ὅτι δυνατὸν Σκύθαις ὁμογνωμονοῦσι πᾶσιν ἀντιστῆναι. οὐ μὴν οὐδ’ ἐς τὴν ἄλλην εὐβουλίαν καὶ ξύνεσιν περὶ τῶν παρόντων ἐς τὸν βίον ἄλλοις ὁμοιοῦνται.

CHAPTER 2.98

SECTION 2.98.1
Σιτάλκης μὲν οὖν χώρας τοσαύτης βασιλεύων παρεσκευάζετο τὸν στρατόν. καὶ ἐπειδὴ αὐτῷ ἑτοῖμα ἦν, ἄρας ἐπορεύετο ἐπὶ τὴν Μακεδονίαν πρῶτον μὲν διὰ τῆς αὑτοῦ ἀρχῆς, ἔπειτα διὰ Κερκίνης ἐρήμου ὄρους, ὅ ἐστι μεθόριον Σιντῶν καὶ Παιόνων· ἐπορεύετο δὲ δι’ αὐτοῦ τῇ ὁδῷ ἣν πρότερον αὐτὸς ἐποιήσατο τεμὼν τὴν ὕλην, ὅτε ἐπὶ Παίονας ἐστράτευσεν.

SECTION 2.98.2
τὸ δὲ ὄρος ἐξ Ὀδρυσῶν διιόντες ἐν δεξιᾷ μὲν εἶχον Παίονας, ἐν ἀριστερᾷ δὲ Σιντοὺς καὶ Μαιδούς. διελθόντες δὲ αὐτὸ ἀφίκοντο ἐς Δόβηρον τὴν Παιονικήν.

SECTION 2.98.3
πορευομένῳ δὲ αὐτῷ ἀπεγίγνετο μὲν οὐδὲν τοῦ στρατοῦ εἰ μή τι νόσῳ, προσεγίγνετο δέ· πολλοὶ γὰρ τῶν αὐτονόμων Θρᾳκῶν ἀπαράκλητοι ἐφ’ ἁρπαγὴν ἠκολούθουν, ὥστε τὸ πᾶν πλῆθος λέγεται οὐκ ἔλασσον πέντε καὶ δέκα μυριάδων γενέσθαι·

SECTION 2.98.4
καὶ τούτου τὸ μὲν πλέον πεζὸν ἦν, τριτημόριον δὲ μάλιστα ἱππικόν. τοῦ δ’ ἱππικοῦ τὸ πλεῖστον αὐτοὶ Ὀδρύσαι παρείχοντο καὶ μετ’ αὐτοὺς Γέται. τοῦ δὲ πεζοῦ οἱ μαχαιροφόροι μαχιμώτατοι μὲν ἦσαν οἱ ἐκ τῆς Ῥοδόπης αὐτόνομοι καταβάντες, ὁ δὲ ἄλλος ὅμιλος ξύμμεικτος πλήθει φοβερώτατος ἠκολούθει.

CHAPTER 2.99

SECTION 2.99.1
ξυνηθροίζοντο οὖν ἐν τῇ Δοβήρῳ καὶ παρεσκευάζοντο, ὅπως κατὰ κορυφὴν ἐσβαλοῦσιν ἐς τὴν κάτω Μακεδονίαν, ἧς ὁ Περδίκκας ἦρχεν.

SECTION 2.99.2
τῶν γὰρ Μακεδόνων εἰσὶ καὶ Λυγκησταὶ καὶ Ἐλιμιῶται καὶ ἄλλα ἔθνη ἐπάνωθεν, ἃ ξύμμαχα μέν ἐστι τούτοις καὶ ὑπήκοα, βασιλείας δ’ ἔχει καθ’ αὑτά.

SECTION 2.99.3
τὴν δὲ παρὰ θάλασσαν νῦν Μακεδονίαν Ἀλέξανδρος ὁ Περδίκκου πατὴρ καὶ οἱ πρόγονοι αὐτοῦ, Τημενίδαι τὸ ἀρχαῖον ὄντες ἐξ Ἄργους, πρῶτοι ἐκτήσαντο καὶ ἐβασίλευσαν ἀναστήσαντες μάχῃ ἐκ μὲν Πιερίας Πίερας, οἳ ὕστερον ὑπὸ τὸ Πάγγαιον πέραν Στρυμόνος ᾤκησαν Φάγρητα καὶ ἄλλα χωρία (καὶ ἔτι καὶ νῦν Πιερικὸς κόλπος καλεῖται ἡ ὑπὸ τῷ Παγγαίῳ πρὸς θάλασσαν γῆ), ἐκ δὲ τῆς Βοττίας καλουμένης Βοττιαίους, οἳ νῦν ὅμοροι Χαλκιδέων οἰκοῦσιν·

SECTION 2.99.4
τῆς δὲ Παιονίας παρὰ τὸν Ἀξιὸν ποταμὸν στενήν τινα καθήκουσαν ἄνωθεν μέχρι Πέλλης καὶ θαλάσσης ἐκτήσαντο, καὶ πέραν Ἀξιοῦ μέχρι Στρυμόνος τὴν Μυγδονίαν καλουμένην Ἠδῶνας ἐξελάσαντες νέμονται.

SECTION 2.99.5
ἀνέστησαν δὲ καὶ ἐκ τῆς νῦν Ἐορδίας καλουμένης Ἐορδούς, ὧν οἱ μὲν πολλοὶ ἐφθάρησαν, βραχὺ δέ τι αὐτῶν περὶ Φύσκαν κατῴκηται, καὶ ἐξ Ἀλμωπίας Ἄλμωπας.

SECTION 2.99.6
ἐκράτησαν δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν οἱ Μακεδόνες οὗτοι, ἃ καὶ νῦν ἔτι ἔχουσι, τόν τε Ἀνθεμοῦντα καὶ Κρηστωνίαν καὶ Βισαλτίαν καὶ Μακεδόνων αὐτῶν πολλήν. τὸ δὲ ξύμπαν Μακεδονία καλεῖται, καὶ Περδίκκας Ἀλεξάνδρου βασιλεὺς αὐτῶν ἦν ὅτε Σιτάλκης ἐπῄει.

CHAPTER 2.100

SECTION 2.100.1
καὶ οἱ μὲν Μακεδόνες οὗτοι ἐπιόντος πολλοῦ στρατοῦ ἀδύνατοι ὄντες ἀμύνεσθαι ἔς τε τὰ καρτερὰ καὶ τὰ τείχη, ὅσα ἦν ἐν τῇ χώρᾳ, ἐσεκομίσθησαν.

SECTION 2.100.2
ἦν δὲ οὐ πολλά, ἀλλὰ ὕστερον Ἀρχέλαος ὁ Περδίκκου υἱὸς βασιλεὺς γενόμενος τὰ νῦν ὄντα ἐν τῇ χώρᾳ ᾠκοδόμησε καὶ ὁδοὺς εὐθείας ἔτεμε καὶ τἆλλα διεκόσμησε τά [τε] κατὰ τὸν πόλεμον ἵπποις καὶ ὅπλοις καὶ τῇ ἄλλῃ παρασκευῇ κρείσσονι ἢ ξύμπαντες οἱ ἄλλοι βασιλῆς ὀκτὼ οἱ πρὸ αὐτοῦ γενόμενοι.

SECTION 2.100.3
ὁ δὲ στρατὸς τῶν Θρᾳκῶν ἐκ τῆς Δοβήρου ἐσέβαλε πρῶτον μὲν ἐς τὴν Φιλίππου πρότερον οὖσαν ἀρχήν, καὶ εἷλεν Εἰδομενὴν μὲν κατὰ κράτος, Γορτυνίαν δὲ καὶ Ἀταλάντην καὶ ἄλλα ἄττα χωρία ὁμολογίᾳ διὰ τὴν Ἀμύντου φιλίαν προσχωροῦντα τοῦ Φιλίππου υἱέος παρόντος· Εὐρωπὸν δὲ ἐπολιόρκησαν μέν, ἑλεῖν δὲ οὐκ ἐδύναντο.

SECTION 2.100.4
ἔπειτα δὲ καὶ ἐς τὴν ἄλλην Μακεδονίαν προυχώρει τὴν ἐν ἀριστερᾷ Πέλλης καὶ Κύρρου. ἔσω δὲ τούτων ἐς τὴν Βοττιαίαν καὶ Πιερίαν οὐκ ἀφίκοντο,ἀλλὰ τήν τε Μυγδονίαν καὶ Κρηστωνίαν καὶ Ἀνθεμοῦντα ἐδῄουν.

SECTION 2.100.5
οἱ δὲ Μακεδόνες πεζῷ μὲν οὐδὲ διενοοῦντο ἀμύνεσθαι, ἵππους δὲ προσμεταπεμψάμενοι ἀπὸ τῶν ἄνω ξυμμάχων, ὅπῃ δοκοίη, ὀλίγοι πρὸς πολλοὺς ἐσέβαλλον ἐς τὸ στράτευμα τῶν Θρᾳκῶν. καὶ ᾗ μὲν προσπέσοιεν, οὐδεὶς ὑπέμενεν ἄνδρας ἱππέας τε ἀγαθοὺς καὶ τεθωρακισμένους, ὑπὸ δὲ πλήθους περικλῃόμενοι αὑτοὺς πολλαπλασίῳ τῷ ὁμίλῳ ἐς κίνδυνον καθίστασαν, ὥστε τέλος ἡσυχίαν ἦγον, οὐ νομίζοντες ἱκανοὶ εἶναι πρὸς τὸ πλέον κινδυνεύειν.

CHAPTER 2.101

SECTION 2.101.1
ὁ δὲ Σιτάλκης πρός τε τὸν Περδίκκαν λόγους ἐποιεῖτο ὧν ἕνεκα ἐστράτευσε, καὶ ἐπειδὴ οἱ Ἀθηναῖοι οὐ παρῆσαν ταῖς ναυσίν, ἀπιστοῦντες αὐτὸν μὴ ἥξειν, δῶρα δὲ καὶ πρέσβεις ἔπεμψαν αὐτῷ, ἔς τε τοὺς Χαλκιδέας καὶ Βοττιαίους μέρος τι τοῦ στρατοῦ πέμπει, καὶ τειχήρεις ποιήσας ἐδῄου τὴν γῆν.

SECTION 2.101.2
καθημένου δ’ αὐτοῦ περὶ τοὺς χώρους τούτους οἱ πρὸς νότον οἰκοῦντες Θεσσαλοὶ καὶ Μάγνητες καὶ οἱ ἄλλοι ὑπήκοοι Θεσσαλῶν καὶ οἱ μέχρι Θερμοπυλῶν Ἕλληνες ἐφοβήθησαν μὴ καὶ ἐπὶ σφᾶς ὁ στρατὸς χωρήσῃ, καὶ ἐν παρασκευῇ ἦσαν.

SECTION 2.101.3
ἐφοβήθησαν δὲ καὶ οἱ πέραν Στρυμόνος πρὸς βορέαν Θρᾷκες, ὅσοι πεδία εἶχον, Παναῖοι καὶ Ὀδόμαντοι καὶ Δρῶοι καὶ Δερσαῖοι· αὐτόνομοι δ’ εἰσὶ πάντες.

SECTION 2.101.4
παρέσχε δὲ λόγον καὶ ἐπὶ τοὺς τῶν Ἀθηναίων πολεμίους Ἕλληνας, μὴ ὑπ’ αὐτῶν ἀγόμενοι κατὰ τὸ ξυμμαχικὸν καὶ ἐπὶ σφᾶς χωρήσωσιν.

SECTION 2.101.5
ὁ δὲ τήν τε Χαλκιδικὴν καὶ Βοττικὴν καὶ Μακεδονίαν ἅμα ἐπέχων ἔφθειρε, καὶ ἐπειδὴ αὐτῷ οὐδὲν ἐπράσσετο ὧν ἕνεκα ἐσέβαλε καὶ ἡ στρατιὰ σῖτόν τε οὐκ εἶχεν αὐτῷ καὶ ὑπὸ χειμῶνος ἐταλαιπώρει, ἀναπείθεται ὑπὸ Σεύθου τοῦ Σπαραδόκου, ἀδελφιδοῦ ὄντος καὶ μέγιστον μεθ’ ἑαυτὸν δυναμένου, ὥστ’ ἐν τάχει ἀπελθεῖν. τὸν δὲ Σεύθην κρύφα Περδίκκας ὑποσχόμενος ἀδελφὴν ἑαυτοῦ δώσειν καὶ χρήματα ἐπ’ αὐτῇ προσποιεῖται.

SECTION 2.101.6
καὶ ὁ μὲν πεισθεὶς καὶ μείνας τριάκοντα τὰς πάσας ἡμέρας, τούτων δὲ ὀκτὼ ἐν Χαλκιδεῦσιν, ἀνεχώρησε τῷ στρατῷ κατὰ τάχος ἐπ’ οἴκου· Περδίκκας δὲ ὕστερον Στρατονίκην τὴν ἑαυτοῦ ἀδελφὴν δίδωσι Σεύθῃ, ὥσπερ ὑπέσχετο. τὰ μὲν οὖν κατὰ τὴν Σιτάλκου στρατείαν οὕτως ἐγένετο.

CHAPTER 2.102

SECTION 2.102.1
οἱ δὲ ἐν Ναυπάκτῳ Ἀθηναῖοι τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος, ἐπειδὴ τὸ τῶν Πελοποννησίων ναυτικὸν διελύθη, Φορμίωνος ἡγουμένου ἐστράτευσαν, παραπλεύσαντες ἐπ’ Ἀστακοῦ καὶ ἀποβάντες, ἐς τὴν μεσόγειαν τῆς Ἀκαρνανίας τετρακοσίοις μὲν ὁπλίταις Ἀθηναίων τῶν ἀπὸ τῶν νεῶν, τετρακοσίοις δὲ Μεσσηνίων, καὶ ἔκ τε Στράτου καὶ Κορόντων καὶ ἄλλων χωρίων ἄνδρας οὐ δοκοῦντας βεβαίους εἶναι ἐξήλασαν, καὶ Κύνητα τὸν Θεολύτου ἐς Κόροντα καταγαγόντες ἀνεχώρησαν πάλιν ἐπὶ τὰς ναῦς.

SECTION 2.102.2
ἐς γὰρ Οἰνιάδας αἰεί ποτε πολεμίους ὄντας μόνους Ἀκαρνάνων οὐκ ἐδόκει δυνατὸν εἶναι χειμῶνος ὄντος στρατεύειν· ὁ γὰρ Ἀχελῷος ποταμὸς ῥέων ἐκ Πίνδου ὄρους διὰ Δολοπίας καὶ Ἀγραίων καὶ Ἀμφιλόχων καὶ διὰ τοῦ Ἀκαρνανικοῦ πεδίου, ἄνωθεν μὲν παρὰ Στράτον πόλιν, ἐς θάλασσαν δ’ ἐξιεὶς παρ’ Οἰνιάδας καὶ τὴν πόλιν αὐτοῖς περιλιμνάζων, ἄπορον ποιεῖ ὑπὸ τοῦ ὕδατος ἐν χειμῶνι στρατεύειν.

SECTION 2.102.3
κεῖνται δὲ καὶ τῶν νήσων τῶν Ἐχινάδων αἱ πολλαὶ καταντικρὺ Οἰνιαδῶν τοῦ Ἀχελῴου τῶν ἐκβολῶν οὐδὲν ἀπέχουσαι, ὥστε μέγας ὢν ὁ ποταμὸς προσχοῖ αἰεὶ καὶ εἰσὶ τῶν νήσων αἳ ἠπείρωνται, ἐλπὶς δὲ καὶ πάσας οὐκ ἐν πολλῷ τινὶ ἂν χρόνῳ τοῦτο παθεῖν·

SECTION 2.102.4
τό τε γὰρ ῥεῦμά ἐστι μέγα καὶ πολὺ καὶ θολερόν, αἵ τε νῆσοι πυκναί, καὶ ἀλλήλαις τῆς προσχώσεως [τῷ μὴ σκεδάννυσθαι] ξύνδεσμοι γίγνονται, παραλλὰξ καὶ οὐ κατὰ στοῖχον κείμεναι, οὐδ’ ἔχουσαι εὐθείας διόδους τοῦ ὕδατος ἐς τὸ πέλαγος.

SECTION 2.102.5
ἐρῆμοι δ’ εἰσὶ καὶ οὐ μεγάλαι. λέγεται δὲ καὶ Ἀλκμέωνι τῷ Ἀμφιάρεω, ὅτε δὴ ἀλᾶσθαι αὐτὸν μετὰ τὸν φόνον τῆς μητρός, τὸν Ἀπόλλω ταύτην τὴν γῆν χρῆσαι οἰκεῖν, ὑπειπόντα οὐκ εἶναι λύσιν τῶν δειμάτων πρὶν ἂν εὑρὼν ἐν ταύτῃ τῇ χώρᾳ κατοικίσηται ἥτις ὅτε ἔκτεινε τὴν μητέρα μήπω ὑπὸ ἡλίου ἑωρᾶτο μηδὲ γῆ ἦν, ὡς τῆς γε ἄλλης αὐτῷ μεμιασμένης.

SECTION 2.102.6
ὁ δ’ ἀπορῶν, ὥς φασι, μόλις κατενόησε τὴν πρόσχωσιν ταύτην τοῦ Ἀχελῴου, καὶ ἐδόκει αὐτῷ ἱκανὴ ἂν κεχῶσθαι δίαιτα τῷ σώματι ἀφ’ οὗπερ κτείνας τὴν μητέρα οὐκ ὀλίγον χρόνον ἐπλανᾶτο. καὶ κατοικισθεὶς ἐς τοὺς περὶ Οἰνιάδας τόπους ἐδυνάστευσέ τε καὶ ἀπὸ Ἀκαρνᾶνος παιδὸς ἑαυτοῦ τῆς χώρας τὴν ἐπωνυμίαν ἐγκατέλιπεν. τὰ μὲν περὶ Ἀλκμέωνα τοιαῦτα λεγόμενα παρελάβομεν.

CHAPTER 2.103

SECTION 2.103.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι καὶ ὁ Φορμίων ἄραντες ἐκ τῆς Ἀκαρνανίας καὶ ἀφικόμενοι ἐς τὴν Ναύπακτον ἅμα ἦρι κατέπλευσαν ἐς τὰς Ἀθήνας, τούς τε ἐλευθέρους τῶν αἰχμαλώτων ἐκ τῶν ναυμαχιῶν ἄγοντες, οἳ ἀνὴρ ἀντ’ ἀνδρὸς ἐλύθησαν, καὶ τὰς ναῦς ἃς εἷλον.

SECTION 2.103.2
καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα οὗτος, καὶ τρίτον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

### Book 3

CHAPTER 3.1

SECTION 3.1.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἅμα τῷ σίτῳ ἀκμάζοντι ἐστράτευσαν ἐς τὴν Ἀττικήν· ἡγεῖτο δὲ αὐτῶν Ἀρχίδαμος ὁ Ζευξιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς.

SECTION 3.1.2
καὶ ἐγκαθεζόμενοι ἐδῄουν τὴν γῆν· καὶ προσβολαί, ὥσπερ εἰώθεσαν, ἐγίγνοντο τῶν Ἀθηναίων ἱππέων ὅπῃ παρείκοι, καὶ τὸν πλεῖστον ὅμιλον τῶν ψιλῶν εἶργον τὸ μὴ προεξιόντας τῶν ὅπλων τὰ ἐγγὺς τῆς πόλεως κακουργεῖν.

SECTION 3.1.3
ἐμμείναντες δὲ χρόνον οὗ εἶχον τὰ σιτία ἀνεχώρησαν καὶ διελύθησαν κατὰ πόλεις.

CHAPTER 3.2

SECTION 3.2.1
μετὰ δὲ τὴν ἐσβολὴν τῶν Πελοποννησίων εὐθὺς Λέσβος πλὴν Μηθύμνης ἀπέστη ἀπ’ Ἀθηναίων, βουληθέντες μὲν καὶ πρὸ τοῦ πολέμου, ἀλλ’ οἱ Λακεδαιμόνιοι οὐ προσεδέξαντο, ἀναγκασθέντες δὲ καὶ ταύτην τὴν ἀπόστασιν πρότερον ἢ διενοοῦντο ποιήσασθαι.

SECTION 3.2.2
τῶν τε γὰρ λιμένων τὴν χῶσιν καὶ τειχῶν οἰκοδόμησιν καὶ νεῶν ποίησιν ἐπέμενον τελεσθῆναι, καὶ ὅσα ἐκ τοῦ Πόντου ἔδει ἀφικέσθαι, τοξότας τε καὶ σῖτον, καὶ ἃ μεταπεμπόμενοι ἦσαν.

SECTION 3.2.3
Τενέδιοι γὰρ ὄντες αὐτοῖς διάφοροι καὶ Μηθυμναῖοι καὶ αὐτῶν Μυτιληναίων ἰδίᾳ ἄνδρες κατὰ στάσιν, πρόξενοι Ἀθηναίων, μηνυταὶ γίγνονται τοῖς Ἀθηναίοις ὅτι ξυνοικίζουσί τε τὴν Λέσβον ἐς τὴν Μυτιλήνην βίᾳ καὶ τὴν παρασκευὴν ἅπασαν μετὰ Λακεδαιμονίων καὶ Βοιωτῶν ξυγγενῶν ὄντων ἐπὶ ἀποστάσει ἐπείγονται· καὶ εἰ μή τις προκαταλήψεται ἤδη, στερήσεσθαι αὐτοὺς Λέσβου.

CHAPTER 3.3

SECTION 3.3.1
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι (ἦσαν γὰρ τεταλαιπωρημένοι ὑπό τε τῆς νόσου καὶ τοῦ πολέμου ἄρτι καθισταμένου καὶ ἀκμάζοντος) μέγα μὲν ἔργον ἡγοῦντο εἶναι Λέσβον προσπολεμώσασθαι ναυτικὸν ἔχουσαν καὶ δύναμιν ἀκέραιον, καὶ οὐκ ἀπεδέχοντο τὸ πρῶτον τὰς κατηγορίας, μεῖζον μέρος νέμοντες τῷ μὴ βούλεσθαι ἀληθῆ εἶναι· ἐπειδὴ μέντοι καὶ πέμψαντες πρέσβεις οὐκ ἔπειθον τοὺς Μυτιληναίους τήν τε ξυνοίκισιν καὶ τὴν παρασκευὴν διαλύειν, δείσαντες προκαταλαβεῖν ἐβούλοντο.

SECTION 3.3.2
καὶ πέμπουσιν ἐξαπιναίως τεσσαράκοντα ναῦς αἳ ἔτυχον περὶ Πελοπόννησον παρεσκευασμέναι πλεῖν· Κλεϊππίδης δὲ ὁ Δεινίου τρίτος αὐτὸς ἐστρατήγει.

SECTION 3.3.3
ἐσηγγέλθη γὰρ αὐτοῖς ὡς εἴη Ἀπόλλωνος Μαλόεντος ἔξω τῆς πόλεως ἑορτή, ἐν ᾗ πανδημεὶ Μυτιληναῖοι ἑορτάζουσι, καὶ ἐλπίδα εἶναι ἐπειχθέντας ἐπιπεσεῖν ἄφνω, καὶ ἢν μὲν ξυμβῇ ἡ πεῖρα· εἰ δὲ μή, Μυτιληναίοις εἰπεῖν ναῦς τε παραδοῦναι καὶ τείχη καθελεῖν, μὴ πειθομένων δὲ πολεμεῖν.

SECTION 3.3.4
καὶ αἱ μὲν νῆες ᾤχοντο· τὰς δὲ τῶν Μυτιληναίων δέκα τριήρεις, αἳ ἔτυχον βοηθοὶ παρὰ σφᾶς κατὰ τὸ ξυμμαχικὸν παροῦσαι, κατέσχον οἱ Ἀθηναῖοι καὶ τοὺς ἄνδρας ἐξ αὐτῶν ἐς φυλακὴν ἐποιήσαντο.

SECTION 3.3.5
τοῖς δὲ Μυτιληναίοις ἀνὴρ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν διαβὰς ἐς Εὔβοιαν καὶ πεζῇ ἐπὶ Γεραιστὸν ἐλθών, ὁλκάδος ἀναγομένης ἐπιτυχών, πλῷ χρησάμενος καὶ τριταῖος ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἐς Μυτιλήνην ἀφικόμενος ἀγγέλλει τὸν ἐπίπλουν.

SECTION 3.3.6
οἱ δὲ οὔτε ἐς τὸν Μαλόεντα ἐξῆλθον, τά τε ἄλλα τῶν τειχῶν καὶ λιμένων περὶ τὰ ἡμιτέλεστα φαρξάμενοι ἐφύλασσον.

CHAPTER 3.4

SECTION 3.4.1
καὶ οἱ Ἀθηναῖοι οὐ πολλῷ ὕστερον καταπλεύσαντες ὡς ἑώρων, ἀπήγγειλαν μὲν οἱ στρατηγοὶ τὰ ἐπεσταλμένα, οὐκ ἐσακουόντων δὲ τῶν Μυτιληναίων ἐς πόλεμον καθίσταντο.

SECTION 3.4.2
ἀπαράσκευοι δὲ οἱ Μυτιληναῖοι καὶ ἐξαίφνης ἀναγκασθέντες πολεμεῖν ἔκπλουν μέν τινα ἐποιήσαντο τῶν νεῶν ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν ὀλίγον πρὸ τοῦ λιμένος, ἔπειτα καταδιωχθέντες ὑπὸ τῶν Ἀττικῶν νεῶν λόγους ἤδη προσέφερον τοῖς στρατηγοῖς, βουλόμενοι τὰς ναῦς τὸ παραυτίκα, εἰ δύναιντο, ὁμολογίᾳ τινὶ ἐπιεικεῖ ἀποπέμψασθαι.

SECTION 3.4.3
καὶ οἱ στρατηγοὶ τῶν Ἀθηναίων ἀπεδέξαντο καὶ αὐτοὶ φοβούμενοι μὴ οὐχ ἱκανοὶ ὦσι Λέσβῳ πάσῃ πολεμεῖν.

SECTION 3.4.4
καὶ ἀνοκωχὴν ποιησάμενοι πέμπουσιν ἐς τὰς Ἀθήνας οἱ Μυτιληναῖοι τῶν τε διαβαλλόντων ἕνα, ᾧ μετέμελεν ἤδη, καὶ ἄλλους, εἴ πως πείσειαν τὰς ναῦς ἀπελθεῖν ὡς σφῶν οὐδὲν νεωτεριούντων.

SECTION 3.4.5
ἐν τούτῳ δὲ ἀποστέλλουσι καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα πρέσβεις τριήρει, λαθόντες τὸ τῶν Ἀθηναίων ναυτικόν, οἳ ὥρμουν ἐν τῇ Μαλέᾳ πρὸς βορέαν τῆς πόλεως· οὐ γὰρ ἐπίστευον τοῖς ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων προχωρήσειν.

SECTION 3.4.6
καὶ οἱ μὲν ἐς τὴν Λακεδαίμονα ταλαιπώρως διὰ τοῦ πελάγους κομισθέντες αὐτοῖς ἔπρασσον ὅπως τις βοήθεια ἥξει·

CHAPTER 3.5

SECTION 3.5.1
οἱ δ’ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν πρέσβεις ὡς οὐδὲν ἦλθον πράξαντες, ἐς πόλεμον καθίσταντο οἱ Μυτιληναῖοι καὶ ἡ ἄλλη Λέσβος πλὴν Μηθύμνης· οὗτοι δὲ τοῖς Ἀθηναίοις ἐβεβοηθήκεσαν, καὶ Ἴμβριοι καὶ Λήμνιοι καὶ τῶν ἄλλων ὀλίγοι τινὲς ξυμμάχων.

SECTION 3.5.2
καὶ ἔξοδον μέν τινα πανδημεὶ ἐποιήσαντο οἱ Μυτιληναῖοι ἐπὶ τὸ τῶν Ἀθηναίων στρατόπεδον, καὶ μάχη ἐγένετο, ἐν ᾗ οὐκ ἔλασσον ἔχοντες οἱ Μυτιληναῖοι οὔτε ἐπηυλίσαντο οὔτε ἐπίστευσαν σφίσιν αὐτοῖς, ἀλλ’ ἀνεχώρησαν· ἔπειτα οἱ μὲν ἡσύχαζον, ἐκ Πελοποννήσου καὶ μετ’ ἄλλης παρασκευῆς βουλόμενοι εἰ προσγένοιτό τι κινδυνεύειν· καὶ γὰρ αὐτοῖς Μελέας Λάκων ἀφικνεῖται καὶ Ἑρμαιώνδας Θηβαῖος, οἳ προαπεστάλησαν μὲν τῆς ἀποστάσεως, φθάσαι δὲ οὐ δυνάμενοι τὸν τῶν Ἀθηναίων ἐπίπλουν κρύφα μετὰ τὴν μάχην ὕστερον ἐσπλέουσι τριήρει, καὶ παρῄνουν πέμπειν τριήρη ἄλλην καὶ πρέσβεις μεθ’ ἑαυτῶν· καὶ ἐκπέμπουσιν.

CHAPTER 3.6

SECTION 3.6.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι πολὺ ἐπιρρωσθέντες διὰ τὴν τῶν Μυτιληναίων ἡσυχίαν ξυμμάχους τε προσεκάλουν, οἳ πολὺ θᾶσσον παρῆσαν ὁρῶντες οὐδὲν ἰσχυρὸν ἀπὸ τῶν Λεσβίων, καὶ περιορμισάμενοι τὸ πρὸς νότον τῆς πόλεως ἐτείχισαν στρατόπεδα δύο ἑκατέρωθεν τῆς πόλεως, καὶ τοὺς ἐφόρμους ἐπ’ ἀμφοτέροις τοῖς λιμέσιν ἐποιοῦντο.

SECTION 3.6.2
καὶ τῆς μὲν θαλάσσης εἶργον μὴ χρῆσθαι τοὺς Μυτιληναίους, τῆς δὲ γῆς τῆς μὲν ἄλλης ἐκράτουν οἱ Μυτιληναῖοι καὶ οἱ ἄλλοι Λέσβιοι προσβεβοηθηκότες ἤδη, τὸ δὲ περὶ τὰ στρατόπεδα οὐ πολὺ κατεῖχον οἱ Ἀθηναῖοι, ναύσταθμον δὲ μᾶλλον ἦν αὐτοῖς πλοίων καὶ ἀγορὰ ἡ Μαλέα. καὶ τὰ μὲν περὶ Μυτιλήνην οὕτως ἐπολεμεῖτο.

CHAPTER 3.7

SECTION 3.7.1
κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον τοῦ θέρους τούτου Ἀθηναῖοι καὶ περὶ Πελοπόννησον ναῦς ἀπέστειλαν τριάκοντα καὶ Ἀσώπιον τὸν Φορμίωνος στρατηγόν, κελευσάντων Ἀκαρνάνων τῶν Φορμίωνός τινα σφίσι πέμψαι ἢ υἱὸν ἢ ξυγγενῆ ἄρχοντα.

SECTION 3.7.2
καὶ παραπλέουσαι αἱ νῆες τῆς Λακωνικῆς τὰ ἐπιθαλάσσια χωρία ἐπόρθησαν.

SECTION 3.7.3
ἔπειτα τὰς μὲν πλείους ἀποπέμπει τῶν νεῶν πάλιν ἐπ’ οἴκου ὁ Ἀσώπιος, αὐτὸς δ’ ἔχων δώδεκα ἀφικνεῖται ἐς Ναύπακτον, καὶ ὕστερον Ἀκαρνᾶνας ἀναστήσας πανδημεὶ στρατεύει ἐπ᾽ Οἰνιάδας, καὶ ταῖς τε ναυσὶ κατὰ τὸν Ἀχελῷον ἔπλευσε καὶ ὁ κατὰ γῆν στρατὸς ἐδῄου τὴν χώραν.

SECTION 3.7.4
ὡς δ’ οὐ προσεχώρουν, τὸν μὲν πεζὸν ἀφίησιν, αὐτὸς δὲ πλεύσας ἐς Λευκάδα καὶ ἀπόβασιν ἐς Νήρικον ποιησάμενος ἀναχωρῶν διαφθείρεται αὐτός τε καὶ τῆς στρατιᾶς τι μέρος ὑπὸ τῶν αὐτόθεν τε ξυμβοηθησάντων καὶ φρουρῶν τινῶν ὀλίγων.

SECTION 3.7.5
καὶ ὕστερον ὑποσπόνδους τοὺς νεκροὺς ἀποπλεύσαντες οἱ Ἀθηναῖοι παρὰ τῶν Λευκαδίων ἐκομίσαντο.

CHAPTER 3.8

SECTION 3.8.1
οἱ δὲ ἐπὶ τῆς πρώτης νεὼς ἐκπεμφθέντες Μυτιληναίων πρέσβεις, ὡς αὐτοῖς οἱ Λακεδαιμόνιοι εἶπον Ὀλυμπίαζε παρεῖναι, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι ξύμμαχοι ἀκούσαντες βουλεύσωνται, ἀφικνοῦνται ἐς τὴν Ὀλυμπίαν· ἦν δὲ Ὀλυμπιὰς ᾗ Δωριεὺς Ῥόδιος τὸ δεύτερον ἐνίκα.

SECTION 3.8.2
καὶ ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἑορτὴν κατέστησαν ἐς λόγους, εἶπον τοιάδε.

CHAPTER 3.9

SECTION 3.9.1
‘τὸ μὲν καθεστὸς τοῖς Ἕλλησι νόμιμον, ὦ Λακεδαιμόνιοι καὶ ξύμμαχοι, ἴσμεν· τοὺς γὰρ ἀφισταμένους ἐν τοῖς πολέμοις καὶ ξυμμαχίαν τὴν πρὶν ἀπολείποντας οἱ δεξάμενοι, καθ’ ὅσον μὲν ὠφελοῦνται, ἐν ἡδονῇ ἔχουσι, νομίζοντες δὲ εἶναι προδότας τῶν πρὸ τοῦ φίλων χείρους ἡγοῦνται.

SECTION 3.9.2
καὶ οὐκ ἄδικος αὕτη ἡ ἀξίωσίς ἐστιν, εἰ τύχοιεν πρὸς ἀλλήλους οἵ τε ἀφιστάμενοι καὶ ἀφ’ ὧν διακρίνοιντο ἴσοι μὲν τῇ γνώμῃ ὄντες καὶ εὐνοίᾳ, ἀντίπαλοι δὲ τῇ παρασκευῇ καὶ δυνάμει, πρόφασίς τε ἐπιεικὴς μηδεμία ὑπάρχοι τῆς ἀποστάσεως· ὃ ἡμῖν καὶ Ἀθηναίοις οὐκ ἦν.

SECTION 3.9.3
μηδέ τῳ χείρους δόξωμεν εἶναι εἰ ἐν τῇ εἰρήνῃ τιμώμενοι ὑπ’ αὐτῶν ἐν τοῖς δεινοῖς ἀφιστάμεθα.

CHAPTER 3.10

SECTION 3.10.1
‘περὶ γὰρ τοῦ δικαίου καὶ ἀρετῆς πρῶτον ἄλλως τε καὶ ξυμμαχίας δεόμενοι τοὺς λόγους ποιησόμεθα, εἰδότες οὔτε φιλίαν ἰδιώταις βέβαιον γιγνομένην οὔτε κοινωνίαν πόλεσιν ἐς οὐδέν, εἰ μὴ μετ’ ἀρετῆς δοκούσης ἐς ἀλλήλους γίγνοιντο καὶ τἆλλα ὁμοιότροποι εἶεν· ἐν γὰρ τῷ διαλλάσσοντι τῆς γνώμης καὶ αἱ διαφοραὶ τῶν ἔργων καθίστανται.

SECTION 3.10.2
ἡμῖν δὲ καὶ Ἀθηναίοις ξυμμαχία ἐγένετο πρῶτον ἀπολιπόντων μὲν ὑμῶν ἐκ τοῦ Μηδικοῦ πολέμου, παραμεινάντων δὲ ἐκείνων πρὸς τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἔργων.

SECTION 3.10.3
ξύμμαχοι μέντοι ἐγενόμεθα οὐκ ἐπὶ καταδουλώσει τῶν Ἑλλήνων Ἀθηναίοις, ἀλλ’ ἐπ᾽ ἐλευθερώσει ἀπὸ τοῦ Μήδου τοῖς Ἕλλησιν.

SECTION 3.10.4
καὶ μέχρι μὲν ἀπὸ τοῦ ἴσου ἡγοῦντο, προθύμως εἱπόμεθα· ἐπειδὴ δὲ ἑωρῶμεν αὐτοὺς τὴν μὲν τοῦ Μήδου ἔχθραν ἀνιέντας, τὴν δὲ τῶν ξυμμάχων δούλωσιν ἐπαγομένους, οὐκ ἀδεεῖς ἔτι ἦμεν.

SECTION 3.10.5
ἀδύνατοι δὲ ὄντες καθ’ ἓν γενόμενοι διὰ πολυψηφίαν ἀμύνασθαι οἱ ξύμμαχοι ἐδουλώθησαν πλὴν ἡμῶν καὶ Χίων· ἡμεῖς δὲ αὐτόνομοι δὴ ὄντες καὶ ἐλεύθεροι τῷ ὀνόματι ξυνεστρατεύσαμεν.

SECTION 3.10.6
καὶ πιστοὺς οὐκέτι εἴχομεν ἡγεμόνας Ἀθηναίους, παραδείγμασι τοῖς προγιγνομένοις χρώμενοι· οὐ γὰρ εἰκὸς ἦν αὐτοὺς οὓς μὲν μεθ’ ἡμῶν ἐνσπόνδους ἐποιήσαντο καταστρέψασθαι, τοὺς δὲ ὑπολοίπους, εἴ ποτε ἄρα ἐδυνήθησαν, μὴ δρᾶσαι τοῦτο.

CHAPTER 3.11

SECTION 3.11.1
καὶ εἰ μὲν αὐτόνομοι ἔτι ἦμεν ἅπαντες, βεβαιότεροι ἂν ἡμῖν ἦσαν μηδὲν νεωτεριεῖν· ὑποχειρίους δὲ ἔχοντες τοὺς πλείους, ἡμῖν δὲ ἀπὸ τοῦ ἴσου ὁμιλοῦντες, χαλεπώτερον εἰκότως ἔμελλον οἴσειν καὶ πρὸς τὸ πλέον ἤδη εἶκον τοῦ ἡμετέρου ἔτι μόνου ἀντισουμένου, ἄλλως τε καὶ ὅσῳ δυνατώτεροι αὐτοὶ αὑτῶν ἐγίγνοντο καὶ ἡμεῖς ἐρημότεροι.

SECTION 3.11.2
τὸ δὲ ἀντίπαλον δέος μόνον πιστὸν ἐς ξυμμαχίαν· ὁ γὰρ παραβαίνειν τι βουλόμενος τῷ μὴ προύχων ἂν ἐπελθεῖν ἀποτρέπεται.

SECTION 3.11.3
αὐτόνομοί τε ἐλείφθημεν οὐ δι’ ἄλλο τι ἢ ὅσον αὐτοῖς ἐς τὴν ἀρχὴν εὐπρεπείᾳ τε λόγου καὶ γνώμης μᾶλλον ἐφόδῳ ἢ ἰσχύος τὰ πράγματα ἐφαίνετο καταληπτά.

SECTION 3.11.4
ἅμα μὲν γὰρ μαρτυρίῳ ἐχρῶντο μὴ ἂν τούς γε ἰσοψήφους ἄκοντας, εἰ μή τι ἠδίκουν οἷς ἐπῇσαν, ξυστρατεύειν· ἐν τῷ αὐτῷ δὲ καὶ τὰ κράτιστα ἐπί τε τοὺς ὑποδεεστέρους πρώτους ξυνεπῆγον καὶ τὰ τελευταῖα λιπόντες τοῦ ἄλλου περιῃρημένου ἀσθενέστερα ἔμελλον ἕξειν.

SECTION 3.11.5
εἰ δὲ ἀφ’ ἡμῶν ἤρξαντο, ἐχόντων ἔτι τῶν πάντων αὐτῶν τε ἰσχὺν καὶ πρὸς ὅτι χρὴ στῆναι, οὐκ ἂν ὁμοίως ἐχειρώσαντο.

SECTION 3.11.6
τό τε ναυτικὸν ἡμῶν παρεῖχέ τινα φόβον μή ποτε καθ’ ἓν γενόμενον ἢ ὑμῖν ἢ ἄλλῳ τῳ προσθέμενον κίνδυνον σφίσι παράσχῃ.

SECTION 3.11.7
τὰ δὲ καὶ ἀπὸ θεραπείας τοῦ τε κοινοῦ αὐτῶν καὶ τῶν αἰεὶ προεστώτων περιεγιγνόμεθα.

SECTION 3.11.8
οὐ μέντοι ἐπὶ πολύ γ’ ἂν ἐδοκοῦμεν δυνηθῆναι, εἰ μὴ ὁ πόλεμος ὅδε κατέστη, παραδείγμασι χρώμενοι τοῖς ἐς τοὺς ἄλλους.

CHAPTER 3.12

SECTION 3.12.1
τίς οὖν αὕτη ἢ φιλία ἐγίγνετο ἢ ἐλευθερία πιστή, ἐν ᾗ παρὰ γνώμην ἀλλήλους ὑπεδεχόμεθα, καὶ οἱ μὲν ἡμᾶς ἐν τῷ πολέμῳ δεδιότες ἐθεράπευον, ἡμεῖς δὲ ἐκείνους ἐν τῇ ἡσυχίᾳ τὸ αὐτὸ ἐποιοῦμεν· ὅ τε τοῖς ἄλλοις μάλιστα εὔνοια πίστιν βεβαιοῖ, ἡμῖν τοῦτο ὁ φόβος ἐχυρὸν παρεῖχε, δέει τε τὸ πλέον ἢ φιλίᾳ κατεχόμενοι ξύμμαχοι ἦμεν· καὶ ὁποτέροις θᾶσσον παράσχοι ἀσφάλεια θάρσος,οὗτοι πρότεροί τι καὶ παραβήσεσθαι ἔμελλον.

SECTION 3.12.2
ὥστε εἴ τῳ δοκοῦμεν ἀδικεῖν προαποστάντες διὰ τὴν ἐκείνων μέλλησιν τῶν ἐς ἡμᾶς δεινῶν, αὐτοὶ οὐκ ἀνταναμείναντες σαφῶς εἰδέναι εἴ τι αὐτῶν ἔσται, οὐκ ὀρθῶς σκοπεῖ.

SECTION 3.12.3
εἰ γὰρ δυνατοὶ ἦμεν ἐκ τοῦ ἴσου καὶ ἀντεπιβουλεῦσαι καὶ ἀντιμελλῆσαι, τί ἔδει ἡμᾶς ἐκ τοῦ ὁμοίου ἐπ’ ἐκείνοις εἶναι; ἐπ’ ἐκείνοις δὲ ὄντος αἰεὶ τοῦ ἐπιχειρεῖν καὶ ἐφ’ ἡμῖν εἶναι δεῖ τὸ προαμύνασθαι.

CHAPTER 3.13

SECTION 3.13.1
‘τοιαύτας ἔχοντες προφάσεις καὶ αἰτίας, ὦ Λακεδαιμόνιοι καὶ ξύμμαχοι, ἀπέστημεν, σαφεῖς μὲν τοῖς ἀκούουσι γνῶναι ὡς εἰκότως ἐδράσαμεν, ἱκανὰς δὲ ἡμᾶς ἐκφοβῆσαι καὶ πρὸς ἀσφάλειάν τινα τρέψαι, βουλομένους μὲν καὶ πάλαι, ὅτε ἔτι ἐν τῇ εἰρήνῃ ἐπέμψαμεν ὡς ὑμᾶς περὶ ἀποστάσεως, ὑμῶν δὲ οὐ προσδεξαμένων κωλυθέντας· νῦν δὲ ἐπειδὴ Βοιωτοὶ προυκαλέσαντο εὐθὺς ὑπηκούσαμεν, καὶ ἐνομίζομεν ἀποστήσεσθαι διπλῆν ἀπόστασιν, ἀπό τε τῶν Ἑλλήνων μὴ ξὺν κακῶς ποιεῖν αὐτοὺς μετ’ Ἀθηναίων ἀλλὰ ξυνελευθεροῦν, ἀπό τε Ἀθηναίων μὴ αὐτοὶ διαφθαρῆναι ὑπ’ ἐκείνων ἐν ὑστέρῳ ἀλλὰ προποιῆσαι.

SECTION 3.13.2
ἡ μέντοι ἀπόστασις ἡμῶν θᾶσσον γεγένηται καὶ ἀπαράσκευος· ᾗ καὶ μᾶλλον χρὴ ξυμμάχους δεξαμένους ἡμᾶς διὰ ταχέων βοήθειαν ἀποστέλλειν, ἵνα φαίνησθε ἀμύνοντές τε οἷς δεῖ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ τοὺς πολεμίους βλάπτοντες.

SECTION 3.13.3
καιρὸς δὲ ὡς οὔπω πρότερον. νόσῳ τε γὰρ ἐφθάραται Ἀθηναῖοι καὶ χρημάτων δαπάνῃ, νῆές τε αὐτοῖς αἱ μὲν περὶ τὴν ὑμετέραν εἰσίν, αἱ δ’ ἐφ’ ἡμῖν τετάχαται.

SECTION 3.13.4
ὥστε οὐκ εἰκὸς αὐτοὺς περιουσίαν νεῶν ἔχειν, ἢν ὑμεῖς ἐν τῷ θέρει τῷδε ναυσί τε καὶ πεζῷ ἅμα ἐπεσβάλητε τὸ δεύτερον, ἀλλ’ ἢ ὑμᾶς οὐκ ἀμυνοῦνται ἐπιπλέοντας ἢ ἀπ᾽ ἀμφοτέρων ἀποχωρήσονται.

SECTION 3.13.5
νομίσῃ τε μηδεὶς ἀλλοτρίας γῆς πέρι οἰκεῖον κίνδυνον ἕξειν. ᾧ γὰρ δοκεῖ μακρὰν ἀπεῖναι ἡ Λέσβος, τὴν ὠφελίαν αὐτῷ ἐγγύθεν παρέξει. οὐ γὰρ ἐν τῇ Ἀττικῇ ἔσται ὁ πόλεμος, ὥς τις οἴεται, ἀλλὰ δι’ ἣν ἡ Ἀττικὴ ὠφελεῖται.

SECTION 3.13.6
ἔστι δὲ τῶν χρημάτων ἀπὸ τῶν ξυμμάχων ἡ πρόσοδος, καὶ ἔτι μείζων ἔσται, εἰ ἡμᾶς καταστρέψονται· οὔτε γὰρ ἀποστήσεται ἄλλος τά τε ἡμέτερα προσγενήσεται, πάθοιμέν τ’ ἂν δεινότερα ἢ οἱ πρὶν δουλεύοντες.

SECTION 3.13.7
βοηθησάντων δὲ ὑμῶν προθύμως πόλιν τε προσλήψεσθε ναυτικὸν ἔχουσαν μέγα, οὗπερ ὑμῖν μάλιστα προσδεῖ, καὶ Ἀθηναίους ῥᾷον καθαιρήσετε ὑφαιροῦντες αὐτῶν τοὺς ξυμμάχους (θρασύτερον γὰρ πᾶς τις προσχωρήσεται), τήν τε αἰτίαν ἀποφεύξεσθε ἣν εἴχετε μὴ βοηθεῖν τοῖς ἀφισταμένοις. ἢν δ’ ἐλευθεροῦντες φαίνησθε, τὸ κράτος τοῦ πολέμου βεβαιότερον ἕξετε.

CHAPTER 3.14

SECTION 3.14.1
‘αἰσχυνθέντες οὖν τάς τε τῶν Ἑλλήνων ἐς ὑμᾶς ἐλπίδας καὶ Δία τὸν Ὀλύμπιον, ἐν οὗ τῷ ἱερῷ ἴσα καὶ ἱκέται ἐσμέν, ἐπαμύνατε Μυτιληναίοις ξύμμαχοι γενόμενοι, καὶ μὴ προῆσθε ἡμᾶς ἴδιον μὲν τὸν κίνδυνον τῶν σωμάτων παραβαλλομένους, κοινὴν δὲ τὴν ἐκ τοῦ κατορθῶσαι ὠφελίαν ἅπασι δώσοντας, ἔτι δὲ κοινοτέραν τὴν βλάβην, εἰ μὴ πεισθέντων ὑμῶν σφαλησόμεθα.

SECTION 3.14.2
γίγνεσθε δὲ ἄνδρες οἵουσπερ ὑμᾶς οἵ τε Ἕλληνες ἀξιοῦσι καὶ τὸ ἡμέτερον δέος βούλεται.’

CHAPTER 3.15

SECTION 3.15.1
τοιαῦτα μὲν οἱ Μυτιληναῖοι εἶπον. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐπειδὴ ἤκουσαν, προσδεξάμενοι τοὺς λόγους ξυμμάχους τε τοὺς Λεσβίους ἐποιήσαντο, καὶ τὴν ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσβολὴν τοῖς τε ξυμμάχοις παροῦσι κατὰ τάχος ἔφραζον ἰέναι ἐς τὸν Ἰσθμὸν τοῖς δύο μέρεσιν ὡς ποιησόμενοι, καὶ αὐτοὶ πρῶτοι ἀφίκοντο, καὶ ὁλκοὺς παρεσκεύαζον τῶν νεῶν ἐν τῷ Ἰσθμῷ ὡς ὑπεροίσοντες ἐκ τῆς Κορίνθου ἐς τὴν πρὸς Ἀθήνας θάλασσαν καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ἅμα ἐπιόντες.

SECTION 3.15.2
καὶ οἱ μὲν προθύμως ταῦτα ἔπρασσον, οἱ δὲ ἄλλοι ξύμμαχοι βραδέως τε ξυνελέγοντο καὶ ἐν καρποῦ ξυγκομιδῇ ἦσαν καὶ ἀρρωστίᾳ τοῦ στρατεύειν.

CHAPTER 3.16

SECTION 3.16.1
αἰσθόμενοι δὲ αὐτοὺς οἱ Ἀθηναῖοι διὰ κατάγνωσιν ἀσθενείας σφῶν παρασκευαζομένους, δηλῶσαι βουλόμενοι ὅτι οὐκ ὀρθῶς ἐγνώκασιν ἀλλ’ οἷοί τέ εἰσι μὴ κινοῦντες τὸ ἐπὶ Λέσβῳ ναυτικὸν καὶ τὸ ἀπὸ Πελοποννήσου ἐπιὸν ῥᾳδίως ἀμύνεσθαι, ἐπλήρωσαν ναῦς ἑκατὸν ἐσβάντες αὐτοί τε πλὴν ἱππέων καὶ πεντακοσιομεδίμνων καὶ οἱ μέτοικοι, καὶ παρὰ τὸν Ἰσθμὸν ἀναγαγόντες ἐπίδειξίν τε ἐποιοῦντο καὶ ἀποβάσεις τῆς Πελοποννήσου ᾗ δοκοίη αὐτοῖς.

SECTION 3.16.2
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ὁρῶντες πολὺν τὸν παράλογον τά τε ὑπὸ τῶν Λεσβίων ῥηθέντα ἡγοῦντο οὐκ ἀληθῆ καὶ ἄπορα νομίζοντες, ὡς αὐτοῖς καὶ οἱ ξύμμαχοι ἅμα οὐ παρῆσαν καὶ ἠγγέλλοντο καὶ αἱ περὶ τὴν Πελοπόννησον τριάκοντα νῆες τῶν Ἀθηναίων τὴν περιοικίδα αὐτῶν πορθοῦσαι, ἀνεχώρησαν ἐπ’ οἴκου.

SECTION 3.16.3
ὕστερον δὲ ναυτικὸν παρεσκεύαζον ὅτι πέμψουσιν ἐς τὴν Λέσβον, καὶ κατὰ πόλεις ἐπήγγελλον τεσσαράκοντα νεῶν πλῆθος καὶ ναύαρχον προσέταξαν Ἀλκίδαν, ὃς ἔμελλεν ἐπιπλεύσεσθαι.

SECTION 3.16.4
ἀνεχώρησαν δὲ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ταῖς ἑκατὸν ναυσίν, ἐπειδὴ καὶ ἐκείνους εἶδον.

CHAPTER 3.17

SECTION 3.17.1
[καὶ κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον ὃν αἱ νῆες ἔπλεον ἐν τοῖς πλεῖσται δὴ νῆες ἅμ’ αὐτοῖς ἐνεργοὶ † κάλλει ἐγένοντο, παραπλήσιαι δὲ καὶ ἔτι πλείους ἀρχομένου τοῦ πολέμου.

SECTION 3.17.2
τήν τε γὰρ Ἀττικὴν καὶ Εὔβοιαν καὶ Σαλαμῖνα ἑκατὸν ἐφύλασσον, καὶ περὶ Πελοπόννησον ἕτεραι ἑκατὸν ἦσαν, χωρὶς δὲ αἱ περὶ Ποτείδαιαν καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις χωρίοις, ὥστε αἱ πᾶσαι ἅμα ἐγίγνοντο ἐν ἑνὶ θέρει διακόσιαι καὶ πεντήκοντα.

SECTION 3.17.3
καὶ τὰ χρήματα τοῦτο μάλιστα ὑπανήλωσε μετὰ Ποτειδαίας.

SECTION 3.17.4
τήν τε γὰρ Ποτείδαιαν δίδραχμοι ὁπλῖται ἐφρούρουν (αὑτῷ γὰρ καὶ ὑπηρέτῃ δραχμὴν ἐλάμβανε τῆς ἡμέρας), τρισχίλιοι μὲν οἱ πρῶτοι, ὧν οὐκ ἐλάσσους διεπολιόρκησαν, ἑξακόσιοι δὲ καὶ χίλιοι μετὰ Φορμίωνος, οἳ προαπῆλθον· νῆές τε αἱ πᾶσαι τὸν αὐτὸν μισθὸν ἔφερον. τὰ μὲν οὖν χρήματα οὕτως ὑπανηλώθη τὸ πρῶτον, καὶ νῆες τοσαῦται δὴ πλεῖσται ἐπληρώθησαν.]

CHAPTER 3.18

SECTION 3.18.1
Μυτιληναῖοι δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ὃν οἱ Λακεδαιμόνιοι περὶ τὸν Ἰσθμὸν ἦσαν ἐπὶ Μήθυμναν ὡς προδιδομένην ἐστράτευσαν κατὰ γῆν αὐτοί τε καὶ οἱ ἐπίκουροι· καὶ προσβαλόντες τῇ πόλει, ἐπειδὴ οὐ προυχώρει ᾗ προσεδέχοντο, ἀπῆλθον ἐπ’ Ἀντίσσης καὶ Πύρρας καὶ Ἐρέσου, καὶ καταστησάμενοι τὰ ἐν ταῖς πόλεσι ταύταις βεβαιότερα καὶ τείχη κρατύναντες διὰ τάχους ἀπῆλθον ἐπ’ οἴκου.

SECTION 3.18.2
ἐστράτευσαν δὲ καὶ οἱ Μηθυμναῖοι ἀναχωρησάντων αὐτῶν ἐπ’ Ἄντισσαν· καὶ ἐκβοηθείας τινὸς γενομένης πληγέντες ὑπό τε τῶν Ἀντισσαίων καὶ τῶν ἐπικούρων ἀπέθανόν τε πολλοὶ καὶ ἀνεχώρησαν οἱ λοιποὶ κατὰ τάχος.

SECTION 3.18.3
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι πυνθανόμενοι ταῦτα, τούς τε Μυτιληναίους τῆς γῆς κρατοῦντας καὶ τοὺς σφετέρους στρατιώτας οὐχ ἱκανοὺς ὄντας εἴργειν, πέμπουσι περὶ τὸ φθινόπωρον ἤδη ἀρχόμενον Πάχητα τὸν Ἐπικούρου στρατηγὸν καὶ χιλίους ὁπλίτας ἑαυτῶν.

SECTION 3.18.4
οἱ δὲ αὐτερέται πλεύσαντες τῶν νεῶν ἀφικνοῦνται καὶ περιτειχίζουσι Μυτιλήνην ἐν κύκλῳ ἁπλῷ τείχει· φρούρια δ’ ἔστιν ᾗ ἐπὶ τῶν καρτερῶν ἐγκατῳκοδόμηται.

SECTION 3.18.5
καὶ ἡ μὲν Μυτιλήνη κατὰ κράτος ἤδη ἀμφοτέρωθεν καὶ ἐκ γῆς καὶ ἐκ θαλάσσης εἴργετο, καὶ ὁ χειμὼν ἤρχετο γίγνεσθαι.

CHAPTER 3.19

SECTION 3.19.1
προσδεόμενοι δὲ οἱ Ἀθηναῖοι χρημάτων ἐς τὴν πολιορκίαν, καὶ αὐτοὶ ἐσενεγκόντες τότε πρῶτον ἐσφορὰν διακόσια τάλαντα, ἐξέπεμψαν καὶ ἐπὶ τοὺς ξυμμάχους ἀργυρολόγους ναῦς δώδεκα καὶ Λυσικλέα πέμπτον αὐτὸν στρατηγόν.

SECTION 3.19.2
ὁ δὲ ἄλλα τε ἠργυρολόγει καὶ περιέπλει, καὶ τῆς Καρίας ἐκ Μυοῦντος ἀναβὰς διὰ τοῦ Μαιάνδρου πεδίου μέχρι τοῦ Σανδίου λόφου, ἐπιθεμένων τῶν Καρῶν καὶ Ἀναιιτῶν αὐτός τε διαφθείρεται καὶ τῆς ἄλλης στρατιᾶς πολλοί.

CHAPTER 3.20

SECTION 3.20.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος οἱ Πλαταιῆς (ἔτι γὰρ ἐπολιορκοῦντο ὑπὸ τῶν Πελοποννησίων καὶ Βοιωτῶν) ἐπειδὴ τῷ τε σίτῳ ἐπιλείποντι ἐπιέζοντο καὶ ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν οὐδεμία ἐλπὶς ἦν τιμωρίας οὐδὲ ἄλλη σωτηρία ἐφαίνετο, ἐπιβουλεύουσιν αὐτοί τε καὶ Ἀθηναίων οἱ ξυμπολιορκούμενοι πρῶτον μὲν πάντες ἐξελθεῖν καὶ ὑπερβῆναι τὰ τείχη τῶν πολεμίων, ἢν δύνωνται βιάσασθαι, ἐσηγησαμένων τὴν πεῖραν αὐτοῖς Θεαινέτου τε τοῦ Τολμίδου ἀνδρὸς μάντεως καὶ Εὐπομπίδου τοῦ Δαϊμάχου, ὃς καὶ ἐστρατήγει·

SECTION 3.20.2
ἔπειτα οἱ μὲν ἡμίσεις ἀπώκνησάν πως τὸν κίνδυνον μέγαν ἡγησάμενοι, ἐς δὲ ἄνδρας διακοσίους καὶ εἴκοσι μάλιστα ἐνέμειναν τῇ ἐξόδῳ ἐθελονταὶ τρόπῳ τοιῷδε.

SECTION 3.20.3
κλίμακας ἐποιήσαντο ἴσας τῷ τείχει τῶν πολεμίων· ξυνεμετρήσαντο δὲ ταῖς ἐπιβολαῖς τῶν πλίνθων, ᾗ ἔτυχε πρὸς σφᾶς οὐκ ἐξαληλιμμένον τὸ τεῖχος αὐτῶν. ἠριθμοῦντο δὲ πολλοὶ ἅμα τὰς ἐπιβολάς, καὶ ἔμελλον οἱ μέν τινες ἁμαρτήσεσθαι οἱ δὲ πλείους τεύξεσθαι τοῦ ἀληθοῦς λογισμοῦ, ἄλλως τε καὶ πολλάκις ἀριθμοῦντες καὶ ἅμα οὐ πολὺ ἀπέχοντες, ἀλλὰ ῥᾳδίως καθορωμένου ἐς ὃ ἐβούλοντο τοῦ τείχους.

SECTION 3.20.4
τὴν μὲν οὖν ξυμμέτρησιν τῶν κλιμάκων οὕτως ἔλαβον, ἐκ τοῦ πάχους τῆς πλίνθου εἰκάσαντες τὸ μέτρον.

CHAPTER 3.21

SECTION 3.21.1
τὸ δὲ τεῖχος ἦν τῶν Πελοποννησίων τοιόνδε τῇ οἰκοδομήσει. εἶχε μὲν δύο τοὺς περιβόλους, πρός τε Πλαταιῶν καὶ εἴ τις ἔξωθεν ἀπ’ Ἀθηνῶν ἐπίοι, διεῖχον δὲ οἱ περίβολοι ἑκκαίδεκα πόδας μάλιστα ἀπ’ ἀλλήλων.

SECTION 3.21.2
τὸ οὖν μεταξὺ τοῦτο [οἱ ἑκκαίδεκα πόδες] τοῖς φύλαξιν οἰκήματα διανενεμημένα ᾠκοδόμητο, καὶ ἦν ξυνεχῆ ὥστε ἓν φαίνεσθαι τεῖχος παχὺ ἐπάλξεις ἔχον ἀμφοτέρωθεν.

SECTION 3.21.3
διὰ δέκα δὲ ἐπάλξεων πύργοι ἦσαν μεγάλοι καὶ ἰσοπλατεῖς τῷ τείχει, διήκοντες ἔς τε τὸ ἔσω μέτωπον αὐτοῦ καὶ οἱ αὐτοὶ καὶ τὸ ἔξω, ὥστε πάροδον μὴ εἶναι παρὰ πύργον, ἀλλὰ δι’ αὐτῶν μέσων διῇσαν.

SECTION 3.21.4
τὰς οὖν νύκτας, ὁπότε χειμὼν εἴη νοτερός, τὰς μὲν ἐπάλξεις ἀπέλειπον, ἐκ δὲ τῶν πύργων ὄντων δι’ ὀλίγου καὶ ἄνωθεν στεγανῶν τὴν φυλακὴν ἐποιοῦντο. τὸ μὲν οὖν τεῖχος ᾧ περιεφρουροῦντο οἱ Πλαταιῆς τοιοῦτον ἦν.

CHAPTER 3.22

SECTION 3.22.1
οἱ δ᾽, ἐπειδὴ παρεσκεύαστο αὐτοῖς, τηρήσαντες νύκτα χειμέριον ὕδατι καὶ ἀνέμῳ καὶ ἅμ’ ἀσέληνον ἐξῇσαν· ἡγοῦντο δὲ οἵπερ καὶ τῆς πείρας αἴτιοι ἦσαν. καὶ πρῶτον μὲν τὴν τάφρον διέβησαν ἣ περιεῖχεν αὐτούς, ἔπειτα προσέμειξαν τῷ τείχει τῶν πολεμίων λαθόντες τοὺς φύλακας, ἀνὰ τὸ σκοτεινὸν μὲν οὐ προϊδόντων αὐτῶν, ψόφῳ δὲ τῷ ἐκ τοῦ προσιέναι αὐτοὺς ἀντιπαταγοῦντος τοῦ ἀνέμου οὐ κατακουσάντων·

SECTION 3.22.2
ἅμα δὲ καὶ διέχοντες πολὺ ᾖσαν, ὅπως τὰ ὅπλα μὴ κρουόμενα πρὸς ἄλληλα αἴσθησιν παρέχοι. ἦσαν δὲ εὐσταλεῖς τε τῇ ὁπλίσει καὶ τὸν ἀριστερὸν μόνον πόδα ὑποδεδεμένοι ἀσφαλείας ἕνεκα τῆς πρὸς τὸν πηλόν.

SECTION 3.22.3
κατὰ οὖν μεταπύργιον προσέμισγον πρὸς τὰς ἐπάλξεις, εἰδότες ὅτι ἐρῆμοί εἰσι, πρῶτον μὲν οἱ τὰς κλίμακας φέροντες, καὶ προσέθεσαν· ἔπειτα ψιλοὶ δώδεκα ξὺν ξιφιδίῳ καὶ θώρακι ἀνέβαινον, ὧν ἡγεῖτο Ἀμμέας ὁ Κοροίβου καὶ πρῶτος ἀνέβη· μετὰ δὲ αὐτὸν οἱ ἑπόμενοι, ἓξ ἐφ’ ἑκάτερον τῶν πύργων, ἀνέβαινον. ἔπειτα ψιλοὶ ἄλλοι μετὰ τούτους ξὺν δορατίοις ἐχώρουν, οἷς ἕτεροι κατόπιν τὰς ἀσπίδας ἔφερον, ὅπως ἐκεῖνοι ῥᾷον προσβαίνοιεν, καὶ ἔμελλον δώσειν ὁπότε πρὸς τοῖς πολεμίοις εἶεν.

SECTION 3.22.4
ὡς δὲ ἄνω πλείους ἐγένοντο, ᾔσθοντο οἱ ἐκ τῶν πύργων φύλακες· κατέβαλε γάρ τις τῶν Πλαταιῶν ἀντιλαμβανόμενος ἀπὸ τῶν ἐπάλξεων κεραμίδα, ἣ πεσοῦσα δοῦπον ἐποίησεν.

SECTION 3.22.5
καὶ αὐτίκα βοὴ ἦν, τὸ δὲ στρατόπεδον ἐπὶ τὸ τεῖχος ὥρμησεν· οὐ γὰρ ᾔδει ὅτι ἦν τὸ δεινὸν σκοτεινῆς νυκτὸς καὶ χειμῶνος ὄντος, καὶ ἅμα οἱ ἐν τῇ πόλει τῶν Πλαταιῶν ὑπολελειμμένοι ἐξελθόντες προσέβαλον τῷ τείχει τῶν Πελοποννησίων ἐκ τοὔμπαλιν ἢ οἱ ἄνδρες αὐτῶν ὑπερέβαινον, ὅπως ἥκιστα πρὸς αὐτοὺς τὸν νοῦν ἔχοιεν.

SECTION 3.22.6
ἐθορυβοῦντο μὲν οὖν κατὰ χώραν μένοντες, βοηθεῖν δὲ οὐδεὶς ἐτόλμα ἐκ τῆς ἑαυτῶν φυλακῆς, ἀλλ’ ἐν ἀπόρῳ ἦσαν εἰκάσαι τὸ γιγνόμενον.

SECTION 3.22.7
καὶ οἱ τριακόσιοι αὐτῶν, οἷς ἐτέτακτο παραβοηθεῖν εἴ τι δέοι, ἐχώρουν ἔξω τοῦ τείχους πρὸς τὴν βοήν. φρυκτοί τε ᾔροντο ἐς τὰς Θήβας πολέμιοι·

SECTION 3.22.8
παρανῖσχον δὲ καὶ οἱ ἐκ τῆς πόλεως Πλαταιῆς ἀπὸ τοῦ τείχους φρυκτοὺς πολλοὺς πρότερον παρεσκευασμένους ἐς αὐτὸ τοῦτο, ὅπως ἀσαφῆ τὰ σημεῖα τῆς φρυκτωρίας τοῖς πολεμίοις ᾖ καὶ μὴ βοηθοῖεν, ἄλλο τι νομίσαντες τὸ γιγνόμενον εἶναι ἢ τὸ ὄν, πρὶν σφῶν οἱ ἄνδρες οἱ ἐξιόντες διαφύγοιεν καὶ τοῦ ἀσφαλοῦς ἀντιλάβοιντο.

CHAPTER 3.23

SECTION 3.23.1
οἱ δ’ ὑπερβαίνοντες τῶν Πλαταιῶν ἐν τούτῳ, ὡς οἱ πρῶτοι αὐτῶν ἀνεβεβήκεσαν καὶ τοῦ πύργου ἑκατέρου τοὺς φύλακας διαφθείραντες ἐκεκρατήκεσαν, τάς τε διόδους τῶν πύργων ἐνστάντες αὐτοὶ ἐφύλασσον μηδένα δι’ αὐτῶν ἐπιβοηθεῖν, καὶ κλίμακας προσθέντες ἀπὸ τοῦ τείχους τοῖς πύργοις καὶ ἐπαναβιβάσαντες ἄνδρας πλείους, οἱ μὲν ἀπὸ τῶν πύργων τοὺς ἐπιβοηθοῦντας καὶ κάτωθεν καὶ ἄνωθεν εἶργον βάλλοντες, οἱ δ’ ἐν τούτῳ οἱ πλείους πολλὰς προσθέντες κλίμακας ἅμα καὶ τὰς ἐπάλξεις ἀπώσαντες διὰ τοῦ μεταπυργίου ὑπερέβαινον.

SECTION 3.23.2
ὁ δὲ διακομιζόμενος αἰεὶ ἵστατο ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς τάφρου καὶ ἐντεῦθεν ἐτόξευόν τε καὶ ἠκόντιζον, εἴ τις παραβοηθῶν παρὰ τὸ τεῖχος κωλυτὴς γίγνοιτο τῆς διαβάσεως.

SECTION 3.23.3
ἐπεὶ δὲ πάντες διεπεπεραίωντο, οἱ ἀπὸ τῶν πύργων χαλεπῶς οἱ τελευταῖοι καταβαίνοντες ἐχώρουν ἐπὶ τὴν τάφρον, καὶ ἐν τούτῳ οἱ τριακόσιοι αὐτοῖς ἐπεφέροντο λαμπάδας ἔχοντες.

SECTION 3.23.4
οἱ μὲν οὖν Πλαταιῆς ἐκείνους ἑώρων μᾶλλον ἐκ τοῦ σκότους ἑστῶτες ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς τάφρου, καὶ ἐτόξευόν τε καὶ ἐσηκόντιζον ἐς τὰ γυμνά, αὐτοὶ δὲ ἐν τῷ ἀφανεῖ ὄντες ἧσσον διὰ τὰς λαμπάδας καθεωρῶντο, ὥστε φθάνουσι τῶν Πλαταιῶν καὶ οἱ ὕστατοι διαβάντες τὴν τάφρον, χαλεπῶς δὲ καὶ βιαίως·

SECTION 3.23.5
κρύσταλλός τε γὰρ ἐπεπήγει οὐ βέβαιος ἐν αὐτῇ ὥστ’ ἐπελθεῖν, ἀλλ’ οἷος ἀπηλιώτου [ἢ βορέου] ὑδατώδης μᾶλλον, καὶ ἡ νὺξ τοιούτῳ ἀνέμῳ ὑπονειφομένη πολὺ τὸ ὕδωρ ἐν αὐτῇ ἐπεποιήκει, ὃ μόλις ὑπερέχοντες ἐπεραιώθησαν. ἐγένετο δὲ καὶ ἡ διάφευξις αὐτοῖς μᾶλλον διὰ τοῦ χειμῶνος τὸ μέγεθος.

CHAPTER 3.24

SECTION 3.24.1
ὁρμήσαντες δὲ ἀπὸ τῆς τάφρου οἱ Πλαταιῆς ἐχώρουν ἁθρόοι τὴν ἐς Θήβας φέρουσαν ὁδόν, ἐν δεξιᾷ ἔχοντες τὸ τοῦ Ἀνδροκράτους ἡρῷον, νομίζοντες ἥκιστ’ 〈ἂν〉 σφᾶς ταύτην αὐτοὺς ὑποτοπῆσαι τραπέσθαι τὴν ἐς τοὺς πολεμίους· καὶ ἅμα ἑώρων τοὺς Πελοποννησίους τὴν πρὸς Κιθαιρῶνα καὶ Δρυὸς κεφαλὰς τὴν ἐπ’ Ἀθηνῶν φέρουσαν μετὰ λαμπάδων διώκοντας.

SECTION 3.24.2
καὶ ἐπὶ μὲν ἓξ ἢ ἑπτὰ σταδίους οἱ Πλαταιῆς τὴν ἐπὶ τῶν Θηβῶν ἐχώρησαν, ἔπειθ᾽ ὑποστρέψαντες ᾖσαν τὴν πρὸς τὸ ὄρος φέρουσαν ὁδὸν ἐς Ἐρύθρας καὶ Ὑσιάς, καὶ λαβόμενοι τῶν ὀρῶν διαφεύγουσιν ἐς τὰς Ἀθήνας, ἄνδρες δώδεκα καὶ διακόσιοι ἀπὸ πλειόνων· εἰσὶ γάρ τινες αὐτῶν οἳ ἀπετράποντο ἐς τὴν πόλιν πρὶν ὑπερβαίνειν, εἷς δ’ ἐπὶ τῇ ἔξω τάφρῳ τοξότης ἐλήφθη.

SECTION 3.24.3
οἱ μὲν οὖν Πελοποννήσιοι κατὰ χώραν ἐγένοντο τῆς βοηθείας παυσάμενοι· οἱ δ’ ἐκ τῆς πόλεως Πλαταιῆς τῶν μὲν γεγενημένων εἰδότες οὐδέν, τῶν δὲ ἀποτραπομένων σφίσιν ἀπαγγειλάντων ὡς οὐδεὶς περίεστι, κήρυκα ἐκπέμψαντες, ἐπεὶ ἡμέρα ἐγένετο, ἐσπένδοντο ἀναίρεσιν τοῖς νεκροῖς, μαθόντες δὲ τὸ ἀληθὲς ἐπαύσαντο. οἱ μὲν δὴ τῶν Πλαταιῶν ἄνδρες οὕτως ὑπερβάντες ἐσώθησαν.

CHAPTER 3.25

SECTION 3.25.1
ἐκ δὲ τῆς Λακεδαίμονος τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος τελευτῶντος ἐκπέμπεται Σάλαιθος ὁ Λακεδαιμόνιος ἐς Μυτιλήνην τριήρει. καὶ πλεύσας ἐς Πύρραν καὶ ἐξ αὐτῆς πεζῇ κατὰ χαράδραν τινά, ᾗ ὑπερβατὸν ἦν τὸ περιτείχισμα, διαλαθὼν ἐσέρχεται ἐς τὴν Μυτιλήνην, καὶ ἔλεγε τοῖς προέδροις ὅτι ἐσβολή τε ἅμα ἐς τὴν Ἀττικὴν ἔσται καὶ αἱ τεσσαράκοντα νῆες παρέσονται ἃς ἔδει βοηθῆσαι αὐτοῖς, προαποπεμφθῆναί τε αὐτὸς τούτων ἕνεκα καὶ ἅμα τῶν ἄλλων ἐπιμελησόμενος.

SECTION 3.25.2
καὶ οἱ μὲν Μυτιληναῖοι ἐθάρσουν τε καὶ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους ἧσσον εἶχον τὴν γνώμην ὥστε ξυμβαίνειν. ὅ τε χειμὼν ἐτελεύτα οὗτος, καὶ τέταρτον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 3.26

SECTION 3.26.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους οἱ Πελοποννήσιοι ἐπειδὴ τὰς ἐς τὴν Μυτιλήνην δύο καὶ τεσσαράκοντα ναῦς ἀπέστειλαν ἄρχοντα Ἀλκίδαν, ὃς ἦν αὐτοῖς ναύαρχος, προστάξαντες, αὐτοὶ ἐς τὴν Ἀττικὴν καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐσέβαλον, ὅπως οἱ Ἀθηναῖοι ἀμφοτέρωθεν θορυβούμενοι ἧσσον ταῖς ναυσὶν ἐς τὴν Μυτιλήνην καταπλεούσαις ἐπιβοηθήσωσιν.

SECTION 3.26.2
ἡγεῖτο δὲ τῆς ἐσβολῆς ταύτης Κλεομένης ὑπὲρ Παυσανίου τοῦ Πλειστοάνακτος υἱέος βασιλέως ὄντος καὶ νεωτέρου ἔτι, πατρὸς δὲ ἀδελφὸς ὤν.

SECTION 3.26.3
ἐδῄωσαν δὲ τῆς Ἀττικῆς τά τε πρότερον τετμημένα [καὶ] εἴ τι ἐβεβλαστήκει καὶ ὅσα ἐν ταῖς πρὶν ἐσβολαῖς παρελέλειπτο· καὶ ἡ ἐσβολὴ αὕτη χαλεπωτάτη ἐγένετο τοῖς Ἀθηναίοις μετὰ τὴν δευτέραν.

SECTION 3.26.4
ἐπιμένοντες γὰρ αἰεὶ ἀπὸ τῆς Λέσβου τι πεύσεσθαι τῶν νεῶν ἔργον ὡς ἤδη πεπεραιωμένων ἐπεξῆλθον τὰ πολλὰ τέμνοντες. ὡς δ’ οὐδὲν ἀπέβαινεν αὐτοῖς ὧν προσεδέχοντο κὰ ἐπελελοίπει ὁ σῖτος, ἀνεχώρησαν καὶ διελύθησαν κατὰ πόλεις.

CHAPTER 3.27

SECTION 3.27.1
οἱ δὲ Μυτιληναῖοι ἐν τούτῳ, ὡς αἵ τε νῆες αὐτοῖς οὐχ ἧκον ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου ἀλλὰ ἐνεχρόνιζον καὶ ὁ σῖτος ἐπελελοίπει, ἀναγκάζονται ξυμβαίνειν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους διὰ τάδε.

SECTION 3.27.2
ὁ Σάλαιθος καὶ αὐτὸς οὐ προσδεχόμενος ἔτι τὰς ναῦς ὁπλίζει τὸν δῆμον πρότερον ψιλὸν ὄντα ὡς ἐπεξιὼν τοῖς Ἀθηναίοις·

SECTION 3.27.3
οἱ δὲ ἐπειδὴ ἔλαβον ὅπλα, οὔτε ἠκροῶντο ἔτι τῶν ἀρχόντων, κατὰ ξυλλόγους τε γιγνόμενοι ἢ τὸν σῖτον ἐκέλευον τοὺς δυνατοὺς φέρειν ἐς τὸ φανερὸν καὶ διανέμειν ἅπασιν, ἢ αὐτοὶ ξυγχωρήσαντες πρὸς Ἀθηναίους ἔφασαν παραδώσειν τὴν πόλιν.

CHAPTER 3.28

SECTION 3.28.1
γνόντες δὲ οἱ ἐν τοῖς πράγμασιν οὔτ’ ἀποκωλύειν δυνατοὶ ὄντες, εἴ τ’ ἀπομονωθήσονται τῆς ξυμβάσεως κινδυνεύσοντες, ποιοῦνται κοινῇ ὁμολογίαν πρός τε Πάχητα καὶ τὸ στρατόπεδον, ὥστε Ἀθηναίοις μὲν ἐξεῖναι βουλεῦσαι περὶ Μυτιληναίων ὁποῖον ἄν τι βούλωνται καὶ τὴν στρατιὰν ἐς τὴν πόλιν δέχεσθαι αὐτούς, πρεσβείαν δὲ ἀποστέλλειν ἐς τὰς Ἀθήνας Μυτιληναίους περὶ ἑαυτῶν· ἐν ὅσῳ δ’ ἂν πάλιν ἔλθωσι, Πάχητα μήτε δῆσαι Μυτιληναίων μηδένα μηδὲ ἀνδραποδίσαι μήτε ἀποκτεῖναι.

SECTION 3.28.2
ἡ μὲν ξύμβασις αὕτη ἐγένετο, οἱ δὲ πράξαντες πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους μάλιστα τῶν Μυτιληναίων περιδεεῖς ὄντες, ὡς ἡ στρατιὰ ἐσῆλθεν, οὐκ ἠνέσχοντο, ἀλλ’ ἐπὶ τοὺς βωμοὺς ὅμως καθίζουσιν· Πάχης δ’ ἀναστήσας αὐτοὺς ὥστε μὴ ἀδικῆσαι, κατατίθεται ἐς Τένεδον μέχρι οὗ τοῖς Ἀθηναίοις τι δόξῃ.

SECTION 3.28.3
πέμψας δὲ καὶ ἐς τὴν Ἄντισσαν τριήρεις προσεκτήσατο καὶ τἆλλα τὰ περὶ τὸ στρατόπεδον καθίστατο ᾗ αὐτῷ ἐδόκει.

CHAPTER 3.29

SECTION 3.29.1
οἱ δ’ ἐν ταῖς τεσσαράκοντα ναυσὶ Πελοποννήσιοι, οὓς ἔδει ἐν τάχει παραγενέσθαι, πλέοντες περί τε αὐτὴν τὴν Πελοπόννησον ἐνδιέτριψαν καὶ κατὰ τὸν ἄλλον πλοῦν σχολαῖοι κομισθέντες τοὺς μὲν ἐκ τῆς πόλεως Ἀθηναίους λανθάνουσι, πρὶν δὴ τῇ Δήλῳ ἔσχον, προσμείξαντες δ’ ἀπ’ αὐτῆς τῇ Ἰκάρῳ καὶ Μυκόνῳ πυνθάνονται πρῶτον ὅτι ἡ Μυτιλήνη ἑάλωκεν.

SECTION 3.29.2
βουλόμενοι δὲ τὸ σαφὲς εἰδέναι κατέπλευσαν ἐς Ἔμβατον τῆς Ἐρυθραίας· ἡμέραι δὲ μάλιστα ἦσαν τῇ Μυτιλήνῃ ἑαλωκυίᾳ ἑπτὰ ὅτε ἐς τὸ Ἔμβατον κατέπλευσαν. πυθόμενοι δὲ τὸ σαφὲς ἐβουλεύοντο ἐκ τῶν παρόντων, καὶ ἔλεξεν αὐτοῖς Τευτίαπλος ἀνὴρ Ἠλεῖος τάδε.

CHAPTER 3.30

SECTION 3.30.1
‘Ἀλκίδα καὶ Πελοποννησίων ὅσοι πάρεσμεν ἄρχοντες τῆς στρατιᾶς, ἐμοὶ δοκεῖ πλεῖν ἡμᾶς ἐπὶ Μυτιλήνην πρὶν ἐκπύστους γενέσθαι, ὥσπερ ἔχομεν.

SECTION 3.30.2
κατὰ γὰρ τὸ εἰκὸς ἀνδρῶν νεωστὶ πόλιν ἐχόντων πολὺ τὸ ἀφύλακτον εὑρήσομεν, κατὰ μὲν θάλασσαν καὶ πάνυ, ᾗ ἐκεῖνοί τε ἀνέλπιστοι ἐπιγενέσθαι ἄν τινα σφίσι πολέμιον καὶ ἡμῶν ἡ ἀλκὴ τυγχάνει μάλιστα οὖσα· εἰκὸς δὲ καὶ τὸ πεζὸν αὐτῶν κατ’ οἰκίας ἀμελέστερον ὡς κεκρατηκότων διεσπάρθαι.

SECTION 3.30.3
εἰ οὖν προσπέσοιμεν ἄφνω τε καὶ νυκτός, ἐλπίζω μετὰ τῶν ἔνδον, εἴ τις ἄρα ἡμῖν ἐστὶν ὑπόλοιπος εὔνους, καταληφθῆναι ἂν τὰ πράγματα.

SECTION 3.30.4
καὶ μὴ ἀποκνήσωμεν τὸν κίνδυνον, νομίσαντες οὐκ ἄλλο τι εἶναι τὸ κενὸν τοῦ πολέμου ἢ τὸ τοιοῦτον, ὃ εἴ τις στρατηγὸς ἔν τε αὑτῷ φυλάσσοιτο καὶ τοῖς πολεμίοις ἐνορῶν ἐπιχειροίη, πλεῖστ’ ἂν ὀρθοῖτο.’

CHAPTER 3.31

SECTION 3.31.1
ὁ μὲν τοσαῦτα εἰπὼν οὐκ ἔπειθε τὸν Ἀλκίδαν. ἄλλοι δέ τινες τῶν ἀπ’ Ἰωνίας φυγάδων καὶ οἱ Λέσβιοι 〈οἱ〉 ξυμπλέοντες παρῄνουν, ἐπειδὴ τοῦτον τὸν κίνδυνον φοβεῖται, τῶν ἐν Ἰωνίᾳ πόλεων καταλαβεῖν τινὰ ἢ Κύμην τὴν Αἰολίδα, ὅπως ἐκ πόλεως ὁρμώμενοι τὴν Ἰωνίαν ἀποστήσωσιν (ἐλπίδα δ’ εἶναι· οὐδενὶ γὰρ ἀκουσίως ἀφῖχθαι) καὶ τὴν πρόσοδον ταύτην μεγίστην οὖσαν Ἀθηναίων [ἢν] ὑφέλωσι, καὶ ἅμα, ἢν ἐφορμῶσι σφίσιν, αὐτοῖς δαπάνη γίγνηται· πείσειν τε οἴεσθαι καὶ Πισσούθνην ὥστε ξυμπολεμεῖν.

SECTION 3.31.2
ὁ δὲ οὐδὲ ταῦτα ἐνεδέχετο, ἀλλὰ τὸ πλεῖστον τῆς γνώμης εἶχεν, ἐπειδὴ τῆς Μυτιλήνης ὑστερήκει, ὅτι τάχιστα τῇ Πελοποννήσῳ πάλιν προσμεῖξαι.

CHAPTER 3.32

SECTION 3.32.1
ἄρας δὲ ἐκ τοῦ Ἐμβάτου παρέπλει, καὶ προσσχὼν Μυοννήσῳ τῇ Τηίων τοὺς αἰχμαλώτους οὓς κατὰ πλοῦν εἰλήφει ἀπέσφαξε τοὺς πολλούς.

SECTION 3.32.2
καὶ ἐς τὴν Ἔφεσον καθορμισαμένου αὐτοῦ Σαμίων τῶν ἐξ Ἀναίων ἀφικόμενοι πρέσβεις ἔλεγον οὐ καλῶς τὴν Ἑλλάδα ἐλευθεροῦν αὐτόν, εἰ ἄνδρας διέφθειρεν οὔτε χεῖρας ἀνταιρομένους οὔτε πολεμίους, Ἀθηναίων δὲ ὑπὸ ἀνάγκης ξυμμάχους· εἴ τε μὴ παύσεται, ὀλίγους μὲν αὐτὸν τῶν ἐχθρῶν ἐς φιλίαν προσάξεσθαι, πολὺ δὲ πλείους τῶν φίλων πολεμίους ἕξειν.

SECTION 3.32.3
καὶ ὁ μὲν ἐπείσθη τε καὶ Χίων ἄνδρας ὅσους εἶχεν ἔτι ἀφῆκε καὶ τῶν ἄλλων τινάς· ὁρῶντες γὰρ τὰς ναῦς οἱ ἄνθρωποι οὐκ ἔφευγον, ἀλλὰ προσεχώρουν μᾶλλον ὡς Ἀττικαῖς καὶ ἐλπίδα οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην εἶχον μή ποτε Ἀθηναίων τῆς θαλάσσης κρατούντων ναῦς Πελοποννησίων ἐς Ἰωνίαν παραβαλεῖν.

CHAPTER 3.33

SECTION 3.33.1
ἀπὸ δὲ τῆς Ἐφέσου ὁ Ἀλκίδας ἔπλει κατὰ τάχος καὶ φυγὴν ἐποιεῖτο· ὤφθη γὰρ ὑπὸ τῆς Σαλαμινίας καὶ Παράλου ἔτι περὶ Κλάρον ὁρμῶν (αἱ δ’ ἀπ’ Ἀθηνῶν ἔτυχον πλέουσαι), καὶ δεδιὼς τὴν δίωξιν ἔπλει διὰ τοῦ πελάγους ὡς γῇ ἑκούσιος οὐ σχήσων ἄλλῃ ἢ Πελοποννήσῳ.

SECTION 3.33.2
τῷ δὲ Πάχητι καὶ τοῖς Ἀθηναίοις ἦλθε μὲν καὶ ἀπὸ τῆς Ἐρυθραίας ἀγγελία, ἀφικνεῖτο δὲ καὶ πανταχόθεν· ἀτειχίστου γὰρ οὔσης τῆς Ἰωνίας μέγα τὸ δέος ἐγένετο μὴ παραπλέοντες οἱ Πελοποννήσιοι, εἰ καὶ ὣς μὴ διενοοῦντο μένειν, πορθῶσιν ἅμα προσπίπτοντες τὰς πόλεις. αὐτάγγελοι δ’ αὐτὸν ἰδοῦσαι ἐν τῇ Κλάρῳ ἥ τε Πάραλος καὶ ἡ Σαλαμινία ἔφρασαν.

SECTION 3.33.3
ὁ δὲ ὑπὸ σπουδῆς ἐποιεῖτο τὴν δίωξιν· καὶ μέχρι μὲν Πάτμου τῆς νήσου ἐπεδίωξεν, ὡς δ᾽ οὐκέτι ἐν καταλήψει ἐφαίνετο, ἐπανεχώρει. κέρδος δὲ ἐνόμισεν, ἐπειδὴ οὐ μετεώροις περιέτυχεν, ὅτι οὐδαμοῦ ἐγκαταληφθεῖσαι ἠναγκάσθησαν στρατόπεδόν τε ποιεῖσθαι καὶ φυλακὴν σφίσι καὶ ἐφόρμησιν παρασχεῖν.

CHAPTER 3.34

SECTION 3.34.1
παραπλέων δὲ πάλιν ἔσχε καὶ ἐς Νότιον τὸ Κολοφωνίων, οὗ κατῴκηντο Κολοφώνιοι τῆς ἄνω πόλεως ἑαλωκυίας ὑπὸ Ἰταμάνους καὶ τῶν βαρβάρων κατὰ στάσιν ἰδίαν ἐπαχθέντων· ἑάλω δὲ μάλιστα αὕτη ὅτε ἡ δευτέρα Πελοποννησίων ἐσβολὴ ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐγίγνετο.

SECTION 3.34.2
ἐν οὖν τῷ Νοτίῳ οἱ καταφυγόντες καὶ κατοικήσαντες αὐτόθι αὖθις στασιάσαντες, οἱ μὲν παρὰ Πισσούθνου ἐπικούρους Ἀρκάδων τε καὶ τῶν βαρβάρων ἐπαγαγόμενοι ἐν διατειχίσματι εἶχον, καὶ τῶν ἐκ τῆς ἄνω πόλεως Κολοφωνίων οἱ μηδίσαντες ξυνεσελθόντες ἐπολίτευον, οἱ δὲ ὑπεξελθόντες τούτους καὶ ὄντες φυγάδες τὸν Πάχητα ἐπάγονται.

SECTION 3.34.3
ὁ δὲ προκαλεσάμενος ἐς λόγους Ἱππίαν τῶν ἐν τῷ διατειχίσματι Ἀρκάδων ἄρχοντα, ὥστε, ἢν μηδὲν ἀρέσκον λέγῃ, πάλιν αὐτὸν καταστήσειν ἐς τὸ τεῖχος σῶν καὶ ὑγιᾶ, ὁ μὲν ἐξῆλθε παρ’ αὐτόν, ὁ δ’ ἐκεῖνον μὲν ἐν φυλακῇ ἀδέσμῳ εἶχεν, αὐτὸς δὲ προσβαλὼν τῷ τειχίσματι ἐξαπιναίως καὶ οὐ προσδεχομένων αἱρεῖ, τούς τε Ἀρκάδας καὶ τῶν βαρβάρων ὅσοι ἐνῆσαν διαφθείρει· καὶ τὸν Ἱππίαν ὕστερον ἐσαγαγὼν ὥσπερ ἐσπείσατο, ἐπειδὴ ἔνδον ἦν, ξυλλαμβάνει καὶ κατατοξεύει.

SECTION 3.34.4
Κολοφωνίοις δὲ Νότιον παραδίδωσι πλὴν τῶν μηδισάντων. καὶ ὕστερον Ἀθηναῖοι οἰκιστὰς πέμψαντες κατὰ τοὺς ἑαυτῶν νόμους κατῴκισαν τὸ Νότιον, ξυναγαγόντες πάντας ἐκ τῶν πόλεων, εἴ πού τις ἦν Κολοφωνίων.

CHAPTER 3.35

SECTION 3.35.1
ὁ δὲ Πάχης ἀφικόμενος ἐς τὴν Μυτιλήνην τήν τε Πύρραν καὶ Ἔρεσον παρεστήσατο, καὶ Σάλαιθον λαβὼν ἐν τῇ πόλει τὸν Λακεδαιμόνιον κεκρυμμένον ἀποπέμπει ἐς τὰς Ἀθήνας καὶ τοὺς ἐκ τῆς Τενέδου Μυτιληναίων ἄνδρας ἅμα οὓς κατέθετο καὶ εἴ τις ἄλλος αὐτῷ αἴτιος ἐδόκει εἶναι τῆς ἀποστάσεως·

SECTION 3.35.2
ἀποπέμπει δὲ καὶ τῆς στρατιᾶς τὸ πλέον, τοῖς δὲ λοιποῖς ὑπομένων καθίστατο τὰ περὶ τὴν Μυτιλήνην καὶ τὴν ἄλλην Λέσβον ᾗ αὐτῷ ἐδόκει.

CHAPTER 3.36

SECTION 3.36.1
ἀφικομένων δὲ τῶν ἀνδρῶν καὶ τοῦ Σαλαίθου οἱ Ἀθηναῖοι τὸν μὲν Σάλαιθον εὐθὺς ἀπέκτειναν, ἔστιν ἃ παρεχόμενον τά τ’ ἄλλα καὶ ἀπὸ Πλαταιῶν (ἔτι γὰρ ἐπολιορκοῦντο) ἀπάξειν Πελοποννησίους·

SECTION 3.36.2
περὶ δὲ τῶν ἀνδρῶν γνώμας ἐποιοῦντο, καὶ ὑπὸ ὀργῆς ἔδοξεν αὐτοῖς οὐ τοὺς παρόντας μόνον ἀποκτεῖναι, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἅπαντας Μυτιληναίους ὅσοι ἡβῶσι, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας ἀνδραποδίσαι, ἐπικαλοῦντες τήν τε ἄλλην ἀπόστασιν ὅτι οὐκ ἀρχόμενοι ὥσπερ οἱ ἄλλοι ἐποιήσαντο, καὶ προσξυνελάβοντο οὐκ ἐλάχιστον τῆς ὁρμῆς αἱ Πελοποννησίων νῆες ἐς Ἰωνίαν ἐκείνοις βοηθοὶ τολμήσασαι παρακινδυνεῦσαι· οὐ γὰρ ἀπὸ βραχείας διανοίας ἐδόκουν τὴν ἀπόστασιν ποιήσασθαι.

SECTION 3.36.3
πέμπουσιν οὖν τριήρη ὡς Πάχητα ἄγγελον τῶν δεδογμένων, κατὰ τάχος κελεύοντες διαχρήσασθαι Μυτιληναίους.

SECTION 3.36.4
καὶ τῇ ὑστεραίᾳ μετάνοιά τις εὐθὺς ἦν αὐτοῖς καὶ ἀναλογισμὸς ὠμὸν τὸ βούλευμα καὶ μέγα ἐγνῶσθαι, πόλιν ὅλην διαφθεῖραι μᾶλλον ἢ οὐ τοὺς αἰτίους.

SECTION 3.36.5
ὡς δ’ ᾔσθοντο τοῦτο τῶν Μυτιληναίων οἱ παρόντες πρέσβεις καὶ οἱ αὐτοῖς τῶν Ἀθηναίων ξυμπράσσοντες, παρεσκεύασαν τοὺς ἐν τέλει ὥστε αὖθις γνώμας προθεῖναι· καὶ ἔπεισαν ῥᾷον, διότι καὶ ἐκείνοις ἔνδηλον ἦν βουλόμενον τὸ πλέον τῶν πολιτῶν αὖθίς τινας σφίσιν ἀποδοῦναι βουλεύσασθαι.

SECTION 3.36.6
καταστάσης δ’ εὐθὺς ἐκκλησίας ἄλλαι τε γνῶμαι ἀφ’ ἑκάστων ἐλέγοντο καὶ Κλέων ὁ Κλεαινέτου, ὅσπερ καὶ τὴν προτέραν ἐνενικήκει ὥστε ἀποκτεῖναι, ὢν καὶ ἐς τὰ ἄλλα βιαιότατος τῶν πολιτῶν τῷ τε δήμῳ παρὰ πολὺ ἐν τῷ τότε πιθανώτατος, παρελθὼν αὖθις ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 3.37

SECTION 3.37.1
‘πολλάκις μὲν ἤδη ἔγωγε καὶ ἄλλοτε ἔγνων δημοκρατίαν ὅτι ἀδύνατόν ἐστιν ἑτέρων ἄρχειν, μάλιστα δ’ ἐν τῇ νῦν ὑμετέρᾳ περὶ Μυτιληναίων μεταμελείᾳ.

SECTION 3.37.2
διὰ γὰρ τὸ καθ’ ἡμέραν ἀδεὲς καὶ ἀνεπιβούλευτον πρὸς ἀλλήλους καὶ ἐς τοὺς ξυμμάχους τὸ αὐτὸ ἔχετε, καὶ ὅτι ἂν ἢ λόγῳ πεισθέντες ὑπ’ αὐτῶν ἁμάρτητε ἢ οἴκτῳ ἐνδῶτε, οὐκ ἐπικινδύνως ἡγεῖσθε ἐς ὑμᾶς καὶ οὐκ ἐς τὴν τῶν ξυμμάχων χάριν μαλακίζεσθαι, οὐ σκοποῦντες ὅτι τυραννίδα ἔχετε τὴν ἀρχὴν καὶ πρὸς ἐπιβουλεύοντας αὐτοὺς καὶ ἄκοντας ἀρχομένους, οἳ οὐκ ἐξ ὧν ἂν χαρίζησθε βλαπτόμενοι αὐτοὶ ἀκροῶνται ὑμῶν, ἀλλ’ ἐξ ὧν ἂν ἰσχύι μᾶλλον ἢ τῇ ἐκείνων εὐνοίᾳ περιγένησθε.

SECTION 3.37.3
πάντων δὲ δεινότατον εἰ βέβαιον ἡμῖν μηδὲν καθεστήξει ὧν ἂν δόξῃ πέρι, μηδὲ γνωσόμεθα ὅτι χείροσι νόμοις ἀκινήτοις χρωμένη πόλις κρείσσων ἐστὶν ἢ καλῶς ἔχουσιν ἀκύροις, ἀμαθία τε μετὰ σωφροσύνης ὠφελιμώτερον ἢ δεξιότης μετὰ ἀκολασίας, οἵ τε φαυλότεροι τῶν ἀνθρώπων πρὸς τοὺς ξυνετωτέρους ὡς ἐπὶ τὸ πλέον ἄμεινον οἰκοῦσι τὰς πόλεις.

SECTION 3.37.4
οἱ μὲν γὰρ τῶν τε νόμων σοφώτεροι βούλονται φαίνεσθαι τῶν τε αἰεὶ λεγομένων ἐς τὸ κοινὸν περιγίγνεσθαι, ὡς ἐν ἄλλοις μείζοσιν οὐκ ἂν δηλώσαντες τὴν γνώμην, καὶ ἐκ τοῦ τοιούτου τὰ πολλὰ σφάλλουσι τὰς πόλεις· οἱ δ’ ἀπιστοῦντες τῇ ἐξ αὑτῶν ξυνέσει ἀμαθέστεροι μὲν τῶν νόμων ἀξιοῦσιν εἶναι, ἀδυνατώτεροι δὲ τοῦ καλῶς εἰπόντος μέμψασθαι λόγον, κριταὶ δὲ ὄντες ἀπὸ τοῦ ἴσου μᾶλλον ἢ ἀγωνισταὶ ὀρθοῦνται τὰ πλείω.

SECTION 3.37.5
ὣς οὖν χρὴ καὶ ἡμᾶς ποιοῦντας μὴ δεινότητι καὶ ξυνέσεως ἀγῶνι ἐπαιρομένους παρὰ δόξαν τῷ ὑμετέρῳ πλήθει παραινεῖν.

CHAPTER 3.38

SECTION 3.38.1
‘ἐγὼ μὲν οὖν ὁ αὐτός εἰμι τῇ γνώμῃ καὶ θαυμάζω μὲν τῶν προθέντων αὖθις περὶ Μυτιληναίων λέγειν καὶ χρόνου διατριβὴν ἐμποιησάντων, ὅ ἐστι πρὸς τῶν ἠδικηκότων μᾶλλον (ὁ γὰρ παθὼν τῷ δράσαντι ἀμβλυτέρᾳ τῇ ὀργῇ ἐπεξέρχεται, ἀμύνεσθαι δὲ τῷ παθεῖν ὅτι ἐγγυτάτω κείμενον ἀντίπαλον ὂν μάλιστα τὴν τιμωρίαν ἀναλαμβάνει), θαυμάζω δὲ καὶ ὅστις ἔσται ὁ ἀντερῶν καὶ ἀξιώσων ἀποφαίνειν τὰς μὲν Μυτιληναίων ἀδικίας ἡμῖν ὠφελίμους οὔσας, τὰς δ’ ἡμετέρας ξυμφορὰς τοῖς ξυμμάχοις βλάβας καθισταμένας.

SECTION 3.38.2
καὶ δῆλον ὅτι ἢ τῷ λέγειν πιστεύσας τὸ πάνυ δοκοῦν ἀνταποφῆναι ὡς οὐκ ἔγνωσται ἀγωνίσαιτ’ ἄν, ἢ κέρδει ἐπαιρόμενος τὸ εὐπρεπὲς τοῦ λόγου ἐκπονήσας παράγειν πειράσεται.

SECTION 3.38.3
ἡ δὲ πόλις ἐκ τῶν τοιῶνδε ἀγώνων τὰ μὲν ἆθλα ἑτέροις δίδωσιν, αὐτὴ δὲ τοὺς κινδύνους ἀναφέρει.

SECTION 3.38.4
αἴτιοι δ’ ὑμεῖς κακῶς ἀγωνοθετοῦντες, οἵτινες εἰώθατε θεαταὶ μὲν τῶν λόγων γίγνεσθαι, ἀκροαταὶ δὲ τῶν ἔργων, τὰ μὲν μέλλοντα ἔργα ἀπὸ τῶν εὖ εἰπόντων σκοποῦντες ὡς δυνατὰ γίγνεσθαι, τὰ δὲ πεπραγμένα ἤδη, οὐ τὸ δρασθὲν πιστότερον ὄψει λαβόντες ἢ τὸ ἀκουσθέν, ἀπὸ τῶν λόγῳ καλῶς ἐπιτιμησάντων·

SECTION 3.38.5
καὶ μετὰ καινότητος μὲν λόγου ἀπατᾶσθαι ἄριστοι, μετὰ δεδοκιμασμένου δὲ μὴ ξυνέπεσθαι ἐθέλειν, δοῦλοι ὄντες τῶν αἰεὶ ἀτόπων, ὑπερόπται δὲ τῶν εἰωθότων,

SECTION 3.38.6
καὶ μάλιστα μὲν αὐτὸς εἰπεῖν ἕκαστος βουλόμενος δύνασθαι, εἰ δὲ μή, ἀνταγωνιζόμενοι τοῖς τοιαῦτα λέγουσι μὴ ὕστεροι ἀκολουθῆσαι δοκεῖν τῇ γνώμῃ, ὀξέως δέ τι λέγοντος προεπαινέσαι, καὶ προαισθέσθαι τε πρόθυμοι εἶναι τὰ λεγόμενα καὶ προνοῆσαι βραδεῖς τὰ ἐξ αὐτῶν ἀποβησόμενα,

SECTION 3.38.7
ζητοῦντές τε ἄλλο τι ὡς εἰπεῖν ἢ ἐν οἷς ζῶμεν, φρονοῦντες δὲ οὐδὲ περὶ τῶν παρόντων ἱκανῶς· ἁπλῶς τε ἀκοῆς ἡδονῇ ἡσσώμενοι καὶ σοφιστῶν θεαταῖς ἐοικότες καθημένοις μᾶλλον ἢ περὶ πόλεως βουλευομένοις.

CHAPTER 3.39

SECTION 3.39.1
‘ὧν ἐγὼ πειρώμενος ἀποτρέπειν ὑμᾶς ἀποφαίνω Μυτιληναίους μάλιστα δὴ μίαν πόλιν ἠδικηκότας ὑμᾶς.

SECTION 3.39.2
ἐγὼ γάρ, οἵτινες μὲν μὴ δυνατοὶ φέρειν τὴν ὑμετέραν ἀρχὴν ἢ οἵτινες ὑπὸ τῶν πολεμίων ἀναγκασθέντες ἀπέστησαν, ξυγγνώμην ἔχω· νῆσον δὲ οἵτινες ἔχοντες μετὰ τειχῶν καὶ κατὰ θάλασσαν μόνον φοβούμενοι τοὺς ἡμετέρους πολεμίους, ἐν ᾧ καὶ αὐτοὶ τριήρων παρασκευῇ οὐκ ἄφαρκτοι ἦσαν πρὸς αὐτούς, αὐτόνομοί τε οἰκοῦντες καὶ τιμώμενοι ἐς τὰ πρῶτα ὑπὸ ἡμῶν τοιαῦτα εἰργάσαντο, τί ἄλλο οὗτοι ἢ ἐπεβούλευσάν τε καὶ ἐπανέστησαν μᾶλλον ἢ ἀπέστησαν (ἀπόστασις μέν γε τῶν βίαιόν τι πασχόντων ἐστίν), ἐζήτησάν τε μετὰ τῶν πολεμιωτάτων ἡμᾶς στάντες διαφθεῖραι; καίτοι δεινότερόν ἐστιν ἢ εἰ καθ’ αὑτοὺς δύναμιν κτώμενοι ἀντεπολέμησαν.

SECTION 3.39.3
παράδειγμα δὲ αὐτοῖς οὔτε αἱ τῶν πέλας ξυμφοραὶ ἐγένοντο, ὅσοι ἀποστάντες ἤδη ἡμῶν ἐχειρώθησαν, οὔτε ἡ παροῦσα εὐδαιμονία παρέσχεν ὄκνον μὴ ἐλθεῖν ἐς τὰ δεινά· γενόμενοι δὲ πρὸς τὸ μέλλον θρασεῖς καὶ ἐλπίσαντες μακρότερα μὲν τῆς δυνάμεως, ἐλάσσω δὲ τῆς βουλήσεως, πόλεμον ἤραντο, ἰσχὺν ἀξιώσαντες τοῦ δικαίου προθεῖναι· ἐν ᾧ γὰρ ᾠήθησαν περιέσεσθαι, ἐπέθεντο ἡμῖν οὐκ ἀδικούμενοι.

SECTION 3.39.4
εἴωθε δὲ τῶν πόλεων αἷς ἂν μάλιστα καὶ δι’ ἐλαχίστου ἀπροσδόκητος εὐπραγία ἔλθῃ, ἐς ὕβριν τρέπειν· τὰ δὲ πολλὰ κατὰ λόγον τοῖς ἀνθρώποις εὐτυχοῦντα ἀσφαλέστερα ἢ παρὰ δόξαν, καὶ κακοπραγίαν ὡς εἰπεῖν ῥᾷον ἀπωθοῦνται ἢ εὐδαιμονίαν διασῴζονται.

SECTION 3.39.5
χρῆν δὲ Μυτιληναίους καὶ πάλαι μηδὲν διαφερόντως τῶν ἄλλων ὑφ’ ἡμῶν τετιμῆσθαι, καὶ οὐκ ἂν ἐς τόδε ἐξύβρισαν· πέφυκε γὰρ καὶ ἄλλως ἄνθρωπος τὸ μὲν θεραπεῦον ὑπερφρονεῖν, τὸ δὲ μὴ ὑπεῖκον θαυμάζειν.

SECTION 3.39.6
κολασθέντων δὲ καὶ νῦν ἀξίως τῆς ἀδικίας, καὶ μὴ τοῖς μὲν ὀλίγοις ἡ αἰτία προστεθῇ, τὸν δὲ δῆμον ἀπολύσητε. πάντες γὰρ ὑμῖν γε ὁμοίως ἐπέθεντο, οἷς γ’ ἐξῆν ὡς ἡμᾶς τραπομένοις νῦν πάλιν ἐν τῇ πόλει εἶναι· ἀλλὰ τὸν μετὰ τῶν ὀλίγων κίνδυνον ἡγησάμενοι βεβαιότερον ξυναπέστησαν.

SECTION 3.39.7
τῶν τε ξυμμάχων σκέψασθε εἰ τοῖς τε ἀναγκασθεῖσιν ὑπὸ τῶν πολεμίων καὶ τοῖς ἑκοῦσιν ἀποστᾶσι τὰς αὐτὰς ζημίας προσθήσετε, τίνα οἴεσθε ὅντινα οὐ βραχείᾳ προφάσει ἀποστήσεσθαι, ὅταν ἢ κατορθώσαντι ἐλευθέρωσις ᾖ ἢ σφαλέντι μηδὲν παθεῖν ἀνήκεστον;

SECTION 3.39.8
ἡμῖν δὲ πρὸς ἑκάστην πόλιν ἀποκεκινδυνεύσεται τά τε χρήματα καὶ αἱ ψυχαί, καὶ τυχόντες μὲν πόλιν ἐφθαρμένην παραλαβόντες τῆς ἔπειτα προσόδου, δι’ ἣν ἰσχύομεν, τὸ λοιπὸν στερήσεσθε, σφαλέντες δὲ πολεμίους πρὸς τοῖς ὑπάρχουσιν ἕξομεν, καὶ ὃν χρόνον τοῖς νῦν καθεστηκόσι δεῖ ἐχθροῖς ἀνθίστασθαι, τοῖς οἰκείοις ξυμμάχοις πολεμήσομεν.

CHAPTER 3.40

SECTION 3.40.1
‘οὔκουν δεῖ προθεῖναι ἐλπίδα οὔτε λόγῳ πιστὴν οὔτε χρήμασιν ὠνητήν, ὡς ξυγγνώμην ἁμαρτεῖν ἀνθρωπίνως λήψονται. ἄκοντες μὲν γὰρ οὐκ ἔβλαψαν, εἰδότες δὲ ἐπεβούλευσαν· ξύγγνωμον δ’ ἐστὶ τὸ ἀκούσιον.

SECTION 3.40.2
ἐγὼ μὲν οὖν καὶ τότε πρῶτον καὶ νῦν διαμάχομαι μὴ μεταγνῶναι ὑμᾶς τὰ προδεδογμένα, μηδὲ τρισὶ τοῖς ἀξυμφορωτάτοις τῇ ἀρχῇ, οἴκτῳ καὶ ἡδονῇ λόγων καὶ ἐπιεικείᾳ, ἁμαρτάνειν.

SECTION 3.40.3
ἔλεός τε γὰρ πρὸς τοὺς ὁμοίους δίκαιος ἀντιδίδοσθαι, καὶ μὴ πρὸς τοὺς οὔτ᾽ ἀντοικτιοῦντας ἐξ ἀνάγκης τε καθεστῶτας αἰεὶ πολεμίους· οἵ τε τέρποντες λόγῳ ῥήτορες ἕξουσι καὶ ἐν ἄλλοις ἐλάσσοσιν ἀγῶνα, καὶ μὴ ἐν ᾧ ἡ μὲν πόλις βραχέα ἡσθεῖσα μεγάλα ζημιώσεται, αὐτοὶ δὲ ἐκ τοῦ εὖ εἰπεῖν τὸ παθεῖν εὖ ἀντιλήψονται· καὶ ἡ ἐπιείκεια πρὸς τοὺς μέλλοντας ἐπιτηδείους καὶ τὸ λοιπὸν ἔσεσθαι μᾶλλον δίδοται ἢ πρὸς τοὺς ὁμοίους τε καὶ οὐδὲν ἧσσον πολεμίους ὑπολειπομένους.

SECTION 3.40.4
ἕν τε ξυνελὼν λέγω· πειθόμενοι μὲν ἐμοὶ τά τε δίκαια ἐς Μυτιληναίους καὶ τὰ ξύμφορα ἅμα ποιήσετε, ἄλλως δὲ γνόντες τοῖς μὲν οὐ χαριεῖσθε, ὑμᾶς δὲ αὐτοὺς μᾶλλον δικαιώσεσθε. εἰ γὰρ οὗτοι ὀρθῶς ἀπέστησαν, ὑμεῖς ἂν οὐ χρεὼν ἄρχοιτε. εἰ δὲ δὴ καὶ οὐ προσῆκον ὅμως ἀξιοῦτε τοῦτο δρᾶν, παρὰ τὸ εἰκός τοι καὶ τούσδε ξυμφόρως δεῖ κολάζεσθαι, ἢ παύεσθαι τῆς ἀρχῆς καὶ ἐκ τοῦ ἀκινδύνου ἀνδραγαθίζεσθαι.

SECTION 3.40.5
τῇ τε αὐτῇ ζημίᾳ ἀξιώσατε ἀμύνασθαι καὶ μὴ ἀναλγητότεροι οἱ διαφεύγοντες τῶν ἐπιβουλευσάντων φανῆναι, ἐνθυμηθέντες ἃ εἰκὸς ἦν αὐτοὺς ποιῆσαι κρατήσαντας ὑμῶν, ἄλλως τε καὶ προϋπάρξαντας ἀδικίας.

SECTION 3.40.6
μάλιστα δὲ οἱ μὴ ξὺν προφάσει τινὰ κακῶς ποιοῦντες ἐπεξέρχονται καὶ διολλύναι, τὸν κίνδυνον ὑφορώμενοι τοῦ ὑπολειπομένου ἐχθροῦ· ὁ γὰρ μὴ ξὺν ἀνάγκῃ τι παθὼν χαλεπώτερος διαφυγὼν τοῦ ἀπὸ τῆς ἴσης ἐχθροῦ.

SECTION 3.40.7
‘μὴ οὖν προδόται γένησθε ὑμῶν αὐτῶν, γενόμενοι δ’ ὅτι ἐγγύτατα τῇ γνώμῃ τοῦ πάσχειν καὶ ὡς πρὸ παντὸς ἂν ἐτιμήσασθε αὐτοὺς χειρώσασθαι, νῦν ἀνταπόδοτε μὴ μαλακισθέντες πρὸς τὸ παρὸν αὐτίκα μηδὲ τοῦ ἐπικρεμασθέντος ποτὲ δεινοῦ ἀμνημονοῦντες.

SECTION 3.40.8
κολάσατε δὲ ἀξίως τούτους τε καὶ τοῖς ἄλλοις ξυμμάχοις παράδειγμα σαφὲς καταστήσατε, ὃς ἂν ἀφιστῆται, θανάτῳ ζημιωσόμενον. τόδε γὰρ ἢν γνῶσιν, ἧσσον τῶν πολεμίων ἀμελήσαντες τοῖς ὑμετέροις αὐτῶν μαχεῖσθε ξυμμάχοις.’

CHAPTER 3.41

SECTION 3.41.1
τοιαῦτα μὲν ὁ Κλέων εἶπεν· μετὰ δ’ αὐτὸν Διόδοτος ὁ Εὐκράτους, ὅσπερ καὶ ἐν τῇ προτέρᾳ ἐκκλησίᾳ ἀντέλεγε μάλιστα μὴ ἀποκτεῖναι Μυτιληναίους, παρελθὼν καὶ τότε ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 3.42

SECTION 3.42.1
‘οὔτε τοὺς προθέντας τὴν διαγνώμην αὖθις περὶ Μυτιληναίων αἰτιῶμαι, οὔτε τοὺς μεμφομένους μὴ πολλάκις περὶ τῶν μεγίστων βουλεύεσθαι ἐπαινῶ, νομίζω δὲ δύο τὰ ἐναντιώτατα εὐβουλίᾳ εἶναι, τάχος τε καὶ ὀργήν, ὧν τὸ μὲν μετὰ ἀνοίας φιλεῖ γίγνεσθαι, τὸ δὲ μετὰ ἀπαιδευσίας καὶ βραχύτητος γνώμης.

SECTION 3.42.2
τούς τε λόγους ὅστις διαμάχεται μὴ διδασκάλους τῶν πραγμάτων γίγνεσθαι, ἢ ἀξύνετός ἐστιν ἢ ἰδίᾳ τι αὐτῷ διαφέρει· ἀξύνετος μέν, εἰ ἄλλῳ τινὶ ἡγεῖται περὶ τοῦ μέλλοντος δυνατὸν εἶναι καὶ μὴ ἐμφανοῦς φράσαι, διαφέρει δ’ αὐτῷ, εἰ βουλόμενός τι αἰσχρὸν πεῖσαι εὖ μὲν εἰπεῖν οὐκ ἂν ἡγεῖται περὶ τοῦ μὴ καλοῦ δύνασθαι, εὖ δὲ διαβαλὼν ἐκπλῆξαι ἂν τούς τε ἀντεροῦντας καὶ τοὺς ἀκουσομένους.

SECTION 3.42.3
χαλεπώτατοι δὲ καὶ οἱ ἐπὶ χρήμασι προσκατηγοροῦντες ἐπίδειξίν τινα. εἰ μὲν γὰρ ἀμαθίαν κατῃτιῶντο, ὁ μὴ πείσας ἀξυνετώτερος ἂν δόξας εἶναι ἢ ἀδικώτερος ἀπεχώρει· ἀδικίας δ’ ἐπιφερομένης πείσας τε ὕποπτος γίγνεται καὶ μὴ τυχὼν μετὰ ἀξυνεσίας καὶ ἄδικος.

SECTION 3.42.4
ἥ τε πόλις οὐκ ὠφελεῖται ἐν τῷ τοιῷδε· φόβῳ γὰρ ἀποστερεῖται τῶν ξυμβούλων. καὶ πλεῖστ’ ἂν ὀρθοῖτο ἀδυνάτους λέγειν ἔχουσα τοὺς τοιούτους τῶν πολιτῶν· ἐλάχιστα γὰρ ἂν πεισθεῖεν ἁμαρτάνειν.

SECTION 3.42.5
χρὴ δὲ τὸν μὲν ἀγαθὸν πολίτην μὴ ἐκφοβοῦντα τοὺς ἀντεροῦντας, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ ἴσου φαίνεσθαι ἄμεινον λέγοντα, τὴν δὲ σώφρονα πόλιν τῷ τε πλεῖστα εὖ βουλεύοντι μὴ προστιθέναι τιμήν, ἀλλὰ μηδ’ ἐλασσοῦν τῆς ὑπαρχούσης, καὶ τὸν μὴ τυχόντα γνώμης οὐχ ὅπως ζημιοῦν ἀλλὰ μηδ’ ἀτιμάζειν.

SECTION 3.42.6
οὕτω γὰρ ὅ τε κατορθῶν ἥκιστα ἂν ἐπὶ τῷ ἔτι μειζόνων ἀξιοῦσθαι παρὰ γνώμην τι καὶ πρὸς χάριν λέγοι, ὅ τε μὴ ἐπιτυχὼν ὀρέγοιτο τῷ αὐτῷ χαριζόμενός τι καὶ αὐτὸς προσάγεσθαι τὸ πλῆθος.

CHAPTER 3.43

SECTION 3.43.1
‘ὧν ἡμεῖς τἀναντία δρῶμεν, καὶ προσέτι ἤν τις καὶ ὑποπτεύηται κέρδους μὲν ἕνεκα τὰ βέλτιστα δὲ ὅμως λέγειν, φθονήσαντες τῆς οὐ βεβαίου δοκήσεως τῶν κερδῶν τὴν φανερὰν ὠφελίαν τῆς πόλεως ἀφαιρούμεθα.

SECTION 3.43.2
καθέστηκε δὲ τἀγαθὰ ἀπὸ τοῦ εὐθέος λεγόμενα μηδὲν ἀνυποπτότερα εἶναι τῶν κακῶν, ὥστε δεῖν ὁμοίως τόν τε τὰ δεινότατα βουλόμενον πεῖσαι ἀπάτῃ προσάγεσθαι τὸ πλῆθος καὶ τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα ψευσάμενον πιστὸν γενέσθαι.

SECTION 3.43.3
μόνην τε πόλιν διὰ τὰς περινοίας εὖ ποιῆσαι ἐκ τοῦ προφανοῦς μὴ ἐξαπατήσαντα ἀδύνατον· ὁ γὰρ διδοὺς φανερῶς τι ἀγαθὸν ἀνθυποπτεύεται ἀφανῶς πῃ πλέον ἕξειν.

SECTION 3.43.4
χρὴ δὲ πρὸς τὰ μέγιστα καὶ ἐν τῷ τοιῷδε ἀξιοῦν τι ἡμᾶς περαιτέρω προνοοῦντας λέγειν ὑμῶν τῶν δι’ ὀλίγου σκοπούντων, ἄλλως τε καὶ ὑπεύθυνον τὴν παραίνεσιν ἔχοντας πρὸς ἀνεύθυνον τὴν ὑμετέραν ἀκρόασιν.

SECTION 3.43.5
εἰ γὰρ ὅ τε πείσας καὶ ὁ ἐπισπόμενος ὁμοίως ἐβλάπτοντο, σωφρονέστερον ἂν ἐκρίνετε· νῦν δὲ πρὸς ὀργὴν ἥντινα τύχητε ἔστιν ὅτε σφαλέντες τὴν τοῦ πείσαντος μίαν γνώμην ζημιοῦτε καὶ οὐ τὰς ὑμετέρας αὐτῶν, εἰ πολλαὶ οὖσαι ξυνεξήμαρτον.

CHAPTER 3.44

SECTION 3.44.1
‘ἐγὼ δὲ παρῆλθον οὔτε ἀντερῶν περὶ Μυτιληναίων οὔτε κατηγορήσων. οὐ γὰρ περὶ τῆς ἐκείνων ἀδικίας ἡμῖν ὁ ἀγών, εἰ σωφρονοῦμεν, ἀλλὰ περὶ τῆς ἡμετέρας εὐβουλίας.

SECTION 3.44.2
ἤν τε γὰρ ἀποφήνω πάνυ ἀδικοῦντας αὐτούς, οὐ διὰ τοῦτο καὶ ἀποκτεῖναι κελεύσω, εἰ μὴ ξυμφέρον, ἤν τε καὶ ἔχοντάς τι ξυγγνώμης † εἶεν †, εἰ τῇ πόλει μὴ ἀγαθὸν φαίνοιτο.

SECTION 3.44.3
νομίζω δὲ περὶ τοῦ μέλλοντος ἡμᾶς μᾶλλον βουλεύεσθαι ἢ τοῦ παρόντος. καὶ τοῦτο ὃ μάλιστα Κλέων ἰσχυρίζεται, ἐς τὸ λοιπὸν ξυμφέρον ἔσεσθαι πρὸς τὸ ἧσσον ἀφίστασθαι θάνατον ζημίαν προθεῖσι, καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ ἐς τὸ μέλλον καλῶς ἔχοντος ἀντισχυριζόμενος τἀναντία γιγνώσκω.

SECTION 3.44.4
καὶ οὐκ ἀξιῶ ὑμᾶς τῷ εὐπρεπεῖ τοῦ ἐκείνου λόγου τὸ χρήσιμον τοῦ ἐμοῦ ἀπώσασθαι. δικαιότερος γὰρ ὢν αὐτοῦ ὁ λόγος πρὸς τὴν νῦν ὑμετέραν ὀργὴν ἐς Μυτιληναίους τάχ’ ἂν ἐπισπάσαιτο· ἡμεῖς δὲ οὐ δικαζόμεθα πρὸς αὐτούς, ὥστε τῶν δικαίων δεῖν, ἀλλὰ βουλευόμεθα περὶ αὐτῶν, ὅπως χρησίμως ἕξουσιν.

CHAPTER 3.45

SECTION 3.45.1
‘ἐν οὖν ταῖς πόλεσι πολλῶν θανάτου ζημίαι πρόκεινται, καὶ οὐκ ἴσων τῷδε, ἀλλ’ ἐλασσόνων ἁμαρτημάτων· ὅμως δὲ τῇ ἐλπίδι ἐπαιρόμενοι κινδυνεύουσι, καὶ οὐδείς πω καταγνοὺς ἑαυτοῦ μὴ περιέσεσθαι τῷ ἐπιβουλεύματι ἦλθεν ἐς τὸ δεινόν.

SECTION 3.45.2
πόλις τε ἀφισταμένη τίς πω ἥσσω τῇ δοκήσει ἔχουσα τὴν παρασκευὴν ἢ οἰκείαν ἢ ἄλλων ξυμμαχίᾳ τούτῳ ἐπεχείρησεν;

SECTION 3.45.3
πεφύκασί τε ἅπαντες καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ ἁμαρτάνειν, καὶ οὐκ ἔστι νόμος ὅστις ἀπείρξει τούτου, ἐπεὶ διεξεληλύθασί γε διὰ πασῶν τῶν ζημιῶν οἱ ἄνθρωποι προστιθέντες, εἴ πως ἧσσον ἀδικοῖντο ὑπὸ τῶν κακούργων. καὶ εἰκὸς τὸ πάλαι τῶν μεγίστων ἀδικημάτων μαλακωτέρας κεῖσθαι αὐτάς, παραβαινομένων δὲ τῷ χρόνῳ ἐς τὸν θάνατον αἱ πολλαὶ ἀνήκουσιν· καὶ τοῦτο ὅμως παραβαίνεται.

SECTION 3.45.4
ἢ τοίνυν δεινότερόν τι τούτου δέος εὑρετέον ἐστὶν ἢ τόδε γε οὐδὲν ἐπίσχει, ἀλλ’ ἡ μὲν πενία ἀνάγκῃ τὴν τόλμαν παρέχουσα, ἡ δ’ ἐξουσία ὕβρει τὴν πλεονεξίαν καὶ φρονήματι, αἱ δ’ ἄλλαι ξυντυχίαι ὀργῇ τῶν ἀνθρώπων ὡς ἑκάστη τις κατέχεται ὑπ’ ἀνηκέστου τινὸς κρείσσονος ἐξάγουσιν ἐς τοὺς κινδύνους.

SECTION 3.45.5
ἥ τε ἐλπὶς καὶ ὁ ἔρως ἐπὶ παντί, ὁ μὲν ἡγούμενος, ἡ δ’ ἐφεπομένη, καὶ ὁ μὲν τὴν ἐπιβουλὴν ἐκφροντίζων, ἡ δὲ τὴν εὐπορίαν τῆς τύχης ὑποτιθεῖσα, πλεῖστα βλάπτουσι, καὶ ὄντα ἀφανῆ κρείσσω ἐστὶ τῶν ὁρωμένων δεινῶν.

SECTION 3.45.6
καὶ ἡ τύχη ἐπ’ αὐτοῖς οὐδὲν ἔλασσον ξυμβάλλεται ἐς τὸ ἐπαίρειν· ἀδοκήτως γὰρ ἔστιν ὅτε παρισταμένη καὶ ἐκ τῶν ὑποδεεστέρων κινδυνεύειν τινὰ προάγει, καὶ οὐχ ἧσσον τὰς πόλεις, ὅσῳ περὶ τῶν μεγίστων τε, ἐλευθερίας ἢ ἄλλων ἀρχῆς, καὶ μετὰ πάντων ἕκαστος ἀλογίστως ἐπὶ πλέον τι αὑτὸν ἐδόξασεν.

SECTION 3.45.7
ἁπλῶς τε ἀδύνατον καὶ πολλῆς εὐηθείας,ὅστις οἴεται τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ὁρμωμένης προθύμως τι πρᾶξαι ἀποτροπήν τινα ἔχειν ἢ νόμων ἰσχύι ἢ ἄλλῳ τῳ δεινῷ.

CHAPTER 3.46

SECTION 3.46.1
‘οὔκουν χρὴ οὔτε τοῦ θανάτου τῇ ζημίᾳ ὡς ἐχεγγύῳ πιστεύσαντας χεῖρον βουλεύσασθαι οὔτε ἀνέλπιστον καταστῆσαι τοῖς ἀποστᾶσιν ὡς οὐκ ἔσται μεταγνῶναι καὶ ὅτι ἐν βραχυτάτῳ τὴν ἁμαρτίαν καταλῦσαι.

SECTION 3.46.2
σκέψασθε γὰρ ὅτι νῦν μέν, ἤν τις καὶ ἀποστᾶσα πόλις γνῷ μὴ περιεσομένη, ἔλθοι ἂν ἐς ξύμβασιν δυνατὴ οὖσα ἔτι τὴν δαπάνην ἀποδοῦναι καὶ τὸ λοιπὸν ὑποτελεῖν· ἐκείνως δὲ τίνα οἴεσθε ἥντινα οὐκ ἄμεινον μὲν ἢ νῦν παρασκευάσεσθαι, πολιορκίᾳ δὲ παρατενεῖσθαι ἐς τοὔσχατον, εἰ τὸ αὐτὸ δύναται σχολῇ καὶ ταχὺ ξυμβῆναι;

SECTION 3.46.3
ἡμῖν τε πῶς οὐ βλάβη δαπανᾶν καθημένοις διὰ τὸ ἀξύμβατον καί, ἢν ἕλωμεν, πόλιν ἐφθαρμένην παραλαβεῖν καὶ τῆς προσόδου τὸ λοιπὸν ἀπ’ αὐτῆς στέρεσθαι; ἰσχύομεν δὲ πρὸς τοὺς πολεμίους τῷδε.

SECTION 3.46.4
ὥστε οὐ δικαστὰς ὄντας δεῖ ἡμᾶς μᾶλλον τῶν ἐξαμαρτανόντων ἀκριβεῖς βλάπτεσθαι ἢ ὁρᾶν ὅπως ἐς τὸν ἔπειτα χρόνον μετρίως κολάζοντες ταῖς πόλεσιν ἕξομεν ἐς χρημάτων λόγον ἰσχυούσαις χρῆσθαι, καὶ τὴν φυλακὴν μὴ ἀπὸ τῶν νόμων τῆς δεινότητος ἀξιοῦν ποιεῖσθαι, ἀλλ’ ἀπὸ τῶν ἔργων τῆς ἐπιμελείας.

SECTION 3.46.5
οὗ νῦν τοὐναντίον δρῶντες, ἤν τινα ἐλεύθερον καὶ βίᾳ ἀρχόμενον εἰκότως πρὸς αὐτονομίαν ἀποστάντα χειρωσώμεθα, χαλεπῶς οἰόμεθα χρῆναι τιμωρεῖσθαι.

SECTION 3.46.6
χρὴ δὲ τοὺς ἐλευθέρους οὐκ ἀφισταμένους σφόδρα κολάζειν, ἀλλὰ πρὶν ἀποστῆναι σφόδρα φυλάσσειν καὶ προκαταλαμβάνειν ὅπως μηδ’ ἐς ἐπίνοιαν τούτου ἴωσι, κρατήσαντάς τε ὅτι ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν αἰτίαν ἐπιφέρειν.

CHAPTER 3.47

SECTION 3.47.1
‘ὑμεῖς δὲ σκέψασθε ὅσον ἂν καὶ τοῦτο ἁμαρτάνοιτε Κλέωνι πειθόμενοι.

SECTION 3.47.2
νῦν μὲν γὰρ ὑμῖν ὁ δῆμος ἐν πάσαις ταῖς πόλεσιν εὔνους ἐστί, καὶ ἢ οὐ ξυναφίσταται τοῖς ὀλίγοις ἤ, ἐὰν βιασθῇ, ὑπάρχει τοῖς ἀποστήσασι πολέμιος εὐθύς, καὶ τῆς ἀντικαθισταμένης πόλεως τὸ πλῆθος ξύμμαχον ἔχοντες ἐς πόλεμον ἐπέρχεσθε.

SECTION 3.47.3
εἰ δὲ διαφθερεῖτε τὸν δῆμον τὸν Μυτιληναίων, ὃς οὔτε μετέσχε τῆς ἀποστάσεως, ἐπειδή τε ὅπλων ἐκράτησεν, ἑκὼν παρέδωκε τὴν πόλιν, πρῶτον μὲν ἀδικήσετε τοὺς εὐεργέτας κτείνοντες, ἔπειτα καταστήσετε τοῖς δυνατοῖς τῶν ἀνθρώπων ὃ βούλονται μάλιστα· ἀφιστάντες γὰρ τὰς πόλεις τὸν δῆμον εὐθὺς ξύμμαχον ἕξουσι, προδειξάντων ὑμῶν τὴν αὐτὴν ζημίαν τοῖς τε ἀδικοῦσιν ὁμοίως κεῖσθαι καὶ τοῖς μή.

SECTION 3.47.4
δεῖ δέ, καὶ εἰ ἠδίκησαν, μὴ προσποιεῖσθαι, ὅπως ὃ μόνον ἡμῖν ἔτι ξύμμαχόν ἐστι μὴ πολέμιον γένηται.

SECTION 3.47.5
καὶ τοῦτο πολλῷ ξυμφορώτερον ἡγοῦμαι ἐς τὴν κάθεξιν τῆς ἀρχῆς, ἑκόντας ἡμᾶς ἀδικηθῆναι ἢ δικαίως οὓς μὴ δεῖ διαφθεῖραι· καὶ τὸ Κλέωνος τὸ αὐτὸ δίκαιον καὶ ξύμφορον τῆς τιμωρίας οὐχ εὑρίσκεται ἐν αὐτῷ δυνατὸν ὂν ἅμα γίγνεσθαι.

CHAPTER 3.48

SECTION 3.48.1
‘ὑμεῖς δὲ γνόντες ἀμείνω τάδε εἶναι καὶ μήτε οἴκτῳ πλέον νείμαντες μήτ’ ἐπιεικείᾳ, οἷς οὐδὲ ἐγὼ ἐῶ προσάγεσθαι, ἀπ’ αὐτῶν δὲ τῶν παραινουμένων πείθεσθέ μοι Μυτιληναίων οὓς μὲν Πάχης ἀπέπεμψεν ὡς ἀδικοῦντας κρῖναι καθ’ ἡσυχίαν, τοὺς δ’ ἄλλους ἐᾶν οἰκεῖν.

SECTION 3.48.2
τάδε γὰρ ἔς τε τὸ μέλλον ἀγαθὰ καὶ τοῖς πολεμίοις ἤδη φοβερά· ὅστις γὰρ εὖ βουλεύεται πρὸς τοὺς ἐναντίους κρείσσων ἐστὶν ἢ μετ’ ἔργων ἰσχύος ἀνοίᾳ ἐπιών.’

CHAPTER 3.49

SECTION 3.49.1
τοιαῦτα δὲ ὁ Διόδοτος εἶπεν. ῥηθεισῶν δὲ τῶν γνωμῶν τούτων μάλιστα ἀντιπάλων πρὸς ἀλλήλας οἱ Ἀθηναῖοι ἦλθον μὲν ἐς ἀγῶνα ὅμως τῆς δόξης καὶ ἐγένοντο ἐν τῇ χειροτονίᾳ ἀγχώμαλοι, ἐκράτησε δὲ ἡ τοῦ Διοδότου.

SECTION 3.49.2
καὶ τριήρη εὐθὺς ἄλλην ἀπέστελλον κατὰ σπουδήν, ὅπως μὴ φθασάσης τῆς προτέρας εὕρωσι διεφθαρμένην τὴν πόλιν· προεῖχε δὲ ἡμέρᾳ καὶ νυκτὶ μάλιστα.

SECTION 3.49.3
παρασκευασάντων δὲ τῶν Μυτιληναίων πρέσβεων τῇ νηὶ οἶνον καὶ ἄλφιτα καὶ μεγάλα ὑποσχομένων, εἰ φθάσειαν, ἐγένετο σπουδὴ τοῦ πλοῦ τοιαύτη ὥστε ἤσθιόν τε ἅμα ἐλαύνοντες οἴνῳ καὶ ἐλαίῳ ἄλφιτα πεφυραμένα, καὶ οἱ μὲν ὕπνον ᾑροῦντο κατὰ μέρος, οἱ δὲ ἤλαυνον.

SECTION 3.49.4
κατὰ τύχην δὲ πνεύματος οὐδενὸς ἐναντιωθέντος καὶ τῆς μὲν προτέρας νεὼς οὐ σπουδῇ πλεούσης ἐπὶ πρᾶγμα ἀλλόκοτον, ταύτης δὲ τοιούτῳ τρόπῳ ἐπειγομένης, ἡ μὲν ἔφθασε τοσοῦτον ὅσον Πάχητα ἀνεγνωκέναι τὸ ψήφισμα καὶ μέλλειν δράσειν τὰ δεδογμένα, ἡ δ᾽ ὑστέρα αὐτῆς ἐπικατάγεται καὶ διεκώλυσε μὴ διαφθεῖραι. παρὰ τοσοῦτον μὲν ἡ Μυτιλήνη ἦλθε κινδύνου.

CHAPTER 3.50

SECTION 3.50.1
τοὺς δ’ ἄλλους ἄνδρας οὓς ὁ Πάχης ἀπέπεμψεν ὡς αἰτιωτάτους ὄντας τῆς ἀποστάσεως Κλέωνος γνώμῃ διέφθειραν οἱ Ἀθηναῖοι (ἦσαν δὲ ὀλίγῳ πλείους χιλίων), καὶ Μυτιληναίων τείχη καθεῖλον καὶ ναῦς παρέλαβον.

SECTION 3.50.2
ὕστερον δὲ φόρον μὲν οὐκ ἔταξαν Λεσβίοις, κλήρους δὲ ποιήσαντες τῆς γῆς πλὴν τῆς Μηθυμναίων τρισχιλίους τριακοσίους μὲν τοῖς θεοῖς ἱεροὺς ἐξεῖλον, ἐπὶ δὲ τοὺς ἄλλους σφῶν αὐτῶν κληρούχους τοὺς λαχόντας ἀπέπεμψαν· οἷς ἀργύριον Λέσβιοι ταξάμενοι τοῦ κλήρου ἑκάστου τοῦ ἐνιαυτοῦ δύο μνᾶς φέρειν αὐτοὶ εἰργάζοντο τὴν γῆν.

SECTION 3.50.3
παρέλαβον δὲ καὶ τὰ ἐν τῇ ἠπείρῳ πολίσματα οἱ Ἀθηναῖοι ὅσων Μυτιληναῖοι ἐκράτουν, καὶ ὑπήκουον ὕστερον Ἀθηναίων. τὰ μὲν κατὰ Λέσβον οὕτως ἐγένετο.

CHAPTER 3.51

SECTION 3.51.1
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει μετὰ τὴν Λέσβου ἅλωσιν Ἀθηναῖοι Νικίου τοῦ Νικηράτου στρατηγοῦντος ἐστράτευσαν ἐπὶ Μινῴαν τὴν νῆσον, ἣ κεῖται πρὸ Μεγάρων· ἐχρῶντο δὲ αὐτῇ πύργον ἐνοικοδομήσαντες οἱ Μεγαρῆς φρουρίῳ.

SECTION 3.51.2
ἐβούλετο δὲ Νικίας τὴν φυλακὴν αὐτόθεν δι’ ἐλάσσονος τοῖς Ἀθηναίοις καὶ μὴ ἀπὸ τοῦ Βουδόρου καὶ τῆς Σαλαμῖνος εἶναι, τούς τε Πελοποννησίους, ὅπως μὴ ποιῶνται ἔκπλους αὐτόθεν λανθάνοντες τριήρων τε, οἷον καὶ τὸ πρὶν γενόμενον, καὶ λῃστῶν ἐκπομπαῖς, τοῖς τε Μεγαρεῦσιν ἅμα μηδὲν ἐσπλεῖν.

SECTION 3.51.3
ἑλὼν οὖν ἀπὸ τῆς Νισαίας πρῶτον δύο πύργω προύχοντε μηχαναῖς ἐκ θαλάσσης καὶ τὸν ἔσπλουν ἐς τὸ μεταξὺ τῆς νήσου ἐλευθερώσας ἀπετείχιζε καὶ τὸ ἐκ τῆς ἠπείρου, ᾗ κατὰ γέφυραν διὰ τενάγους ἐπιβοήθεια ἦν τῇ νήσῳ οὐ πολὺ διεχούσῃ τῆς ἠπείρου.

SECTION 3.51.4
ὡς δὲ τοῦτο ἐξειργάσαντο ἐν ἡμέραις ὀλίγαις, ὕστερον δὴ καὶ ἐν τῇ νήσῳ τεῖχος ἐγκαταλιπὼν καὶ φρουρὰν ἀνεχώρησε τῷ στρατῷ.

CHAPTER 3.52

SECTION 3.52.1
ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τοῦ θέρους τούτου καὶ οἱ Πλαταιῆς οὐκέτι ἔχοντες σῖτον οὐδὲ δυνάμενοι πολιορκεῖσθαι ξυνέβησαν τοῖς Πελοποννησίοις τοιῷδε τρόπῳ.

SECTION 3.52.2
προσέβαλλον αὐτῶν τῷ τείχει, οἱ δὲ οὐκ ἐδύναντο ἀμύνεσθαι. γνοὺς δὲ ὁ Λακεδαιμόνιος ἄρχων τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν βίᾳ μὲν οὐκ ἐβούλετο ἑλεῖν (εἰρημένον γὰρ ἦν αὐτῷ ἐκ Λακεδαίμονος, ὅπως, εἰ σπονδαὶ γίγνοιντό ποτε πρὸς Ἀθηναίους καὶ ξυγχωροῖεν ὅσα πολέμῳ χωρία ἔχουσιν ἑκάτεροι ἀποδίδοσθαι, μὴ ἀνάδοτος εἴη ἡ Πλάταια ὡς αὐτῶν ἑκόντων προσχωρησάντων), προσπέμπει δὲ αὐτοῖς κήρυκα λέγοντα, εἰ βούλονται παραδοῦναι τὴν πόλιν ἑκόντες τοῖς Λακεδαιμονίοις καὶ δικασταῖς ἐκείνοις χρήσασθαι, τούς τε ἀδίκους κολάζειν, παρὰ δίκην δὲ οὐδένα.

SECTION 3.52.3
τοσαῦτα μὲν ὁ κῆρυξ εἶπεν· οἱ δέ (ἦσαν γὰρ ἤδη ἐν τῷ ἀσθενεστάτῳ) παρέδοσαν τὴν πόλιν. καὶ τοὺς Πλαταιᾶς ἔτρεφον οἱ Πελοποννήσιοι ἡμέρας τινάς, ἐν ὅσῳ οἱ ἐκ τῆς Λακεδαίμονος δικασταὶ πέντε ἄνδρες ἀφίκοντο.

SECTION 3.52.4
ἐλθόντων δὲ αὐτῶν κατηγορία μὲν οὐδεμία προυτέθη, ἠρώτων δὲ αὐτοὺς ἐπικαλεσάμενοι τοσοῦτον μόνον, εἴ τι Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους ἐν τῷ πολέμῳ τῷ καθεστῶτι ἀγαθόν [τι] εἰργασμένοι εἰσίν.

SECTION 3.52.5
οἱ δ’ ἔλεγον αἰτησάμενοι μακρότερα εἰπεῖν καὶ προτάξαντες σφῶν αὐτῶν Ἀστύμαχόν τε τὸν Ἀσωπολάου καὶ Λάκωνα τὸν Αἰειμνήστου πρόξενον ὄντα Λακεδαιμονίων· καὶ ἐπελθόντες ἔλεγον τοιάδε.

CHAPTER 3.53

SECTION 3.53.1
‘τὴν μὲν παράδοσιν τῆς πόλεως, ὦ Λακεδαιμόνιοι, πιστεύσαντες ὑμῖν ἐποιησάμεθα, οὐ τοιάνδε δίκην οἰόμενοι ὑφέξειν, νομιμωτέραν δέ τινα ἔσεσθαι, καὶ ἐν δικασταῖς οὐκ ἂν ἄλλοις δεξάμενοι, ὥσπερ καὶ ἐσμέν, γενέσθαι [ἢ ὑμῖν], ἡγούμενοι τὸ ἴσον μάλιστ’ ἂν φέρεσθαι.

SECTION 3.53.2
νῦν δὲ φοβούμεθα μὴ ἀμφοτέρων ἅμα ἡμαρτήκαμεν· τόν τε γὰρ ἀγῶνα περὶ τῶν δεινοτάτων εἶναι εἰκότως ὑποπτεύομεν καὶ ὑμᾶς μὴ οὐ κοινοὶ ἀποβῆτε, τεκμαιρόμενοι προκατηγορίας τε ἡμῶν οὐ προγεγενημένης ᾗ χρὴ ἀντειπεῖν (ἀλλ’ αὐτοὶ λόγον ᾐτησάμεθα) τό τε ἐπερώτημα βραχὺ ὄν, ᾧ τὰ μὲν ἀληθῆ ἀποκρίνασθαι ἐναντία γίγνεται, τὰ δὲ ψευδῆ ἔλεγχον ἔχει.

SECTION 3.53.3
πανταχόθεν δὲ ἄποροι καθεστῶτες ἀναγκαζόμεθα καὶ ἀσφαλέστερον δοκεῖ εἶναι εἰπόντας τι κινδυνεύειν· καὶ γὰρ ὁ μὴ ῥηθεὶς λόγος τοῖς ὧδ’ ἔχουσιν αἰτίαν ἂν παράσχοι ὡς, εἰ ἐλέχθη, σωτήριος ἂν ἦν.

SECTION 3.53.4
χαλεπῶς δὲ ἔχει ἡμῖν πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ἡ πειθώ. ἀγνῶτες μὲν γὰρ ὄντες ἀλλήλων ἐπεσενεγκάμενοι μαρτύρια ὧν ἄπειροι ἦτε ὠφελούμεθ’ ἄν· νῦν δὲ πρὸς εἰδότας πάντα λελέξεται, καὶ δέδιμεν οὐχὶ μὴ προκαταγνόντες ἡμῶν τὰς ἀρετὰς ἥσσους εἶναι τῶν ὑμετέρων ἔγκλημα αὐτὸ ποιῆτε, ἀλλὰ μὴ ἄλλοις χάριν φέροντες ἐπὶ διεγνωσμένην κρίσιν καθιστώμεθα.

CHAPTER 3.54

SECTION 3.54.1
παρεχόμενοι δὲ ὅμως ἃ ἔχομεν δίκαια πρός τε τὰ Θηβαίων διάφορα καὶ ἐς ὑμᾶς καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας, τῶν εὖ δεδραμένων ὑπόμνησιν ποιησόμεθα καὶ πείθειν πειρασόμεθα.

SECTION 3.54.2
‘φαμὲν γὰρ πρὸς τὸ ἐρώτημα τὸ βραχύ, εἴ τι Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους ἐν τῷ πολέμῳ τῷδε ἀγαθὸν πεποιήκαμεν, εἰ μὲν ὡς πολεμίους ἐρωτᾶτε, οὐκ ἀδικεῖσθαι ὑμᾶς μὴ εὖ παθόντας, φίλους δὲ νομίζοντας αὐτοὺς ἁμαρτάνειν μᾶλλον τοὺς ἡμῖν ἐπιστρατεύσαντας.

SECTION 3.54.3
τὰ δ’ ἐν τῇ εἰρήνῃ καὶ πρὸς τὸν Μῆδον ἀγαθοὶ γεγενήμεθα, τὴν μὲν οὐ λύσαντες νῦν πρότεροι, τῷ δὲ ξυνεπιθέμενοι τότε ἐς ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος μόνοι Βοιωτῶν.

SECTION 3.54.4
καὶ γὰρ ἠπειρῶταί τε ὄντες ἐναυμαχήσαμεν ἐπ’ Ἀρτεμισίῳ, μάχῃ τε τῇ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ γῇ γενομένῃ παρεγενόμεθα ὑμῖν τε καὶ Παυσανίᾳ· εἴ τέ τι ἄλλο κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐγένετο ἐπικίνδυνον τοῖς Ἕλλησι, πάντων παρὰ δύναμιν μετέσχομεν.

SECTION 3.54.5
καὶ ὑμῖν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, ἰδίᾳ, ὅτεπερ δὴ μέγιστος φόβος περιέστη τὴν Σπάρτην μετὰ τὸν σεισμὸν τῶν ἐς Ἰθώμην Εἱλώτων ἀποστάντων, τὸ τρίτον μέρος ἡμῶν αὐτῶν ἐξεπέμψαμεν ἐς ἐπικουρίαν· ὧν οὐκ εἰκὸς ἀμνημονεῖν.

CHAPTER 3.55

SECTION 3.55.1
‘καὶ τὰ μὲν παλαιὰ καὶ μέγιστα τοιοῦτοι ἠξιώσαμεν εἶναι, πολέμιοι δὲ ἐγενόμεθα ὕστερον. ὑμεῖς δὲ αἴτιοι· δεομένων γὰρ ξυμμαχίας ὅτε Θηβαῖοι ἡμᾶς ἐβιάσαντο, ὑμεῖς ἀπεώσασθε καὶ πρὸς Ἀθηναίους ἐκελεύετε τραπέσθαι ὡς ἐγγὺς ὄντας, ὑμῶν δὲ μακρὰν ἀποικούντων.

SECTION 3.55.2
ἐν μέντοι τῷ πολέμῳ οὐδὲν ἐκπρεπέστερον ὑπὸ ἡμῶν οὔτε ἐπάθετε οὔτε ἐμελλήσατε.

SECTION 3.55.3
εἰ δ’ ἀποστῆναι Ἀθηναίων οὐκ ἠθελήσαμεν ὑμῶν κελευσάντων, οὐκ ἠδικοῦμεν· καὶ γὰρ ἐκεῖνοι ἐβοήθουν ἡμῖν ἐναντία Θηβαίοις ὅτε ὑμεῖς ἀπωκνεῖτε, καὶ προδοῦναι αὐτοὺς οὐκέτι ἦν καλόν, ἄλλως τε καὶ οὓς εὖ παθών τις καὶ αὐτὸς δεόμενος προσηγάγετο ξυμμάχους καὶ πολιτείας μετέλαβεν, ἰέναι δὲ ἐς τὰ παραγγελλόμενα εἰκὸς ἦν προθύμως.

SECTION 3.55.4
ἃ δὲ ἑκάτεροι ἐξηγεῖσθε τοῖς ξυμμάχοις, οὐχ οἱ ἑπόμενοι αἴτιοι εἴ τι μὴ καλῶς ἐδρᾶτο, ἀλλ’ οἱ ἄγοντες ἐπὶ τὰ μὴ ὀρθῶς ἔχοντα.

CHAPTER 3.56

SECTION 3.56.1
‘Θηβαῖοι δὲ πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα ἡμᾶς ἠδίκησαν, τὸ δὲ τελευταῖον αὐτοὶ ξύνιστε, δι’ ὅπερ καὶ τάδε πάσχομεν.

SECTION 3.56.2
πόλιν γὰρ αὐτοὺς τὴν ἡμετέραν καταλαμβάνοντας ἐν σπονδαῖς καὶ προσέτι ἱερομηνίᾳ ὀρθῶς τε ἐτιμωρησάμεθα κατὰ τὸν πᾶσι νόμον καθεστῶτα, τὸν ἐπιόντα πολέμιον ὅσιον εἶναι ἀμύνεσθαι, καὶ νῦν οὐκ ἂν εἰκότως δι’ αὐτοὺς βλαπτοίμεθα.

SECTION 3.56.3
εἰ γὰρ τῷ αὐτίκα χρησίμῳ ὑμῶν τε καὶ ἐκείνων πολεμίῳ τὸ δίκαιον λήψεσθε, τοῦ μὲν ὀρθοῦ φανεῖσθε οὐκ ἀληθεῖς κριταὶ ὄντες, τὸ δὲ ξυμφέρον μᾶλλον θεραπεύοντες.

SECTION 3.56.4
καίτοι εἰ νῦν ὑμῖν ὠφέλιμοι δοκοῦσιν εἶναι, πολὺ καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες μᾶλλον τότε ὅτε ἐν μείζονι κινδύνῳ ἦτε. νῦν μὲν γὰρ ἑτέροις ὑμεῖς ἐπέρχεσθε δεινοί, ἐν ἐκείνῳ δὲ τῷ καιρῷ, ὅτε πᾶσι δουλείαν ἐπέφερεν ὁ βάρβαρος, οἵδε μετ’ αὐτοῦ ἦσαν.

SECTION 3.56.5
καὶ δίκαιον ἡμῶν τῆς νῦν ἁμαρτίας, εἰ ἄρα ἡμάρτηταί τι, ἀντιθεῖναι τὴν τότε προθυμίαν· καὶ μείζω τε πρὸς ἐλάσσω εὑρήσετε καὶ ἐν καιροῖς οἷς σπάνιον ἦν τῶν Ἑλλήνων τινὰ ἀρετὴν τῇ Ξέρξου δυνάμει ἀντιτάξασθαι, ἐπῃνοῦντό τε μᾶλλον οἱ μὴ τὰ ξύμφορα πρὸς τὴν ἔφοδον αὑτοῖς ἀσφαλείᾳ πράσσοντες, ἐθέλοντες δὲ τολμᾶν μετὰ κινδύνων τὰ βέλτιστα.

SECTION 3.56.6
ὧν ἡμεῖς γενόμενοι καὶ τιμηθέντες ἐς τὰ πρῶτα νῦν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς δέδιμεν μὴ διαφθαρῶμεν, Ἀθηναίους ἑλόμενοι δικαίως μᾶλλον ἢ ὑμᾶς κερδαλέως.

SECTION 3.56.7
καίτοι χρὴ ταὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ὁμοίως φαίνεσθαι γιγνώσκοντας, καὶ τὸ ξυμφέρον μὴ ἄλλο τι νομίσαι ἢ τῶν ξυμμάχων τοῖς ἀγαθοῖς ὅταν αἰεὶ βέβαιον τὴν χάριν τῆς ἀρετῆς ἔχωσι καὶ τὸ παραυτίκα που ὑμῖν ὠφέλιμον καθιστῆται.

CHAPTER 3.57

SECTION 3.57.1
‘προσκέψασθέ τε ὅτι νῦν μὲν παράδειγμα τοῖς πολλοῖς τῶν Ἑλλήνων ἀνδραγαθίας νομίζεσθε· εἰ δὲ περὶ ἡμῶν γνώσεσθε μὴ τὰ εἰκότα (οὐ γὰρ ἀφανῆ κρινεῖτε τὴν δίκην τήνδε, ἐπαινούμενοι δὲ περὶ οὐδ’ ἡμῶν μεμπτῶν), ὁρᾶτε ὅπως μὴ οὐκ ἀποδέξωνται ἀνδρῶν ἀγαθῶν πέρι αὐτοὺς ἀμείνους ὄντας ἀπρεπές τι ἐπιγνῶναι, οὐδὲ πρὸς ἱεροῖς τοῖς κοινοῖς σκῦλα ἀπὸ ἡμῶν τῶν εὐεργετῶν τῆς Ἑλλάδος ἀνατεθῆναι.

SECTION 3.57.2
δεινὸν δὲ δόξει εἶναι Πλάταιαν Λακεδαιμονίους πορθῆσαι, καὶ τοὺς μὲν πατέρας ἀναγράψαι ἐς τὸν τρίποδα τὸν ἐν Δελφοῖς δι’ ἀρετὴν τὴν πόλιν, ὑμᾶς δὲ καὶ ἐκ παντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ πανοικεσίᾳ διὰ Θηβαίους ἐξαλεῖψαι.

SECTION 3.57.3
ἐς τοῦτο γὰρ δὴ ξυμφορᾶς προκεχωρήκαμεν, οἵτινες Μήδων τε κρατησάντων ἀπωλλύμεθα καὶ νῦν ἐν ὑμῖν τοῖς πρὶν φιλτάτοις Θηβαίων ἡσσώμεθα καὶ δύο ἀγῶνας τοὺς μεγίστους ὑπέστημεν, τότε μέν, τὴν πόλιν εἰ μὴ παρέδομεν, λιμῷ διαφθαρῆναι, νῦν δὲ θανάτου δίκῃ κρίνεσθαι.

SECTION 3.57.4
καὶ περιεώσμεθα ἐκ πάντων Πλαταιῆς οἱ παρὰ δύναμιν πρόθυμοι ἐς τοὺς Ἕλληνας ἐρῆμοι καὶ ἀτιμώρητοι· καὶ οὔτε τῶν τότε ξυμμάχων ὠφελεῖ οὐδείς, ὑμεῖς τε, ὦ Λακεδαιμόνιοι, ἡ μόνη ἐλπίς, δέδιμεν μὴ οὐ βέβαιοι ἦτε.

CHAPTER 3.58

SECTION 3.58.1
‘καίτοι ἀξιοῦμέν γε καὶ θεῶν ἕνεκα τῶν ξυμμαχικῶν ποτὲ γενομένων καὶ τῆς ἀρετῆς τῆς ἐς τοὺς Ἕλληνας καμφθῆναι ὑμᾶς καὶ μεταγνῶναι εἴ τι ὑπὸ Θηβαίων ἐπείσθητε, τήν τε δωρεὰν ἀνταπαιτῆσαι αὐτοὺς μὴ κτείνειν οὓς μὴ ὑμῖν πρέπει, σώφρονά τε ἀντὶ αἰσχρᾶς κομίσασθαι χάριν, καὶ μὴ ἡδονὴν δόντας ἄλλοις κακίαν αὐτοὺς ἀντιλαβεῖν·

SECTION 3.58.2
βραχὺ γὰρ τὸ τὰ ἡμέτερα σώματα διαφθεῖραι, ἐπίπονον δὲ τὴν δύσκλειαν αὐτοῦ ἀφανίσαι. οὐκ ἐχθροὺς γὰρ ἡμᾶς εἰκότως τιμωρήσεσθε, ἀλλ’ εὔνους, κατ’ ἀνάγκην πολεμήσαντας.

SECTION 3.58.3
ὥστε καὶ τῶν σωμάτων ἄδειαν ποιοῦντες ὅσια ἂν δικάζοιτε καὶ προνοοῦντες ὅτι ἑκόντας τε ἐλάβετε καὶ χεῖρας προϊσχομένους (ὁ δὲ νόμος τοῖς Ἕλλησι μὴ κτείνειν τούτους), ἔτι δὲ καὶ εὐεργέτας γεγενημένους διὰ παντός.

SECTION 3.58.4
ἀποβλέψατε γὰρ ἐς πατέρων τῶν ὑμετέρων θήκας, οὓς ἀποθανόντας ὑπὸ Μήδων καὶ ταφέντας ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἐτιμῶμεν κατὰ ἔτος ἕκαστον δημοσίᾳ ἐσθήμασί τε καὶ τοῖς ἄλλοις νομίμοις, ὅσα τε ἡ γῆ ἡμῶν ἀνεδίδου ὡραῖα, πάντων ἀπαρχὰς ἐπιφέροντες, εὖνοι μὲν ἐκ φιλίας χώρας, ξύμμαχοι δὲ ὁμαίχμοις ποτὲ γενομένοις. ὧν ὑμεῖς τοὐναντίον ἂν δράσαιτε μὴ ὀρθῶς γνόντες.

SECTION 3.58.5
σκέψασθέ τε· Παυσανίας μὲν γὰρ ἔθαπτεν αὐτοὺς νομίζων ἐν γῇ τε φιλίᾳ τιθέναι καὶ παρ᾽ ἀνδράσι τοιούτοις· ὑμεῖς δὲ εἰ κτενεῖτε ἡμᾶς καὶ χώραν τὴν Πλαταιίδα Θηβαΐδα ποιήσετε, τί ἄλλο ἢ ἐν πολεμίᾳ τε καὶ παρὰ τοῖς αὐθένταις πατέρας τοὺς ὑμετέρους καὶ ξυγγενεῖς ἀτίμους γερῶν ὧν νῦν ἴσχουσι καταλείψετε; πρὸς δὲ καὶ γῆν ἐν ᾗ ἠλευθερώθησαν οἱ Ἕλληνες δουλώσετε, ἱερά τε θεῶν οἷς εὐξάμενοι Μήδων ἐκράτησαν ἐρημοῦτε καὶ θυσίας τὰς πατρίους τῶν ἑσσαμένων καὶ κτισάντων ἀφαιρήσεσθε.

CHAPTER 3.59

SECTION 3.59.1
‘οὐ πρὸς τῆς ὑμετέρας δόξης, ὦ Λακεδαιμόνιοι, τάδε, οὔτε ἐς τὰ κοινὰ τῶν Ἑλλήνων νόμιμα καὶ ἐς τοὺς προγόνους ἁμαρτάνειν οὔτε ἡμᾶς τοὺς εὐεργέτας ἀλλοτρίας ἕνεκα ἔχθρας μὴ αὐτοὺς ἀδικηθέντας διαφθεῖραι, φείσασθαι δὲ καὶ ἐπικλασθῆναι τῇ γνώμῃ οἴκτῳ σώφρονι λαβόντας, μὴ ὧν πεισόμεθα μόνον δεινότητα κατανοοῦντας, ἀλλ’ οἷοί τε ἂν ὄντες πάθοιμεν καὶ ὡς ἀστάθμητον τὸ τῆς ξυμφορᾶς ᾧτινί ποτ’ ἂν καὶ ἀναξίῳ ξυμπέσοι.

SECTION 3.59.2
ἡμεῖς τε, ὡς πρέπον ἡμῖν καὶ ὡς ἡ χρεία προάγει, αἰτούμεθα ὑμᾶς, θεοὺς τοὺς ὁμοβωμίους καὶ κοινοὺς τῶν Ἑλλήνων ἐπιβοώμενοι, πεῖσαι τάδε· προφερόμενοι ὅρκους οὓς οἱ πατέρες ὑμῶν ὤμοσαν μὴ ἀμνημονεῖν ἱκέται γιγνόμεθα ὑμῶν τῶν πατρῴων τάφων καὶ ἐπικαλούμεθα τοὺς κεκμηκότας μὴ γενέσθαι ὑπὸ Θηβαίοις μηδὲ τοῖς ἐχθίστοις φίλτατοι ὄντες παραδοθῆναι. ἡμέρας τε ἀναμιμνῄσκομεν ἐκείνης ᾗ τὰ λαμπρότατα μετ’ αὐτῶν πράξαντες νῦν ἐν τῇδε τὰ δεινότατα κινδυνεύομεν παθεῖν.

SECTION 3.59.3
ὅπερ δὲ ἀναγκαῖόν τε καὶ χαλεπώτατον τοῖς ὧδε ἔχουσι, λόγου τελευτᾶν, διότι καὶ τοῦ βίου ὁ κίνδυνος ἐγγὺς μετ’ αὐτοῦ, παυόμενοι λέγομεν ἤδη ὅτι οὐ Θηβαίοις παρέδομεν τὴν πόλιν (εἱλόμεθα γὰρ ἂν πρό γε τούτου τῷ αἰσχίστῳ ὀλέθρῳ λιμῷ τελευτῆσαι), ὑμῖν δὲ πιστεύσαντες προσήλθομεν (καὶ δίκαιον, εἰ μὴ πείθομεν, ἐς τὰ αὐτὰ καταστήσαντας τὸν ξυντυχόντα κίνδυνον ἐᾶσαι ἡμᾶς αὐτοὺς ἑλέσθαι),

SECTION 3.59.4
ἐπισκήπτομέν τε ἅμα μὴ Πλαταιῆς ὄντες οἱ προθυμότατοι περὶ τοὺς Ἕλληνας γενόμενοι Θηβαίοις τοῖς ἡμῖν ἐχθίστοις ἐκ τῶν ὑμετέρων χειρῶν καὶ τῆς ὑμετέρας πίστεως ἱκέται ὄντες,ὦ Λακεδαιμόνιοι, παραδοθῆναι, γενέσθαι δὲ σωτῆρας ἡμῶν καὶ μὴ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἐλευθεροῦντας ἡμᾶς διολέσαι.’

CHAPTER 3.60

SECTION 3.60.1
τοιαῦτα μὲν οἱ Πλαταιῆς εἶπον. οἱ δὲ Θηβαῖοι δείσαντες πρὸς τὸν λόγον αὐτῶν μὴ οἱ Λακεδαιμόνιοί τι ἐνδῶσι, παρελθόντες ἔφασαν καὶ αὐτοὶ βούλεσθαι εἰπεῖν, ἐπειδὴ καὶ ἐκείνοις παρὰ γνώμην τὴν αὑτῶν μακρότερος λόγος ἐδόθη τῆς πρὸς τὸ ἐρώτημα ἀποκρίσεως. ὡς δ’ ἐκέλευσαν, ἔλεγον τοιάδε.

CHAPTER 3.61

SECTION 3.61.1
‘τοὺς μὲν λόγους οὐκ ἂν ᾐτησάμεθα εἰπεῖν, εἰ καὶ αὐτοὶ βραχέως τὸ ἐρωτηθὲν ἀπεκρίναντο καὶ μὴ ἐπὶ ἡμᾶς τραπόμενοι κατηγορίαν ἐποιήσαντο καὶ περὶ αὑτῶν ἔξω τῶν προκειμένων καὶ ἅμα οὐδὲ ᾐτιαμένων πολλὴν τὴν ἀπολογίαν καὶ ἔπαινον ὧν οὐδεὶς ἐμέμψατο. νῦν δὲ πρὸς μὲν τὰ ἀντειπεῖν δεῖ, τῶν δὲ ἔλεγχον ποιήσασθαι, ἵνα μήτε ἡ ἡμετέρα αὐτοὺς κακία ὠφελῇ μήτε ἡ τούτων δόξα, τὸ δ’ ἀληθὲς περὶ ἀμφοτέρων ἀκούσαντες κρίνητε.

SECTION 3.61.2
‘ἡμεῖς δὲ αὐτοῖς διάφοροι ἐγενόμεθα πρῶτον ὅτι ἡμῶν κτισάντων Πλάταιαν ὕστερον τῆς ἄλλης Βοιωτίας καὶ ἄλλα χωρία μετ’ αὐτῆς, ἃ ξυμμείκτους ἀνθρώπους ἐξελάσαντες ἔσχομεν, οὐκ ἠξίουν οὗτοι, ὥσπερ ἐτάχθη τὸ πρῶτον, ἡγεμονεύεσθαι ὑφ’ ἡμῶν, ἔξω δὲ τῶν ἄλλων Βοιωτῶν παραβαίνοντες τὰ πάτρια, ἐπειδὴ προσηναγκάζοντο, προσεχώρησαν πρὸς Ἀθηναίους καὶ μετ’ αὐτῶν πολλὰ ἡμᾶς ἔβλαπτον, ἀνθ’ ὧν καὶ ἀντέπασχον.

CHAPTER 3.62

SECTION 3.62.1
‘ἐπειδὴ δὲ καὶ ὁ βάρβαρος ἦλθεν ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, φασὶ μόνοι Βοιωτῶν οὐ μηδίσαι, καὶ τούτῳ μάλιστα αὐτοί τε ἀγάλλονται καὶ ἡμᾶς λοιδοροῦσιν.

SECTION 3.62.2
ἡμεῖς δὲ μηδίσαι μὲν αὐτοὺς οὔ φαμεν διότι οὐδ’ Ἀθηναίους, τῇ μέντοι αὐτῇ ἰδέᾳ ὕστερον ἰόντων Ἀθηναίων ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας μόνους αὖ Βοιωτῶν ἀττικίσαι.

SECTION 3.62.3
καίτοι σκέψασθε ἐν οἵῳ εἴδει ἑκάτεροι ἡμῶν τοῦτο ἔπραξαν. ἡμῖν μὲν γὰρ ἡ πόλις τότε ἐτύγχανεν οὔτε κατ’ ὀλιγαρχίαν ἰσόνομον πολιτεύουσα οὔτε κατὰ δημοκρατίαν· ὅπερ δέ ἐστι νόμοις μὲν καὶ τῷ σωφρονεστάτῳ ἐναντιώτατον, ἐγγυτάτω δὲ τυράννου, δυναστεία ὀλίγων ἀνδρῶν εἶχε τὰ πράγματα.

SECTION 3.62.4
καὶ οὗτοι ἰδίας δυνάμεις ἐλπίσαντες ἔτι μᾶλλον σχήσειν εἰ τὰ τοῦ Μήδου κρατήσειε, κατέχοντες ἰσχύι τὸ πλῆθος ἐπηγάγοντο αὐτόν· καὶ ἡ ξύμπασα πόλις οὐκ αὐτοκράτωρ οὖσα ἑαυτῆς τοῦτ’ ἔπραξεν, οὐδ’ ἄξιον αὐτῇ ὀνειδίσαι ὧν μὴ μετὰ νόμων ἥμαρτεν.

SECTION 3.62.5
ἐπειδὴ γοῦν ὅ τε Μῆδος ἀπῆλθε καὶ τοὺς νόμους ἔλαβε, σκέψασθαι χρή, Ἀθηναίων ὕστερον ἐπιόντων τήν τε ἄλλην Ἑλλάδα καὶ τὴν ἡμετέραν χώραν πειρωμένων ὑφ’ αὑτοῖς ποιεῖσθαι καὶ κατὰ στάσιν ἤδη ἐχόντων αὐτῆς τὰ πολλά, εἰ μαχόμενοι ἐν Κορωνείᾳ καὶ νικήσαντες αὐτοὺς ἠλευθερώσαμεν τὴν Βοιωτίαν καὶ τοὺς ἄλλους νῦν προθύμως ξυνελευθεροῦμεν, ἵππους τε παρέχοντες καὶ παρασκευὴν ὅσην οὐκ ἄλλοι τῶν ξυμμάχων.

CHAPTER 3.63

SECTION 3.63.1
‘καὶ τὰ μὲν ἐς τὸν μηδισμὸν τοσαῦτα ἀπολογούμεθα· ὡς δὲ ὑμεῖς μᾶλλόν τε ἠδικήκατε τοὺς Ἕλληνας καὶ ἀξιώτεροί ἐστε πάσης ζημίας, πειρασόμεθα ἀποφαίνειν.

SECTION 3.63.2
ἐγένεσθε ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ τιμωρίᾳ, ὡς φατέ, Ἀθηναίων ξύμμαχοι καὶ πολῖται. οὐκοῦν χρῆν τὰ πρὸς ἡμᾶς μόνον ὑμᾶς ἐπάγεσθαι αὐτοὺς καὶ μὴ ξυνεπιέναι μετ’ αὐτῶν ἄλλοις, ὑπάρχον γε ὑμῖν, εἴ τι καὶ ἄκοντες προσήγεσθε ὑπ’ Ἀθηναίων, τῆς τῶν Λακεδαιμονίων τῶνδε ἤδη ἐπὶ τῷ Μήδῳ ξυμμαχίας γεγενημένης, ἣν αὐτοὶ μάλιστα προβάλλεσθε· ἱκανή γε ἦν ἡμᾶς τε ὑμῶν ἀποτρέπειν, καί, τὸ μέγιστον, ἀδεῶς παρέχειν βουλεύεσθαι. ἀλλ’ ἑκόντες καὶ οὐ βιαζόμενοι ἔτι εἵλεσθε μᾶλλον τὰ Ἀθηναίων.

SECTION 3.63.3
καὶ λέγετε ὡς αἰσχρὸν ἦν προδοῦναι τοὺς εὐεργέτας· πολὺ δέ γε αἴσχιον καὶ ἀδικώτερον τοὺς πάντας Ἕλληνας καταπροδοῦναι, οἷς ξυνωμόσατε, ἢ Ἀθηναίους μόνους, τοὺς μὲν καταδουλουμένους τὴν Ἑλλάδα, τοὺς δὲ ἐλευθεροῦντας.

SECTION 3.63.4
καὶ οὐκ ἴσην αὐτοῖς τὴν χάριν ἀνταπέδοτε οὐδὲ αἰσχύνης ἀπηλλαγμένην· ὑμεῖς μὲν γὰρ ἀδικούμενοι αὐτούς, ὡς φατέ, ἐπηγάγεσθε, τοῖς δὲ ἀδικοῦσιν ἄλλους ξυνεργοὶ κατέστητε. καίτοι τὰς ὁμοίας χάριτας μὴ ἀντιδιδόναι αἰσχρὸν μᾶλλον ἢ τὰς μετὰ δικαιοσύνης μὲν ὀφειληθείσας, ἐς ἀδικίαν δὲ ἀποδιδομένας.

CHAPTER 3.64

SECTION 3.64.1
δῆλόν τε ἐποιήσατε οὐδὲ τότε τῶν Ἑλλήνων ἕνεκα μόνοι οὐ μηδίσαντες, ἀλλ’ ὅτι οὐδ᾽ Ἀθηναῖοι, ὑμεῖς δὲ τοῖς μὲν ταὐτὰ βουλόμενοι ποιεῖν, τοῖς δὲ τἀναντία.

SECTION 3.64.2
καὶ νῦν ἀξιοῦτε, ἀφ’ ὧν δι’ ἑτέρους ἐγένεσθε ἀγαθοί, ἀπὸ τούτων ὠφελεῖσθαι. ἀλλ’ οὐκ εἰκός· ὥσπερ δὲ Ἀθηναίους εἵλεσθε, τούτοις ξυναγωνίζεσθε, καὶ μὴ προφέρετε τὴν τότε γενομένην ξυνωμοσίαν ὡς χρὴ ἀπ’ αὐτῆς νῦν σῴζεσθαι.

SECTION 3.64.3
ἀπελίπετε γὰρ αὐτὴν καὶ παραβάντες ξυγκατεδουλοῦσθε μᾶλλον Αἰγινήτας καὶ ἄλλους τινὰς τῶν ξυνομοσάντων ἢ διεκωλύετε, καὶ ταῦτα οὔτε ἄκοντες ἔχοντές τε τοὺς νόμους οὕσπερ μέχρι τοῦ δεῦρο καὶ οὐδενὸς ὑμᾶς βιασαμένου ὥσπερ ἡμᾶς. τὴν τελευταίαν τε πρὶν περιτειχίζεσθαι πρόκλησιν ἐς ἡσυχίαν ἡμῶν, ὥστε μηδετέροις ἀμύνειν, οὐκ ἐδέχεσθε.

SECTION 3.64.4
τίνες ἂν οὖν ὑμῶν δικαιότερον πᾶσι τοῖς Ἕλλησι μισοῖντο, οἵτινες ἐπὶ τῷ ἐκείνων κακῷ ἀνδραγαθίαν προύθεσθε; καὶ ἃ μέν ποτε χρηστοὶ ἐγένεσθε, ὡς φατέ, οὐ προσήκοντα νῦν ἐπεδείξατε, ἃ δὲ ἡ φύσις αἰεὶ ἐβούλετο, ἐξηλέγχθη ἐς τὸ ἀληθές· μετὰ γὰρ Ἀθηναίων ἄδικον ὁδὸν ἰόντων ἐχωρήσατε.

SECTION 3.64.5
‘τὰ μὲν οὖν ἐς τὸν ἡμέτερόν τε ἀκούσιον μηδισμὸν καὶ τὸν ὑμέτερον ἑκούσιον ἀττικισμὸν τοιαῦτα ἀποφαίνομεν·

CHAPTER 3.65

SECTION 3.65.1
ἃ δὲ τελευταῖά φατε ἀδικηθῆναι, παρανόμως γὰρ ἐλθεῖν ἡμᾶς ἐν σπονδαῖς καὶ ἱερομηνίᾳ ἐπὶ τὴν ὑμετέραν πόλιν, οὐ νομίζομεν οὐδ’ ἐν τούτοις ὑμῶν μᾶλλον ἁμαρτεῖν.

SECTION 3.65.2
εἰ μὲν γὰρ ἡμεῖς αὐτοὶ πρός τε τὴν πόλιν ἐλθόντες ἐμαχόμεθα καὶ τὴν γῆν ἐδῃοῦμεν ὡς πολέμιοι, ἀδικοῦμεν· εἰ δὲ ἄνδρες ὑμῶν οἱ πρῶτοι καὶ χρήμασι καὶ γένει, βουλόμενοι τῆς μὲν ἔξω ξυμμαχίας ὑμᾶς παῦσαι, ἐς δὲ τὰ κοινὰ τῶν πάντων Βοιωτῶν πάτρια καταστῆσαι, ἐπεκαλέσαντο ἑκόντες, τί ἀδικοῦμεν; οἱ γὰρ ἄγοντες παρανομοῦσι μᾶλλον τῶν ἑπομένων.

SECTION 3.65.3
ἀλλ’ οὔτ’ ἐκεῖνοι, ὡς ἡμεῖς κρίνομεν, οὔτε ἡμεῖς· πολῖται δὲ ὄντες ὥσπερ ὑμεῖς καὶ πλείω παραβαλλόμενοι, τὸ ἑαυτῶν τεῖχος ἀνοίξαντες καὶ ἐς τὴν αὑτῶν πόλιν φιλίως, οὐ πολεμίως κομίσαντες ἐβούλοντο τούς τε ὑμῶν χείρους μηκέτι μᾶλλον γενέσθαι τούς τε ἀμείνους τὰ ἄξια ἔχειν, σωφρονισταὶ ὄντες τῆς γνώμης καὶ τῶν σωμάτων τὴν πόλιν οὐκ ἀλλοτριοῦντες ἀλλ’ ἐς τὴν ξυγγένειαν οἰκειοῦντες, ἐχθροὺς οὐδενὶ καθιστάντες, ἅπασι δ᾽ ὁμοίως ἐνσπόνδους.

CHAPTER 3.66

SECTION 3.66.1
τεκμήριον δὲ ὡς οὐ πολεμίως ἐπράσσομεν· οὔτε γὰρ ἠδικήσαμεν οὐδένα, προείπομέν τε τὸν βουλόμενον κατὰ τὰ τῶν πάντων Βοιωτῶν πάτρια πολιτεύειν ἰέναι πρὸς ἡμᾶς.

SECTION 3.66.2
καὶ ὑμεῖς ἄσμενοι χωρήσαντες καὶ ξύμβασιν ποιησάμενοι τὸ μὲν πρῶτον ἡσυχάζετε, ὕστερον δὲ κατανοήσαντες ἡμᾶς ὀλίγους ὄντας, εἰ ἄρα καὶ ἐδοκοῦμέν τι ἀνεπιεικέστερον πρᾶξαι οὐ μετὰ τοῦ πλήθους ὑμῶν ἐσελθόντες, τὰ μὲν ὁμοῖα οὐκ ἀνταπέδοτε ἡμῖν, μήτε νεωτερίσαι ἔργῳ λόγοις τε πείθειν ὥστε ἐξελθεῖν, ἐπιθέμενοι δὲ παρὰ τὴν ξύμβασιν, οὓς μὲν ἐν χερσὶν ἀπεκτείνατε, οὐχ ὁμοίως ἀλγοῦμεν (κατὰ νόμον γὰρ δή τινα ἔπασχον), οὓς δὲ χεῖρας προϊσχομένους καὶ ζωγρήσαντες ὑποσχόμενοί τε ἡμῖν ὕστερον μὴ κτενεῖν παρανόμως διεφθείρατε, πῶς οὐ δεινὰ εἴργασθε;

SECTION 3.66.3
καὶ ταῦτα τρεῖς ἀδικίας ἐν ὀλίγῳ πράξαντες, τήν τε λυθεῖσαν ὁμολογίαν καὶ τῶν ἀνδρῶν τὸν ὕστερον θάνατον καὶ τὴν περὶ αὐτῶν ἡμῖν μὴ κτενεῖν ψευσθεῖσαν ὑπόσχεσιν, ἢν τὰ ἐν τοῖς ἀγροῖς ὑμῖν μὴ ἀδικῶμεν, ὅμως φατὲ ἡμᾶς παρανομῆσαι καὶ αὐτοὶ ἀξιοῦτε μὴ ἀντιδοῦναι δίκην. οὔκ, ἤν γε οὗτοι τὰ ὀρθὰ γιγνώσκωσιν· πάντων δὲ αὐτῶν ἕνεκα κολασθήσεσθε.

CHAPTER 3.67

SECTION 3.67.1
‘καὶ ταῦτα, ὦ Λακεδαιμόνιοι, τούτου ἕνεκα ἐπεξήλθομεν καὶ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ ἡμῶν, ἵνα ὑμεῖς μὲν εἰδῆτε δικαίως αὐτῶν καταγνωσόμενοι, ἡμεῖς δὲ ἔτι ὁσιώτερον τετιμωρημένοι.

SECTION 3.67.2
καὶ μὴ παλαιὰς ἀρετάς, εἴ τις ἄρα καὶ ἐγένετο, ἀκούοντες ἐπικλασθῆτε, ἃς χρὴ τοῖς μὲν ἀδικουμένοις ἐπικούρους εἶναι, τοῖς δὲ αἰσχρόν τι δρῶσι διπλασίας ζημίας, ὅτι οὐκ ἐκ προσηκόντων ἁμαρτάνουσιν. μηδὲ ὀλοφυρμῷ καὶ οἴκτῳ ὠφελείσθων, πατέρων τε τάφους τῶν ὑμετέρων ἐπιβοώμενοι καὶ τὴν σφετέραν ἐρημίαν.

SECTION 3.67.3
καὶ γὰρ ἡμεῖς ἀνταποφαίνομεν πολλῷ δεινότερα παθοῦσαν τὴν ὑπὸ τούτων ἡλικίαν ἡμῶν διεφθαρμένην, ὧν πατέρες οἱ μὲν πρὸς ὑμᾶς τὴν Βοιωτίαν ἄγοντες ἀπέθανον ἐν Κορωνείᾳ, οἱ δὲ πρεσβῦται λελειμμένοι καὶ οἰκίαι ἐρῆμοι πολλῷ δικαιοτέραν ὑμῶν ἱκετείαν ποιοῦνται τούσδε τιμωρήσασθαι.

SECTION 3.67.4
οἴκτου τε ἀξιώτεροι τυγχάνειν οἱ ἀπρεπές τι πάσχοντες τῶν ἀνθρώπων, οἱ δὲ δικαίως, ὥσπερ οἵδε, τὰ ἐναντία ἐπίχαρτοι εἶναι.

SECTION 3.67.5
καὶ τὴν νῦν ἐρημίαν δι’ ἑαυτοὺς ἔχουσιν· τοὺς γὰρ ἀμείνους ξυμμάχους ἑκόντες ἀπεώσαντο. παρενόμησάν τε οὐ προπαθόντες ὑφ’ ἡμῶν, μίσει δὲ πλέον ἢ δίκῃ κρίναντες καὶ οὐκ ἀνταποδόντες νῦν τὴν ἴσην τιμωρίαν· ἔννομα γὰρ πείσονται καὶ οὐχὶ ἐκ μάχης χεῖρας προϊσχόμενοι, ὥσπερ φασίν, ἀλλ’ ἀπὸ ξυμβάσεως ἐς δίκην σφᾶς αὐτοὺς παραδόντες.

SECTION 3.67.6
ἀμύνατε οὖν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, καὶ τῷ τῶν Ἑλλήνων νόμῳ ὑπὸ τῶνδε παραβαθέντι, καὶ ἡμῖν ἄνομα παθοῦσιν ἀνταπόδοτε χάριν δικαίαν ὧν πρόθυμοι γεγενήμεθα, καὶ μὴ τοῖς τῶνδε λόγοις περιωσθῶμεν ἐν ὑμῖν, ποιήσατε δὲ τοῖς Ἕλλησι παράδειγμα οὐ λόγων τοὺς ἀγῶνας προθήσοντες ἀλλ’ ἔργων, ὧν ἀγαθῶν μὲν ὄντων βραχεῖα ἡ ἀπαγγελία ἀρκεῖ, ἁμαρτανομένων δὲ λόγοι ἔπεσι κοσμηθέντες προκαλύμματα γίγνονται.

SECTION 3.67.7
ἀλλ’ ἢν οἱ ἡγεμόνες, ὥσπερ νῦν ὑμεῖς, κεφαλαιώσαντες πρὸς τοὺς ξύμπαντας διαγνώμας ποιήσησθε, ἧσσόν τις ἐπ’ ἀδίκοις ἔργοις λόγους καλοὺς ζητήσει.’

CHAPTER 3.68

SECTION 3.68.1
τοιαῦτα δὲ οἱ Θηβαῖοι εἶπον. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι δικασταὶ νομίζοντες τὸ ἐπερώτημα σφίσιν ὀρθῶς ἕξειν, εἴ τι ἐν τῷ πολέμῳ ὑπ’ αὐτῶν ἀγαθὸν πεπόνθασι, διότι τόν τε ἄλλον χρόνον ἠξίουν δῆθεν αὐτοὺς κατὰ τὰς παλαιὰς Παυσανίου μετὰ τὸν Μῆδον σπονδὰς ἡσυχάζειν καὶ ὅτε ὕστερον ἃ πρὸ τοῦ περιτειχίζεσθαι προείχοντο αὐτοῖς, κοινοὺς εἶναι κατ’ ἐκεῖνα, ὡς οὐκ ἐδέξαντο, ἡγούμενοι τῇ ἑαυτῶν δικαίᾳ βουλήσει ἔκσπονδοι ἤδη ὑπ’ αὐτῶν κακῶς πεπονθέναι, αὖθις τὸ αὐτὸ ἕνα ἕκαστον παραγαγόντες καὶ ἐρωτῶντες, εἴ τι Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους ἀγαθὸν ἐν τῷ πολέμῳ δεδρακότες εἰσίν, ὁπότε μὴ φαῖεν, ἀπάγοντες ἀπέκτεινον καὶ ἐξαίρετον ἐποιήσαντο οὐδένα.

SECTION 3.68.2
διέφθειραν δὲ Πλαταιῶν μὲν αὐτῶν οὐκ ἐλάσσους διακοσίων, Ἀθηναίων δὲ πέντε καὶ εἴκοσιν, οἳ ξυνεπολιορκοῦντο· γυναῖκας δὲ ἠνδραπόδισαν.

SECTION 3.68.3
τὴν δὲ πόλιν ἐνιαυτὸν μέν τινα [Θηβαῖοι] Μεγαρέων ἀνδράσι κατὰ στάσιν ἐκπεπτωκόσι καὶ ὅσοι τὰ σφέτερα φρονοῦντες Πλαταιῶν περιῆσαν ἔδοσαν ἐνοικεῖν· ὕστερον δὲ καθελόντες αὐτὴν ἐς ἔδαφος πᾶσαν ἐκ τῶν θεμελίων ᾠκοδόμησαν πρὸς τῷ Ἡραίῳ καταγώγιον διακοσίων ποδῶν πανταχῇ, κύκλῳ οἰκήματα ἔχον κάτωθεν καὶ ἄνωθεν, καὶ ὀροφαῖς καὶ θυρώμασι τοῖς τῶν Πλαταιῶν ἐχρήσαντο, καὶ τοῖς ἄλλοις ἃ ἦν ἐν τῷ τείχει ἔπιπλα, χαλκὸς καὶ σίδηρος, κλίνας κατασκευάσαντες ἀνέθεσαν τῇ Ἥρᾳ, καὶ νεὼν ἑκατόμπεδον λίθινον ᾠκοδόμησαν αὐτῇ. τὴν δὲ γῆν δημοσιώσαντες ἀπεμίσθωσαν ἐπὶ δέκα ἔτη, καὶ ἐνέμοντο Θηβαῖοι.

SECTION 3.68.4
σχεδὸν δέ τι καὶ τὸ ξύμπαν περὶ Πλαταιῶν οἱ Λακεδαιμόνιοι οὕτως ἀποτετραμμένοι ἐγένοντο Θηβαίων ἕνεκα, νομίζοντες ἐς τὸν πόλεμον αὐτοὺς ἄρτι τότε καθιστάμενον ὠφελίμους εἶναι.

SECTION 3.68.5
καὶ τὰ μὲν κατὰ Πλάταιαν ἔτει τρίτῳ καὶ ἐνενηκοστῷ ἐπειδὴ Ἀθηναίων ξύμμαχοι ἐγένοντο οὕτως ἐτελεύτησεν.

CHAPTER 3.69

SECTION 3.69.1
αἱ δὲ τεσσαράκοντα νῆες τῶν Πελοποννησίων αἱ Λεσβίοις βοηθοὶ ἐλθοῦσαι, ὡς τότε φεύγουσαι διὰ τοῦ πελάγους ἔκ τε τῶν Ἀθηναίων ἐπιδιωχθεῖσαι καὶ πρὸς τῇ Κρήτῃ χειμασθεῖσαι καὶ ἀπ’ αὐτῆς σποράδες πρὸς τὴν Πελοπόννησον κατηνέχθησαν, καταλαμβάνουσιν ἐν τῇ Κυλλήνῃ τρεῖς καὶ δέκα τριήρεις Λευκαδίων καὶ Ἀμπρακιωτῶν καὶ Βρασίδαν τὸν Τέλλιδος ξύμβουλον Ἀλκίδᾳ ἐπεληλυθότα.

SECTION 3.69.2
ἐβούλοντο γὰρ οἱ Λακεδαιμόνιοι, ὡς τῆς Λέσβου ἡμαρτήκεσαν, πλέον τὸ ναυτικὸν ποιήσαντες ἐς τὴν Κέρκυραν πλεῦσαι στασιάζουσαν, δώδεκα μὲν ναυσὶ μόναις παρόντων Ἀθηναίων περὶ Ναύπακτον, πρὶν δὲ πλέον τι ἐπιβοηθῆσαι ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ναυτικόν, ὅπως προφθάσωσι, καὶ παρεσκευάζοντο ὅ τε Βρασίδας καὶ ὁ Ἀλκίδας πρὸς ταῦτα.

CHAPTER 3.70

SECTION 3.70.1
οἱ γὰρ Κερκυραῖοι ἐστασίαζον, ἐπειδὴ οἱ αἰχμάλωτοι ἦλθον αὐτοῖς οἱ ἐκ τῶν περὶ Ἐπίδαμνον ναυμαχιῶν ὑπὸ Κορινθίων ἀφεθέντες, τῷ μὲν λόγῳ ὀκτακοσίων ταλάντων τοῖς προξένοις διηγγυημένοι, ἔργῳ δὲ πεπεισμένοι Κορινθίοις Κέρκυραν προσποιῆσαι. καὶ ἔπρασσον οὗτοι, ἕκαστον τῶν πολιτῶν μετιόντες, ὅπως ἀποστήσωσιν Ἀθηναίων τὴν πόλιν.

SECTION 3.70.2
καὶ ἀφικομένης Ἀττικῆς τε νεὼς καὶ Κορινθίας πρέσβεις ἀγουσῶν καὶ ἐς λόγους καταστάντων ἐψηφίσαντο Κερκυραῖοι Ἀθηναίοις μὲν ξύμμαχοι εἶναι κατὰ τὰ ξυγκείμενα, Πελοποννησίοις δὲ φίλοι ὥσπερ καὶ πρότερον.

SECTION 3.70.3
καὶ (ἦν γὰρ Πειθίας ἐθελοπρόξενός τε τῶν Ἀθηναίων καὶ τοῦ δήμου προειστήκει) ὑπάγουσιν αὐτὸν οὗτοι οἱ ἄνδρες ἐς δίκην, λέγοντες Ἀθηναίοις τὴν Κέρκυραν καταδουλοῦν.

SECTION 3.70.4
ὁ δὲ ἀποφυγὼν ἀνθυπάγει αὐτῶν τοὺς πλουσιωτάτους πέντε ἄνδρας, φάσκων τέμνειν χάρακας ἐκ τοῦ τε Διὸς τοῦ τεμένους καὶ τοῦ Ἀλκίνου· ζημία δὲ καθ’ ἑκάστην χάρακα ἐπέκειτο στατήρ.

SECTION 3.70.5
ὀφλόντων δὲ αὐτῶν καὶ πρὸς τὰ ἱερὰ ἱκετῶν καθεζομένων διὰ πλῆθος τῆς ζημίας, ὅπως ταξάμενοι ἀποδῶσιν, ὁ Πειθίας (ἐτύγχανε γὰρ καὶ βουλῆς ὤν) πείθει ὥστε τῷ νόμῳ χρήσασθαι.

SECTION 3.70.6
οἱ δ’ ἐπειδὴ τῷ τε νόμῳ ἐξείργοντο καὶ ἅμα ἐπυνθάνοντο τὸν Πειθίαν, ἕως ἔτι βουλῆς ἐστί, μέλλειν τὸ πλῆθος ἀναπείσειν τοὺς αὐτοὺς Ἀθηναίοις φίλους τε καὶ ἐχθροὺς νομίζειν, ξυνίσταντό τε καὶ λαβόντες ἐγχειρίδια ἐξαπιναίως ἐς τὴν βουλὴν ἐσελθόντες τόν τε Πειθίαν κτείνουσι καὶ ἄλλους τῶν τε βουλευτῶν καὶ ἰδιωτῶν ἐς ἑξήκοντα· οἱ δέ τινες τῆς αὐτῆς γνώμης τῷ Πειθίᾳ ὀλίγοι ἐς τὴν Ἀττικὴν τριήρη κατέφυγον ἔτι παροῦσαν.

CHAPTER 3.71

SECTION 3.71.1
δράσαντες δὲ τοῦτο καὶ ξυγκαλέσαντες Κερκυραίους εἶπον ὅτι ταῦτα καὶ βέλτιστα εἴη καὶ ἥκιστ’ ἂν δουλωθεῖεν ὑπ’ Ἀθηναίων, τό τε λοιπὸν μηδετέρους δέχεσθαι ἀλλ’ ἢ μιᾷ νηὶ ἡσυχάζοντας, τὸ δὲ πλέον πολέμιον ἡγεῖσθαι. ὡς δὲ εἶπον, καὶ ἐπικυρῶσαι ἠνάγκασαν τὴν γνώμην.

SECTION 3.71.2
πέμπουσι δὲ καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας εὐθὺς πρέσβεις περί τε τῶν πεπραγμένων διδάξοντας ὡς ξυνέφερε καὶ τοὺς ἐκεῖ καταπεφευγότας πείσοντας μηδὲν ἀνεπιτήδειον πράσσειν, ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται.

CHAPTER 3.72

SECTION 3.72.1
ἐλθόντων δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τούς τε πρέσβεις ὡς νεωτερίζοντας ξυλλαβόντες, καὶ ὅσους ἔπεισαν, κατέθεντο ἐς Αἴγιναν.

SECTION 3.72.2
ἐν δὲ τούτῳ τῶν Κερκυραίων οἱ ἔχοντες τὰ πράγματα ἐλθούσης τριήρους Κορινθίας καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεων ἐπιτίθενται τῷ δήμῳ, καὶ μαχόμενοι ἐνίκησαν.

SECTION 3.72.3
ἀφικομένης δὲ νυκτὸς ὁ μὲν δῆμος ἐς τὴν ἀκρόπολιν καὶ τὰ μετέωρα τῆς πόλεως καταφεύγει καὶ αὐτοῦ ξυλλεγεὶς ἱδρύθη, καὶ τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα εἶχον· οἱ δὲ τήν τε ἀγορὰν κατέλαβον, οὗπερ οἱ πολλοὶ ᾤκουν αὐτῶν, καὶ τὸν λιμένα τὸν πρὸς αὐτῇ καὶ πρὸς τὴν ἤπειρον.

CHAPTER 3.73

SECTION 3.73.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἠκροβολίσαντό τε ὀλίγα καὶ ἐς τοὺς ἀγροὺς περιέπεμπον ἀμφότεροι, τοὺς δούλους παρακαλοῦντές τε καὶ ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι· καὶ τῷ μὲν δήμῳ τῶν οἰκετῶν τὸ πλῆθος παρεγένετο ξύμμαχον, τοῖς δ’ ἑτέροις ἐκ τῆς ἠπείρου ἐπίκουροι ὀκτακόσιοι.

CHAPTER 3.74

SECTION 3.74.1
διαλιπούσης δ’ ἡμέρας μάχη αὖθις γίγνεται καὶ νικᾷ ὁ δῆμος χωρίων τε ἰσχύι καὶ πλήθει προύχων· αἵ τε γυναῖκες αὐτοῖς τολμηρῶς ξυνεπελάβοντο βάλλουσαι ἀπὸ τῶν οἰκιῶν τῷ κεράμῳ καὶ παρὰ φύσιν ὑπομένουσαι τὸν θόρυβον.

SECTION 3.74.2
γενομένης δὲ τῆς τροπῆς περὶ δείλην ὀψίαν, δείσαντες οἱ ὀλίγοι μὴ αὐτοβοεὶ ὁ δῆμος τοῦ τε νεωρίου κρατήσειεν ἐπελθὼν καὶ σφᾶς διαφθείρειεν, ἐμπιπρᾶσι τὰς οἰκίας τὰς ἐν κύκλῳ τῆς ἀγορᾶς καὶ τὰς ξυνοικίας, ὅπως μὴ ᾖ ἔφοδος, φειδόμενοι οὔτε οἰκείας οὔτε ἀλλοτρίας, ὥστε καὶ χρήματα πολλὰ ἐμπόρων κατεκαύθη καὶ ἡ πόλις ἐκινδύνευσε πᾶσα διαφθαρῆναι, εἰ ἄνεμος ἐπεγένετο τῇ φλογὶ ἐπίφορος ἐς αὐτήν.

SECTION 3.74.3
καὶ οἱ μὲν παυσάμενοι τῆς μάχης ὡς ἑκάτεροι ἡσυχάσαντες τὴν νύκτα ἐν φυλακῇ ἦσαν· καὶ ἡ Κορινθία ναῦς τοῦ δήμου κεκρατηκότος ὑπεξανήγετο, καὶ τῶν ἐπικούρων οἱ πολλοὶ ἐς τὴν ἤπειρον λαθόντες διεκομίσθησαν.

CHAPTER 3.75

SECTION 3.75.1
τῇ δὲ ἐπιγιγνομένῃ ἡμέρᾳ Νικόστρατος ὁ Διειτρέφους Ἀθηναίων στρατηγὸς παραγίγνεται βοηθῶν ἐκ Ναυπάκτου δώδεκα ναυσὶ καὶ Μεσσηνίων πεντακοσίοις ὁπλίταις· ξύμβασίν τε ἔπρασσε καὶ πείθει ὥστε ξυγχωρῆσαι ἀλλήλοις δέκα μὲν ἄνδρας τοὺς αἰτιωτάτους κρῖναι, οἳ οὐκέτι ἔμειναν, τοὺς δ’ ἄλλους οἰκεῖν σπονδὰς πρὸς ἀλλήλους ποιησαμένους καὶ πρὸς Ἀθηναίους, ὥστε τοὺς αὐτοὺς ἐχθροὺς καὶ φίλους νομίζειν.

SECTION 3.75.2
καὶ ὁ μὲν ταῦτα πράξας ἔμελλεν ἀποπλεύσεσθαι· οἱ δὲ τοῦ δήμου προστάται πείθουσιν αὐτὸν πέντε μὲν ναῦς τῶν αὐτοῦ σφίσι καταλιπεῖν, ὅπως ἧσσόν τι ἐν κινήσει ὦσιν οἱ ἐναντίοι, ἴσας δὲ αὐτοὶ πληρώσαντες ἐκ σφῶν αὐτῶν ξυμπέμψειν.

SECTION 3.75.3
καὶ ὁ μὲν ξυνεχώρησεν, οἱ δὲ τοὺς ἐχθροὺς κατέλεγον ἐς τὰς ναῦς. δείσαντες δὲ ἐκεῖνοι μὴ ἐς τὰς Ἀθήνας ἀποπεμφθῶσι καθίζουσιν ἐς τὸ τῶν Διοσκόρων ἱερόν.

SECTION 3.75.4
Νικόστρατος δὲ αὐτοὺς ἀνίστη τε καὶ παρεμυθεῖτο. ὡς δ’ οὐκ ἔπειθεν, ὁ δῆμος ὁπλισθεὶς ἐπὶ τῇ προφάσει ταύτῃ, ὡς οὐδὲν αὐτῶν ὑγιὲς διανοουμένων τῇ τοῦ μὴ ξυμπλεῖν ἀπιστίᾳ, τά τε ὅπλα αὐτῶν ἐκ τῶν οἰκιῶν ἔλαβε καὶ αὐτῶν τινὰς οἷς ἐπέτυχον, εἰ μὴ Νικόστρατος ἐκώλυσε, διέφθειραν ἄν.

SECTION 3.75.5
ὁρῶντες δὲ οἱ ἄλλοι τὰ γιγνόμενα καθίζουσιν ἐς τὸ Ἥραιον ἱκέται καὶ γίγνονται οὐκ ἐλάσσους τετρακοσίων. ὁ δὲ δῆμος δείσας μή τι νεωτερίσωσιν ἀνίστησί τε αὐτοὺς πείσας καὶ διακομίζει ἐς τὴν πρὸ τοῦ Ἡραίου νῆσον, καὶ τὰ ἐπιτήδεια ἐκεῖσε αὐτοῖς διεπέμπετο.

CHAPTER 3.76

SECTION 3.76.1
τῆς δὲ στάσεως ἐν τούτῳ οὔσης τετάρτῃ ἢ πέμπτῃ ἡμέρᾳ μετὰ τὴν τῶν ἀνδρῶν ἐς τὴν νῆσον διακομιδὴν αἱ ἐκ τῆς Κυλλήνης Πελοποννησίων νῆες, μετὰ τὸν ἐκ τῆς Ἰωνίας πλοῦν ἔφορμοι οὖσαι, παραγίγνονται τρεῖς καὶ πεντήκοντα· ἦρχε δὲ αὐτῶν Ἀλκίδας, ὅσπερ καὶ πρότερον, καὶ Βρασίδας αὐτῷ ξύμβουλος ἐπέπλει. ὁρμισάμενοι δὲ ἐς Σύβοτα λιμένα τῆς ἠπείρου ἅμα ἕῳ ἐπέπλεον τῇ Κερκύρᾳ.

CHAPTER 3.77

SECTION 3.77.1
οἱ δὲ πολλῷ θορύβῳ καὶ πεφοβημένοι τά τ’ ἐν τῇ πόλει καὶ τὸν ἐπίπλουν παρεσκευάζοντό τε ἅμα ἑξήκοντα ναῦς καὶ τὰς αἰεὶ πληρουμένας ἐξέπεμπον πρὸς τοὺς ἐναντίους, παραινούντων Ἀθηναίων σφᾶς τε ἐᾶσαι πρῶτον ἐκπλεῦσαι καὶ ὕστερον πάσαις ἅμα ἐκείνους ἐπιγενέσθαι.

SECTION 3.77.2
ὡς δὲ αὐτοῖς πρὸς τοῖς πολεμίοις ἦσαν σποράδες αἱ νῆες, δύο μὲν εὐθὺς ηὐτομόλησαν, ἐν ἑτέραις δὲ ἀλλήλοις οἱ ἐμπλέοντες ἐμάχοντο, ἦν δὲ οὐδεὶς κόσμος τῶν ποιουμένων.

SECTION 3.77.3
ἰδόντες δὲ οἱ Πελοποννήσιοι τὴν ταραχὴν εἴκοσι μὲν ναυσὶ πρὸς τοὺς Κερκυραίους ἐτάξαντο, ταῖς δὲ λοιπαῖς πρὸς τὰς δώδεκα ναῦς τῶν Ἀθηναίων, ὧν ἦσαν αἱ δύο Σαλαμινία καὶ Πάραλος.

CHAPTER 3.78

SECTION 3.78.1
καὶ οἱ μὲν Κερκυραῖοι κακῶς τε καὶ κατ’ ὀλίγας προσπίπτοντες ἐταλαιπώρουν τὸ καθ᾽ αὑτούς· οἱ δ’ Ἀθηναῖοι φοβούμενοι τὸ πλῆθος καὶ τὴν περικύκλωσιν ἁθρόαις μὲν οὐ προσέπιπτον οὐδὲ κατὰ μέσον ταῖς ἐφ’ ἑαυτοὺς τεταγμέναις, προσβαλόντες δὲ κατὰ κέρας καταδύουσι μίαν ναῦν. καὶ μετὰ ταῦτα κύκλον ταξαμένων αὐτῶν περιέπλεον καὶ ἐπειρῶντο θορυβεῖν.

SECTION 3.78.2
γνόντες δὲ οἱ πρὸς τοῖς Κερκυραίοις καὶ δείσαντες μὴ ὅπερ ἐν Ναυπάκτῳ γένοιτο, ἐπιβοηθοῦσι, καὶ γενόμεναι ἁθρόαι αἱ νῆες ἅμα τὸν ἐπίπλουν τοῖς Ἀθηναίοις ἐποιοῦντο.

SECTION 3.78.3
οἱ δ’ ὑπεχώρουν ἤδη πρύμναν κρουόμενοι καὶ ἅμα τὰς τῶν Κερκυραίων ἐβούλοντο προκαταφυγεῖν ὅτι μάλιστα, ἑαυτῶν σχολῇ τε ὑποχωρούντων καὶ πρὸς σφᾶς τεταγμένων τῶν ἐναντίων.

SECTION 3.78.4
ἡ μὲν οὖν ναυμαχία τοιαύτη γενομένη ἐτελεύτα ἐς ἡλίου δύσιν,

CHAPTER 3.79

SECTION 3.79.1
καὶ οἱ Κερκυραῖοι δείσαντες μὴ σφίσιν ἐπιπλεύσαντες ἐπὶ τὴν πόλιν ὡς κρατοῦντες οἱ πολέμιοι ἢ τοὺς ἐκ τῆς νήσου ἀναλάβωσιν ἢ καὶ ἄλλο τι νεωτερίσωσι, τούς τε ἐκ τῆς νήσου πάλιν ἐς τὸ Ἥραιον διεκόμισαν καὶ τὴν πόλιν ἐφύλασσον.

SECTION 3.79.2
οἱ δ’ ἐπὶ μὲν τὴν πόλιν οὐκ ἐτόλμησαν πλεῦσαι κρατοῦντες τῇ ναυμαχίᾳ, τρεῖς δὲ καὶ δέκα ναῦς ἔχοντες τῶν Κερκυραίων ἀπέπλευσαν ἐς τὴν ἤπειρον, ὅθενπερ ἀνηγάγοντο.

SECTION 3.79.3
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἐπὶ μὲν τὴν πόλιν οὐδὲν μᾶλλον ἐπέπλεον, καίπερ ἐν πολλῇ ταραχῇ καὶ φόβῳ ὄντας καὶ Βρασίδου παραινοῦντος, ὡς λέγεται, Ἀλκίδᾳ, ἰσοψήφου δὲ οὐκ ὄντος· ἐπὶ δὲ τὴν Λευκίμμην τὸ ἀκρωτήριον ἀποβάντες ἐπόρθουν τοὺς ἀγρούς.

CHAPTER 3.80

SECTION 3.80.1
ὁ δὲ δῆμος τῶν Κερκυραίων ἐν τούτῳ περιδεὴς γενόμενος μὴ ἐπιπλεύσωσιν αἱ νῆες, τοῖς τε ἱκέταις ᾖσαν ἐς λόγους καὶ τοῖς ἄλλοις, ὅπως σωθήσεται ἡ πόλις, καί τινας αὐτῶν ἔπεισαν ἐς τὰς ναῦς ἐσβῆναι· ἐπλήρωσαν γὰρ ὅμως τριάκοντα προσδεχόμενοι τὸν ἐπίπλουν.

SECTION 3.80.2
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι μέχρι μέσου ἡμέρας δῃώσαντες τὴν γῆν ἀπέπλευσαν, καὶ ὑπὸ νύκτα αὐτοῖς ἐφρυκτωρήθησαν ἑξήκοντα νῆες Ἀθηναίων προσπλέουσαι ἀπὸ Λευκάδος· ἃς οἱ Ἀθηναῖοι πυνθανόμενοι τὴν στάσιν καὶ τὰς μετ’ Ἀλκίδου ναῦς ἐπὶ Κέρκυραν μελλούσας πλεῖν ἀπέστειλαν καὶ Εὐρυμέδοντα τὸν Θουκλέους στρατηγόν.

CHAPTER 3.81

SECTION 3.81.1
οἱ μὲν οὖν Πελοποννήσιοι τῆς νυκτὸς εὐθὺς κατὰ τάχος ἐκομίζοντο ἐπ’ οἴκου παρὰ τὴν γῆν· καὶ ὑπερενεγκόντες τὸν Λευκαδίων ἰσθμὸν τὰς ναῦς, ὅπως μὴ περιπλέοντες ὀφθῶσιν, ἀποκομίζονται.

SECTION 3.81.2
Κερκυραῖοι δὲ αἰσθόμενοι τάς τε Ἀττικὰς ναῦς προσπλεούσας τάς τε τῶν πολεμίων οἰχομένας, λαβόντες τούς τε Μεσσηνίους ἐς τὴν πόλιν ἤγαγον πρότερον ἔξω ὄντας, καὶ τὰς ναῦς περιπλεῦσαι κελεύσαντες ἃς ἐπλήρωσαν ἐς τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα, ἐν ὅσῳ περιεκομίζοντο, τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν, ἀπέκτεινον· καὶ ἐκ τῶν νεῶν ὅσους ἔπεισαν ἐσβῆναι ἐκβιβάζοντες ἀπεχρῶντο, ἐς τὸ Ἥραιόν τε ἐλθόντες τῶν ἱκετῶν ὡς πεντήκοντα ἄνδρας δίκην ὑποσχεῖν ἔπεισαν καὶ κατέγνωσαν πάντων θάνατον.

SECTION 3.81.3
οἱ δὲ πολλοὶ τῶν ἱκετῶν, ὅσοι οὐκ ἐπείσθησαν, ὡς ἑώρων τὰ γιγνόμενα, διέφθειρον αὐτοῦ ἐν τῷ ἱερῷ ἀλλήλους, καὶ ἐκ τῶν δένδρων τινὲς ἀπήγχοντο, οἱ δ’ ὡς ἕκαστοι ἐδύναντο ἀνηλοῦντο.

SECTION 3.81.4
ἡμέρας τε ἑπτά, ἃς ἀφικόμενος ὁ Εὐρυμέδων ταῖς ἑξήκοντα ναυσὶ παρέμεινε, Κερκυραῖοι σφῶν αὐτῶν τοὺς ἐχθροὺς δοκοῦντας εἶναι ἐφόνευον, τὴν μὲν αἰτίαν ἐπιφέροντες τοῖς τὸν δῆμον καταλύουσιν, ἀπέθανον δέ τινες καὶ ἰδίας ἔχθρας ἕνεκα, καὶ ἄλλοι χρημάτων σφίσιν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν λαβόντων·

SECTION 3.81.5
πᾶσά τε ἰδέα κατέστη θανάτου, καὶ οἷον φιλεῖ ἐν τῷ τοιούτῳ γίγνεσθαι, οὐδὲν ὅτι οὐ ξυνέβη καὶ ἔτι περαιτέρω. καὶ γὰρ πατὴρ παῖδα ἀπέκτεινε καὶ ἀπὸ τῶν ἱερῶν ἀπεσπῶντο καὶ πρὸς αὐτοῖς ἐκτείνοντο, οἱ δέ τινες καὶ περιοικοδομηθέντες ἐν τοῦ Διονύσου τῷ ἱερῷ ἀπέθανον.

CHAPTER 3.82

SECTION 3.82.1
οὕτως ὠμὴ 〈ἡ〉 στάσις προυχώρησε, καὶ ἔδοξε μᾶλλον, διότι ἐν τοῖς πρώτη ἐγένετο, ἐπεὶ ὕστερόν γε καὶ πᾶν ὡς εἰπεῖν τὸ Ἑλληνικὸν ἐκινήθη, διαφορῶν οὐσῶν ἑκασταχοῦ τοῖς τε τῶν δήμων προστάταις τοὺς Ἀθηναίους ἐπάγεσθαι καὶ τοῖς ὀλίγοις τοὺς Λακεδαιμονίους. καὶ ἐν μὲν εἰρήνῃ οὐκ ἂν ἐχόντων πρόφασιν οὐδ’ ἑτοίμων παρακαλεῖν αὐτούς, πολεμουμένων δὲ καὶ ξυμμαχίας ἅμα ἑκατέροις τῇ τῶν ἐναντίων κακώσει καὶ σφίσιν αὐτοῖς ἐκ τοῦ αὐτοῦ προσποιήσει ῥᾳδίως αἱ ἐπαγωγαὶ τοῖς νεωτερίζειν τι βουλομένοις ἐπορίζοντο.

SECTION 3.82.2
καὶ ἐπέπεσε πολλὰ καὶ χαλεπὰ κατὰ στάσιν ταῖς πόλεσι, γιγνόμενα μὲν καὶ αἰεὶ ἐσόμενα, ἕως ἂν ἡ αὐτὴ φύσις ἀνθρώπων ᾖ, μᾶλλον δὲ καὶ ἡσυχαίτερα καὶ τοῖς εἴδεσι διηλλαγμένα, ὡς ἂν ἕκασται αἱ μεταβολαὶ τῶν ξυντυχιῶν ἐφιστῶνται. ἐν μὲν γὰρ εἰρήνῃ καὶ ἀγαθοῖς πράγμασιν αἵ τε πόλεις καὶ οἱ ἰδιῶται ἀμείνους τὰς γνώμας ἔχουσι διὰ τὸ μὴ ἐς ἀκουσίους ἀνάγκας πίπτειν· ὁ δὲ πόλεμος ὑφελὼν τὴν εὐπορίαν τοῦ καθ’ ἡμέραν βίαιος διδάσκαλος καὶ πρὸς τὰ παρόντα τὰς ὀργὰς τῶν πολλῶν ὁμοιοῖ.

SECTION 3.82.3
ἐστασίαζέ τε οὖν τὰ τῶν πόλεων, καὶ τὰ ἐφυστερίζοντά που πύστει τῶν προγενομένων πολὺ ἐπέφερε τὴν ὑπερβολὴν τοῦ καινοῦσθαι τὰς διανοίας τῶν τ’ ἐπιχειρήσεων περιτεχνήσει καὶ τῶν τιμωριῶν ἀτοπίᾳ.

SECTION 3.82.4
καὶ τὴν εἰωθυῖαν ἀξίωσιν τῶν ὀνομάτων ἐς τὰ ἔργα ἀντήλλαξαν τῇ δικαιώσει. τόλμα μὲν γὰρ ἀλόγιστος ἀνδρεία φιλέταιρος ἐνομίσθη, μέλλησις δὲ προμηθὴς δειλία εὐπρεπής, τὸ δὲ σῶφρον τοῦ ἀνάνδρου πρόσχημα, καὶ τὸ πρὸς ἅπαν ξυνετὸν ἐπὶ πᾶν ἀργόν· τὸ δ’ ἐμπλήκτως ὀξὺ ἀνδρὸς μοίρᾳ προσετέθη, ἀσφαλείᾳ δὲ τὸ ἐπιβουλεύσασθαι ἀποτροπῆς πρόφασις εὔλογος.

SECTION 3.82.5
καὶ ὁ μὲν χαλεπαίνων πιστὸς αἰεί, ὁ δ’ ἀντιλέγων αὐτῷ ὕποπτος. ἐπιβουλεύσας δέ τις τυχὼν ξυνετὸς καὶ ὑπονοήσας ἔτι δεινότερος· προβουλεύσας δὲ ὅπως μηδὲν αὐτῶν δεήσει, τῆς τε ἑταιρίας διαλυτὴς καὶ τοὺς ἐναντίους ἐκπεπληγμένος. ἁπλῶς δὲ ὁ φθάσας τὸν μέλλοντα κακόν τι δρᾶν ἐπῃνεῖτο, καὶ ὁ ἐπικελεύσας τὸν μὴ διανοούμενον.

SECTION 3.82.6
καὶ μὴν καὶ τὸ ξυγγενὲς τοῦ ἑταιρικοῦ ἀλλοτριώτερον ἐγένετο διὰ τὸ ἑτοιμότερον εἶναι ἀπροφασίστως τολμᾶν· οὐ γὰρ μετὰ τῶν κειμένων νόμων ὠφελίας αἱ τοιαῦται ξύνοδοι, ἀλλὰ παρὰ τοὺς καθεστῶτας πλεονεξίᾳ. καὶ τὰς ἐς σφᾶς αὐτοὺς πίστεις οὐ τῷ θείῳ νόμῳ μᾶλλον ἐκρατύνοντο ἢ τῷ κοινῇ τι παρανομῆσαι.

SECTION 3.82.7
τά τε ἀπὸ τῶν ἐναντίων καλῶς λεγόμενα ἐνεδέχοντο ἔργων φυλακῇ, εἰ προύχοιεν, καὶ οὐ γενναιότητι. ἀντιτιμωρήσασθαί τέ τινα περὶ πλείονος ἦν ἢ αὐτὸν μὴ προπαθεῖν. καὶ ὅρκοι εἴ που ἄρα γένοιντο ξυναλλαγῆς, ἐν τῷ αὐτίκα πρὸς τὸ ἄπορον ἑκατέρῳ διδόμενοι ἴσχυον οὐκ ἐχόντων ἄλλοθεν δύναμιν· ἐν δὲ τῷ παρατυχόντι ὁ φθάσας θαρσῆσαι, εἰ ἴδοι ἄφαρκτον, ἥδιον διὰ τὴν πίστιν ἐτιμωρεῖτο ἢ ἀπὸ τοῦ προφανοῦς, καὶ τό τε ἀσφαλὲς ἐλογίζετο καὶ ὅτι ἀπάτῃ περιγενόμενος ξυνέσεως ἀγώνισμα προσελάμβανεν. ῥᾷον δ’ οἱ πολλοὶ κακοῦργοι ὄντες δεξιοὶ κέκληνται ἢ ἀμαθεῖς ἀγαθοί, καὶ τῷ μὲν αἰσχύνονται, ἐπὶ δὲ τῷ ἀγάλλονται.

SECTION 3.82.8
πάντων δ’ αὐτῶν αἴτιον ἀρχὴ ἡ διὰ πλεονεξίαν καὶ φιλοτιμίαν· ἐκ δ’ αὐτῶν καὶ ἐς τὸ φιλονικεῖν καθισταμένων τὸ πρόθυμον. οἱ γὰρ ἐν ταῖς πόλεσι προστάντες μετὰ ὀνόματος ἑκάτεροι εὐπρεποῦς, πλήθους τε ἰσονομίας πολιτικῆς καὶ ἀριστοκρατίας σώφρονος προτιμήσει, τὰ μὲν κοινὰ λόγῳ θεραπεύοντες ἆθλα ἐποιοῦντο, παντὶ δὲ τρόπῳ ἀγωνιζόμενοι ἀλλήλων περιγίγνεσθαι ἐτόλμησάν τε τὰ δεινότατα ἐπεξῇσάν τε τὰς τιμωρίας ἔτι μείζους, οὐ μέχρι τοῦ δικαίου καὶ τῇ πόλει ξυμφόρου προτιθέντες, ἐς δὲ τὸ ἑκατέροις που αἰεὶ ἡδονὴν ἔχον ὁρίζοντες, καὶ ἢ μετὰ ψήφου ἀδίκου καταγνώσεως ἢ χειρὶ κτώμενοι τὸ κρατεῖν ἑτοῖμοι ἦσαν τὴν αὐτίκα φιλονικίαν ἐκπιμπλάναι. ὥστε εὐσεβείᾳ μὲν οὐδέτεροι ἐνόμιζον, εὐπρεπείᾳ δὲ λόγου οἷς ξυμβαίη ἐπιφθόνως τι διαπράξασθαι, ἄμεινον ἤκουον. τὰ δὲ μέσα τῶν πολιτῶν ὑπ’ ἀμφοτέρων ἢ ὅτι οὐ ξυνηγωνίζοντο ἢ φθόνῳ τοῦ περιεῖναι διεφθείροντο.

CHAPTER 3.83

SECTION 3.83.1
οὕτω πᾶσα ἰδέα κατέστη κακοτροπίας διὰ τὰς στάσεις τῷ Ἑλληνικῷ, καὶ τὸ εὔηθες, οὗ τὸ γενναῖον πλεῖστον μετέχει, καταγελασθὲν ἠφανίσθη, τὸ δὲ ἀντιτετάχθαι ἀλλήλοις τῇ γνώμῃ ἀπίστως ἐπὶ πολὺ διήνεγκεν·

SECTION 3.83.2
οὐ γὰρ ἦν ὁ διαλύσων οὔτε λόγος ἐχυρὸς οὔτε ὅρκος φοβερός, κρείσσους δὲ ὄντες ἅπαντες λογισμῷ ἐς τὸ ἀνέλπιστον τοῦ βεβαίου μὴ παθεῖν μᾶλλον προυσκόπουν ἢ πιστεῦσαι ἐδύναντο.

SECTION 3.83.3
καὶ οἱ φαυλότεροι γνώμην ὡς τὰ πλείω περιεγίγνοντο· τῷ γὰρ δεδιέναι τό τε αὑτῶν ἐνδεὲς καὶ τὸ τῶν ἐναντίων ξυνετόν, μὴ λόγοις τε ἥσσους ὦσι καὶ ἐκ τοῦ πολυτρόπου αὐτῶν τῆς γνώμης φθάσωσι προεπιβουλευόμενοι, τολμηρῶς πρὸς τὰ ἔργα ἐχώρουν.

SECTION 3.83.4
οἱ δὲ καταφρονοῦντες κἂν προαισθέσθαι καὶ ἔργῳ οὐδὲν σφᾶς δεῖν λαμβάνειν ἃ γνώμῃ ἔξεστιν, ἄφαρκτοι μᾶλλον διεφθείροντο.

CHAPTER 3.84

SECTION 3.84.1
[ἐν δ’ οὖν τῇ Κερκύρᾳ τὰ πολλὰ αὐτῶν προυτολμήθη, καὶ ὁπόσα ὕβρει μὲν ἀρχόμενοι τὸ πλέον ἢ σωφροσύνῃ ὑπὸ τῶν τὴν τιμωρίαν παρασχόντων οἱ ἀνταμυνόμενοι δράσειαν, πενίας δὲ τῆς εἰωθυίας ἀπαλλαξείοντές τινες, μάλιστα δ’ ἂν διὰ πάθους, ἐπιθυμοῦντες τὰ τῶν πέλας ἔχειν, παρὰ δίκην γιγνώσκοιεν, οἵ τε μὴ ἐπὶ πλεονεξίᾳ, ἀπὸ ἴσου δὲ μάλιστα ἐπιόντες ἀπαιδευσίᾳ ὀργῆς πλεῖστον ἐκφερόμενοι ὠμῶς καὶ ἀπαραιτήτως ἐπέλθοιεν.

SECTION 3.84.2
ξυνταραχθέντος τε τοῦ βίου ἐς τὸν καιρὸν τοῦτον τῇ πόλει καὶ τῶν νόμων κρατήσασα ἡ ἀνθρωπεία φύσις, εἰωθυῖα καὶ παρὰ τοὺς νόμους ἀδικεῖν, ἀσμένη ἐδήλωσεν ἀκρατὴς μὲν ὀργῆς οὖσα, κρείσσων δὲ τοῦ δικαίου, πολεμία δὲ τοῦ προύχοντος· οὐ γὰρ ἂν τοῦ τε ὁσίου τὸ τιμωρεῖσθαι προυτίθεσαν τοῦ τε μὴ ἀδικεῖν τὸ κερδαίνειν, ἐν ᾧ μὴ βλάπτουσαν ἰσχὺν εἶχε τὸ φθονεῖν.

SECTION 3.84.3
ἀξιοῦσί τε τοὺς κοινοὺς περὶ τῶν τοιούτων οἱ ἄνθρωποι νόμους, ἀφ’ ὧν ἅπασιν ἐλπὶς ὑπόκειται σφαλεῖσι κἂν αὐτοὺς διασῴζεσθαι, ἐν ἄλλων τιμωρίαις προκαταλύειν καὶ μὴ ὑπολείπεσθαι, εἴ ποτε ἄρα τις κινδυνεύσας τινὸς δεήσεται αὐτῶν.]

CHAPTER 3.85

SECTION 3.85.1
οἱ μὲν οὖν κατὰ τὴν πόλιν Κερκυραῖοι τοιαύταις ὀργαῖς ταῖς πρώταις ἐς ἀλλήλους ἐχρήσαντο, καὶ ὁ Εὐρυμέδων καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἀπέπλευσαν ταῖς ναυσίν·

SECTION 3.85.2
ὕστερον δὲ οἱ φεύγοντες τῶν Κερκυραίων (διεσώθησαν γὰρ αὐτῶν ἐς πεντακοσίους) τείχη τε λαβόντες, ἃ ἦν ἐν τῇ ἠπείρῳ, ἐκράτουν τῆς πέραν οἰκείας γῆς καὶ ἐξ αὐτῆς ὁρμώμενοι ἐλῄζοντο τοὺς ἐν τῇ νήσῳ καὶ πολλὰ ἔβλαπτον, καὶ λιμὸς ἰσχυρὸς ἐγένετο ἐν τῇ πόλει.

SECTION 3.85.3
ἐπρεσβεύοντο δὲ καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα καὶ Κόρινθον περὶ καθόδου· καὶ ὡς οὐδὲν αὐτοῖς ἐπράσσετο, ὕστερον χρόνῳ πλοῖα καὶ ἐπικούρους παρασκευασάμενοι διέβησαν ἐς τὴν νῆσον ἑξακόσιοι μάλιστα οἱ πάντες,

SECTION 3.85.4
καὶ τὰ πλοῖα ἐμπρήσαντες, ὅπως ἀπόγνοια ᾖ τοῦ ἄλλο τι ἢ κρατεῖν τῆς γῆς, ἀναβάντες ἐς τὸ ὄρος τὴν Ἰστώνην, τεῖχος ἐνοικοδομησάμενοι ἔφθειρον τοὺς ἐν τῇ πόλει καὶ τῆς γῆς ἐκράτουν.

CHAPTER 3.86

SECTION 3.86.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους τελευτῶντος Ἀθηναῖοι εἴκοσι ναῦς ἔστειλαν ἐς Σικελίαν καὶ Λάχητα τὸν Μελανώπου στρατηγὸν αὐτῶν καὶ Χαροιάδην τὸν Εὐφιλήτου.

SECTION 3.86.2
οἱ γὰρ Συρακόσιοι καὶ Λεοντῖνοι ἐς πόλεμον ἀλλήλοις καθέστασαν. ξύμμαχοι δὲ τοῖς μὲν Συρακοσίοις ἦσαν πλὴν Καμαριναίων αἱ ἄλλαι Δωρίδες πόλεις, αἵπερ καὶ πρὸς τὴν τῶν Λακεδαιμονίων τὸ πρῶτον ἀρχομένου τοῦ πολέμου ξυμμαχίαν ἐτάχθησαν, οὐ μέντοι ξυνεπολέμησάν γε, τοῖς δὲ Λεοντίνοις αἱ Χαλκιδικαὶ πόλεις καὶ Καμάρινα· τῆς δὲ Ἰταλίας Λοκροὶ μὲν Συρακοσίων ἦσαν, Ῥηγῖνοι δὲ κατὰ τὸ ξυγγενὲς Λεοντίνων.

SECTION 3.86.3
ἐς οὖν τὰς Ἀθήνας πέμψαντες οἱ τῶν Λεοντίνων ξύμμαχοι κατά τε παλαιὰν ξυμμαχίαν καὶ ὅτι Ἴωνες ἦσαν πείθουσι τοὺς Ἀθηναίους πέμψαι σφίσι ναῦς· ὑπὸ γὰρ τῶν Συρακοσίων τῆς τε γῆς εἴργοντο καὶ τῆς θαλάσσης.

SECTION 3.86.4
καὶ ἔπεμψαν οἱ Ἀθηναῖοι τῆς μὲν οἰκειότητος προφάσει, βουλόμενοι δὲ μήτε σῖτον ἐς τὴν Πελοπόννησον ἄγεσθαι αὐτόθεν πρόπειράν τε ποιούμενοι εἰ σφίσι δυνατὰ εἴη τὰ ἐν τῇ Σικελίᾳ πράγματα ὑποχείρια γενέσθαι.

SECTION 3.86.5
καταστάντες οὖν ἐς Ῥήγιον τῆς Ἰταλίας τὸν πόλεμον ἐποιοῦντο μετὰ τῶν ξυμμάχων. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 3.87

SECTION 3.87.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος ἡ νόσος τὸ δεύτερον ἐπέπεσε τοῖς Ἀθηναίοις, ἐκλιποῦσα μὲν οὐδένα χρόνον τὸ παντάπασιν, ἐγένετο δέ τις ὅμως διοκωχή.

SECTION 3.87.2
παρέμεινε δὲ τὸ μὲν ὕστερον οὐκ ἔλασσον ἐνιαυτοῦ, τὸ δὲ πρότερον καὶ δύο ἔτη, ὥστε Ἀθηναίους γε μὴ εἶναι ὅτι μᾶλλον τούτου ἐπίεσε καὶ ἐκάκωσε τὴν δύναμιν·

SECTION 3.87.3
τετρακοσίων γὰρ ὁπλιτῶν καὶ τετρακισχιλίων οὐκ ἐλάσσους ἀπέθανον ἐκ τῶν τάξεων καὶ τριακοσίων ἱππέων, τοῦ δὲ ἄλλου ὄχλου ἀνεξεύρετος ἀριθμός.

SECTION 3.87.4
ἐγένοντο δὲ καὶ οἱ πολλοὶ σεισμοὶ τότε τῆς γῆς, ἔν τε Ἀθήναις καὶ ἐν Εὐβοίᾳ καὶ ἐν Βοιωτοῖς καὶ μάλιστα ἐν Ὀρχομενῷ τῷ Βοιωτίῳ.

CHAPTER 3.88

SECTION 3.88.1
καὶ οἱ μὲν ἐν Σικελίᾳ Ἀθηναῖοι καὶ Ῥηγῖνοι τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος τριάκοντα ναυσὶ στρατεύουσιν ἐπὶ τὰς Αἰόλου νήσους καλουμένας· θέρους γὰρ δι’ ἀνυδρίαν ἀδύνατα ἦν ἐπιστρατεύειν.

SECTION 3.88.2
νέμονται δὲ Λιπαραῖοι αὐτάς, Κνιδίων ἄποικοι ὄντες. οἰκοῦσι δ’ ἐν μιᾷ τῶν νήσων οὐ μεγάλῃ, καλεῖται δὲ Λιπάρα· τὰς δὲ ἄλλας ἐκ ταύτης ὁρμώμενοι γεωργοῦσι, Διδύμην καὶ Στρογγύλην καὶ Ἱεράν.

SECTION 3.88.3
νομίζουσι δὲ οἱ ἐκείνῃ ἄνθρωποι ἐν τῇ Ἱερᾷ ὡς ὁ Ἥφαιστος χαλκεύει, ὅτι τὴν νύκτα φαίνεται πῦρ ἀναδιδοῦσα πολὺ καὶ τὴν ἡμέραν καπνόν. κεῖνται δὲ αἱ νῆσοι αὗται κατὰ τὴν Σικελῶν καὶ Μεσσηνίων γῆν, ξύμμαχοι δ’ ἦσαν Συρακοσίων.

SECTION 3.88.4
τεμόντες δ’ οἱ Ἀθηναῖοι τὴν γῆν, ὡς οὐ προσεχώρουν, ἀπέπλευσαν ἐς τὸ Ῥήγιον. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ πέμπτον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 3.89

SECTION 3.89.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι μέχρι μὲν τοῦ Ἰσθμοῦ ἦλθον ὡς ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσβαλοῦντες, Ἄγιδος τοῦ Ἀρχιδάμου ἡγουμένου Λακεδαιμονίων βασιλέως, σεισμῶν δὲ γενομένων πολλῶν ἀπετράποντο πάλιν καὶ οὐκ ἐγένετο ἐσβολή.

SECTION 3.89.2
καὶ περὶ τούτους τοὺς χρόνους, τῶν σεισμῶν κατεχόντων, τῆς Εὐβοίας ἐν Ὀροβίαις ἡ θάλασσα ἐπανελθοῦσα ἀπὸ τῆς τότε οὔσης γῆς καὶ κυματωθεῖσα ἐπῆλθε τῆς πόλεως μέρος τι, καὶ τὸ μὲν κατέκλυσε,τὸ δ’ ὑπενόστησε, καὶ θάλασσα νῦν ἐστὶ πρότερον οὖσα γῆ· καὶ ἀνθρώπους διέφθειρεν ὅσοι μὴ ἐδύναντο φθῆναι πρὸς τὰ μετέωρα ἀναδραμόντες.

SECTION 3.89.3
καὶ περὶ Ἀταλάντην τὴν ἐπὶ Λοκροῖς τοῖς Ὀπουντίοις νῆσον παραπλησία γίγνεται ἐπίκλυσις, καὶ τοῦ τε φρουρίου τῶν Ἀθηναίων παρεῖλε καὶ δύο νεῶν ἀνειλκυσμένων τὴν ἑτέραν κατέαξεν.

SECTION 3.89.4
ἐγένετο δὲ καὶ ἐν Πεπαρήθῳ κύματος ἐπαναχώρησίς τις, οὐ μέντοι ἐπέκλυσέ γε· καὶ σεισμὸς τοῦ τείχους τι κατέβαλε καὶ τὸ πρυτανεῖον καὶ ἄλλας οἰκίας ὀλίγας.

SECTION 3.89.5
αἴτιον δ’ ἔγωγε νομίζω τοῦ τοιούτου, ᾗ ἰσχυρότατος ὁ σεισμὸς ἐγένετο, κατὰ τοῦτο ἀποστέλλειν τε τὴν θάλασσαν καὶ ἐξαπίνης πάλιν ἐπισπωμένην βιαιότερον τὴν ἐπίκλυσιν ποιεῖν· ἄνευ δὲ σεισμοῦ οὐκ ἄν μοι δοκεῖ τὸ τοιοῦτο ξυμβῆναι γενέσθαι.

CHAPTER 3.90

SECTION 3.90.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους ἐπολέμουν μὲν καὶ ἄλλοι, ὡς ἑκάστοις ξυνέβαινεν, ἐν τῇ Σικελίᾳ καὶ αὐτοὶ οἱ Σικελιῶται ἐπ’ ἀλλήλους στρατεύοντες καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ξὺν τοῖς σφετέροις ξυμμάχοις· ἃ δὲ λόγου μάλιστα ἄξια ἢ μετὰ τῶν Ἀθηναίων οἱ ξύμμαχοι ἔπραξαν ἢ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους οἱ ἀντιπόλεμοι, τούτων μνησθήσομαι.

SECTION 3.90.2
Χαροιάδου γὰρ ἤδη τοῦ Ἀθηναίων στρατηγοῦ τεθνηκότος ὑπὸ Συρακοσίων πολέμῳ Λάχης ἅπασαν ἔχων τῶν νεῶν τὴν ἀρχὴν ἐστράτευσε μετὰ τῶν ξυμμάχων ἐπὶ Μυλὰς τὰς Μεσσηνίων. ἔτυχον δὲ δύο φυλαὶ ἐν ταῖς Μυλαῖς τῶν Μεσσηνίων φρουροῦσαι καί τινα καὶ ἐνέδραν πεποιημέναι τοῖς ἀπὸ τῶν νεῶν.

SECTION 3.90.3
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τούς τε ἐκ τῆς ἐνέδρας τρέπουσι καὶ διαφθείρουσι πολλούς, καὶ τῷ ἐρύματι προσβαλόντες ἠνάγκασαν ὁμολογίᾳ τήν τε ἀκρόπολιν παραδοῦναι καὶ ἐπὶ Μεσσήνην ξυστρατεῦσαι.

SECTION 3.90.4
καὶ μετὰ τοῦτο ἐπελθόντων οἱ Μεσσήνιοι τῶν τε Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων προσεχώρησαν καὶ αὐτοί, ὁμήρους τε δόντες καὶ τὰ ἄλλα πιστὰ παρασχόμενοι.

CHAPTER 3.91

SECTION 3.91.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους οἱ Ἀθηναῖοι τριάκοντα μὲν ναῦς ἔστειλαν περὶ Πελοπόννησον, ὧν ἐστρατήγει Δημοσθένης τε ὁ Ἀλκισθένους καὶ Προκλῆς ὁ Θεοδώρου, ἐξήκοντα δὲ ἐς Μῆλον καὶ δισχιλίους ὁπλίτας· ἐστρατήγει δὲ αὐτῶν Νικίας ὁ Νικηράτου.

SECTION 3.91.2
τοὺς γὰρ Μηλίους ὄντας νησιώτας καὶ οὐκ ἐθέλοντας ὑπακούειν οὐδὲ ἐς τὸ αὑτῶν ξυμμαχικὸν ἰέναι ἐβούλοντο προσαγαγέσθαι.

SECTION 3.91.3
ὡς δὲ αὐτοῖς δῃουμένης τῆς γῆς οὐ προσεχώρουν, ἄραντες ἐκ τῆς Μήλου αὐτοὶ μὲν ἔπλευσαν ἐς Ὠρωπὸν τῆς Γραϊκῆς, ὑπὸ νύκτα δὲ σχόντες εὐθὺς ἐπορεύοντο οἱ ὁπλῖται ἀπὸ τῶν νεῶν πεζῇ ἐς Τάναγραν τῆς Βοιωτίας.

SECTION 3.91.4
οἱ δὲ ἐκ τῆς πόλεως πανδημεὶ Ἀθηναῖοι, Ἱππονίκου τε τοῦ Καλλίου στρατηγοῦντος καὶ Εὐρυμέδοντος τοῦ Θουκλέους, ἀπὸ σημείου ἐς τὸ αὐτὸ κατὰ γῆν ἀπήντων.

SECTION 3.91.5
καὶ στρατοπεδευσάμενοι ταύτην τὴν ἡμέραν ἐν τῇ Τανάγρᾳ ἐδῄουν καὶ ἐνηυλίσαντο. καὶ τῇ ὑστεραίᾳ μάχῃ κρατήσαντες τοὺς ἐπεξελθόντας τῶν Ταναγραίων καὶ Θηβαίων τινὰς προσβεβοηθηκότας καὶ ὅπλα λαβόντες καὶ τροπαῖον στήσαντες ἀνεχώρησαν, οἱ μὲν ἐς τὴν πόλιν, οἱ δὲ ἐπὶ τὰς ναῦς.

SECTION 3.91.6
καὶ παραπλεύσας ὁ Νικίας ταῖς ἑξήκοντα ναυσὶ τῆς Λοκρίδος τὰ ἐπιθαλάσσια ἔτεμε καὶ ἀνεχώρησεν ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 3.92

SECTION 3.92.1
ὑπὸ δὲ τὸν χρόνον τοῦτον Λακεδαιμόνιοι Ἡράκλειαν τὴν ἐν Τραχινίᾳ ἀποικίαν καθίσταντο ἀπὸ τοιᾶσδε γνώμης.

SECTION 3.92.2
Μηλιῆς οἱ ξύμπαντες εἰσὶ μὲν τρία μέρη, Παράλιοι Ἰριῆς Τραχίνιοι· τούτων δὲ οἱ Τραχίνιοι πολέμῳ ἐφθαρμένοι ὑπὸ Οἰταίων ὁμόρων ὄντων, τὸ πρῶτον μελλήσαντες Ἀθηναίοις προσθεῖναι σφᾶς αὐτούς, δείσαντες δὲ μὴ οὐ σφίσι πιστοὶ ὦσι, πέμπουσιν ἐς Λακεδαίμονα, ἑλόμενοι πρεσβευτὴν Τεισαμενόν.

SECTION 3.92.3
ξυνεπρεσβεύοντο δὲ αὐτοῖς καὶ Δωριῆς, ἡ μητρόπολις τῶν Λακεδαιμονίων, τῶν αὐτῶν δεόμενοι· ὑπὸ γὰρ τῶν Οἰταίων καὶ αὐτοὶ ἐφθείροντο.

SECTION 3.92.4
ἀκούσαντες δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι γνώμην εἶχον τὴν ἀποικίαν ἐκπέμπειν, τοῖς τε Τραχινίοις βουλόμενοι καὶ τοῖς Δωριεῦσι τιμωρεῖν, καὶ ἅμα τοῦ πρὸς Ἀθηναίους πολέμου καλῶς αὐτοῖς ἐδόκει ἡ πόλις καθίστασθαι· ἐπί τε γὰρ τῇ Εὐβοίᾳ ναυτικὸν παρασκευασθῆναι ἄν, ὥστ’ ἐκ βραχέος τὴν διάβασιν γίγνεσθαι, τῆς τε ἐπὶ Θρᾴκης παρόδου χρησίμως ἕξειν. τό τε ξύμπαν ὥρμηντο τὸ χωρίον κτίζειν.

SECTION 3.92.5
πρῶτον μὲν οὖν ἐν Δελφοῖς τὸν θεὸν ἐπήροντο, κελεύοντος δὲ ἐξέπεμψαν τοὺς οἰκήτορας αὑτῶν τε καὶ τῶν περιοίκων, καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων τὸν βουλόμενον ἐκέλευον ἕπεσθαι πλὴν Ἰώνων καὶ Ἀχαιῶν καὶ ἔστιν ὧν ἄλλων ἐθνῶν. οἰκισταὶ δὲ τρεῖς Λακεδαιμονίων ἡγήσαντο, Λέων καὶ Ἀλκίδας καὶ Δαμάγων.

SECTION 3.92.6
καταστάντες δὲ ἐτείχισαν τὴν πόλιν ἐκ καινῆς, ἣ νῦν Ἡράκλεια καλεῖται, ἀπέχουσα Θερμοπυλῶν σταδίους μάλιστα τεσσαράκοντα, τῆς δὲ θαλάσσης εἴκοσι. νεώριά τε παρεσκευάζοντο, καὶ εἶρξαν τὸ κατὰ Θερμοπύλας κατ’ αὐτὸ τὸ στενόν, ὅπως εὐφύλακτα αὐτοῖς εἴη.

CHAPTER 3.93

SECTION 3.93.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι τῆς πόλεως ταύτης ξυνοικιζομένης τὸ πρῶτον ἔδεισάν τε καὶ ἐνόμισαν ἐπὶ τῇ Εὐβοίᾳ μάλιστα καθίστασθαι, ὅτι βραχύς ἐστιν ὁ διάπλους πρὸς τὸ Κήναιον τῆς Εὐβοίας. ἔπειτα μέντοι παρὰ δόξαν αὐτοῖς ἀπέβη· οὐ γὰρ ἐγένετο ἀπ’ αὐτῆς δεινὸν οὐδέν.

SECTION 3.93.2
αἴτιον δὲ ἦν οἵ τε Θεσσαλοὶ ἐν δυνάμει ὄντες τῶν ταύτῃ χωρίων, καὶ ὧν ἐπὶ τῇ γῇ ἐκτίζετο, φοβούμενοι μὴ σφίσι μεγάλῃ ἰσχύι παροικῶσιν, ἔφθειρον καὶ διὰ παντὸς ἐπολέμουν ἀνθρώποις νεοκαταστάτοις, ἕως ἐξετρύχωσαν γενομένους τὸ πρῶτον καὶ πάνυ πολλούς (πᾶς γάρ τις Λακεδαιμονίων οἰκιζόντων θαρσαλέως ᾔει, βέβαιον νομίζων τὴν πόλιν)· οὐ μέντοι ἥκιστα οἱ ἄρχοντες αὐτῶν τῶν Λακεδαιμονίων οἱ ἀφικνούμενοι τὰ πράγματά τε ἔφθειρον καὶ ἐς ὀλιγανθρωπίαν κατέστησαν, ἐκφοβήσαντες τοὺς πολλοὺς χαλεπῶς τε καὶ ἔστιν ἃ οὐ καλῶς ἐξηγούμενοι, ὥστε ῥᾷον ἤδη αὐτῶν οἱ πρόσοικοι ἐπεκράτουν.

CHAPTER 3.94

SECTION 3.94.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους, καὶ περὶ τὸν αὐτὸν χρόνον ὃν ἐν τῇ Μήλῳ οἱ Ἀθηναῖοι κατείχοντο, καὶ οἱ ἀπὸ τῶν τριάκοντα νεῶν Ἀθηναῖοι περὶ Πελοπόννησον ὄντες πρῶτον ἐν Ἐλλομενῷ τῆς Λευκαδίας φρουρούς τινας λοχήσαντες διέφθειραν, ἔπειτα ὕστερον ἐπὶ Λευκάδα μείζονι στόλῳ ἦλθον, Ἀκαρνᾶσί τε πᾶσιν, οἳ πανδημεὶ πλὴν Οἰνιαδῶν ξυνέσποντο, καὶ Ζακυνθίοις καὶ Κεφαλλῆσι καὶ Κερκυραίων πέντε καὶ δέκα ναυσίν.

SECTION 3.94.2
καὶ οἱ μὲν Λευκάδιοι τῆς τε ἔξω γῆς δῃουμένης καὶ τῆς ἐντὸς τοῦ ἰσθμοῦ, ἐν ᾗ καὶ ἡ Λευκάς ἐστι καὶ τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος, πλήθει βιαζόμενοι ἡσύχαζον· οἱ δὲ Ἀκαρνᾶνες ἠξίουν Δημοσθένη τὸν στρατηγὸν τῶν Ἀθηναίων ἀποτειχίζειν αὐτούς, νομίζοντες ῥᾳδίως γ᾽ ἂν ἐκπολιορκῆσαι καὶ πόλεως αἰεὶ σφίσι πολεμίας ἀπαλλαγῆναι.

SECTION 3.94.3
Δημοσθένης δ’ ἀναπείθεται κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον ὑπὸ Μεσσηνίων ὡς καλὸν αὐτῷ στρατιᾶς τοσαύτης ξυνειλεγμένης Αἰτωλοῖς ἐπιθέσθαι, Ναυπάκτῳ τε πολεμίοις οὖσι καί, ἢν κρατήσῃ αὐτῶν, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἄλλο Ἠπειρωτικὸν τὸ ταύτῃ Ἀθηναίοις προσποιήσειν.

SECTION 3.94.4
τὸ γὰρ ἔθνος μέγα μὲν εἶναι τὸ τῶν Αἰτωλῶν καὶ μάχιμον, οἰκοῦν δὲ κατὰ κώμας ἀτειχίστους, καὶ ταύτας διὰ πολλοῦ, καὶ σκευῇ ψιλῇ χρώμενον οὐ χαλεπὸν ἀπέφαινον, πρὶν ξυμβοηθῆσαι, καταστραφῆναι.

SECTION 3.94.5
ἐπιχειρεῖν δ’ ἐκέλευον πρῶτον μὲν Ἀποδωτοῖς, ἔπειτα δὲ Ὀφιονεῦσι καὶ μετὰ τούτους Εὐρυτᾶσιν, ὅπερ μέγιστον μέρος ἐστὶ τῶν Αἰτωλῶν, ἀγνωστότατοι δὲ γλῶσσαν καὶ ὠμοφάγοι εἰσίν, ὡς λέγονται· τούτων γὰρ ληφθέντων ῥᾳδίως καὶ τἆλλα προσχωρήσειν.

CHAPTER 3.95

SECTION 3.95.1
ὁ δὲ τῶν Μεσσηνίων χάριτι πεισθεὶς καὶ μάλιστα νομίσας ἄνευ τῆς τῶν Ἀθηναίων δυνάμεως τοῖς ἠπειρώταις ξυμμάχοις μετὰ τῶν Αἰτωλῶν δύνασθαι ἂν κατὰ γῆν ἐλθεῖν ἐπὶ Βοιωτοὺς διὰ Λοκρῶν τῶν Ὀζολῶν ἐς Κυτίνιον τὸ Δωρικόν, ἐν δεξιᾷ ἔχων τὸν Παρνασσόν, ἕως καταβαίη ἐς Φωκέας, οἳ προθύμως ἐδόκουν κατὰ τὴν Ἀθηναίων αἰεί ποτε φιλίαν ξυστρατεύσειν ἢ κἂν βίᾳ προσαχθῆναι (καὶ Φωκεῦσιν ἤδη ὅμορος ἡ Βοιωτία ἐστίν), ἄρας οὖν ξύμπαντι τῷ στρατεύματι ἀπὸ τῆς Λευκάδος ἀκόντων τῶν Ἀκαρνάνων παρέπλευσεν ἐς Σόλλιον.

SECTION 3.95.2
κοινώσας δὲ τὴν ἐπίνοιαν τοῖς Ἀκαρνᾶσιν, ὡς οὐ προσεδέξαντο διὰ τῆς Λευκάδος τὴν οὐ περιτείχισιν, αὐτὸς τῇ λοιπῇ στρατιᾷ, Κεφαλλῆσι καὶ Μεσσηνίοις καὶ Ζακυνθίοις καὶ Ἀθηναίων τριακοσίοις τοῖς ἐπιβάταις τῶν σφετέρων νεῶν (αἱ γὰρ πέντε καὶ δέκα τῶν Κερκυραίων ἀπῆλθον νῆες), ἐστράτευσεν ἐπ’ Αἰτωλούς.

SECTION 3.95.3
ὡρμᾶτο δὲ ἐξ Οἰνεῶνος τῆς Λοκρίδος. οἱ δὲ Ὀζόλαι οὗτοι Λοκροὶ ξύμμαχοι ἦσαν, καὶ ἔδει αὐτοὺς πανστρατιᾷ ἀπαντῆσαι τοῖς Ἀθηναίοις ἐς τὴν μεσόγειαν· ὄντες γὰρ ὅμοροι τοῖς Αἰτωλοῖς καὶ ὁμόσκευοι μεγάλη ὠφελία ἐδόκουν εἶναι ξυστρατεύοντες μάχης τε ἐμπειρίᾳ τῆς ἐκείνων καὶ χωρίων.

CHAPTER 3.96

SECTION 3.96.1
αὐλισάμενος δὲ τῷ στρατῷ ἐν τοῦ Διὸς τοῦ Νεμείου τῷ ἱερῷ, ἐν ᾧ Ἡσίοδος ὁ ποιητὴς λέγεται ὑπὸ τῶν ταύτῃ ἀποθανεῖν, χρησθὲν αὐτῷ ἐν Νεμέᾳ τοῦτο παθεῖν, ἅμα τῇ ἕῳ ἄρας ἐπορεύετο ἐς τὴν Αἰτωλίαν.

SECTION 3.96.2
καὶ αἱρεῖ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ Ποτιδανίαν καὶ τῇ δευτέρᾳ Κροκύλειον καὶ τῇ τρίτῃ Τείχιον, ἔμενέ τε αὐτοῦ καὶ τὴν λείαν ἐς Εὐπάλιον τῆς Λοκρίδος ἀπέπεμψεν· τὴν γὰρ γνώμην εἶχε τὰ ἄλλα καταστρεψάμενος οὕτως ἐπὶ Ὀφιονέας, εἰ μὴ βούλοιντο ξυγχωρεῖν, ἐς Ναύπακτον ἐπαναχωρήσας στρατεῦσαι ὕστερον.

SECTION 3.96.3
τοὺς δὲ Αἰτωλοὺς οὐκ ἐλάνθανεν αὕτη ἡ παρασκευὴ οὔτε ὅτε τὸ πρῶτον ἐπεβουλεύετο, ἐπειδή τε ὁ στρατὸς ἐσεβεβλήκει, πολλῇ χειρὶ ἐπεβοήθουν πάντες, ὥστε καὶ οἱ ἔσχατοι Ὀφιονέων οἱ πρὸς τὸν Μηλιακὸν κόλπον καθήκοντες Βωμιῆς καὶ Καλλιῆς ἐβοήθησαν.

CHAPTER 3.97

SECTION 3.97.1
τῷ δὲ Δημοσθένει τοιόνδε τι οἱ Μεσσήνιοι παρῄνουν· ὅπερ καὶ τὸ πρῶτον ἀναδιδάσκοντες αὐτὸν τῶν Αἰτωλῶν ὡς εἴη ῥᾳδία ἡ αἵρεσις, ἰέναι ἐκέλευον ὅτι τάχιστα ἐπὶ τὰς κώμας καὶ μὴ μένειν ἕως ἂν ξύμπαντες ἁθροισθέντες ἀντιτάξωνται, τὴν δ’ ἐν ποσὶν αἰεὶ πειρᾶσθαι αἱρεῖν.

SECTION 3.97.2
ὁ δὲ τούτοις τε πεισθεὶς καὶ τῇ τύχῃ ἐλπίσας, ὅτι οὐδὲν αὐτῷ ἠναντιοῦτο, τοὺς Λοκροὺς οὐκ ἀναμείνας οὓς αὐτῷ ἔδει προσβοηθῆσαι (ψιλῶν γὰρ ἀκοντιστῶν ἐνδεὴς ἦν μάλιστα) ἐχώρει ἐπὶ Αἰγιτίου, καὶ κατὰ κράτος αἱρεῖ ἐπιών. ὑπέφευγον γὰρ οἱ ἄνθρωποι καὶ ἐκάθηντο ἐπὶ τῶν λόφων τῶν ὑπὲρ τῆς πόλεως· ἦν γὰρ ἐφ’ ὑψηλῶν χωρίων ἀπέχουσα τῆς θαλάσσης ὀγδοήκοντα σταδίους μάλιστα.

SECTION 3.97.3
οἱ δὲ Αἰτωλοί (βεβοηθηκότες γὰρ ἤδη ἦσαν ἐπὶ τὸ Αἰγίτιον) προσέβαλλον τοῖς Ἀθηναίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις καταθέοντες ἀπὸ τῶν λόφων ἄλλοι ἄλλοθεν καὶ ἐσηκόντιζον, καὶ ὅτε μὲν ἐπίοι τὸ τῶν Ἀθηναίων στρατόπεδον, ὑπεχώρουν, ἀναχωροῦσι δὲ ἐπέκειντο· καὶ ἦν ἐπὶ πολὺ τοιαύτη ἡ μάχη, διώξεις τε καὶ ὑπαγωγαί, ἐν οἷς ἀμφοτέροις ἥσσους ἦσαν οἱ Ἀθηναῖοι.

CHAPTER 3.98

SECTION 3.98.1
μέχρι μὲν οὖν οἱ τοξόται εἶχόν τε τὰ βέλη αὐτοῖς καὶ οἷοί τε ἦσαν χρῆσθαι, οἱ δὲ ἀντεῖχον (τοξευόμενοι γὰρ οἱ Αἰτωλοὶ ἄνθρωποι ψιλοὶ ἀνεστέλλοντο)· ἐπειδὴ δὲ τοῦ τε τοξάρχου ἀποθανόντος οὗτοι διεσκεδάσθησαν καὶ αὐτοὶ ἐκεκμήκεσαν καὶ ἐπὶ πολὺ τῷ αὐτῷ πόνῳ ξυνεχόμενοι, οἵ τε Αἰτωλοὶ ἐνέκειντο καὶ ἐσηκόντιζον, οὕτω δὴ τραπόμενοι ἔφευγον, καὶ ἐσπίπτοντες ἔς τε χαράδρας ἀνεκβάτους καὶ χωρία ὧν οὐκ ἦσαν ἔμπειροι διεφθείροντο· καὶ γὰρ ὁ ἡγεμὼν αὐτοῖς τῶν ὁδῶν Χρόμων ὁ Μεσσήνιος ἐτύγχανε τεθνηκώς.

SECTION 3.98.2
οἱ δὲ Αἰτωλοὶ ἐσακοντίζοντες πολλοὺς μὲν αὐτοῦ ἐν τῇ τροπῇ κατὰ πόδας αἱροῦντες ἄνθρωποι ποδώκεις καὶ ψιλοὶ διέφθειρον, τοὺς δὲ πλείους τῶν ὁδῶν ἁμαρτάνοντας καὶ ἐς τὴν ὕλην ἐσφερομένους, ὅθεν διέξοδοι οὐκ ἦσαν, πῦρ κομισάμενοι περιεπίμπρασαν·

SECTION 3.98.3
πᾶσά τε ἰδέα κατέστη τῆς φυγῆς καὶ τοῦ ὀλέθρου τῷ στρατοπέδῳ τῶν Ἀθηναίων, μόλις τε ἐπὶ τὴν θάλασσαν καὶ τὸν Οἰνεῶνα τῆς Λοκρίδος, ὅθεν περ καὶ ὡρμήθησαν, οἱ περιγενόμενοι κατέφυγον.

SECTION 3.98.4
ἀπέθανον δὲ τῶν τε ξυμμάχων πολλοὶ καὶ αὐτῶν Ἀθηναίων ὁπλῖται περὶ εἴκοσι μάλιστα καὶ ἑκατόν. τοσοῦτοι μὲν τὸ πλῆθος καὶ ἡλικία ἡ αὐτὴ οὗτοι βέλτιστοι δὴ ἄνδρες ἐν τῷ πολέμῳ τῷδε ἐκ τῆς Ἀθηναίων πόλεως διεφθάρησαν· ἀπέθανε δὲ καὶ ὁ ἕτερος στρατηγὸς Προκλῆς.

SECTION 3.98.5
τοὺς δὲ νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀνελόμενοι παρὰ τῶν Αἰτωλῶν καὶ ἀναχωρήσαντες ἐς Ναύπακτον ὕστερον ἐς τὰς Ἀθήνας ταῖς ναυσὶν ἐκομίσθησαν. Δημοσθένης δὲ περὶ Ναύπακτον καὶ τὰ χωρία ταῦτα ὑπελείφθη, τοῖς πεπραγμένοις φοβούμενος τοὺς Ἀθηναίους.

CHAPTER 3.99

SECTION 3.99.1
κατὰ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους καὶ οἱ περὶ Σικελίαν Ἀθηναῖοι πλεύσαντες ἐς τὴν Λοκρίδα ἐν ἀποβάσει τέ τινι τοὺς προσβοηθήσαντας Λοκρῶν ἐκράτησαν καὶ περιπόλιον αἱροῦσιν ὃ ἦν ἐπὶ τῷ Ἄληκι ποταμῷ.

CHAPTER 3.100

SECTION 3.100.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους Αἰτωλοὶ προπέμψαντες πρότερον ἔς τε Κόρινθον καὶ ἐς Λακεδαίμονα πρέσβεις, Τόλοφόν τε τὸν Ὀφιονέα καὶ Βοριάδην τὸν Εὐρυτᾶνα καὶ Τείσανδρον τὸν Ἀποδωτόν, πείθουσιν ὥστε σφίσι πέμψαι στρατιὰν ἐπὶ Ναύπακτον διὰ τὴν τῶν Ἀθηναίων ἐπαγωγήν.

SECTION 3.100.2
καὶ ἐξέπεμψαν Λακεδαιμόνιοι περὶ τὸ φθινόπωρον τρισχιλίους ὁπλίτας τῶν ξυμμάχων. τούτων ἦσαν πεντακόσιοι ἐξ Ἡρακλείας τῆς ἐν Τραχῖνι πόλεως τότε νεοκτίστου οὔσης· Σπαρτιάτης δ’ ἦρχεν Εὐρύλοχος τῆς στρατιᾶς, καὶ ξυνηκολούθουν αὐτῷ Μακάριος καὶ Μενεδάϊος οἱ Σπαρτιᾶται.

CHAPTER 3.101

SECTION 3.101.1
ξυλλεγέντος δὲ τοῦ στρατεύματος ἐς Δελφοὺς ἐπεκηρυκεύετο Εὐρύλοχος Λοκροῖς τοῖς Ὀζόλαις· διὰ τούτων γὰρ ἡ ὁδὸς ἦν ἐς Ναύπακτον, καὶ ἅμα τῶν Ἀθηναίων ἐβούλετο ἀποστῆσαι αὐτούς.

SECTION 3.101.2
ξυνέπρασσον δὲ μάλιστα αὐτῷ τῶν Λοκρῶν Ἀμφισσῆς διὰ τὸ τῶν Φωκέων ἔχθος δεδιότες· καὶ αὐτοὶ πρῶτοι δόντες ὁμήρους καὶ τοὺς ἄλλους ἔπεισαν δοῦναι φοβουμένους τὸν ἐπιόντα στρατόν, πρῶτον μὲν οὖν τοὺς ὁμόρους αὐτοῖς Μυονέας (ταύτῃ γὰρ δυσεσβολώτατος ἡ Λοκρίς), ἔπειτα Ἰπνέας καὶ Μεσσαπίους καὶ Τριταιέας καὶ Χαλαίους καὶ Τολοφωνίους καὶ Ἡσσίους καὶ Οἰανθέας. οὗτοι καὶ ξυνεστράτευον πάντες. Ὀλπαῖοι δὲ ὁμήρους μὲν ἔδοσαν, ἠκολούθουν δὲ οὔ· καὶ Ὑαῖοι οὐκ ἔδοσαν ὁμήρους πρὶν αὐτῶν εἷλον κώμην Πόλιν ὄνομα ἔχουσαν.

CHAPTER 3.102

SECTION 3.102.1
ἐπειδὴ δὲ παρεσκεύαστο πάντα καὶ τοὺς ὁμήρους κατέθετο ἐς Κυτίνιον τὸ Δωρικόν, ἐχώρει τῷ στρατῷ ἐπὶ τὴν Ναύπακτον διὰ τῶν Λοκρῶν, καὶ πορευόμενος Οἰνεῶνα αἱρεῖ αὐτῶν καὶ Εὐπάλιον· οὐ γὰρ προσεχώρησαν.

SECTION 3.102.2
γενόμενοι δ’ ἐν τῇ Ναυπακτίᾳ καὶ οἱ Αἰτωλοὶ ἅμα ἤδη προσβεβοηθηκότες ἐδῄουν τὴν γῆν καὶ τὸ προάστειον ἀτείχιστον ὂν εἷλον· ἐπί τε Μολύκρειον ἐλθόντες τὴν Κορινθίων μὲν ἀποικίαν, Ἀθηναίων δὲ ὑπήκοον, αἱροῦσιν.

SECTION 3.102.3
Δημοσθένης δὲ ὁ Ἀθηναῖος (ἔτι γὰρ ἐτύγχανεν ὢν μετὰ τὰ ἐκ τῆς Αἰτωλίας περὶ Ναύπακτον) προαισθόμενος τοῦ στρατοῦ καὶ δείσας περὶ αὐτῆς, ἐλθὼν πείθει Ἀκαρνᾶνας, χαλεπῶς διὰ τὴν ἐκ τῆς Λευκάδος ἀναχώρησιν, βοηθῆσαι Ναυπάκτῳ.

SECTION 3.102.4
καὶ πέμπουσι μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ τῶν νεῶν χιλίους ὁπλίτας, οἳ ἐσελθόντες περιεποίησαν τὸ χωρίον· δεινὸν γὰρ ἦν μὴ μεγάλου ὄντος τοῦ τείχους, ὀλίγων δὲ τῶν ἀμυνομένων, οὐκ ἀντίσχωσιν.

SECTION 3.102.5
Εὐρύλοχος δὲ καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ ὡς ᾔσθοντο τὴν στρατιὰν ἐσεληλυθυῖαν καὶ ἀδύνατον ὂν τὴν πόλιν βίᾳ ἑλεῖν, ἀνεχώρησαν οὐκ ἐπὶ Πελοποννήσου, ἀλλ’ ἐς τὴν Αἰολίδα τὴν νῦν καλουμένην Καλυδῶνα καὶ Πλευρῶνα καὶ ἐς τὰ ταύτῃ χωρία καὶ ἐς Πρόσχιον τῆς Αἰτωλίας.

SECTION 3.102.6
οἱ γὰρ Ἀμπρακιῶται ἐλθόντες πρὸς αὐτοὺς πείθουσιν ὥστε μετὰ σφῶν Ἄργει τε τῷ Ἀμφιλοχικῷ καὶ Ἀμφιλοχίᾳ τῇ ἄλλῃ ἐπιχειρῆσαι καὶ Ἀκαρνανίᾳ ἅμα, λέγοντες ὅτι, ἢν τούτων κρατήσωσι, πᾶν τὸ ἠπειρωτικὸν Λακεδαιμονίοις ξύμμαχον καθεστήξει.

SECTION 3.102.7
καὶ ὁ μὲν Εὐρύλοχος πεισθεὶς καὶ τοὺς Αἰτωλοὺς ἀφεὶς ἡσύχαζε τῷ στρατῷ περὶ τοὺς χώρους τούτους, ἕως τοῖς Ἀμπρακιώταις ἐκστρατευσαμένοις περὶ τὸ Ἄργος δέοι βοηθεῖν. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 3.103

SECTION 3.103.1
οἱ δ’ ἐν τῇ Σικελίᾳ Ἀθηναῖοι τοῦ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος ἐπελθόντες μετὰ τῶν Ἑλλήνων ξυμμάχων καὶ ὅσοι Σικελῶν κατὰ κράτος ἀρχόμενοι ὑπὸ Συρακοσίων καὶ ξύμμαχοι ὄντες ἀποστάντες αὐτοῖς [ἀπὸ Συρακοσίων] ξυνεπολέμουν, ἐπ᾽ Ἴνησσαν τὸ Σικελικὸν πόλισμα, οὗ τὴν ἀκρόπολιν Συρακόσιοι εἶχον, προσέβαλον, καὶ ὡς οὐκ ἐδύναντο ἑλεῖν, ἀπῇσαν.

SECTION 3.103.2
ἐν δὲ τῇ ἀναχωρήσει ὑστέροις Ἀθηναίων τοῖς ξυμμάχοις ἀναχωροῦσιν ἐπιτίθενται οἱ ἐκ τοῦ τειχίσματος Συρακόσιοι, καὶ προσπεσόντες τρέπουσί τε μέρος τι τοῦ στρατοῦ καὶ ἀπέκτειναν οὐκ ὀλίγους.

SECTION 3.103.3
καὶ μετὰ τοῦτο ἀπὸ τῶν νεῶν ὁ Λάχης καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐς τὴν Λοκρίδα ἀποβάσεις τινὰς ποιησάμενοι κατὰ τὸν Καϊκῖνον ποταμὸν τοὺς προσβοηθοῦντας Λοκρῶν μετὰ Προξένου τοῦ Καπάτωνος ὡς τριακοσίους μάχῃ ἐκράτησαν καὶ ὅπλα λαβόντες ἀπεχώρησαν.

CHAPTER 3.104

SECTION 3.104.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος καὶ Δῆλον ἐκάθηραν Ἀθηναῖοι κατὰ χρησμὸν δή τινα. ἐκάθηρε μὲν γὰρ καὶ Πεισίστρατος ὁ τύραννος πρότερον αὐτήν, οὐχ ἅπασαν, ἀλλ’ ὅσον ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ ἐφεωρᾶτο τῆς νήσου· τότε δὲ πᾶσα ἐκαθάρθη τοιῷδε τρόπῳ.

SECTION 3.104.2
θῆκαι ὅσαι ἦσαν τῶν τεθνεώτων ἐν Δήλῳ, πάσας ἀνεῖλον, καὶ τὸ λοιπὸν προεῖπον μήτε ἐναποθνῄσκειν ἐν τῇ νήσῳ μήτε ἐντίκτειν, ἀλλ’ ἐς τὴν Ῥήνειαν διακομίζεσθαι. ἀπέχει δὲ ἡ Ῥήνεια τῆς Δήλου οὕτως ὀλίγον ὥστε Πολυκράτης ὁ Σαμίων τύραννος ἰσχύσας τινὰ χρόνον ναυτικῷ καὶ τῶν τε ἄλλων νήσων ἄρξας καὶ τὴν Ῥήνειαν ἑλὼν ἀνέθηκε τῷ Ἀπόλλωνι τῷ Δηλίῳ ἁλύσει δήσας πρὸς τὴν Δῆλον. καὶ τὴν πεντετηρίδα τότε πρῶτον μετὰ τὴν κάθαρσιν ἐποίησαν οἱ Ἀθηναῖοι τὰ Δήλια.

SECTION 3.104.3
ἦν δέ ποτε καὶ τὸ πάλαι μεγάλη ξύνοδος ἐς τὴν Δῆλον τῶν Ἰώνων τε καὶ περικτιόνων νησιωτῶν· ξύν τε γὰρ γυναιξὶ καὶ παισὶν ἐθεώρουν, ὥσπερ νῦν ἐς τὰ Ἐφέσια Ἴωνες, καὶ ἀγὼν ἐποιεῖτο αὐτόθι καὶ γυμνικὸς καὶ μουσικός, χορούς τε ἀνῆγον αἱ πόλεις.

SECTION 3.104.4
δηλοῖ δὲ μάλιστα Ὅμηρος ὅτι τοιαῦτα ἦν ἐν τοῖς ἔπεσι τοῖσδε, ἅ ἐστιν ἐκ προοιμίου Ἀπόλλωνος· / ἀλλ’ ὅτε Δήλῳ, Φοῖβε, μάλιστά γε θυμὸν ἐτέρφθης, / ἔνθα τοι ἑλκεχίτωνες Ἰάονες ἠγερέθονται / σὺν σφοῖσιν τεκέεσσι γυναιξί τε σὴν ἐς ἀγυιάν· / ἔνθα σε πυγμαχίῃ τε καὶ ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇ / μνησάμενοι τέρπουσιν, ὅταν καθέσωσιν ἀγῶνα.

SECTION 3.104.5
ὅτι δὲ καὶ μουσικῆς ἀγὼν ἦν καὶ ἀγωνιούμενοι ἐφοίτων ἐν τοῖσδε αὖ δηλοῖ, ἅ ἐστιν ἐκ τοῦ αὐτοῦ προοιμίου· τὸν γὰρ Δηλιακὸν χορὸν τῶν γυναικῶν ὑμνήσας ἐτελεύτα τοῦ ἐπαίνου ἐς τάδε τὰ ἔπη, ἐν οἷς καὶ ἑαυτοῦ ἐπεμνήσθη· / ἀλλ’ ἄγεθ᾽, ἱλήκοι μὲν Ἀπόλλων Ἀρτέμιδι ξύν, / χαίρετε δ’ ὑμεῖς πᾶσαι. ἐμεῖο δὲ καὶ μετόπισθε / μνήσασθ᾽, ὁππότε κέν τις ἐπιχθονίων ἀνθρώπων / ἐνθάδ’ ἀνείρηται ταλαπείριος ἄλλος ἐπελθών· / ‘ὦ κοῦραι, τίς δ’ ὔμμιν ἀνὴρ ἥδιστος ἀοιδῶν / ἐνθάδε πωλεῖται, καὶ τέῳ τέρπεσθε μάλιστα;’ / ὑμεῖς δ’ εὖ μάλα πᾶσαι ὑποκρίνασθαι ἀφήμως· / ‘τυφλὸς ἀνήρ, οἰκεῖ δὲ Χίῳ ἔνι παιπαλοέσσῃ.’

SECTION 3.104.6
τοσαῦτα μὲν Ὅμηρος ἐτεκμηρίωσεν ὅτι ἦν καὶ τὸ πάλαι μεγάλη ξύνοδος καὶ ἑορτὴ ἐν τῇ Δήλῳ· ὕστερον δὲ τοὺς μὲν χοροὺς οἱ νησιῶται καὶ οἱ Ἀθηναῖοι μεθ’ ἱερῶν ἔπεμπον, τὰ δὲ περὶ τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰ πλεῖστα κατελύθη ὑπὸ ξυμφορῶν, ὡς εἰκός, πρὶν δὴ οἱ Ἀθηναῖοι τότε τὸν ἀγῶνα ἐποίησαν καὶ ἱπποδρομίας, ὃ πρότερον οὐκ ἦν.

CHAPTER 3.105

SECTION 3.105.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος Ἀμπρακιῶται, ὥσπερ ὑποσχόμενοι Εὐρυλόχῳ τὴν στρατιὰν κατέσχον, ἐκστρατεύονται ἐπὶ Ἄργος τὸ Ἀμφιλοχικὸν τρισχιλίοις ὁπλίταις, καὶ ἐσβαλόντες ἐς τὴν Ἀργείαν καταλαμβάνουσιν Ὄλπας, τεῖχος ἐπὶ λόφου ἰσχυρὸν πρὸς τῇ θαλάσσῃ, ὅ ποτε Ἀκαρνᾶνες τειχισάμενοι κοινῷ δικαστηρίῳ ἐχρῶντο· ἀπέχει δὲ ἀπὸ τῆς Ἀργείων πόλεως ἐπιθαλασσίας οὔσης πέντε καὶ εἴκοσι σταδίους μάλιστα.

SECTION 3.105.2
οἱ δὲ Ἀκαρνᾶνες οἱ μὲν ἐς Ἄργος ξυνεβοήθουν, οἱ δὲ τῆς Ἀμφιλοχίας ἐν τούτῳ τῷ χωρίῳ ὃ Κρῆναι καλεῖται, φυλάσσοντες τοὺς μετὰ Εὐρυλόχου Πελοποννησίους μὴ λάθωσι πρὸς τοὺς Ἀμπρακιώτας διελθόντες, ἐστρατοπεδεύσαντο.

SECTION 3.105.3
πέμπουσι δὲ καὶ ἐπὶ Δημοσθένη τὸν ἐς τὴν Αἰτωλίαν Ἀθηναίων στρατηγήσαντα, ὅπως σφίσιν ἡγεμὼν γίγνηται, καὶ ἐπὶ τὰς εἴκοσι ναῦς Ἀθηναίων αἳ ἔτυχον περὶ Πελοπόννησον οὖσαι, ὧν ἦρχεν Ἀριστοτέλης τε ὁ Τιμοκράτους καὶ Ἱεροφῶν ὁ Ἀντιμνήστου.

SECTION 3.105.4
ἀπέστειλαν δὲ καὶ ἄγγελον οἱ περὶ τὰς Ὄλπας Ἀμπρακιῶται ἐς τὴν πόλιν κελεύοντες σφίσι βοηθεῖν πανδημεί, δεδιότες μὴ οἱ μετ’ Εὐρυλόχου οὐ δύνωνται διελθεῖν τοὺς Ἀκαρνᾶνας καὶ σφίσιν ἢ μονωθεῖσιν ἡ μάχη γένηται ἢ ἀναχωρεῖν βουλομένοις οὐκ ᾖ ἀσφαλές.

CHAPTER 3.106

SECTION 3.106.1
οἱ μὲν οὖν μετ’ Εὐρυλόχου Πελοποννήσιοι ὡς ᾔσθοντο τοὺς ἐν Ὄλπαις Ἀμπρακιώτας ἥκοντας, ἄραντες ἐκ τοῦ Προσχίου ἐβοήθουν κατὰ τάχος, καὶ διαβάντες τὸν Ἀχελῷον ἐχώρουν δι’ Ἀκαρνανίας οὔσης ἐρήμου διὰ τὴν ἐς Ἄργος βοήθειαν, ἐν δεξιᾷ μὲν ἔχοντες τὴν Στρατίων πόλιν καὶ τὴν φρουρὰν αὐτῶν, ἐν ἀριστερᾷ δὲ τὴν ἄλλην Ἀκαρνανίαν.

SECTION 3.106.2
καὶ διελθόντες τὴν Στρατίων γῆν ἐχώρουν διὰ τῆς Φυτίας καὶ αὖθις Μεδεῶνος παρ᾽ ἔσχατα, ἔπειτα διὰ Λιμναίας· καὶ ἐπέβησαν τῆς Ἀγραίων, οὐκέτι Ἀκαρνανίας, φιλίας δὲ σφίσιν.

SECTION 3.106.3
λαβόμενοι δὲ τοῦ Θυάμου ὄρους, ὅ ἐστιν Ἀγραϊκόν, ἐχώρουν δι’ αὐτοῦ καὶ κατέβησαν ἐς τὴν Ἀργείαν νυκτὸς ἤδη, καὶ διεξελθόντες μεταξὺ τῆς τε Ἀργείων πόλεως καὶ τῆς ἐπὶ Κρήναις Ἀκαρνάνων φυλακῆς ἔλαθον καὶ προσέμειξαν τοῖς ἐν Ὄλπαις Ἀμπρακιώταις.

CHAPTER 3.107

SECTION 3.107.1
γενόμενοι δὲ ἁθρόοι ἅμα τῇ ἡμέρᾳ καθίζουσιν ἐπὶ τὴν Μητρόπολιν καλουμένην καὶ στρατόπεδον ἐποιήσαντο. Ἀθηναῖοι δὲ ταῖς εἴκοσι ναυσὶν οὐ πολλῷ ὕστερον παραγίγνονται ἐς τὸν Ἀμπρακικὸν κόλπον βοηθοῦντες τοῖς Ἀργείοις, καὶ Δημοσθένης Μεσσηνίων μὲν ἔχων διακοσίους ὁπλίτας, ἑξήκοντα δὲ τοξότας Ἀθηναίων.

SECTION 3.107.2
καὶ αἱ μὲν νῆες περὶ τὰς Ὄλπας τὸν λόφον ἐκ θαλάσσης ἐφώρμουν· οἱ δὲ Ἀκαρνᾶνες καὶ Ἀμφιλόχων ὀλίγοι (οἱ γὰρ πλείους ὑπὸ Ἀμπρακιωτῶν βίᾳ κατείχοντο) ἐς τὸ Ἄργος ἤδη ξυνεληλυθότες παρεσκευάζοντο ὡς μαχούμενοι τοῖς ἐναντίοις, καὶ ἡγεμόνα τοῦ παντὸς ξυμμαχικοῦ αἱροῦνται Δημοσθένη μετὰ τῶν σφετέρων στρατηγῶν.

SECTION 3.107.3
ὁ δὲ προσαγαγὼν ἐγγὺς τῆς Ὄλπης ἐστρατοπεδεύσατο, χαράδρα δ’ αὐτοὺς μεγάλη διεῖργεν. καὶ ἡμέρας μὲν πέντε ἡσύχαζον, τῇ δ’ ἕκτῃ ἐτάσσοντο ἀμφότεροι ὡς ἐς μάχην. καὶ (μεῖζον γὰρ ἐγένετο καὶ περιέσχε τὸ τῶν Πελοποννησίων στρατόπεδον) ὁ Δημοσθένης δείσας μὴ κυκλωθῇ λοχίζει ἐς ὁδόν τινα κοίλην καὶ λοχμώδη ὁπλίτας καὶ ψιλοὺς ξυναμφοτέρους ἐς τετρακοσίους, ὅπως κατὰ τὸ ὑπερέχον τῶν ἐναντίων ἐν τῇ ξυνόδῳ αὐτῇ ἐξαναστάντες οὗτοι κατὰ νώτου γίγνωνται.

SECTION 3.107.4
ἐπεὶ δὲ παρεσκεύαστο ἀμφοτέροις, ᾖσαν ἐς χεῖρας, Δημοσθένης μὲν τὸ δεξιὸν κέρας ἔχων μετὰ Μεσσηνίων καὶ Ἀθηναίων ὀλίγων, τὸ δὲ ἄλλο Ἀκαρνᾶνες ὡς ἕκαστοι τεταγμένοι ἐπεῖχον, καὶ Ἀμφιλόχων οἱ παρόντες ἀκοντισταί, Πελοποννήσιοι δὲ καὶ Ἀμπρακιῶται ἀναμὶξ τεταγμένοι πλὴν Μαντινέων· οὗτοι δὲ ἐν τῷ εὐωνύμῳ μᾶλλον καὶ οὐ τὸ κέρας ἄκρον ἔχοντες ἁθρόοι ἦσαν, ἀλλ’ Εὐρύλοχος ἔσχατον εἶχε τὸ εὐώνυμον καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ, κατὰ Μεσσηνίους καὶ Δημοσθένη.

CHAPTER 3.108

SECTION 3.108.1
ὡς δ’ ἐν χερσὶν ἤδη ὄντες περιέσχον τῷ κέρᾳ οἱ Πελοποννήσιοι καὶ ἐκυκλοῦντο τὸ δεξιὸν τῶν ἐναντίων, οἱ ἐκ τῆς ἐνέδρας Ἀκαρνᾶνες ἐπιγενόμενοι αὐτοῖς κατὰ νώτου προσπίπτουσί τε καὶ τρέπουσιν, ὥστε μήτε ἐς ἀλκὴν ὑπομεῖναι φοβηθέντας τε ἐς φυγὴν καὶ τὸ πλέον τοῦ στρατεύματος καταστῆσαι· ἐπειδὴ γὰρ εἶδον τὸ κατ’ Εὐρύλοχον καὶ ὃ κράτιστον ἦν διαφθειρόμενον, πολλῷ μᾶλλον ἐφοβοῦντο. καὶ οἱ Μεσσήνιοι ὄντες ταύτῃ μετὰ τοῦ Δημοσθένους τὸ πολὺ τοῦ ἔργου ἐπεξῆλθον.

SECTION 3.108.2
οἱ δὲ Ἀμπρακιῶται καὶ οἱ κατὰ τὸ δεξιὸν κέρας ἐνίκων τὸ καθ’ ἑαυτοὺς καὶ πρὸς τὸ Ἄργος ἀπεδίωξαν· καὶ γὰρ μαχιμώτατοι τῶν περὶ ἐκεῖνα τὰ χωρία τυγχάνουσιν ὄντες.

SECTION 3.108.3
ἐπαναχωροῦντες δὲ ὡς ἑώρων τὸ πλέον νενικημένον καὶ οἱ ἄλλοι Ἀκαρνᾶνες σφίσι προσέκειντο, χαλεπῶς διεσῴζοντο ἐς τὰς Ὄλπας, καὶ πολλοὶ ἀπέθανον αὐτῶν, ἀτάκτως καὶ οὐδενὶ κόσμῳ προσπίπτοντες πλὴν Μαντινέων· οὗτοι δὲ μάλιστα ξυντεταγμένοι παντὸς τοῦ στρατοῦ ἀνεχώρησαν. καὶ ἡ μὲν μάχη ἐτελεύτα ἐς ὀψέ.

CHAPTER 3.109

SECTION 3.109.1
Μενεδάϊος δὲ τῇ ὑστεραίᾳ Εὐρυλόχου τεθνεῶτος καὶ Μακαρίου αὐτὸς παρειληφὼς τὴν ἀρχὴν καὶ ἀπορῶν μεγάλης ἥσσης γεγενημένης ὅτῳ τρόπῳ ἢ μένων πολιορκήσεται ἔκ τε γῆς καὶ ἐκ θαλάσσης ταῖς Ἀττικαῖς ναυσὶν ἀποκεκλῃμένος ἢ καὶ ἀναχωρῶν διασωθήσεται, προσφέρει λόγον περὶ σπονδῶν καὶ ἀναχωρήσεως Δημοσθένει καὶ τοῖς Ἀκαρνάνων στρατηγοῖς, καὶ περὶ νεκρῶν ἅμα ἀναιρέσεως.

SECTION 3.109.2
οἱ δὲ νεκροὺς μὲν ἀπέδοσαν καὶ τροπαῖον αὐτοὶ ἔστησαν καὶ τοὺς ἑαυτῶν τριακοσίους μάλιστα ἀποθανόντας ἀνείλοντο, ἀναχώρησιν δὲ ἐκ μὲν τοῦ προφανοῦς οὐκ ἐσπείσαντο ἅπασι, κρύφα δὲ Δημοσθένης μετὰ τῶν ξυστρατήγων Ἀκαρνάνων σπένδονται Μαντινεῦσι καὶ Μενεδαΐῳ καὶ τοῖς ἄλλοις ἄρχουσι τῶν Πελοποννησίων καὶ ὅσοι αὐτῶν ἦσαν ἀξιολογώτατοι ἀποχωρεῖν κατὰ τάχος, βουλόμενος ψιλῶσαι τοὺς Ἀμπρακιώτας τε καὶ τὸν μισθοφόρον ὄχλον [τὸν ξενικόν], μάλιστα δὲ Λακεδαιμονίους καὶ Πελοποννησίους διαβαλεῖν ἐς τοὺς ἐκείνῃ χρῄζων Ἕλληνας ὡς καταπροδόντες τὸ ἑαυτῶν προυργιαίτερον ἐποιήσαντο.

SECTION 3.109.3
καὶ οἱ μὲν τούς τε νεκροὺς ἀνείλοντο καὶ διὰ τάχους ἔθαπτον, ὥσπερ ὑπῆρχε, καὶ τὴν ἀποχώρησιν κρύφα οἷς ἐδέδοτο ἐπεβούλευον·

CHAPTER 3.110

SECTION 3.110.1
τῷ δὲ Δημοσθένει καὶ τοῖς Ἀκαρνᾶσιν ἀγγέλλεται τοὺς Ἀμπρακιώτας τοὺς ἐκ τῆς πόλεως πανδημεὶ κατὰ τὴν πρώτην ἐκ τῶν Ὀλπῶν ἀγγελίαν ἐπιβοηθεῖν διὰ τῶν Ἀμφιλόχων, βουλομένους τοῖς ἐν Ὄλπαις ξυμμεῖξαι, εἰδότας οὐδὲν τῶν γεγενημένων.

SECTION 3.110.2
καὶ πέμπει εὐθὺς τοῦ στρατοῦ μέρος τι τὰς ὁδοὺς προλοχιοῦντας καὶ τὰ καρτερὰ προκαταληψομένους, καὶ τῇ ἄλλῃ στρατιᾷ ἅμα παρεσκευάζετο βοηθεῖν ἐπ’ αὐτούς.

CHAPTER 3.111

SECTION 3.111.1
ἐν τούτῳ δ’ οἱ Μαντινῆς καὶ οἷς ἔσπειστο πρόφασιν ἐπὶ λαχανισμὸν καὶ φρυγάνων ξυλλογὴν ἐξελθόντες ὑπαπῇσαν κατ’ ὀλίγους, ἅμα ξυλλέγοντες ἐφ’ ἃ ἐξῆλθον δῆθεν· προκεχωρηκότες δὲ ἤδη ἄπωθεν τῆς Ὄλπης θᾶσσον ἀπεχώρουν.

SECTION 3.111.2
οἱ δ’ Ἀμπρακιῶται καὶ οἱ ἄλλοι, ὅσοι † μὲν ἐτύγχανον οὕτως † ἁθρόοι ξυνεξελθόντες, ὡς ἔγνωσαν ἀπιόντας, ὥρμησαν καὶ αὐτοὶ καὶ ἔθεον δρόμῳ, ἐπικαταλαβεῖν βουλόμενοι.

SECTION 3.111.3
οἱ δὲ Ἀκαρνᾶνες τὸ μὲν πρῶτον καὶ πάντας ἐνόμισαν ἀπιέναι ἀσπόνδους ὁμοίως καὶ τοὺς Πελοποννησίους ἐπεδίωκον, καί τινας αὐτῶν τῶν στρατηγῶν κωλύοντας καὶ φάσκοντας ἐσπεῖσθαι αὐτοῖς ἠκόντισέ τις, νομίσας καταπροδίδοσθαι σφᾶς· ἔπειτα μέντοι τοὺς μὲν Μαντινέας καὶ τοὺς Πελοποννησίους ἀφίεσαν, τοὺς δ’ Ἀμπρακιώτας ἔκτεινον.

SECTION 3.111.4
καὶ ἦν πολλὴ ἔρις καὶ ἄγνοια εἴτε Ἀμπρακιώτης τίς ἐστιν εἴτε Πελοποννήσιος. καὶ ἐς διακοσίους μέν τινας αὐτῶν ἀπέκτειναν· οἱ δ’ ἄλλοι διέφυγον ἐς τὴν Ἀγραΐδα ὅμορον οὖσαν, καὶ Σαλύνθιος αὐτοὺς ὁ βασιλεὺς τῶν Ἀγραίων φίλος ὢν ὑπεδέξατο.

CHAPTER 3.112

SECTION 3.112.1
οἱ δ’ ἐκ τῆς πόλεως Ἀμπρακιῶται ἀφικνοῦνται ἐπ᾽ Ἰδομενήν. ἐστὸν δὲ δύο λόφω ἡ Ἰδομενὴ ὑψηλώ· τούτοιν τὸν μὲν μείζω νυκτὸς ἐπιγενομένης οἱ προαποσταλέντες ὑπὸ τοῦ Δημοσθένους ἀπὸ τοῦ στρατοπέδου ἔλαθόν τε καὶ ἔφθασαν προκαταλαβόντες (τὸν δ’ ἐλάσσω ἔτυχον οἱ Ἀμπρακιῶται προαναβάντες) καὶ ηὐλίσαντο.

SECTION 3.112.2
ὁ δὲ Δημοσθένης δειπνήσας ἐχώρει καὶ τὸ ἄλλο στράτευμα ἀπὸ ἑσπέρας εὐθύς, αὐτὸς μὲν τὸ ἥμισυ ἔχων ἐπὶ τῆς ἐσβολῆς, τὸ δ’ ἄλλο διὰ τῶν Ἀμφιλοχικῶν ὀρῶν.

SECTION 3.112.3
καὶ ἅμα ὄρθρῳ ἐπιπίπτει τοῖς Ἀμπρακιώταις ἔτι ἐν ταῖς εὐναῖς καὶ οὐ προῃσθημένοις τὰ γεγενημένα, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον νομίσασι τοὺς ἑαυτῶν εἶναι·

SECTION 3.112.4
καὶ γὰρ τοὺς Μεσσηνίους πρώτους ἐπίτηδες ὁ Δημοσθένης προύταξε καὶ προσαγορεύειν ἐκέλευε, Δωρίδα τε γλῶσσαν ἱέντας καὶ τοῖς προφύλαξι πίστιν παρεχομένους, ἅμα δὲ καὶ οὐ καθορωμένους τῇ ὄψει νυκτὸς ἔτι οὔσης.

SECTION 3.112.5
ὡς οὖν ἐπέπεσε τῷ στρατεύματι αὐτῶν, τρέπουσι, καὶ τοὺς μὲν πολλοὺς αὐτοῦ διέφθειραν, οἱ δὲ λοιποὶ κατὰ τὰ ὄρη ἐς φυγὴν ὥρμησαν.

SECTION 3.112.6
προκατειλημμένων δὲ τῶν ὁδῶν, καὶ ἅμα τῶν μὲν Ἀμφιλόχων ἐμπείρων ὄντων τῆς ἑαυτῶν γῆς καὶ ψιλῶν πρὸς ὁπλίτας, τῶν δὲ ἀπείρων καὶ ἀνεπιστημόνων ὅπῃ τράπωνται, ἐσπίπτοντες ἔς τε χαράδρας καὶ τὰς προλελοχισμένας ἐνέδρας διεφθείροντο.

SECTION 3.112.7
καὶ ἐς πᾶσαν ἰδέαν χωρήσαντες τῆς φυγῆς ἐτράποντό τινες καὶ ἐς τὴν θάλασσαν οὐ πολὺ ἀπέχουσαν, καὶ ὡς εἶδον τὰς Ἀττικὰς ναῦς παραπλεούσας ἅμα τοῦ ἔργου τῇ ξυντυχίᾳ, προσένευσαν, ἡγησάμενοι ἐν τῷ αὐτίκα φόβῳ κρεῖσσον εἶναι σφίσιν ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς ναυσίν, εἰ δεῖ, διαφθαρῆναι ἢ ὑπὸ τῶν βαρβάρων καὶ ἐχθίστων Ἀμφιλόχων.

SECTION 3.112.8
οἱ μὲν οὖν Ἀμπρακιῶται τοιούτῳ τρόπῳ κακωθέντες ὀλίγοι ἀπὸ πολλῶν ἐσώθησαν ἐς τὴν πόλιν· Ἀκαρνᾶνες δὲ σκυλεύσαντες τοὺς νεκροὺς καὶ τροπαῖα στήσαντες ἀπεχώρησαν ἐς Ἄργος.

CHAPTER 3.113

SECTION 3.113.1
καὶ αὐτοῖς τῇ ὑστεραίᾳ ἦλθε κῆρυξ ἀπὸ τῶν ἐς Ἀγραίους καταφυγόντων ἐκ τῆς Ὄλπης Ἀμπρακιωτῶν, ἀναίρεσιν αἰτήσων τῶν νεκρῶν οὓς ἀπέκτειναν ὕστερον τῆς πρώτης μάχης, ὅτε μετὰ τῶν Μαντινέων καὶ τῶν ὑποσπόνδων ξυνεξῇσαν ἄσπονδοι.

SECTION 3.113.2
ἰδὼν δ’ ὁ κῆρυξ τὰ ὅπλα τῶν ἀπὸ τῆς πόλεως Ἀμπρακιωτῶν ἐθαύμαζε τὸ πλῆθος· οὐ γὰρ ᾔδει τὸ πάθος, ἀλλ’ ᾤετο τῶν μετὰ σφῶν εἶναι.

SECTION 3.113.3
καί τις αὐτὸν ἤρετο ὅτι θαυμάζοι καὶ ὁπόσοι αὐτῶν τεθνᾶσιν, οἰόμενος αὖ ὁ ἐρωτῶν εἶναι τὸν κήρυκα ἀπὸ τῶν ἐν Ἰδομεναῖς. ὁ δ’ ἔφη διακοσίους μάλιστα. ὑπολαβὼν δ’ ὁ ἐρωτῶν εἶπεν ‘οὔκουν τὰ ὅπλα ταυτὶ φαίνεται,

SECTION 3.113.4
ἀλλὰ πλέον ἢ χιλίων.’ αὖθις δὲ εἶπεν ἐκεῖνος ‘οὐκ ἄρα τῶν μεθ’ ἡμῶν μαχομένων ἐστίν.’ ὁ δ’ ἀπεκρίνατο ‘εἴπερ γε ὑμεῖς ἐν Ἰδομενῇ χθὲς ἐμάχεσθε.’ ‘ἀλλ’ ἡμεῖς γε οὐδενὶ ἐμαχόμεθα χθές, ἀλλὰ πρῴην ἐν τῇ ἀποχωρήσει.’ ‘καὶ μὲν δὴ τούτοις γε ἡμεῖς χθὲς ἀπὸ τῆς πόλεως βοηθήσασι τῆς Ἀμπρακιωτῶν ἐμαχόμεθα.’

SECTION 3.113.5
ὁ δὲ κῆρυξ ὡς ἤκουσε καὶ ἔγνω ὅτι ἡ ἀπὸ τῆς πόλεως βοήθεια διέφθαρται, ἀνοιμώξας καὶ ἐκπλαγεὶς τῷ μεγέθει τῶν παρόντων κακῶν ἀπῆλθεν εὐθὺς ἄπρακτος καὶ οὐκέτι ἀπῄτει τοὺς νεκρούς.

SECTION 3.113.6
πάθος γὰρ τοῦτο μιᾷ πόλει Ἑλληνίδι ἐν ἴσαις ἡμέραις μέγιστον δὴ τῶν κατὰ τὸν πόλεμον τόνδε ἐγένετο. καὶ ἀριθμὸν οὐκ ἔγραψα τῶν ἀποθανόντων, διότι ἄπιστον τὸ πλῆθος λέγεται ἀπολέσθαι ὡς πρὸς τὸ μέγεθος τῆς πόλεως. Ἀμπρακίαν μέντοι οἶδα ὅτι, εἰ ἐβουλήθησαν Ἀκαρνᾶνες καὶ Ἀμφίλοχοι Ἀθηναίοις καὶ Δημοσθένει πειθόμενοι ἐξελεῖν, αὐτοβοεὶ ἂν εἷλον· νῦν δ’ ἔδεισαν μὴ οἱ Ἀθηναῖοι ἔχοντες αὐτὴν χαλεπώτεροι σφίσι πάροικοι ὦσιν.

CHAPTER 3.114

SECTION 3.114.1
μετὰ δὲ ταῦτα τρίτον μέρος νείμαντες τῶν σκύλων τοῖς Ἀθηναίοις τὰ ἄλλα κατὰ τὰς πόλεις διείλοντο. καὶ τὰ μὲν τῶν Ἀθηναίων πλέοντα ἑάλω, τὰ δὲ νῦν ἀνακείμενα ἐν τοῖς Ἀττικοῖς ἱεροῖς Δημοσθένει ἐξῃρέθησαν τριακόσιαι πανοπλίαι, καὶ ἄγων αὐτὰς κατέπλευσεν· καὶ ἐγένετο ἅμα αὐτῷ μετὰ τὴν ἐκ τῆς Αἰτωλίας ξυμφορὰν ἀπὸ ταύτης τῆς πράξεως ἀδεεστέρα ἡ κάθοδος.

SECTION 3.114.2
ἀπῆλθον δὲ καὶ οἱ ἐν ταῖς εἴκοσι ναυσὶν Ἀθηναῖοι ἐς Ναύπακτον. Ἀκαρνᾶνες δὲ καὶ Ἀμφίλοχοι ἀπελθόντων Ἀθηναίων καὶ Δημοσθένους τοῖς ὡς Σαλύνθιον καὶ Ἀγραίους καταφυγοῦσιν Ἀμπρακιώταις καὶ Πελοποννησίοις ἀναχώρησιν ἐσπείσαντο ἐξ Οἰνιαδῶν, οἷπερ καὶ μετανέστησαν παρὰ Σαλυνθίου.

SECTION 3.114.3
καὶ ἐς τὸν ἔπειτα χρόνον σπονδὰς καὶ ξυμμαχίαν ἐποιήσαντο ἑκατὸν ἔτη Ἀκαρνᾶνες καὶ Ἀμφίλοχοι πρὸς Ἀμπρακιώτας ἐπὶ τοῖσδε, ὥστε μήτε Ἀμπρακιώτας μετὰ Ἀκαρνάνων στρατεύειν ἐπὶ Πελοποννησίους μήτε Ἀκαρνᾶνας μετὰ Ἀμπρακιωτῶν ἐπ’ Ἀθηναίους, βοηθεῖν δὲ τῇ ἀλλήλων, καὶ ἀποδοῦναι Ἀμπρακιώτας ὁπόσα ἢ χωρία ἢ ὁμήρους Ἀμφιλόχων ἔχουσι, καὶ ἐπὶ Ἀνακτόριον μὴ βοηθεῖν πολέμιον ὂν Ἀκαρνᾶσιν.

SECTION 3.114.4
ταῦτα ξυνθέμενοι διέλυσαν τὸν πόλεμον. μετὰ δὲ ταῦτα Κορίνθιοι φυλακὴν ἑαυτῶν ἐς τὴν Ἀμπρακίαν ἀπέστειλαν ἐς τριακοσίους ὁπλίτας καὶ Ξενοκλείδαν τὸν Εὐθυκλέους ἄρχοντα· οἳ κομιζόμενοι χαλεπῶς διὰ τῆς ἠπείρου ἀφίκοντο. τὰ μὲν κατ’ Ἀμπρακίαν οὕτως ἐγένετο.

CHAPTER 3.115

SECTION 3.115.1
οἱ δ’ ἐν τῇ Σικελίᾳ Ἀθηναῖοι τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος ἔς τε τὴν Ἱμεραίαν ἀπόβασιν ἐποιήσαντο ἐκ τῶν νεῶν μετὰ τῶν Σικελῶν τῶν ἄνωθεν ἐσβεβληκότων ἐς τὰ ἔσχατα τῆς Ἱμεραίας, καὶ ἐπὶ τὰς Αἰόλου νήσους ἔπλευσαν.

SECTION 3.115.2
ἀναχωρήσαντες δὲ ἐς Ῥήγιον Πυθόδωρον τὸν Ἰσολόχου Ἀθηναίων στρατηγὸν καταλαμβάνουσιν ἐπὶ τὰς ναῦς διάδοχον ὧν ὁ Λάχης ἦρχεν.

SECTION 3.115.3
οἱ γὰρ ἐν Σικελίᾳ ξύμμαχοι πλεύσαντες ἔπεισαν τοὺς Ἀθηναίους βοηθεῖν σφίσι πλείοσι ναυσίν· τῆς μὲν γὰρ γῆς αὐτῶν οἱ Συρακόσιοι ἐκράτουν, τῆς δὲ θαλάσσης ὀλίγαις ναυσὶν εἰργόμενοι παρεσκευάζοντο ναυτικὸν ξυναγείροντες ὡς οὐ περιοψόμενοι.

SECTION 3.115.4
καὶ ἐπλήρουν ναῦς τεσσαράκοντα οἱ Ἀθηναῖοι ὡς ἀποστελοῦντες αὐτοῖς, ἅμα μὲν ἡγούμενοι θᾶσσον τὸν ἐκεῖ πόλεμον καταλυθήσεσθαι, ἅμα δὲ βουλόμενοι μελέτην τοῦ ναυτικοῦ ποιεῖσθαι.

SECTION 3.115.5
τὸν μὲν οὖν ἕνα τῶν στρατηγῶν ἀπέστειλαν Πυθόδωρον ὀλίγαις ναυσί, Σοφοκλέα δὲ τὸν Σωστρατίδου καὶ Εὐρυμέδοντα τὸν Θουκλέους ἐπὶ τῶν πλειόνων νεῶν ἀποπέμψειν ἔμελλον.

SECTION 3.115.6
ὁ δὲ Πυθόδωρος ἤδη ἔχων τὴν τοῦ Λάχητος τῶν νεῶν ἀρχὴν ἔπλευσε τελευτῶντος τοῦ χειμῶνος ἐπὶ τὸ Λοκρῶν φρούριον ὃ πρότερον Λάχης εἷλε, καὶ νικηθεὶς μάχῃ ὑπὸ τῶν Λοκρῶν ἀπεχώρησεν.

CHAPTER 3.116

SECTION 3.116.1
ἐρρύη δὲ περὶ αὐτὸ τὸ ἔαρ τοῦτο ὁ ῥύαξ τοῦ πυρὸς ἐκ τῆς Αἴτνης, ὥσπερ καὶ πρότερον, καὶ γῆν τινὰ ἔφθειρε τῶν Καταναίων, οἳ ὑπὸ τῇ Αἴτνῃ τῷ ὄρει οἰκοῦσιν, ὅπερ μέγιστόν ἐστιν ὄρος ἐν τῇ Σικελίᾳ.

SECTION 3.116.2
λέγεται δὲ πεντηκοστῷ ἔτει ῥυῆναι τοῦτο μετὰ τὸ πρότερον ῥεῦμα, τὸ δὲ ξύμπαν τρὶς γεγενῆσθαι τὸ ῥεῦμα ἀφ’ οὗ Σικελία ὑπὸ Ἑλλήνων οἰκεῖται.

SECTION 3.116.3
ταῦτα μὲν κατὰ τὸν χειμῶνα τοῦτον ἐγένετο, καὶ ἕκτον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

### Book 4

CHAPTER 4.1

SECTION 4.1.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους περὶ σίτου ἐκβολὴν Συρακοσίων δέκα νῆες πλεύσασαι καὶ Λοκρίδες ἴσαι Μεσσήνην τὴν ἐν Σικελίᾳ κατέλαβον, αὐτῶν ἐπαγαγομένων, καὶ ἀπέστη Μεσσήνη Ἀθηναίων.

SECTION 4.1.2
ἔπραξαν δὲ τοῦτο μάλιστα οἱ μὲν Συρακόσιοι ὁρῶντες προσβολὴν ἔχον τὸ χωρίον τῆς Σικελίας καὶ φοβούμενοι τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἐξ αὐτοῦ ὁρμώμενοί ποτε σφίσι μείζονι παρασκευῇ ἐπέλθωσιν, οἱ δὲ Λοκροὶ κατὰ ἔχθος τὸ Ῥηγίνων, βουλόμενοι ἀμφοτέρωθεν αὐτοὺς καταπολεμεῖν.

SECTION 4.1.3
καὶ ἐσεβεβλήκεσαν ἅμα ἐς τὴν Ῥηγίνων οἱ Λοκροὶ πανστρατιᾷ, ἵνα μὴ ἐπιβοηθῶσι τοῖς Μεσσηνίοις, ἅμα δὲ καὶ ξυνεπαγόντων Ῥηγίνων φυγάδων, οἳ ἦσαν παρ’ αὐτοῖς· τὸ γὰρ Ῥήγιον ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐστασίαζε καὶ ἀδύνατα ἦν ἐν τῷ παρόντι τοὺς Λοκροὺς ἀμύνεσθαι, ᾗ καὶ μᾶλλον ἐπετίθεντο.

SECTION 4.1.4
δῃώσαντες δὲ οἱ μὲν Λοκροὶ τῷ πεζῷ ἀπεχώρησαν, αἱ δὲ νῆες Μεσσήνην ἐφρούρουν· καὶ ἄλλαι αἱ πληρούμεναι ἔμελλον αὐτόσε ἐγκαθορμισάμεναι τὸν πόλεμον ἐντεῦθεν ποιήσεσθαι.

CHAPTER 4.2

SECTION 4.2.1
ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τοῦ ἦρος, πρὶν τὸν σῖτον ἐν ἀκμῇ εἶναι, Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐσέβαλον ἐς τὴν Ἀττικήν (ἡγεῖτο δὲ Ἆγις ὁ Ἀρχιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς), καὶ ἐγκαθεζόμενοι ἐδῄουν τὴν γῆν.

SECTION 4.2.2
Ἀθηναῖοι δὲ τάς τε τεσσαράκοντα ναῦς ἐς Σικελίαν ἀπέστειλαν, ὥσπερ παρεσκευάζοντο, καὶ στρατηγοὺς τοὺς ὑπολοίπους Εὐρυμέδοντα καὶ Σοφοκλέα· Πυθόδωρος γὰρ ὁ τρίτος αὐτῶν ἤδη προαφῖκτο ἐς Σικελίαν.

SECTION 4.2.3
εἶπον δὲ τούτοις καὶ Κερκυραίων ἅμα παραπλέοντας τῶν ἐν τῇ πόλει ἐπιμεληθῆναι, οἳ ἐλῃστεύοντο ὑπὸ τῶν ἐν τῷ ὄρει φυγάδων· καὶ Πελοποννησίων αὐτόσε νῆες ἑξήκοντα παρεπεπλεύκεσαν τοῖς ἐν τῷ ὄρει τιμωροὶ καὶ λιμοῦ ὄντος μεγάλου ἐν τῇ πόλει νομίζοντες κατασχήσειν ῥᾳδίως τὰ πράγματα.

SECTION 4.2.4
Δημοσθένει δὲ ὄντι ἰδιώτῃ μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τὴν ἐξ Ἀκαρνανίας αὐτῷ δεηθέντι εἶπον χρῆσθαι ταῖς ναυσὶ ταύταις, ἢν βούληται, περὶ τὴν Πελοπόννησον.

CHAPTER 4.3

SECTION 4.3.1
καὶ ὡς ἐγένοντο πλέοντες κατὰ τὴν Λακωνικὴν καὶ ἐπυνθάνοντο ὅτι αἱ νῆες ἐν Κερκύρᾳ ἤδη εἰσὶ τῶν Πελοποννησίων, ὁ μὲν Εὐρυμέδων καὶ Σοφοκλῆς ἠπείγοντο ἐς τὴν Κέρκυραν, ὁ δὲ Δημοσθένης ἐς τὴν Πύλον πρῶτον ἐκέλευε σχόντας αὐτοὺς καὶ πράξαντας ἃ δεῖ τὸν πλοῦν ποιεῖσθαι· ἀντιλεγόντων δὲ κατὰ τύχην χειμὼν ἐπιγενόμενος κατήνεγκε τὰς ναῦς ἐς τὴν Πύλον.

SECTION 4.3.2
καὶ ὁ Δημοσθένης εὐθὺς ἠξίου τειχίζεσθαι τὸ χωρίον (ἐπὶ τοῦτο γὰρ ξυνεκπλεῦσαι), καὶ ἀπέφαινε πολλὴν εὐπορίαν ξύλων τε καὶ λίθων, καὶ φύσει καρτερὸν ὂν καὶ ἐρῆμον αὐτό τε καὶ ἐπὶ πολὺ τῆς χώρας· ἀπέχει γὰρ σταδίους μάλιστα ἡ Πύλος τῆς Σπάρτης τετρακοσίους καὶ ἔστιν ἐν τῇ Μεσσηνίᾳ ποτὲ οὔσῃ γῇ, καλοῦσι δὲ αὐτὴν οἱ Λακεδαιμόνιοι Κορυφάσιον.

SECTION 4.3.3
οἱ δὲ πολλὰς ἔφασαν εἶναι ἄκρας ἐρήμους τῆς Πελοποννήσου, ἢν βούληται καταλαμβάνων τὴν πόλιν δαπανᾶν. τῷ δὲ διάφορόν τι ἐδόκει εἶναι τοῦτο τὸ χωρίον ἑτέρου μᾶλλον, λιμένος τε προσόντος καὶ τοὺς Μεσσηνίους οἰκείους ὄντας αὐτῷ τὸ ἀρχαῖον καὶ ὁμοφώνους τοῖς Λακεδαιμονίοις πλεῖστ’ ἂν βλάπτειν ἐξ αὐτοῦ ὁρμωμένους, καὶ βεβαίους ἅμα τοῦ χωρίου φύλακας ἔσεσθαι.

CHAPTER 4.4

SECTION 4.4.1
ὡς δὲ οὐκ ἔπειθεν οὔτε τοὺς στρατηγοὺς οὔτε τοὺς στρατιώτας, ὕστερον καὶ τοῖς ταξιάρχοις κοινώσας, ἡσύχαζεν ὑπὸ ἀπλοίας, μέχρι αὐτοῖς τοῖς στρατιώταις σχολάζουσιν ὁρμὴ ἐνέπεσε περιστᾶσιν ἐκτειχίσαι τὸ χωρίον.

SECTION 4.4.2
καὶ ἐγχειρήσαντες εἰργάζοντο, σιδήρια μὲν λιθουργὰ οὐκ ἔχοντες, λογάδην δὲ φέροντες λίθους, καὶ ξυνετίθεσαν ὡς ἕκαστόν τι ξυμβαίνοι· καὶ τὸν πηλόν, εἴ που δέοι χρῆσθαι, ἀγγείων ἀπορίᾳ ἐπὶ τοῦ νώτου ἔφερον, ἐγκεκυφότες τε, ὡς μάλιστα μέλλοι ἐπιμένειν, καὶ τὼ χεῖρε ἐς τοὐπίσω ξυμπλέκοντες, ὅπως μὴ ἀποπίπτοι.

SECTION 4.4.3
παντί τε τρόπῳ ἠπείγοντο φθῆναι τοὺς Λακεδαιμονίους τὰ ἐπιμαχώτατα ἐξεργασάμενοι πρὶν ἐπιβοηθῆσαι· τὸ γὰρ πλέον τοῦ χωρίου αὐτὸ καρτερὸν ὑπῆρχε καὶ οὐδὲν ἔδει τείχους.

CHAPTER 4.5

SECTION 4.5.1
οἱ δὲ ἑορτήν τινα ἔτυχον ἄγοντες καὶ ἅμα πυνθανόμενοι ἐν ὀλιγωρίᾳ ἐποιοῦντο, ὡς, ὅταν ἐξέλθωσιν, ἢ οὐχ ὑπομενοῦντας σφᾶς ἢ ῥᾳδίως ληψόμενοι βίᾳ· καί τι καὶ αὐτοὺς ὁ στρατὸς ἔτι ἐν ταῖς Ἀθήναις ὢν ἐπέσχεν.

SECTION 4.5.2
τειχίσαντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τοῦ χωρίου τὰ πρὸς ἤπειρον καὶ ἃ μάλιστα ἔδει ἐν ἡμέραις ἓξ τὸν μὲν Δημοσθένη μετὰ νεῶν πέντε αὐτοῦ φύλακα καταλείπουσι, ταῖς δὲ πλείοσι ναυσὶ τὸν ἐς τὴν Κέρκυραν πλοῦν καὶ Σικελίαν ἠπείγοντο.

CHAPTER 4.6

SECTION 4.6.1
οἱ δ’ ἐν τῇ Ἀττικῇ ὄντες Πελοποννήσιοι ὡς ἐπύθοντο τῆς Πύλου κατειλημμένης, ἀνεχώρουν κατὰ τάχος ἐπ’ οἴκου, νομίζοντες μὲν οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ Ἆγις ὁ βασιλεὺς οἰκεῖον σφίσι τὸ περὶ τὴν Πύλον· ἅμα δὲ πρῲ ἐσβαλόντες καὶ τοῦ σίτου ἔτι χλωροῦ ὄντος ἐσπάνιζον τροφῆς τοῖς πολλοῖς, χειμών τε ἐπιγενόμενος μείζων παρὰ τὴν καθεστηκυῖαν ὥραν ἐπίεσε τὸ στράτευμα.

SECTION 4.6.2
ὥστε πολλαχόθεν ξυνέβη ἀναχωρῆσαί τε θᾶσσον αὐτοὺς καὶ βραχυτάτην γενέσθαι τὴν ἐσβολὴν ταύτην· ἡμέρας γὰρ πέντε καὶ δέκα ἔμειναν ἐν τῇ Ἀττικῇ.

CHAPTER 4.7

SECTION 4.7.1
κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον Σιμωνίδης Ἀθηναίων στρατηγὸς Ἠιόνα τὴν ἐπὶ Θρᾴκης Μενδαίων ἀποικίαν, πολεμίαν δὲ οὖσαν, ξυλλέξας Ἀθηναίους τε ὀλίγους ἐκ τῶν φρουρίων καὶ τῶν ἐκείνῃ ξυμμάχων πλῆθος προδιδομένην κατέλαβεν. καὶ παραχρῆμα ἐπιβοηθησάντων Χαλκιδέων καὶ Βοττιαίων ἐξεκρούσθη τε καὶ ἀπέβαλε πολλοὺς τῶν στρατιωτῶν.

CHAPTER 4.8

SECTION 4.8.1
ἀναχωρησάντων δὲ τῶν ἐκ τῆς Ἀττικῆς Πελοποννησίων οἱ Σπαρτιᾶται αὐτοὶ μὲν καὶ οἱ ἐγγύτατα τῶν περιοίκων εὐθὺς ἐβοήθουν ἐπὶ τὴν Πύλον, τῶν δὲ ἄλλων Λακεδαιμονίων βραδυτέρα ἐγίγνετο ἡ ἔφοδος, ἄρτι ἀφιγμένων ἀφ’ ἑτέρας στρατείας.

SECTION 4.8.2
περιήγγελλον δὲ καὶ κατὰ τὴν Πελοπόννησον βοηθεῖν ὅτι τάχιστα ἐπὶ Πύλον καὶ ἐπὶ τὰς ἐν τῇ Κερκύρᾳ ναῦς σφῶν τὰς ἑξήκοντα ἔπεμψαν, αἳ ὑπερενεχθεῖσαι τὸν Λευκαδίων ἰσθμὸν καὶ λαθοῦσαι τὰς ἐν Ζακύνθῳ Ἀττικὰς ναῦς ἀφικνοῦνται ἐπὶ Πύλον· παρῆν δὲ ἤδη καὶ ὁ πεζὸς στρατός.

SECTION 4.8.3
Δημοσθένης δὲ προσπλεόντων ἔτι τῶν Πελοποννησίων ὑπεκπέμπει φθάσας δύο ναῦς ἀγγεῖλαι Εὐρυμέδοντι καὶ τοῖς ἐν ταῖς ναυσὶν ἐν Ζακύνθῳ Ἀθηναίοις παρεῖναι ὡς τοῦ χωρίου κινδυνεύοντος.

SECTION 4.8.4
καὶ αἱ μὲν νῆες κατὰ τάχος ἔπλεον κατὰ τὰ ἐπεσταλμένα ὑπὸ Δημοσθένους· οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι παρεσκευάζοντο ὡς τῷ τειχίσματι προσβαλοῦντες κατά τε γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν, ἐλπίζοντες ῥᾳδίως αἱρήσειν οἰκοδόμημα διὰ ταχέων εἰργασμένον καὶ ἀνθρώπων ὀλίγων ἐνόντων.

SECTION 4.8.5
προσδεχόμενοι δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τῆς Ζακύνθου τῶν Ἀττικῶν νεῶν βοήθειαν ἐν νῷ εἶχον, ἢν ἄρα μὴ πρότερον ἕλωσι, καὶ τοὺς ἔσπλους τοῦ λιμένος ἐμφάρξαι, ὅπως μὴ ᾖ τοῖς Ἀθηναίοις ἐφορμίσασθαι ἐς αὐτόν.

SECTION 4.8.6
ἡ γὰρ νῆσος ἡ Σφακτηρία καλουμένη τόν τε λιμένα παρατείνουσα καὶ ἐγγὺς ἐπικειμένη ἐχυρὸν ποιεῖ καὶ τοὺς ἔσπλους στενούς, τῇ μὲν δυοῖν νεοῖν διάπλουν κατὰ τὸ τείχισμα τῶν Ἀθηναίων καὶ τὴν Πύλον, τῇ δὲ πρὸς τὴν ἄλλην ἤπειρον ὀκτὼ ἢ ἐννέα· ὑλώδης τε καὶ ἀτριβὴς πᾶσα ὑπ’ ἐρημίας ἦν καὶ μέγεθος περὶ πέντε καὶ δέκα σταδίους μάλιστα.

SECTION 4.8.7
τοὺς μὲν οὖν ἔσπλους ταῖς ναυσὶν ἀντιπρῴροις βύζην κλῄσειν ἔμελλον· τὴν δὲ νῆσον ταύτην φοβούμενοι μὴ ἐξ αὐτῆς τὸν πόλεμον σφίσι ποιῶνται, ὁπλίτας διεβίβασαν ἐς αὐτὴν καὶ παρὰ τὴν ἤπειρον ἄλλους ἔταξαν.

SECTION 4.8.8
οὕτω γὰρ τοῖς Ἀθηναίοις τήν τε νῆσον πολεμίαν ἔσεσθαι τήν τε ἤπειρον, ἀπόβασιν οὐκ ἔχουσαν (τὰ γὰρ αὐτῆς τῆς Πύλου ἔξω τοῦ ἔσπλου πρὸς τὸ πέλαγος ἀλίμενα ὄντα οὐχ ἕξειν ὅθεν ὁρμώμενοι ὠφελήσουσι τοὺς αὑτῶν) σφεῖς δὲ ἄνευ τε ναυμαχίας καὶ κινδύνου ἐκπολιορκήσειν τὸ χωρίον κατὰ τὸ εἰκός, σίτου τε οὐκ ἐνόντος καὶ δι’ ὀλίγης παρασκευῆς κατειλημμένον.

SECTION 4.8.9
ὡς δ’ ἐδόκει αὐτοῖς ταῦτα, καὶ διεβίβαζον ἐς τὴν νῆσον τοὺς ὁπλίτας ἀποκληρώσαντες ἀπὸ πάντων τῶν λόχων. καὶ διέβησαν μὲν καὶ ἄλλοι πρότερον κατὰ διαδοχήν, οἱ δὲ τελευταῖοι καὶ ἐγκαταληφθέντες εἴκοσι καὶ τετρακόσιοι ἦσαν καὶ Εἵλωτες οἱ περὶ αὐτούς· ἦρχε δὲ αὐτῶν Ἐπιτάδας ὁ Μολόβρου.

CHAPTER 4.9

SECTION 4.9.1
Δημοσθένης δὲ ὁρῶν τοὺς Λακεδαιμονίους μέλλοντας προσβάλλειν ναυσί τε ἅμα καὶ πεζῷ παρεσκευάζετο καὶ αὐτός, καὶ τὰς τριήρεις αἳ περιῆσαν αὐτῷ ἀπὸ τῶν καταλειφθεισῶν ἀνασπάσας ὑπὸ τὸ τείχισμα προσεσταύρωσε, καὶ τοὺς ναύτας ἐξ αὐτῶν ὥπλισεν ἀσπίσι [τε] φαύλαις καὶ οἰσυΐναις ταῖς πολλαῖς· οὐ γὰρ ἦν ὅπλα ἐν χωρίῳ ἐρήμῳ πορίσασθαι, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἐκ λῃστρικῆς Μεσσηνίων τριακοντόρου καὶ κέλητος ἔλαβον, οἳ ἔτυχον παραγενόμενοι. ὁπλῖταί τε τῶν Μεσσηνίων τούτων ὡς τεσσαράκοντα ἐγένοντο, οἷς ἐχρῆτο μετὰ τῶν ἄλλων.

SECTION 4.9.2
τοὺς μὲν οὖν πολλοὺς τῶν τε ἀόπλων καὶ ὡπλισμένων ἐπὶ τὰ τετειχισμένα μάλιστα καὶ ἐχυρὰ τοῦ χωρίου πρὸς τὴν ἤπειρον ἔταξε, προειπὼν ἀμύνασθαι τὸν πεζόν, ἢν προσβάλῃ· αὐτὸς δὲ ἀπολεξάμενος ἐκ πάντων ἑξήκοντα ὁπλίτας καὶ τοξότας ὀλίγους ἐχώρει ἔξω τοῦ τείχους ἐπὶ τὴν θάλασσαν, ᾗ μάλιστα ἐκείνους προσεδέχετο πειράσειν ἀποβαίνειν, ἐς χωρία μὲν χαλεπὰ καὶ πετρώδη πρὸς τὸ πέλαγος τετραμμένα, σφίσι δὲ τοῦ τείχους ταύτῃ ἀσθενεστάτου ὄντος ἐσβιάσασθαι αὐτοὺς ἡγεῖτο προθυμήσεσθαι·

SECTION 4.9.3
οὔτε γὰρ αὐτοὶ ἐλπίζοντές ποτε ναυσὶ κρατήσεσθαι οὐκ ἰσχυρὸν ἐτείχιζον, ἐκείνοις τε βιαζομένοις τὴν ἀπόβασιν ἁλώσιμον τὸ χωρίον γίγνεσθαι.

SECTION 4.9.4
κατὰ τοῦτο οὖν πρὸς αὐτὴν τὴν θάλασσαν χωρήσας ἔταξε τοὺς ὁπλίτας ὡς εἴρξων, ἢν δύνηται, καὶ παρεκελεύσατο τοιάδε.

CHAPTER 4.10

SECTION 4.10.1
‘ἄνδρες οἱ ξυναράμενοι τοῦδε τοῦ κινδύνου, μηδεὶς ὑμῶν ἐν τῇ τοιᾷδε ἀνάγκῃ ξυνετὸς βουλέσθω δοκεῖν εἶναι, ἐκλογιζόμενος ἅπαν τὸ περιεστὸς ἡμᾶς δεινόν, μᾶλλον ἢ ἀπερισκέπτως εὔελπις ὁμόσε χωρῆσαι τοῖς ἐναντίοις καὶ ἐκ τούτων ἂν περιγενόμενος. ὅσα γὰρ ἐς ἀνάγκην ἀφῖκται ὥσπερ τάδε, λογισμὸν ἥκιστα ἐνδεχόμενα κινδύνου τοῦ ταχίστου προσδεῖται.

SECTION 4.10.2
ἐγὼ δὲ καὶ τὰ πλείω ὁρῶ πρὸς ἡμῶν ὄντα, ἢν ἐθέλωμέν τε μεῖναι καὶ μὴ τῷ πλήθει αὐτῶν καταπλαγέντες τὰ ὑπάρχοντα ἡμῖν κρείσσω καταπροδοῦναι.

SECTION 4.10.3
τοῦ τε γὰρ χωρίου τὸ δυσέμβατον ἡμέτερον νομίζω, ὃ μενόντων μὲν ἡμῶν ξύμμαχον γίγνεται, ὑποχωρήσασι δὲ καίπερ χαλεπὸν ὂν εὔπορον ἔσται μηδενὸς κωλύοντος, καὶ τὸν πολέμιον δεινότερον ἕξομεν μὴ ῥᾳδίας αὐτῷ πάλιν οὔσης τῆς ἀναχωρήσεως, ἢν καὶ ὑφ’ ἡμῶν βιάζηται (ἐπὶ γὰρ ταῖς ναυσὶ ῥᾷστοί εἰσιν ἀμύνεσθαι, ἀποβάντες δὲ ἐν τῷ ἴσῳ ἤδη),

SECTION 4.10.4
τό τε πλῆθος αὐτῶν οὐκ ἄγαν δεῖ φοβεῖσθαι· κατ’ ὀλίγον γὰρ μαχεῖται καίπερ πολὺ ὂν ἀπορίᾳ τῆς προσορμίσεως, καὶ οὐκ ἐν γῇ στρατός ἐστιν ἐκ τοῦ ὁμοίου μείζων, ἀλλ’ ἀπὸ νεῶν, αἷς πολλὰ τὰ καίρια δεῖ ἐν τῇ θαλάσσῃ ξυμβῆναι.

SECTION 4.10.5
ὥστε τὰς τούτων ἀπορίας ἀντιπάλους ἡγοῦμαι τῷ ἡμετέρῳ πλήθει, καὶ ἅμα ἀξιῶ ὑμᾶς, Ἀθηναίους ὄντας καὶ ἐπισταμένους ἐμπειρίᾳ τὴν ναυτικὴν ἐπ’ ἄλλους ἀπόβασιν ὅτι, εἴ τις ὑπομένοι καὶ μὴ φόβῳ ῥοθίου καὶ νεῶν δεινότητος κατάπλου ὑποχωροίη, οὐκ ἄν ποτε βιάζοιτο, καὶ αὐτοὺς νῦν μεῖναί τε καὶ ἀμυνομένους παρ’ αὐτὴν τὴν ῥαχίαν σῴζειν ἡμᾶς τε αὐτοὺς καὶ τὸ χωρίον.’

CHAPTER 4.11

SECTION 4.11.1
τοσαῦτα τοῦ Δημοσθένους παρακελευσαμένου οἱ Ἀθηναῖοι ἐθάρσησάν τε μᾶλλον καὶ ἐπικαταβάντες ἐτάξαντο παρ’ αὐτὴν τὴν θάλασσαν.

SECTION 4.11.2
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἄραντες τῷ τε κατὰ γῆν στρατῷ προσέβαλλον τῷ τειχίσματι καὶ ταῖς ναυσὶν ἅμα οὔσαις τεσσαράκοντα καὶ τρισί, ναύαρχος δὲ αὐτῶν ἐπέπλει Θρασυμηλίδας ὁ Κρατησικλέους Σπαρτιάτης. προσέβαλλε δὲ ᾗπερ ὁ Δημοσθένης προσεδέχετο.

SECTION 4.11.3
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι ἀμφοτέρωθεν ἔκ τε γῆς καὶ ἐκ θαλάσσης ἠμύνοντο· οἱ δὲ κατ’ ὀλίγας ναῦς διελόμενοι, διότι οὐκ ἦν πλέοσι προσσχεῖν, καὶ ἀναπαύοντες ἐν τῷ μέρει τοὺς ἐπίπλους ἐποιοῦντο, προθυμίᾳ τε πάσῃ χρώμενοι καὶ παρακελευσμῷ, εἴ πως ὠσάμενοι ἕλοιεν τὸ τείχισμα.

SECTION 4.11.4
πάντων δὲ φανερώτατος Βρασίδας ἐγένετο. τριηραρχῶν γὰρ καὶ ὁρῶν τοῦ χωρίου χαλεποῦ ὄντος τοὺς τριηράρχους καὶ κυβερνήτας, εἴ που καὶ δοκοίη δυνατὸν εἶναι σχεῖν, ἀποκνοῦντας καὶ φυλασσομένους τῶν νεῶν μὴ ξυντρίψωσιν, ἐβόα λέγων ὡς οὐκ εἰκὸς εἴη ξύλων φειδομένους τοὺς πολεμίους ἐν τῇ χώρᾳ περιιδεῖν τεῖχος πεποιημένους, ἀλλὰ τάς τε σφετέρας ναῦς βιαζομένους τὴν ἀπόβασιν καταγνύναι ἐκέλευε, καὶ τοὺς ξυμμάχους μὴ ἀποκνῆσαι ἀντὶ μεγάλων εὐεργεσιῶν τὰς ναῦς τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐν τῷ παρόντι ἐπιδοῦναι, ὀκείλαντας δὲ καὶ παντὶ τρόπῳ ἀποβάντας τῶν τε ἀνδρῶν καὶ τοῦ χωρίου κρατῆσαι.

CHAPTER 4.12

SECTION 4.12.1
καὶ ὁ μὲν τούς τε ἄλλους τοιαῦτα ἐπέσπερχε καὶ τὸν ἑαυτοῦ κυβερνήτην ἀναγκάσας ὀκεῖλαι τὴν ναῦν ἐχώρει ἐπὶ τὴν ἀποβάθραν· καὶ πειρώμενος ἀποβαίνειν ἀνεκόπη ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων, καὶ τραυματισθεὶς πολλὰ ἐλιποψύχησέ τε καὶ πεσόντος αὐτοῦ ἐς τὴν παρεξειρεσίαν ἡ ἀσπὶς περιερρύη ἐς τὴν θάλασσαν, καὶ ἐξενεχθείσης αὐτῆς ἐς τὴν γῆν οἱ Ἀθηναῖοι ἀνελόμενοι ὕστερον πρὸς τὸ τροπαῖον ἐχρήσαντο ὃ ἔστησαν τῆς προσβολῆς ταύτης.

SECTION 4.12.2
οἱ δ’ ἄλλοι προυθυμοῦντο μέν, ἀδύνατοι δ’ ἦσαν ἀποβῆναι τῶν τε χωρίων χαλεπότητι καὶ τῶν Ἀθηναίων μενόντων καὶ οὐδὲν ὑποχωρούντων.

SECTION 4.12.3
ἐς τοῦτό τε περιέστη ἡ τύχη ὥστε Ἀθηναίους μὲν ἐκ γῆς τε καὶ ταύτης Λακωνικῆς ἀμύνεσθαι ἐκείνους ἐπιπλέοντας, Λακεδαιμονίους δὲ ἐκ νεῶν τε καὶ ἐς τὴν ἑαυτῶν πολεμίαν οὖσαν ἐπ’ Ἀθηναίους ἀποβαίνειν· ἐπὶ πολὺ γὰρ ἐποίει τῆς δόξης ἐν τῷ τότε τοῖς μὲν ἠπειρώταις μάλιστα εἶναι καὶ τὰ πεζὰ κρατίστοις, τοῖς δὲ θαλασσίοις τε καὶ ταῖς ναυσὶ πλεῖστον προύχειν.

CHAPTER 4.13

SECTION 4.13.1
ταύτην μὲν οὖν τὴν ἡμέραν καὶ τῆς ὑστεραίας μέρος τι προσβολὰς ποιησάμενοι ἐπέπαυντο· καὶ τῇ τρίτῃ ἐπὶ ξύλα ἐς μηχανὰς παρέπεμψαν τῶν νεῶν τινὰς ἐς Ἀσίνην, ἐλπίζοντες τὸ κατὰ τὸν λιμένα τεῖχος ὕψος μὲν ἔχειν, ἀποβάσεως δὲ μάλιστα οὔσης ἑλεῖν 〈ἂν〉 μηχαναῖς.

SECTION 4.13.2
ἐν τούτῳ δὲ αἱ ἐκ τῆς Ζακύνθου νῆες τῶν Ἀθηναίων παραγίγνονται τεσσαράκοντα· προσεβοήθησαν γὰρ τῶν τε φρουρίδων τινὲς αὐτοῖς τῶν ἐκ Ναυπάκτου καὶ Χῖαι τέσσαρες.

SECTION 4.13.3
ὡς δὲ εἶδον τήν τε ἤπειρον ὁπλιτῶν περίπλεων τήν τε νῆσον, ἔν τε τῷ λιμένι οὔσας τὰς ναῦς καὶ οὐκ ἐκπλεούσας, ἀπορήσαντες ὅπῃ καθορμίσωνται, τότε μὲν ἐς Πρωτὴν τὴν νῆσον, ἣ οὐ πολὺ ἀπέχει ἐρῆμος οὖσα, ἔπλευσαν καὶ ηὐλίσαντο, τῇ δ’ ὑστεραίᾳ παρασκευασάμενοι ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν ἀνήγοντο, ἢν μὲν ἀντεκπλεῖν ἐθέλωσι σφίσιν ἐς τὴν εὐρυχωρίαν, εἰ δὲ μή, ὡς αὐτοὶ ἐπεσπλευσούμενοι.

SECTION 4.13.4
καὶ οἱ μὲν οὔτε ἀντανήγοντο οὔτε ἃ διενοήθησαν, φάρξαι τοὺς ἔσπλους, ἔτυχον ποιήσαντες, ἡσυχάζοντες δ’ ἐν τῇ γῇ τάς τε ναῦς ἐπλήρουν καὶ παρεσκευάζοντο, ἢν ἐσπλέῃ τις, ὡς ἐν τῷ λιμένι ὄντι οὐ σμικρῷ ναυμαχήσοντες.

CHAPTER 4.14

SECTION 4.14.1
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι γνόντες καθ’ ἑκάτερον τὸν ἔσπλουν ὥρμησαν ἐπ’ αὐτούς, καὶ τὰς μὲν πλείους καὶ μετεώρους ἤδη τῶν νεῶν καὶ ἀντιπρῴρους προσπεσόντες ἐς φυγὴν κατέστησαν, καὶ ἐπιδιώκοντες ὡς διὰ βραχέος ἔτρωσαν μὲν πολλάς, πέντε δὲ ἔλαβον, καὶ μίαν τούτων αὐτοῖς ἀνδράσιν· ταῖς δὲ λοιπαῖς ἐν τῇ γῇ καταπεφευγυίαις ἐνέβαλλον. αἱ δὲ καὶ πληρούμεναι ἔτι πρὶν ἀνάγεσθαι ἐκόπτοντο· καί τινας καὶ ἀναδούμενοι κενὰς εἷλκον τῶν ἀνδρῶν ἐς φυγὴν ὡρμημένων.

SECTION 4.14.2
ἃ ὁρῶντες οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ περιαλγοῦντες τῷ πάθει, ὅτιπερ αὐτῶν οἱ ἄνδρες ἀπελαμβάνοντο ἐν τῇ νήσῳ, παρεβοήθουν, καὶ ἐπεσβαίνοντες ἐς τὴν θάλασσαν ξὺν τοῖς ὅπλοις ἀνθεῖλκον ἐπιλαμβανόμενοι τῶν νεῶν· καὶ ἐν τούτῳ κεκωλῦσθαι ἐδόκει ἕκαστος ᾧ μή τινι καὶ αὐτὸς ἔργῳ παρῆν.

SECTION 4.14.3
ἐγένετό τε ὁ θόρυβος μέγας καὶ ἀντηλλαγμένου τοῦ ἑκατέρων τρόπου περὶ τὰς ναῦς· οἵ τε γὰρ Λακεδαιμόνιοι ὑπὸ προθυμίας καὶ ἐκπλήξεως ὡς εἰπεῖν ἄλλο οὐδὲν ἢ ἐκ γῆς ἐναυμάχουν, οἵ τε Ἀθηναῖοι κρατοῦντες καὶ βουλόμενοι τῇ παρούσῃ τύχῃ ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἐπεξελθεῖν ἀπὸ νεῶν ἐπεζομάχουν.

SECTION 4.14.4
πολύν τε πόνον παρασχόντες ἀλλήλοις καὶ τραυματίσαντες διεκρίθησαν, καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι τὰς κενὰς ναῦς πλὴν τῶν τὸ πρῶτον ληφθεισῶν διέσωσαν.

SECTION 4.14.5
καταστάντες δὲ ἑκάτεροι ἐς τὸ στρατόπεδον οἱ μὲν τροπαῖόν τε ἔστησαν καὶ νεκροὺς ἀπέδοσαν καὶ ναυαγίων ἐκράτησαν, καὶ τὴν νῆσον εὐθὺς περιέπλεον καὶ ἐν φυλακῇ εἶχον ὡς τῶν ἀνδρῶν ἀπειλημμένων· οἱ δ’ ἐν τῇ ἠπείρῳ Πελοποννήσιοι καὶ ἀπὸ πάντων ἤδη βεβοηθηκότες ἔμενον κατὰ χώραν ἐπὶ τῇ Πύλῳ.

CHAPTER 4.15

SECTION 4.15.1
ἐς δὲ τὴν Σπάρτην ὡς ἠγγέλθη τὰ γεγενημένα περὶ Πύλον, ἔδοξεν αὐτοῖς ὡς ἐπὶ ξυμφορᾷ μεγάλῃ τὰ τέλη καταβάντας ἐς τὸ στρατόπεδον βουλεύειν παραχρῆμα ὁρῶντας ὅτι ἂν δοκῇ.

SECTION 4.15.2
καὶ ὡς εἶδον ἀδύνατον ὂν τιμωρεῖν τοῖς ἀνδράσι καὶ κινδυνεύειν οὐκ ἐβούλοντο ἢ ὑπὸ λιμοῦ τι παθεῖν αὐτοὺς ἢ ὑπὸ πλήθους βιασθέντας κρατηθῆναι, ἔδοξεν αὐτοῖς πρὸς τοὺς στρατηγοὺς τῶν Ἀθηναίων, ἢν ἐθέλωσι, σπονδὰς ποιησαμένους τὰ περὶ Πύλον ἀποστεῖλαι ἐς τὰς Ἀθήνας πρέσβεις περὶ ξυμβάσεως καὶ τοὺς ἄνδρας ὡς τάχιστα πειρᾶσθαι κομίσασθαι.

CHAPTER 4.16

SECTION 4.16.1
δεξαμένων δὲ τῶν στρατηγῶν τὸν λόγον ἐγίγνοντο σπονδαὶ τοιαίδε, Λακεδαιμονίους μὲν τὰς ναῦς ἐν αἷς ἐναυμάχησαν καὶ τὰς ἐν τῇ Λακωνικῇ πάσας, ὅσαι ἦσαν μακραί, παραδοῦναι κομίσαντας ἐς Πύλον Ἀθηναίοις, καὶ ὅπλα μὴ ἐπιφέρειν τῷ τειχίσματι μήτε κατὰ γῆν μήτε κατὰ θάλασσαν, Ἀθηναίους δὲ τοῖς ἐν τῇ νήσῳ ἀνδράσι σῖτον ἐᾶν τοὺς ἐν τῇ ἠπείρῳ Λακεδαιμονίους ἐκπέμπειν τακτὸν καὶ μεμαγμένον, δύο χοίνικας ἑκάστῳ Ἀττικὰς ἀλφίτων καὶ δύο κοτύλας οἴνου καὶ κρέας, θεράποντι δὲ τούτων ἡμίσεα· ταῦτα δὲ ὁρώντων τῶν Ἀθηναίων ἐσπέμπειν καὶ πλοῖον μηδὲν ἐσπλεῖν λάθρᾳ· φυλάσσειν δὲ καὶ τὴν νῆσον Ἀθηναίους μηδὲν ἧσσον, ὅσα μὴ ἀποβαίνοντας, καὶ ὅπλα μὴ ἐπιφέρειν τῷ Πελοποννησίων στρατῷ μήτε κατὰ γῆν μήτε κατὰ θάλασσαν.

SECTION 4.16.2
ὅτι δ’ ἂν τούτων παραβαίνωσιν ἑκάτεροι καὶ ὁτιοῦν, τότε λελύσθαι τὰς σπονδάς. ἐσπεῖσθαι δὲ αὐτὰς μέχρι οὗ ἐπανέλθωσιν οἱ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν Λακεδαιμονίων πρέσβεις· ἀποστεῖλαι δὲ αὐτοὺς τριήρει Ἀθηναίους καὶ πάλιν κομίσαι. ἐλθόντων δὲ τάς τε σπονδὰς λελύσθαι ταύτας καὶ τὰς ναῦς ἀποδοῦναι Ἀθηναίους ὁμοίας οἵασπερ ἂν παραλάβωσιν.

SECTION 4.16.3
αἱ μὲν σπονδαὶ ἐπὶ τούτοις ἐγένοντο, καὶ αἱ νῆες παρεδόθησαν οὖσαι περὶ ἑξήκοντα, καὶ οἱ πρέσβεις ἀπεστάλησαν. ἀφικόμενοι δὲ ἐς τὰς Ἀθήνας ἔλεξαν τοιάδε.

CHAPTER 4.17

SECTION 4.17.1
‘ἔπεμψαν ἡμᾶς Λακεδαιμόνιοι, ὦ Ἀθηναῖοι, περὶ τῶν ἐν τῇ νήσῳ ἀνδρῶν πράξοντας ὅτι ἂν ὑμῖν τε ὠφέλιμον ὂν τὸ αὐτὸ πείθωμεν καὶ ἡμῖν ἐς τὴν ξυμφορὰν ὡς ἐκ τῶν παρόντων κόσμον μάλιστα μέλλῃ οἴσειν.

SECTION 4.17.2
τοὺς δὲ λόγους μακροτέρους οὐ παρὰ τὸ εἰωθὸς μηκυνοῦμεν, ἀλλ’ ἐπιχώριον ὂν ἡμῖν οὗ μὲν βραχεῖς ἀρκῶσι μὴ πολλοῖς χρῆσθαι, πλέοσι δὲ ἐν ᾧ ἂν καιρὸς ᾖ διδάσκοντάς τι τῶν προύργου λόγοις τὸ δέον πράσσειν.

SECTION 4.17.3
λάβετε δὲ αὐτοὺς μὴ πολεμίως μηδ’ ὡς ἀξύνετοι διδασκόμενοι, ὑπόμνησιν δὲ τοῦ καλῶς βουλεύσασθαι πρὸς εἰδότας ἡγησάμενοι.

SECTION 4.17.4
‘ὑμῖν γὰρ εὐτυχίαν τὴν παροῦσαν ἔξεστι καλῶς θέσθαι, ἔχουσι μὲν ὧν κρατεῖτε, προσλαβοῦσι δὲ τιμὴν καὶ δόξαν, καὶ μὴ παθεῖν ὅπερ οἱ ἀήθως τι ἀγαθὸν λαμβάνοντες τῶν ἀνθρώπων· αἰεὶ γὰρ τοῦ πλέονος ἐλπίδι ὀρέγονται διὰ τὸ καὶ τὰ παρόντα ἀδοκήτως εὐτυχῆσαι.

SECTION 4.17.5
οἷς δὲ πλεῖσται μεταβολαὶ ἐπ’ ἀμφότερα ξυμβεβήκασι, δίκαιοί εἰσι καὶ ἀπιστότατοι εἶναι ταῖς εὐπραγίαις· ὃ τῇ τε ὑμετέρᾳ πόλει δι’ ἐμπειρίαν καὶ ἡμῖν μάλιστ’ ἂν ἐκ τοῦ εἰκότος προσείη.

CHAPTER 4.18

SECTION 4.18.1
γνῶτε δὲ καὶ ἐς τὰς ἡμετέρας νῦν ξυμφορὰς ἀπιδόντες, οἵτινες ἀξίωμα μέγιστον τῶν Ἑλλήνων ἔχοντες ἥκομεν παρ’ ὑμᾶς, πρότερον αὐτοὶ κυριώτεροι νομίζοντες εἶναι δοῦναι ἐφ’ ἃ νῦν ἀφιγμένοι ὑμᾶς αἰτούμεθα.

SECTION 4.18.2
καίτοι οὔτε δυνάμεως ἐνδείᾳ ἐπάθομεν αὐτὸ οὔτε μείζονος προσγενομένης ὑβρίσαντες, ἀπὸ δὲ τῶν αἰεὶ ὑπαρχόντων γνώμῃ σφαλέντες, ἐν ᾧ πᾶσι τὸ αὐτὸ ὁμοίως ὑπάρχει.

SECTION 4.18.3
ὥστε οὐκ εἰκὸς ὑμᾶς διὰ τὴν παροῦσαν νῦν ῥώμην πόλεώς τε καὶ τῶν προσγεγενημένων καὶ τὸ τῆς τύχης οἴεσθαι αἰεὶ μεθ’ ὑμῶν ἔσεσθαι.

SECTION 4.18.4
σωφρόνων δὲ ἀνδρῶν οἵτινες τἀγαθὰ ἐς ἀμφίβολον ἀσφαλῶς ἔθεντο (καὶ ταῖς ξυμφοραῖς οἱ αὐτοὶ εὐξυνετώτερον ἂν προσφέροιντο), τόν τε πόλεμον νομίσωσι μὴ καθ’ ὅσον ἄν τις αὐτοῦ μέρος βούληται μεταχειρίζειν, τούτῳ ξυνεῖναι, ἀλλ’ ὡς ἂν αἱ τύχαι αὐτῶν ἡγήσωνται· καὶ ἐλάχιστ’ ἂν οἱ τοιοῦτοι πταίοντες διὰ τὸ μὴ τῷ ὀρθουμένῳ αὐτοῦ πιστεύοντες ἐπαίρεσθαι ἐν τῷ εὐτυχεῖν ἂν μάλιστα καταλύοιντο.

SECTION 4.18.5
ὃ νῦν ὑμῖν, ὦ Ἀθηναῖοι, καλῶς ἔχει πρὸς ἡμᾶς πρᾶξαι,καὶ μή ποτε ὕστερον, ἢν ἄρα μὴ πειθόμενοι σφαλῆτε, ἃ πολλὰ ἐνδέχεται, νομισθῆναι τύχῃ καὶ τὰ νῦν προχωρήσαντα κρατῆσαι, ἐξὸν ἀκίνδυνον δόκησιν ἰσχύος καὶ ξυνέσεως ἐς τὸ ἔπειτα καταλιπεῖν.

CHAPTER 4.19

SECTION 4.19.1
‘Λακεδαιμόνιοι δὲ ὑμᾶς προκαλοῦνται ἐς σπονδὰς καὶ διάλυσιν πολέμου, διδόντες μὲν εἰρήνην καὶ ξυμμαχίαν καὶ ἄλλην φιλίαν πολλὴν καὶ οἰκειότητα ἐς ἀλλήλους ὑπάρχειν, ἀνταιτοῦντες δὲ τοὺς ἐκ τῆς νήσου ἄνδρας, καὶ ἄμεινον ἡγούμενοι ἀμφοτέροις μὴ διακινδυνεύεσθαι, εἴτε βίᾳ διαφύγοιεν παρατυχούσης τινὸς σωτηρίας εἴτε καὶ ἐκπολιορκηθέντες μᾶλλον ἂν χειρωθεῖεν.

SECTION 4.19.2
νομίζομέν τε τὰς μεγάλας ἔχθρας μάλιστ’ ἂν διαλύεσθαι βεβαίως, οὐκ ἢν ἀνταμυνόμενός τις καὶ ἐπικρατήσας τὰ πλείω τοῦ πολέμου κατ’ ἀνάγκην ὅρκοις ἐγκαταλαμβάνων μὴ ἀπὸ τοῦ ἴσου ξυμβῇ, ἀλλ’ ἢν παρὸν τὸ αὐτὸ δρᾶσαι πρὸς τὸ ἐπιεικὲς καὶ ἀρετῇ αὐτὸν νικήσας παρὰ ἃ προσεδέχετο μετρίως ξυναλλαγῇ.

SECTION 4.19.3
ὀφείλων γὰρ ἤδη ὁ ἐναντίος μὴ ἀνταμύνεσθαι ὡς βιασθείς, ἀλλ’ ἀνταποδοῦναι ἀρετήν, ἑτοιμότερός ἐστιν αἰσχύνῃ ἐμμένειν οἷς ξυνέθετο.

SECTION 4.19.4
καὶ μᾶλλον πρὸς τοὺς μειζόνως ἐχθροὺς τοῦτο δρῶσιν οἱ ἄνθρωποι ἢ πρὸς τοὺς τὰ μέτρια διενεχθέντας· πεφύκασί τε τοῖς μὲν ἑκουσίως ἐνδοῦσιν ἀνθησσᾶσθαι μεθ’ ἡδονῆς, πρὸς δὲ τὰ ὑπεραυχοῦντα καὶ παρὰ γνώμην διακινδυνεύειν.

CHAPTER 4.20

SECTION 4.20.1
‘ἡμῖν δὲ καλῶς, εἴπερ ποτέ, ἔχει ἀμφοτέροις ἡ ξυναλλαγή, πρίν τι ἀνήκεστον διὰ μέσου γενόμενον ἡμᾶς καταλαβεῖν, ἐν ᾧ ἀνάγκη ἀίδιον ὑμῖν ἔχθραν πρὸς τῇ κοινῇ καὶ ἰδίαν ἔχειν, ὑμᾶς δὲ στερηθῆναι ὧν νῦν προκαλούμεθα.

SECTION 4.20.2
ἔτι δ’ ὄντων ἀκρίτων καὶ ὑμῖν μὲν δόξης καὶ ἡμετέρας φιλίας προσγιγνομένης, ἡμῖν δὲ πρὸ αἰσχροῦ τινὸς ξυμφορᾶς μετρίως κατατιθεμένης διαλλαγῶμεν, καὶ αὐτοί τε ἀντὶ πολέμου εἰρήνην ἑλώμεθα καὶ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησιν ἀνάπαυσιν κακῶν ποιήσωμεν· οἳ καὶ ἐν τούτῳ ὑμᾶς αἰτιωτέρους ἡγήσονται. πολεμοῦνται μὲν γὰρ ἀσαφῶς ὁποτέρων ἀρξάντων· καταλύσεως δὲ γενομένης, ἧς νῦν ὑμεῖς τὸ πλέον κύριοί ἐστε, τὴν χάριν ὑμῖν προσθήσουσιν.

SECTION 4.20.3
ἤν τε γνῶτε, Λακεδαιμονίοις ἔξεστιν ὑμῖν φίλους γενέσθαι βεβαίως, αὐτῶν τε προκαλεσαμένων χαρισαμένοις τε μᾶλλον ἢ βιασαμένοις.

SECTION 4.20.4
καὶ ἐν τούτῳ τὰ ἐνόντα ἀγαθὰ σκοπεῖτε ὅσα εἰκὸς εἶναι· ἡμῶν γὰρ καὶ ὑμῶν ταὐτὰ λεόντων τό γε ἄλλο Ἑλληνικὸν ἴστε ὅτι ὑποδεέστερον ὂν τὰ μέγιστα τιμήσει.’

CHAPTER 4.21

SECTION 4.21.1
οἱ μὲν οὖν Λακεδαιμόνιοι τοσαῦτα εἶπον, νομίζοντες τοὺς Ἀθηναίους ἐν τῷ πρὶν χρόνῳ σπονδῶν μὲν ἐπιθυμεῖν, σφῶν δὲ ἐναντιουμένων κωλύεσθαι, διδομένης δὲ εἰρήνης ἀσμένους δέξεσθαί τε καὶ τοὺς ἄνδρας ἀποδώσειν.

SECTION 4.21.2
οἱ δὲ τὰς μὲν σπονδάς, ἔχοντες τοὺς ἄνδρας ἐν τῇ νήσῳ, ἤδη σφίσιν ἐνόμιζον ἑτοίμους εἶναι, ὁπόταν βούλωνται ποιεῖσθαι πρὸς αὐτούς, τοῦ δὲ πλέονος ὠρέγοντο.

SECTION 4.21.3
μάλιστα δὲ αὐτοὺς ἐνῆγε Κλέων ὁ Κλεαινέτου, ἀνὴρ δημαγωγὸς κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ὢν καὶ τῷ πλήθει πιθανώτατος· καὶ ἔπεισεν ἀποκρίνασθαι ὡς χρὴ τὰ μὲν ὅπλα καὶ σφᾶς αὐτοὺς τοὺς ἐν τῇ νήσῳ παραδόντας πρῶτον κομισθῆναι Ἀθήναζε, ἐλθόντων δὲ ἀποδόντας Λακεδαιμονίους Νίσαιαν καὶ Πηγὰς καὶ Τροιζῆνα καὶ Ἀχαΐαν, ἃ οὐ πολέμῳ ἔλαβον, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς προτέρας ξυμβάσεως Ἀθηναίων ξυγχωρησάντων κατὰ ξυμφορὰς καὶ ἐν τῷ τότε δεομένων τι μᾶλλον σπονδῶν, κομίσασθαι τοὺς ἄνδρας καὶ σπονδὰς ποιήσασθαι ὁπόσον ἂν δοκῇ χρόνον ἀμφοτέροις.

CHAPTER 4.22

SECTION 4.22.1
οἱ δὲ πρὸς μὲν τὴν ἀπόκρισιν οὐδὲν ἀντεῖπον, ξυνέδρους δὲ σφίσιν ἐκέλευον ἑλέσθαι οἵτινες λέγοντες καὶ ἀκούοντες περὶ ἑκάστου ξυμβήσονται κατὰ ἡσυχίαν ὅτι ἂν πείθωσιν ἀλλήλους.

SECTION 4.22.2
Κλέων δὲ ἐνταῦθα δὴ πολὺς ἐνέκειτο, λέγων γιγνώσκειν μὲν καὶ πρότερον οὐδὲν ἐν νῷ ἔχοντας δίκαιον αὐτούς, σαφὲς δ’ εἶναι καὶ νῦν,οἵτινες τῷ μὲν πλήθει οὐδὲν ἐθέλουσιν εἰπεῖν, ὀλίγοις δὲ ἀνδράσι ξύνεδροι βούλονται γίγνεσθαι· ἀλλὰ εἴ τι ὑγιὲς διανοοῦνται, λέγειν ἐκέλευσεν ἅπασιν.

SECTION 4.22.3
ὁρῶντες δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι οὔτε σφίσιν οἷόν τε ὂν ἐν πλήθει εἰπεῖν, εἴ τι καὶ ὑπὸ τῆς ξυμφορᾶς ἐδόκει αὐτοῖς ξυγχωρεῖν, μὴ ἐς τοὺς ξυμμάχους διαβληθῶσιν εἰπόντες καὶ οὐ τυχόντες, οὔτε τοὺς Ἀθηναίους ἐπὶ μετρίοις ποιήσοντας ἃ προυκαλοῦντο, ἀνεχώρησαν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἄπρακτοι.

CHAPTER 4.23

SECTION 4.23.1
ἀφικομένων δὲ αὐτῶν διελέλυντο εὐθὺς αἱ σπονδαὶ αἱ περὶ Πύλον, καὶ τὰς ναῦς οἱ Λακεδαιμόνιοι ἀπῄτουν, καθάπερ ξυνέκειτο· οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἐγκλήματα ἔχοντες ἐπιδρομήν τε τῷ τειχίσματι παράσπονδον καὶ ἄλλα οὐκ ἀξιόλογα δοκοῦντα εἶναι οὐκ ἀπεδίδοσαν, ἰσχυριζόμενοι ὅτι δὴ εἴρητο, ἐὰν καὶ ὁτιοῦν παραβαθῇ, λελύσθαι τὰς σπονδάς. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἀντέλεγόν τε καὶ ἀδίκημα ἐπικαλέσαντες τὸ τῶν νεῶν ἀπελθόντες ἐς πόλεμον καθίσταντο.

SECTION 4.23.2
καὶ τὰ περὶ Πύλον ὑπ’ ἀμφοτέρων κατὰ κράτος ἐπολεμεῖτο, Ἀθηναῖοι μὲν δυοῖν νεοῖν ἐναντίαιν αἰεὶ τὴν νῆσον περιπλέοντες τῆς ἡμέρας (τῆς δὲ νυκτὸς καὶ ἅπασαι περιώρμουν, πλὴν τὰ πρὸς τὸ πέλαγος, ὁπότε ἄνεμος εἴη· καὶ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν αὐτοῖς εἴκοσι νῆες ἀφίκοντο ἐς τὴν φυλακήν, ὥστε αἱ πᾶσαι ἑβδομήκοντα ἐγένοντο), Πελοποννήσιοι δὲ ἔν τε τῇ ἠπείρῳ στρατοπεδευόμενοι καὶ προσβολὰς ποιούμενοι τῷ τείχει, σκοποῦντες καιρὸν εἴ τις παραπέσοι ὥστε τοὺς ἄνδρας σῶσαι.

CHAPTER 4.24

SECTION 4.24.1
ἐν τούτῳ δὲ οἱ ἐν τῇ Σικελίᾳ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι πρὸς ταῖς ἐν Μεσσήνῃ φρουρούσαις ναυσὶ τὸ ἄλλο ναυτικὸν ὃ παρεσκευάζοντο προσκομίσαντες τὸν πόλεμον

SECTION 4.24.2
ἐποιοῦντο ἐκ τῆς Μεσσήνης (καὶ μάλιστα ἐνῆγον οἱ Λοκροὶ τῶν Ῥηγίνων κατὰ ἔχθραν, καὶ αὐτοὶ δὲ ἐσεβεβλήκεσαν πανδημεὶ ἐς τὴν γῆν αὐτῶν),

SECTION 4.24.3
καὶ ναυμαχίας ἀποπειρᾶσθαι ἐβούλοντο, ὁρῶντες τοῖς Ἀθηναίοις τὰς μὲν παρούσας ὀλίγας ναῦς, ταῖς δὲ πλέοσι καὶ μελλούσαις ἥξειν πυνθανόμενοι τὴν νῆσον πολιορκεῖσθαι.

SECTION 4.24.4
εἰ γὰρ κρατήσειαν τῷ ναυτικῷ, τὸ Ῥήγιον ἤλπιζον πεζῇ τε καὶ ναυσὶν ἐφορμοῦντες ῥᾳδίως χειρώσεσθαι, καὶ ἤδη σφῶν ἰσχυρὰ τὰ πράγματα γίγνεσθαι· ξύνεγγυς γὰρ κειμένου τοῦ τε Ῥηγίου ἀκρωτηρίου τῆς Ἰταλίας τῆς τε Μεσσήνης τῆς Σικελίας, τοῖς Ἀθηναίοις [τε] οὐκ ἂν εἶναι ἐφορμεῖν καὶ τοῦ πορθμοῦ κρατεῖν.

SECTION 4.24.5
ἔστι δὲ ὁ πορθμὸς ἡ μεταξὺ Ῥηγίου θάλασσα καὶ Μεσσήνης, ᾗπερ βραχύτατον Σικελία τῆς ἠπείρου ἀπέχει· καὶ ἔστιν ἡ Χάρυβδις κληθεῖσα τοῦτο, ᾗ Ὀδυσσεὺς λέγεται διαπλεῦσαι. διὰ στενότητα δὲ καὶ ἐκ μεγάλων πελαγῶν, τοῦ τε Τυρσηνικοῦ καὶ τοῦ Σικελικοῦ, ἐσπίπτουσα ἡ θάλασσα ἐς αὐτὸ καὶ ῥοώδης οὖσα εἰκότως χαλεπὴ ἐνομίσθη.

CHAPTER 4.25

SECTION 4.25.1
ἐν τούτῳ οὖν τῷ μεταξὺ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ναυσὶν ὀλίγῳ πλέοσιν ἢ τριάκοντα ἠναγκάσθησαν ὀψὲ τῆς ἡμέρας ναυμαχῆσαι περὶ πλοίου διαπλέοντος, ἀντεπαναγόμενοι πρός τε Ἀθηναίων ναῦς ἑκκαίδεκα καὶ Ῥηγίνας ὀκτώ.

SECTION 4.25.2
καὶ νικηθέντες ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων διὰ τάχους ἀπέπλευσαν ὡς ἕκαστοι ἔτυχον ἐς τὰ οἰκεῖα στρατόπεδα, τό τε ἐν τῇ Μεσσήνῃ καὶ ἐν τῷ Ῥηγίῳ, μίαν ναῦν ἀπολέσαντες· καὶ νὺξ ἐπεγένετο τῷ ἔργῳ.

SECTION 4.25.3
μετὰ δὲ τοῦτο οἱ μὲν Λοκροὶ ἀπῆλθον ἐκ τῆς Ῥηγίνων, ἐπὶ δὲ τὴν Πελωρίδα τῆς Μεσσήνης ξυλλεγεῖσαι αἱ τῶν Συρακοσίων καὶ ξυμμάχων νῆες ὥρμουν καὶ ὁ πεζὸς αὐτοῖς παρῆν.

SECTION 4.25.4
προσπλεύσαντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι καὶ Ῥηγῖνοι ὁρῶντες τὰς ναῦς κενὰς ἐνέβαλον, καὶ χειρὶ σιδηρᾷ ἐπιβληθείσῃ μίαν ναῦν αὐτοὶ ἀπώλεσαν τῶν ἀνδρῶν ἀποκολυμβησάντων.

SECTION 4.25.5
καὶ μετὰ τοῦτο τῶν Συρακοσίων ἐσβάντων ἐς τὰς ναῦς καὶ παραπλεόντων ἀπὸ κάλω ἐς τὴν Μεσσήνην, αὖθις προσβαλόντες οἱ Ἀθηναῖοι, ἀποσιμωσάντων ἐκείνων καὶ προεμβαλόντων, ἑτέραν ναῦν ἀπολλύουσιν.

SECTION 4.25.6
καὶ ἐν τῷ παράπλῳ καὶ τῇ ναυμαχίᾳ τοιουτοτρόπῳ γενομένῃ οὐκ ἔλασσον ἔχοντες οἱ Συρακόσιοι παρεκομίσθησαν ἐς τὸν ἐν τῇ Μεσσήνῃ λιμένα.

SECTION 4.25.7
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι, Καμαρίνης ἀγγελθείσης προδίδοσθαι Συρακοσίοις ὑπ’ Ἀρχίου καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ, ἔπλευσαν ἐκεῖσε· Μεσσήνιοι δ’ ἐν τούτῳ πανδημεὶ κατὰ γῆν καὶ ταῖς ναυσὶν ἅμα ἐστράτευσαν ἐπὶ Νάξον τὴν Χαλκιδικὴν ὅμορον οὖσαν.

SECTION 4.25.8
καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τειχήρεις ποιήσαντες τοὺς Ναξίους ἐδῄουν τὴν γῆν, τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ταῖς μὲν ναυσὶ περιπλεύσαντες κατὰ τὸν Ἀκεσίνην ποταμὸν τὴν γῆν ἐδῄουν, τῷ δὲ πεζῷ πρὸς τὴν πόλιν ἐσέβαλλον.

SECTION 4.25.9
ἐν τούτῳ δὲ οἱ Σικελοὶ ὑπὲρ τῶν ἄκρων πολλοὶ κατέβαινον βοηθοῦντες ἐπὶ τοὺς Μεσσηνίους. καὶ οἱ Νάξιοι ὡς εἶδον, θαρσήσαντες καὶ παρακελευόμενοι ἐν ἑαυτοῖς ὡς οἱ Λεοντῖνοι σφίσι καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες ξύμμαχοι ἐς τιμωρίαν ἐπέρχονται, ἐκδραμόντες ἄφνω ἐκ τῆς πόλεως προσπίπτουσι τοῖς Μεσσηνίοις, καὶ τρέψαντες ἀπέκτεινάν τε ὑπὲρ χιλίους καὶ οἱ λοιποὶ χαλεπῶς ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου· καὶ γὰρ οἱ βάρβαροι ἐν ταῖς ὁδοῖς ἐπιπεσόντες τοὺς πλείστους διέφθειραν.

SECTION 4.25.10
καὶ αἱ νῆες σχοῦσαι ἐς τὴν Μεσσήνην ὕστερον ἐπ’ οἴκου ἕκασται διεκρίθησαν. Λεοντῖνοι δὲ εὐθὺς καὶ οἱ ξύμμαχοι μετὰ Ἀθηναίων ἐς τὴν Μεσσήνην ὡς κεκακωμένην ἐστράτευον, καὶ προσβάλλοντες οἱ μὲν Ἀθηναῖοι κατὰ τὸν λιμένα ταῖς ναυσὶν ἐπείρων, ὁ δὲ πεζὸς πρὸς τὴν πόλιν.

SECTION 4.25.11
ἐπεκδρομὴν δὲ ποιησάμενοι οἱ Μεσσήνιοι καὶ Λοκρῶν τινὲς μετὰ τοῦ Δημοτέλους, οἳ μετὰ τὸ πάθος ἐγκατελείφθησαν φρουροί, ἐξαπιναίως προσπεσόντες τρέπουσι τοῦ στρατεύματος τῶν Λεοντίνων τὸ πολὺ καὶ ἀπέκτειναν πολλούς. ἰδόντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι καὶ ἀποβάντες ἀπὸ τῶν νεῶν ἐβοήθουν, καὶ κατεδίωξαν τοὺς Μεσσηνίους πάλιν ἐς τὴν πόλιν,τεταραγμένοις ἐπιγενόμενοι· καὶ τροπαῖον στήσαντες ἀνεχώρησαν ἐς τὸ Ῥήγιον.

SECTION 4.25.12
μετὰ δὲ τοῦτο οἱ μὲν ἐν τῇ Σικελίᾳ Ἕλληνες ἄνευ τῶν Ἀθηναίων κατὰ γῆν ἐστράτευον ἐπ᾽ ἀλλήλους.

CHAPTER 4.26

SECTION 4.26.1
ἐν δὲ τῇ Πύλῳ ἔτι ἐπολιόρκουν τοὺς ἐν τῇ νήσῳ Λακεδαιμονίους οἱ Ἀθηναῖοι, καὶ τὸ ἐν τῇ ἠπείρῳ στρατόπεδον τῶν Πελοποννησίων κατὰ χώραν ἔμενεν.

SECTION 4.26.2
ἐπίπονος δ’ ἦν τοῖς Ἀθηναίοις ἡ φυλακὴ σίτου τε ἀπορίᾳ καὶ ὕδατος· οὐ γὰρ ἦν κρήνη ὅτι μὴ μία ἐν αὐτῇ τῇ ἀκροπόλει τῆς Πύλου καὶ αὕτη οὐ μεγάλη, ἀλλὰ διαμώμενοι τὸν κάχληκα οἱ πλεῖστοι ἐπὶ τῇ θαλάσσῃ ἔπινον οἷον εἰκὸς ὕδωρ.

SECTION 4.26.3
στενοχωρία τε ἐν ὀλίγῳ στρατοπεδευομένοις ἐγίγνετο, καὶ τῶν νεῶν οὐκ ἐχουσῶν ὅρμον αἱ μὲν σῖτον ἐν τῇ γῇ ᾑροῦντο κατὰ μέρος, αἱ δὲ μετέωροι ὥρμουν.

SECTION 4.26.4
ἀθυμίαν τε πλείστην ὁ χρόνος παρεῖχε παρὰ λόγον ἐπιγιγνόμενος, οὓς ᾤοντο ἡμερῶν ὀλίγων ἐκπολιορκήσειν ἐν νήσῳ τε ἐρήμῃ καὶ ὕδατι ἁλμυρῷ χρωμένους.

SECTION 4.26.5
αἴτιον δὲ ἦν οἱ Λακεδαιμόνιοι προειπόντες ἐς τὴν νῆσον ἐσάγειν σῖτόν τε τὸν βουλόμενον ἀληλεμένον καὶ οἶνον καὶ τυρὸν καὶ εἴ τι ἄλλο βρῶμα, οἷ’ ἂν ἐς πολιορκίαν ξυμφέρῃ, τάξαντες ἀργυρίου πολλοῦ καὶ τῶν Εἱλώτων τῷ ἐσαγαγόντι ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι.

SECTION 4.26.6
καὶ ἐσῆγον ἄλλοι τε παρακινδυνεύοντες καὶ μάλιστα οἱ Εἵλωτες, ἀπαίροντες ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου ὁπόθεν τύχοιεν καὶ καταπλέοντες ἔτι νυκτὸς ἐς τὰ πρὸς τὸ πέλαγος τῆς νήσου.

SECTION 4.26.7
μάλιστα δὲ ἐτήρουν ἀνέμῳ καταφέρεσθαι· ῥᾷον γὰρ τὴν φυλακὴν τῶν τριήρων ἐλάνθανον, ὁπότε πνεῦμα ἐκ πόντου εἴη· ἄπορον γὰρ ἐγίγνετο περιορμεῖν, τοῖς δὲ ἀφειδὴς ὁ κατάπλους καθειστήκει· ἐπώκελλον γὰρ τὰ πλοῖα τετιμημένα χρημάτων, καὶ οἱ ὁπλῖται περὶ τὰς κατάρσεις τῆς νήσου ἐφύλασσον. ὅσοι δὲ γαλήνῃ κινδυνεύσειαν, ἡλίσκοντο.

SECTION 4.26.8
ἐσένεον δὲ καὶ κατὰ τὸν λιμένα κολυμβηταὶ ὕφυδροι,καλῳδίῳ ἐν ἀσκοῖς ἐφέλκοντες μήκωνα μεμελιτωμένην καὶ λίνου σπέρμα κεκομμένον· ὧν τὸ πρῶτον λανθανόντων φυλακαὶ ὕστερον ἐγένοντο.

SECTION 4.26.9
παντί τε τρόπῳ ἑκάτεροι ἐτεχνῶντο οἱ μὲν ἐσπέμπειν τὰ σιτία, οἱ δὲ μὴ λανθάνειν σφᾶς.

CHAPTER 4.27

SECTION 4.27.1
ἐν δὲ ταῖς Ἀθήναις πυνθανόμενοι περὶ τῆς στρατιᾶς ὅτι ταλαιπωρεῖται καὶ σῖτος τοῖς ἐν τῇ νήσῳ ὅτι ἐσπλεῖ, ἠπόρουν καὶ ἐδεδοίκεσαν μὴ σφῶν χειμὼν τὴν φυλακὴν ἐπιλάβοι, ὁρῶντες τῶν τε ἐπιτηδείων τὴν περὶ τὴν Πελοπόννησον κομιδὴν ἀδύνατον ἐσομένην, ἅμα ἐν χωρίῳ ἐρήμῳ καὶ οὐδ’ ἐν θέρει οἷοί τε ὄντες ἱκανὰ περιπέμπειν, τόν τε ἔφορμον χωρίων ἀλιμένων ὄντων οὐκ ἐσόμενον, ἀλλ’ ἢ σφῶν ἀνέντων τὴν φυλακὴν περιγενήσεσθαι τοὺς ἄνδρας ἢ τοῖς πλοίοις ἃ τὸν σῖτον αὐτοῖς ἦγε χειμῶνα τηρήσαντας ἐκπλεύσεσθαι.

SECTION 4.27.2
πάντων τε ἐφοβοῦντο μάλιστα τοὺς Λακεδαιμονίους, ὅτι ἔχοντάς τι ἰσχυρὸν αὐτοὺς ἐνόμιζον οὐκέτι σφίσιν ἐπικηρυκεύεσθαι· καὶ μετεμέλοντο τὰς σπονδὰς οὐ δεξάμενοι.

SECTION 4.27.3
Κλέων δὲ γνοὺς αὐτῶν τὴν ἐς αὑτὸν ὑποψίαν περὶ τῆς κωλύμης τῆς ξυμβάσεως οὐ τἀληθῆ ἔφη λέγειν τοὺς ἐξαγγέλλοντας. παραινούντων δὲ τῶν ἀφιγμένων, εἰ μὴ σφίσι πιστεύουσι, κατασκόπους τινὰς πέμψαι, ᾑρέθη κατάσκοπος αὐτὸς μετὰ Θεαγένους ὑπὸ Ἀθηναίων.

SECTION 4.27.4
καὶ γνοὺς ὅτι ἀναγκασθήσεται ἢ ταὐτὰ λέγειν οἷς διέβαλλεν ἢ τἀναντία εἰπὼν ψευδὴς φανήσεσθαι, παρῄνει τοῖς Ἀθηναίοις, ὁρῶν αὐτοὺς καὶ ὡρμημένους τι τὸ πλέον τῇ γνώμῃ στρατεύειν, ὡς χρὴ κατασκόπους μὲν μὴ πέμπειν μηδὲ διαμέλλειν καιρὸν παριέντας, εἰ δὲ δοκεῖ αὐτοῖς ἀληθῆ εἶναι τὰ ἀγγελλόμενα, πλεῖν ἐπὶ τοὺς ἄνδρας.

SECTION 4.27.5
καὶ ἐς Νικίαν τὸν Νικηράτου στρατηγὸν ὄντα ἀπεσήμαινεν, ἐχθρὸς ὢν καὶ ἐπιτιμῶν, ῥᾴδιον εἶναι παρασκευῇ, εἰ ἄνδρες εἶεν οἱ στρατηγοί, πλεύσαντας λαβεῖν τοὺς ἐν τῇ νήσῳ, καὶ αὐτός γ’ ἄν, εἰ ἦρχε, ποιῆσαι τοῦτο.

CHAPTER 4.28

SECTION 4.28.1
ὁ δὲ Νικίας τῶν τε Ἀθηναίων τι ὑποθορυβησάντων ἐς τὸν Κλέωνα, ὅτι οὐ καὶ νῦν πλεῖ, εἰ ῥᾴδιόν γε αὐτῷ φαίνεται, καὶ ἅμα ὁρῶν αὐτὸν ἐπιτιμῶντα, ἐκέλευεν ἥντινα βούλεται δύναμιν λαβόντα τὸ ἐπὶ σφᾶς εἶναι ἐπιχειρεῖν.

SECTION 4.28.2
ὁ δὲ τὸ μὲν πρῶτον οἰόμενος αὐτὸν λόγῳ μόνον ἀφιέναι ἑτοῖμος ἦν, γνοὺς δὲ τῷ ὄντι παραδωσείοντα ἀνεχώρει καὶ οὐκ ἔφη αὐτὸς ἀλλ’ ἐκεῖνον στρατηγεῖν, δεδιὼς ἤδη καὶ οὐκ ἂν οἰόμενός οἱ αὐτὸν τολμῆσαι ὑποχωρῆσαι.

SECTION 4.28.3
αὖθις δὲ ὁ Νικίας ἐκέλευε καὶ ἐξίστατο τῆς ἐπὶ Πύλῳ ἀρχῆς καὶ μάρτυρας τοὺς Ἀθηναίους ἐποιεῖτο. οἱ δέ, οἷον ὄχλος φιλεῖ ποιεῖν, ὅσῳ μᾶλλον ὁ Κλέων ὑπέφευγε τὸν πλοῦν καὶ ἐξανεχώρει τὰ εἰρημένα, τόσῳ ἐπεκελεύοντο τῷ Νικίᾳ παραδιδόναι τὴν ἀρχὴν καὶ ἐκείνῳ ἐπεβόων πλεῖν.

SECTION 4.28.4
ὥστε οὐκ ἔχων ὅπως τῶν εἰρημένων ἔτι ἐξαπαλλαγῇ, ὑφίσταται τὸν πλοῦν, καὶ παρελθὼν οὔτε φοβεῖσθαι ἔφη Λακεδαιμονίους πλεύσεσθαί τε λαβὼν ἐκ μὲν τῆς πόλεως οὐδένα, Λημνίους δὲ καὶ Ἰμβρίους τοὺς παρόντας καὶ πελταστὰς οἳ ἦσαν ἔκ τε Αἴνου βεβοηθηκότες καὶ ἄλλοθεν τοξότας τετρακοσίους· ταῦτα δὲ ἔχων ἔφη πρὸς τοῖς ἐν Πύλω στρατιώταις ἐντὸς ἡμερῶν εἴκοσιν ἢ ἄξειν Λακεδαιμονίους ζῶντας ἢ αὐτοῦ ἀποκτενεῖν.

SECTION 4.28.5
τοῖς δὲ Ἀθηναίοις ἐνέπεσε μέν τι καὶ γέλωτος τῇ κουφολογίᾳ αὐτοῦ, ἀσμένοις δ’ ὅμως ἐγίγνετο τοῖς σώφροσι τῶν ἀνθρώπων, λογιζομένοις δυοῖν ἀγαθοῖν τοῦ ἑτέρου τεύξεσθαι, ἢ Κλέωνος ἀπαλλαγήσεσθαι, ὃ μᾶλλον ἤλπιζον, ἢ σφαλεῖσι γνώμης Λακεδαιμονίους σφίσι χειρώσεσθαι.

CHAPTER 4.29

SECTION 4.29.1
καὶ πάντα διαπραξάμενος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ ψηφισαμένων Ἀθηναίων αὐτῷ τὸν πλοῦν, τῶν τε ἐν Πύλῳ στρατηγῶν ἕνα προσελόμενος Δημοσθένη, τὴν ἀναγωγὴν διὰ τάχους ἐποιεῖτο.

SECTION 4.29.2
τὸν δὲ Δημοσθένη προσέλαβε πυνθανόμενος τὴν ἀπόβασιν αὐτὸν ἐς τὴν νῆσον διανοεῖσθαι. οἱ γὰρ στρατιῶται κακοπαθοῦντες τοῦ χωρίου τῇ ἀπορίᾳ καὶ μᾶλλον πολιορκούμενοι ἢ πολιορκοῦντες ὥρμηντο διακινδυνεῦσαι. καὶ αὐτῷ ἔτι ῥώμην καὶ ἡ νῆσος ἐμπρησθεῖσα παρέσχεν.

SECTION 4.29.3
πρότερον μὲν γὰρ οὔσης αὐτῆς ὑλώδους ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ἀτριβοῦς διὰ τὴν αἰεὶ ἐρημίαν ἐφοβεῖτο καὶ πρὸς τῶν πολεμίων τοῦτο ἐνόμιζε μᾶλλον εἶναι· πολλῷ γὰρ ἂν στρατοπέδῳ ἀποβάντι ἐξ ἀφανοῦς χωρίου προσβάλλοντας αὐτοὺς βλάπτειν. σφίσι μὲν γὰρ τὰς ἐκείνων ἁμαρτίας καὶ παρασκευὴν ὑπὸ τῆς ὕλης οὐκ ἂν ὁμοίως δῆλα εἶναι, τοῦ δὲ αὑτῶν στρατοπέδου καταφανῆ ἂν εἶναι πάντα τὰ ἁμαρτήματα, ὥστε προσπίπτειν ἂν αὐτοὺς ἀπροσδοκήτως ᾗ βούλοιντο· ἐπ’ ἐκείνοις γὰρ εἶναι ἂν τὴν ἐπιχείρησιν.

SECTION 4.29.4
εἰ δ’ αὖ ἐς δασὺ χωρίον βιάζοιτο ὁμόσε ἰέναι, τοὺς ἐλάσσους, ἐμπείρους δὲ τῆς χώρας, κρείσσους ἐνόμιζε τῶν πλεόνων ἀπείρων· λανθάνειν τε ἂν τὸ ἑαυτῶν στρατόπεδον πολὺ ὂν διαφθειρόμενον, οὐκ οὔσης τῆς προσόψεως ᾗ χρῆν ἀλλήλοις ἐπιβοηθεῖν.

CHAPTER 4.30

SECTION 4.30.1
ἀπὸ δὲ τοῦ Αἰτωλικοῦ πάθους, ὃ διὰ τὴν ὕλην μέρος τι ἐγένετο, οὐχ ἥκιστα αὐτὸν ταῦτα ἐσῄει.

SECTION 4.30.2
τῶν δὲ στρατιωτῶν ἀναγκασθέντων διὰ τὴν στενοχωρίαν τῆς νήσου τοῖς ἐσχάτοις προσίσχοντας ἀριστοποιεῖσθαι διὰ προφυλακῆς καὶ ἐμπρήσαντός τινος κατὰ μικρὸν τῆς ὕλης ἄκοντος καὶ ἀπὸ τούτου πνεύματος ἐπιγενομένου τὸ πολὺ αὐτῆς ἔλαθε κατακαυθέν.

SECTION 4.30.3
οὕτω δὴ τούς τε Λακεδαιμονίους μᾶλλον κατιδὼν πλείους ὄντας, ὑπονοῶν πρότερον ἐλάσσοσι τὸν σῖτον αὐτοῦ ἐσπέμπειν, τήν τε νῆσον εὐαποβατωτέραν οὖσαν, τότε ὡς ἐπ᾽ ἀξιόχρεων τοὺς Ἀθηναίους μᾶλλον σπουδὴν ποιεῖσθαι τὴν ἐπιχείρησιν παρεσκευάζετο, στρατιάν τε μεταπέμπων ἐκ τῶν ἐγγὺς ξυμμάχων καὶ τὰ ἄλλα ἑτοιμάζων.

SECTION 4.30.4
Κλέων δὲ ἐκείνῳ τε προπέμψας ἄγγελον ὡς ἥξων καὶ ἔχων στρατιὰν ἣν ᾐτήσατο, ἀφικνεῖται ἐς Πύλον. καὶ ἅμα γενόμενοι πέμπουσι πρῶτον ἐς τὸ ἐν τῇ ἠπείρῳ στρατόπεδον κήρυκα, προκαλούμενοι, εἰ βούλοιντο, ἄνευ κινδύνου τοὺς ἐν τῇ νήσῳ ἄνδρας σφίσι τά τε ὅπλα καὶ σφᾶς αὐτοὺς κελεύειν παραδοῦναι, ἐφ’ ᾧ φυλακῇ τῇ μετρίᾳ τηρήσονται, ἕως ἄν τι περὶ τοῦ πλέονος ξυμβαθῇ.

CHAPTER 4.31

SECTION 4.31.1
οὐ προσδεξαμένων δὲ αὐτῶν μίαν μὲν ἡμέραν ἐπέσχον, τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἀνηγάγοντο μὲν νυκτὸς ἐπ’ ὀλίγας ναῦς τοὺς ὁπλίτας πάντας ἐπιβιβάσαντες, πρὸ δὲ τῆς ἕω ὀλίγον ἀπέβαινον τῆς νήσου ἑκατέρωθεν, ἔκ τε τοῦ πελάγους καὶ πρὸς τοῦ λιμένος, ὀκτακόσιοι μάλιστα ὄντες ὁπλῖται, καὶ ἐχώρουν δρόμῳ ἐπὶ τὸ πρῶτον φυλακτήριον τῆς νήσου.

SECTION 4.31.2
ὧδε γὰρ διετετάχατο· ἐν ταύτῃ μὲν τῇ πρώτῃ φυλακῇ ὡς τριάκοντα ἦσαν ὁπλῖται, μέσον δὲ καὶ ὁμαλώτατόν τε καὶ περὶ τὸ ὕδωρ οἱ πλεῖστοι αὐτῶν καὶ Ἐπιτάδας ὁ ἄρχων εἶχε, μέρος δέ τι οὐ πολὺ αὐτὸ τὸ ἔσχατον ἐφύλασσε τῆς νήσου τὸ πρὸς τὴν Πύλον, ὃ ἦν ἔκ τε θαλάσσης ἀπόκρημνον καὶ ἐκ τῆς γῆς ἥκιστα ἐπίμαχον· καὶ γάρ τι καὶ ἔρυμα αὐτόθι ἦν παλαιὸν λίθων λογάδην πεποιημένον, ὃ ἐνόμιζον σφίσιν ὠφέλιμον ἂν εἶναι, εἰ καταλαμβάνοι ἀναχώρησις βιαιοτέρα. οὕτω μὲν τεταγμένοι ἦσαν.

CHAPTER 4.32

SECTION 4.32.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι τοὺς μὲν πρώτους φύλακας, οἷς ἐπέδραμον, εὐθὺς διαφθείρουσιν ἔν τε ταῖς εὐναῖς ἔτι καὶ ἀναλαμβάνοντας τὰ ὅπλα, λαθόντες τὴν ἀπόβασιν, οἰομένων αὐτῶν τὰς ναῦς κατὰ τὸ ἔθος ἐς ἔφορμον τῆς νυκτὸς πλεῖν.

SECTION 4.32.2
ἅμα δὲ ἕῳ γιγνομένῃ καὶ ὁ ἄλλος στρατὸς ἀπέβαινεν, ἐκ μὲν νεῶν ἑβδομήκοντα καὶ ὀλίγῳ πλεόνων πάντες πλὴν θαλαμιῶν, ὡς ἕκαστοι ἐσκευασμένοι, τοξόται δὲ ὀκτακόσιοι καὶ πελτασταὶ οὐκ ἐλάσσους τούτων, Μεσσηνίων τε οἱ βεβοηθηκότες καὶ οἱ ἄλλοι ὅσοι περὶ Πύλον κατεῖχον πάντες πλὴν τῶν ἐπὶ τοῦ τείχους φυλάκων.

SECTION 4.32.3
Δημοσθένους δὲ τάξαντος διέστησαν κατὰ διακοσίους τε καὶ πλείους, ἔστι δ’ ᾗ ἐλάσσους, τῶν χωρίων τὰ μετεωρότατα λαβόντες, ὅπως ὅτι πλείστη ἀπορία ᾖ τοῖς πολεμίοις πανταχόθεν κεκυκλωμένοις καὶ μὴ ἔχωσι πρὸς ὅτι ἀντιτάξωνται, ἀλλ’ ἀμφίβολοι γίγνωνται τῷ πλήθει, εἰ μὲν τοῖς πρόσθεν ἐπίοιεν, ὑπὸ τῶν κατόπιν βαλλόμενοι, εἰ δὲ τοῖς πλαγίοις, ὑπὸ τῶν ἑκατέρωθεν παρατεταγμένων.

SECTION 4.32.4
κατὰ νώτου τε αἰεὶ ἔμελλον αὐτοῖς, ᾗ χωρήσειαν, οἱ πολέμιοι ἔσεσθαι ψιλοὶ καὶ οἱ ἀπορώτατοι, τοξεύμασι καὶ ἀκοντίοις καὶ λίθοις καὶ σφενδόναις ἐκ πολλοῦ ἔχοντες ἀλκήν, οἷς μηδὲ ἐπελθεῖν οἷόν τε ἦν· φεύγοντές τε γὰρ ἐκράτουν καὶ ἀναχωροῦσιν ἐπέκειντο. τοιαύτῃ μὲν γνώμῃ ὁ Δημοσθένης τό τε πρῶτον τὴν ἀπόβασιν ἐπενόει καὶ ἐν τῷ ἔργῳ ἔταξεν·

CHAPTER 4.33

SECTION 4.33.1
οἱ δὲ περὶ τὸν Ἐπιτάδαν καὶ ὅπερ ἦν πλεῖστον τῶν ἐν τῇ νήσῳ, ὡς εἶδον τό τε πρῶτον φυλακτήριον διεφθαρμένον καὶ στρατὸν σφίσιν ἐπιόντα, ξυνετάξαντο καὶ τοῖς ὁπλίταις τῶν Ἀθηναίων ἐπῇσαν, βουλόμενοι ἐς χεῖρας ἐλθεῖν· ἐξ ἐναντίας γὰρ οὗτοι καθειστήκεσαν, ἐκ πλαγίου δὲ οἱ ψιλοὶ καὶ κατὰ νώτου.

SECTION 4.33.2
τοῖς μὲν οὖν ὁπλίταις οὐκ ἐδυνήθησαν προσμεῖξαι οὐδὲ τῇ σφετέρᾳ ἐμπειρίᾳ χρήσασθαι· οἱ γὰρ ψιλοὶ ἑκατέρωθεν βάλλοντες εἶργον, καὶ ἅμα ἐκεῖνοι οὐκ ἀντεπῇσαν, ἀλλ᾽ ἡσύχαζον· τοὺς δὲ ψιλούς, ᾗ μάλιστα αὐτοῖς ἐπιθέοντες προσκέοιντο, ἔτρεπον, καὶ οἳ ὑποστρέφοντες ἠμύνοντο, ἄνθρωποι κούφως τε ἐσκευασμένοι καὶ προλαμβάνοντες ῥᾳδίως τῆς φυγῆς χωρίων τε χαλεπότητι καὶ ὑπὸ τῆς πρὶν ἐρημίας τραχέων ὄντων, ἐν οἷς οἱ Λακεδαιμόνιοι οὐκ ἐδύναντο διώκειν ὅπλα ἔχοντες.

CHAPTER 4.34

SECTION 4.34.1
χρόνον μὲν οὖν τινὰ ὀλίγον οὕτω πρὸς ἀλλήλους ἠκροβολίσαντο· τῶν δὲ Λακεδαιμονίων οὐκέτι ὀξέως ἐπεκθεῖν ᾗ προσπίπτοιεν δυναμένων, γνόντες αὐτοὺς οἱ ψιλοὶ βραδυτέρους ἤδη ὄντας τῷ ἀμύνασθαι, καὶ αὐτοὶ τῇ τε ὄψει τοῦ θαρσεῖν τὸ πλεῖστον εἰληφότες πολλαπλάσιοι φαινόμενοι καὶ ξυνειθισμένοι μᾶλλον μηκέτι δεινοὺς αὐτοὺς ὁμοίως σφίσι φαίνεσθαι, ὅτι οὐκ εὐθὺς ἄξια τῆς προσδοκίας ἐπεπόνθεσαν, ὥσπερ ὅτε πρῶτον ἀπέβαινον τῇ γνώμῃ δεδουλωμένοι ὡς ἐπὶ Λακεδαιμονίους, καταφρονήσαντες καὶ ἐμβοήσαντες ἁθρόοι ὥρμησαν ἐπ’ αὐτοὺς καὶ ἔβαλλον λίθοις τε καὶ τοξεύμασι καὶ ἀκοντίοις, ὡς ἕκαστός τι πρόχειρον εἶχεν.

SECTION 4.34.2
γενομένης δὲ τῆς βοῆς ἅμα τῇ ἐπιδρομῇ ἔκπληξίς τε ἐνέπεσεν ἀνθρώποις ἀήθεσι τοιαύτης μάχης καὶ ὁ κονιορτὸς τῆς ὕλης νεωστὶ κεκαυμένης ἐχώρει πολὺς ἄνω, ἄπορόν τε ἦν ἰδεῖν τὸ πρὸ αὑτοῦ ὑπὸ τῶν τοξευμάτων καὶ λίθων ἀπὸ πολλῶν ἀνθρώπων μετὰ τοῦ κονιορτοῦ ἅμα φερομένων.

SECTION 4.34.3
τό τε ἔργον ἐνταῦθα χαλεπὸν τοῖς Λακεδαιμονίοις καθίστατο· οὔτε γὰρ οἱ πῖλοι ἔστεγον τὰ τοξεύματα, δοράτιά τε ἐναπεκέκλαστο βαλλομένων, εἶχόν τε οὐδὲν σφίσιν αὐτοῖς χρήσασθαι ἀποκεκλῃμένοι μὲν τῇ ὄψει τοῦ προορᾶν, ὑπὸ δὲ τῆς μείζονος βοῆς τῶν πολεμίων τὰ ἐν αὐτοῖς παραγγελλόμενα οὐκ ἐσακούοντες, κινδύνου τε πανταχόθεν περιεστῶτος καὶ οὐκ ἔχοντες ἐλπίδα καθ’ ὅτι χρὴ ἀμυνομένους σωθῆναι.

CHAPTER 4.35

SECTION 4.35.1
τέλος δὲ τραυματιζομένων ἤδη πολλῶν διὰ τὸ αἰεὶ ἐν τῷ αὐτῷ ἀναστρέφεσθαι, ξυγκλῄσαντες ἐχώρησαν ἐς τὸ ἔσχατον ἔρυμα τῆς νήσου, ὃ οὐ πολὺ ἀπεῖχε, καὶ τοὺς ἑαυτῶν φύλακας.

SECTION 4.35.2
ὡς δὲ ἐνέδοσαν, ἐνταῦθα ἤδη πολλῷ ἔτι πλέονι βοῇ τεθαρσηκότες οἱ ψιλοὶ ἐπέκειντο, καὶ τῶν Λακεδαιμονίων ὅσοι μὲν ὑποχωροῦντες ἐγκατελαμβάνοντο, ἀπέθνῃσκον, οἱ δὲ πολλοὶ διαφυγόντες ἐς τὸ ἔρυμα μετὰ τῶν ταύτῃ φυλάκων ἐτάξαντο παρὰ πᾶν ὡς ἀμυνούμενοι ᾗπερ ἦν ἐπίμαχον.

SECTION 4.35.3
καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐπισπόμενοι περίοδον μὲν αὐτῶν καὶ κύκλωσιν χωρίου ἰσχύι οὐκ εἶχον, προσιόντες δὲ ἐξ ἐναντίας ὤσασθαι ἐπειρῶντο.

SECTION 4.35.4
καὶ χρόνον μὲν πολὺν καὶ τῆς ἡμέρας τὸ πλεῖστον ταλαιπωρούμενοι ἀμφότεροι ὑπό τε τῆς μάχης καὶ δίψης καὶ ἡλίου ἀντεῖχον, πειρώμενοι οἱ μὲν ἐξελάσασθαι ἐκ τοῦ μετεώρου, οἱ δὲ μὴ ἐνδοῦναι· ῥᾷον δ’ οἱ Λακεδαιμόνιοι ἠμύνοντο ἢ ἐν τῷ πρίν, οὐκ οὔσης σφῶν τῆς κυκλώσεως ἐς τὰ πλάγια.

CHAPTER 4.36

SECTION 4.36.1
ἐπειδὴ δὲ ἀπέραντον ἦν, προσελθὼν ὁ τῶν Μεσσηνίων στρατηγὸς Κλέωνι καὶ Δημοσθένει ἄλλως ἔφη πονεῖν σφᾶς· εἰ δὲ βούλονται ἑαυτῷ δοῦναι τῶν τοξοτῶν μέρος τι καὶ τῶν ψιλῶν περιιέναι κατὰ νώτου αὐτοῖς ὁδῷ ᾗ ἂν αὐτὸς εὕρῃ, δοκεῖν βιάσεσθαι τὴν ἔφοδον.

SECTION 4.36.2
λαβὼν δὲ ἃ ᾐτήσατο, ἐκ τοῦ ἀφανοῦς ὁρμήσας ὥστε μὴ ἰδεῖν ἐκείνους, κατὰ τὸ αἰεὶ παρεῖκον τοῦ κρημνώδους τῆς νήσου προσβαίνων, καὶ ᾗ οἱ Λακεδαιμόνιοι χωρίου ἰσχύι πιστεύσαντες οὐκ ἐφύλασσον, χαλεπῶς τε καὶ μόλις περιελθὼν ἔλαθε, καὶ ἐπὶ τοῦ μετεώρου ἐξαπίνης ἀναφανεὶς κατὰ νώτου αὐτῶν τοὺς μὲν τῷ ἀδοκήτῳ ἐξέπληξε, τοὺς δὲ ἃ προσεδέχοντο ἰδόντας πολλῷ μᾶλλον ἐπέρρωσεν.

SECTION 4.36.3
καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι βαλλόμενοί τε ἀμφοτέρωθεν ἤδη καὶ γιγνόμενοι ἐν τῷ αὐτῷ ξυμπτώματι, ὡς μικρὸν μεγάλῳ εἰκάσαι, τῷ ἐν Θερμοπύλαις, ἐκεῖνοί τε γὰρ τῇ ἀτραπῷ περιελθόντων τῶν Περσῶν διεφθάρησαν, οὗτοί τε ἀμφίβολοι ἤδη ὄντες οὐκέτι ἀντεῖχον, ἀλλὰ πολλοῖς τε ὀλίγοι μαχόμενοι καὶ ἀσθενείᾳ σωμάτων διὰ τὴν σιτοδείαν ὑπεχώρουν, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐκράτουν ἤδη τῶν ἐφόδων.

CHAPTER 4.37

SECTION 4.37.1
γνοὺς δὲ ὁ Κλέων καὶ ὁ Δημοσθένης [ὅτι], εἰ καὶ ὁποσονοῦν μᾶλλον ἐνδώσουσι, διαφθαρησομένους αὐτοὺς ὑπὸ τῆς σφετέρας στρατιᾶς, ἔπαυσαν τὴν μάχην καὶ τοὺς ἑαυτῶν ἀπεῖρξαν, βουλόμενοι ἀγαγεῖν αὐτοὺς Ἀθηναίοις ζῶντας, εἴ πως τοῦ κηρύγματος ἀκούσαντες ἐπικλασθεῖεν τῇ γνώμῃ τὰ ὅπλα παραδοῦναι καὶ ἡσσηθεῖεν τοῦ παρόντος δεινοῦ.

SECTION 4.37.2
ἐκήρυξάν τε, εἰ βούλονται, τὰ ὅπλα παραδοῦναι καὶ σφᾶς αὐτοὺς Ἀθηναίοις ὥστε βουλεῦσαι ὅτι ἂν ἐκείνοις δοκῇ.

CHAPTER 4.38

SECTION 4.38.1
οἱ δὲ ἀκούσαντες παρῆκαν τὰς ἀσπίδας οἱ πλεῖστοι καὶ τὰς χεῖρας ἀνέσεισαν, δηλοῦντες προσίεσθαι τὰ κεκηρυγμένα. μετὰ δὲ ταῦτα γενομένης τῆς ἀνοκωχῆς ξυνῆλθον ἐς λόγους ὅ τε Κλέων καὶ ὁ Δημοσθένης καὶ ἐκείνων Στύφων ὁ Φάρακος, τῶν πρότερον ἀρχόντων τοῦ μὲν πρώτου τεθνηκότος Ἐπιτάδου, τοῦ δὲ μετ’ αὐτὸν Ἱππαγρέτου ἐφῃρημένου ἐν τοῖς νεκροῖς ἔτι ζῶντος κειμένου ὡς τεθνεῶτος, αὐτὸς τρίτος ἐφῃρημένος ἄρχειν κατὰ νόμον, εἴ τι ἐκεῖνοι πάσχοιεν.

SECTION 4.38.2
ἔλεγε δὲ ὁ Στύφων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ ὅτι βούλονται διακηρυκεύσασθαι πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἠπείρῳ Λακεδαιμονίους ὅτι χρὴ σφᾶς ποιεῖν.

SECTION 4.38.3
καὶ ἐκείνων μὲν οὐδένα ἀφέντων, αὐτῶν δὲ τῶν Ἀθηναίων καλούντων ἐκ τῆς ἠπείρου κήρυκας καὶ γενομένων ἐπερωτήσεων δὶς ἢ τρίς, ὁ τελευταῖος διαπλεύσας αὐτοῖς ἀπὸ τῶν ἐκ τῆς ἠπείρου Λακεδαιμονίων ἀνὴρ ἀπήγγειλεν ὅτι [οἱ] ‘Λακεδαιμόνιοι κελεύουσιν ὑμᾶς αὐτοὺς περὶ ὑμῶν αὐτῶν βουλεύεσθαι μηδὲν αἰσχρὸν ποιοῦντασ’· οἱ δὲ καθ’ ἑαυτοὺς βουλευσάμενοι τὰ ὅπλα παρέδοσαν καὶ σφᾶς αὐτούς.

SECTION 4.38.4
καὶ ταύτην μὲν τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἐπιοῦσαν νύκτα ἐν φυλακῇ εἶχον αὐτοὺς οἱ Ἀθηναῖοι· τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι τροπαῖον στήσαντες ἐν τῇ νήσῳ τἆλλα διεσκευάζοντο ὡς ἐς πλοῦν, καὶ τοὺς ἄνδρας τοῖς τριηράρχοις διεδίδοσαν ἐς φυλακήν, οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι κήρυκα πέμψαντες τοὺς νεκροὺς διεκομίσαντο.

SECTION 4.38.5
ἀπέθανον δ’ ἐν τῇ νήσῳ καὶ ζῶντες ἐλήφθησαν τοσοίδε· εἴκοσι μὲν ὁπλῖται διέβησαν καὶ τετρακόσιοι οἱ πάντες· τούτων ζῶντες ἐκομίσθησαν ὀκτὼ ἀποδέοντες τριακόσιοι, οἱ δὲ ἄλλοι ἀπέθανον. καὶ Σπαρτιᾶται τούτων ἦσαν τῶν ζώντων περὶ εἴκοσι καὶ ἑκατόν. Ἀθηναίων δὲ οὐ πολλοὶ διεφθάρησαν· ἡ γὰρ μάχη οὐ σταδαία ἦν.

CHAPTER 4.39

SECTION 4.39.1
χρόνος δὲ ὁ ξύμπας ἐγένετο ὅσον οἱ ἄνδρες [οἱ] ἐν τῇ νήσῳ ἐπολιορκήθησαν, ἀπὸ τῆς ναυμαχίας μέχρι τῆς ἐν τῇ νήσῳ μάχης, ἑβδομήκοντα ἡμέραι καὶ δύο.

SECTION 4.39.2
τούτων περὶ εἴκοσιν ἡμέρας, ἐν αἷς οἱ πρέσβεις περὶ τῶν σπονδῶν ἀπῇσαν, ἐσιτοδοτοῦντο, τὰς δὲ ἄλλας τοῖς ἐσπλέουσι λάθρᾳ διετρέφοντο. καὶ ἦν σῖτός τις ἐν τῇ νήσῳ καὶ ἄλλα βρώματα ἐγκατελήφθη· ὁ γὰρ ἄρχων Ἐπιτάδας ἐνδεεστέρως ἑκάστῳ παρεῖχεν ἢ πρὸς τὴν ἐξουσίαν.

SECTION 4.39.3
οἱ μὲν δὴ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ Πελοποννήσιοι ἀνεχώρησαν τῷ στρατῷ ἐκ τῆς Πύλου ἑκάτεροι ἐπ’ οἴκου, καὶ τοῦ Κλέωνος καίπερ μανιώδης οὖσα ἡ ὑπόσχεσις ἀπέβη· ἐντὸς γὰρ εἴκοσιν ἡμερῶν ἤγαγε τοὺς ἄνδρας, ὥσπερ ὑπέστη.

CHAPTER 4.40

SECTION 4.40.1
παρὰ γνώμην τε δὴ μάλιστα τῶν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦτο τοῖς Ἕλλησιν ἐγένετο· τοὺς γὰρ Λακεδαιμονίους οὔτε λιμῷ οὔτ’ ἀνάγκῃ οὐδεμιᾷ ἠξίουν τὰ ὅπλα παραδοῦναι, ἀλλὰ ἔχοντας καὶ μαχομένους ὡς ἐδύναντο ἀποθνῄσκειν.

SECTION 4.40.2
ἀπιστοῦντές τε μὴ εἶναι τοὺς παραδόντας τοῖς τεθνεῶσιν ὁμοίους, καί τινος ἐρομένου ποτὲ ὕστερον τῶν Ἀθηναίων ξυμμάχων δι’ ἀχθηδόνα ἕνα τῶν ἐκ τῆς νήσου αἰχμαλώτων εἰ οἱ τεθνεῶτες αὐτῶν καλοὶ κἀγαθοί, ἀπεκρίνατο αὐτῷ πολλοῦ ἂν ἄξιον εἶναι τὸν ἄτρακτον, λέγων τὸν οἰστόν, εἰ τοὺς ἀγαθοὺς διεγίγνωσκε, δήλωσιν ποιούμενος ὅτι ὁ ἐντυγχάνων τοῖς τε λίθοις καὶ τοξεύμασι διεφθείρετο.

CHAPTER 4.41

SECTION 4.41.1
κομισθέντων δὲ τῶν ἀνδρῶν οἱ Ἀθηναῖοι ἐβούλευσαν δεσμοῖς μὲν αὐτοὺς φυλάσσειν μέχρι οὗ τι ξυμβῶσιν, ἢν δ’ οἱ Πελοποννήσιοι πρὸ τούτου ἐς τὴν γῆν ἐσβάλωσιν, ἐξαγαγόντες ἀποκτεῖναι.

SECTION 4.41.2
τῆς δὲ Πύλου φυλακὴν κατεστήσαντο, καὶ οἱ ἐκ τῆς Ναυπάκτου Μεσσήνιοι ὡς ἐς πατρίδα ταύτην (ἔστι γὰρ ἡ Πύλος τῆς Μεσσηνίδος ποτὲ οὔσης γῆς) πέμψαντες σφῶν αὐτῶν τοὺς ἐπιτηδειοτάτους ἐλῄζοντό τε τὴν Λακωνικὴν καὶ πλεῖστα ἔβλαπτον ὁμόφωνοι ὄντες.

SECTION 4.41.3
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἀμαθεῖς ὄντες ἐν τῷ πρὶν χρόνῳ λῃστείας καὶ τοῦ τοιούτου πολέμου, τῶν τε Εἱλώτων αὐτομολούντων καὶ φοβούμενοι μὴ καὶ ἐπὶ μακρότερον σφίσι τι νεωτερισθῇ τῶν κατὰ τὴν χώραν, οὐ ῥᾳδίως ἔφερον, ἀλλὰ καίπερ οὐ βουλόμενοι ἔνδηλοι εἶναι τοῖς Ἀθηναίοις ἐπρεσβεύοντο παρ’ αὐτοὺς καὶ ἐπειρῶντο τήν τε Πύλον καὶ τοὺς ἄνδρας κομίζεσθαι.

SECTION 4.41.4
οἱ δὲ μειζόνων τε ὠρέγοντο καὶ πολλάκις φοιτώντων αὐτοὺς ἀπράκτους ἀπέπεμπον. ταῦτα μὲν τὰ περὶ Πύλον γενόμενα.

CHAPTER 4.42

SECTION 4.42.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους μετὰ ταῦτα εὐθὺς Ἀθηναῖοι ἐς τὴν Κορινθίαν ἐστράτευσαν ναυσὶν ὀγδοήκοντα καὶ δισχιλίοις ὁπλίταις ἑαυτῶν καὶ ἐν ἱππαγωγοῖς ναυσὶ διακοσίοις ἱππεῦσιν· ἠκολούθουν δὲ καὶ τῶν ξυμμάχων Μιλήσιοι καὶ Ἄνδριοι καὶ Καρύστιοι, ἐστρατήγει δὲ Νικίας ὁ Νικηράτου τρίτος αὐτός.

SECTION 4.42.2
πλέοντες δὲ ἅμα ἕῳ ἔσχον μεταξὺ Χερσονήσου τε καὶ Ῥείτου ἐς τὸν αἰγιαλὸν τοῦ χωρίου ὑπὲρ οὗ ὁ Σολύγειος λόφος ἐστίν, ἐφ’ ὃν Δωριῆς τὸ πάλαι ἱδρυθέντες τοῖς ἐν τῇ πόλει Κορινθίοις ἐπολέμουν οὖσιν Αἰολεῦσιν· καὶ κώμη νῦν ἐπ’ αὐτοῦ Σολύγεια καλουμένη ἐστίν. ἀπὸ δὲ τοῦ αἰγιαλοῦ τούτου ἔνθα αἱ νῆες κατέσχον ἡ μὲν κώμη αὕτη δώδεκα σταδίους ἀπέχει, ἡ δὲ Κορινθίων πόλις ἑξήκοντα, ὁ δὲ Ἰσθμὸς εἴκοσι.

SECTION 4.42.3
Κορίνθιοι δὲ προπυθόμενοι ἐξ Ἄργους ὅτι ἡ στρατιὰ ἥξει τῶν Ἀθηναίων, ἐκ πλείονος ἐβοήθησαν ἐς Ἰσθμὸν πάντες πλὴν τῶν ἔξω Ἰσθμοῦ· καὶ ἐν Ἀμπρακίᾳ καὶ ἐν Λευκάδι ἀπῆσαν αὐτῶν πεντακόσιοι φρουροί· οἱ δ’ ἄλλοι πανδημεὶ ἐπετήρουν τοὺς Ἀθηναίους οἷ κατασχήσουσιν.

SECTION 4.42.4
ὡς δὲ αὐτοὺς ἔλαθον νυκτὸς καταπλεύσαντες καὶ τὰ σημεῖα αὐτοῖς ἤρθη, καταλιπόντες τοὺς ἡμίσεις αὐτῶν ἐν Κεγχρειᾷ, ἢν ἄρα οἱ Ἀθηναῖοι ἐπὶ τὸν Κρομμυῶνα ἴωσιν, ἐβοήθουν κατὰ τάχος.

CHAPTER 4.43

SECTION 4.43.1
καὶ Βάττος μὲν ὁ ἕτερος τῶν στρατηγῶν (δύο γὰρ ἦσαν ἐν τῇ μάχῃ οἱ παρόντες) λαβὼν λόχον ἦλθεν ἐπὶ τὴν Σολύγειαν κώμην φυλάξων ἀτείχιστον οὖσαν, Λυκόφρων δὲ τοῖς ἄλλοις ξυνέβαλεν.

SECTION 4.43.2
καὶ πρῶτα μὲν τῷ δεξιῷ κέρᾳ τῶν Ἀθηναίων εὐθὺς ἀποβεβηκότι πρὸ τῆς Χερσονήσου οἱ Κορίνθιοι ἐπέκειντο, ἔπειτα δὲ καὶ τῷ ἄλλῳ στρατεύματι. καὶ ἦν ἡ μάχη καρτερὰ καὶ ἐν χερσὶ πᾶσα.

SECTION 4.43.3
καὶ τὸ μὲν δεξιὸν κέρας τῶν Ἀθηναίων καὶ Καρυστίων (οὗτοι γὰρ παρατεταγμένοι ἦσαν ἔσχατοι) ἐδέξαντό τε τοὺς Κορινθίους καὶ ἐώσαντο μόλις· οἱ δὲ ὑποχωρήσαντες πρὸς αἱμασιάν (ἦν γὰρ τὸ χωρίον πρόσαντες πᾶν) βάλλοντες τοῖς λίθοις καθύπερθεν ὄντες καὶ παιανίσαντες ἐπῇσαν αὖθις, δεξαμένων δὲ τῶν Ἀθηναίων ἐν χερσὶν ἦν πάλιν ἡ μάχη.

SECTION 4.43.4
λόχος δέ τις τῶν Κορινθίων ἐπιβοηθήσας τῷ εὐωνύμῳ κέρᾳ ἑαυτῶν ἔτρεψε τῶν Ἀθηναίων τὸ δεξιὸν κέρας καὶ ἐπεδίωξεν ἐς τὴν θάλασσαν· πάλιν δὲ ἀπὸ τῶν νεῶν ἀνέστρεψαν οἵ τε Ἀθηναῖοι καὶ οἱ Καρύστιοι.

SECTION 4.43.5
τὸ δὲ ἄλλο στρατόπεδον ἀμφοτέρωθεν ἐμάχετο ξυνεχῶς, μάλιστα δὲ τὸ δεξιὸν κέρας τῶν Κορινθίων, ἐφ’ ᾧ ὁ Λυκόφρων ὢν κατὰ τὸ εὐώνυμον τῶν Ἀθηναίων ἠμύνετο· ἤλπιζον γὰρ αὐτοὺς ἐπὶ τὴν Σολύγειαν κώμην πειράσειν.

CHAPTER 4.44

SECTION 4.44.1
χρόνον μὲν οὖν πολὺν ἀντεῖχον οὐκ ἐνδιδόντες ἀλλήλοις· ἔπειτα (ἦσαν γὰρ τοῖς Ἀθηναίοις οἱ ἱππῆς ὠφέλιμοι ξυμμαχόμενοι, τῶν ἑτέρων οὐκ ἐχόντων ἵππους) ἐτράποντο οἱ Κορίνθιοι καὶ ὑπεχώρησαν πρὸς τὸν λόφον καὶ ἔθεντο τὰ ὅπλα καὶ οὐκέτι κατέβαινον, ἀλλ᾽ ἡσύχαζον.

SECTION 4.44.2
ἐν δὲ τῇ τροπῇ ταύτῃ κατὰ τὸ δεξιὸν κέρας οἱ πλεῖστοί τε αὐτῶν ἀπέθανον καὶ Λυκόφρων ὁ στρατηγός. ἡ δὲ ἄλλη στρατιὰ τούτῳ τῷ τρόπῳ οὐ κατὰ δίωξιν πολλὴν οὐδὲ ταχείας φυγῆς γενομένης, ἐπεὶ ἐβιάσθη, ἐπαναχωρήσασα πρὸς τὰ μετέωρα ἱδρύθη.

SECTION 4.44.3
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι, ὡς οὐκέτι αὐτοῖς ἐπῇσαν ἐς μάχην, τούς τε νεκροὺς ἐσκύλευον καὶ τοὺς ἑαυτῶν ἀνῃροῦντο, τροπαῖόν τε εὐθέως ἔστησαν.

SECTION 4.44.4
τοῖς δ’ ἡμίσεσι τῶν Κορινθίων, οἳ ἐν τῇ Κεγχρειᾷ ἐκάθηντο φύλακες μὴ ἐπὶ τὸν Κρομμυῶνα πλεύσωσι, τούτοις οὐ κατάδηλος ἡ μάχη ἦν ὑπὸ τοῦ ὄρους τοῦ Ὀνείου· κονιορτὸν δὲ ὡς εἶδον καὶ [ὡς] ἔγνωσαν, ἐβοήθουν εὐθύς. ἐβοήθησαν δὲ καὶ οἱ ἐκ τῆς πόλεως πρεσβύτεροι τῶν Κορινθίων αἰσθόμενοι τὸ γεγενημένον.

SECTION 4.44.5
ἰδόντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι ξύμπαντας αὐτοὺς ἐπιόντας καὶ νομίσαντες τῶν ἐγγὺς ἀστυγειτόνων Πελοποννησίων βοήθειαν ἐπιέναι, ἀνεχώρουν κατὰ τάχος ἐπὶ τὰς ναῦς, ἔχοντες τὰ σκυλεύματα καὶ τοὺς ἑαυτῶν νεκροὺς πλὴν δυοῖν, οὓς ἐγκατέλιπον οὐ δυνάμενοι εὑρεῖν.

SECTION 4.44.6
καὶ ἀναβάντες ἐπὶ τὰς ναῦς ἐπεραιώθησαν ἐς τὰς ἐπικειμένας νήσους, ἐκ δ’ αὐτῶν ἐπικηρυκευσάμενοι τοὺς νεκροὺς οὓς ἐγκατέλιπον ὑποσπόνδους ἀνείλοντο. ἀπέθανον δὲ Κορινθίων μὲν ἐν τῇ μάχῃ δώδεκα καὶ διακόσιοι, Ἀθηναίων δὲ ὀλίγῳ ἐλάσσους πεντήκοντα.

CHAPTER 4.45

SECTION 4.45.1
ἄραντες δὲ ἐκ τῶν νήσων οἱ Ἀθηναῖοι ἔπλευσαν αὐθημερὸν ἐς Κρομμυῶνα τῆς Κορινθίας· ἀπέχει δὲ τῆς πόλεως εἴκοσι καὶ ἑκατὸν σταδίους. καὶ καθορμισάμενοι τήν τε γῆν ἐδῄωσαν καὶ τὴν νύκτα ηὐλίσαντο.

SECTION 4.45.2
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ παραπλεύσαντες ἐς τὴν Ἐπιδαυρίαν πρῶτον καὶ ἀπόβασίν τινα ποιησάμενοι ἀφίκοντο ἐς Μέθανα τὴν μεταξὺ Ἐπιδαύρου καὶ Τροιζῆνος, καὶ ἀπολαβόντες τὸν τῆς χερσονήσου ἰσθμὸν ἐτείχισαν, [ἐν ᾧ ἡ Μεθώνη ἐστί,] καὶ φρούριον καταστησάμενοι ἐλῄστευον τὸν ἔπειτα χρόνον τήν τε Τροιζηνίαν γῆν καὶ Ἁλιάδα καὶ Ἐπιδαυρίαν. ταῖς δὲ ναυσίν, ἐπειδὴ ἐξετείχισαν τὸ χωρίον, ἀπέπλευσαν ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 4.46

SECTION 4.46.1
κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον, καθ’ ὃν ταῦτα ἐγίγνετο, καὶ Εὐρυμέδων καὶ Σοφοκλῆς, ἐπειδὴ ἐκ τῆς Πύλου ἀπῆραν ἐς τὴν Σικελίαν ναυσὶν Ἀθηναίων, ἀφικόμενοι ἐς Κέρκυραν ἐστράτευσαν μετὰ τῶν ἐκ τῆς πόλεως ἐπὶ τοὺς ἐν τῷ ὄρει τῆς Ἰστώνης Κερκυραίων καθιδρυμένους, οἳ τότε μετὰ τὴν στάσιν διαβάντες ἐκράτουν τε τῆς γῆς καὶ πολλὰ ἔβλαπτον.

SECTION 4.46.2
προσβαλόντες δὲ τὸ μὲν τείχισμα εἷλον, οἱ δὲ ἄνδρες καταπεφευγότες ἁθρόοι πρὸς μετέωρόν τι ξυνέβησαν ὥστε τοὺς μὲν ἐπικούρους παραδοῦναι, περὶ δὲ σφῶν τὰ ὅπλα παραδόντων τὸν Ἀθηναίων δῆμον διαγνῶναι.

SECTION 4.46.3
καὶ αὐτοὺς ἐς τὴν νῆσον οἱ στρατηγοὶ τὴν Πτυχίαν ἐς φυλακὴν διεκόμισαν ὑποσπόνδους, μέχρι οὗ Ἀθήναζε πεμφθῶσιν, ὥστ᾽, ἐάν τις ἁλῷ ἀποδιδράσκων, ἅπασι λελύσθαι τὰς σπονδάς.

SECTION 4.46.4
οἱ δὲ τοῦ δήμου προστάται τῶν Κερκυραίων, δεδιότες μὴ οἱ Ἀθηναῖοι τοὺς ἐλθόντας οὐκ ἀποκτείνωσι, μηχανῶνται τοιόνδε τι·

SECTION 4.46.5
τῶν ἐν τῇ νήσῳ πείθουσί τινας ὀλίγους, ὑποπέμψαντες φίλους καὶ διδάξαντες ὡς κατ᾽ εὔνοιαν δὴ λέγειν ὅτι κράτιστον αὐτοῖς εἴη ὡς τάχιστα ἀποδρᾶναι, πλοῖον δέ τι αὐτοὶ ἑτοιμάσειν· μέλλειν γὰρ δὴ τοὺς στρατηγοὺς τῶν Ἀθηναίων παραδώσειν αὐτοὺς τῷ δήμῳ τῶν Κερκυραίων.

CHAPTER 4.47

SECTION 4.47.1
ὡς δὲ ἔπεισαν, καὶ μηχανησαμένων τὸ πλοῖον ἐκπλέοντες ἐλήφθησαν, ἐλέλυντό τε αἱ σπονδαὶ καὶ τοῖς Κερκυραίοις παρεδίδοντο οἱ πάντες.

SECTION 4.47.2
ξυνελάβοντο δὲ τοῦ τοιούτου οὐχ ἥκιστα, ὥστε ἀκριβῆ τὴν πρόφασιν γενέσθαι καὶ τοὺς τεχνησαμένους ἀδεέστερον ἐγχειρῆσαι, οἱ στρατηγοὶ τῶν Ἀθηναίων κατάδηλοι ὄντες τοὺς ἄνδρας μὴ ἂν βούλεσθαι ὑπ’ ἄλλων κομισθέντας, διότι αὐτοὶ ἐς Σικελίαν ἔπλεον, τὴν τιμὴν τοῖς ἄγουσι προσποιῆσαι.

SECTION 4.47.3
παραλαβόντες δὲ αὐτοὺς οἱ Κερκυραῖοι ἐς οἴκημα μέγα κατεῖρξαν, καὶ ὕστερον ἐξάγοντες κατὰ εἴκοσιν ἄνδρας διῆγον διὰ δυοῖν στοίχοιν ὁπλιτῶν ἑκατέρωθεν παρατεταγμένων, δεδεμένους τε πρὸς ἀλλήλους καὶ παιομένους καὶ κεντουμένους ὑπὸ τῶν παρατεταγμένων, εἴ πού τίς τινα ἴδοι ἐχθρὸν ἑαυτοῦ· μαστιγοφόροι τε παριόντες ἐπετάχυνον τῆς ὁδοῦ τοὺς σχολαίτερον προϊόντας.

CHAPTER 4.48

SECTION 4.48.1
καὶ ἐς μὲν ἄνδρας ἑξήκοντα ἔλαθον τοὺς ἐν τῷ οἰκήματι τούτῳ τῷ τρόπῳ ἐξαγαγόντες καὶ διαφθείραντες (ᾤοντο γὰρ αὐτοὺς μεταστήσοντάς ποι ἄλλοσε ἄγειν)· ὡς δὲ ᾔσθοντο καί τις αὐτοῖς ἐδήλωσε, τούς τε Ἀθηναίους ἐπεκαλοῦντο καὶ ἐκέλευον σφᾶς, εἰ βούλονται, αὐτοὺς διαφθείρειν, ἔκ τε τοῦ οἰκήματος οὐκέτι ἤθελον ἐξιέναι, οὐδ’ ἐσιέναι ἔφασαν κατὰ δύναμιν περιόψεσθαι οὐδένα.

SECTION 4.48.2
οἱ δὲ Κερκυραῖοι κατὰ μὲν τὰς θύρας οὐδ’ αὐτοὶ διενοοῦντο βιάζεσθαι, ἀναβάντες δὲ ἐπὶ τὸ τέγος τοῦ οἰκήματος καὶ διελόντες τὴν ὀροφὴν ἔβαλλον τῷ κεράμῳ καὶ ἐτόξευον κάτω.

SECTION 4.48.3
οἱ δὲ ἐφυλάσσοντό τε ὡς ἐδύναντο καὶ ἅμα οἱ πολλοὶ σφᾶς αὐτοὺς διέφθειρον, οἰστούς τε οὓς ἀφίεσαν ἐκεῖνοι ἐς τὰς σφαγὰς καθιέντες καὶ ἐκ κλινῶν τινῶν αἳ ἔτυχον αὐτοῖς ἐνοῦσαι τοῖς σπάρτοις καὶ ἐκ τῶν ἱματίων παραιρήματα ποιοῦντες ἀπαγχόμενοι, παντί 〈τε〉 τρόπῳ τὸ πολὺ τῆς νυκτός (ἐπεγένετο γὰρ νὺξ τῷ παθήματι) ἀναλοῦντες σφᾶς αὐτοὺς καὶ βαλλόμενοι ὑπὸ τῶν ἄνω διεφθάρησαν.

SECTION 4.48.4
καὶ αὐτοὺς οἱ Κερκυραῖοι, ἐπειδὴ ἡμέρα ἐγένετο, φορμηδὸν ἐπὶ ἁμάξας ἐπιβαλόντες ἀπήγαγον ἔξω τῆς πόλεως. τὰς δὲ γυναῖκας, ὅσαι ἐν τῷ τειχίσματι ἑάλωσαν, ἠνδραποδίσαντο.

SECTION 4.48.5
τοιούτῳ μὲν τρόπῳ οἱ ἐκ τοῦ ὄρους Κερκυραῖοι ὑπὸ τοῦ δήμου διεφθάρησαν, καὶ ἡ στάσις πολλὴ γενομένη ἐτελεύτησεν ἐς τοῦτο, ὅσα γε κατὰ τὸν πόλεμον τόνδε· οὐ γὰρ ἔτι ἦν ὑπόλοιπον τῶν ἑτέρων ὅτι καὶ ἀξιόλογον.

SECTION 4.48.6
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ἐς τὴν Σικελίαν, ἵναπερ τὸ πρῶτον ὥρμηντο, ἀποπλεύσαντες μετὰ τῶν ἐκεῖ ξυμμάχων ἐπολέμουν.

CHAPTER 4.49

SECTION 4.49.1
καὶ οἱ ἐν τῇ Ναυπάκτῳ Ἀθηναῖοι καὶ Ἀκαρνᾶνες ἅμα τελευτῶντος τοῦ θέρους στρατευσάμενοι Ἀνακτόριον Κορινθίων πόλιν, ἣ κεῖται ἐπὶ τῷ στόματι τοῦ Ἀμπρακικοῦ κόλπου, ἔλαβον προδοσίᾳ· καὶ ἐκπέμψαντες [Κορινθίους]αὐτοὶ Ἀκαρνᾶνες οἰκήτορας ἀπὸ πάντων ἔσχον τὸ χωρίον. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 4.50

SECTION 4.50.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος Ἀριστείδης ὁ Ἀρχίππου, εἷς τῶν ἀργυρολόγων νεῶν Ἀθηναίων στρατηγός, αἳ ἐξεπέμφθησαν πρὸς τοὺς ξυμμάχους, Ἀρταφέρνην ἄνδρα Πέρσην παρὰ βασιλέως πορευόμενον ἐς Λακεδαίμονα ξυλλαμβάνει ἐν Ἠιόνι τῇ ἐπὶ Στρυμόνι.

SECTION 4.50.2
καὶ αὐτοῦ κομισθέντος οἱ Ἀθηναῖοι τὰς μὲν ἐπιστολὰς μεταγραψάμενοι ἐκ τῶν Ἀσσυρίων γραμμάτων ἀνέγνωσαν, ἐν αἷς πολλῶν ἄλλων γεγραμμένων κεφάλαιον ἦν πρὸς Λακεδαιμονίους, οὐ γιγνώσκειν ὅτι βούλονται· πολλῶν γὰρ ἐλθόντων πρέσβεων οὐδένα ταὐτὰ λέγειν· εἰ οὖν τι βούλονται σαφὲς λέγειν, πέμψαι μετὰ τοῦ Πέρσου ἄνδρας ὡς αὐτόν.

SECTION 4.50.3
τὸν δὲ Ἀρταφέρνην ὕστερον οἱ Ἀθηναῖοι ἀποστέλλουσι τριήρει ἐς Ἔφεσον καὶ πρέσβεις ἅμα· οἳ πυθόμενοι αὐτόθι βασιλέα Ἀρταξέρξην τὸν Ξέρξου νεωστὶ τεθνηκότα (κατὰ γὰρ τοῦτον τὸν χρόνον ἐτελεύτησεν) ἐπ’ οἴκου ἀνεχώρησαν.

CHAPTER 4.51

SECTION 4.51.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος καὶ Χῖοι τὸ τεῖχος περιεῖλον τὸ καινὸν κελευσάντων Ἀθηναίων καὶ ὑποπτευσάντων ἐς αὐτούς τι νεωτεριεῖν, ποιησάμενοι μέντοι πρὸς Ἀθηναίους πίστεις καὶ βεβαιότητα ἐκ τῶν δυνατῶν μηδὲν περὶ σφᾶς νεώτερον βουλεύσειν. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ ἕβδομον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 4.52

SECTION 4.52.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους εὐθὺς τοῦ τε ἡλίου ἐκλιπές τι ἐγένετο περὶ νουμηνίαν καὶ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ἱσταμένου ἔσεισεν.

SECTION 4.52.2
καὶ οἱ Μυτιληναίων φυγάδες καὶ τῶν ἄλλων Λεσβίων, ὁρμώμενοι οἱ πολλοὶ ἐκ τῆς ἠπείρου καὶ μισθωσάμενοι ἔκ τε Πελοποννήσου ἐπικουρικὸν καὶ αὐτόθεν ξυναγείραντες, αἱροῦσι Ῥοίτειον, καὶ λαβόντες δισχιλίους στατῆρας Φωκαΐτας ἀπέδοσαν πάλιν οὐδὲν ἀδικήσαντες·

SECTION 4.52.3
καὶ μετὰ τοῦτο ἐπὶ Ἄντανδρον στρατεύσαντες προδοσίας γενομένης λαμβάνουσι τὴν πόλιν. καὶ ἦν αὐτῶν ἡ διάνοια τάς τε ἄλλας πόλεις τὰς Ἀκταίας καλουμένας, ἃς πρότερον Μυτιληναίων νεμομένων Ἀθηναῖοι εἶχον, ἐλευθεροῦν, καὶ πάντων μάλιστα τὴν Ἄντανδρον· καὶ κρατυνάμενοι αὐτὴν (ναῦς τε γὰρ εὐπορία ἦν ποιεῖσθαι, αὐτόθεν ξύλων ὑπαρχόντων καὶ τῆς Ἴδης ἐπικειμένης, καὶ τῇ ἄλλῃ σκευῇ) ῥᾳδίως ἀπ’ αὐτῆς ὁρμώμενοι τήν τε Λέσβον ἐγγὺς οὖσαν κακώσειν καὶ τὰ ἐν τῇ ἠπείρῳ Αἰολικὰ πολίσματα χειρώσεσθαι. καὶ οἱ μὲν ταῦτα παρασκευάζεσθαι ἔμελλον.

CHAPTER 4.53

SECTION 4.53.1
Ἀθηναῖοι δὲ ἐν τῷ αὐτῷ θέρει ἑξήκοντα ναυσὶ καὶ δισχιλίοις ὁπλίταις ἱππεῦσί τε ὀλίγοις καὶ τῶν ξυμμάχων Μιλησίους καὶ ἄλλους τινὰς ἀγαγόντες ἐστράτευσαν ἐπὶ Κύθηρα· ἐστρατήγει δὲ αὐτῶν Νικίας ὁ Νικηράτου καὶ Νικόστρατος ὁ Διειτρέφους καὶ Αὐτοκλῆς ὁ Τολμαίου.

SECTION 4.53.2
τὰ δὲ Κύθηρα νῆσός ἐστιν, ἐπίκειται δὲ τῇ Λακωνικῇ κατὰ Μαλέαν· Λακεδαιμόνιοι δ’ εἰσὶ τῶν περιοίκων, καὶ κυθηροδίκης ἀρχὴ ἐκ τῆς Σπάρτης διέβαινεν αὐτόσε κατὰ ἔτος, ὁπλιτῶν τε φρουρὰν διέπεμπον αἰεὶ καὶ πολλὴν ἐπιμέλειαν ἐποιοῦντο.

SECTION 4.53.3
ἦν γὰρ αὐτοῖς τῶν τε ἀπ’ Αἰγύπτου καὶ Λιβύης ὁλκάδων προσβολή, καὶ λῃσταὶ ἅμα τὴν Λακωνικὴν ἧσσον ἐλύπουν ἐκ θαλάσσης, ᾗπερ μόνον οἷόν τε ἦν κακουργεῖσθαι· πᾶσα γὰρ ἀνέχει πρὸς τὸ Σικελικὸν καὶ Κρητικὸν πέλαγος.

CHAPTER 4.54

SECTION 4.54.1
κατασχόντες οὖν οἱ Ἀθηναῖοι τῷ στρατῷ, δέκα μὲν ναυσὶ καὶ δισχιλίοις Μιλησίων ὁπλίταις τὴν ἐπὶ θαλάσσῃ πόλιν Σκάνδειαν καλουμένην αἱροῦσι, τῷ δὲ ἄλλῳ στρατεύματι ἀποβάντες τῆς νήσου ἐς τὰ πρὸς Μαλέαν τετραμμένα ἐχώρουν ἐπὶ τὴν [ἐπὶ θαλάσσῃ] πόλιν τῶν Κυθηρίων, καὶ ηὗρον εὐθὺς αὐτοὺς ἐστρατοπεδευμένους ἅπαντας.

SECTION 4.54.2
καὶ μάχης γενομένης ὀλίγον μέν τινα χρόνον ὑπέστησαν οἱ Κυθήριοι, ἔπειτα τραπόμενοι κατέφυγον ἐς τὴν ἄνω πόλιν, καὶ ὕστερον ξυνέβησαν πρὸς Νικίαν καὶ τοὺς ξυνάρχοντας Ἀθηναίοις ἐπιτρέψαι περὶ σφῶν αὐτῶν πλὴν θανάτου.

SECTION 4.54.3
ἦσαν δέ τινες καὶ γενόμενοι τῷ Νικίᾳ λόγοι πρότερον πρός τινας τῶν Κυθηρίων, δι’ ὃ καὶ θᾶσσον καὶ ἐπιτηδειότερον τό τε παραυτίκα καὶ τὸ ἔπειτα τὰ τῆς ὁμολογίας ἐπράχθη αὐτοῖς· ἀνέστησαν γὰρ 〈ἂν〉 οἱ Ἀθηναῖοι Κυθηρίους, Λακεδαιμονίους τε ὄντας καὶ ἐπὶ τῇ Λακωνικῇ τῆς νήσου οὕτως ἐπικειμένης.

SECTION 4.54.4
μετὰ δὲ τὴν ξύμβασιν οἱ Ἀθηναῖοι τήν τε Σκάνδειαν τὸ ἐπὶ τῷ λιμένι πόλισμα παραλαβόντες καὶ τῶν Κυθήρων φυλακὴν ποιησάμενοι ἔπλευσαν ἔς τε Ἀσίνην καὶ Ἕλος καὶ τὰ πλεῖστα τῶν περὶ θάλασσαν, καὶ ἀποβάσεις ποιούμενοι καὶ ἐναυλιζόμενοι τῶν χωρίων οὗ καιρὸς εἴη ἐδῄουν τὴν γῆν ἡμέρας μάλιστα ἑπτά.

CHAPTER 4.55

SECTION 4.55.1
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἰδόντες μὲν τοὺς Ἀθηναίους τὰ Κύθηρα ἔχοντας, προσδεχόμενοι δὲ καὶ ἐς τὴν γῆν σφῶν ἀποβάσεις τοιαύτας ποιήσεσθαι, ἁθρόᾳ μὲν οὐδαμοῦ τῇ δυνάμει ἀντετάξαντο, κατὰ δὲ τὴν χώραν φρουρὰς διέπεμψαν, ὁπλιτῶν πλῆθος, ὡς ἑκασταχόσε ἔδει, καὶ τὰ ἄλλα ἐν φυλακῇ πολλῇ ἦσαν, φοβούμενοι μὴ σφίσι νεώτερόν τι γένηται τῶν περὶ τὴν κατάστασιν, γεγενημένου μὲν τοῦ ἐν τῇ νήσῳ πάθους ἀνελπίστου καὶ μεγάλου, Πύλου δὲ ἐχομένης καὶ Κυθήρων καὶ πανταχόθεν σφᾶς περιεστῶτος πολέμου ταχέος καὶ ἀπροφυλάκτου,

SECTION 4.55.2
ὥστε παρὰ τὸ εἰωθὸς ἱππέας τετρακοσίους κατεστήσαντο καὶ τοξότας, ἔς τε τὰ πολεμικά, εἴπερ ποτέ, μάλιστα δὴ ὀκνηρότεροι ἐγένοντο, ξυνεστῶτες παρὰ τὴν ὑπάρχουσαν σφῶν ἰδέαν τῆς παρασκευῆς ναυτικῷ ἀγῶνι, καὶ τούτῳ πρὸς Ἀθηναίους, οἷς τὸ μὴ ἐπιχειρούμενον αἰεὶ ἐλλιπὲς ἦν τῆς δοκήσεώς τι πράξειν·

SECTION 4.55.3
καὶ ἅμα τὰ τῆς τύχης πολλὰ καὶ ἐν ὀλίγῳ ξυμβάντα παρὰ λόγον αὐτοῖς ἔκπληξιν μεγίστην παρεῖχε, καὶ ἐδέδισαν μή ποτε αὖθις ξυμφορά τις αὐτοῖς περιτύχῃ οἵα καὶ ἐν τῇ νήσῳ.

SECTION 4.55.4
ἀτολμότεροι δὲ δι’ αὐτὸ ἐς τὰς μάχας ἦσαν, καὶ πᾶν ὅτι κινήσειαν ᾤοντο ἁμαρτήσεσθαι διὰ τὸ τὴν γνώμην ἀνεχέγγυον γεγενῆσθαι ἐκ τῆς πρὶν ἀηθείας τοῦ κακοπραγεῖν.

CHAPTER 4.56

SECTION 4.56.1
τοῖς δὲ Ἀθηναίοις τότε τὴν παραθαλάσσιον δῃοῦσι τὰ μὲν πολλὰ ἡσύχασαν, ὡς καθ᾽ ἑκάστην φρουρὰν γίγνοιτό τις ἀπόβασις, πλήθει τε ἐλάσσους ἕκαστοι ἡγούμενοι εἶναι καὶ ἐν τῷ τοιούτῳ· μία δὲ φρουρά, ἥπερ καὶ ἠμύνατο περὶ Κοτύρταν καὶ Ἀφροδιτίαν, τὸν μὲν ὄχλον τῶν ψιλῶν ἐσκεδασμένον ἐφόβησεν ἐπιδρομῇ, τῶν δὲ ὁπλιτῶν δεξαμένων ὑπεχώρησε πάλιν, καὶ ἄνδρες τέ τινες ἀπέθανον αὐτῶν ὀλίγοι καὶ ὅπλα ἐλήφθη, τροπαῖόν τε στήσαντες οἱ Ἀθηναῖοι ἀπέπλευσαν ἐς Κύθηρα.

SECTION 4.56.2
ἐκ δὲ αὐτῶν περιέπλευσαν ἐς Ἐπίδαυρον τὴν Λιμηράν, καὶ δῃώσαντες μέρος τι τῆς γῆς ἀφικνοῦνται ἐπὶ Θυρέαν, ἥ ἐστι μὲν τῆς Κυνουρίας γῆς καλουμένης, μεθορία δὲ τῆς Ἀργείας καὶ Λακωνικῆς· νεμόμενοι δὲ αὐτὴν ἔδοσαν Λακεδαιμόνιοι Αἰγινήταις ἐκπεσοῦσιν ἐνοικεῖν διά τε τὰς ὑπὸ τὸν σεισμὸν σφίσι γενομένας καὶ τῶν Εἱλώτων τὴν ἐπανάστασιν εὐεργεσίας καὶ ὅτι Ἀθηναίων ὑπακούοντες ὅμως πρὸς τὴν ἐκείνων γνώμην αἰεὶ ἕστασαν.

CHAPTER 4.57

SECTION 4.57.1
προσπλεόντων οὖν ἔτι τῶν Ἀθηναίων οἱ Αἰγινῆται τὸ μὲν ἐπὶ τῇ θαλάσσῃ ὃ ἔτυχον οἰκοδομοῦντες τεῖχος ἐκλείπουσιν, ἐς δὲ τὴν ἄνω πόλιν, ἐν ᾗ ᾤκουν, ἀπεχώρησαν, ἀπέχουσαν σταδίους μάλιστα δέκα τῆς θαλάσσης.

SECTION 4.57.2
καὶ αὐτοῖς τῶν Λακεδαιμονίων φρουρὰ μία τῶν περὶ τὴν χώραν, ἥπερ καὶ ξυνετείχιζε, ξυνεσελθεῖν μὲν ἐς τὸ τεῖχος οὐκ ἠθέλησαν δεομένων τῶν Αἰγινητῶν, ἀλλ’ αὐτοῖς κίνδυνος ἐφαίνετο ἐς τὸ τεῖχος κατακλῄεσθαι· ἀναχωρήσαντες δὲ ἐπὶ τὰ μετέωρα, ὡς οὐκ ἐνόμιζον ἀξιόμαχοι εἶναι, ἡσύχαζον.

SECTION 4.57.3
ἐν τούτῳ δὲ οἱ Ἀθηναῖοι κατασχόντες καὶ χωρήσαντες εὐθὺς πάσῃ τῇ στρατιᾷ αἱροῦσι τὴν Θυρέαν. καὶ τήν τε πόλιν κατέκαυσαν καὶ τὰ ἐνόντα ἐξεπόρθησαν, τούς τε Αἰγινήτας, ὅσοι μὴ ἐν χερσὶ διεφθάρησαν, ἄγοντες ἀφίκοντο ἐς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν ἄρχοντα ὃς παρ’ αὐτοῖς ἦν τῶν Λακεδαιμονίων, Τάνταλον τὸν Πατροκλέους· ἐζωγρήθη γὰρ τετρωμένος.

SECTION 4.57.4
ἦγον δέ τινας καὶ ἐκ τῶν Κυθήρων ἄνδρας ὀλίγους, οὓς ἐδόκει ἀσφαλείας ἕνεκα μεταστῆσαι. καὶ τούτους μὲν οἱ Ἀθηναῖοι ἐβουλεύσαντο καταθέσθαι ἐς τὰς νήσους, καὶ τοὺς ἄλλους Κυθηρίους οἰκοῦντας τὴν ἑαυτῶν φόρον τέσσαρα τάλαντα φέρειν, Αἰγινήτας δὲ ἀποκτεῖναι πάντας ὅσοι ἑάλωσαν διὰ τὴν προτέραν αἰεί ποτε ἔχθραν, Τάνταλον δὲ παρὰ τοὺς ἄλλους τοὺς ἐν τῇ νήσῳ Λακεδαιμονίους καταδῆσαι.

CHAPTER 4.58

SECTION 4.58.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους ἐν Σικελίᾳ Καμαριναίοις καὶ Γελῴοις ἐκεχειρία γίγνεται πρῶτον πρὸς ἀλλήλους· εἶτα καὶ οἱ ἄλλοι Σικελιῶται ξυνελθόντες ἐς Γέλαν, ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων πρέσβεις, ἐς λόγους κατέστησαν ἀλλήλοις, εἴ πως ξυναλλαγεῖεν. καὶ ἄλλαι τε πολλαὶ γνῶμαι ἐλέγοντο ἐπ’ ἀμφότερα, διαφερομένων καὶ ἀξιούντων, ὡς ἕκαστοί τι ἐλασσοῦσθαι ἐνόμιζον, καὶ Ἑρμοκράτης ὁ Ἕρμωνος Συρακόσιος, ὅσπερ καὶ ἔπεισε μάλιστα αὐτούς, ἐς τὸ κοινὸν τοιούτους δὴ λόγους εἶπεν.

CHAPTER 4.59

SECTION 4.59.1
‘οὔτε πόλεως ὢν ἐλαχίστης, ὦ Σικελιῶται, τοὺς λόγους ποιήσομαι οὔτε πονουμένης μάλιστα τῷ πολέμῳ, ἐς κοινὸν δὲ τὴν δοκοῦσάν μοι βελτίστην γνώμην εἶναι ἀποφαινόμενος τῇ Σικελίᾳ πάσῃ.

SECTION 4.59.2
καὶ περὶ μὲν τοῦ πολεμεῖν ὡς χαλεπὸν τί ἄν τις πᾶν τὸ ἐνὸν ἐκλέγων ἐν εἰδόσι μακρηγοροίη; οὐδεὶς γὰρ οὔτε ἀμαθίᾳ ἀναγκάζεται αὐτὸ δρᾶν, οὔτε φόβῳ, ἢν οἴηταί τι πλέον σχήσειν, ἀποτρέπεται. ξυμβαίνει δὲ τοῖς μὲν τὰ κέρδη μείζω φαίνεσθαι τῶν δεινῶν, οἱ δὲ τοὺς κινδύνους ἐθέλουσιν ὑφίστασθαι πρὸ τοῦ αὐτίκα τι ἐλασσοῦσθαι·

SECTION 4.59.3
αὐτὰ δὲ ταῦτα εἰ μὴ ἐν καιρῷ τύχοιεν ἑκάτεροι πράσσοντες, αἱ παραινέσεις τῶν ξυναλλαγῶν ὠφέλιμοι.

SECTION 4.59.4
ὃ καὶ ἡμῖν ἐν τῷ παρόντι πειθομένοις πλείστου ἂν ἄξιον γένοιτο· τὰ γὰρ ἴδια ἕκαστοι εὖ βουλευόμενοι δὴ θέσθαι τό τε πρῶτον ἐπολεμήσαμεν καὶ νῦν πρὸς ἀλλήλους δι’ ἀντιλογιῶν πειρώμεθα καταλλαγῆναι καί, ἢν ἄρα μὴ προχωρήσῃ ἴσον ἑκάστῳ ἔχοντι ἀπελθεῖν, πάλιν πολεμήσομεν.

CHAPTER 4.60

SECTION 4.60.1
‘καίτοι γνῶναι χρὴ ὅτι οὐ περὶ τῶν ἰδίων μόνον, εἰ σωφρονοῦμεν, ἡ ξύνοδος ἔσται, ἀλλ’ εἰ ἐπιβουλευομένην τὴν πᾶσαν Σικελίαν, ὡς ἐγὼ κρίνω, ὑπ’ Ἀθηναίων δυνησόμεθα ἔτι διασῶσαι· καὶ διαλλακτὰς πολὺ τῶν ἐμῶν λόγων ἀναγκαιοτέρους περὶ τῶνδε Ἀθηναίους νομίσαι, οἳ δύναμιν ἔχοντες μεγίστην τῶν Ἑλλήνων τάς τε ἁμαρτίας ἡμῶν τηροῦσιν ὀλίγαις ναυσὶ παρόντες, καὶ ὀνόματι ἐννόμῳ ξυμμαχίας τὸ φύσει πολέμιον εὐπρεπῶς ἐς τὸ ξυμφέρον καθίστανται.

SECTION 4.60.2
πόλεμον γὰρ αἰρομένων ἡμῶν καὶ ἐπαγομένων αὐτούς, ἄνδρας οἳ καὶ τοῖς μὴ ἐπικαλουμένοις αὐτοὶ ἐπιστρατεύουσι, κακῶς τε ἡμᾶς αὐτοὺς ποιούντων τέλεσι τοῖς οἰκείοις, καὶ τῆς ἀρχῆς ἅμα προκοπτόντων ἐκείνοις, εἰκός, ὅταν γνῶσιν ἡμᾶς τετρυχωμένους, καὶ πλέονί ποτε στόλῳ ἐλθόντας αὐτοὺς τάδε πάντα πειράσασθαι ὑπὸ σφᾶς ποιεῖσθαι.

CHAPTER 4.61

SECTION 4.61.1
‘καίτοι τῇ ἑαυτῶν ἑκάστους, εἰ σωφρονοῦμεν, χρὴ τὰ μὴ προσήκοντα ἐπικτωμένους μᾶλλον ἢ τὰ ἑτοῖμα βλάπτοντας ξυμμάχους τε ἐπάγεσθαι καὶ τοὺς κινδύνους προσλαμβάνειν, νομίσαι τε στάσιν μάλιστα φθείρειν τὰς πόλεις καὶ τὴν Σικελίαν, ἧς γε οἱ ἔνοικοι ξύμπαντες μὲν ἐπιβουλευόμεθα, κατὰ πόλεις δὲ διέσταμεν.

SECTION 4.61.2
ἃ χρὴ γνόντας καὶ ἰδιώτην ἰδιώτῃ καταλλαγῆναι καὶ πόλιν πόλει, καὶ πειρᾶσθαι κοινῇ σῴζειν τὴν πᾶσαν Σικελίαν, παρεστάναι δὲ μηδενὶ ὡς οἱ μὲν Δωριῆς ἡμῶν πολέμιοι τοῖς Ἀθηναίοις, τὸ δὲ Χαλκιδικὸν τῇ Ἰάδι ξυγγενείᾳ ἀσφαλές.

SECTION 4.61.3
οὐ γὰρ τοῖς ἔθνεσιν, ὅτι δίχα πέφυκε, τοῦ ἑτέρου ἔχθει ἐπίασιν, ἀλλὰ τῶν ἐν τῇ Σικελίᾳ ἀγαθῶν ἐφιέμενοι, ἃ κοινῇ κεκτήμεθα.

SECTION 4.61.4
ἐδήλωσαν δὲ νῦν ἐν τῇ τοῦ Χαλκιδικοῦ γένους παρακλήσει· τοῖς γὰρ οὐδεπώποτε σφίσι κατὰ τὸ ξυμμαχικὸν προσβοηθήσασιν αὐτοὶ τὸ δίκαιον μᾶλλον τῆς ξυνθήκης προθύμως παρέσχοντο.

SECTION 4.61.5
καὶ τοὺς μὲν Ἀθηναίους ταῦτα πλεονεκτεῖν τε καὶ προνοεῖσθαι πολλὴ ξυγγνώμη, καὶ οὐ τοῖς ἄρχειν βουλομένοις μέμφομαι, ἀλλὰ τοῖς ὑπακούειν ἑτοιμοτέροις οὖσιν· πέφυκε γὰρ τὸ ἀνθρώπειον διὰ παντὸς ἄρχειν μὲν τοῦ εἴκοντος, φυλάσσεσθαι δὲ τὸ ἐπιόν.

SECTION 4.61.6
ὅσοι δὲ γιγνώσκοντες αὐτὰ μὴ ὀρθῶς προσκοποῦμεν, μηδὲ τοῦτό τις πρεσβύτατον ἥκει κρίνας, τὸ κοινῶς φοβερὸν ἅπαντας εὖ θέσθαι, ἁμαρτάνομεν.

SECTION 4.61.7
τάχιστα δ’ ἂν ἀπαλλαγὴ αὐτοῦ γένοιτο, εἰ πρὸς ἀλλήλους ξυμβαῖμεν· οὐ γὰρ ἀπὸ τῆς αὑτῶν ὁρμῶνται Ἀθηναῖοι, ἀλλ’ ἐκ τῆς τῶν ἐπικαλεσαμένων. καὶ οὕτως οὐ πόλεμος πολέμῳ, εἰρήνῃ δὲ διαφοραὶ ἀπραγμόνως παύονται, οἵ τ’ ἐπίκλητοι εὐπρεπῶς ἄδικοι ἐλθόντες εὐλόγως ἄπρακτοι ἀπίασιν.

CHAPTER 4.62

SECTION 4.62.1
‘καὶ τὸ μὲν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους τοσοῦτον ἀγαθὸν εὖ βουλευομένοις εὑρίσκεται·

SECTION 4.62.2
τὴν δὲ ὑπὸ πάντων ὁμολογουμένην ἄριστον εἶναι εἰρήνην πῶς οὐ χρὴ καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ποιήσασθαι; ἢ δοκεῖτε, εἴ τῴ τι ἔστιν ἀγαθὸν ἢ εἴ τῳ τὰ ἐναντία, οὐχ ἡσυχίαν μᾶλλον ἢ πόλεμον τὸ μὲν παῦσαι ἂν ἑκατέρῳ, τὸ δὲ ξυνδιασῶσαι, καὶ τὰς τιμὰς καὶ λαμπρότητας ἀκινδυνοτέρας ἔχειν τὴν εἰρήνην, ἄλλα τε ὅσα ἐν μήκει λόγων ἄν τις διέλθοι, ὥσπερ περὶ τοῦ πολεμεῖν; ἃ χρὴ σκεψαμένους μὴ τοὺς ἐμοὺς λόγους ὑπεριδεῖν, τὴν δὲ αὑτοῦ τινὰ σωτηρίαν μᾶλλον ἀπ’ αὐτῶν προϊδεῖν.

SECTION 4.62.3
καὶ εἴ τις βεβαίως τι ἢ τῷ δικαίῳ ἢ βίᾳ πράξειν οἴεται, τῷ παρ’ ἐλπίδα μὴ χαλεπῶς σφαλλέσθω, γνοὺς ὅτι πλείους ἤδη καὶ τιμωρίαις μετιόντες τοὺς ἀδικοῦντας καὶ ἐλπίσαντες ἕτεροι δυνάμει τινὶ πλεονεκτήσειν, οἱ μὲν οὐχ ὅσον οὐκ ἠμύναντο, ἀλλ’ οὐδ᾽ ἐσώθησαν, τοὺς δ’ ἀντὶ τοῦ πλέον ἔχειν προσκαταλιπεῖν τὰ αὑτῶν ξυνέβη.

SECTION 4.62.4
τιμωρία γὰρ οὐκ εὐτυχεῖ δικαίως, ὅτι καὶ ἀδικεῖται· οὐδὲ ἰσχὺς βέβαιον, διότι καὶ εὔελπι. τὸ δὲ ἀστάθμητον τοῦ μέλλοντος ὡς ἐπὶ πλεῖστον κρατεῖ, πάντων τε σφαλερώτατον ὂν ὅμως καὶ χρησιμώτατον φαίνεται· ἐξ ἴσου γὰρ δεδιότες προμηθίᾳ μᾶλλον ἐπ’ ἀλλήλους ἐρχόμεθα.

CHAPTER 4.63

SECTION 4.63.1
‘καὶ νῦν τοῦ ἀφανοῦς τε τούτου διὰ τὸ ἀτέκμαρτον δέος καὶ διὰ τὸ ἤδη † φοβεροὺς παρόντας Ἀθηναίους, κατ’ ἀμφότερα ἐκπλαγέντες, καὶ τὸ ἐλλιπὲς τῆς γνώμης, ὧν ἕκαστός τι ᾠήθημεν πράξειν, ταῖς κωλύμαις ταύταις ἱκανῶς νομίσαντες εἰρχθῆναι, τοὺς ἐφεστῶτας πολεμίους ἐκ τῆς χώρας ἀποπέμπωμεν, καὶ αὐτοὶ μάλιστα μὲν ἐς ἀίδιον ξυμβῶμεν, εἰ δὲ μή, χρόνον ὡς πλεῖστον σπεισάμενοι τὰς ἰδίας διαφορὰς ἐς αὖθις ἀναβαλώμεθα.

SECTION 4.63.2
τὸ ξύμπαν τε δὴ γνῶμεν πειθόμενοι μὲν ἐμοὶ πόλιν ἕξοντες ἕκαστος ἐλευθέραν, ἀφ’ ἧς αὐτοκράτορες ὄντες τὸν εὖ καὶ κακῶς δρῶντα ἐξ ἴσου ἀρετῇ ἀμυνούμεθα· ἢν δ᾽ ἀπιστήσαντες ἄλλοις ὑπακούσωμεν, οὐ περὶ τοῦ τιμωρήσασθαί τινα, ἀλλὰ καὶ ἄγαν εἰ τύχοιμεν, φίλοι μὲν ἂν τοῖς ἐχθίστοις, διάφοροι δὲ οἷς οὐ χρὴ κατ’ ἀνάγκην γιγνοίμεθα.

CHAPTER 4.64

SECTION 4.64.1
‘καὶ ἐγὼ μέν, ἅπερ καὶ ἀρχόμενος εἶπον, πόλιν τε μεγίστην παρεχόμενος καὶ ἐπιών τῳ μᾶλλον ἢ ἀμυνούμενος ἀξιῶ προιδόμενος αὐτῶν ξυγχωρεῖν, καὶ μὴ τοὺς ἐναντίους οὕτω κακῶς δρᾶν ὥστε αὐτὸς τὰ πλείω βλάπτεσθαι, μηδὲ μωρίᾳ φιλονικῶν ἡγεῖσθαι τῆς τε οἰκείας γνώμης ὁμοίως αὐτοκράτωρ εἶναι καὶ ἧς οὐκ ἄρχω τύχης, ἀλλ’ ὅσον εἰκὸς ἡσσᾶσθαι.

SECTION 4.64.2
καὶ τοὺς ἄλλους δικαιῶ ταὐτό μοι ποιῆσαι, ὑφ’ ὑμῶν αὐτῶν καὶ μὴ ὑπὸ τῶν πολεμίων τοῦτο παθεῖν.

SECTION 4.64.3
οὐδὲν γὰρ αἰσχρὸν οἰκείους οἰκείων ἡσσᾶσθαι, ἢ Δωριᾶ τινὰ Δωριῶς ἢ Χαλκιδέα τῶν ξυγγενῶν, τὸ δὲ ξύμπαν γείτονας ὄντας καὶ ξυνοίκους μιᾶς χώρας καὶ περιρρύτου καὶ ὄνομα ἓν κεκλημένους Σικελιώτας· οἳ πολεμήσομέν τε, οἶμαι, ὅταν ξυμβῇ, καὶ ξυγχωρησόμεθά γε πάλιν καθ’ ἡμᾶς αὐτοὺς λόγοις κοινοῖς χρώμενοι·

SECTION 4.64.4
τοὺς δὲ ἀλλοφύλους ἐπελθόντας ἁθρόοι αἰεί, ἢν σωφρονῶμεν, ἀμυνούμεθα, εἴπερ καὶ καθ᾽ ἑκάστους βλαπτόμενοι ξύμπαντες κινδυνεύομεν· ξυμμάχους δὲ οὐδέποτε τὸ λοιπὸν ἐπαξόμεθα οὐδὲ διαλλακτάς.

SECTION 4.64.5
τάδε γὰρ ποιοῦντες ἔν τε τῷ παρόντι δυοῖν ἀγαθοῖν οὐ στερήσομεν τὴν Σικελίαν, Ἀθηναίων τε ἀπαλλαγῆναι καὶ οἰκείου πολέμου, καὶ ἐς τὸ ἔπειτα καθ’ ἡμᾶς αὐτοὺς ἐλευθέραν νεμούμεθα καὶ ὑπὸ ἄλλων ἧσσον ἐπιβουλευομένην.’

CHAPTER 4.65

SECTION 4.65.1
τοιαῦτα τοῦ Ἑρμοκράτους εἰπόντος πειθόμενοι οἱ Σικελιῶται αὐτοὶ μὲν κατὰ σφᾶς αὐτοὺς ξυνηνέχθησαν γνώμῃ ὥστε ἀπαλλάσσεσθαι τοῦ πολέμου ἔχοντες ἃ ἕκαστοι ἔχουσι, τοῖς δὲ Καμαριναίοις Μοργαντίνην εἶναι ἀργύριον τακτὸν τοῖς Συρακοσίοις ἀποδοῦσιν·

SECTION 4.65.2
οἱ δὲ τῶν Ἀθηναίων ξύμμαχοι παρακαλέσαντες αὐτῶν τοὺς ἐν τέλει ὄντας εἶπον ὅτι ξυμβήσονται καὶ αἱ σπονδαὶ ἔσονται κἀκείνοις κοιναί. ἐπαινεσάντων δὲ αὐτῶν ἐποιοῦντο τὴν ὁμολογίαν, καὶ αἱ νῆες τῶν Ἀθηναίων ἀπέπλευσαν μετὰ ταῦτα ἐκ Σικελίας.

SECTION 4.65.3
ἐλθόντας δὲ τοὺς στρατηγοὺς οἱ ἐν τῇ πόλει Ἀθηναῖοι τοὺς μὲν φυγῇ ἐζημίωσαν, Πυθόδωρον καὶ Σοφοκλέα, τὸν δὲ τρίτον Εὐρυμέδοντα χρήματα ἐπράξαντο, ὡς ἐξὸν αὐτοῖς τὰ ἐν Σικελίᾳ καταστρέψασθαι δώροις πεισθέντες ἀποχωρήσειαν.

SECTION 4.65.4
οὕτω τῇ [τε] παρούσῃ εὐτυχίᾳ χρώμενοι ἠξίουν σφίσι μηδὲν ἐναντιοῦσθαι, ἀλλὰ καὶ τὰ δυνατὰ ἐν ἴσῳ καὶ τὰ ἀπορώτερα μεγάλῃ τε ὁμοίως καὶ ἐνδεεστέρᾳ παρασκευῇ κατεργάζεσθαι. αἰτία δ’ ἦν ἡ παρὰ λόγον τῶν πλεόνων εὐπραγία αὐτοῖς ὑποτιθεῖσα ἰσχὺν τῆς ἐλπίδος.

CHAPTER 4.66

SECTION 4.66.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους Μεγαρῆς οἱ ἐν τῇ πόλει πιεζόμενοι ὑπό τε Ἀθηναίων τῷ πολέμῳ, αἰεὶ κατὰ ἔτος ἕκαστον δὶς ἐσβαλλόντων πανστρατιᾷ ἐς τὴν χώραν, καὶ ὑπὸ τῶν σφετέρων φυγάδων τῶν ἐκ Πηγῶν, οἳ στασιασάντων ἐκπεσόντες ὑπὸ τοῦ πλήθους χαλεποὶ ἦσαν λῃστεύοντες, ἐποιοῦντο λόγους ἐν ἀλλήλοις ὡς χρὴ δεξαμένους τοὺς φεύγοντας μὴ ἀμφοτέρωθεν τὴν πόλιν φθείρειν.

SECTION 4.66.2
οἱ δὲ φίλοι τῶν ἔξω τὸν θροῦν αἰσθόμενοι φανερῶς μᾶλλον ἢ πρότερον καὶ αὐτοὶ ἠξίουν τούτου τοῦ λόγου ἔχεσθαι.

SECTION 4.66.3
γνόντες δὲ οἱ τοῦ δήμου προστάται οὐ δυνατὸν τὸν δῆμον ἐσόμενον ὑπὸ τῶν κακῶν μετὰ σφῶν καρτερεῖν, ποιοῦνται λόγους δείσαντες πρὸς τοὺς τῶν Ἀθηναίων στρατηγούς, Ἱπποκράτη τε τὸν Ἀρίφρονος καὶ Δημοσθένη τὸν Ἀλκισθένους, βουλόμενοι ἐνδοῦναι τὴν πόλιν καὶ νομίζοντες ἐλάσσω σφίσι τὸν κίνδυνον ἢ τοὺς ἐκπεσόντας ὑπὸ σφῶν κατελθεῖν. ξυνέβησάν τε πρῶτα μὲν τὰ μακρὰ τείχη ἑλεῖν Ἀθηναίους (ἦν δὲ σταδίων μάλιστα ὀκτὼ ἀπὸ τῆς πόλεως ἐπὶ τὴν Νίσαιαν τὸν λιμένα αὐτῶν), ὅπως μὴ ἐπιβοηθήσωσιν ἐκ τῆς Νισαίας οἱ Πελοποννήσιοι, ἐν ᾗ αὐτοὶ μόνοι ἐφρούρουν βεβαιότητος ἕνεκα τῶν Μεγάρων, ἔπειτα δὲ καὶ τὴν ἄνω πόλιν πειρᾶσθαι ἐνδοῦναι· ῥᾷον δ’ ἤδη ἔμελλον προσχωρήσειν τούτου γεγενημένου.

CHAPTER 4.67

SECTION 4.67.1
οἱ οὖν Ἀθηναῖοι, ἐπειδὴ ἀπό τε τῶν ἔργων καὶ τῶν λόγων παρεσκεύαστο ἀμφοτέροις, ὑπὸ νύκτα πλεύσαντες ἐς Μινῴαν τὴν Μεγαρέων νῆσον ὁπλίταις ἑξακοσίοις, ὧν Ἱπποκράτης ἦρχεν, ἐν ὀρύγματι ἐκαθέζοντο, ὅθεν ἐπλίνθευον τὰ τείχη καὶ ἀπεῖχεν οὐ πολύ·

SECTION 4.67.2
οἱ δὲ μετὰ τοῦ Δημοσθένους τοῦ ἑτέρου στρατηγοῦ Πλαταιῆς τε ψιλοὶ καὶ ἕτεροι περίπολοι ἐνήδρευσαν ἐς τὸ Ἐνυάλιον, ὅ ἐστιν ἔλασσον ἄπωθεν. καὶ ᾔσθετο οὐδεὶς εἰ μὴ οἱ ἄνδρες οἷς ἐπιμελὲς ἦν εἰδέναι τὴν νύκτα ταύτην.

SECTION 4.67.3
καὶ ἐπειδὴ ἕως ἔμελλε γίγνεσθαι, οἱ προδιδόντες τῶν Μεγαρέων οὗτοι τοιόνδε ἐποίησαν. ἀκάτιον ἀμφηρικὸν ὡς λῃσταί, ἐκ πολλοῦ τεθεραπευκότες τὴν ἄνοιξιν τῶν πυλῶν, εἰώθεσαν ἐπὶ ἁμάξῃ, πείθοντες τὸν ἄρχοντα, διὰ τῆς τάφρου κατακομίζειν τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὴν θάλασσαν καὶ ἐκπλεῖν· καὶ πρὶν ἡμέραν εἶναι πάλιν αὐτὸ τῇ ἁμάξῃ κομίσαντες ἐς τὸ τεῖχος κατὰ τὰς πύλας ἐσῆγον, ὅπως τοῖς ἐκ τῆς Μινῴας Ἀθηναίοις ἀφανὴς δὴ εἴη ἡ φυλακή, μὴ ὄντος ἐν τῷ λιμένι πλοίου φανεροῦ μηδενός.

SECTION 4.67.4
καὶ τότε πρὸς ταῖς πύλαις ἤδη ἦν ἡ ἅμαξα, καὶ ἀνοιχθεισῶν κατὰ τὸ εἰωθὸς ὡς τῷ ἀκατίῳ οἱ Ἀθηναῖοι (ἐγίγνετο γὰρ ἀπὸ ξυνθήματος τὸ τοιοῦτον) ἰδόντες ἔθεον δρόμῳ ἐκ τῆς ἐνέδρας, βουλόμενοι φθάσαι πρὶν ξυγκλῃσθῆναι πάλιν τὰς πύλας καὶ ἕως ἔτι ἡ ἅμαξα ἐν αὐταῖς ἦν, κώλυμα οὖσα προσθεῖναι· καὶ αὐτοῖς ἅμα καὶ οἱ ξυμπράσσοντες Μεγαρῆς τοὺς κατὰ τὰς πύλας φύλακας κτείνουσιν.

SECTION 4.67.5
καὶ πρῶτον μὲν οἱ περὶ τὸν Δημοσθένη Πλαταιῆς τε καὶ περίπολοι ἐσέδραμον οὗ νῦν τὸ τροπαῖόν ἐστι, καὶ εὐθὺς ἐντὸς τῶν πυλῶν (ᾔσθοντο γὰρ οἱ ἐγγύτατα Πελοποννήσιοι) μαχόμενοι τοὺς προσβοηθοῦντας οἱ Πλαταιῆς ἐκράτησαν καὶ τοῖς τῶν Ἀθηναίων ὁπλίταις ἐπιφερομένοις βεβαίους τὰς πύλας παρέσχον·

CHAPTER 4.68

SECTION 4.68.1
ἔπειτα δὲ καὶ τῶν Ἀθηναίων ἤδη ὁ αἰεὶ ἐντὸς γιγνόμενος ἐχώρει ἐπὶ τὸ τεῖχος.

SECTION 4.68.2
καὶ οἱ Πελοποννήσιοι φρουροὶ τὸ μὲν πρῶτον ἀντίσχοντες ἠμύνοντο ὀλίγοι, καὶ ἀπέθανόν τινες αὐτῶν, οἱ δὲ πλείους ἐς φυγὴν κατέστησαν, φοβηθέντες ἐν νυκτί τε πολεμίων προσπεπτωκότων καὶ τῶν προδιδόντων Μεγαρέων ἀντιμαχομένων, νομίσαντες τοὺς ἅπαντας σφᾶς Μεγαρέας προδεδωκέναι.

SECTION 4.68.3
ξυνέπεσε γὰρ καὶ τὸν τῶν Ἀθηναίων κήρυκα ἀφ’ ἑαυτοῦ γνώμης κηρύξαι τὸν βουλόμενον ἰέναι Μεγαρέων μετὰ Ἀθηναίων θησόμενον τὰ ὅπλα. οἱ δ’ ὡς ἤκουσαν, οὐκέτι ἀνέμενον, ἀλλὰ τῷ ὄντι νομίσαντες κοινῇ πολεμεῖσθαι κατέφυγον ἐς τὴν Νίσαιαν.

SECTION 4.68.4
ἅμα δὲ ἕῳ ἑαλωκότων ἤδη τῶν τειχῶν καὶ τῶν ἐν τῇ πόλει Μεγαρέων θορυβουμένων οἱ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους πράξαντες καὶ ἄλλο μετ’ αὐτῶν πλῆθος, ὃ ξυνῄδει, ἔφασαν χρῆναι ἀνοίγειν τὰς πύλας καὶ ἐπεξιέναι ἐς μάχην.

SECTION 4.68.5
ξυνέκειτο δὲ αὐτοῖς τῶν πυλῶν ἀνοιχθεισῶν ἐσπίπτειν τοὺς Ἀθηναίους, αὐτοὶ δὲ διάδηλοι ἔμελλον ἔσεσθαι (λίπα γὰρ ἀλείψεσθαι), ὅπως μὴ ἀδικῶνται. ἀσφάλεια δὲ αὐτοῖς μᾶλλον ἐγίγνετο τῆς ἀνοίξεως· καὶ γὰρ οἱ ἀπὸ τῆς Ἐλευσῖνος κατὰ τὸ ξυγκείμενον τετρακισχίλιοι ὁπλῖται τῶν Ἀθηναίων καὶ ἱππῆς ἑξακόσιοι [οἱ] τὴν νύκτα πορευόμενοι παρῆσαν.

SECTION 4.68.6
ἀληλιμμένων δὲ αὐτῶν καὶ ὄντων ἤδη περὶ τὰς πύλας καταγορεύει τις ξυνειδὼς τοῖς ἑτέροις τὸ ἐπιβούλευμα. καὶ οἳ ξυστραφέντες ἁθρόοι ἦλθον καὶ οὐκ ἔφασαν χρῆναι οὔτε ἐπεξιέναι (οὐδὲ γὰρ πρότερόν πω τοῦτο ἰσχύοντες μᾶλλον τολμῆσαι) οὔτε ἐς κίνδυνον φανερὸν τὴν πόλιν καταγαγεῖν· εἴ τε μὴ πείσεταί τις, αὐτοῦ τὴν μάχην ἔσεσθαι. ἐδήλουν δὲ οὐδὲν ὅτι ἴσασι τὰ πρασσόμενα, ἀλλὰ ὡς τὰ βέλτιστα βουλεύοντες ἰσχυρίζοντο, καὶ ἅμα περὶ τὰς πύλας παρέμενον φυλάσσοντες, ὥστε οὐκ ἐγένετο τοῖς ἐπιβουλεύουσι πρᾶξαι ὃ ἔμελλον.

CHAPTER 4.69

SECTION 4.69.1
γνόντες δὲ οἱ τῶν Ἀθηναίων στρατηγοὶ ὅτι ἐναντίωμά τι ἐγένετο καὶ τὴν πόλιν βίᾳ οὐχ οἷοί τε ἔσονται λαβεῖν, τὴν Νίσαιαν εὐθὺς περιετείχιζον, νομίζοντες, εἰ πρὶν ἐπιβοηθῆσαί τινας ἐξέλοιεν, θᾶσσον ἂν καὶ

SECTION 4.69.2
τὰ Μέγαρα προσχωρῆσαι (παρεγένετο δὲ σίδηρός τε ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ταχὺ καὶ λιθουργοὶ καὶ τἆλλα ἐπιτήδεια)· ἀρξάμενοι δ’ ἀπὸ τοῦ τείχους ὃ εἶχον καὶ διοικοδομήσαντες τὸ πρὸς Μεγαρέας, ἀπ’ ἐκείνου ἑκατέρωθεν ἐς θάλασσαν τῆς Νισαίας τάφρον τε καὶ τείχη διελομένη ἡ στρατιά, ἔκ τε τοῦ προαστείου λίθοις καὶ πλίνθοις χρώμενοι, καὶ κόπτοντες τὰ δένδρα καὶ ὕλην ἀπεσταύρουν εἴ πῃ δέοιτό τι· καὶ αἱ οἰκίαι τοῦ προαστείου ἐπάλξεις λαμβάνουσαι αὐταὶ ὑπῆρχον ἔρυμα.

SECTION 4.69.3
καὶ ταύτην μὲν τὴν ἡμέραν ὅλην εἰργάζοντο· τῇ δὲ ὑστεραίᾳ περὶ δείλην τὸ τεῖχος ὅσον οὐκ ἀπετετέλεστο, καὶ οἱ ἐν τῇ Νισαίᾳ δείσαντες, σίτου τε ἀπορίᾳ (ἐφ’ ἡμέραν γὰρ ἐκ τῆς ἄνω πόλεως ἐχρῶντο) καὶ τοὺς Πελοποννησίους οὐ νομίζοντες ταχὺ ἐπιβοηθήσειν, τούς τε Μεγαρέας πολεμίους ἡγούμενοι, ξυνέβησαν τοῖς Ἀθηναίοις ῥητοῦ μὲν ἕκαστον ἀργυρίου ἀπολυθῆναι ὅπλα παραδόντας, τοῖς δὲ Λακεδαιμονίοις, τῷ τε ἄρχοντι καὶ εἴ τις ἄλλος ἐνῆν, χρῆσθαι Ἀθηναίους ὅτι ἂν βούλωνται.

SECTION 4.69.4
ἐπὶ τούτοις ὁμολογήσαντες ἐξῆλθον, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τὰ μακρὰ τείχη ἀπορρήξαντες ἀπὸ τῆς τῶν Μεγαρέων πόλεως καὶ τὴν Νίσαιαν παραλαβόντες τἆλλα παρεσκευάζοντο.

CHAPTER 4.70

SECTION 4.70.1
Βρασίδας δὲ ὁ Τέλλιδος Λακεδαιμόνιος κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον ἐτύγχανε περὶ Σικυῶνα καὶ Κόρινθον ὤν, ἐπὶ Θρᾴκης στρατείαν παρασκευαζόμενος. καὶ ὡς ᾔσθετο τῶν τειχῶν τὴν ἅλωσιν, δείσας περί τε τοῖς ἐν τῇ Νισαίᾳ Πελοποννησίοις καὶ μὴ τὰ Μέγαρα ληφθῇ, πέμπει ἔς τε τοὺς Βοιωτοὺς κελεύων κατὰ τάχος στρατιᾷ ἀπαντῆσαι ἐπὶ Τριποδίσκον (ἔστι δὲ κώμη τῆς Μεγαρίδος ὄνομα τοῦτο ἔχουσα ὑπὸ τῷ ὄρει τῇ Γερανείᾳ), καὶ αὐτὸς ἔχων ἦλθεν ἑπτακοσίους μὲν καὶ δισχιλίους Κορινθίων ὁπλίτας, Φλειασίων δὲ τετρακοσίους, Σικυωνίων δὲ ἑξακοσίους, καὶ τοὺς μεθ’ αὑτοῦ ὅσοι ἤδη ξυνειλεγμένοι ἦσαν, οἰόμενος τὴν Νίσαιαν ἔτι καταλήψεσθαι ἀνάλωτον.

SECTION 4.70.2
ὡς δὲ ἐπύθετο (ἔτυχε γὰρ νυκτὸς ἐπὶ τὸν Τριποδίσκον ἐξελθών), ἀπολέξας τριακοσίους τοῦ στρατοῦ, πρὶν ἔκπυστος γενέσθαι, προσῆλθε τῇ τῶν Μεγαρέων πόλει λαθὼν τοὺς Ἀθηναίους ὄντας περὶ τὴν θάλασσαν, βουλόμενος μὲν τῷ λόγῳ καὶ ἅμα, εἰ δύναιτο, ἔργῳ τῆς Νισαίας πειρᾶσαι, τὸ δὲ μέγιστον, τὴν τῶν Μεγαρέων πόλιν ἐσελθὼν βεβαιώσασθαι. καὶ ἠξίου δέξασθαι σφᾶς, λέγων ἐν ἐλπίδι εἶναι ἀναλαβεῖν Νίσαιαν.

CHAPTER 4.71

SECTION 4.71.1
αἱ δὲ τῶν Μεγαρέων στάσεις φοβούμεναι, οἱ μὲν μὴ τοὺς φεύγοντας σφίσιν ἐσαγαγὼν αὐτοὺς ἐκβάλῃ, οἱ δὲ μὴ αὐτὸ τοῦτο ὁ δῆμος δείσας ἐπίθηται σφίσι καὶ ἡ πόλις ἐν μάχῃ καθ’ αὑτὴν οὖσα ἐγγὺς ἐφεδρευόντων Ἀθηναίων ἀπόληται, οὐκ ἐδέξαντο, ἀλλ’ ἀμφοτέροις ἐδόκει ἡσυχάσασι τὸ μέλλον περιιδεῖν.

SECTION 4.71.2
ἤλπιζον γὰρ καὶ μάχην ἑκάτεροι ἔσεσθαι τῶν τε Ἀθηναίων καὶ τῶν προσβοηθησάντων, καὶ οὕτω σφίσιν ἀσφαλεστέρως ἔχειν, οἷς τις εἴη εὔνους, κρατήσασι προσχωρῆσαι· ὁ δὲ Βρασίδας ὡς οὐκ ἔπειθεν, ἀνεχώρησε πάλιν ἐς τὸ ἄλλο στράτευμα.

CHAPTER 4.72

SECTION 4.72.1
ἅμα δὲ τῇ ἕῳ οἱ Βοιωτοὶ παρῆσαν, διανενοημένοι μὲν καὶ πρὶν Βρασίδαν πέμψαι βοηθεῖν ἐπὶ τὰ Μέγαρα, ὡς οὐκ ἀλλοτρίου ὄντος τοῦ κινδύνου, καὶ ἤδη ὄντες πανστρατιᾷ Πλαταιᾶσιν· ἐπειδὴ δὲ καὶ ἦλθεν ὁ ἄγγελος, πολλῷ μᾶλλον ἐρρώσθησαν, καὶ ἀποστείλαντες διακοσίους καὶ δισχιλίους ὁπλίτας καὶ ἱππέας ἑξακοσίους τοῖς πλέοσιν ἀπῆλθον πάλιν.

SECTION 4.72.2
παρόντος δὲ ἤδη ξύμπαντος τοῦ στρατεύματος, ὁπλιτῶν οὐκ ἔλασσον ἑξακισχιλίων, καὶ τῶν Ἀθηναίων τῶν μὲν ὁπλιτῶν περί τε τὴν Νίσαιαν ὄντων καὶ τὴν θάλασσαν ἐν τάξει, τῶν δὲ ψιλῶν ἀνὰ τὸ πεδίον ἐσκεδασμένων, οἱ ἱππῆς οἱ τῶν Βοιωτῶν ἀπροσδοκήτοις ἐπιπεσόντες τοῖς ψιλοῖς ἔτρεψαν ἐπὶ τὴν θάλασσαν (ἐν γὰρ τῷ πρὸ τοῦ οὐδεμία βοήθειά πω τοῖς Μεγαρεῦσιν οὐδαμόθεν ἐπῆλθεν)·

SECTION 4.72.3
ἀντεπεξελάσαντες δὲ καὶ οἱ τῶν Ἀθηναίων ἐς χεῖρας ᾖσαν, καὶ ἐγένετο ἱππομαχία ἐπὶ πολύ, ἐν ᾗ ἀξιοῦσιν ἑκάτεροι οὐχ ἥσσους γενέσθαι.

SECTION 4.72.4
τὸν μὲν γὰρ ἵππαρχον τῶν Βοιωτῶν καὶ ἄλλους τινὰς οὐ πολλοὺς πρὸς αὐτὴν τὴν Νίσαιαν προσελάσαντας οἱ Ἀθηναῖοι [καὶ] ἀποκτείναντες ἐσκύλευσαν, καὶ τῶν τε νεκρῶν τούτων κρατήσαντες ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν καὶ τροπαῖον ἔστησαν· οὐ μέντοι ἔν γε τῷ παντὶ ἔργῳ βεβαίως οὐδέτεροι τελευτήσαντες ἀπεκρίθησαν, ἀλλ’ οἱ μὲν Βοιωτοὶ πρὸς τοὺς ἑαυτῶν, οἱ δὲ ἐπὶ τὴν Νίσαιαν.

CHAPTER 4.73

SECTION 4.73.1
μετὰ δὲ τοῦτο Βρασίδας καὶ τὸ στράτευμα ἐχώρουν ἐγγυτέρω τῆς θαλάσσης καὶ τῆς τῶν Μεγαρέων πόλεως, καὶ καταλαβόντες χωρίον ἐπιτήδειον παραταξάμενοι ἡσύχαζον, οἰόμενοι σφίσιν ἐπιέναι τοὺς Ἀθηναίους καὶ τοὺς Μεγαρέας ἐπιστάμενοι περιορωμένους ὁποτέρων ἡ νίκη ἔσται.

SECTION 4.73.2
καλῶς δὲ ἐνόμιζον σφίσιν ἀμφότερα ἔχειν, ἅμα μὲν τὸ μὴ ἐπιχειρεῖν προτέρους μηδὲ μάχης καὶ κινδύνου ἑκόντας ἄρξαι, ἐπειδή γε ἐν φανερῷ ἔδειξαν ἑτοῖμοι ὄντες ἀμύνεσθαι, καὶ αὐτοῖς ὥσπερ ἀκονιτὶ τὴν νίκην δικαίως ἂν τίθεσθαι, ἐν τῷ αὐτῷ δὲ καὶ πρὸς τοὺς Μεγαρέας ὀρθῶς ξυμβαίνειν·

SECTION 4.73.3
εἰ μὲν γὰρ μὴ ὤφθησαν ἐλθόντες, οὐκ ἂν ἐν τύχῃ γίγνεσθαι σφίσιν, ἀλλὰ σαφῶς ἂν ὥσπερ ἡσσηθέντων στερηθῆναι εὐθὺς τῆς πόλεως· νῦν δὲ κἂν τυχεῖν αὐτοὺς Ἀθηναίους μὴ βουληθέντας ἀγωνίζεσθαι, ὥστε ἀμαχητὶ ἂν περιγενέσθαι αὐτοῖς ὧν ἕνεκα ἦλθον. ὅπερ καὶ ἐγένετο.

SECTION 4.73.4
οἱ γὰρ Μεγαρῆς, ὡς οἱ Ἀθηναῖοι ἐτάξαντο μὲν παρὰ τὰ μακρὰ τείχη ἐξελθόντες, ἡσύχαζον δὲ καὶ αὐτοὶ μὴ ἐπιόντων, λογιζόμενοι καὶ οἱ ἐκείνων στρατηγοὶ μὴ ἀντίπαλον εἶναι σφίσι τὸν κίνδυνον, ἐπειδὴ καὶ τὰ πλείω αὐτοῖς προυκεχωρήκει, ἄρξασι μάχης πρὸς πλέονας αὐτῶν ἢ λαβεῖν νικήσαντας Μέγαρα ἢ σφαλέντας τῷ βελτίστῳ τοῦ ὁπλιτικοῦ βλαφθῆναι, τοῖς δὲ ξυμπάσης τῆς δυνάμεως καὶ τῶν παρόντων μέρος ἕκαστον κινδυνεύειν εἰκότως ἐθέλειν τολμᾶν, χρόνον δὲ ἐπισχόντες καὶ ὡς οὐδὲν ἀφ’ ἑκατέρων ἐπεχειρεῖτο, ἀπῆλθον πρότερον οἱ Ἀθηναῖοι ἐς τὴν Νίσαιαν καὶ αὖθις οἱ Πελοποννήσιοι ὅθενπερ ὡρμήθησαν. οὕτω δὴ τῷ μὲν Βρασίδᾳ αὐτῷ καὶ τοῖς ἀπὸ τῶν πόλεων ἄρχουσιν οἱ τῶν φευγόντων φίλοι Μεγαρῆς, ὡς ἐπικρατήσαντι καὶ τῶν Ἀθηναίων οὐκέτι ἐθελησάντων μάχεσθαι, θαρσοῦντες μᾶλλον ἀνοίγουσί τε τὰς πύλας καὶ δεξάμενοι καταπεπληγμένων ἤδη τῶν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους πραξάντων ἐς λόγους ἔρχονται.

CHAPTER 4.74

SECTION 4.74.1
καὶ ὕστερον ὁ μὲν διαλυθέντων τῶν ξυμμάχων κατὰ πόλεις ἐπανελθὼν καὶ αὐτὸς ἐς τὴν Κόρινθον τὴν ἐπὶ Θρᾴκης στρατείαν παρεσκεύαζεν, ἵναπερ καὶ τὸ πρῶτον ὥρμητο·

SECTION 4.74.2
οἱ δὲ ἐν τῇ πόλει Μεγαρῆς, ἀποχωρησάντων καὶ τῶν Ἀθηναίων ἐπ’ οἴκου, ὅσοι μὲν τῶν πραγμάτων πρὸς τοὺς Ἀθηναίους μάλιστα μετέσχον, εἰδότες ὅτι ὤφθησαν εὐθὺς ὑπεξῆλθον, οἱ δὲ ἄλλοι κοινολογησάμενοι τοῖς τῶν φευγόντων φίλοις κατάγουσι τοὺς ἐκ Πηγῶν, ὁρκώσαντες πίστεσι μεγάλαις μηδὲν μνησικακήσειν, βουλεύσειν δὲ τῇ πόλει τὰ ἄριστα.

SECTION 4.74.3
οἱ δὲ ἐπειδὴ ἐν ταῖς ἀρχαῖς ἐγένοντο καὶ ἐξέτασιν ὅπλων ἐποιήσαντο, διαστήσαντες τοὺς λόχους ἐξελέξαντο τῶν τε ἐχθρῶν καὶ οἳ ἐδόκουν μάλιστα ξυμπρᾶξαι τὰ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους ἄνδρας ὡς ἑκατόν, καὶ τούτων πέρι ἀναγκάσαντες τὸν δῆμον ψῆφον φανερὰν διενεγκεῖν, ὡς κατεγνώσθησαν, ἔκτειναν, καὶ ἐς ὀλιγαρχίαν τὰ μάλιστα κατέστησαν τὴν πόλιν.

SECTION 4.74.4
καὶ πλεῖστον δὴ χρόνον αὕτη ὑπ’ ἐλαχίστων γενομένη ἐκ στάσεως μετάστασις ξυνέμεινεν.

CHAPTER 4.75

SECTION 4.75.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους τῆς Ἀντάνδρου ὑπὸ τῶν Μυτιληναίων, ὥσπερ διενοοῦντο, μελλούσης κατασκευάζεσθαι, οἱ τῶν ἀργυρολόγων νεῶν Ἀθηναίων στρατηγοὶ Δημόδοκος καὶ Ἀριστείδης, ὄντες περὶ Ἑλλήσποντον (ὁ γὰρ τρίτος αὐτῶν Λάμαχος δέκα ναυσὶν ἐς τὸν Πόντον ἐσεπεπλεύκει) ὡς ᾐσθάνοντο τὴν παρασκευὴν τοῦ χωρίου καὶ ἐδόκει αὐτοῖς δεινὸν εἶναι μὴ ὥσπερ τὰ Ἄναια ἐπὶ τῇ Σάμῳ γένηται, ἔνθα οἱ φεύγοντες τῶν Σαμίων καταστάντες τούς τε Πελοποννησίους ὠφέλουν ἐς τὰ ναυτικὰ κυβερνήτας πέμποντες καὶ τοὺς ἐν τῇ πόλει Σαμίους ἐς ταραχὴν καθίστασαν καὶ τοὺς ἐξιόντας ἐδέχοντο· οὕτω δὴ ξυναγείραντες ἀπὸ τῶν ξυμμάχων στρατιὰν καὶ πλεύσαντες, μάχῃ τε νικήσαντες τοὺς ἐκ τῆς Ἀντάνδρου ἐπεξελθόντας, ἀναλαμβάνουσι τὸ χωρίον πάλιν.

SECTION 4.75.2
καὶ οὐ πολὺ ὕστερον ἐς τὸν Πόντον ἐσπλεύσας Λάμαχος, ἐν τῇ Ἡρακλεώτιδι ὁρμίσας ἐς τὸν Κάλητα ποταμὸν ἀπόλλυσι τὰς ναῦς ὕδατος ἄνωθεν γενομένου καὶ κατελθόντος αἰφνιδίου τοῦ ῥεύματος· αὐτὸς δὲ καὶ ἡ στρατιὰ πεζῇ διὰ Βιθυνῶν Θρᾳκῶν, οἵ εἰσι πέραν ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ἀφικνεῖται ἐς Καλχηδόνα τὴν ἐπὶ τῷ στόματι τοῦ Πόντου Μεγαρέων ἀποικίαν.

CHAPTER 4.76

SECTION 4.76.1
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει καὶ Δημοσθένης Ἀθηναίων στρατηγὸς τεσσαράκοντα ναυσὶν ἀφικνεῖται ἐς Ναύπακτον, εὐθὺς μετὰ τὴν ἐκ τῆς Μεγαρίδος ἀναχώρησιν.

SECTION 4.76.2
τῷ γὰρ Ἱπποκράτει καὶ ἐκείνῳ τὰ Βοιώτια πράγματα ἀπό τινων ἀνδρῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ἐπράσσετο, βουλομένων μεταστῆσαι τὸν κόσμον καὶ ἐς δημοκρατίαν ὥσπερ οἱ Ἀθηναῖοι τρέψαι· καὶ Πτοιοδώρου μάλιστ’ ἀνδρὸς φυγάδος ἐκ Θηβῶν ἐσηγουμένου τάδε αὐτοῖς παρεσκευάσθη.

SECTION 4.76.3
Σίφας μὲν ἔμελλόν τινες προδώσειν (αἱ δὲ Σῖφαί εἰσι τῆς Θεσπικῆς γῆς ἐν τῷ Κρισαίῳ κόλπῳ ἐπιθαλασσίδιοι)· Χαιρώνειαν δέ, ἣ ἐς Ὀρχομενὸν τὸν Μινύειον πρότερον καλούμενον, νῦν δὲ Βοιώτιον, ξυντελεῖ, ἄλλοι ἐξ Ὀρχομενοῦ ἐνεδίδοσαν, καὶ οἱ Ὀρχομενίων φυγάδες ξυνέπρασσον τὰ μάλιστα καὶ ἄνδρας ἐμισθοῦντο ἐκ Πελοποννήσου (ἔστι δὲ ἡ Χαιρώνεια ἔσχατον τῆς Βοιωτίας πρὸς τῇ Φανοτίδι τῆς Φωκίδος), καὶ Φωκέων μετεῖχόν τινες.

SECTION 4.76.4
τοὺς δὲ Ἀθηναίους ἔδει Δήλιον καταλαβεῖν τὸ ἐν τῇ Ταναγραίᾳ πρὸς Εὔβοιαν τετραμμένον Ἀπόλλωνος ἱερόν, ἅμα δὲ ταῦτα ἐν ἡμέρᾳ ῥητῇ γίγνεσθαι, ὅπως μὴ ξυμβοηθήσωσιν ἐπὶ τὸ Δήλιον οἱ Βοιωτοὶ ἁθρόοι, ἀλλ’ ἐπὶ τὰ σφέτερα αὐτῶν ἕκαστοι κινούμενα.

SECTION 4.76.5
καὶ εἰ κατορθοῖτο ἡ πεῖρα καὶ τὸ Δήλιον τειχισθείη, ῥᾳδίως ἤλπιζον, εἰ καὶ μὴ παραυτίκα νεωτερίζοιτό τι τῶν κατὰ τὰς πολιτείας τοῖς Βοιωτοῖς, ἐχομένων τούτων τῶν χωρίων καὶ λῃστευομένης τῆς γῆς καὶ οὔσης ἑκάστοις διὰ βραχέος ἀποστροφῆς, οὐ μενεῖν κατὰ χώραν τὰ πράγματα, ἀλλὰ χρόνῳ τῶν Ἀθηναίων μὲν προσιόντων τοῖς ἀφεστηκόσι, τοῖς δὲ οὐκ οὔσης ἁθρόας τῆς δυνάμεως, καταστήσειν αὐτὰ ἐς τὸ ἐπιτήδειον.

CHAPTER 4.77

SECTION 4.77.1
ἡ μὲν οὖν ἐπιβουλὴ τοιαύτη παρεσκευάζετο, ὁ δὲ Ἱπποκράτης αὐτὸς μὲν ἐκ τῆς πόλεως δύναμιν ἔχων, ὁπότε καιρὸς εἴη, ἔμελλε στρατεύειν ἐς τοὺς Βοιωτούς, τὸν δὲ Δημοσθένη προαπέστειλε ταῖς τεσσαράκοντα ναυσὶν ἐς τὴν Ναύπακτον, ὅπως ἐξ ἐκείνων τῶν χωρίων στρατὸν ξυλλέξας Ἀκαρνάνων τε καὶ τῶν ἄλλων ξυμμάχων πλέοι ἐπὶ τὰς Σίφας ὡς προδοθησομένας· ἡμέρα δ’ αὐτοῖς εἴρητο ᾗ ἔδει ἅμα ταῦτα πράσσειν.

SECTION 4.77.2
καὶ ὁ μὲν Δημοσθένης ἀφικόμενος, Οἰνιάδας δὲ ὑπό τε Ἀκαρνάνων πάντων κατηναγκασμένους καταλαβὼν ἐς τὴν Ἀθηναίων ξυμμαχίαν καὶ αὐτὸς ἀναστήσας τὸ ξυμμαχικὸν τὸ ἐκείνῃ πᾶν, ἐπὶ Σαλύνθιον καὶ Ἀγραίους στρατεύσας πρῶτον καὶ προσποιησάμενος τἆλλα ἡτοιμάζετο ὡς ἐπὶ τὰς Σίφας, ὅταν δέῃ, ἀπαντησόμενος.

CHAPTER 4.78

SECTION 4.78.1
Βρασίδας δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον τοῦ θέρους πορευόμενος ἑπτακοσίοις καὶ χιλίοις ὁπλίταις ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης ἐπειδὴ ἐγένετο ἐν Ἡρακλείᾳ τῇ ἐν Τραχῖνι καί, προπέμψαντος αὐτοῦ ἄγγελον ἐς Φάρσαλον παρὰ τοὺς ἐπιτηδείους, ἀξιοῦντος διάγειν ἑαυτὸν καὶ τὴν στρατιάν, ἦλθον ἐς Μελίτειαν τῆς Ἀχαΐας Πάναιρός τε καὶ Δῶρος καὶ Ἱππολοχίδας καὶ Τορύλαος καὶ Στρόφακος πρόξενος ὢν Χαλκιδέων, τότε δὴ ἐπορεύετο.

SECTION 4.78.2
ἦγον δὲ καὶ ἄλλοι Θεσσαλῶν αὐτὸν καὶ ἐκ Λαρίσης Νικονίδας Περδίκκᾳ ἐπιτήδειος ὤν. τὴν γὰρ Θεσσαλίαν ἄλλως τε οὐκ εὔπορον ἦν διιέναι ἄνευ ἀγωγοῦ καὶ μετὰ ὅπλων γε δή, καὶ τοῖς πᾶσί γε ὁμοίως Ἕλλησιν ὕποπτον καθειστήκει τὴν τῶν πέλας μὴ πείσαντας διιέναι· τοῖς τε Ἀθηναίοις αἰεί ποτε τὸ πλῆθος τῶν Θεσσαλῶν εὔνουν ὑπῆρχεν.

SECTION 4.78.3
ὥστε εἰ μὴ δυναστείᾳ μᾶλλον ἢ ἰσονομίᾳ ἐχρῶντο τὸ ἐγχώριον οἱ Θεσσαλοί, οὐκ ἄν ποτε προῆλθεν, ἐπεὶ καὶ τότε πορευομένῳ αὐτῷ ἀπαντήσαντες ἄλλοι τῶν τἀναντία τούτοις βουλομένων ἐπὶ τῷ Ἐνιπεῖ ποταμῷ ἐκώλυον καὶ ἀδικεῖν ἔφασαν ἄνευ τοῦ πάντων κοινοῦ πορευόμενον.

SECTION 4.78.4
οἱ δὲ ἄγοντες οὔτε ἀκόντων ἔφασαν διάξειν, αἰφνίδιόν τε παραγενόμενον ξένοι ὄντες κομίζειν. ἔλεγε δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Βρασίδας τῇ Θεσσαλῶν γῇ καὶ αὐτοῖς φίλος ὢν ἰέναι καὶ Ἀθηναίοις πολεμίοις οὖσι καὶ οὐκ ἐκείνοις ὅπλα ἐπιφέρειν, Θεσσαλοῖς τε οὐκ εἰδέναι καὶ Λακεδαιμονίοις ἔχθραν οὖσαν ὥστε τῇ ἀλλήλων γῇ μὴ χρῆσθαι, νῦν τε ἀκόντων ἐκείνων οὐκ ἂν προελθεῖν (οὐδὲ γὰρ ἂν δύνασθαι), οὐ μέντοι ἀξιοῦν γε εἴργεσθαι.

SECTION 4.78.5
καὶ οἱ μὲν ἀκούσαντες ταῦτα ἀπῆλθον, ὁ δὲ κελευόντων τῶν ἀγωγῶν, πρίν τι πλέον ξυστῆναι τὸ κωλῦσον, ἐχώρει οὐδὲν ἐπισχὼν δρόμῳ. καὶ ταύτῃ μὲν τῇ ἡμέρᾳ, ᾗ ἐκ τῆς Μελιτείας ἀφώρμησεν, ἐς Φάρσαλόν τε ἐτέλεσε καὶ ἐστρατοπεδεύσατο ἐπὶ τῷ Ἀπιδανῷ ποταμῷ, ἐκεῖθεν δὲ ἐς Φάκιον, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐς Περραιβίαν.

SECTION 4.78.6
ἀπὸ δὲ τούτου ἤδη οἱ μὲν τῶν Θεσσαλῶν ἀγωγοὶ πάλιν ἀπῆλθον, οἱ δὲ Περραιβοὶ αὐτόν, ὑπήκοοι ὄντες Θεσσαλῶν, κατέστησαν ἐς Δῖον τῆς Περδίκκου ἀρχῆς, ὃ ὑπὸ τῷ Ὀλύμπῳ Μακεδονίας πρὸς Θεσσαλοὺς πόλισμα κεῖται.

CHAPTER 4.79

SECTION 4.79.1
τούτῳ τῷ τρόπῳ Βρασίδας Θεσσαλίαν φθάσας διέδραμε πρίν τινα κωλύειν παρασκευάσασθαι, καὶ ἀφίκετο ὡς Περδίκκαν καὶ ἐς τὴν Χαλκιδικήν.

SECTION 4.79.2
ἐκ γὰρ τῆς Πελοποννήσου, ὡς τὰ τῶν Ἀθηναίων ηὐτύχει, δείσαντες οἵ τε ἐπὶ Θρᾴκης ἀφεστῶτες Ἀθηναίων καὶ Περδίκκας ἐξήγαγον τὸν στρατόν, οἱ μὲν Χαλκιδῆς νομίζοντες ἐπὶ σφᾶς πρῶτον ὁρμήσειν τοὺς Ἀθηναίους (καὶ ἅμα αἱ πλησιόχωροι πόλεις αὐτῶν αἱ οὐκ ἀφεστηκυῖαι ξυνεπῆγον κρύφα), Περδίκκας δὲ πολέμιος μὲν οὐκ ὢν ἐκ τοῦ φανεροῦ, φοβούμενος δὲ καὶ αὐτὸς τὰ παλαιὰ διάφορα τῶν Ἀθηναίων καὶ μάλιστα βουλόμενος Ἀρραβαῖον τὸν Λυγκηστῶν βασιλέα παραστήσασθαι.

SECTION 4.79.3
ξυνέβη δὲ αὐτοῖς, ὥστε ῥᾷον ἐκ τῆς Πελοποννήσου στρατὸν ἐξαγαγεῖν, ἡ τῶν Λακεδαιμονίων ἐν τῷ παρόντι κακοπραγία.

CHAPTER 4.80

SECTION 4.80.1
τῶν γὰρ Ἀθηναίων ἐγκειμένων τῇ Πελοποννήσῳ καὶ οὐχ ἥκιστα τῇ ἐκείνων γῇ ἤλπιζον ἀποτρέψειν αὐτοὺς μάλιστα, εἰ ἀντιπαραλυποῖεν πέμψαντες ἐπὶ τοὺς ξυμμάχους αὐτῶν στρατιάν, ἄλλως τε καὶ ἑτοίμων ὄντων τρέφειν τε καὶ ἐπὶ ἀποστάσει σφᾶς ἐπικαλουμένων.

SECTION 4.80.2
καὶ ἅμα τῶν Εἱλώτων βουλομένοις ἦν ἐπὶ προφάσει ἐκπέμψαι, μή τι πρὸς τὰ παρόντα τῆς Πύλου ἐχομένης νεωτερίσωσιν·

SECTION 4.80.3
ἐπεὶ καὶ τόδε ἔπραξαν φοβούμενοι αὐτῶν τὴν σκαιότητα καὶ τὸ πλῆθος (αἰεὶ γὰρ τὰ πολλὰ Λακεδαιμονίοις πρὸς τοὺς Εἵλωτας τῆς φυλακῆς πέρι μάλιστα καθειστήκει)· προεῖπον αὐτῶν ὅσοι ἀξιοῦσιν ἐν τοῖς πολέμοις γεγενῆσθαι σφίσιν ἄριστοι,κρίνεσθαι, ὡς ἐλευθερώσοντες, πεῖραν ποιούμενοι καὶ ἡγούμενοι τούτους σφίσιν ὑπὸ φρονήματος, οἵπερ καὶ ἠξίωσαν πρῶτος ἕκαστος ἐλευθεροῦσθαι, μάλιστα ἂν καὶ ἐπιθέσθαι.

SECTION 4.80.4
καὶ προκρίναντες ἐς δισχιλίους, οἱ μὲν ἐστεφανώσαντό τε καὶ τὰ ἱερὰ περιῆλθον ὡς ἠλευθερωμένοι, οἱ δὲ οὐ πολλῷ ὕστερον ἠφάνισάν τε αὐτοὺς καὶ οὐδεὶς ᾔσθετο ὅτῳ τρόπῳ ἕκαστος διεφθάρη.

SECTION 4.80.5
καὶ τότε προθύμως τῷ Βρασίδᾳ αὐτῶν ξυνέπεμψαν ἑπτακοσίους ὁπλίτας, τοὺς δ’ ἄλλους ἐκ τῆς Πελοποννήσου μισθῷ πείσας ἐξήγαγεν.

CHAPTER 4.81

SECTION 4.81.1
αὐτόν τε Βρασίδαν βουλόμενον μάλιστα Λακεδαιμόνιοι ἀπέστειλαν (προυθυμήθησαν δὲ καὶ οἱ Χαλκιδῆς), ἄνδρα ἔν τε τῇ Σπάρτῃ δοκοῦντα δραστήριον εἶναι ἐς τὰ πάντα καὶ ἐπειδὴ ἐξῆλθε πλείστου ἄξιον Λακεδαιμονίοις γενόμενον.

SECTION 4.81.2
τό τε γὰρ παραυτίκα ἑαυτὸν παρασχὼν δίκαιον καὶ μέτριον ἐς τὰς πόλεις ἀπέστησε τὰ πολλά, τὰ δὲ προδοσίᾳ εἷλε τῶν χωρίων, ὥστε τοῖς Λακεδαιμονίοις γίγνεσθαι ξυμβαίνειν τε βουλομένοις, ὅπερ ἐποίησαν, ἀνταπόδοσιν καὶ ἀποδοχὴν χωρίων καὶ τοῦ πολέμου ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου λώφησιν· ἔς τε τὸν χρόνῳ ὕστερον μετὰ τὰ ἐκ Σικελίας πόλεμον ἡ τότε Βρασίδου ἀρετὴ καὶ ξύνεσις, τῶν μὲν πείρᾳ αἰσθομένων, τῶν δὲ ἀκοῇ νομισάντων, μάλιστα ἐπιθυμίαν ἐνεποίει τοῖς Ἀθηναίων ξυμμάχοις ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους.

SECTION 4.81.3
πρῶτος γὰρ ἐξελθὼν καὶ δόξας εἶναι κατὰ πάντα ἀγαθὸς ἐλπίδα ἐγκατέλιπε βέβαιον ὡς καὶ οἱ ἄλλοι τοιοῦτοί εἰσιν.

CHAPTER 4.82

SECTION 4.82.1
τότε δ’ οὖν ἀφικομένου αὐτοῦ ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης οἱ Ἀθηναῖοι πυθόμενοι τόν τε Περδίκκαν πολέμιον ποιοῦνται, νομίσαντες αἴτιον εἶναι τῆς παρόδου, καὶ τῶν ταύτῃ ξυμμάχων φυλακὴν πλέονα κατεστήσαντο.

CHAPTER 4.83

SECTION 4.83.1
Περδίκκας δὲ Βρασίδαν καὶ τὴν στρατιὰν εὐθὺς λαβὼν μετὰ τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως στρατεύει ἐπὶ Ἀρραβαῖον τὸν Βρομεροῦ Λυγκηστῶν Μακεδόνων βασιλέα ὅμορον ὄντα, διαφορᾶς τε αὐτῷ οὔσης καὶ βουλόμενος καταστρέψασθαι.

SECTION 4.83.2
ἐπεὶ δὲ ἐγένετο τῷ στρατῷ μετὰ τοῦ Βρασίδου ἐπὶ τῇ ἐσβολῇ τῆς Λύγκου, Βρασίδας λόγοις ἔφη βούλεσθαι πρῶτον ἐλθὼν πρὸ πολέμου Ἀρραβαῖον ξύμμαχον Λακεδαιμονίων, ἢν δύνηται, ποιῆσαι.

SECTION 4.83.3
καὶ γάρ τι καὶ Ἀρραβαῖος ἐπεκηρυκεύετο, ἑτοῖμος ὢν Βρασίδᾳ μέσῳ δικαστῇ ἐπιτρέπειν· καὶ οἱ Χαλκιδέων πρέσβεις ξυμπαρόντες ἐδίδασκον αὐτὸν μὴ ὑπεξελεῖν τῷ Περδίκκᾳ τὰ δεινά, ἵνα προθυμοτέρῳ ἔχοιεν καὶ ἐς τὰ ἑαυτῶν χρῆσθαι.

SECTION 4.83.4
ἅμα δέ τι καὶ εἰρήκεσαν τοιοῦτον οἱ παρὰ τοῦ Περδίκκου ἐν τῇ Λακεδαίμονι, ὡς πολλὰ αὐτοῖς τῶν περὶ αὑτὸν χωρίων ξύμμαχα ποιήσοι, ὥστε ἐκ τοῦ τοιούτου κοινῇ μᾶλλον ὁ Βρασίδας τὰ τοῦ Ἀρραβαίου ἠξίου πράσσειν.

SECTION 4.83.5
Περδίκκας δὲ οὔτε δικαστὴν ἔφη Βρασίδαν τῶν σφετέρων διαφορῶν ἀγαγεῖν, μᾶλλον δὲ καθαιρέτην ὧν ἂν αὐτὸς ἀποφαίνῃ πολεμίων, ἀδικήσειν τε εἰ αὐτοῦ τρέφοντος τὸ ἥμισυ τοῦ στρατοῦ ξυνέσται Ἀρραβαίῳ.

SECTION 4.83.6
ὁ δὲ ἄκοντος καὶ ἐκ διαφορᾶς ξυγγίγνεται, καὶ πεισθεὶς τοῖς λόγοις ἀπήγαγε τὴν στρατιὰν πρὶν ἐσβαλεῖν ἐς τὴν χώραν. Περδίκκας δὲ μετὰ τοῦτο τρίτον μέρος ἀνθ’ ἡμίσεος τῆς τροφῆς ἐδίδου, νομίζων ἀδικεῖσθαι.

CHAPTER 4.84

SECTION 4.84.1
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει εὐθὺς ὁ Βρασίδας ἔχων καὶ Χαλκιδέας ἐπὶ Ἄκανθον τὴν Ἀνδρίων ἀποικίαν ὀλίγον πρὸ τρυγήτου ἐστράτευσεν.

SECTION 4.84.2
οἱ δὲ περὶ τοῦ δέχεσθαι αὐτὸν κατ’ ἀλλήλους ἐστασίαζον, οἵ τε μετὰ τῶν Χαλκιδέων ξυνεπάγοντες καὶ ὁ δῆμος. ὅμως δὲ διὰ τοῦ καρποῦ τὸ δέος ἔτι ἔξω ὄντος πεισθὲν τὸ πλῆθος ὑπὸ τοῦ Βρασίδου δέξασθαί τε αὐτὸν μόνον καὶ ἀκούσαντας βουλεύσασθαι, δέχεται· καὶ καταστὰς ἐπὶ τὸ πλῆθος (ἦν δὲ οὐδὲ ἀδύνατος, ὡς Λακεδαιμόνιος, εἰπεῖν) ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 4.85

SECTION 4.85.1
‘ἡ μὲν ἔκπεμψίς μου καὶ τῆς στρατιᾶς ὑπὸ Λακεδαιμονίων, ὦ Ἀκάνθιοι, γεγένηται τὴν αἰτίαν ἐπαληθεύουσα ἣν ἀρχόμενοι τοῦ πολέμου προείπομεν, Ἀθηναίοις ἐλευθεροῦντες τὴν Ἑλλάδα πολεμήσειν·

SECTION 4.85.2
εἰ δὲ χρόνῳ ἐπήλθομεν, σφαλέντες τῆς ἀπὸ τοῦ ἐκεῖ πολέμου δόξης, ᾗ διὰ τάχους αὐτοὶ ἄνευ τοῦ ὑμετέρου κινδύνου ἠλπίσαμεν Ἀθηναίους καθαιρήσειν, μηδεὶς μεμφθῇ· νῦν γάρ, ὅτε παρέσχεν, ἀφιγμένοι καὶ μετὰ ὑμῶν πειρασόμεθα κατεργάζεσθαι αὐτούς.

SECTION 4.85.3
θαυμάζω δὲ τῇ τε ἀποκλῄσει μου τῶν πυλῶν, καὶ εἰ μὴ ἀσμένοις ὑμῖν ἀφῖγμαι.

SECTION 4.85.4
ἡμεῖς μὲν γὰρ οἱ Λακεδαιμόνιοι οἰόμενοί τε παρὰ ξυμμάχους, καὶ πρὶν ἔργῳ ἀφικέσθαι, τῇ γοῦν γνώμῃ ἥξειν καὶ βουλομένοις ἔσεσθαι, κίνδυνόν [τε] τοσόνδε ἀνερρίψαμεν διὰ τῆς ἀλλοτρίας πολλῶν ἡμερῶν ὁδὸν ἰόντες καὶ πᾶν τὸ πρόθυμον παρεχόμενοι·

SECTION 4.85.5
ὑμεῖς δὲ εἴ τι ἄλλο ἐν νῷ ἔχετε ἢ εἰ ἐναντιώσεσθε τῇ τε ὑμετέρᾳ αὐτῶν ἐλευθερίᾳ καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, δεινὸν ἂν εἴη.

SECTION 4.85.6
καὶ γὰρ οὐ μόνον ὅτι αὐτοὶ ἀνθίστασθε, ἀλλὰ καὶ οἷς ἂν ἐπίω, ἧσσόν τις ἐμοὶ πρόσεισι, δυσχερὲς ποιούμενοι εἰ ἐπὶ οὓς πρῶτον ἦλθον ὑμᾶς, καὶ πόλιν ἀξιόχρεων παρεχομένους καὶ ξύνεσιν δοκοῦντας ἔχειν, μὴ ἐδέξασθε· καὶ τὴν αἰτίαν οὐχ ἕξω πιστὴν ἀποδεικνύναι, ἀλλ᾽ ἢ ἄδικον τὴν ἐλευθερίαν ἐπιφέρειν ἢ ἀσθενὴς καὶ ἀδύνατος τιμωρῆσαι τὰ πρὸς Ἀθηναίους, ἢν ἐπίωσιν, ἀφῖχθαι.

SECTION 4.85.7
καίτοι στρατιᾷ γε τῇδ’ ἣν νῦν [ἐγὼ] ἔχω ἐπὶ Νίσαιαν ἐμοῦ βοηθήσαντος οὐκ ἠθέλησαν Ἀθηναῖοι πλέονες ὄντες προσμεῖξαι, ὥστε οὐκ εἰκὸς νηίτῃ γε αὐτοὺς τῷ ἐν Νισαίᾳ στρατῷ ἴσον πλῆθος ἐφ’ ὑμᾶς ἀποστεῖλαι.

CHAPTER 4.86

SECTION 4.86.1
αὐτός τε οὐκ ἐπὶ κακῷ, ἐπ’ ἐλευθερώσει δὲ τῶν Ἑλλήνων παρελήλυθα, ὅρκοις τε Λακεδαιμονίων καταλαβὼν τὰ τέλη τοῖς μεγίστοις ἦ μὴν οὓς ἂν ἔγωγε προσαγάγωμαι ξυμμάχους ἔσεσθαι αὐτονόμους, καὶ ἅμα οὐχ ἵνα ξυμμάχους ὑμᾶς ἔχωμεν ἢ βίᾳ ἢ ἀπάτῃ προσλαβόντες, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑμῖν δεδουλωμένοις ὑπὸ Ἀθηναίων ξυμμαχήσοντες.

SECTION 4.86.2
οὔκουν ἀξιῶ οὔτ’ αὐτὸς ὑποπτεύεσθαι, πίστεις γε διδοὺς τὰς μεγίστας, οὐδὲ τιμωρὸς ἀδύνατος νομισθῆναι, προσχωρεῖν τε ὑμᾶς θαρσήσαντας.

SECTION 4.86.3
καὶ εἴ τις ἰδίᾳ τινὰ δεδιὼς ἄρα, μὴ ἐγώ τισι προσθῶ τὴν πόλιν, ἀπρόθυμός ἐστι, πάντων μάλιστα πιστευσάτω.

SECTION 4.86.4
οὐ γὰρ ξυστασιάσων ἥκω, οὐδὲ ἂν σαφῆ τὴν ἐλευθερίαν νομίζω ἐπιφέρειν, εἰ τὸ πάτριον παρεὶς τὸ πλέον τοῖς ὀλίγοις ἢ τὸ ἔλασσον τοῖς πᾶσι δουλώσαιμι.

SECTION 4.86.5
χαλεπωτέρα γὰρ ἂν τῆς ἀλλοφύλου ἀρχῆς εἴη, καὶ ἡμῖν τοῖς Λακεδαιμονίοις οὐκ ἂν ἀντὶ πόνων χάρις καθίσταιτο, ἀντὶ δὲ τιμῆς καὶ δόξης αἰτία μᾶλλον· οἷς τε τοὺς Ἀθηναίους ἐγκλήμασι καταπολεμοῦμεν, αὐτοὶ ἂν φαινοίμεθα ἐχθίονα ἢ ὁ μὴ ὑποδείξας ἀρετὴν κατακτώμενοι.

SECTION 4.86.6
ἀπάτῃ γὰρ εὐπρεπεῖ αἴσχιον τοῖς γε ἐν ἀξιώματι πλεονεκτῆσαι ἢ βίᾳ ἐμφανεῖ· τὸ μὲν γὰρ ἰσχύος δικαιώσει, ἣν ἡ τύχη ἔδωκεν, ἐπέρχεται, τὸ δὲ γνώμης ἀδίκου ἐπιβουλῇ.

CHAPTER 4.87

SECTION 4.87.1
οὕτω πολλὴν περιωπὴν τῶν ἡμῖν ἐς τὰ μέγιστα διαφόρων ποιούμεθα, καὶ οὐκ ἂν μείζω πρὸς τοῖς ὅρκοις βεβαίωσιν λάβοιτε ἢ οἷς τὰ ἔργα ἐκ τῶν λόγων ἀναθρούμενα δόκησιν ἀναγκαίαν παρέχεται ὡς καὶ ξυμφέρει ὁμοίως ὡς εἶπον.

SECTION 4.87.2
‘εἰ δ’ ἐμοῦ ταῦτα προϊσχομένου ἀδύνατοι μὲν φήσετε εἶναι, εὖνοι δ’ ὄντες ἀξιώσετε μὴ κακούμενοι διωθεῖσθαι καὶ τὴν ἐλευθερίαν μὴ ἀκίνδυνον ὑμῖν φαίνεσθαι, δίκαιόν τε εἶναι, οἷς καὶ δυνατὸν δέχεσθαι αὐτήν, τούτοις καὶ ἐπιφέρειν, ἄκοντα δὲ μηδένα προσαναγκάζειν, μάρτυρας μὲν θεοὺς καὶ ἥρως τοὺς ἐγχωρίους ποιήσομαι ὡς ἐπ’ ἀγαθῷ ἥκων οὐ πείθω, γῆν δὲ τὴν ὑμετέραν δῃῶν πειράσομαι βιάζεσθαι,

SECTION 4.87.3
καὶ οὐκ ἀδικεῖν ἔτι νομιῶ, προσεῖναι δέ τί μοι καὶ κατὰ δύο ἀνάγκας τὸ εὔλογον, τῶν μὲν Λακεδαιμονίων, ὅπως μὴ τῷ ὑμετέρῳ εὔνῳ, εἰ μὴ προσαχθήσεσθε, τοῖς ἀπὸ ὑμῶν χρήμασι φερομένοις παρ’ Ἀθηναίους βλάπτωνται, οἱ δὲ Ἕλληνες ἵνα μὴ κωλύωνται ὑφ’ ὑμῶν δουλείας ἀπαλλαγῆναι.

SECTION 4.87.4
οὐ γὰρ δὴ εἰκότως γ’ ἂν τάδε πράσσοιμεν, οὐδὲ ὀφείλομεν οἱ Λακεδαιμόνιοι μὴ κοινοῦ τινὸς ἀγαθοῦ αἰτίᾳ τοὺς μὴ βουλομένους ἐλευθεροῦν·

SECTION 4.87.5
οὐδ’ αὖ ἀρχῆς ἐφιέμεθα, παῦσαι δὲ μᾶλλον ἑτέρους σπεύδοντες τοὺς πλείους ἂν ἀδικοῖμεν, εἰ ξύμπασιν αὐτονομίαν ἐπιφέροντες ὑμᾶς τοὺς ἐναντιουμένους περιίδοιμεν.

SECTION 4.87.6
πρὸς ταῦτα βουλεύεσθε εὖ, καὶ ἀγωνίσασθε τοῖς τε Ἕλλησιν ἄρξαι πρῶτοι ἐλευθερίας καὶ ἀίδιον δόξαν καταθέσθαι, καὶ αὐτοὶ τά τε ἴδια μὴ βλαφθῆναι καὶ ξυμπάσῃ τῇ πόλει τὸ κάλλιστον ὄνομα περιθεῖναι.’

CHAPTER 4.88

SECTION 4.88.1
ὁ μὲν Βρασίδας τοσαῦτα εἶπεν. οἱ δὲ Ἀκάνθιοι,πολλῶν λεχθέντων πρότερον ἐπ’ ἀμφότερα, κρύφα διαψηφισάμενοι, διά τε τὸ ἐπαγωγὰ εἰπεῖν τὸν Βρασίδαν καὶ περὶ τοῦ καρποῦ φόβῳ ἔγνωσαν οἱ πλείους ἀφίστασθαι Ἀθηναίων, καὶ πιστώσαντες αὐτὸν τοῖς ὅρκοις οὓς τὰ τέλη τῶν Λακεδαιμονίων ὀμόσαντα αὐτὸν ἐξέπεμψαν, ἦ μὴν ἔσεσθαι ξυμμάχους αὐτονόμους οὓς ἂν προσαγάγηται, οὕτω δέχονται τὸν στρατόν.

SECTION 4.88.2
καὶ οὐ πολὺ ὕστερον καὶ Στάγιρος Ἀνδρίων ἀποικία ξυναπέστη. ταῦτα μὲν οὖν ἐν τῷ θέρει τούτῳ ἐγένετο.

CHAPTER 4.89

SECTION 4.89.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος εὐθὺς ἀρχομένου, ὡς τῷ Ἱπποκράτει καὶ Δημοσθένει στρατηγοῖς οὖσιν Ἀθηναίων τὰ ἐν τοῖς Βοιωτοῖς ἐνεδίδοτο καὶ ἔδει τὸν μὲν Δημοσθένη ταῖς ναυσὶν ἐς τὰς Σίφας ἀπαντῆσαι, τὸν δ’ ἐπὶ τὸ Δήλιον, γενομένης διαμαρτίας τῶν ἡμερῶν ἐς ἃς ἔδει ἀμφοτέρους στρατεύειν, ὁ μὲν Δημοσθένης πρότερον πλεύσας πρὸς τὰς Σίφας καὶ ἔχων ἐν ταῖς ναυσὶν Ἀκαρνᾶνας καὶ τῶν ἐκεῖ πολλοὺς ξυμμάχων, ἄπρακτος γίγνεται μηνυθέντος τοῦ ἐπιβουλεύματος ὑπὸ Νικομάχου ἀνδρὸς Φωκέως ἐκ Φανοτέως, ὃς Λακεδαιμονίοις εἶπεν, ἐκεῖνοι δὲ Βοιωτοῖς·

SECTION 4.89.2
καὶ βοηθείας γενομένης πάντων Βοιωτῶν (οὐ γάρ πω Ἱπποκράτης παρελύπει ἐν τῇ γῇ ὤν) προκαταλαμβάνονται αἵ τε Σῖφαι καὶ ἡ Χαιρώνεια. ὡς δὲ ᾔσθοντο οἱ πράσσοντες τὸ ἁμάρτημα, οὐδὲν ἐκίνησαν τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν.

CHAPTER 4.90

SECTION 4.90.1
ὁ δὲ Ἱπποκράτης ἀναστήσας Ἀθηναίους πανδημεί, αὐτοὺς καὶ τοὺς μετοίκους καὶ ξένων ὅσοι παρῆσαν ὕστερος ἀφικνεῖται ἐπὶ τὸ Δήλιον, ἤδη τῶν Βοιωτῶν ἀνακεχωρηκότων ἀπὸ τῶν Σιφῶν· καὶ καθίσας τὸν στρατὸν Δήλιον ἐτείχιζε τοιῷδε τρόπῳ [τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος].

SECTION 4.90.2
τάφρον μὲν κύκλῳ περὶ τὸ ἱερὸν καὶ τὸν νεὼν ἔσκαπτον, ἐκ δὲ τοῦ ὀρύγματος ἀνέβαλλον ἀντὶ τείχους τὸν χοῦν, καὶ σταυροὺς παρακαταπηγνύντες, ἄμπελον κόπτοντες τὴν περὶ τὸ ἱερὸν ἐσέβαλλον καὶ λίθους ἅμα καὶ πλίνθον ἐκ τῶν οἰκοπέδων τῶν ἐγγὺς καθαιροῦντες, καὶ παντὶ τρόπῳ ἐμετεώριζον τὸ ἔρυμα. πύργους τε ξυλίνους κατέστησαν ᾗ καιρὸς ἦν καὶ τοῦ ἱεροῦ οἰκοδόμημα οὐδὲν ὑπῆρχεν· ἥπερ γὰρ ἦν στοὰ κατεπεπτώκει.

SECTION 4.90.3
ἡμέρᾳ δὲ ἀρξάμενοι τρίτῃ ὡς οἴκοθεν ὥρμησαν ταύτην τε εἰργάζοντο καὶ τὴν τετάρτην καὶ τῆς πέμπτης μέχρι ἀρίστου.

SECTION 4.90.4
ἔπειτα, ὡς τὰ πλεῖστα ἀπετετέλεστο, τὸ μὲν στρατόπεδον προαπεχώρησεν ἀπὸ τοῦ Δηλίου οἷον δέκα σταδίους ὡς ἐπ’ οἴκου πορευόμενον, καὶ οἱ μὲν ψιλοὶ οἱ πλεῖστοι εὐθὺς ἐχώρουν, οἱ δ’ ὁπλῖται θέμενοι τὰ ὅπλα ἡσύχαζον· Ἱπποκράτης δὲ ὑπομένων ἔτι καθίστατο φυλακάς τε καὶ τὰ περὶ τὸ προτείχισμα, ὅσα ἦν ὑπόλοιπα, ὡς χρῆν ἐπιτελέσαι.

CHAPTER 4.91

SECTION 4.91.1
οἱ δὲ Βοιωτοὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ξυνελέγοντο ἐς τὴν Τάναγραν· καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων παρῆσαν καὶ ᾐσθάνοντο τοὺς Ἀθηναίους προχωροῦντας ἐπ’ οἴκου, τῶν ἄλλων βοιωταρχῶν, οἵ εἰσιν ἕνδεκα, οὐ ξυνεπαινούντων μάχεσθαι, ἐπειδὴ οὐκ ἐν τῇ Βοιωτίᾳ ἔτι εἰσί (μάλιστα γὰρ ἐν μεθορίοις τῆς Ὠρωπίας οἱ Ἀθηναῖοι ἦσαν, ὅτε ἔθεντο τὰ ὅπλα), Παγώνδας ὁ Αἰολάδου βοιωταρχῶν ἐκ Θηβῶν μετ᾽ Ἀριανθίδου τοῦ Λυσιμαχίδου καὶ ἡγεμονίας οὔσης αὐτοῦ βουλόμενος τὴν μάχην ποιῆσαι καὶ νομίζων ἄμεινον εἶναι κινδυνεῦσαι, προσκαλῶν ἑκάστους κατὰ λόχους, ὅπως μὴ ἁθρόοι ἐκλίποιεν τὰ ὅπλα, ἔπειθε τοὺς Βοιωτοὺς ἰέναι ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους καὶ τὸν ἀγῶνα ποιεῖσθαι, λέγων τοιάδε.

CHAPTER 4.92

SECTION 4.92.1
‘χρῆν μέν, ὦ ἄνδρες Βοιωτοί, μηδ’ ἐς ἐπίνοιάν τινα ἡμῶν ἐλθεῖν τῶν ἀρχόντων ὡς οὐκ εἰκὸς Ἀθηναίοις, ἢν ἄρα μὴ ἐν τῇ Βοιωτίᾳ ἔτι καταλάβωμεν αὐτούς, διὰ μάχης ἐλθεῖν. τὴν γὰρ Βοιωτίαν ἐκ τῆς ὁμόρου ἐλθόντες τεῖχος ἐνοικοδομησάμενοι μέλλουσι φθείρειν, καὶ εἰσὶ δήπου πολέμιοι ἐν ᾧ τε ἂν χωρίῳ καταληφθῶσι καὶ ὅθεν ἐπελθόντες πολέμια ἔδρασαν.

SECTION 4.92.2
νυνὶ δ’ εἴ τῳ καὶ ἀσφαλέστερον ἔδοξεν εἶναι, μεταγνώτω. οὐ γὰρ τὸ προμηθές, οἷς ἂν ἄλλος ἐπίῃ, περὶ τῆς σφετέρας ὁμοίως ἐνδέχεται λογισμὸν καὶ ὅστις τὰ μὲν ἑαυτοῦ ἔχει, τοῦ πλέονος δὲ ὀρεγόμενος ἑκών τινι ἐπέρχεται.

SECTION 4.92.3
πάτριόν τε ὑμῖν στρατὸν ἀλλόφυλον ἐπελθόντα καὶ ἐν τῇ οἰκείᾳ καὶ ἐν τῇ τῶν πέλας ὁμοίως ἀμύνεσθαι. Ἀθηναίους δὲ καὶ προσέτι ὁμόρους ὄντας πολλῷ μάλιστα δεῖ.

SECTION 4.92.4
πρός τε γὰρ τοὺς ἀστυγείτονας πᾶσι τὸ ἀντίπαλον καὶ ἐλεύθερον καθίσταται, καὶ πρὸς τούτους γε δή, οἳ καὶ μὴ τοὺς ἐγγύς, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄπωθεν πειρῶνται δουλοῦσθαι, πῶς οὐ χρὴ καὶ ἐπὶ τὸ ἔσχατον ἀγῶνος ἐλθεῖν (παράδειγμα δὲ ἔχομεν τούς τε ἀντιπέρας Εὐβοέας καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος τὸ πολὺ ὡς αὐτοῖς διάκειται), καὶ γνῶναι ὅτι τοῖς μὲν ἄλλοις οἱ πλησιόχωροι περὶ γῆς ὅρων τὰς μάχας ποιοῦνται, ἡμῖν δὲ ἐς πᾶσαν, ἢν νικηθῶμεν, εἷς ὅρος οὐκ ἀντίλεκτος παγήσεται;

SECTION 4.92.5
ἐσελθόντες γὰρ βίᾳ τὰ ἡμέτερα ἕξουσιν. τοσούτῳ ἐπικινδυνοτέραν ἑτέρων τὴν παροίκησιν τῶνδε ἔχομεν. εἰώθασί τε οἱ ἰσχύος που θράσει τοῖς πέλας, ὥσπερ Ἀθηναῖοι νῦν, ἐπιόντες τὸν μὲν ἡσυχάζοντα καὶ ἐν τῇ ἑαυτοῦ μόνον ἀμυνόμενον ἀδεέστερον ἐπιστρατεύειν, τὸν δὲ ἔξω ὅρων προαπαντῶντα καί, ἢν καιρὸς ᾖ, πολέμου ἄρχοντα ἧσσον ἑτοίμως κατέχειν.

SECTION 4.92.6
πεῖραν δὲ ἔχομεν ἡμεῖς αὐτοῦ ἐς τούσδε· νικήσαντες γὰρ ἐν Κορωνείᾳ αὐτούς, ὅτε τὴν γῆν ἡμῶν στασιαζόντων κατέσχον, πολλὴν ἄδειαν τῇ Βοιωτίᾳ μέχρι τοῦδε κατεστήσαμεν.

SECTION 4.92.7
ὧν χρὴ μνησθέντας ἡμᾶς τούς τε πρεσβυτέρους ὁμοιωθῆναι τοῖς πρὶν ἔργοις, τούς τε νεωτέρους πατέρων τῶν τότε ἀγαθῶν γενομένων παῖδας πειρᾶσθαι μὴ αἰσχῦναι τὰς προσηκούσας ἀρετάς, πιστεύσαντας δὲ τῷ θεῷ πρὸς ἡμῶν ἔσεσθαι, οὗ τὸ ἱερὸν ἀνόμως τειχίσαντες νέμονται, καὶ τοῖς ἱεροῖς ἃ ἡμῖν θυσαμένοις καλὰ φαίνεται, ὁμόσε χωρῆσαι τοῖσδε καὶ δεῖξαι ὅτι ὧν μὲν ἐφίενται πρὸς τοὺς μὴ ἀμυνομένους ἐπιόντες κτάσθων, οἷς δὲ γενναῖον τήν τε αὑτῶν αἰεὶ ἐλευθεροῦν μάχῃ καὶ τὴν ἄλλων μὴ δουλοῦσθαι ἀδίκως, ἀνανταγώνιστοι ἀπ’ αὐτῶν οὐκ ἀπίασιν.’

CHAPTER 4.93

SECTION 4.93.1
τοιαῦτα ὁ Παγώνδας τοῖς Βοιωτοῖς παραινέσας ἔπεισεν ἰέναι ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους. καὶ κατὰ τάχος ἀναστήσας ἦγε τὸν στρατόν (ἤδη γὰρ καὶ τῆς ἡμέρας ὀψὲ ἦν), καὶ ἐπειδὴ προσέμειξεν ἐγγὺς τοῦ στρατεύματος αὐτῶν, ἐς χωρίον καθίσας ὅθεν λόφου ὄντος μεταξὺ οὐκ ἐθεώρουν ἀλλήλους, ἔτασσέ τε καὶ παρεσκευάζετο ὡς ἐς μάχην.

SECTION 4.93.2
τῷ δὲ Ἱπποκράτει ὄντι περὶ τὸ Δήλιον ὡς αὐτῷ ἠγγέλθη ὅτι Βοιωτοὶ ἐπέρχονται, πέμπει ἐς τὸ στράτευμα κελεύων ἐς τάξιν καθίστασθαι, καὶ αὐτὸς οὐ πολλῷ ὕστερον ἐπῆλθε, καταλιπὼν ὡς τριακοσίους ἱππέας περὶ τὸ Δήλιον, ὅπως φύλακές τε ἅμα εἶεν, εἴ τις ἐπίοι αὐτῷ, καὶ τοῖς Βοιωτοῖς καιρὸν φυλάξαντες ἐπιγένοιντο ἐν τῇ μάχῃ.

SECTION 4.93.3
Βοιωτοὶ δὲ πρὸς τούτους ἀντικατέστησαν τοὺς ἀμυνουμένους, καὶ ἐπειδὴ καλῶς αὐτοῖς εἶχεν, ὑπερεφάνησαν τοῦ λόφου καὶ ἔθεντο τὰ ὅπλα τεταγμένοι ὥσπερ ἔμελλον, ὁπλῖται ἑπτακισχίλιοι μάλιστα καὶ ψιλοὶ ὑπὲρ μυρίους, ἱππῆς δὲ χίλιοι καὶ πελτασταὶ πεντακόσιοι.

SECTION 4.93.4
εἶχον δὲ δεξιὸν μὲν κέρας Θηβαῖοι καὶ οἱ ξύμμοροι αὐτοῖς· μέσοι δὲ Ἁλιάρτιοι καὶ Κορωναῖοι καὶ Κωπαιῆς καὶ οἱ ἄλλοι οἱ περὶ τὴν λίμνην· τὸ δὲ εὐώνυμον εἶχον Θεσπιῆς καὶ Ταναγραῖοι καὶ Ὀρχομένιοι. ἐπὶ δὲ τῷ κέρᾳ ἑκατέρῳ οἱ ἱππῆς καὶ ψιλοὶ ἦσαν. ἐπ᾽ ἀσπίδας δὲ πέντε μὲν καὶ εἴκοσι Θηβαῖοι ἐτάξαντο, οἱ δὲ ἄλλοι ὡς ἕκαστοι ἔτυχον.

SECTION 4.93.5
αὕτη μὲν Βοιωτῶν παρασκευὴ καὶ διάκοσμος ἦν·

CHAPTER 4.94

SECTION 4.94.1
Ἀθηναῖοι δὲ οἱ μὲν ὁπλῖται ἐπὶ ὀκτὼ πᾶν τὸ στρατόπεδον ἐτάξαντο ὄντες πλήθει ἰσοπαλεῖς τοῖς ἐναντίοις, ἱππῆς δὲ ἐφ’ ἑκατέρῳ τῷ κέρᾳ. ψιλοὶ δὲ ἐκ παρασκευῆς μὲν ὡπλισμένοι οὔτε τότε παρῆσαν οὔτε ἐγένοντο τῇ πόλει· οἵπερ δὲ ξυνεσέβαλον ὄντες πολλαπλάσιοι τῶν ἐναντίων, ἄοπλοί τε πολλοὶ ἠκολούθησαν, ἅτε πανστρατιᾶς ξένων τῶν παρόντων καὶ ἀστῶν γενομένης, καὶ ὡς τὸ πρῶτον ὥρμησαν ἐπ’ οἴκου, οὐ παρεγένοντο ὅτι μὴ ὀλίγοι.

SECTION 4.94.2
καθεστώτων δὲ ἐς τὴν τάξιν καὶ ἤδη μελλόντων ξυνιέναι, Ἱπποκράτης ὁ στρατηγὸς ἐπιπαριὼν τὸ στρατόπεδον τῶν Ἀθηναίων παρεκελεύετό τε καὶ ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 4.95

SECTION 4.95.1
‘ὦ Ἀθηναῖοι, δι’ ὀλίγου μὲν ἡ παραίνεσις γίγνεται, τὸ ἴσον δὲ πρός γε τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας δύναται καὶ ὑπόμνησιν μᾶλλον ἔχει ἢ ἐπικέλευσιν.

SECTION 4.95.2
παραστῇ δὲ μηδενὶ ὑμῶν ὡς ἐν τῇ ἀλλοτρίᾳ οὐ προσῆκον τοσόνδε κίνδυνον ἀναρριπτοῦμεν. ἐν γὰρ τῇ τούτων ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ὁ ἀγὼν ἔσται· καὶ ἢν νικήσωμεν, οὐ μή ποτε ὑμῖν Πελοποννήσιοι ἐς τὴν χώραν ἄνευ τῆς τῶνδε ἵππου ἐσβάλωσιν, ἐν δὲ μιᾷ μάχῃ τήνδε τε προσκτᾶσθε καὶ ἐκείνην μᾶλλον ἐλευθεροῦτε.

SECTION 4.95.3
χωρήσατε οὖν ἀξίως ἐς αὐτοὺς τῆς τε πόλεως, ἣν ἕκαστος πατρίδα ἔχων πρώτην ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἀγάλλεται, καὶ τῶν πατέρων, οἳ τούσδε μάχῃ κρατοῦντες μετὰ Μυρωνίδου ἐν Οἰνοφύτοις τὴν Βοιωτίαν ποτὲ ἔσχον.’

CHAPTER 4.96

SECTION 4.96.1
τοιαῦτα τοῦ Ἱπποκράτους παρακελευομένου καὶ μέχρι μὲν μέσου τοῦ στρατοπέδου ἐπελθόντος, τὸ δὲ πλέον οὐκέτι φθάσαντος, οἱ Βοιωτοί, παρακελευσαμένου καὶ σφίσιν ὡς διὰ ταχέων καὶ ἐνταῦθα Παγώνδου, παιανίσαντες ἐπῇσαν ἀπὸ τοῦ λόφου. ἀντεπῇσαν δὲ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι καὶ προσέμειξαν δρόμῳ.

SECTION 4.96.2
καὶ ἑκατέρων τῶν στρατοπέδων τὰ ἔσχατα οὐκ ἦλθεν ἐς χεῖρας, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ἔπαθεν· ῥύακες γὰρ ἐκώλυσαν. τὸ δὲ ἄλλο καρτερᾷ μάχῃ καὶ ὠθισμῷ ἀσπίδων ξυνειστήκει.

SECTION 4.96.3
καὶ τὸ μὲν εὐώνυμον τῶν Βοιωτῶν καὶ μέχρι μέσου ἡσσᾶτο ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων, καὶ ἐπίεσαν τούς τε ἄλλους ταύτῃ καὶ οὐχ ἥκιστα τοὺς Θεσπιᾶς. ὑποχωρησάντων γὰρ αὐτοῖς τῶν παρατεταγμένων, καὶ κυκλωθέντων ἐν ὀλίγῳ, οἵπερ διεφθάρησαν Θεσπιῶν, ἐν χερσὶν ἀμυνόμενοι κατεκόπησαν· καί τινες καὶ τῶν Ἀθηναίων διὰ τὴν κύκλωσιν ταραχθέντες ἠγνόησάν τε καὶ ἀπέκτειναν ἀλλήλους.

SECTION 4.96.4
τὸ μὲν οὖν ταύτῃ ἡσσᾶτο τῶν Βοιωτῶν καὶ πρὸς τὸ μαχόμενον κατέφυγε, τὸ δὲ δεξιόν, ᾗ οἱ Θηβαῖοι ἦσαν, ἐκράτει τῶν Ἀθηναίων, καὶ ὠσάμενοι κατὰ βραχὺ τὸ πρῶτον ἐπηκολούθουν.

SECTION 4.96.5
καὶ ξυνέβη, Παγώνδου περιπέμψαντος δύο τέλη τῶν ἱππέων ἐκ τοῦ ἀφανοῦς περὶ τὸν λόφον, ὡς ἐπόνει τὸ εὐώνυμον αὐτῶν, καὶ ὑπερφανέντων αἰφνιδίως, τὸ νικῶν τῶν Ἀθηναίων κέρας, νομίσαν ἄλλο στράτευμα ἐπιέναι, ἐς φόβον καταστῆναι·

SECTION 4.96.6
καὶ ἀμφοτέρωθεν ἤδη, ὑπό τε τοῦ τοιούτου καὶ ὑπὸ τῶν Θηβαίων ἐφεπομένων καὶ παραρρηγνύντων, φυγὴ καθειστήκει παντὸς τοῦ στρατοῦ τῶν Ἀθηναίων.

SECTION 4.96.7
καὶ οἱ μὲν πρὸς τὸ Δήλιόν τε καὶ τὴν θάλασσαν ὥρμησαν, οἱ δὲ ἐπὶ τοῦ Ὠρωποῦ, ἄλλοι δὲ πρὸς Πάρνηθα τὸ ὄρος, οἱ δὲ ὡς ἕκαστοί τινα εἶχον ἐλπίδα σωτηρίας.

SECTION 4.96.8
Βοιωτοὶ δὲ ἐφεπόμενοι ἔκτεινον, καὶ μάλιστα οἱ ἱππῆς οἵ τε αὐτῶν καὶ οἱ Λοκροὶ βεβοηθηκότες ἄρτι τῆς τροπῆς γιγνομένης· νυκτὸς δὲ ἐπιλαβούσης τὸ ἔργον ῥᾷον τὸ πλῆθος τῶν φευγόντων διεσώθη.

SECTION 4.96.9
καὶ τῇ ὑστεραίᾳ οἵ τε ἐκ τοῦ Ὠρωποῦ καὶ οἱ ἐκ τοῦ Δηλίου φυλακὴν ἐγκαταλιπόντες (εἶχον γὰρ αὐτὸ ὅμως ἔτι) ἀπεκομίσθησαν κατὰ θάλασσαν ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 4.97

SECTION 4.97.1
καὶ οἱ Βοιωτοὶ τροπαῖον στήσαντες καὶ τοὺς ἑαυτῶν ἀνελόμενοι νεκροὺς τούς τε τῶν πολεμίων σκυλεύσαντες καὶ φυλακὴν καταλιπόντες ἀνεχώρησαν ἐς τὴν Τάναγραν, καὶ τῷ Δηλίῳ ἐπεβούλευον ὡς προσβαλοῦντες.

SECTION 4.97.2
ἐκ δὲ τῶν Ἀθηναίων κῆρυξ πορευόμενος ἐπὶ τοὺς νεκροὺς ἀπαντᾷ κήρυκι Βοιωτῷ, ὃς αὐτὸν ἀποστρέψας καὶ εἰπὼν ὅτι οὐδὲν πράξει πρὶν ἂν αὐτὸς ἀναχωρήσῃ πάλιν, καταστὰς ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους ἔλεγε τὰ παρὰ τῶν Βοιωτῶν, ὅτι οὐ δικαίως δράσειαν παραβαίνοντες τὰ νόμιμα τῶν Ἑλλήνων·

SECTION 4.97.3
πᾶσι γὰρ εἶναι καθεστηκὸς ἰόντας ἐπὶ τὴν ἀλλήλων ἱερῶν τῶν ἐνόντων ἀπέχεσθαι, Ἀθηναίους δὲ Δήλιον τειχίσαντας ἐνοικεῖν, καὶ ὅσα ἄνθρωποι ἐν βεβήλῳ δρῶσι πάντα γίγνεσθαι αὐτόθι, ὕδωρ τε ὃ ἦν ἄψαυστον σφίσι πλὴν πρὸς τὰ ἱερὰ χέρνιβι χρῆσθαι, ἀνασπάσαντας ὑδρεύεσθαι·

SECTION 4.97.4
ὥστε ὑπέρ τε τοῦ θεοῦ καὶ ἑαυτῶν Βοιωτούς, ἐπικαλουμένους τοὺς ὁμωχέτας δαίμονας καὶ τὸν Ἀπόλλω, προαγορεύειν αὐτοὺς ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἀπιόντας ἀποφέρεσθαι τὰ σφέτερα αὐτῶν.

CHAPTER 4.98

SECTION 4.98.1
τοσαῦτα τοῦ κήρυκος εἰπόντος οἱ Ἀθηναῖοι πέμψαντες παρὰ τοὺς Βοιωτοὺς ἑαυτῶν κήρυκα τοῦ μὲν ἱεροῦ οὔτε ἀδικῆσαι ἔφασαν οὐδὲν οὔτε τοῦ λοιποῦ ἑκόντες βλάψειν· οὐδὲ γὰρ τὴν ἀρχὴν ἐσελθεῖν ἐπὶ τούτῳ, ἀλλ’ ἵνα ἐξ αὐτοῦ τοὺς ἀδικοῦντας μᾶλλον σφᾶς ἀμύνωνται.

SECTION 4.98.2
τὸν δὲ νόμον τοῖς Ἕλλησιν εἶναι, ὧν ἂν ᾖ τὸ κράτος τῆς γῆς ἑκάστης ἤν τε πλέονος ἤν τε βραχυτέρας, τούτων καὶ τὰ ἱερὰ αἰεὶ γίγνεσθαι, τρόποις θεραπευόμενα οἷς ἂν πρὸς τοῖς εἰωθόσι καὶ δύνωνται.

SECTION 4.98.3
καὶ γὰρ Βοιωτοὺς καὶ τοὺς πολλοὺς τῶν ἄλλων, ὅσοι ἐξαναστήσαντές τινα βίᾳ νέμονται γῆν, ἀλλοτρίοις ἱεροῖς τὸ πρῶτον ἐπελθόντας οἰκεῖα νῦν κεκτῆσθαι.

SECTION 4.98.4
καὶ αὐτοί, εἰ μὲν ἐπὶ πλέον δυνηθῆναι τῆς ἐκείνων κρατῆσαι, τοῦτ’ ἂν ἔχειν· νῦν δὲ ἐν ᾧ μέρει εἰσίν, ἑκόντες εἶναι ὡς ἐκ σφετέρου οὐκ ἀπιέναι.

SECTION 4.98.5
ὕδωρ τε ἐν τῇ ἀνάγκῃ κινῆσαι, ἣν οὐκ αὐτοὶ ὕβρει προσθέσθαι, ἀλλ’ ἐκείνους προτέρους ἐπὶ τὴν σφετέραν ἐλθόντας ἀμυνόμενοι βιάζεσθαι χρῆσθαι.

SECTION 4.98.6
πᾶν δ’ εἰκὸς εἶναι τὸ πολέμῳ καὶ δεινῷ τινὶ κατειργόμενον ξύγγνωμόν τι γίγνεσθαι καὶ πρὸς τοῦ θεοῦ. καὶ γὰρ τῶν ἀκουσίων ἁμαρτημάτων καταφυγὴν εἶναι τοὺς βωμούς, παρανομίαν τε ἐπὶ τοῖς μὴ ἀνάγκῃ κακοῖς ὀνομασθῆναι καὶ οὐκ ἐπὶ τοῖς ἀπὸ τῶν ξυμφορῶν τι τολμήσασιν.

SECTION 4.98.7
τούς τε νεκροὺς πολὺ μειζόνως ἐκείνους ἀντὶ ἱερῶν ἀξιοῦντας ἀποδιδόναι ἀσεβεῖν ἢ τοὺς μὴ ἐθέλοντας ἱεροῖς τὰ πρέποντα κομίζεσθαι.

SECTION 4.98.8
σαφῶς τε ἐκέλευον σφίσιν εἰπεῖν μὴ ἀπιοῦσιν ἐκ τῆς Βοιωτῶν γῆς (οὐ γὰρ ἐν τῇ ἐκείνων ἔτι εἶναι, ἐν ᾗ δὲ δορὶ ἐκτήσαντο), ἀλλὰ κατὰ τὰ πάτρια τοὺς νεκροὺς σπένδουσιν ἀναιρεῖσθαι.

CHAPTER 4.99

SECTION 4.99.1
οἱ δὲ Βοιωτοὶ ἀπεκρίναντο, εἰ μὲν ἐν τῇ Βοιωτίᾳ εἰσίν, ἀπιόντας ἐκ τῆς ἑαυτῶν ἀποφέρεσθαι τὰ σφέτερα, εἰ δὲ ἐν τῇ ἐκείνων, αὐτοὺς γιγνώσκειν τὸ ποιητέον, νομίζοντες, τὴν μὲν Ὠρωπίαν, ἐν ᾗ τοὺς νεκροὺς ἐν μεθορίοις τῆς μάχης γενομένης κεῖσθαι ξυνέβη, Ἀθηναίων κατὰ τὸ ὑπήκοον εἶναι, καὶ οὐκ ἂν αὐτοὺς βίᾳ σφῶν κρατῆσαι αὐτῶν· οὐδ’ αὖ ἐσπένδοντο δῆθεν ὑπὲρ τῆς ἐκείνων· τὸ δὲ ‘ἐκ τῆς ἑαυτῶν’ εὐπρεπὲς εἶναι ἀποκρίνασθαι ‘ἀπιόντας καὶ ἀπολαβεῖν ἃ ἀπαιτοῦσιν.’ ὁ δὲ κῆρυξ τῶν Ἀθηναίων ἀκούσας ἀπῆλθεν ἄπρακτος.

CHAPTER 4.100

SECTION 4.100.1
καὶ οἱ Βοιωτοὶ εὐθὺς μεταπεμψάμενοι ἔκ τε τοῦ Μηλιῶς κόλπου ἀκοντιστὰς καὶ σφενδονήτας, καὶ βεβοηθηκότων αὐτοῖς μετὰ τὴν μάχην Κορινθίων τε δισχιλίων ὁπλιτῶν καὶ τῶν ἐκ Νισαίας ἐξεληλυθότων Πελοποννησίων φρουρῶν καὶ Μεγαρέων ἅμα, ἐστράτευσαν ἐπὶ τὸ Δήλιον καὶ προσέβαλον τῷ τειχίσματι, ἄλλῳ τε τρόπῳ πειράσαντες καὶ μηχανὴν προσήγαγον, ἥπερ εἷλεν αὐτό, τοιάνδε.

SECTION 4.100.2
κεραίαν μεγάλην δίχα πρίσαντες ἐκοίλαναν ἅπασαν καὶ ξυνήρμοσαν πάλιν ἀκριβῶς ὥσπερ αὐλόν, καὶ ἐπ’ ἄκραν λέβητά τε ἤρτησαν ἁλύσεσι καὶ ἀκροφύσιον ἀπὸ τῆς κεραίας σιδηροῦν ἐς αὐτὸν νεῦον καθεῖτο, καὶ ἐσεσιδήρωτο ἐπὶ μέγα καὶ τοῦ ἄλλου ξύλου.

SECTION 4.100.3
προσῆγον δὲ ἐκ πολλοῦ ἁμάξαις τῷ τείχει, ᾗ μάλιστα τῇ ἀμπέλῳ καὶ τοῖς ξύλοις ᾠκοδόμητο· καὶ ὁπότε εἴη ἐγγύς, φύσας μεγάλας ἐσθέντες ἐς τὸ πρὸς ἑαυτῶν ἄκρον τῆς κεραίας ἐφύσων.

SECTION 4.100.4
ἡ δὲ πνοὴ ἰοῦσα στεγανῶς ἐς τὸν λέβητα, ἔχοντα ἄνθρακάς τε ἡμμένους καὶ θεῖον καὶ πίσσαν, φλόγα ἐποίει μεγάλην καὶ ἧψε τοῦ τείχους, ὥστε μηδένα ἔτι ἐπ’ αὐτοῦ μεῖναι, ἀλλὰ ἀπολιπόντας ἐς φυγὴν καταστῆναι καὶ τὸ τείχισμα τούτῳ τῷ τρόπῳ ἁλῶναι.

SECTION 4.100.5
τῶν δὲ φρουρῶν οἱ μὲν ἀπέθανον, διακόσιοι δὲ ἐλήφθησαν· τῶν δὲ ἄλλων τὸ πλῆθος ἐς τὰς ναῦς ἐσβὰν ἀπεκομίσθη ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 4.101

SECTION 4.101.1
τοῦ δὲ Δηλίου ἑπτακαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ ληφθέντος μετὰ τὴν μάχην καὶ τοῦ ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων κήρυκος οὐδὲν ἐπισταμένου τῶν γεγενημένων ἐλθόντος οὐ πολὺ ὕστερον αὖθις περὶ τῶν νεκρῶν, ἀπέδοσαν οἱ Βοιωτοὶ καὶ οὐκέτι ταὐτὰ ἀπεκρίναντο.

SECTION 4.101.2
ἀπέθανον δὲ Βοιωτῶν μὲν ἐν τῇ μάχῃ ὀλίγῳ ἐλάσσους πεντακοσίων, Ἀθηναίων δὲ ὀλίγῳ ἐλάσσους χιλίων καὶ Ἱπποκράτης ὁ στρατηγός, ψιλῶν δὲ καὶ σκευοφόρων πολὺς ἀριθμός.

SECTION 4.101.3
μετὰ δὲ τὴν μάχην ταύτην καὶ ὁ Δημοσθένης ὀλίγῳ ὕστερον, ὡς αὐτῷ τότε πλεύσαντι τὰ περὶ τὰς Σίφας τῆς προδοσίας πέρι οὐ προυχώρησεν, ἔχων τὸν στρατὸν ἐπὶ τῶν νεῶν τῶν τε Ἀκαρνάνων καὶ Ἀγραίων καὶ Ἀθηναίων τετρακοσίους ὁπλίτας, ἀπόβασιν ἐποιήσατο ἐς τὴν Σικυωνίαν.

SECTION 4.101.4
καὶ πρὶν πάσας τὰς ναῦς καταπλεῦσαι βοηθήσαντες οἱ Σικυώνιοι τοὺς ἀποβεβηκότας ἔτρεψαν καὶ κατεδίωξαν ἐς τὰς ναῦς, καὶ τοὺς μὲν ἀπέκτειναν, τοὺς δὲ ζῶντας ἔλαβον. τροπαῖον δὲ στήσαντες τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν.

SECTION 4.101.5
ἀπέθανε δὲ καὶ Σιτάλκης Ὀδρυσῶν βασιλεὺς ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἡμέρας τοῖς ἐπὶ Δηλίῳ, στρατεύσας ἐπὶ Τριβαλλοὺς καὶ νικηθεὶς μάχῃ. Σεύθης δὲ ὁ Σπαραδόκου ἀδελφιδοῦς ὢν αὐτοῦ ἐβασίλευσεν Ὀδρυσῶν τε καὶ τῆς ἄλλης Θρᾴκης ἧσπερ καὶ ἐκεῖνος.

CHAPTER 4.102

SECTION 4.102.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος Βρασίδας ἔχων τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης ξυμμάχους ἐστράτευσεν ἐς Ἀμφίπολιν τὴν ἐπὶ Στρυμόνι ποταμῷ Ἀθηναίων ἀποικίαν.

SECTION 4.102.2
τὸ δὲ χωρίον τοῦτο ἐφ’ οὗ νῦν ἡ πόλις ἐστὶν ἐπείρασε μὲν πρότερον καὶ Ἀρισταγόρας ὁ Μιλήσιος φεύγων βασιλέα Δαρεῖον κατοικίσαι, ἀλλὰ ὑπὸ Ἠδώνων ἐξεκρούσθη, ἔπειτα δὲ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἔτεσι δύο καὶ τριάκοντα ὕστερον, ἐποίκους μυρίους σφῶν τε αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων τὸν βουλόμενον πέμψαντες, οἳ διεφθάρησαν ἐν Δραβήσκῳ ὑπὸ Θρᾳκῶν.

SECTION 4.102.3
καὶ αὖθις ἑνὸς δέοντι τριακοστῷ ἔτει ἐλθόντες οἱ Ἀθηναῖοι, Ἅγνωνος τοῦ Νικίου οἰκιστοῦ ἐκπεμφθέντος, Ἠδῶνας ἐξελάσαντες ἔκτισαν τὸ χωρίον τοῦτο, ὅπερ πρότερον Ἐννέα ὁδοὶ ἐκαλοῦντο.

SECTION 4.102.4
ὡρμῶντο δὲ ἐκ τῆς Ἠιόνος, ἣν αὐτοὶ εἶχον ἐμπόριον ἐπὶ τῷ στόματι τοῦ ποταμοῦ ἐπιθαλάσσιον, πέντε καὶ εἴκοσι σταδίους ἀπέχον ἀπὸ τῆς νῦν πόλεως, ἣν Ἀμφίπολιν Ἅγνων ὠνόμασεν, ὅτι ἐπ’ ἀμφότερα περιρρέοντος τοῦ Στρυμόνος [διὰ τὸ περιέχειν αὐτὴν] τείχει μακρῷ ἀπολαβὼν ἐκ ποταμοῦ ἐς ποταμὸν περιφανῆ ἐς θάλασσάν τε καὶ τὴν ἤπειρον ᾤκισεν.

CHAPTER 4.103

SECTION 4.103.1
ἐπὶ ταύτην οὖν ὁ Βρασίδας ἄρας ἐξ Ἀρνῶν τῆς Χαλκιδικῆς ἐπορεύετο τῷ στρατῷ. καὶ ἀφικόμενος περὶ δείλην ἐπὶ τὸν Αὐλῶνα καὶ Βορμίσκον, ᾗ ἡ Βόλβη λίμνη ἐξίησιν ἐς θάλασσαν, καὶ δειπνοποιησάμενος ἐχώρει τὴν νύκτα.

SECTION 4.103.2
χειμὼν δὲ ἦν καὶ ὑπένειφεν· ᾗ καὶ μᾶλλον ὥρμησε, βουλόμενος λαθεῖν τοὺς ἐν τῇ Ἀμφιπόλει πλὴν τῶν προδιδόντων.

SECTION 4.103.3
ἦσαν γὰρ Ἀργιλίων τε ἐν αὐτῇ οἰκήτορες (εἰσὶ δὲ οἱ Ἀργίλιοι Ἀνδρίων ἄποικοι) καὶ ἄλλοι οἳ ξυνέπρασσον ταῦτα, οἱ μὲν Περδίκκᾳ πειθόμενοι, οἱ δὲ Χαλκιδεῦσιν.

SECTION 4.103.4
μάλιστα δὲ οἱ Ἀργίλιοι, ἐγγύς τε προσοικοῦντες καὶ αἰεί ποτε τοῖς Ἀθηναίοις ὄντες ὕποπτοι καὶ ἐπιβουλεύοντες τῷ χωρίῳ, ἐπειδὴ παρέτυχεν ὁ καιρὸς καὶ Βρασίδας ἦλθεν, ἔπραξάν τε ἐκ πλέονος πρὸς τοὺς ἐμπολιτεύοντας σφῶν ἐκεῖ ὅπως ἐνδοθήσεται ἡ πόλις, καὶ τότε δεξάμενοι αὐτὸν τῇ πόλει καὶ ἀποστάντες τῶν Ἀθηναίων ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ κατέστησαν τὸν στρατὸν πρὸ ἕω ἐπὶ τὴν γέφυραν τοῦ ποταμοῦ.

SECTION 4.103.5
ἀπέχει δὲ τὸ πόλισμα πλέον τῆς διαβάσεως, καὶ οὐ καθεῖτο τείχη ὥσπερ νῦν, φυλακὴ δέ τις βραχεῖα καθειστήκει· ἣν βιασάμενος ῥᾳδίως ὁ Βρασίδας, ἅμα μὲν τῆς προδοσίας οὔσης, ἅμα δὲ καὶ χειμῶνος ὄντος καὶ ἀπροσδοκήτοις προσπεσών, διέβη τὴν γέφυραν, καὶ τὰ ἔξω τῶν Ἀμφιπολιτῶν οἰκούντων κατὰ πᾶν τὸ χωρίον εὐθὺς εἶχεν.

CHAPTER 4.104

SECTION 4.104.1
τῆς δὲ διαβάσεως αὐτοῦ ἄφνω τοῖς ἐν τῇ πόλει γεγενημένης, καὶ τῶν ἔξω πολλῶν μὲν ἁλισκομένων, τῶν δὲ καὶ καταφευγόντων ἐς τὸ τεῖχος, οἱ Ἀμφιπολῖται ἐς θόρυβον μέγαν κατέστησαν, ἄλλως τε καὶ ἀλλήλοις ὕποπτοι ὄντες.

SECTION 4.104.2
καὶ λέγεται Βρασίδαν, εἰ ἠθέλησε μὴ ἐφ’ ἁρπαγὴν τῷ στρατῷ τραπέσθαι, ἀλλ’ εὐθὺς χωρῆσαι πρὸς τὴν πόλιν, δοκεῖν ἂν ἑλεῖν.

SECTION 4.104.3
νῦν δὲ ὁ μὲν ἱδρύσας τὸν στρατόν, ἐπεὶ τὰ ἔξω ἐπέδραμε καὶ οὐδὲν αὐτῷ ἀπὸ τῶν ἔνδον ὡς προσεδέχετο ἀπέβαινεν, ἡσύχαζεν·

SECTION 4.104.4
οἱ δὲ ἐναντίοι τοῖς προδιδοῦσι, κρατοῦντες τῷ πλήθει ὥστε μὴ αὐτίκα τὰς πύλας ἀνοίγεσθαι, πέμπουσι μετὰ Εὐκλέους τοῦ στρατηγοῦ, ὃς ἐκ τῶν Ἀθηνῶν παρῆν αὐτοῖς φύλαξ τοῦ χωρίου, ἐπὶ τὸν ἕτερον στρατηγὸν τῶν ἐπὶ Θρᾴκης, Θουκυδίδην τὸν Ὀλόρου, ὃς τάδε ξυνέγραψεν, ὄντα περὶ Θάσον (ἔστι δὲ ἡ νῆσος Παρίων ἀποικία, ἀπέχουσα τῆς Ἀμφιπόλεως ἡμίσεος ἡμέρας μάλιστα πλοῦν), κελεύοντες σφίσι βοηθεῖν.

SECTION 4.104.5
καὶ ὁ μὲν ἀκούσας κατὰ τάχος ἑπτὰ ναυσὶν αἳ ἔτυχον παροῦσαι ἔπλει, καὶ ἐβούλετο φθάσαι μάλιστα μὲν οὖν τὴν Ἀμφίπολιν, πρίν τι ἐνδοῦναι, εἰ δὲ μή, τὴν Ἠιόνα προκαταλαβών.

CHAPTER 4.105

SECTION 4.105.1
ἐν τούτῳ δὲ ὁ Βρασίδας δεδιὼς καὶ τὴν ἀπὸ τῆς Θάσου τῶν νεῶν βοήθειαν καὶ πυνθανόμενος τὸν Θουκυδίδην κτῆσίν τε ἔχειν τῶν χρυσείων μετάλλων ἐργασίας ἐν τῇ περὶ ταῦτα Θρᾴκῃ καὶ ἀπ’ αὐτοῦ δύνασθαι ἐν τοῖς πρώτοις τῶν ἠπειρωτῶν, ἠπείγετο προκατασχεῖν, εἰ δύναιτο, τὴν πόλιν, μὴ ἀφικνουμένου αὐτοῦ τὸ πλῆθος τῶν Ἀμφιπολιτῶν, ἐλπίσαν ἐκ θαλάσσης ξυμμαχικὸν καὶ ἀπὸ τῆς Θρᾴκης ἀγείραντα αὐτὸν περιποιήσειν σφᾶς, οὐκέτι προσχωροίη.

SECTION 4.105.2
καὶ τὴν ξύμβασιν μετρίαν ἐποιεῖτο, κήρυγμα τόδε ἀνειπών, Ἀμφιπολιτῶν καὶ Ἀθηναίων τῶν ἐνόντων τὸν μὲν βουλόμενον ἐπὶ τοῖς ἑαυτοῦ τῆς ἴσης καὶ ὁμοίας μετέχοντα μένειν, τὸν δὲ μὴ ἐθέλοντα ἀπιέναι τὰ ἑαυτοῦ ἐκφερόμενον πέντε ἡμερῶν.

CHAPTER 4.106

SECTION 4.106.1
οἱ δὲ πολλοὶ ἀκούσαντες ἀλλοιότεροι ἐγένοντο τὰς γνώμας, ἄλλως τε καὶ βραχὺ μὲν Ἀθηναίων ἐμπολιτεῦον, τὸ δὲ πλέον ξύμμεικτον, καὶ τῶν ἔξω ληφθέντων συχνοῖς οἰκεῖοι ἔνδον ἦσαν· καὶ τὸ κήρυγμα πρὸς τὸν φόβον δίκαιον εἶναι ὑπελάμβανον, οἱ μὲν Ἀθηναῖοι διὰ τὸ ἄσμενοι ἂν ἐξελθεῖν, ἡγούμενοι οὐκ ἐν ὁμοίῳ σφίσι τὰ δεινὰ εἶναι καὶ ἅμα οὐ προσδεχόμενοι βοήθειαν ἐν τάχει, ὁ δὲ ἄλλος ὅμιλος πόλεώς τε ἐν τῷ ἴσῳ οὐ στερισκόμενοι καὶ κινδύνου παρὰ δόξαν ἀφιέμενοι.

SECTION 4.106.2
ὥστε τῶν πρασσόντων τῷ Βρασίδᾳ ἤδη καὶ ἐκ τοῦ φανεροῦ διαδικαιούντων αὐτά, ἐπειδὴ καὶ τὸ πλῆθος ἑώρων τετραμμένον καὶ τοῦ παρόντος Ἀθηναίων στρατηγοῦ οὐκέτι ἀκροώμενον, ἐγένετο ἡ ὁμολογία καὶ προσεδέξαντο ἐφ’ οἷς ἐκήρυξεν.

SECTION 4.106.3
καὶ οἱ μὲν τὴν πόλιν τοιούτῳ τρόπῳ παρέδοσαν, ὁ δὲ Θουκυδίδης καὶ αἱ νῆες ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψὲ κατέπλεον ἐς τὴν Ἠιόνα.

SECTION 4.106.4
καὶ τὴν μὲν Ἀμφίπολιν Βρασίδας ἄρτι εἶχε, τὴν δὲ Ἠιόνα παρὰ νύκτα ἐγένετο λαβεῖν· εἰ γὰρ μὴ ἐβοήθησαν αἱ νῆες διὰ τάχους, ἅμα ἕῳ ἂν εἴχετο.

CHAPTER 4.107

SECTION 4.107.1
μετὰ δὲ τοῦτο ὁ μὲν τὰ ἐν τῇ Ἠιόνι καθίστατο, ὅπως καὶ τὸ αὐτίκα, ἢν ἐπίῃ ὁ Βρασίδας, καὶ τὸ ἔπειτα ἀσφαλῶς ἕξει, δεξάμενος τοὺς ἐθελήσαντας ἐπιχωρῆσαι ἄνωθεν κατὰ τὰς σπονδάς·

SECTION 4.107.2
ὁ δὲ πρὸς μὲν τὴν Ἠιόνα κατά τε τὸν ποταμὸν πολλοῖς πλοίοις ἄφνω καταπλεύσας, εἴ πως τὴν προύχουσαν ἄκραν ἀπὸ τοῦ τείχους λαβὼν κρατοίη τοῦ ἔσπλου, καὶ κατὰ γῆν ἀποπειράσας ἅμα, ἀμφοτέρωθεν ἀπεκρούσθη, τὰ δὲ περὶ τὴν Ἀμφίπολιν ἐξηρτύετο.

SECTION 4.107.3
καὶ Μύρκινός τε αὐτῷ προσεχώρησεν Ἠδωνικὴ πόλις, Πιττακοῦ τοῦ Ἠδώνων βασιλέως ἀποθανόντος ὑπὸ τῶν Γοάξιος παίδων καὶ Βραυροῦς τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, καὶ Γαληψὸς οὐ πολλῷ ὕστερον καὶ Οἰσύμη· εἰσὶ δὲ αὗται Θασίων ἀποικίαι. παρὼν δὲ καὶ Περδίκκας εὐθὺς μετὰ τὴν ἅλωσιν ξυγκαθίστη ταῦτα.

CHAPTER 4.108

SECTION 4.108.1
ἐχομένης δὲ τῆς Ἀμφιπόλεως οἱ Ἀθηναῖοι ἐς μέγα δέος κατέστησαν, ἄλλως τε καὶ ὅτι ἡ πόλις αὐτοῖς ἦν ὠφέλιμος ξύλων τε ναυπηγησίμων πομπῇ καὶ χρημάτων προσόδῳ, καὶ ὅτι μέχρι μὲν τοῦ Στρυμόνος ἦν πάροδος Θεσσαλῶν διαγόντων ἐπὶ τοὺς ξυμμάχους σφῶν τοῖς Λακεδαιμονίοις, τῆς δὲ γεφύρας μὴ κρατούντων, ἄνωθεν μὲν μεγάλης οὔσης ἐπὶ πολὺ λίμνης τοῦ ποταμοῦ, τὰ δὲ πρὸς Ἠιόνα τριήρεσι τηρουμένων, οὐκ ἂν δύνασθαι προελθεῖν· τότε δὲ ῥᾴδια ἤδη [ἐνόμιζεν] γεγενῆσθαι. καὶ τοὺς ξυμμάχους ἐφοβοῦντο μὴ ἀποστῶσιν.

SECTION 4.108.2
ὁ γὰρ Βρασίδας ἔν τε τοῖς ἄλλοις μέτριον ἑαυτὸν παρεῖχε, καὶ ἐν τοῖς λόγοις πανταχοῦ ἐδήλου ὡς ἐλευθερώσων τὴν Ἑλλάδα ἐκπεμφθείη.

SECTION 4.108.3
καὶ αἱ πόλεις πυνθανόμεναι αἱ τῶν Ἀθηναίων ὑπήκοοι τῆς τε Ἀμφιπόλεως τὴν ἅλωσιν καὶ ἃ παρέχεται, τήν τε ἐκείνου πραότητα, μάλιστα δὴ ἐπήρθησαν ἐς τὸ νεωτερίζειν, καὶ ἐπεκηρυκεύοντο πρὸς αὐτὸν κρύφα, ἐπιπαριέναι τε κελεύοντες καὶ βουλόμενοι αὐτοὶ ἕκαστοι πρῶτοι ἀποστῆναι.

SECTION 4.108.4
καὶ γὰρ καὶ ἄδεια ἐφαίνετο αὐτοῖς, ἐψευσμένοις μὲν τῆς Ἀθηναίων δυνάμεως ἐπὶ τοσοῦτον ὅση ὕστερον διεφάνη, τὸ δὲ πλέον βουλήσει κρίνοντες ἀσαφεῖ ἢ προνοίᾳ ἀσφαλεῖ, εἰωθότες οἱ ἄνθρωποι οὗ μὲν ἐπιθυμοῦσιν ἐλπίδι ἀπερισκέπτῳ διδόναι, ὃ δὲ μὴ προσίενται λογισμῷ αὐτοκράτορι διωθεῖσθαι.

SECTION 4.108.5
ἅμα δὲ τῶν Ἀθηναίων ἐν τοῖς Βοιωτοῖς νεωστὶ πεπληγμένων καὶ τοῦ Βρασίδου ἐφολκὰ καὶ οὐ τὰ ὄντα λέγοντος, ὡς αὐτῷ ἐπὶ Νίσαιαν τῇ ἑαυτοῦ μόνῃ στρατιᾷ οὐκ ἠθέλησαν οἱ Ἀθηναῖοι ξυμβαλεῖν, ἐθάρσουν καὶ ἐπίστευον μηδένα ἂν ἐπὶ σφᾶς βοηθῆσαι.

SECTION 4.108.6
τὸ δὲ μέγιστον, διὰ τὸ ἡδονὴν ἔχον ἐν τῷ αὐτίκα καὶ ὅτι τὸ πρῶτον Λακεδαιμονίων ὀργώντων ἔμελλον πειράσεσθαι, κινδυνεύειν παντὶ τρόπῳ ἑτοῖμοι ἦσαν. ὧν αἰσθανόμενοι οἱ μὲν Ἀθηναῖοι φυλακάς, ὡς ἐξ ὀλίγου καὶ ἐν χειμῶνι, διέπεμπον ἐς τὰς πόλεις, ὁ δὲ ἐς τὴν Λακεδαίμονα ἐφιέμενος στρατιάν τε προσαποστέλλειν ἐκέλευε καὶ αὐτὸς ἐν τῷ Στρυμόνι ναυπηγίαν τριήρων παρεσκευάζετο.

SECTION 4.108.7
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι τὰ μὲν καὶ φθόνῳ ἀπὸ τῶν πρώτων ἀνδρῶν οὐχ ὑπηρέτησαν αὐτῷ, τὰ δὲ καὶ βουλόμενοι μᾶλλον τούς τε ἄνδρας τοὺς ἐκ τῆς νήσου κομίσασθαι καὶ τὸν πόλεμον καταλῦσαι.

CHAPTER 4.109

SECTION 4.109.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος Μεγαρῆς τε τὰ μακρὰ τείχη, ἃ σφῶν οἱ Ἀθηναῖοι εἶχον, κατέσκαψαν ἑλόντες ἐς ἔδαφος, καὶ Βρασίδας μετὰ τὴν Ἀμφιπόλεως ἅλωσιν ἔχων τοὺς ξυμμάχους στρατεύει ἐπὶ τὴν Ἀκτὴν καλουμένην.

SECTION 4.109.2
ἔστι δὲ ἀπὸ τοῦ βασιλέως διορύγματος ἔσω προύχουσα, καὶ ὁ Ἄθως αὐτῆς ὄρος ὑψηλὸν τελευτᾷ ἐς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος.

SECTION 4.109.3
πόλεις δὲ ἔχει Σάνην μὲν Ἀνδρίων ἀποικίαν παρ’ αὐτὴν τὴν διώρυχα, ἐς τὸ πρὸς Εὔβοιαν πέλαγος τετραμμένην, τὰς δὲ ἄλλας Θυσσὸν καὶ Κλεωνὰς καὶ Ἀκροθῴους καὶ Ὀλόφυξον καὶ Δῖον·

SECTION 4.109.4
αἳ οἰκοῦνται ξυμμείκτοις ἔθνεσι βαρβάρων διγλώσσων, καί τι καὶ Χαλκιδικὸν ἔνι βραχύ, τὸ δὲ πλεῖστον Πελασγικόν, τῶν καὶ Λῆμνόν ποτε καὶ Ἀθήνας Τυρσηνῶν οἰκησάντων, καὶ Βισαλτικὸν καὶ Κρηστωνικὸν καὶ Ἠδῶνες· κατὰ δὲ μικρὰ πολίσματα οἰκοῦσιν.

SECTION 4.109.5
καὶ οἱ μὲν πλείους προσεχώρησαν τῷ Βρασίδᾳ, Σάνη δὲ καὶ Δῖον ἀντέστη, καὶ αὐτῶν τὴν χώραν ἐμμείνας τῷ στρατῷ ἐδῄου.

CHAPTER 4.110

SECTION 4.110.1
ὡς δ’ οὐκ ἐσήκουον, εὐθὺς στρατεύει ἐπὶ Τορώνην τὴν Χαλκιδικήν, κατεχομένην ὑπὸ Ἀθηναίων· καὶ αὐτὸν ἄνδρες ὀλίγοι ἐπήγοντο, ἑτοῖμοι ὄντες τὴν πόλιν παραδοῦναι. καὶ ἀφικόμενος νυκτὸς ἔτι καὶ περὶ ὄρθρον τῷ στρατῷ ἐκαθέζετο πρὸς τὸ Διοσκόρεον,ὃ ἀπέχει τῆς πόλεως τρεῖς μάλιστα σταδίους.

SECTION 4.110.2
τὴν μὲν οὖν ἄλλην πόλιν τῶν Τορωναίων καὶ τοὺς Ἀθηναίους τοὺς ἐμφρουροῦντας ἔλαθεν· οἱ δὲ πράσσοντες αὐτῷ εἰδότες ὅτι ἥξοι, καὶ προελθόντες τινὲς αὐτῶν λάθρᾳ ὀλίγοι, ἐτήρουν τὴν πρόσοδον, καὶ ὡς ᾔσθοντο παρόντα, ἐσκομίζουσι παρ’ αὑτοὺς ἐγχειρίδια ἔχοντας ἄνδρας ψιλοὺς ἑπτά (τοσοῦτοι γὰρ μόνοι ἀνδρῶν εἴκοσι τὸ πρῶτον ταχθέντων οὐ κατέδεισαν ἐσελθεῖν· ἦρχε δὲ αὐτῶν Λυσίστρατος Ὀλύνθιος), οἳ διαδύντες διὰ τοῦ πρὸς τὸ πέλαγος τείχους καὶ λαθόντες τούς τε ἐπὶ τοῦ ἀνωτάτω φυλακτηρίου φρουρούς, οὔσης τῆς πόλεως πρὸς λόφον, ἀναβάντες διέφθειραν καὶ τὴν κατὰ Καναστραῖον πυλίδα διῄρουν.

CHAPTER 4.111

SECTION 4.111.1
ὁ δὲ Βρασίδας τῷ μὲν ἄλλῳ στρατῷ ἡσύχαζεν ὀλίγον προελθών, ἑκατὸν δὲ πελταστὰς προπέμπει, ὅπως, ὁπότε πύλαι τινὲς ἀνοιχθεῖεν καὶ τὸ σημεῖον ἀρθείη ὃ ξυνέκειτο, πρῶτοι ἐσδράμοιεν.

SECTION 4.111.2
καὶ οἱ μὲν χρόνου ἐγγιγνομένου καὶ θαυμάζοντες κατὰ μικρὸν ἔτυχον ἐγγὺς τῆς πόλεως προσελθόντες· οἱ δὲ τῶν Τορωναίων ἔνδοθεν παρασκευάζοντες μετὰ τῶν ἐσεληλυθότων, ὡς αὐτοῖς ἥ τε πυλὶς διῄρητο καὶ αἱ κατὰ τὴν ἀγορὰν πύλαι τοῦ μοχλοῦ διακοπέντος ἀνεῴγοντο, πρῶτον μὲν κατὰ τὴν πυλίδα τινὰς περιαγαγόντες ἐσεκόμισαν, ὅπως κατὰ νώτου καὶ ἀμφοτέρωθεν τοὺς ἐν τῇ πόλει οὐδὲν εἰδότας ἐξαπίνης φοβήσειαν, ἔπειτα τὸ σημεῖόν τε τοῦ πυρός, ὡς εἴρητο, ἀνέσχον, καὶ διὰ τῶν κατὰ τὴν ἀγορὰν πυλῶν τοὺς λοιποὺς ἤδη τῶν πελταστῶν ἐσεδέχοντο.

CHAPTER 4.112

SECTION 4.112.1
καὶ ὁ Βρασίδας ἰδὼν τὸ ξύνθημα ἔθει δρόμῳ, ἀναστήσας τὸν στρατὸν ἐμβοήσαντάς τε ἁθρόον καὶ ἔκπληξιν πολλὴν τοῖς ἐν τῇ πόλει παρασχόντας.

SECTION 4.112.2
καὶ οἱ μὲν κατὰ τὰς πύλας εὐθὺς ἐσέπιπτον, οἱ δὲ κατὰ δοκοὺς τετραγώνους, αἳ ἔτυχον τῷ τείχει πεπτωκότι καὶ οἰκοδομουμένῳ πρὸς λίθων ἀνολκὴν προσκείμεναι.

SECTION 4.112.3
Βρασίδας μὲν οὖν καὶ τὸ πλῆθος εὐθὺς ἄνω καὶ ἐπὶ τὰ μετέωρα τῆς πόλεως ἐτράπετο, βουλόμενος κατ’ ἄκρας καὶ βεβαίως ἑλεῖν αὐτήν· ὁ δὲ ἄλλος ὅμιλος κατὰ πάντα ὁμοίως ἐσκεδάννυντο.

CHAPTER 4.113

SECTION 4.113.1
τῶν δὲ Τορωναίων γιγνομένης τῆς ἁλώσεως τὸ μὲν πολὺ οὐδὲν εἰδὸς ἐθορυβεῖτο, οἱ δὲ πράσσοντες καὶ οἷς ταῦτα ἤρεσκε μετὰ τῶν ἐσελθόντων εὐθὺς ἦσαν.

SECTION 4.113.2
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι (ἔτυχον γὰρ ἐν τῇ ἀγορᾷ ὁπλῖται καθεύδοντες ὡς πεντήκοντα) ἐπειδὴ ᾔσθοντο, οἱ μέν τινες ὀλίγοι διαφθείρονται ἐν χερσὶν αὐτῶν, τῶν δὲ λοιπῶν οἱ μὲν πεζῇ, οἱ δὲ ἐς τὰς ναῦς, αἳ ἐφρούρουν δύο, καταφυγόντες διασῴζονται ἐς τὴν Λήκυθον τὸ φρούριον, ὃ εἶχον αὐτοὶ καταλαβόντες, ἄκρον τῆς πόλεως ἐς τὴν θάλασσαν ἀπειλημμένον ἐν στενῷ ἰσθμῷ.

SECTION 4.113.3
κατέφυγον δὲ καὶ τῶν Τορωναίων ἐς αὐτοὺς ὅσοι ἦσαν σφίσιν ἐπιτήδειοι.

CHAPTER 4.114

SECTION 4.114.1
γεγενημένης δὲ ἡμέρας ἤδη καὶ βεβαίως τῆς πόλεως ἐχομένης ὁ Βρασίδας τοῖς μὲν μετὰ τῶν Ἀθηναίων Τορωναίοις καταπεφευγόσι κήρυγμα ἐποιήσατο τὸν βουλόμενον ἐπὶ τὰ ἑαυτοῦ ἐξελθόντα ἀδεῶς πολιτεύειν, τοῖς δὲ Ἀθηναίοις κήρυκα προσπέμψας ἐξιέναι ἐκέλευεν ἐκ τῆς Ληκύθου ὑποσπόνδους καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔχοντας ὡς οὔσης Χαλκιδέων.

SECTION 4.114.2
οἱ δὲ ἐκλείψειν μὲν οὐκ ἔφασαν, σπείσασθαι δὲ σφίσιν ἐκέλευον ἡμέραν τοὺς νεκροὺς ἀνελέσθαι. ὁ δὲ ἐσπείσατο δύο. ἐν ταύταις δὲ αὐτός τε τὰς ἐγγὺς οἰκίας ἐκρατύνατο καὶ Ἀθηναῖοι τὰ σφέτερα.

SECTION 4.114.3
καὶ ξύλλογον τῶν Τορωναίων ποιήσας ἔλεξε τοῖς ἐν τῇ Ἀκάνθῳ παραπλήσια, ὅτι οὐ δίκαιον εἴη οὔτε τοὺς πράξαντας πρὸς αὐτὸν τὴν λῆψιν τῆς πόλεως χείρους οὐδὲ προδότας ἡγεῖσθαι (οὐ γὰρ ἐπὶ δουλείᾳ οὐδὲ χρήμασι πεισθέντας δρᾶσαι τοῦτο, ἀλλ’ ἐπὶ ἀγαθῷ καὶ ἐλευθερίᾳ τῆς πόλεως) οὔτε τοὺς μὴ μετασχόντας οἴεσθαι μὴ τῶν αὐτῶν τεύξεσθαι· ἀφῖχθαι γὰρ οὐ διαφθερῶν οὔτε πόλιν οὔτε ἰδιώτην οὐδένα.

SECTION 4.114.4
τὸ δὲ κήρυγμα ποιήσασθαι τούτου ἕνεκα τοῖς παρ’ Ἀθηναίους καταπεφευγόσιν, ὡς ἡγούμενος οὐδὲν χείρους τῇ ἐκείνων φιλία· οὐδ’ ἂν σφῶν πειρασαμένους αὐτοὺς [τῶν Λακεδαιμονίων] δοκεῖν ἧσσον, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον, ὅσῳ δικαιότερα πράσσουσιν, εὔνους ἂν σφίσι γενέσθαι, ἀπειρίᾳ δὲ νῦν πεφοβῆσθαι.

SECTION 4.114.5
τούς τε πάντας παρασκευάζεσθαι ἐκέλευεν ὡς βεβαίους τε ἐσομένους ξυμμάχους καὶ τὸ ἀπὸ τοῦδε ἤδη ὅτι ἂν ἁμαρτάνωσιν αἰτίαν ἕξοντας· τὰ δὲ πρότερα οὐ σφεῖς ἀδικεῖσθαι, ἀλλ᾽ ἐκείνους μᾶλλον ὑπ’ ἄλλων κρεισσόνων, καὶ ξυγγνώμην εἶναι εἴ τι ἠναντιοῦντο.

CHAPTER 4.115

SECTION 4.115.1
καὶ ὁ μὲν τοιαῦτα εἰπὼν καὶ παραθαρσύνας διελθουσῶν τῶν σπονδῶν τὰς προσβολὰς ἐποιεῖτο τῇ Ληκύθῳ· οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ἠμύνοντό τε ἐκ φαύλου τειχίσματος καὶ ἀπ’ οἰκιῶν ἐπάλξεις ἐχουσῶν,

SECTION 4.115.2
καὶ μίαν μὲν ἡμέραν ἀπεκρούσαντο· τῇ δ’ ὑστεραίᾳ μηχανῆς μελλούσης προσάξεσθαι αὐτοῖς ἀπὸ τῶν ἐναντίων, ἀφ’ ἧς πῦρ ἐνήσειν διενοοῦντο ἐς τὰ ξύλινα παραφράγματα, καὶ προσιόντος ἤδη τοῦ στρατεύματος, ᾗ ᾤοντο μάλιστα αὐτοὺς προσκομιεῖν τὴν μηχανὴν καὶ ἦν ἐπιμαχώτατον, πύργον ξύλινον ἐπ’ οἴκημα ἀντέστησαν, καὶ ὕδατος ἀμφορέας πολλοὺς καὶ πίθους ἀνεφόρησαν καὶ λίθους μεγάλους, ἄνθρωποί τε πολλοὶ ἀνέβησαν.

SECTION 4.115.3
τὸ δὲ οἴκημα λαβὸν μεῖζον ἄχθος ἐξαπίνης κατερράγη καὶ ψόφου πολλοῦ γενομένου τοὺς μὲν ἐγγὺς καὶ ὁρῶντας τῶν Ἀθηναίων ἐλύπησε μᾶλλον ἢ ἐφόβησεν, οἱ δὲ ἄπωθεν, καὶ μάλιστα οἱ διὰ πλείστου, νομίσαντες ταύτῃ ἑαλωκέναι ἤδη τὸ χωρίον, φυγῇ ἐς τὴν θάλασσαν καὶ τὰς ναῦς ὥρμησαν.

CHAPTER 4.116

SECTION 4.116.1
καὶ ὁ Βρασίδας ὡς ᾔσθετο αὐτοὺς ἀπολείποντάς τε τὰς ἐπάλξεις καὶ τὸ γιγνόμενον ὁρῶν, ἐπιφερόμενος τῷ στρατῷ εὐθὺς τὸ τείχισμα λαμβάνει, καὶ ὅσους ἐγκατέλαβε διέφθειρεν.

SECTION 4.116.2
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι τοῖς τε πλοίοις καὶ ταῖς ναυσὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ ἐκλιπόντες τὸ χωρίον ἐς Παλλήνην διεκομίσθησαν· ὁ δὲ Βρασίδας (ἔστι γὰρ ἐν τῇ Ληκύθῳ Ἀθηνᾶς ἱερόν, καὶ ἔτυχε κηρύξας, ὅτε ἔμελλε προσβαλεῖν,τῷ ἐπιβάντι πρώτῳ τοῦ τείχους τριάκοντα μνᾶς ἀργυρίου δώσειν) νομίσας ἄλλῳ τινὶ τρόπῳ ἢ ἀνθρωπείῳ τὴν ἅλωσιν γενέσθαι, τάς τε τριάκοντα μνᾶς τῇ θεῷ ἀπέδωκεν ἐς τὸ ἱερὸν καὶ τὴν Λήκυθον καθελὼν καὶ ἀνασκευάσας τέμενος ἀνῆκεν ἅπαν.

SECTION 4.116.3
καὶ ὁ μὲν τὸ λοιπὸν τοῦ χειμῶνος ἅ τε εἶχε τῶν χωρίων καθίστατο καὶ τοῖς ἄλλοις ἐπεβούλευεν· καὶ τοῦ χειμῶνος διελθόντος ὄγδοον ἔτος ἐτελεύτα τῷ πολέμῳ.

CHAPTER 4.117

SECTION 4.117.1
Λακεδαιμόνιοι δὲ καὶ Ἀθηναῖοι ἅμα ἦρι τοῦ ἐπιγιγνομένου θέρους εὐθὺς ἐκεχειρίαν ἐποιήσαντο ἐνιαύσιον, νομίσαντες Ἀθηναῖοι μὲν οὐκ ἂν ἔτι τὸν Βρασίδαν σφῶν προσαποστῆσαι οὐδὲν πρὶν παρασκευάσαιντο καθ’ ἡσυχίαν, καὶ ἅμα, εἰ καλῶς σφίσιν ἔχοι, καὶ ξυμβῆναι τὰ πλείω, Λακεδαιμόνιοι δὲ ταῦτα τοὺς Ἀθηναίους ἡγούμενοι ἅπερ ἐδέδισαν φοβεῖσθαι, καὶ γενομένης ἀνοκωχῆς κακῶν καὶ ταλαιπωρίας μᾶλλον ἐπιθυμήσειν αὐτοὺς πειρασαμένους ξυναλλαγῆναί τε καὶ τοὺς ἄνδρας σφίσιν ἀποδόντας σπονδὰς ποιήσασθαι καὶ ἐς τὸν πλείω χρόνον.

SECTION 4.117.2
τοὺς γὰρ δὴ ἄνδρας περὶ πλέονος ἐποιοῦντο κομίσασθαι, ὡς ἔτι Βρασίδας ηὐτύχει· καὶ ἔμελλον ἐπὶ μεῖζον χωρήσαντος αὐτοῦ καὶ ἀντίπαλα καταστήσαντος τῶν μὲν στέρεσθαι, τοῖς δ’ ἐκ τοῦ ἴσου ἀμυνόμενοι κινδυνεύσειν καὶ κρατήσειν.

SECTION 4.117.3
γίγνεται οὖν ἐκεχειρία αὐτοῖς τε καὶ τοῖς ξυμμάχοις ἥδε.

CHAPTER 4.118

SECTION 4.118.1
‘περὶ μὲν τοῦ ἱεροῦ καὶ τοῦ μαντείου τοῦ Ἀπόλλωνος τοῦ Πυθίου δοκεῖ ἡμῖν χρῆσθαι τὸν βουλόμενον ἀδόλως καὶ ἀδεῶς κατὰ τοὺς πατρίους νόμους.

SECTION 4.118.2
τοῖς μὲν Λακεδαιμονίοις ταῦτα δοκεῖ καὶ τοῖς ξυμμάχοις τοῖς παροῦσιν· Βοιωτοὺς δὲ καὶ Φωκέας πείσειν φασὶν ἐς δύναμιν προσκηρυκευόμενοι.

SECTION 4.118.3
περὶ δὲ τῶν χρημάτων τῶν τοῦ θεοῦ ἐπιμέλεσθαι ὅπως τοὺς ἀδικοῦντας ἐξευρήσομεν, ὀρθῶς καὶ δικαίως τοῖς πατρίοις νόμοις χρώμενοι καὶ ὑμεῖς καὶ ἡμεῖς καὶ τῶν ἄλλων οἱ βουλόμενοι, τοῖς πατρίοις νόμοις χρώμενοι πάντες.

SECTION 4.118.4
περὶ μὲν οὖν τούτων ἔδοξε Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ἄλλοις ξυμμάχοις κατὰ ταῦτα· τάδε δὲ ἔδοξε Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ἄλλοις ξυμμάχοις ἐὰν σπονδὰς ποιῶνται οἱ Ἀθηναῖοι, ἐπὶ τῆς αὐτῶν μένειν ἑκατέρους ἔχοντας ἅπερ νῦν ἔχομεν, τοὺς μὲν ἐν τῷ Κορυφασίῳ ἐντὸς τῆς Βουφράδος καὶ τοῦ Τομέως μένοντας, τοὺς δὲ ἐν Κυθήροις μὴ ἐπιμισγομένους ἐς τὴν ξυμμαχίαν, μήτε ἡμᾶς πρὸς αὐτοὺς μήτε αὐτοὺς πρὸς ἡμᾶς, τοὺς δ’ ἐν Νισαίᾳ καὶ Μινῴᾳ μὴ ὑπερβαίνοντας τὴν ὁδὸν τὴν ἀπὸ τῶν πυλῶν τῶν παρὰ τοῦ Νίσου ἐπὶ τὸ Ποσειδώνιον, ἀπὸ δὲ τοῦ Ποσειδωνίου εὐθὺς ἐπὶ τὴν γέφυραν τὴν ἐς Μινῴαν (μηδὲ Μεγαρέας καὶ τοὺς ξυμμάχους ὑπερβαίνειν τὴν ὁδὸν ταύτην) καὶ τὴν νῆσον, ἥνπερ ἔλαβον οἱ Ἀθηναῖοι, ἔχοντας, μηδὲ ἐπιμισγομένους μηδετέρους μηδετέρωσε, καὶ τὰ ἐν Τροιζῆνι, ὅσαπερ νῦν ἔχουσι, καθ’ ἃ ξυνέθεντο πρὸς Ἀθηναίους·

SECTION 4.118.5
καὶ τῇ θαλάσσῃ χρωμένους, ὅσα ἂν κατὰ τὴν ἑαυτῶν καὶ κατὰ τὴν ξυμμαχίαν, Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους πλεῖν μὴ μακρᾷ νηί, ἄλλῳ δὲ κωπήρει πλοίῳ, ἐς πεντακόσια τάλαντα ἄγοντι μέτρα.

SECTION 4.118.6
κήρυκι δὲ καὶ πρεσβείᾳ καὶ ἀκολούθοις, ὁπόσοις ἂν δοκῇ, περὶ καταλύσεως τοῦ πολέμου καὶ δικῶν ἐς Πελοπόννησον καὶ Ἀθήναζε σπονδὰς εἶναι ἰοῦσι καὶ ἀπιοῦσι καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν.

SECTION 4.118.7
τοὺς δὲ αὐτομόλους μὴ δέχεσθαι ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ, μήτε ἐλεύθερον μήτε δοῦλον, μήτε ὑμᾶς μήτε ἡμᾶς.

SECTION 4.118.8
δίκας τε διδόναι ὑμᾶς τε ἡμῖν καὶ ἡμᾶς ὑμῖν κατὰ τὰ πάτρια, τὰ ἀμφίλογα δίκῃ διαλύοντας ἄνευ πολέμου.

SECTION 4.118.9
τοῖς μὲν Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις ταῦτα δοκεῖ· εἰ δέ τι ὑμῖν εἴτε κάλλιον εἴτε δικαιότερον τούτων δοκεῖ εἶναι, ἰόντες ἐς Λακεδαίμονα διδάσκετε· οὐδενὸς γὰρ ἀποστήσονται, ὅσα ἂν δίκαια λέγητε, οὔτε οἱ Λακεδαιμόνιοι οὔτε οἱ ξύμμαχοι.

SECTION 4.118.10
οἱ δὲ ἰόντες τέλος ἔχοντες ἰόντων, ᾗπερ καὶ ὑμεῖς ἡμᾶς κελεύετε. αἱ δὲ σπονδαὶ ἐνιαυτὸν ἔσονται.

SECTION 4.118.11
‘ἔδοξεν τῷ δήμῳ. Ἀκαμαντὶς ἐπρυτάνευε, Φαίνιππος ἐγραμμάτευε, Νικιάδης ἐπεστάτει. Λάχης εἶπε, τύχῃ ἀγαθῇ τῇ Ἀθηναίων, ποιεῖσθαι τὴν ἐκεχειρίαν καθ’ ἃ ξυγχωροῦσι Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι αὐτῶν καὶ ὡμολόγησαν ἐν τῷ δήμῳ·

SECTION 4.118.12
τὴν 〈δ᾽〉 ἐκεχειρίαν εἶναι ἐνιαυτόν, ἄρχειν δὲ τήνδε τὴν ἡμέραν, τετράδα ἐπὶ δέκα τοῦ Ἐλαφηβολιῶνος μηνός.

SECTION 4.118.13
ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ἰόντας ὡς ἀλλήλους πρέσβεις καὶ κήρυκας ποιεῖσθαι τοὺς λόγους, καθ᾽ ὅτι ἔσται ἡ κατάλυσις τοῦ πολέμου.

SECTION 4.118.14
ἐκκλησίαν δὲ ποιήσαντας τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς πρυτάνεις πρῶτον περὶ τῆς εἰρήνης... βουλεύσασθαι Ἀθηναίους καθ’ ὅτι ἂν ἐσίῃ ἡ πρεσβεία περὶ τῆς καταλύσεως τοῦ πολέμου. σπείσασθαι δὲ αὐτίκα μάλα τὰς πρεσβείας ἐν τῷ δήμῳ τὰς παρούσας ἦ μὴν ἐμμενεῖν ἐν ταῖς σπονδαῖς τὸν ἐνιαυτόν.

CHAPTER 4.119

SECTION 4.119.1
‘ταῦτα ξυνέθεντο Λακεδαιμόνιοι [καὶ ὤμοσαν] καὶ οἱ ξύμμαχοι Ἀθηναίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις μηνὸς ἐν Λακεδαίμονι Γεραστίου δωδεκάτῃ.

SECTION 4.119.2
ξυνετίθεντο δὲ καὶ ἐσπένδοντο Λακεδαιμονίων μὲν οἵδε· Ταῦρος Ἐχετιμίδα, Ἀθήναιος Περικλείδα, Φιλοχαρίδας Ἐρυξιλαΐδα· Κορινθίων δὲ Αἰνέας Ὠκύτου, Εὐφαμίδας Ἀριστωνύμου· Σικυωνίων δὲ Δαμότιμος Ναυκράτους, Ὀνάσιμος Μεγακλέους· Μεγαρέων δὲ Νίκασος Κεκάλου, Μενεκράτης Ἀμφιδώρου· Ἐπιδαυρίων δὲ Ἀμφίας Εὐπαιΐδα· Ἀθηναίων δὲ οἱ στρατηγοὶ Νικόστρατος Διειτρέφους, Νικίας Νικηράτου, Αὐτοκλῆς Τολμαίου’.

SECTION 4.119.3
ἡ μὲν δὴ ἐκεχειρία αὕτη ἐγένετο, καὶ ξυνῇσαν ἐν αὐτῇ περὶ τῶν μειζόνων σπονδῶν διὰ παντὸς ἐς λόγους.

CHAPTER 4.120

SECTION 4.120.1
περὶ δὲ τὰς ἡμέρας ταύτας αἷς ἐπήρχοντο Σκιώνη ἐν τῇ Παλλήνῃ πόλις ἀπέστη ἀπ’ Ἀθηναίων πρὸς Βρασίδαν. φασὶ δὲ οἱ Σκιωναῖοι Πελληνῆς μὲν εἶναι ἐκ Πελοποννήσου, πλέοντας δ’ ἀπὸ Τροίας σφῶν τοὺς πρώτους κατενεχθῆναι ἐς τὸ χωρίον τοῦτο τῷ χειμῶνι ᾧ ἐχρήσαντο Ἀχαιοί, καὶ αὐτοῦ οἰκῆσαι.

SECTION 4.120.2
ἀποστᾶσι δ’ αὐτοῖς ὁ Βρασίδας διέπλευσε νυκτὸς ἐς τὴν Σκιώνην, τριήρει μὲν φιλίᾳ προπλεούσῃ, αὐτὸς δὲ ἐν κελητίῳ ἄπωθεν ἐφεπόμενος, ὅπως, εἰ μέν τινι τοῦ κέλητος μείζονι πλοίῳ περιτυγχάνοι, ἡ τριήρης ἀμύνοι αὐτῷ, ἀντιπάλου δὲ ἄλλης τριήρους ἐπιγενομένης οὐ πρὸς τὸ ἔλασσον νομίζων τρέψεσθαι, ἀλλ’ ἐπὶ τὴν ναῦν, καὶ ἐν τούτῳ αὑτὸν διασώσειν.

SECTION 4.120.3
περαιωθεὶς δὲ καὶ ξύλλογον ποιήσας τῶν Σκιωναίων ἔλεγεν ἅ τε ἐν τῇ Ἀκάνθῳ καὶ Τορώνῃ, καὶ προσέτι φάσκων ἀξιωτάτους αὐτοὺς εἶναι ἐπαίνου, οἵτινες τῆς Παλλήνης ἐν τῷ ἰσθμῷ ἀπειλημμένης ὑπὸ Ἀθηναίων Ποτείδαιαν ἐχόντων καὶ ὄντες οὐδὲν ἄλλο ἢ νησιῶται αὐτεπάγγελτοι ἐχώρησαν πρὸς τὴν ἐλευθερίαν καὶ οὐκ ἀνέμειναν ἀτολμίᾳ ἀνάγκην σφίσι προσγενέσθαι περὶ τοῦ φανερῶς οἰκείου ἀγαθοῦ· σημεῖόν τ’ εἶναι τοῦ καὶ ἄλλο τι ἂν αὐτοὺς τῶν μεγίστων ἀνδρείως ὑπομεῖναι· εἴ τε θήσεται κατὰ νοῦν τὰ πράγματα, πιστοτάτους τε τῇ ἀληθείᾳ ἡγήσεσθαι αὐτοὺς Λακεδαιμονίων φίλους καὶ τἆλλα τιμήσειν.

CHAPTER 4.121

SECTION 4.121.1
καὶ οἱ μὲν Σκιωναῖοι ἐπήρθησάν τε τοῖς λόγοις καὶ θαρσήσαντες πάντες ὁμοίως, καὶ οἷς πρότερον μὴ ἤρεσκε τὰ πρασσόμενα, τόν τε πόλεμον διενοοῦντο προθύμως οἴσειν καὶ τὸν Βρασίδαν τά τ’ ἄλλα καλῶς ἐδέξαντο καὶ δημοσίᾳ μὲν χρυσῷ στεφάνῳ ἀνέδησαν ὡς ἐλευθεροῦντα τὴν Ἑλλάδα, ἰδίᾳ δὲ ἐταινίουν τε καὶ προσήρχοντο ὥσπερ ἀθλητῇ.

SECTION 4.121.2
ὁ δὲ τό τε παραυτίκα φυλακήν τινα αὐτοῖς ἐγκαταλιπὼν διέβη πάλιν καὶ ὕστερον οὐ πολλῷ στρατιὰν πλείω ἐπεραίωσε, βουλόμενος μετ’ αὐτῶν τῆς τε Μένδης καὶ τῆς Ποτειδαίας ἀποπειρᾶσαι, ἡγούμενος καὶ τοὺς Ἀθηναίους βοηθῆσαι ἂν ὡς ἐς νῆσον καὶ βουλόμενος φθάσαι· καί τι αὐτῷ καὶ ἐπράσσετο ἐς τὰς πόλεις ταύτας προδοσίας πέρι.

CHAPTER 4.122

SECTION 4.122.1
καὶ ὁ μὲν ἔμελλεν ἐγχειρήσειν ταῖς πόλεσι ταύταις, ἐν τούτῳ δὲ τριήρει οἱ τὴν ἐκεχειρίαν περιαγγέλλοντες ἀφικνοῦνται παρ’ αὐτόν, Ἀθηναίων μὲν Ἀριστώνυμος, Λακεδαιμονίων δὲ Ἀθήναιος.

SECTION 4.122.2
καὶ ἡ μὲν στρατιὰ πάλιν διέβη ἐς Τορώνην, οἱ δὲ τῷ Βρασίδᾳ ἀνήγγελλον τὴν ξυνθήκην, καὶ ἐδέξαντο πάντες οἱ ἐπὶ Θρᾴκης ξύμμαχοι Λακεδαιμονίων τὰ πεπραγμένα.

SECTION 4.122.3
Ἀριστώνυμος δὲ τοῖς μὲν ἄλλοις κατῄνει, Σκιωναίους δὲ αἰσθόμενος ἐκ λογισμοῦ τῶν ἡμερῶν ὅτι ὕστερον ἀφεστήκοιεν, οὐκ ἔφη ἐνσπόνδους ἔσεσθαι. Βρασίδας δὲ ἀντέλεγε πολλά, ὡς πρότερον, καὶ οὐκ ἀφίει τὴν πόλιν.

SECTION 4.122.4
ὡς δ’ ἀπήγγελλεν ἐς τὰς Ἀθήνας ὁ Ἀριστώνυμος περὶ αὐτῶν, οἱ Ἀθηναῖοι εὐθὺς ἑτοῖμοι ἦσαν στρατεύειν ἐπὶ τὴν Σκιώνην. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι πρέσβεις πέμψαντες παραβήσεσθαι ἔφασαν αὐτοὺς τὰς σπονδάς, καὶ τῆς πόλεως ἀντεποιοῦντο Βρασίδᾳ πιστεύοντες, δίκῃ τε ἑτοῖμοι ἦσαν περὶ αὐτῆς κρίνεσθαι.

SECTION 4.122.5
οἱ δὲ δίκῃ μὲν οὐκ ἤθελον κινδυνεύειν, στρατεύειν δὲ ὡς τάχιστα, ὀργὴν ποιούμενοι εἰ καὶ οἱ ἐν ταῖς νήσοις ἤδη ὄντες ἀξιοῦσι σφῶν ἀφίστασθαι, τῇ κατὰ γῆν Λακεδαιμονίων ἰσχύι ἀνωφελεῖ πιστεύοντες.

SECTION 4.122.6
εἶχε δὲ καὶ ἡ ἀλήθεια περὶ τῆς ἀποστάσεως μᾶλλον ᾗ οἱ Ἀθηναῖοι ἐδικαίουν· δύο γὰρ ἡμέραις ὕστερον ἀπέστησαν οἱ Σκιωναῖοι. ψήφισμά τ’ εὐθὺς ἐποιήσαντο, Κλέωνος γνώμῃ πεισθέντες, Σκιωναίους ἐξελεῖν τε καὶ ἀποκτεῖναι. καὶ τἆλλα ἡσυχάζοντες ἐς τοῦτο παρεσκευάζοντο.

CHAPTER 4.123

SECTION 4.123.1
ἐν τούτῳ δὲ Μένδη ἀφίσταται αὐτῶν, πόλις ἐν τῇ Παλλήνῃ, Ἐρετριῶν ἀποικία. καὶ αὐτοὺς ἐδέξατο ὁ Βρασίδας, οὐ νομίζων ἀδικεῖν, ὅτι ἐν τῇ ἐκεχειρίᾳ φανερῶς προσεχώρησαν· ἔστι γὰρ ἃ καὶ αὐτὸς ἐνεκάλει τοῖς Ἀθηναίοις παραβαίνειν τὰς σπονδάς.

SECTION 4.123.2
δι’ ὃ καὶ οἱ Μενδαῖοι μᾶλλον ἐτόλμησαν, τήν τε τοῦ Βρασίδου γνώμην ὁρῶντες ἑτοίμην, τεκμαιρόμενοι καὶ ἀπὸ τῆς Σκιώνης ὅτι οὐ προυδίδου, καὶ ἅμα τῶν πρασσόντων σφίσιν ὀλίγων τε ὄντων καὶ ὡς τότε ἐμέλλησαν οὐκέτι ἀνέντων, ἀλλὰ περὶ σφίσιν αὐτοῖς φοβουμένων τὸ κατάδηλον καὶ καταβιασαμένων παρὰ γνώμην τοὺς πολλούς.

SECTION 4.123.3
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι εὐθὺς πυθόμενοι, πολλῷ ἔτι μᾶλλον ὀργισθέντες παρεσκευάζοντο ἐπ᾽ ἀμφοτέρας τὰς πόλεις.

SECTION 4.123.4
καὶ Βρασίδας προσδεχόμενος τὸν ἐπίπλουν αὐτῶν ὑπεκκομίζει ἐς Ὄλυνθον τὴν Χαλκιδικὴν παῖδας καὶ γυναῖκας τῶν Σκιωναίων καὶ Μενδαίων, καὶ τῶν Πελοποννησίων αὐτοῖς πεντακοσίους ὁπλίτας διέπεμψε καὶ πελταστὰς τριακοσίους Χαλκιδέων, ἄρχοντά τε τῶν ἁπάντων Πολυδαμίδαν. καὶ οἱ μὲν τὰ περὶ σφᾶς αὐτούς, ὡς ἐν τάχει παρεσομένων τῶν Ἀθηναίων, κοινῇ ηὐτρεπίζοντο.

CHAPTER 4.124

SECTION 4.124.1
Βρασίδας δὲ καὶ Περδίκκας ἐν τούτῳ στρατεύουσιν ἅμα ἐπὶ Ἀρραβαῖον τὸ δεύτερον ἐς Λύγκον. καὶ ἦγον ὁ μὲν ὧν ἐκράτει Μακεδόνων τὴν δύναμιν καὶ τῶν ἐνοικούντων Ἑλλήνων ὁπλίτας, ὁ δὲ πρὸς τοῖς αὐτοῦ περιλοίποις τῶν Πελοποννησίων Χαλκιδέας καὶ Ἀκανθίους καὶ τῶν ἄλλων κατὰ δύναμιν ἑκάστων. ξύμπαν δὲ τὸ ὁπλιτικὸν τῶν Ἑλλήνων τρισχίλιοι μάλιστα, ἱππῆς δ’ οἱ πάντες ἠκολούθουν Μακεδόνων ξὺν Χαλκιδεῦσιν ὀλίγου ἐς χιλίους, καὶ ἄλλος ὅμιλος τῶν βαρβάρων πολύς.

SECTION 4.124.2
ἐσβαλόντες δὲ ἐς τὴν Ἀρραβαίου καὶ εὑρόντες ἀντεστρατοπεδευμένους αὑτοῖς τοὺς Λυγκηστὰς ἀντεκαθέζοντο καὶ αὐτοί.

SECTION 4.124.3
καὶ ἐχόντων τῶν μὲν πεζῶν λόφον ἑκατέρωθεν, πεδίου δὲ τοῦ μέσου ὄντος, οἱ ἱππῆς ἐς αὐτὸ καταδραμόντες ἱππομάχησαν πρῶτα ἀμφοτέρων, ἔπειτα δὲ καὶ ὁ Βρασίδας καὶ ὁ Περδίκκας, προελθόντων προτέρων ἀπὸ τοῦ λόφου μετὰ τῶν ἱππέων τῶν Λυγκηστῶν ὁπλιτῶν καὶ ἑτοίμων ὄντων μάχεσθαι, ἀντεπαγαγόντες καὶ αὐτοὶ ξυνέβαλον καὶ ἔτρεψαν τοὺς Λυγκηστάς, καὶ πολλοὺς μὲν διέφθειραν, οἱ δὲ λοιποὶ διαφυγόντες πρὸς τὰ μετέωρα ἡσύχαζον.

SECTION 4.124.4
μετὰ δὲ τοῦτο τροπαῖον στήσαντες δύο μὲν ἢ τρεῖς ἡμέρας ἐπέσχον, τοὺς Ἰλλυριοὺς μένοντες, οἳ ἔτυχον τῷ Περδίκκᾳ μισθοῦ μέλλοντες ἥξειν· ἔπειτα ὁ Περδίκκας ἐβούλετο προϊέναι ἐπὶ τὰς τοῦ Ἀρραβαίου κώμας καὶ μὴ καθῆσθαι, Βρασίδας δὲ τῆς τε Μένδης περιορώμενος, μὴ τῶν Ἀθηναίων πρότερον ἐπιπλευσάντων τι πάθῃ, καὶ ἅμα τῶν Ἰλλυριῶν οὐ παρόντων, οὐ πρόθυμος ἦν, ἀλλὰ ἀναχωρεῖν μᾶλλον.

CHAPTER 4.125

SECTION 4.125.1
καὶ ἐν τούτῳ διαφερομένων αὐτῶν ἠγγέλθη ὅτι οἱ Ἰλλυριοὶ μετ’ Ἀρραβαίου προδόντες Περδίκκαν γεγένηνται· ὥστε ἤδη ἀμφοτέροις μὲν δοκοῦν ἀναχωρεῖν διὰ τὸ δέος αὐτῶν ὄντων ἀνθρώπων μαχίμων, κυρωθὲν δὲ οὐδὲν ἐκ τῆς διαφορᾶς ὁπηνίκα χρὴ ὁρμᾶσθαι, νυκτός τε ἐπιγενομένης, οἱ μὲν Μακεδόνες καὶ τὸ πλῆθος τῶν βαρβάρων εὐθὺς φοβηθέντες, ὅπερ φιλεῖ μεγάλα στρατόπεδα ἀσαφῶς ἐκπλήγνυσθαι, καὶ νομίσαντες πολλαπλασίους μὲν ἢ ἦλθον ἐπιέναι, ὅσον δὲ οὔπω παρεῖναι, καταστάντες ἐς αἰφνίδιον φυγὴν ἐχώρουν ἐπ’ οἴκου, καὶ τὸν Περδίκκαν τὸ πρῶτον οὐκ αἰσθανόμενον, ὡς ἔγνω, ἠνάγκασαν πρὶν τὸν Βρασίδαν ἰδεῖν (ἄπωθεν γὰρ πολὺ ἀλλήλων ἐστρατοπεδεύοντο) προαπελθεῖν.

SECTION 4.125.2
Βρασίδας δὲ ἅμα τῇ ἕῳ ὡς εἶδε τοὺς Μακεδόνας προκεχωρηκότας τούς τε Ἰλλυριοὺς καὶ τὸν Ἀρραβαῖον μέλλοντας ἐπιέναι, ξυναγαγὼν καὶ αὐτὸς ἐς τετράγωνον τάξιν τοὺς ὁπλίτας καὶ τὸν ψιλὸν ὅμιλον ἐς μέσον λαβὼν διενοεῖτο ἀναχωρεῖν.

SECTION 4.125.3
ἐκδρόμους δέ, εἴ πῃ προσβάλλοιεν αὐτοῖς, ἔταξε τοὺς νεωτάτους, καὶ αὐτὸς λογάδας ἔχων τριακοσίους τελευταῖος γνώμην εἶχεν ὑποχωρῶν τοῖς τῶν ἐναντίων πρώτοις προσκεισομένοις ἀνθιστάμενος ἀμύνεσθαι.

SECTION 4.125.4
καὶ πρὶν τοὺς πολεμίους ἐγγὺς εἶναι, ὡς διὰ ταχέων παρεκελεύσατο τοῖς στρατιώταις τοιάδε.

CHAPTER 4.126

SECTION 4.126.1
‘εἰ μὲν μὴ ὑπώπτευον, ἄνδρες Πελοποννήσιοι, ὑμᾶς τῷ τε μεμονῶσθαι καὶ ὅτι βάρβαροι οἱ ἐπιόντες καὶ πολλοὶ ἔκπληξιν ἔχειν, οὐκ ἂν ὁμοίως διδαχὴν ἅμα τῇ παρακελεύσει ἐποιούμην· νῦν δὲ πρὸς μὲν τὴν ἀπόλειψιν τῶν ἡμετέρων καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἐναντίων βραχεῖ ὑπομνήματι καὶ παραινέσει τὰ μέγιστα πειράσομαι πείθειν.

SECTION 4.126.2
ἀγαθοῖς γὰρ εἶναι ὑμῖν προσήκει τὰ πολέμια οὐ διὰ ξυμμάχων παρουσίαν ἑκάστοτε, ἀλλὰ δι’ οἰκείαν ἀρετήν, καὶ μηδὲν πλῆθος πεφοβῆσθαι ἑτέρων, οἵ γε μηδὲ ἀπὸ πολιτειῶν τοιούτων ἥκετε, ἐν αἷς οὐ πολλοὶ ὀλίγων ἄρχουσιν, ἀλλὰ πλεόνων μᾶλλον ἐλάσσους, οὐκ ἄλλῳ τινὶ κτησάμενοι τὴν δυναστείαν ἢ τῷ μαχόμενοι κρατεῖν.

SECTION 4.126.3
βαρβάρους δὲ οὓς νῦν ἀπειρίᾳ δέδιτε μαθεῖν χρή, ἐξ ὧν τε προηγώνισθε τοῖς Μακεδόσιν αὐτῶν καὶ ἀφ’ ὧν ἐγὼ εἰκάζω τε καὶ ἄλλων ἀκοῇ ἐπίσταμαι, οὐ δεινοὺς ἐσομένους.

SECTION 4.126.4
καὶ γὰρ ὅσα μὲν τῷ ὄντι ἀσθενῆ ὄντα τῶν πολεμίων δόκησιν ἔχει ἰσχύος, διδαχὴ ἀληθὴς προσγενομένη περὶ αὐτῶν ἐθάρσυνε μᾶλλον τοὺς ἀμυνομένους· οἷς δὲ βεβαίως τι πρόσεστιν ἀγαθόν, μὴ προειδώς τις ἂν αὐτοῖς τολμηρότερον προσφέροιτο.

SECTION 4.126.5
οὗτοι δὲ τὴν μέλλησιν μὲν ἔχουσι τοῖς ἀπείροις φοβεράν· καὶ γὰρ πλήθει ὄψεως δεινοὶ καὶ βοῆς μεγέθει ἀφόρητοι, ἥ τε διὰ κενῆς ἐπανάσεισις τῶν ὅπλων ἔχει τινὰ δήλωσιν ἀπειλῆς. προσμεῖξαι δὲ τοῖς ὑπομένουσιν αὐτὰ οὐχ ὁμοῖοι· οὔτε γὰρ τάξιν ἔχοντες αἰσχυνθεῖεν ἂν λιπεῖν τινὰ χώραν βιαζόμενοι ἥ τε φυγὴ καὶ ἡ ἔφοδος αὐτῶν ἴσην ἔχουσα δόξαν τοῦ καλοῦ ἀνεξέλεγκτον καὶ τὸ ἀνδρεῖον ἔχει (αὐτοκράτωρ δὲ μάχη μάλιστ’ ἂν καὶ πρόφασιν τοῦ σῴζεσθαί τινι πρεπόντως πορίσειε), τοῦ τε ἐς χεῖρας ἐλθεῖν πιστότερον τὸ ἐκφοβῆσαι ὑμᾶς ἀκινδύνως ἡγοῦνται· ἐκείνῳ γὰρ ἂν πρὸ τούτου ἐχρῶντο.

SECTION 4.126.6
σαφῶς τε πᾶν τὸ προϋπάρχον δεινὸν ἀπ’ αὐτῶν ὁρᾶτε ἔργῳ μὲν βραχὺ ὄν, ὄψει δὲ καὶ ἀκοῇ κατασπέρχον. ὃ ὑπομείναντες ἐπιφερόμενον καί, ὅταν καιρὸς ᾖ, κόσμῳ καὶ τάξει αὖθις ὑπαγαγόντες, ἔς τε τὸ ἀσφαλὲς θᾶσσον ἀφίζεσθε καὶ γνώσεσθε τὸ λοιπὸν ὅτι οἱ τοιοῦτοι ὄχλοι τοῖς μὲν τὴν πρώτην ἔφοδον δεξαμένοις ἄπωθεν ἀπειλαῖς τὸ ἀνδρεῖον μελλήσει ἐπικομποῦσιν, οἳ δ’ ἂν εἴξωσιν αὐτοῖς, κατὰ πόδας τὸ εὔψυχον ἐν τῷ ἀσφαλεῖ ὀξεῖς ἐνδείκνυνται.’

CHAPTER 4.127

SECTION 4.127.1
τοιαῦτα ὁ Βρασίδας παραινέσας ὑπῆγε τὸ στράτευμα. οἱ δὲ βάρβαροι ἰδόντες πολλῇ βοῇ καὶ θορύβῳ προσέκειντο, νομίσαντες φεύγειν τε αὐτὸν καὶ καταλαβόντες διαφθερεῖν.

SECTION 4.127.2
καὶ ὡς αὐτοῖς αἵ τε ἐκδρομαὶ ὅπῃ προσπίπτοιεν ἀπήντων καὶ αὐτὸς ἔχων τοὺς λογάδας ἐπικειμένους ὑφίστατο, τῇ τε πρώτῃ ὁρμῇ παρὰ γνώμην ἀντέστησαν καὶ τὸ λοιπὸν ἐπιφερομένους μὲν δεχόμενοι ἠμύνοντο, ἡσυχαζόντων δὲ αὐτοὶ ὑπεχώρουν, τότε δὴ τῶν μετὰ τοῦ Βρασίδου Ἑλλήνων ἐν τῇ εὐρυχωρίᾳ οἱ πολλοὶ τῶν βαρβάρων ἀπέσχοντο, μέρος δέ τι καταλιπόντες αὐτοῖς ἐπακολουθοῦν προσβάλλειν, οἱ λοιποὶ χωρήσαντες δρόμῳ ἐπί τε τοὺς φεύγοντας τῶν Μακεδόνων οἷς ἐντύχοιεν ἔκτεινον καὶ τὴν ἐσβολήν, ἥ ἐστι μεταξὺ δυοῖν λόφοιν στενὴ ἐς τὴν Ἀρραβαίου, φθάσαντες προκατέλαβον, εἰδότες οὐκ οὖσαν ἄλλην τῷ Βρασίδᾳ ἀναχώρησιν. καὶ προσιόντος αὐτοῦ ἐς αὐτὸ ἤδη τὸ ἄπορον τῆς ὁδοῦ κυκλοῦνται ὡς ἀποληψόμενοι.

CHAPTER 4.128

SECTION 4.128.1
ὁ δὲ γνοὺς προεῖπε τοῖς μεθ’ αὑτοῦ τριακοσίοις, ὃν ᾤετο μᾶλλον ἂν ἑλεῖν τῶν λόφων, χωρήσαντας πρὸς αὐτὸν δρόμῳ, ὡς τάχιστα ἕκαστος δύναται, ἄνευ τάξεως, πειρᾶσαι ἀπ᾽ αὐτοῦ ἐκκροῦσαι τοὺς ἤδη ἐπόντας βαρβάρους, πρὶν καὶ τὴν πλέονα κύκλωσιν σφῶν αὐτόσε προσμεῖξαι.

SECTION 4.128.2
καὶ οἱ μὲν προσπεσόντες ἐκράτησάν τε τῶν ἐπὶ τοῦ λόφου, καὶ ἡ πλείων ἤδη στρατιὰ τῶν Ἑλλήνων ῥᾷον πρὸς αὐτὸν ἐπορεύοντο· οἱ γὰρ βάρβαροι καὶ ἐφοβήθησαν, τῆς τροπῆς αὐτοῖς ἐνταῦθα γενομένης σφῶν ἀπὸ τοῦ μετεώρου,καὶ ἐς τὸ πλέον οὐκέτ’ ἐπηκολούθουν, νομίζοντες καὶ ἐν μεθορίοις εἶναι αὐτοὺς ἤδη καὶ διαπεφευγέναι.

SECTION 4.128.3
Βρασίδας δὲ ὡς ἀντελάβετο τῶν μετεώρων, κατὰ ἀσφάλειαν μᾶλλον ἰὼν αὐθημερὸν ἀφικνεῖται ἐς Ἄρνισαν πρῶτον τῆς Περδίκκου ἀρχῆς.

SECTION 4.128.4
καὶ αὐτοὶ ὀργιζόμενοι οἱ στρατιῶται τῇ προαναχωρήσει τῶν Μακεδόνων, ὅσοις ἐνέτυχον κατὰ τὴν ὁδὸν ζεύγεσιν αὐτῶν βοεικοῖς ἢ εἴ τινι σκεύει ἐκπεπτωκότι, οἷα ἐν νυκτερινῇ καὶ φοβερᾷ ἀναχωρήσει εἰκὸς ἦν ξυμβῆναι, τὰ μὲν ὑπολύοντες κατέκοπτον, τῶν δὲ οἰκείωσιν ἐποιοῦντο.

SECTION 4.128.5
ἀπὸ τούτου τε πρῶτον Περδίκκας Βρασίδαν τε πολέμιον ἐνόμισε καὶ ἐς τὸ λοιπὸν Πελοποννησίων τῇ μὲν γνώμῃ δι’ Ἀθηναίους οὐ ξύνηθες μῖσος εἶχε, τῶν δὲ ἀναγκαίων ξυμφόρων διαναστὰς ἔπρασσεν ὅτῳ τρόπῳ τάχιστα τοῖς μὲν ξυμβήσεται, τῶν δὲ ἀπαλλάξεται.

CHAPTER 4.129

SECTION 4.129.1
Βρασίδας δὲ ἀναχωρήσας ἐκ Μακεδονίας ἐς Τορώνην καταλαμβάνει Ἀθηναίους Μένδην ἤδη ἔχοντας, καὶ αὐτοῦ ἡσυχάζων ἐς μὲν τὴν Παλλήνην ἀδύνατος ἤδη ἐνόμιζεν εἶναι διαβὰς τιμωρεῖν, τὴν δὲ Τορώνην ἐν φυλακῇ εἶχεν.

SECTION 4.129.2
ὑπὸ γὰρ τὸν αὐτὸν χρόνον τοῖς ἐν τῇ Λύγκῳ ἐξέπλευσαν ἐπί τε τὴν Μένδην καὶ τὴν Σκιώνην οἱ Ἀθηναῖοι, ὥσπερ παρεσκευάζοντο, ναυσὶ μὲν πεντήκοντα, ὧν ἦσαν δέκα Χῖαι, ὁπλίταις δὲ χιλίοις ἑαυτῶν καὶ τοξόταις ἑξακοσίοις καὶ Θρᾳξὶ μισθωτοῖς χιλίοις καὶ ἄλλοις τῶν αὐτόθεν ξυμμάχων πελτασταῖς· ἐστρατήγει δὲ Νικίας ὁ Νικηράτου καὶ Νικόστρατος ὁ Διειτρέφους.

SECTION 4.129.3
ἄραντες δὲ ἐκ Ποτειδαίας ταῖς ναυσὶ καὶ σχόντες κατὰ τὸ Ποσειδώνιον ἐχώρουν ἐς τοὺς Μενδαίους. οἱ δὲ αὐτοί τε καὶ Σκιωναίων τριακόσιοι βεβοηθηκότες Πελοποννησίων τε οἱ ἐπίκουροι, ξύμπαντες [δὲ] ἑπτακόσιοι ὁπλῖται, καὶ Πολυδαμίδας ὁ ἄρχων αὐτῶν, ἔτυχον ἐξεστρατοπεδευμένοι ἔξω τῆς πόλεως ἐπὶ λόφου καρτεροῦ.

SECTION 4.129.4
καὶ αὐτοῖς Νικίας μὲν Μεθωναίους τε ἔχων εἴκοσι καὶ ἑκατὸν ψιλοὺς καὶ λογάδας τῶν Ἀθηναίων ὁπλιτῶν ἑξήκοντα καὶ τοὺς τοξότας ἅπαντας κατὰ ἀτραπόν τινα τοῦ λόφου πειρώμενος προσβῆναι καὶ τραυματιζόμενος ὑπ’ αὐτῶν οὐκ ἐδυνήθη βιάσασθαι· Νικόστρατος δὲ ἄλλῃ ἐφόδῳ ἐκ πλέονος παντὶ τῷ ἄλλῳ στρατοπέδῳ ἐπιὼν τῷ λόφῳ ὄντι δυσπροσβάτῳ καὶ πάνυ ἐθορυβήθη, καὶ ἐς ὀλίγον ἀφίκετο πᾶν τὸ στράτευμα τῶν Ἀθηναίων νικηθῆναι.

SECTION 4.129.5
καὶ ταύτῃ μὲν τῇ ἡμέρᾳ, ὡς οὐκ ἐνέδοσαν οἱ Μενδαῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, οἱ Ἀθηναῖοι ἀναχωρήσαντες ἐστρατοπεδεύσαντο, καὶ οἱ Μενδαῖοι νυκτὸς ἐπελθούσης ἐς τὴν πόλιν ἀπῆλθον.

CHAPTER 4.130

SECTION 4.130.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι περιπλεύσαντες ἐς τὸ πρὸς Σκιώνης τό τε προάστειον εἷλον καὶ τὴν ἡμέραν ἅπασαν ἐδῄουν τὴν γῆν οὐδενὸς ἐπεξιόντος (ἦν γάρ τι καὶ στασιασμοῦ ἐν τῇ πόλει), οἱ δὲ τριακόσιοι τῶν Σκιωναίων τῆς ἐπιούσης νυκτὸς ἀπεχώρησαν ἐπ’ οἴκου.

SECTION 4.130.2
καὶ τῇ ἐπιγιγνομένῃ ἡμέρᾳ Νικίας μὲν τῷ ἡμίσει τοῦ στρατοῦ προϊὼν ἅμα ἐς τὰ μεθόρια τῶν Σκιωναίων τὴν γῆν ἐδῄου, Νικόστρατος δὲ τοῖς λοιποῖς κατὰ τὰς ἄνω πύλας, ᾗ ἐπὶ Ποτειδαίας ἔρχονται, προσεκάθητο τῇ πόλει.

SECTION 4.130.3
ὁ δὲ Πολυδαμίδας (ἔτυχε γὰρ ταύτῃ τοῖς Μενδαίοις καὶ ἐπικούροις ἐντὸς τοῦ τείχους τὰ ὅπλα κείμενα) διατάσσει τε ὡς ἐς μάχην καὶ παρῄνει τοῖς Μενδαίοις ἐπεξιέναι.

SECTION 4.130.4
καί τινος αὐτῷ τῶν ἀπὸ τοῦ δήμου ἀντειπόντος κατὰ τὸ στασιωτικὸν ὅτι οὐκ ἐπέξεισιν οὐδὲ δέοιτο πολεμεῖν, καὶ ὡς ἀντεῖπεν ἐπισπασθέντος τε τῇ χειρὶ ὑπ’ αὐτοῦ καὶ θορυβηθέντος, ὁ δῆμος εὐθὺς ἀναλαβὼν τὰ ὅπλα περιοργὴς ἐχώρει ἐπί τε Πελοποννησίους καὶ τοὺς τὰ ἐναντία σφίσι μετ’ αὐτῶν πράξαντας.

SECTION 4.130.5
καὶ προσπεσόντες τρέπουσιν ἅμα μὲν μάχῃ αἰφνιδίῳ, ἅμα δὲ τοῖς Ἀθηναίοις τῶν πυλῶν ἀνοιγομένων φοβηθέντων· ᾠήθησαν γὰρ ἀπὸ προειρημένου τινὸς αὐτοῖς τὴν ἐπιχείρησιν γενέσθαι.

SECTION 4.130.6
καὶ οἱ μὲν ἐς τὴν ἀκρόπολιν, ὅσοι μὴ αὐτίκα διεφθάρησαν, κατέφυγον, ἥνπερ καὶ τὸ πρότερον αὐτοὶ εἶχον· οἱ δὲ Ἀθηναῖοι (ἤδη γὰρ καὶ ὁ Νικίας ἐπαναστρέψας πρὸς τῇ πόλει ἦν) ἐσπεσόντες ἐς τὴν Μένδην πόλιν, ἅτε οὐκ ἀπὸ ξυμβάσεως ἀνοιχθεῖσαν, ἁπάσῃ τῇ στρατιᾷ ὡς κατὰ κράτος ἑλόντες διήρπασαν, καὶ μόλις οἱ στρατηγοὶ κατέσχον ὥστε μὴ καὶ τοὺς ἀνθρώπους διαφθείρεσθαι.

SECTION 4.130.7
καὶ τοὺς μὲν Μενδαίους μετὰ ταῦτα πολιτεύειν ἐκέλευον ὥσπερ εἰώθεσαν, αὐτοὺς κρίναντας ἐν σφίσιν αὐτοῖς εἴ τινας ἡγοῦνται αἰτίους εἶναι τῆς ἀποστάσεως· τοὺς δ’ ἐν τῇ ἀκροπόλει ἀπετείχισαν ἑκατέρωθεν τείχει ἐς θάλασσαν καὶ φυλακὴν ἐπικαθίσταντο. ἐπειδὴ δὲ τὰ περὶ τὴν Μένδην κατέσχον, ἐπὶ τὴν Σκιώνην ἐχώρουν.

CHAPTER 4.131

SECTION 4.131.1
οἱ δὲ ἀντεπεξελθόντες αὐτοὶ καὶ Πελοποννήσιοι ἱδρύθησαν ἐπὶ λόφου καρτεροῦ πρὸ τῆς πόλεως, ὃν εἰ μὴ ἕλοιεν οἱ ἐναντίοι, οὐκ ἐγίγνετο σφῶν περιτείχισις.

SECTION 4.131.2
προσβαλόντες δ’ αὐτῷ κατὰ κράτος οἱ Ἀθηναῖοι καὶ μάχῃ ἐκκρούσαντες τοὺς ἐπόντας ἐστρατοπεδεύσαντό τε καὶ ἐς τὸν περιτειχισμὸν τροπαῖον στήσαντες παρεσκευάζοντο.

SECTION 4.131.3
καὶ αὐτῶν οὐ πολὺ ὕστερον ἤδη ἐν ἔργῳ ὄντων οἱ ἐκ τῆς ἀκροπόλεως ἐν τῇ Μένδῃ πολιορκούμενοι ἐπίκουροι βιασάμενοι παρὰ θάλασσαν τὴν φυλακὴν νυκτὸς ἀφικνοῦνται, καὶ διαφυγόντες οἱ πλεῖστοι τὸ ἐπὶ τῇ Σκιώνῃ στρατόπεδον ἐσῆλθον ἐς αὐτήν.

CHAPTER 4.132

SECTION 4.132.1
περιτειχιζομένης δὲ τῆς Σκιώνης Περδίκκας τοῖς τῶν Ἀθηναίων στρατηγοῖς ἐπικηρυκευσάμενος ὁμολογίαν ποιεῖται πρὸς τοὺς Ἀθηναίους διὰ τὴν τοῦ Βρασίδου ἔχθραν περὶ τῆς ἐκ τῆς Λύγκου ἀναχωρήσεως, εὐθὺς τότε ἀρξάμενος πράσσειν.

SECTION 4.132.2
καὶ (ἐτύγχανε γὰρ τότε Ἰσχαγόρας ὁ Λακεδαιμόνιος στρατιὰν μέλλων πεζῇ πορεύσειν ὡς Βρασίδαν) ὁ [δὲ] Περδίκκας, ἅμα μὲν κελεύοντος τοῦ Νικίου, ἐπειδὴ ξυνεβεβήκει, ἔνδηλόν τι ποιεῖν τοῖς Ἀθηναίοις βεβαιότητος πέρι, ἅμα δ’ αὐτὸς οὐκέτι βουλόμενος Πελοποννησίους ἐς τὴν αὑτοῦ ἀφικνεῖσθαι, παρασκευάσας τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ ξένους,χρώμενος αἰεὶ τοῖς πρώτοις, διεκώλυσε τὸ στράτευμα καὶ τὴν παρασκευήν, ὥστε μηδὲ πειρᾶσθαι Θεσσαλῶν.

SECTION 4.132.3
Ἰσχαγόρας μέντοι καὶ Ἀμεινίας καὶ Ἀριστεὺς αὐτοί τε ὡς Βρασίδαν ἀφίκοντο, ἐπιδεῖν πεμψάντων Λακεδαιμονίων τὰ πράγματα, καὶ τῶν ἡβώντων αὐτῶν παρανόμως ἄνδρας ἐξῆγον ἐκ Σπάρτης, ὥστε τῶν πόλεων ἄρχοντας καθιστάναι καὶ μὴ τοῖς ἐντυχοῦσιν ἐπιτρέπειν. καὶ Κλεαρίδαν μὲν τὸν Κλεωνύμου καθίστησιν ἐν Ἀμφιπόλει, Πασιτελίδαν δὲ τὸν Ἡγησάνδρου ἐν Τορώνῃ.

CHAPTER 4.133

SECTION 4.133.1
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει Θηβαῖοι Θεσπιῶν τεῖχος περιεῖλον ἐπικαλέσαντες ἀττικισμόν, βουλόμενοι μὲν καὶ αἰεί, παρεσχηκὸς δὲ ῥᾷον ἐπειδὴ καὶ ἐν τῇ πρὸς Ἀθηναίους μάχῃ ὅτι ἦν αὐτῶν ἄνθος ἀπωλώλει.

SECTION 4.133.2
καὶ ὁ νεὼς τῆς Ἥρας τοῦ αὐτοῦ θέρους ἐν Ἄργει κατεκαύθη, Χρυσίδος τῆς ἱερείας λύχνον τινὰ θείσης ἡμμένον πρὸς τὰ στέμματα καὶ ἐπικαταδαρθούσης, ὥστε ἔλαθεν ἁφθέντα πάντα καὶ καταφλεχθέντα.

SECTION 4.133.3
καὶ ἡ Χρυσὶς μὲν εὐθὺς τῆς νυκτὸς δείσασα τοὺς Ἀργείους ἐς Φλειοῦντα φεύγει· οἱ δὲ ἄλλην ἱέρειαν ἐκ τοῦ νόμου τοῦ προκειμένου κατεστήσαντο Φαεινίδα ὄνομα. ἔτη δὲ ἡ Χρυσὶς τοῦ πολέμου τοῦδε ἐπέλαβεν ὀκτὼ καὶ ἔνατον ἐκ μέσου, ὅτε ἐπεφεύγει.

SECTION 4.133.4
καὶ ἡ Σκιώνη τοῦ θέρους ἤδη τελευτῶντος περιετετείχιστό τε παντελῶς, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐπ’ αὐτῇ φυλακὴν καταλιπόντες ἀνεχώρησαν τῷ ἄλλῳ στρατῷ.

CHAPTER 4.134

SECTION 4.134.1
ἐν δὲ τῷ ἐπιόντι χειμῶνι τὰ μὲν Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων ἡσύχαζε διὰ τὴν ἐκεχειρίαν, Μαντινῆς δὲ καὶ Τεγεᾶται καὶ οἱ ξύμμαχοι ἑκατέρων ξυνέβαλον ἐν Λαοδοκείῳ τῆς Ὀρεσθίδος, καὶ νίκη ἀμφιδήριτος ἐγένετο· κέρας γὰρ ἑκάτεροι τρέψαντες τὸ καθ’ αὑτοὺς τροπαῖά τε ἀμφότεροι ἔστησαν καὶ σκῦλα ἐς Δελφοὺς ἀπέπεμψαν.

SECTION 4.134.2
διαφθαρέντων μέντοι πολλῶν ἑκατέροις καὶ ἀγχωμάλου τῆς μάχης γενομένης καὶ ἀφελομένης νυκτὸς τὸ ἔργον οἱ Τεγεᾶται μὲν ἐπηυλίσαντό τε καὶ εὐθὺς ἔστησαν τροπαῖον, Μαντινῆς δὲ ἀπεχώρησάν τε ἐς Βουκολιῶνα καὶ ὕστερον ἀντέστησαν.

CHAPTER 4.135

SECTION 4.135.1
ἀπεπείρασε δὲ τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος καὶ ὁ Βρασίδας τελευτῶντος καὶ πρὸς ἔαρ ἤδη Ποτειδαίας. προσελθὼν γὰρ νυκτὸς καὶ κλίμακα προσθεὶς μέχρι μὲν τούτου ἔλαθεν· τοῦ γὰρ κώδωνος παρενεχθέντος οὕτως ἐς τὸ διάκενον, πρὶν ἐπανελθεῖν τὸν παραδιδόντα αὐτόν, ἡ πρόσθεσις ἐγένετο· ἔπειτα μέντοι εὐθὺς αἰσθομένων, πρὶν προσβῆναι, ἀπήγαγε πάλιν κατὰ τάχος τὴν στρατιὰν καὶ οὐκ ἀνέμεινεν ἡμέραν γενέσθαι.

SECTION 4.135.2
καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ ἔνατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

### Book 5

CHAPTER 5.1

SECTION 5.1.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους αἱ μὲν ἐνιαύσιοι σπονδαὶ διελέλυντο μέχρι Πυθίων, καὶ ἐν τῇ ἐκεχειρίᾳ Ἀθηναῖοι Δηλίους ἀνέστησαν ἐκ Δήλου, ἡγησάμενοι κατὰ παλαιάν τινα αἰτίαν οὐ καθαροὺς ὄντας ἱερῶσθαι, καὶ ἅμα ἐλλιπὲς σφίσιν εἶναι τοῦτο τῆς καθάρσεως, ᾗ πρότερόν μοι δεδήλωται ὡς ἀνελόντες τὰς θήκας τῶν τεθνεώτων ὀρθῶς ἐνόμισαν ποιῆσαι. καὶ οἱ μὲν Δήλιοι Ἀτραμύττιον Φαρνάκου δόντος αὐτοῖς ἐν τῇ Ἀσίᾳ ᾤκησαν, οὕτως ὡς ἕκαστος ὥρμητο.

CHAPTER 5.2

SECTION 5.2.1
Κλέων δὲ Ἀθηναίους πείσας ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης χωρία ἐξέπλευσε μετὰ τὴν ἐκεχειρίαν, Ἀθηναίων μὲν ὁπλίτας ἔχων διακοσίους καὶ χιλίους καὶ ἱππέας τριακοσίους, τῶν δὲ ξυμμάχων πλείους, ναῦς δὲ τριάκοντα.

SECTION 5.2.2
σχὼν δὲ ἐς Σκιώνην πρῶτον ἔτι πολιορκουμένην καὶ προσλαβὼν αὐτόθεν ὁπλίτας τῶν φρουρῶν, κατέπλευσεν ἐς τὸν Κωφὸν λιμένα τῶν Τορωναίων ἀπέχοντα οὐ πολὺ τῆς πόλεως.

SECTION 5.2.3
ἐκ δ’ αὐτοῦ, αἰσθόμενος ὑπ’ αὐτομόλων ὅτι οὔτε Βρασίδας ἐν τῇ Τορώνῃ οὔτε οἱ ἐνόντες ἀξιόμαχοι εἶεν, τῇ μὲν στρατιᾷ τῇ πεζῇ ἐχώρει ἐς τὴν πόλιν, ναῦς δὲ περιέπεμψε δέκα 〈ἐς 〉 τὸν λιμένα περιπλεῖν.

SECTION 5.2.4
καὶ πρὸς τὸ περιτείχισμα πρῶτον ἀφικνεῖται, ὃ προσπεριέβαλε τῇ πόλει ὁ Βρασίδας ἐντὸς βουλόμενος ποιῆσαι τὸ προάστειον, καὶ διελὼν τοῦ παλαιοῦ τείχους μίαν αὐτὴν ἐποίησε πόλιν.

CHAPTER 5.3

SECTION 5.3.1
βοηθήσαντες δὲ ἐς αὐτὸ Πασιτελίδας τε ὁ Λακεδαιμόνιος ἄρχων καὶ ἡ παροῦσα φυλακὴ προσβαλόντων τῶν Ἀθηναίων ἠμύνοντο. καὶ ὡς ἐβιάζοντο καὶ αἱ νῆες ἅμα περιέπλεον 〈αἱ〉 ἐς τὸν λιμένα περιπεμφθεῖσαι, δείσας ὁ Πασιτελίδας μὴ αἵ τε νῆες φθάσωσι λαβοῦσαι ἐρῆμον τὴν πόλιν καὶ τοῦ τειχίσματος ἁλισκομένου ἐγκαταληφθῇ, ἀπολιπὼν αὐτὸ δρόμῳ ἐχώρει ἐς τὴν πόλιν.

SECTION 5.3.2
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι φθάνουσιν οἵ τε ἀπὸ τῶν νεῶν ἑλόντες τὴν Τορώνην καὶ ὁ πεζὸς ἐπισπόμενος αὐτοβοεὶ κατὰ τὸ διῃρημένον τοῦ παλαιοῦ τείχους ξυνεσπεσών. καὶ τοὺς μὲν ἀπέκτειναν τῶν Πελοποννησίων καὶ Τορωναίων εὐθὺς ἐν χερσί, τοὺς δὲ ζῶντας ἔλαβον, καὶ Πασιτελίδαν τὸν ἄρχοντα.

SECTION 5.3.3
Βρασίδας δὲ ἐβοήθει μὲν τῇ Τορώνῃ, αἰσθόμενος δὲ καθ’ ὁδὸν ἑαλωκυῖαν ἀνεχώρησεν, ἀποσχὼν τεσσαράκοντα μάλιστα σταδίους μὴ φθάσαι ἐλθών.

SECTION 5.3.4
ὁ δὲ Κλέων καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τροπαῖά τε ἔστησαν δύο, τὸ μὲν κατὰ τὸν λιμένα, τὸ δὲ πρὸς τῷ τειχίσματι, καὶ τῶν Τορωναίων γυναῖκας μὲν καὶ παῖδας ἠνδραπόδισαν, αὐτοὺς δὲ καὶ Πελοποννησίους καὶ εἴ τις ἄλλος Χαλκιδέων ἦν, ξύμπαντας ἐς ἑπτακοσίους, ἀπέπεμψαν ἐς τὰς Ἀθήνας· καὶ αὐτοῖς τὸ μὲν Πελοποννήσιον ὕστερον ἐν ταῖς γενομέναις σπονδαῖς ἀπῆλθε, τὸ δὲ ἄλλο ἐκομίσθη ὑπ’ Ὀλυνθίων, ἀνὴρ ἀντ’ ἀνδρὸς λυθείς.

SECTION 5.3.5
εἷλον δὲ καὶ Πάνακτον Ἀθηναίων ἐν μεθορίοις τεῖχος Βοιωτοὶ ὑπὸ τὸν αὐτὸν χρόνον προδοσίᾳ.

SECTION 5.3.6
καὶ ὁ μὲν Κλέων φυλακὴν καταστησάμενος τῆς Τορώνης ἄρας περιέπλει τὸν Ἄθων ὡς ἐπὶ τὴν Ἀμφίπολιν.

CHAPTER 5.4

SECTION 5.4.1
Φαίαξ δὲ ὁ Ἐρασιστράτου τρίτος αὐτὸς Ἀθηναίων πεμπόντων ναυσὶ δύο ἐς Ἰταλίαν καὶ Σικελίαν πρεσβευτὴς ὑπὸ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐξέπλευσεν.

SECTION 5.4.2
Λεοντῖνοι γὰρ ἀπελθόντων Ἀθηναίων ἐκ Σικελίας μετὰ τὴν ξύμβασιν πολίτας τε ἐπεγράψαντο πολλοὺς καὶ ὁ δῆμος τὴν γῆν ἐπενόει ἀναδάσασθαι.

SECTION 5.4.3
οἱ δὲ δυνατοὶ αἰσθόμενοι Συρακοσίους τε ἐπάγονται καὶ ἐκβάλλουσι τὸν δῆμον. καὶ οἱ μὲν ἐπλανήθησαν ὡς ἕκαστοι, οἱ δὲ δυνατοὶ ὁμολογήσαντες Συρακοσίοις καὶ τὴν πόλιν ἐκλιπόντες καὶ ἐρημώσαντες Συρακούσας ἐπὶ πολιτείᾳ ᾤκησαν.

SECTION 5.4.4
καὶ ὕστερον πάλιν αὐτῶν τινὲς διὰ τὸ μὴ ἀρέσκεσθαι ἀπολιπόντες ἐκ τῶν Συρακουσῶν Φωκαίας τε τῆς πόλεώς τι τῆς Λεοντίνων χωρίον καλούμενον καταλαμβάνουσι καὶ Βρικιννίας ὂν ἔρυμα ἐν τῇ Λεοντίνῃ. καὶ τῶν τοῦ δήμου τότε ἐκπεσόντων οἱ πολλοὶ ἦλθον ὡς αὐτούς, καὶ καταστάντες ἐκ τῶν τειχῶν ἐπολέμουν.

SECTION 5.4.5
ἃ πυνθανόμενοι οἱ Ἀθηναῖοι τὸν Φαίακα πέμπουσιν, εἴ πως πείσαντες τοὺς σφίσιν ὄντας αὐτόθι ξυμμάχους καὶ τοὺς ἄλλους, ἢν δύνωνται, Σικελιώτας κοινῇ ὡς Συρακοσίων δύναμιν περιποιουμένων ἐπιστρατεῦσαι, διασώσειαν τὸν δῆμον τῶν Λεοντίνων.

SECTION 5.4.6
ὁ δὲ Φαίαξ ἀφικόμενος τοὺς μὲν Καμαριναίους πείθει καὶ Ἀκραγαντίνους, ἐν δὲ Γέλᾳ ἀντιστάντος αὐτῷ τοῦ πράγματος οὐκέτι ἐπὶ τοὺς ἄλλους ἔρχεται, αἰσθόμενος οὐκ ἂν πείθειν αὐτούς, ἀλλ’ ἀναχωρήσας διὰ τῶν Σικελῶν ἐς Κατάνην καὶ ἅμα ἐν τῇ παρόδῳ καὶ ἐς τὰς Βρικιννίας ἐλθὼν καὶ παραθαρσύνας ἀπέπλει.

CHAPTER 5.5

SECTION 5.5.1
ἐν δὲ τῇ παρακομιδῇ τῇ ἐς τὴν Σικελίαν καὶ πάλιν ἀναχωρήσει καὶ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ τισὶ πόλεσιν ἐχρημάτισε περὶ φιλίας τοῖς Ἀθηναίοις, καὶ Λοκρῶν ἐντυγχάνει τοῖς ἐκ Μεσσήνης ἐποίκοις ἐκπεπτωκόσιν, οἳ μετὰ τὴν τῶν Σικελιωτῶν ὁμολογίαν στασιασάντων Μεσσηνίων καὶ ἐπαγαγομένων τῶν ἑτέρων Λοκροὺς ἔποικοι ἐξεπέμφθησαν, καὶ ἐγένετο Μεσσήνη Λοκρῶν τινὰ χρόνον.

SECTION 5.5.2
τούτοις οὖν ὁ Φαίαξ ἐντυχὼν τοῖς κομιζομένοις οὐκ ἠδίκησεν· ἐγεγένητο γὰρ τοῖς Λοκροῖς πρὸς αὐτὸν ὁμολογία ξυμβάσεως πέρι πρὸς τοὺς Ἀθηναίους.

SECTION 5.5.3
μόνοι γὰρ τῶν ξυμμάχων, ὅτε Σικελιῶται ξυνηλλάσσοντο, οὐκ ἐσπείσαντο Ἀθηναίοις, οὐδ᾽ ἂν τότε, εἰ μὴ αὐτοὺς κατεῖχεν ὁ πρὸς Ἱππωνιᾶς καὶ Μεδμαίους πόλεμος ὁμόρους τε ὄντας καὶ ἀποίκους. καὶ ὁ μὲν Φαίαξ ἐς τὰς Ἀθήνας χρόνῳ ὕστερον ἀφίκετο.

CHAPTER 5.6

SECTION 5.6.1
ὁ δὲ Κλέων ὡς ἀπὸ τῆς Τορώνης τότε περιέπλευσεν ἐπὶ τὴν Ἀμφίπολιν, ὁρμώμενος ἐκ τῆς Ἠιόνος Σταγίρῳ μὲν προσβάλλει Ἀνδρίων ἀποικίᾳ καὶ οὐχ εἷλε, Ἀληψὸν δὲ τὴν Θασίων ἀποικίαν λαμβάνει κατὰ κράτος.

SECTION 5.6.2
καὶ πέμψας ὡς Περδίκκαν πρέσβεις, ὅπως παραγένοιτο στρατιᾷ κατὰ τὸ ξυμμαχικόν, καὶ ἐς τὴν Θρᾴκην ἄλλους παρὰ Πολλῆν τὸν Ὀδομάντων βασιλέα, ἄξοντας μισθοῦ Θρᾷκας ὡς πλείστους, αὐτὸς ἡσύχαζε περιμένων ἐν τῇ Ἠιόνι.

SECTION 5.6.3
Βρασίδας δὲ πυνθανόμενος ταῦτα ἀντεκάθητο καὶ αὐτὸς ἐπὶ τῷ Κερδυλίῳ· ἔστι δὲ τὸ χωρίον τοῦτο Ἀργιλίων ἐπὶ μετεώρου πέραν τοῦ ποταμοῦ, οὐ πολὺ ἀπέχον τῆς Ἀμφιπόλεως, καὶ κατεφαίνετο πάντα αὐτόθεν, ὥστε οὐκ ἂν ἔλαθεν αὐτὸν ὁρμώμενος ὁ Κλέων τῷ στρατῷ· ὅπερ προσεδέχετο ποιήσειν αὐτόν, ἐπὶ τὴν Ἀμφίπολιν, ὑπεριδόντα σφῶν τὸ πλῆθος, τῇ παρούσῃ στρατιᾷ ἀναβήσεσθαι.

SECTION 5.6.4
ἅμα δὲ καὶ παρεσκευάζετο Θρᾷκάς τε μισθωτοὺς πεντακοσίους καὶ χιλίους, καὶ τοὺς Ἠδῶνας πάντας παρακαλῶν, πελταστὰς καὶ ἱππέας· καὶ Μυρκινίων καὶ Χαλκιδέων χιλίους πελταστὰς εἶχε πρὸς τοῖς ἐν Ἀμφιπόλει.

SECTION 5.6.5
τὸ δ’ ὁπλιτικὸν ξύμπαν ἡθροίσθη δισχίλιοι μάλιστα καὶ ἱππῆς Ἕλληνες τριακόσιοι. τούτων Βρασίδας μὲν ἔχων ἐπὶ Κερδυλίῳ ἐκάθητο ἐς πεντακοσίους καὶ χιλίους, οἱ δ’ ἄλλοι ἐν Ἀμφιπόλει μετὰ Κλεαρίδου ἐτετάχατο.

CHAPTER 5.7

SECTION 5.7.1
ὁ δὲ Κλέων τέως μὲν ἡσύχαζεν, ἔπειτα ἠναγκάσθη ποιῆσαι ὅπερ ὁ Βρασίδας προσεδέχετο.

SECTION 5.7.2
τῶν γὰρ στρατιωτῶν ἀχθομένων μὲν τῇ ἕδρᾳ, ἀναλογιζομένων δὲ τὴν ἐκείνου ἡγεμονίαν πρὸς οἵαν ἐμπειρίαν καὶ τόλμαν μετὰ οἵας ἀνεπιστημοσύνης καὶ μαλακίας γενήσοιτο καὶ οἴκοθεν ὡς ἄκοντες αὐτῷ ξυνῆλθον, αἰσθόμενος τὸν θροῦν καὶ οὐ βουλόμενος αὐτοὺς διὰ τὸ ἐν τῷ αὐτῷ καθημένους βαρύνεσθαι, ἀναλαβὼν ἦγεν.

SECTION 5.7.3
καὶ ἐχρήσατο τῷ τρόπῳ ᾧπερ καὶ ἐς τὴν Πύλον εὐτυχήσας ἐπίστευσέ τι φρονεῖν· ἐς μάχην μὲν γὰρ οὐδὲ ἤλπισέν οἱ ἐπεξιέναι οὐδένα, κατὰ θέαν δὲ μᾶλλον ἔφη ἀναβαίνειν τοῦ χωρίου, καὶ τὴν μείζω παρασκευὴν περιέμενεν, οὐχ ὡς τῷ ἀσφαλεῖ, ἢν ἀναγκάζηται, περισχήσων, ἀλλ’ ὡς κύκλῳ περιστὰς βίᾳ αἱρήσων τὴν πόλιν.

SECTION 5.7.4
ἐλθών τε καὶ καθίσας ἐπὶ λόφου καρτεροῦ πρὸ τῆς Ἀμφιπόλεως τὸν στρατὸν αὐτὸς ἐθεᾶτο τὸ λιμνῶδες τοῦ Στρυμόνος καὶ τὴν θέσιν τῆς πόλεως ἐπὶ τῇ Θρᾴκῃ ὡς ἔχοι.

SECTION 5.7.5
ἀπιέναι τε ἐνόμιζεν, ὁπόταν βούληται, ἀμαχεί· καὶ γὰρ οὐδὲ ἐφαίνετο οὔτ’ ἐπὶ τοῦ τείχους οὐδεὶς οὔτε κατὰ πύλας ἐξῄει, κεκλῃμέναι τε ἦσαν πᾶσαι. ὥστε καὶ μηχανὰς ὅτι οὐκ ἀνῆλθεν ἔχων, ἁμαρτεῖν ἐδόκει· ἑλεῖν γὰρ ἂν τὴν πόλιν διὰ τὸ ἐρῆμον.

CHAPTER 5.8

SECTION 5.8.1
ὁ δὲ Βρασίδας εὐθὺς ὡς εἶδε κινουμένους τοὺς Ἀθηναίους, καταβὰς καὶ αὐτὸς ἀπὸ τοῦ Κερδυλίου ἐσέρχεται ἐς τὴν Ἀμφίπολιν.

SECTION 5.8.2
καὶ ἐπέξοδον μὲν καὶ ἀντίταξιν οὐκ ἐποιήσατο πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, δεδιὼς τὴν αὑτοῦ παρασκευὴν καὶ νομίζων ὑποδεεστέρους εἶναι, οὐ τῷ πλήθει (ἀντίπαλα γάρ πως ἦν), ἀλλὰ τῷ ἀξιώματι (τῶν γὰρ Ἀθηναίων ὅπερ ἐστράτευε καθαρὸν ἐξῆλθε καὶ Λημνίων καὶ Ἰμβρίων τὸ κράτιστον), τέχνῃ δὲ παρεσκευάζετο ἐπιθησόμενος.

SECTION 5.8.3
εἰ γὰρ δείξειε τοῖς ἐναντίοις τό τε πλῆθος καὶ τὴν ὅπλισιν ἀναγκαίαν οὖσαν τῶν μεθ᾽ ἑαυτοῦ, οὐκ ἂν ἡγεῖτο μᾶλλον περιγενέσθαι ἢ ἄνευ προόψεώς τε αὐτῶν καὶ μὴ ἀπὸ τοῦ ὄντος καταφρονήσεως.

SECTION 5.8.4
ἀπολεξάμενος οὖν αὐτὸς πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ὁπλίτας καὶ τοὺς ἄλλους Κλεαρίδᾳ προστάξας ἐβουλεύετο ἐπιχειρεῖν αἰφνιδίως πρὶν ἀπελθεῖν τοὺς Ἀθηναίους, οὐκ ἂν νομίζων αὐτοὺς ὁμοίως ἀπολαβεῖν αὖθις μεμονωμένους, εἰ τύχοι ἐλθοῦσα αὐτοῖς ἡ βοήθεια.ξυγκαλέσας δὲ τοὺς πάντας στρατιώτας καὶ βουλόμενος παραθαρσῦναί τε καὶ τὴν ἐπίνοιαν φράσαι, ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 5.9

SECTION 5.9.1
‘ἄνδρες Πελοποννήσιοι, ἀπὸ μὲν οἵας χώρας ἥκομεν, ὅτι αἰεὶ διὰ τὸ εὔψυχον ἐλευθέρας, καὶ ὅτι Δωριῆς μέλλετε Ἴωσι μάχεσθαι, ὧν εἰώθατε κρείσσους εἶναι, ἀρκείτω βραχέως δεδηλωμένον·

SECTION 5.9.2
τὴν δὲ ἐπιχείρησιν ᾧ τρόπῳ διανοοῦμαι ποιεῖσθαι, διδάξω, ἵνα μή τῳ τὸ κατ’ ὀλίγον καὶ μὴ ἅπαντας κινδυνεύειν ἐνδεὲς φαινόμενον ἀτολμίαν παράσχῃ.

SECTION 5.9.3
τοὺς γὰρ ἐναντίους εἰκάζω καταφρονήσει τε ἡμῶν καὶ οὐκ ἂν ἐλπίσαντας ὡς ἂν ἐπεξέλθοι τις αὐτοῖς ἐς μάχην ἀναβῆναί τε πρὸς τὸ χωρίον καὶ νῦν ἀτάκτως κατὰ θέαν τετραμμένους ὀλιγωρεῖν.

SECTION 5.9.4
ὅστις δὲ τὰς τοιαύτας ἁμαρτίας τῶν ἐναντίων κάλλιστα ἰδὼν καὶ ἅμα πρὸς τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν τὴν ἐπιχείρησιν ποιεῖται μὴ ἀπὸ τοῦ προφανοῦς μᾶλλον καὶ ἀντιπαραταχθέντος ἢ ἐκ τοῦ πρὸς τὸ παρὸν ξυμφέροντος, πλεῖστ’ ἂν ὀρθοῖτο·

SECTION 5.9.5
καὶ τὰ κλέμματα ταῦτα καλλίστην δόξαν ἔχει ἃ τὸν πολέμιον μάλιστ’ ἄν τις ἀπατήσας τοὺς φίλους μέγιστ’ ἂν ὠφελήσειεν.

SECTION 5.9.6
ἕως οὖν ἔτι ἀπαράσκευοι θαρσοῦσι καὶ τοῦ ὑπαπιέναι πλέον ἢ τοῦ μένοντος, ἐξ ὧν ἐμοὶ φαίνονται, τὴν διάνοιαν ἔχουσιν, ἐν τῷ ἀνειμένῳ αὐτῶν τῆς γνώμης καὶ πρὶν ξυνταθῆναι μᾶλλον τὴν δόξαν, ἐγὼ μὲν ἔχων τοὺς μετ’ ἐμαυτοῦ καὶ φθάσας, ἢν δύνωμαι, προσπεσοῦμαι δρόμῳ κατὰ μέσον τὸ στράτευμα·

SECTION 5.9.7
σὺ δέ, Κλεαρίδα, ὕστερον, ὅταν ἐμὲ ὁρᾷς ἤδη προσκείμενον καὶ κατὰ τὸ εἰκὸς φοβοῦντα αὐτούς, τοὺς μετὰ σεαυτοῦ τούς τ’ Ἀμφιπολίτας καὶ τοὺς ἄλλους ξυμμάχους ἄγων αἰφνιδίως τὰς πύλας ἀνοίξας ἐπεκθεῖν καὶ ἐπείγεσθαι ὡς τάχιστα ξυμμεῖξαι.

SECTION 5.9.8
ἐλπὶς γὰρ μάλιστα αὐτοὺς οὕτω φοβηθῆναι· τὸ γὰρ ἐπιὸν ὕστερον δεινότερον τοῖς πολεμίοις τοῦ παρόντος καὶ μαχομένου.

SECTION 5.9.9
καὶ αὐτός τε ἀνὴρ ἀγαθὸς γίγνου, ὥσπερ σε εἰκὸς ὄντα Σπαρτιάτην, καὶ ὑμεῖς, ὦ ἄνδρες ξύμμαχοι, ἀκολουθήσατε ἀνδρείως, καὶ νομίσατε 〈τρία〉 εἶναι τοῦ καλῶς πολεμεῖν τὸ ἐθέλειν καὶ τὸ αἰσχύνεσθαι καὶ 〈τὸ〉 τοῖς ἄρχουσι πείθεσθαι, καὶ τῇδε ὑμῖν τῇ ἡμέρᾳ ἢ ἀγαθοῖς γενομένοις ἐλευθερίαν τε ὑπάρχειν καὶ Λακεδαιμονίων ξυμμάχοις κεκλῆσθαι, ἢ Ἀθηναίων τε δούλοις, ἢν τὰ ἄριστα ἄνευ ἀνδραποδισμοῦ ἢ θανατώσεως πράξητε, καὶ δουλείαν χαλεπωτέραν ἢ πρὶν εἴχετε, τοῖς δὲ λοιποῖς Ἕλλησι κωλυταῖς γενέσθαι ἐλευθερώσεως.

SECTION 5.9.10
ἀλλὰ μήτε ὑμεῖς μαλακισθῆτε, ὁρῶντες περὶ ὅσων ὁ ἀγών ἐστιν, ἐγώ τε δείξω οὐ παραινέσαι οἷός τε ὢν μᾶλλον τοῖς πέλας ἢ καὶ αὐτὸς ἔργῳ ἐπεξελθεῖν.’

CHAPTER 5.10

SECTION 5.10.1
ὁ μὲν Βρασίδας τοσαῦτα εἰπὼν τήν τε ἔξοδον παρεσκευάζετο αὐτὸς καὶ τοὺς ἄλλους μετὰ τοῦ Κλεαρίδα καθίστη ἐπὶ τὰς Θρᾳκίας καλουμένας τῶν πυλῶν, ὅπως ὥσπερ εἴρητο ἐπεξίοιεν.

SECTION 5.10.2
τῷ δὲ Κλέωνι, φανεροῦ γενομένου αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Κερδυλίου καταβάντος καὶ ἐν τῇ πόλει ἐπιφανεῖ οὔσῃ ἔξωθεν περὶ τὸ ἱερὸν τῆς Ἀθηνᾶς θυομένου καὶ ταῦτα πράσσοντος, ἀγγέλλεται (προυκεχωρήκει γὰρ τότε κατὰ τὴν θέαν) ὅτι ἥ τε στρατιὰ ἅπασα φανερὰ τῶν πολεμίων ἐν τῇ πόλει καὶ ὑπὸ τὰς πύλας ἵππων τε πόδες πολλοὶ καὶ ἀνθρώπων ὡς ἐξιόντων ὑποφαίνονται.

SECTION 5.10.3
ὁ δὲ ἀκούσας ἐπῆλθεν· καὶ ὡς εἶδεν, οὐ βουλόμενος μάχῃ διαγωνίσασθαι πρίν οἱ καὶ τοὺς βοηθοὺς ἥκειν καὶ οἰόμενος φθήσεσθαι ἀπελθών, σημαίνειν τε ἅμα ἐκέλευεν ἀναχώρησιν καὶ παρήγγειλε τοῖς ἀπιοῦσιν ἐπὶ τὸ εὐώνυμον κέρας, ὥσπερ μόνον οἷόν τ’ ἦν, ὑπάγειν ἐπὶ τῆς Ἠιόνος.

SECTION 5.10.4
ὡς δ’ αὐτῷ ἐδόκει σχολὴ γίγνεσθαι, αὐτὸς ἐπιστρέψας τὸ δεξιὸν καὶ τὰ γυμνὰ πρὸς τοὺς πολεμίους δοὺς ἀπῆγε τὴν στρατιάν.

SECTION 5.10.5
κἀν τούτῳ Βρασίδας ὡς ὁρᾷ τὸν καιρὸν καὶ τὸ στράτευμα τῶν Ἀθηναίων κινούμενον, λέγει τοῖς μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τοῖς ἄλλοις ὅτι ‘οἱ ἄνδρες ἡμᾶς οὐ μενοῦσιν. δῆλοι δὲ τῶν τε δοράτων τῇ κινήσει καὶ τῶν κεφαλῶν· οἷς γὰρ ἂν τοῦτο γίγνηται, οὐκ εἰώθασι μένειν τοὺς ἐπιόντας. ἀλλὰ τάς τε πύλας τις ἀνοιγέτω ἐμοὶ ἃς εἴρηται, καὶ ἐπεξίωμεν ὡς τάχιστα θαρσοῦντες.’

SECTION 5.10.6
καὶ ὁ μὲν κατὰ τὰς ἐπὶ τὸ σταύρωμα πύλας καὶ τὰς πρώτας τοῦ μακροῦ τείχους τότε ὄντος ἐξελθὼν ἔθει δρόμῳ τὴν ὁδὸν ταύτην εὐθεῖαν, ᾗπερ νῦν κατὰ τὸ καρτερώτατον τοῦ χωρίου ἰόντι τροπαῖον ἕστηκε, καὶ προσβαλὼν τοῖς Ἀθηναίοις πεφοβημένοις τε ἅμα τῇ σφετέρᾳ ἀταξίᾳ καὶ τὴν τόλμαν αὐτοῦ ἐκπεπληγμένοις κατὰ μέσον τὸ στράτευμα τρέπει.

SECTION 5.10.7
καὶ ὁ Κλεαρίδας, ὥσπερ εἴρητο, ἅμα κατὰ τὰς Θρᾳκίας πύλας ἐπεξελθὼν τῷ στρατῷ ἐπεφέρετο. ξυνέβη τε τῷ ἀδοκήτῳ καὶ ἐξαπίνης ἀμφοτέρωθεν τοὺς Ἀθηναίους θορυβηθῆναι,

SECTION 5.10.8
καὶ τὸ μὲν εὐώνυμον κέρας αὐτῶν τὸ πρὸς τὴν Ἠιόνα, ὅπερ δὴ καὶ προυκεχωρήκει, εὐθὺς ἀπορραγὲν ἔφευγεν· καὶ ὁ Βρασίδας ὑποχωροῦντος ἤδη αὐτοῦ ἐπιπαριὼν τῷ δεξιῷ τιτρώσκεται, καὶ πεσόντα αὐτὸν οἱ μὲν Ἀθηναῖοι οὐκ αἰσθάνονται, οἱ δὲ πλησίον ἄραντες ἀπήνεγκαν.

SECTION 5.10.9
τὸ δὲ δεξιὸν τῶν Ἀθηναίων ἔμενέ [τε] μᾶλλον, καὶ ὁ μὲν Κλέων, ὡς τὸ πρῶτον οὐ διενοεῖτο μένειν, εὐθὺς φεύγων καὶ καταληφθεὶς ὑπὸ Μυρκινίου πελταστοῦ ἀποθνῄσκει, οἱ δὲ αὐτοῦ ξυστραφέντες ὁπλῖται ἐπὶ τὸν λόφον τόν τε Κλεαρίδαν ἠμύνοντο καὶ δὶς ἢ τρὶς προσβαλόντα, καὶ οὐ πρότερον ἐνέδοσαν πρὶν ἥ τε Μυρκινία καὶ ἡ Χαλκιδικὴ ἵππος καὶ οἱ πελτασταὶ περιστάντες καὶ ἐσακοντίζοντες αὐτοὺς ἔτρεψαν.

SECTION 5.10.10
οὕτω δὴ τὸ στράτευμα πᾶν ἤδη τῶν Ἀθηναίων φυγὸν χαλεπῶς καὶ πολλὰς ὁδοὺς τραπόμενοι κατὰ ὄρη, ὅσοι μὴ διεφθάρησαν ἢ αὐτίκα ἐν χερσὶν ἢ ὑπὸ τῆς Χαλκιδικῆς ἵππου καὶ τῶν πελταστῶν, οἱ λοιποὶ ἀπεκομίσθησαν ἐς τὴν Ἠιόνα.

SECTION 5.10.11
οἱ δὲ τὸν Βρασίδαν ἄραντες ἐκ τῆς μάχης καὶ διασώσαντες ἐς τὴν πόλιν ἔτι ἔμπνουν ἐσεκόμισαν· καὶ ᾔσθετο μὲν ὅτι νικῶσιν οἱ μεθ’ αὑτοῦ, οὐ πολὺ δὲ διαλιπὼν ἐτελεύτησεν.

SECTION 5.10.12
καὶ ἡ ἄλλη στρατιὰ ἀναχωρήσασα μετὰ τοῦ Κλεαρίδου ἐκ τῆς διώξεως νεκρούς τε ἐσκύλευσε καὶ τροπαῖον ἔστησεν.

CHAPTER 5.11

SECTION 5.11.1
μετὰ δὲ ταῦτα τὸν Βρασίδαν οἱ ξύμμαχοι πάντες ξὺν ὅπλοις ἐπισπόμενοι δημοσίᾳ ἔθαψαν ἐν τῇ πόλει πρὸ τῆς νῦν ἀγορᾶς οὔσης· καὶ τὸ λοιπὸν οἱ Ἀμφιπολῖται, περιείρξαντες αὐτοῦ τὸ μνημεῖον, ὡς ἥρωί τε ἐντέμνουσι καὶ τιμὰς δεδώκασιν ἀγῶνας καὶ ἐτησίους θυσίας, καὶ τὴν ἀποικίαν ὡς οἰκιστῇ προσέθεσαν, καταβαλόντες τὰ Ἁγνώνεια οἰκοδομήματα καὶ ἀφανίσαντες εἴ τι μνημόσυνόν που ἔμελλεν αὐτοῦ τῆς οἰκίσεως περιέσεσθαι, νομίσαντες τὸν μὲν Βρασίδαν σωτῆρά τε σφῶν γεγενῆσθαι καὶ ἐν τῷ παρόντι ἅμα τὴν τῶν Λακεδαιμονίων ξυμμαχίαν φόβῳ τῶν Ἀθηναίων θεραπεύοντες, τὸν δὲ Ἅγνωνα κατὰ τὸ πολέμιον τῶν Ἀθηναίων οὐκ ἂν ὁμοίως σφίσι ξυμφόρως οὐδ’ ἂν ἡδέως τὰς τιμὰς ἔχειν.

SECTION 5.11.2
καὶ τοὺς νεκροὺς τοῖς Ἀθηναίοις ἀπέδοσαν. ἀπέθανον δὲ Ἀθηναίων μὲν περὶ ἑξακοσίους, τῶν δ’ ἐναντίων ἑπτά, διὰ τὸ μὴ ἐκ παρατάξεως, ἀπὸ δὲ τοιαύτης ξυντυχίας καὶ προεκφοβήσεως τὴν μάχην μᾶλλον γενέσθαι.

SECTION 5.11.3
μετὰ δὲ τὴν ἀναίρεσιν οἱ μὲν ἐπ’ οἴκου ἀπέπλευσαν, οἱ δὲ μετὰ τοῦ Κλεαρίδου τὰ περὶ τὴν Ἀμφίπολιν καθίσταντο.

CHAPTER 5.12

SECTION 5.12.1
καὶ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τοῦ θέρους τελευτῶντος Ῥαμφίας καὶ Αὐτοχαρίδας καὶ Ἐπικυδίδας Λακεδαιμόνιοι ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης χωρία βοήθειαν ἦγον ἐνακοσίων ὁπλιτῶν, καὶ ἀφικόμενοι ἐς Ἡράκλειαν τὴν ἐν Τραχῖνι καθίσταντο ὅτι αὐτοῖς ἐδόκει μὴ καλῶς ἔχειν.

SECTION 5.12.2
ἐνδιατριβόντων δὲ αὐτῶν ἔτυχεν ἡ μάχη αὕτη γενομένη, καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.13

SECTION 5.13.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος εὐθὺς μέχρι μὲν Πιερίου τῆς Θεσσαλίας διῆλθον οἱ περὶ τὸν Ῥαμφίαν, κωλυόντων δὲ τῶν Θεσσαλῶν καὶ ἅμα Βρασίδου τεθνεῶτος, ᾧπερ ἦγον τὴν στρατιάν, ἀπετράποντο ἐπ’ οἴκου, νομίσαντες οὐδένα καιρὸν ἔτι εἶναι τῶν τε Ἀθηναίων ἥσσῃ ἀπεληλυθότων καὶ οὐκ ἀξιόχρεων αὐτῶν ὄντων δρᾶν τι ὧν κἀκεῖνος ἐπενόει.

SECTION 5.13.2
μάλιστα δὲ ἀπῆλθον εἰδότες τοὺς Λακεδαιμονίους, ὅτε ἐξῇσαν, πρὸς τὴν εἰρήνην μᾶλλον τὴν γνώμην ἔχοντας.

CHAPTER 5.14

SECTION 5.14.1
ξυνέβη τε εὐθὺς μετὰ τὴν ἐν Ἀμφιπόλει μάχην καὶ τὴν Ῥαμφίου ἀναχώρησιν ἐκ Θεσσαλίας ὥστε πολέμου μὲν μηδὲν ἔτι ἅψασθαι μηδετέρους, πρὸς δὲ τὴν εἰρήνην μᾶλλον τὴν γνώμην εἶχον, οἱ μὲν Ἀθηναῖοι πληγέντες ἐπί τε τῷ Δηλίῳ καὶ δι’ ὀλίγου αὖθις ἐν Ἀμφιπόλει, καὶ οὐκ ἔχοντες τὴν ἐλπίδα τῆς ῥώμης πιστὴν ἔτι, ᾗπερ οὐ προσεδέχοντο πρότερον τὰς σπονδάς, δοκοῦντες τῇ παρούσῃ εὐτυχίᾳ καθυπέρτεροι γενήσεσθαι·

SECTION 5.14.2
καὶ τοὺς ξυμμάχους ἅμα ἐδέδισαν σφῶν μὴ διὰ τὰ σφάλματα ἐπαιρόμενοι ἐπὶ πλέον ἀποστῶσι, μετεμέλοντό τε ὅτι μετὰ τὰ ἐν Πύλῳ καλῶς παρασχὸν οὐ ξυνέβησαν·

SECTION 5.14.3
οἱ δ’ αὖ Λακεδαιμόνιοι παρὰ γνώμην μὲν ἀποβαίνοντος σφίσι τοῦ πολέμου, ἐν ᾧ ᾤοντο ὀλίγων ἐτῶν καθαιρήσειν τὴν τῶν Ἀθηναίων δύναμιν, εἰ τὴν γῆν τέμνοιεν, περιπεσόντες δὲ τῇ ἐν τῇ νήσῳ ξυμφορᾷ, οἵα οὔπω ἐγεγένητο τῇ Σπάρτῃ, καὶ λῃστευομένης τῆς χώρας ἐκ τῆς Πύλου καὶ Κυθήρων, αὐτομολούντων τε τῶν Εἱλώτων καὶ αἰεὶ προσδοκίας οὔσης μή τι καὶ οἱ ὑπομένοντες τοῖς ἔξω πίσυνοι πρὸς τὰ παρόντα σφίσιν ὥσπερ καὶ πρότερον νεωτερίσωσιν.

SECTION 5.14.4
ξυνέβαινε δὲ καὶ πρὸς τοὺς Ἀργείους αὐτοῖς τὰς τριακοντούτεις σπονδὰς ἐπ’ ἐξόδῳ εἶναι, καὶ ἄλλας οὐκ ἤθελον σπένδεσθαι οἱ Ἀργεῖοι εἰ μή τις αὐτοῖς τὴν Κυνουρίαν γῆν ἀποδώσει, ὥστ’ ἀδύνατα εἶναι ἐφαίνετο Ἀργείοις καὶ Ἀθηναίοις ἅμα πολεμεῖν. τῶν τε ἐν Πελοποννήσῳ πόλεων ὑπώπτευόν τινας ἀποστήσεσθαι πρὸς τοὺς Ἀργείους· ὅπερ καὶ ἐγένετο.

CHAPTER 5.15

SECTION 5.15.1
ταῦτ’ οὖν ἀμφοτέροις αὐτοῖς λογιζομένοις ἐδόκει ποιητέα εἶναι ἡ ξύμβασις, καὶ οὐχ ἧσσον τοῖς Λακεδαιμονίοις, ἐπιθυμίᾳ τῶν ἀνδρῶν τῶν ἐκ τῆς νήσου κομίσασθαι· ἦσαν γὰρ οἱ Σπαρτιᾶται αὐτῶν πρῶτοί τε καὶ † ὁμοίως † σφίσι ξυγγενεῖς.

SECTION 5.15.2
ἤρξαντο μὲν οὖν καὶ εὐθὺς μετὰ τὴν ἅλωσιν αὐτῶν πράσσειν, ἀλλ’ οἱ Ἀθηναῖοι οὔπως ἤθελον, εὖ φερόμενοι, ἐπὶ τῇ ἴσῃ καταλύεσθαι. σφαλέντων δὲ αὐτῶν ἐπὶ τῷ Δηλίῳ παραχρῆμα οἱ Λακεδαιμόνιοι, γνόντες νῦν μᾶλλον ἂν ἐνδεξαμένους, ποιοῦνται τὴν ἐνιαύσιον ἐκεχειρίαν, ἐν ᾗ ἔδει ξυνιόντας καὶ περὶ τοῦ πλέονος χρόνου βουλεύεσθαι.

CHAPTER 5.16

SECTION 5.16.1
ἐπειδὴ δὲ καὶ ἡ ἐν Ἀμφιπόλει ἧσσα τοῖς Ἀθηναίοις ἐγεγένητο καὶ ἐτεθνήκει Κλέων τε καὶ Βρασίδας, οἵπερ ἀμφοτέρωθεν μάλιστα ἠναντιοῦντο τῇ εἰρήνῃ, ὁ μὲν διὰ τὸ εὐτυχεῖν τε καὶ τιμᾶσθαι ἐκ τοῦ πολεμεῖν, ὁ δὲ γενομένης ἡσυχίας καταφανέστερος νομίζων ἂν εἶναι κακουργῶν καὶ ἀπιστότερος διαβάλλων, τότε δὴ ἑκατέρᾳ τῇ πόλει σπεύδοντες τὰ μάλιστα τὴν ἡγεμονίαν Πλειστοάναξ τε ὁ Παυσανίου βασιλεὺς Λακεδαιμονίων καὶ Νικίας ὁ Νικηράτου, πλεῖστα τῶν τότε εὖ φερόμενος ἐν στρατηγίαις, πολλῷ δὴ μᾶλλον προυθυμοῦντο, Νικίας μὲν βουλόμενος, ἐν ᾧ ἀπαθὴς ἦν καὶ ἠξιοῦτο, διασώσασθαι τὴν εὐτυχίαν, καὶ ἔς τε τὸ αὐτίκα πόνων πεπαῦσθαι καὶ αὐτὸς καὶ τοὺς πολίτας παῦσαι καὶ τῷ μέλλοντι χρόνῳ καταλιπεῖν ὄνομα ὡς οὐδὲν σφήλας τὴν πόλιν διεγένετο, νομίζων ἐκ τοῦ ἀκινδύνου τοῦτο ξυμβαίνειν καὶ ὅστις ἐλάχιστα τύχῃ αὑτὸν παραδίδωσι, τὸ δὲ ἀκίνδυνον τὴν εἰρήνην παρέχειν, Πλειστοάναξ δὲ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν διαβαλλόμενος περὶ τῆς καθόδου, καὶ ἐς ἐνθυμίαν τοῖς Λακεδαιμονίοις αἰεὶ προβαλλόμενος ὑπ’ αὐτῶν, ὁπότε τι πταίσειαν, ὡς διὰ τὴν ἐκείνου κάθοδον παρανομηθεῖσαν ταῦτα ξυμβαίνοι.

SECTION 5.16.2
τὴν γὰρ πρόμαντιν τὴν ἐν Δελφοῖς ἐπῃτιῶντο αὐτὸν πεῖσαι μετ’ Ἀριστοκλέους τοῦ ἀδελφοῦ ὥστε χρῆσαι Λακεδαιμονίοις ἐπὶ πολὺ τάδε θεωροῖς ἀφικνουμένοις, Διὸς υἱοῦ ἡμιθέου τὸ σπέρμα ἐκ τῆς ἀλλοτρίας ἐς τὴν ἑαυτῶν ἀναφέρειν, εἰ δὲ μή, ἀργυρέᾳ εὐλάκᾳ εὐλαξεῖν·

SECTION 5.16.3
χρόνῳ δὲ προτρέψαι τοὺς Λακεδαιμονίους φεύγοντα αὐτὸν ἐς Λύκαιον διὰ τὴν ἐκ τῆς Ἀττικῆς ποτὲ μετὰ δώρων δοκήσεως ἀναχώρησιν, καὶ ἥμισυ τῆς οἰκίας τοῦ ἱεροῦ τότε τοῦ Διὸς οἰκοῦντα φόβῳ τῷ Λακεδαιμονίων, ἔτει ἑνὸς δέοντι εἰκοστῷ τοῖς ὁμοίοις χοροῖς καὶ θυσίαις καταγαγεῖν ὥσπερ ὅτε τὸ πρῶτον Λακεδαίμονα κτίζοντες τοὺς βασιλέας καθίσταντο.

CHAPTER 5.17

SECTION 5.17.1
ἀχθόμενος οὖν τῇ διαβολῇ ταύτῃ καὶ νομίζων ἐν εἰρήνῃ μὲν οὐδενὸς σφάλματος γιγνομένου καὶ ἅμα τῶν Λακεδαιμονίων τοὺς ἄνδρας κομιζομένων κἂν αὐτὸς τοῖς ἐχθροῖς ἀνεπίληπτος εἶναι, πολέμου δὲ καθεστῶτος αἰεὶ ἀνάγκην εἶναι τοὺς προύχοντας ἀπὸ τῶν ξυμφορῶν διαβάλλεσθαι, προυθυμήθη τὴν ξύμβασιν.

SECTION 5.17.2
καὶ τόν τε χειμῶνα τοῦτον ᾖσαν ἐς λόγους καὶ πρὸς τὸ ἔαρ ἤδη παρασκευή τε προεπανεσείσθη ἀπὸ τῶν Λακεδαιμονίων περιαγγελλομένη κατὰ πόλεις ὡς 〈ἐς 〉 ἐπιτειχισμόν, ὅπως οἱ Ἀθηναῖοι μᾶλλον ἐσακούοιεν, καὶ ἐπειδὴ ἐκ τῶν ξυνόδων ἅμα πολλὰς δικαιώσεις προενεγκόντων ἀλλήλοις ξυνεχωρεῖτο ὥστε ἃ ἑκάτεροι πολέμῳ ἔσχον ἀποδόντας τὴν εἰρήνην ποιεῖσθαι, Νίσαιαν δ’ ἔχειν Ἀθηναίους (ἀνταπαιτούντων γὰρ Πλάταιαν οἱ Θηβαῖοι ἔφασαν οὐ βίᾳ, ἀλλ’ ὁμολογίᾳ αὐτῶν προσχωρησάντων καὶ οὐ προδόντων ἔχειν τὸ χωρίον, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τῷ αὐτῷ τρόπῳ τὴν Νίσαιαν), τότε δὴ παρακαλέσαντες τοὺς ἑαυτῶν ξυμμάχους οἱ Λακεδαιμόνιοι, καὶ ψηφισαμένων πλὴν Βοιωτῶν καὶ Κορινθίων καὶ Ἠλείων καὶ Μεγαρέων τῶν ἄλλων ὥστε καταλύεσθαι (τούτοις δὲ οὐκ ἤρεσκε τὰ πρασσόμενα), ποιοῦνται τὴν ξύμβασιν καὶ ἐσπείσαντο πρὸς τοὺς Ἀθηναίους καὶ ὤμοσαν, ἐκεῖνοί τε πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους, τάδε.

CHAPTER 5.18

SECTION 5.18.1
‘σπονδὰς ἐποιήσαντο Ἀθηναῖοι καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι κατὰ τάδε, καὶ ὤμοσαν κατὰ πόλεις.

SECTION 5.18.2
περὶ μὲν τῶν ἱερῶν τῶν κοινῶν, θύειν καὶ ἰέναι καὶ μαντεύεσθαι καὶ θεωρεῖν κατὰ τὰ πάτρια τὸν βουλόμενον καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν ἀδεῶς. τὸ δ’ ἱερὸν καὶ τὸν νεὼν τὸν ἐν Δελφοῖς τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ Δελφοὺς αὐτονόμους εἶναι καὶ αὐτοτελεῖς καὶ αὐτοδίκους καὶ αὑτῶν καὶ τῆς γῆς τῆς ἑαυτῶν κατὰ τὰ πάτρια.

SECTION 5.18.3
ἔτη δὲ εἶναι τὰς σπονδὰς πεντήκοντα Ἀθηναίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις τοῖς Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις τοῖς Λακεδαιμονίων ἀδόλους καὶ ἀβλαβεῖς καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν.

SECTION 5.18.4
ὅπλα δὲ μὴ ἐξέστω ἐπιφέρειν ἐπὶ πημονῇ μήτε Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους ἐπ᾽ Ἀθηναίους καὶ τοὺς ξυμμάχους μήτε Ἀθηναίους καὶ τοὺς ξυμμάχους ἐπὶ Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους, μήτε τέχνῃ μήτε μηχανῇ μηδεμιᾷ. ἢν δέ τι διάφορον ᾖ πρὸς ἀλλήλους, δικαίῳ χρήσθων καὶ ὅρκοις, καθ’ ὅτι ἂν ξυνθῶνται.

SECTION 5.18.5
ἀποδόντων δὲ Ἀθηναίοις Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι Ἀμφίπολιν. ὅσας δὲ πόλεις παρέδοσαν Λακεδαιμόνιοι Ἀθηναίοις, ἐξέστω ἀπιέναι ὅποι ἂν βούλωνται αὐτοὺς καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔχοντας· τὰς δὲ πόλεις φερούσας τὸν φόρον τὸν ἐπ’ Ἀριστείδου αὐτονόμους εἶναι. ὅπλα δὲ μὴ ἐξέστω ἐπιφέρειν Ἀθηναίους μηδὲ τοὺς ξυμμάχους ἐπὶ κακῷ, ἀποδιδόντων τὸν φόρον, ἐπειδὴ αἱ σπονδαὶ ἐγένοντο. εἰσὶ δὲ Ἄργιλος, Στάγιρος, Ἄκανθος, Σκῶλος, Ὄλυνθος, Σπάρτωλος. ξυμμάχους δ’ εἶναι μηδετέρων, μήτε Λακεδαιμονίων μήτε Ἀθηναίων· ἢν δὲ Ἀθηναῖοι πείθωσι τὰς πόλεις, βουλομένας ταύτας ἐξέστω ξυμμάχους ποιεῖσθαι αὐτοὺς Ἀθηναίοις.

SECTION 5.18.6
Μηκυβερναίους δὲ καὶ Σαναίους καὶ Σιγγαίους οἰκεῖν τὰς πόλεις τὰς ἑαυτῶν, καθάπερ Ὀλύνθιοι καὶ Ἀκάνθιοι.

SECTION 5.18.7
ἀποδόντων δὲ Ἀθηναίοις Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι Πάνακτον. ἀποδόντων δὲ καὶ Ἀθηναῖοι Λακεδαιμονίοις Κορυφάσιον καὶ Κύθηρα καὶ Μέθανα καὶ Πτελεὸν καὶ Ἀταλάντην καὶ τοὺς ἄνδρας ὅσοι εἰσὶ Λακεδαιμονίων ἐν τῷ δημοσίῳ τῷ Ἀθηναίων ἢ ἄλλοθί που ὅσης Ἀθηναῖοι ἄρχουσιν ἐν δημοσίῳ· καὶ τοὺς ἐν Σκιώνῃ πολιορκουμένους Πελοποννησίων ἀφεῖναι καὶ τοὺς ἄλλους ὅσοι Λακεδαιμονίων ξύμμαχοι ἐν Σκιώνῃ εἰσὶ καὶ ὅσους Βρασίδας ἐσέπεμψε καὶ εἴ τις τῶν ξυμμάχων τῶν Λακεδαιμονίων ἐν Ἀθήναις ἐστὶν ἐν τῷ δημοσίῳ ἢ ἄλλοθί που ἧς Ἀθηναῖοι ἄρχουσιν ἐν δημοσίῳ. ἀποδόντων δὲ καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι οὕστινας ἔχουσιν Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων κατὰ ταὐτά.

SECTION 5.18.8
Σκιωναίων δὲ καὶ Τορωναίων καὶ Σερμυλιῶν καὶ εἴ τινα ἄλλην πόλιν ἔχουσιν Ἀθηναῖοι, Ἀθηναίους βουλεύεσθαι περὶ αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων πόλεων ὅτι ἂν δοκῇ αὐτοῖς.

SECTION 5.18.9
ὅρκους δὲ ποιήσασθαι Ἀθηναίους πρὸς Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους κατὰ πόλεις. ὀμνύντων δὲ τὸν ἐπιχώριον ὅρκον ἑκάτεροι τὸν μέγιστον ἑπτὰ καὶ δέκα ἑκάστης πόλεως. ὁ δ’ ὅρκος ἔστω ὅδε· “ἐμμενῶ ταῖς ξυνθήκαις καὶ ταῖς σπονδαῖς ταῖσδε δικαίως καὶ ἀδόλως.” ἔστω δὲ Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις κατὰ ταὐτὰ ὅρκος πρὸς Ἀθηναίους,

SECTION 5.18.10
τὸν δὲ ὅρκον ἀνανεοῦσθαι κατ’ ἐνιαυτὸν ἀμφοτέρους. στήλας δὲ στῆσαι Ὀλυμπίασι καὶ Πυθοῖ καὶ Ἰσθμοῖ καὶ Ἀθήνησιν ἐν πόλει καὶ ἐν Λακεδαίμονι ἐν Ἀμυκλαίῳ.

SECTION 5.18.11
εἰ δέ τι ἀμνημονοῦσιν ὁποτεροιοῦν καὶ ὅτου πέρι, λόγοις δικαίοις χρωμένοις εὔορκον εἶναι ἀμφοτέροις ταύτῃ μεταθεῖναι ὅπῃ ἂν δοκῇ ἀμφοτέροις, Ἀθηναίοις καὶ Λακεδαιμονίοις.

CHAPTER 5.19

SECTION 5.19.1
‘ἄρχει δὲ τῶν σπονδῶν 〈ἐν μὲν Λακεδαίμονι〉 ἔφορος Πλειστόλας Ἀρτεμισίου μηνὸς τετάρτῃ φθίνοντος, ἐν δὲ Ἀθήναις ἄρχων Ἀλκαῖος Ἐλαφηβολιῶνος μηνὸς ἕκτῃ φθίνοντος. ὤμνυον δὲ οἵδε καὶ ἐσπένδοντο.

SECTION 5.19.2
Λακεδαιμονίων μὲν 〈Πλειστοάναξ, Ἆγις,〉 Πλειστόλας, Δαμάγητος, Χίονις, Μεταγένης, Ἄκανθος, Δάιθος, Ἰσχαγόρας, Φιλοχαρίδας, Ζευξίδας, Ἄντιππος, Τέλλις, Ἀλκινάδας, Ἐμπεδίας, Μηνᾶς, Λάφιλος. Ἀθηναίων δὲ οἵδε. Λάμπων, Ἰσθμιόνικος, Νικίας, Λάχης, Εὐθύδημος, Προκλῆς, Πυθόδωρος, Ἅγνων, Μυρτίλος, Θρασυκλῆς, Θεαγένης, Ἀριστοκράτης, Ἰώλκιος, Τιμοκράτης, Λέων, Λάμαχος, Δημοσθένης.’

CHAPTER 5.20

SECTION 5.20.1
αὗται αἱ σπονδαὶ ἐγένοντο τελευτῶντος τοῦ χειμῶνος ἅμα ἦρι, ἐκ Διονυσίων εὐθὺς τῶν ἀστικῶν, αὐτόδεκα ἐτῶν διελθόντων καὶ ἡμερῶν ὀλίγων παρενεγκουσῶν ἢ ὡς τὸ πρῶτον ἡ ἐσβολὴ ἡ ἐς τὴν Ἀττικὴν καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ πολέμου τοῦδε ἐγένετο.

SECTION 5.20.2
σκοπείτω δέ τις κατὰ τοὺς χρόνους καὶ μὴ τῶν ἑκασταχοῦ ἢ ἀρχόντων ἢ ἀπὸ τιμῆς τινὸς ἐς τὰ προγεγενημένα σημαινόντων τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ὀνομάτων πιστεύσας μᾶλλον. οὐ γὰρ ἀκριβές ἐστιν, οἷς καὶ ἀρχομένοις καὶ μεσοῦσι καὶ ὅπως ἔτυχέ τῳ ἐπεγένετό τι.

SECTION 5.20.3
κατὰ θέρη δὲ καὶ χειμῶνας ἀριθμῶν, ὥσπερ γέγραπται, εὑρήσει, ἐξ ἡμισείας ἑκατέρου τοῦ ἐνιαυτοῦ τὴν δύναμιν ἔχοντος, δέκα μὲν θέρη, ἴσους δὲ χειμῶνας τῷ πρώτῳ πολέμῳ τῷδε γεγενημένους.

CHAPTER 5.21

SECTION 5.21.1
Λακεδαιμόνιοι δέ (ἔλαχον γὰρ πρότεροι ἀποδιδόναι ἃ εἶχον) τούς τε ἄνδρας εὐθὺς τοὺς παρὰ σφίσιν αἰχμαλώτους ἀφίεσαν καὶ πέμψαντες ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης πρέσβεις Ἰσχαγόραν καὶ Μηνᾶν καὶ Φιλοχαρίδαν ἐκέλευον τὸν Κλεαρίδαν τὴν Ἀμφίπολιν παραδιδόναι τοῖς Ἀθηναίοις καὶ τοὺς ἄλλους τὰς σπονδάς, ὡς εἴρητο ἑκάστοις, δέχεσθαι.

SECTION 5.21.2
οἱ δ’ οὐκ ἤθελον, νομίζοντες οὐκ ἐπιτηδείας εἶναι· οὐδὲ ὁ Κλεαρίδας παρέδωκε τὴν πόλιν, χαριζόμενος τοῖς Χαλκιδεῦσι, λέγων ὡς οὐ δυνατὸς εἴη βίᾳ ἐκείνων παραδιδόναι.

SECTION 5.21.3
ἐλθὼν δὲ αὐτὸς κατὰ τάχος μετὰ πρέσβεων αὐτόθεν ἀπολογησόμενός τε ἐς τὴν Λακεδαίμονα, ἢν κατηγορῶσιν οἱ περὶ τὸν Ἰσχαγόραν ὅτι οὐκ ἐπείθετο, καὶ ἅμα βουλόμενος εἰδέναι εἰ ἔτι μετακινητὴ εἴη ἡ ὁμολογία, ἐπειδὴ ηὗρε κατειλημμένους, αὐτὸς μὲν πάλιν πεμπόντων τῶν Λακεδαιμονίων καὶ κελευόντων μάλιστα μὲν καὶ τὸ χωρίον παραδοῦναι, εἰ δὲ μή, ὁπόσοι Πελοποννησίων ἔνεισιν ἐξαγαγεῖν, κατὰ τάχος ἐπορεύετο.

CHAPTER 5.22

SECTION 5.22.1
οἱ δὲ ξύμμαχοι ἐν τῇ Λακεδαίμονι αὐτοὶ ἔτυχον ὄντες, καὶ αὐτῶν τοὺς μὴ δεξαμένους τὰς σπονδὰς ἐκέλευον οἱ Λακεδαιμόνιοι ποιεῖσθαι. οἱ δὲ τῇ αὐτῇ προφάσει ᾗπερ καὶ τὸ πρῶτον ἀπεώσαντο οὐκ ἔφασαν δέξεσθαι, ἢν μή τινας δικαιοτέρας τούτων ποιῶνται.

SECTION 5.22.2
ὡς δ’ αὐτῶν οὐκ ἐσήκουον, ἐκείνους μὲν ἀπέπεμψαν, αὐτοὶ δὲ πρὸς τοὺς Ἀθηναίους ξυμμαχίαν ἐποιοῦντο, νομίζοντες ἥκιστα ἂν σφίσι τούς τε Ἀργείους, ἐπειδὴ οὐκ ἤθελον Ἀμπελίδου καὶ Λίχου ἐλθόντων ἐπισπένδεσθαι νομίσαντες αὐτοὺς ἄνευ Ἀθηναίων οὐ δεινοὺς εἶναι, καὶ τὴν ἄλλην Πελοπόννησον μάλιστ’ ἂν ἡσυχάζειν· πρὸς γὰρ ἂν τοὺς Ἀθηναίους, εἰ ἐξῆν, χωρεῖν.

SECTION 5.22.3
παρόντων οὖν πρέσβεων ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων καὶ γενομένων λόγων ξυνέβησαν, καὶ ἐγένοντο ὅρκοι καὶ ξυμμαχία ἥδε.

CHAPTER 5.23

SECTION 5.23.1
‘κατὰ τάδε ξύμμαχοι ἔσονται Λακεδαιμόνιοι 〈καὶ Ἀθηναῖοι〉 πεντήκοντα ἔτη. ἢν [δέ] τινες ἴωσιν ἐς τὴν γῆν πολέμιοι τὴν Λακεδαιμονίων καὶ κακῶς ποιῶσι Λακεδαιμονίους, ὠφελεῖν Ἀθηναίους Λακεδαιμονίους τρόπῳ ὁποίῳ ἂν δύνωνται ἰσχυροτάτῳ κατὰ τὸ δυνατόν· ἢν δὲ δῃώσαντες οἴχωνται, πολεμίαν εἶναι ταύτην τὴν πόλιν Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀθηναίοις καὶ κακῶς πάσχειν ὑπὸ ἀμφοτέρων, καταλύειν δὲ ἅμα ἄμφω τὼ πόλεε. ταῦτα δ’ εἶναι δικαίως καὶ προθύμως καὶ ἀδόλως.

SECTION 5.23.2
καὶ ἤν τινες ἐς τὴν Ἀθηναίων γῆν ἴωσι πολέμιοι καὶ κακῶς ποιῶσιν Ἀθηναίους, ὠφελεῖν Λακεδαιμονίους 〈Ἀθηναίους 〉 τρόπῳ ὅτῳ ἂν δύνωνται ἰσχυροτάτῳ κατὰ τὸ δυνατόν· ἢν δὲ δῃώσαντες οἴχωνται, πολεμίαν εἶναι ταύτην τὴν πόλιν Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀθηναίοις καὶ κακῶς πάσχειν ὑπ’ ἀμφοτέρων, καταλύειν δὲ ἅμα ἄμφω τὼ πόλεε.

SECTION 5.23.3
ταῦτα δ’ εἶναι δικαίως καὶ προθύμως καὶ ἀδόλως. ἢν δὲ ἡ δουλεία ἐπανιστῆται, ἐπικουρεῖν Ἀθηναίους Λακεδαιμονίοις παντὶ σθένει κατὰ τὸ δυνατόν.

SECTION 5.23.4
ὀμοῦνται δὲ ταῦτα οἵπερ καὶ τὰς ἄλλας σπονδὰς ὤμνυον ἑκατέρων. ἀνανεοῦσθαι δὲ 〈τὸν ὅρκον〉 κατ’ ἐνιαυτὸν Λακεδαιμονίους μὲν ἰόντας ἐς Ἀθήνας πρὸς τὰ Διονύσια, Ἀθηναίους δὲ ἰόντας ἐς Λακεδαίμονα πρὸς τὰ Ὑακίνθια.

SECTION 5.23.5
στήλην δὲ ἑκατέρους στῆσαι, τὴν μὲν ἐν Λακεδαίμονι παρ’ Ἀπόλλωνι ἐν Ἀμυκλαίῳ, τὴν δὲ ἐν Ἀθήναις ἐν πόλει παρ’ Ἀθηνᾷ.

SECTION 5.23.6
ἢν δέ τι δοκῇ Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀθηναίοις προσθεῖναι καὶ ἀφελεῖν περὶ τῆς ξυμμαχίας, ὅτι ἂν δοκῇ, εὔορκον ἀμφοτέροις εἶναι.

CHAPTER 5.24

SECTION 5.24.1
‘τὸν δὲ ὅρκον ὤμνυον Λακεδαιμονίων μὲν οἵδε, Πλειστοάναξ, Ἆγις, Πλειστόλας, Δαμάγητος, Χίονις, Μεταγένης, Ἄκανθος, Δάιθος, Ἰσχαγόρας, Φιλοχαρίδας, Ζευξίδας, Ἄντιππος, Ἀλκινάδας, Τέλλις, Ἐμπεδίας, Μηνᾶς, Λάφιλος, Ἀθηναίων δὲ Λάμπων, Ἰσθμιόνικος, Λάχης, Νικίας, Εὐθύδημος, Προκλῆς, Πυθόδωρος, Ἅγνων, Μυρτίλος, Θρασυκλῆς, Θεαγένης, Ἀριστοκράτης, Ἰώλκιος, Τιμοκράτης, Λέων, Λάμαχος, Δημοσθένης.’

SECTION 5.24.2
αὕτη ἡ ξυμμαχία ἐγένετο μετὰ τὰς σπονδὰς οὐ πολλῷ ὕστερον, καὶ τοὺς ἄνδρας τοὺς ἐκ τῆς νήσου ἀπέδοσαν οἱ Ἀθηναῖοι τοῖς Λακεδαιμονίοις, καὶ τὸ θέρος ἦρχε τοῦ ἑνδεκάτου ἔτους. ταῦτα δὲ τὰ δέκα ἔτη ὁ πρῶτος πόλεμος ξυνεχῶς γενόμενος γέγραπται.

CHAPTER 5.25

SECTION 5.25.1
μετὰ δὲ τὰς σπονδὰς καὶ τὴν ξυμμαχίαν τῶν Λακεδαιμονίων καὶ τῶν Ἀθηναίων, αἳ ἐγένοντο μετὰ τὸν δεκέτη πόλεμον ἐπὶ Πλειστόλα μὲν ἐν Λακεδαίμονι ἐφόρου, Ἀλκαίου δ’ ἄρχοντος Ἀθήνησι, τοῖς μὲν δεξαμένοις αὐτὰς εἰρήνη ἦν, οἱ δὲ Κορίνθιοι καὶ τῶν ἐν Πελοποννήσῳ πόλεών τινες διεκίνουν τὰ πεπραγμένα, καὶ εὐθὺς ἄλλη ταραχὴ καθίστατο τῶν ξυμμάχων πρὸς τὴν Λακεδαίμονα.

SECTION 5.25.2
καὶ ἅμα καὶ τοῖς Ἀθηναίοις οἱ Λακεδαιμόνιοι προϊόντος τοῦ χρόνου ὕποπτοι ἐγένοντο ἔστιν ἐν οἷς οὐ ποιοῦντες ἐκ τῶν ξυγκειμένων ἃ εἴρητο.

SECTION 5.25.3
καὶ ἐπὶ ἓξ ἔτη μὲν καὶ δέκα μῆνας ἀπέσχοντο μὴ ἐπὶ τὴν ἑκατέρων γῆν στρατεῦσαι, ἔξωθεν δὲ μετ’ ἀνοκωχῆς οὐ βεβαίου ἔβλαπτον ἀλλήλους τὰ μάλιστα· ἔπειτα μέντοι καὶ ἀναγκασθέντες λῦσαι τὰς μετὰ τὰ δέκα ἔτη σπονδὰς αὖθις ἐς πόλεμον φανερὸν κατέστησαν.

CHAPTER 5.26

SECTION 5.26.1
γέγραφε δὲ καὶ ταῦτα ὁ αὐτὸς Θουκυδίδης Ἀθηναῖος ἑξῆς, ὡς ἕκαστα ἐγένετο, κατὰ θέρη καὶ χειμῶνας, μέχρι οὗ τήν τε ἀρχὴν κατέπαυσαν τῶν Ἀθηναίων Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, καὶ τὰ μακρὰ τείχη καὶ τὸν Πειραιᾶ κατέλαβον. ἔτη δὲ ἐς τοῦτο τὰ ξύμπαντα ἐγένετο τῷ πολέμῳ ἑπτὰ καὶ εἴκοσι.

SECTION 5.26.2
καὶ τὴν διὰ μέσου ξύμβασιν εἴ τις μὴ ἀξιώσει πόλεμον νομίζειν, οὐκ ὀρθῶς δικαιώσει. τοῖς [τε] γὰρ ἔργοις ὡς διῄρηται ἀθρείτω, καὶ εὑρήσει οὐκ εἰκὸς ὂν εἰρήνην αὐτὴν κριθῆναι, ἐν ᾗ οὔτε ἀπέδοσαν πάντα οὔτ’ ἀπεδέξαντο ἃ ξυνέθεντο, ἔξω τε τούτων πρὸς τὸν Μαντινικὸν καὶ Ἐπιδαύριον πόλεμον καὶ ἐς ἄλλα ἀμφοτέροις ἁμαρτήματα ἐγένοντο καὶ οἱ ἐπὶ Θρᾴκης ξύμμαχοι οὐδὲν ἧσσον πολέμιοι ἦσαν Βοιωτοί τε ἐκεχειρίαν δεχήμερον ἦγον.

SECTION 5.26.3
ὥστε ξὺν τῷ πρώτῳ πολέμῳ τῷ δεκέτει καὶ τῇ μετ’ αὐτὸν ὑπόπτῳ ἀνοκωχῇ καὶ τῷ ὕστερον ἐξ αὐτῆς πολέμῳ εὑρήσει τις τοσαῦτα ἔτη, λογιζόμενος κατὰ τοὺς χρόνους, καὶ ἡμέρας οὐ πολλὰς παρενεγκούσας, καὶ τοῖς ἀπὸ χρησμῶν τι ἰσχυρισαμένοις μόνον δὴ τοῦτο ἐχυρῶς ξυμβάν.

SECTION 5.26.4
αἰεὶ γὰρ ἔγωγε μέμνημαι, καὶ ἀρχομένου τοῦ πολέμου καὶ μέχρι οὗ ἐτελεύτησε, προφερόμενον ὑπὸ πολλῶν ὅτι τρὶς ἐννέα ἔτη δέοι γενέσθαι αὐτόν.

SECTION 5.26.5
ἐπεβίων δὲ διὰ παντὸς αὐτοῦ αἰσθανόμενός τε τῇ ἡλικίᾳ καὶ προσέχων τὴν γνώμην, ὅπως ἀκριβές τι εἴσομαι· καὶ ξυνέβη μοι φεύγειν τὴν ἐμαυτοῦ ἔτη εἴκοσι μετὰ τὴν ἐς Ἀμφίπολιν στρατηγίαν, καὶ γενομένῳ παρ’ ἀμφοτέροις τοῖς πράγμασι, καὶ οὐχ ἧσσον τοῖς Πελοποννησίων διὰ τὴν φυγήν, καθ’ ἡσυχίαν τι αὐτῶν μᾶλλον αἰσθέσθαι.

SECTION 5.26.6
τὴν οὖν μετὰ τὰ δέκα ἔτη διαφοράν τε καὶ ξύγχυσιν τῶν σπονδῶν καὶ τὰ ἔπειτα ὡς ἐπολεμήθη ἐξηγήσομαι.

CHAPTER 5.27

SECTION 5.27.1
ἐπειδὴ γὰρ αἱ πεντηκοντούτεις σπονδαὶ ἐγένοντο καὶ ὕστερον ἡ ξυμμαχία, καὶ αἱ ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου πρεσβεῖαι, αἵπερ παρεκλήθησαν ἐς αὐτά, ἀνεχώρουν ἐκ τῆς Λακεδαίμονος·

SECTION 5.27.2
καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἐπ’ οἴκου ἀπῆλθον, Κορίνθιοι δὲ ἐς Ἄργος τραπόμενοι πρῶτον λόγους ποιοῦνται πρός τινας τῶν ἐν τέλει ὄντων Ἀργείων ὡς χρή, ἐπειδὴ Λακεδαιμόνιοι οὐκ ἐπ᾽ ἀγαθῷ, ἀλλ’ ἐπὶ καταδουλώσει τῆς Πελοποννήσου σπονδὰς καὶ ξυμμαχίαν πρὸς Ἀθηναίους τοὺς πρὶν ἐχθίστους πεποίηνται, ὁρᾶν τοὺς Ἀργείους ὅπως σωθήσεται ἡ Πελοπόννησος καὶ ψηφίσασθαι τὴν βουλομένην πόλιν τῶν Ἑλλήνων, ἥτις αὐτόνομός τέ ἐστι καὶ δίκας ἴσας καὶ ὁμοίας δίδωσι, πρὸς Ἀργείους ξυμμαχίαν ποιεῖσθαι ὥστε τῇ ἀλλήλων ἐπιμαχεῖν, ἀποδεῖξαι δὲ ἄνδρας ὀλίγους ἀρχὴν αὐτοκράτορας καὶ μὴ πρὸς τὸν δῆμον τοὺς λόγους εἶναι, τοῦ μὴ καταφανεῖς γίγνεσθαι τοὺς μὴ πείσαντας τὸ πλῆθος· ἔφασαν δὲ πολλοὺς προσχωρήσεσθαι μίσει τῶν Λακεδαιμονίων.

SECTION 5.27.3
καὶ οἱ μὲν Κορίνθιοι διδάξαντες ταῦτα ἀνεχώρησαν ἐπ’ οἴκου·

CHAPTER 5.28

SECTION 5.28.1
οἱ δὲ τῶν Ἀργείων ἄνδρες ἀκούσαντες ἐπειδὴ ἀνήνεγκαν τοὺς λόγους ἔς τε τὰς ἀρχὰς καὶ τὸν δῆμον, ἐψηφίσαντο Ἀργεῖοι καὶ ἄνδρας εἵλοντο δώδεκα, πρὸς οὓς τὸν βουλόμενον τῶν Ἑλλήνων ξυμμαχίαν ποιεῖσθαι πλὴν Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων· τούτων δὲ μηδετέροις ἐξεῖναι ἄνευ τοῦ δήμου τοῦ Ἀργείων σπείσασθαι.

SECTION 5.28.2
ἐδέξαντό τε ταῦτα οἱ Ἀργεῖοι μᾶλλον ὁρῶντες τόν τε Λακεδαιμονίων σφίσι πόλεμον ἐσόμενον (ἐπ’ ἐξόδῳ γὰρ πρὸς αὐτοὺς αἱ σπονδαὶ ἦσαν) καὶ ἅμα ἐλπίσαντες τῆς Πελοποννήσου ἡγήσεσθαι· κατὰ γὰρ τὸν χρόνον τοῦτον ἥ τε Λακεδαίμων μάλιστα δὴ κακῶς ἤκουσε καὶ ὑπερώφθη διὰ τὰς ξυμφοράς, οἵ τε Ἀργεῖοι ἄριστα ἔσχον τοῖς πᾶσιν, οὐ ξυναράμενοι τοῦ Ἀττικοῦ πολέμου, ἀμφοτέροις δὲ μᾶλλον ἔνσπονδοι ὄντες ἐκκαρπωσάμενοι.

SECTION 5.28.3
οἱ μὲν οὖν Ἀργεῖοι οὕτως ἐς τὴν ξυμμαχίαν προσεδέχοντο τοὺς ἐθέλοντας τῶν Ἑλλήνων,

CHAPTER 5.29

SECTION 5.29.1
Μαντινῆς δ’ αὐτοῖς καὶ οἱ ξύμμαχοι αὐτῶν πρῶτοι προσεχώρησαν, δεδιότες τοὺς Λακεδαιμονίους. τοῖς γὰρ Μαντινεῦσι μέρος τι τῆς Ἀρκαδίας κατέστραπτο ὑπήκοον ἔτι τοῦ πρὸς Ἀθηναίους πολέμου ὄντος, καὶ ἐνόμιζον οὐ περιόψεσθαι σφᾶς τοὺς Λακεδαιμονίους ἄρχειν, ἐπειδὴ καὶ σχολὴν ἦγον· ὥστε ἄσμενοι πρὸς τοὺς Ἀργείους ἐτράποντο, πόλιν τε μεγάλην νομίζοντες καὶ Λακεδαιμονίοις αἰεὶ διάφορον, δημοκρατουμένην τε ὥσπερ καὶ αὐτοί.

SECTION 5.29.2
ἀποστάντων δὲ τῶν Μαντινέων καὶ ἡ ἄλλη Πελοπόννησος ἐς θροῦν καθίστατο ὡς καὶ σφίσι ποιητέον τοῦτο, νομίσαντες πλέον τέ τι εἰδότας μεταστῆναι αὐτοὺς καὶ τοὺς Λακεδαιμονίους ἅμα δι’ ὀργῆς ἔχοντες, ἐν ἄλλοις τε καὶ ὅτι ἐν ταῖς σπονδαῖς ταῖς Ἀττικαῖς ἐγέγραπτο εὔορκον εἶναι προσθεῖναι καὶ ἀφελεῖν ὅτι ἂν ἀμφοῖν τοῖν πολέοιν δοκῇ, Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀθηναίοις.

SECTION 5.29.3
τοῦτο γὰρ τὸ γράμμα μάλιστα τὴν Πελοπόννησον διεθορύβει καὶ ἐς ὑποψίαν καθίστη μὴ μετὰ Ἀθηναίων σφᾶς βούλωνται Λακεδαιμόνιοι δουλώσασθαι· δίκαιον γὰρ εἶναι πᾶσι τοῖς ξυμμάχοις γεγράφθαι τὴν μετάθεσιν.

SECTION 5.29.4
ὥστε φοβούμενοι οἱ πολλοὶ ὥρμηντο πρὸς τοὺς Ἀργείους καὶ αὐτοὶ ἕκαστοι ξυμμαχίαν ποιεῖσθαι.

CHAPTER 5.30

SECTION 5.30.1
Λακεδαιμόνιοι δὲ αἰσθόμενοι τὸν θροῦν τοῦτον ἐν τῇ Πελοποννήσῳ καθεστῶτα καὶ τοὺς Κορινθίους διδασκάλους τε γενομένους καὶ αὐτοὺς μέλλοντας σπείσεσθαι πρὸς τὸ Ἄργος, πέμπουσι πρέσβεις ἐς τὴν Κόρινθον βουλόμενοι προκαταλαβεῖν τὸ μέλλον, καὶ ᾐτιῶντο τήν τε ἐσήγησιν τοῦ παντὸς καὶ εἰ Ἀργείοις σφῶν ἀποστάντες ξύμμαχοι ἔσονται, παραβήσεσθαί τε ἔφασαν αὐτοὺς τοὺς ὅρκους, καὶ ἤδη ἀδικεῖν ὅτι οὐ δέχονται τὰς Ἀθηναίων σπονδάς, εἰρημένον κύριον εἶναι ὅτι ἂν τὸ πλῆθος τῶν ξυμμάχων ψηφίσηται, ἢν μή τι θεῶν ἢ ἡρώων κώλυμα ᾖ.

SECTION 5.30.2
Κορίνθιοι δὲ παρόντων σφίσι τῶν ξυμμάχων ὅσοι οὐδ’ αὐτοὶ ἐδέξαντο τὰς σπονδάς (παρεκάλεσαν δὲ αὐτοὺς αὐτοὶ πρότερον), ἀντέλεγον τοῖς Λακεδαιμονίοις, ἃ μὲν ἠδικοῦντο οὐ δηλοῦντες ἄντικρυς, ὅτι οὔτε Σόλλιον σφίσιν ἀπέλαβον παρ’ Ἀθηναίων οὔτε Ἀνακτόριον εἴ τέ τι ἄλλο ἐνόμιζον ἐλασσοῦσθαι, πρόσχημα δὲ ποιούμενοι τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης μὴ προδώσειν· ὀμόσαι γὰρ αὐτοῖς ὅρκους ἰδίᾳ τε, ὅτε μετὰ Ποτειδεατῶν τὸ πρῶτον ἀφίσταντο, καὶ ἄλλους ὕστερον.

SECTION 5.30.3
οὔκουν παραβαίνειν τοὺς τῶν ξυμμάχων ὅρκους ἔφασαν οὐκ ἐσιόντες ἐς τὰς τῶν Ἀθηναίων σπονδάς· θεῶν γὰρ πίστεις ὀμόσαντες ἐκείνοις οὐκ ἂν εὐορκεῖν προδιδόντες αὐτούς. εἰρῆσθαι δ’ ὅτι ‘ἢν μὴ θεῶν ἢ ἡρώων κώλυμα ᾖ· ’ φαίνεσθαι οὖν σφίσι κώλυμα θεῖον τοῦτο.

SECTION 5.30.4
καὶ περὶ μὲν τῶν παλαιῶν ὅρκων τοσαῦτα εἶπον, περὶ δὲ τῆς Ἀργείων ξυμμαχίας μετὰ τῶν φίλων βουλευσάμενοι ποιήσειν ὅτι ἂν δίκαιον ᾖ.

SECTION 5.30.5
καὶ οἱ μὲν Λακεδαιμονίων πρέσβεις ἀνεχώρησαν ἐπ’ οἴκου· ἔτυχον δὲ παρόντες ἐν Κορίνθῳ καὶ Ἀργείων πρέσβεις, οἳ ἐκέλευον τοὺς Κορινθίους ἰέναι ἐς τὴν ξυμμαχίαν καὶ μὴ μέλλειν· οἱ δὲ ἐς τὸν ὕστερον ξύλλογον αὐτοῖς τὸν παρὰ σφίσι προεῖπον ἥκειν.

CHAPTER 5.31

SECTION 5.31.1
ἦλθε δὲ καὶ Ἠλείων πρεσβεία εὐθὺς καὶ ἐποιήσατο πρὸς Κορινθίους ξυμμαχίαν πρῶτον, ἔπειτα ἐκεῖθεν ἐς Ἄργος ἐλθόντες, καθάπερ προείρητο, Ἀργείων ξύμμαχοι ἐγένοντο. διαφερόμενοι γὰρ ἐτύγχανον τοῖς Λακεδαιμονίοις περὶ Λεπρέου.

SECTION 5.31.2
πολέμου γὰρ γενομένου ποτὲ πρὸς Ἀρκάδων τινὰς Λεπρεάταις καὶ Ἠλείων παρακληθέντων ὑπὸ Λεπρεατῶν ἐς ξυμμαχίαν ἐπὶ τῇ ἡμισείᾳ τῆς γῆς καὶ λυσάντων τὸν πόλεμον Ἠλεῖοι τὴν γῆν νεμομένοις αὐτοῖς τοῖς Λεπρεάταις τάλαντον ἔταξαν τῷ Διὶ τῷ Ὀλυμπίῳ ἀποφέρειν.

SECTION 5.31.3
καὶ μέχρι μὲν τοῦ Ἀττικοῦ πολέμου ἀπέφερον, ἔπειτα παυσαμένων διὰ πρόφασιν τοῦ πολέμου οἱ Ἠλεῖοι ἐπηνάγκαζον, οἱ δ’ ἐτράποντο πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους. καὶ δίκης Λακεδαιμονίοις ἐπιτραπείσης ὑποτοπήσαντες οἱ Ἠλεῖοι μὴ ἴσον ἕξειν ἀνέντες τὴν ἐπιτροπὴν Λερεατῶν τὴν γῆν ἔτεμον.

SECTION 5.31.4
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι οὐδὲν ἧσσον ἐδίκασαν αὐτονόμους εἶναι Λεπρεάτας καὶ ἀδικεῖν Ἠλείους, καὶ ὡς οὐκ ἐμμεινάντων τῇ ἐπιτροπῇ φρουρὰν ὁπλιτῶν ἐσέπεμψαν ἐς Λέπρεον.

SECTION 5.31.5
οἱ δὲ Ἠλεῖοι νομίζοντες πόλιν σφῶν ἀφεστηκυῖαν δέξασθαι τοὺς Λακεδαιμονίους καὶ τὴν ξυνθήκην προφέροντες ἐν ᾗ εἴρητο, ἃ ἔχοντες ἐς τὸν Ἀττικὸν πόλεμον καθίσταντό τινες, ταῦτα ἔχοντας καὶ ἐξελθεῖν, ὡς οὐκ ἴσον ἔχοντες ἀφίστανται πρὸς τοὺς Ἀργείους, καὶ τὴν ξυμμαχίαν, ὥσπερ προείρητο, καὶ οὗτοι ἐποιήσαντο.

SECTION 5.31.6
ἐγένοντο δὲ καὶ οἱ Κορίνθιοι εὐθὺς μετ’ ἐκείνους καὶ οἱ ἐπὶ Θρᾴκης Χαλκιδῆς Ἀργείων ξύμμαχοι. Βοιωτοὶ δὲ καὶ Μεγαρῆς τὸ αὐτὸ λέγοντες ἡσύχαζον, περιορώμενοι ὑπὸ τῶν Λακεδαιμονίων καὶ νομίζοντες σφίσι τὴν Ἀργείων δημοκρατίαν αὐτοῖς ὀλιγαρχουμένοις ἧσσον ξύμφορον εἶναι τῆς Λακεδαιμονίων πολιτείας.

CHAPTER 5.32

SECTION 5.32.1
περὶ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τοῦ θέρους τούτου Σκιωναίους μὲν Ἀθηναῖοι ἐκπολιορκήσαντες ἀπέκτειναν τοὺς ἡβῶντας, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας ἠνδραπόδισαν, καὶ τὴν γῆν Πλαταιεῦσιν ἔδοσαν νέμεσθαι, Δηλίους δὲ κατήγαγον πάλιν ἐς Δῆλον, ἐνθυμούμενοι τάς τε ἐν ταῖς μάχαις ξυμφορὰς καὶ τοῦ ἐν Δελφοῖς θεοῦ χρήσαντος.

SECTION 5.32.2
καὶ Φωκῆς καὶ Λοκροὶ ἤρξαντο πολεμεῖν.

SECTION 5.32.3
καὶ Κορίνθιοι καὶ Ἀργεῖοι ἤδη ξύμμαχοι ὄντες ἔρχονται ἐς Τεγέαν ἀποστήσοντες Λακεδαιμονίων, ὁρῶντες μέγα μέρος ὂν καί, εἰ σφίσι προσγένοιτο, νομίζοντες ἅπασαν ἂν ἔχειν Πελοπόννησον.

SECTION 5.32.4
ὡς δὲ οὐδὲν ἂν ἔφασαν ἐναντιωθῆναι οἱ Τεγεᾶται Λακεδαιμονίοις, οἱ Κορίνθιοι μέχρι τούτου προθύμως πράσσοντες ἀνεῖσαν τῆς φιλονικίας καὶ ὠρρώδησαν μὴ οὐδεὶς σφίσιν ἔτι τῶν ἄλλων προσχωρῇ.

SECTION 5.32.5
ὅμως δὲ ἐλθόντες ἐς τοὺς Βοιωτοὺς ἐδέοντο σφῶν τε καὶ Ἀργείων γίγνεσθαι ξυμμάχους καὶ τἆλλα κοινῇ πράσσειν· τάς τε δεχημέρους ἐπισπονδάς, αἳ ἦσαν Ἀθηναίοις καὶ Βοιωτοῖς πρὸς ἀλλήλους οὐ πολλῷ ὕστερον γενόμεναι [τούτων] τῶν πεντηκοντουτίδων σπονδῶν, ἐκέλευον οἱ Κορίνθιοι τοὺς Βοιωτοὺς ἀκολουθήσαντας Ἀθήναζε καὶ σφίσι ποιῆσαι, [ὥσπερ Βοιωτοὶ εἶχον,] μὴ δεχομένων δὲ Ἀθηναίων ἀπειπεῖν τὴν ἐκεχειρίαν καὶ τὸ λοιπὸν μὴ σπένδεσθαι ἄνευ αὐτῶν.

SECTION 5.32.6
Βοιωτοὶ δὲ δεομένων τῶν Κορινθίων περὶ μὲν τῆς Ἀργείων ξυμμαχίας ἐπισχεῖν αὐτοὺς ἐκέλευον, ἐλθόντες δὲ Ἀθήναζε μετὰ Κορινθίων οὐχ ηὕροντο τὰς δεχημέρους σπονδάς, ἀλλ᾽ ἀπεκρίναντο οἱ Ἀθηναῖοι Κορινθίοις εἶναι σπονδάς, εἴπερ Λακεδαιμονίων εἰσὶ ξύμμαχοι.

SECTION 5.32.7
Βοιωτοὶ μὲν οὖν οὐδὲν μᾶλλον ἀπεῖπον τὰς δεχημέρους, ἀξιούντων καὶ αἰτιωμένων Κορινθίων ξυνθέσθαι σφίσιν· Κορινθίοις δὲ ἀνοκωχὴ ἄσπονδος ἦν πρὸς Ἀθηναίους.

CHAPTER 5.33

SECTION 5.33.1
Λακεδαιμόνιοι δὲ τοῦ αὐτοῦ θέρους πανδημεὶ ἐστράτευσαν, Πλειστοάνακτος τοῦ Παυσανίου Λακεδαιμονίων Βασιλέως ἡγουμένου, τῆς Ἀρκαδίας ἐς Παρρασίους, Μαντινέων ὑπηκόους ὄντας, κατὰ στάσιν ἐπικαλεσαμένων σφᾶς, ἅμα δὲ καὶ τὸ ἐν Κυψέλοις τεῖχος ἀναιρήσοντες, ἢν δύνωνται, ὃ ἐτείχισαν Μαντινῆς καὶ αὐτοὶ ἐφρούρουν, ἐν τῇ Παρρασικῇ κείμενον ἐπὶ τῇ Σκιρίτιδι τῆς Λακωνικῆς.

SECTION 5.33.2
καὶ οἱ μὲν Λακεδαιμόνιοι τὴν γῆν τῶν Παρρασίων ἐδῄουν, οἱ δὲ Μαντινῆς τὴν πόλιν Ἀργείοις φύλαξι παραδόντες αὐτοὶ τὴν ξυμμαχίδα ἐφρούρουν· ἀδύνατοι δ’ ὄντες διασῶσαι τό τε ἐν Κυψέλοις τεῖχος καὶ τὰς ἐν Παρρασίοις πόλεις ἀπῆλθον.

SECTION 5.33.3
Λακεδαιμόνιοι δὲ τούς τε Παρρασίους αὐτονόμους ποιήσαντες καὶ τὸ τεῖχος καθελόντες ἀνεχώρησαν ἐπ’ οἴκου.

CHAPTER 5.34

SECTION 5.34.1
καὶ τοῦ αὐτοῦ θέρους ἤδη ἡκόντων αὐτοῖς τῶν ἀπὸ Θρᾴκης μετὰ Βρασίδου ἐξελθόντων στρατιωτῶν, οὓς ὁ Κλεαρίδας μετὰ τὰς σπονδὰς ἐκόμισεν, οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐψηφίσαντο τοὺς μὲν μετὰ Βρασίδου Εἵλωτας μαχεσαμένους ἐλευθέρους εἶναι καὶ οἰκεῖν ὅπου ἂν βούλωνται, καὶ ὕστερον οὐ πολλῷ αὐτοὺς μετὰ τῶν νεοδαμωδῶν ἐς Λέπρεον κατέστησαν, κείμενον ἐπὶ τῆς Λακωνικῆς καὶ τῆς Ἠλείας, ὄντες ἤδη διάφοροι Ἠλείοις·

SECTION 5.34.2
τοὺς δ’ ἐκ τῆς νήσου ληφθέντας σφῶν καὶ τὰ ὅπλα παραδόντας, δείσαντες μή τι διὰ τὴν ξυμφορὰν νομίσαντες ἐλασσωθήσεσθαι καὶ ὄντες ἐπίτιμοι νεωτερίσωσιν, ἤδη καὶ ἀρχάς τινας ἔχοντας ἀτίμους ἐποίησαν, ἀτιμίαν δὲ τοιάνδε ὥστε μήτε ἄρχειν μήτε πριαμένους τι ἢ πωλοῦντας κυρίους εἶναι. ὕστερον δὲ αὖθις χρόνῳ ἐπίτιμοι ἐγένοντο.

CHAPTER 5.35

SECTION 5.35.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους καὶ Θυσσὸν τὴν ἐν τῇ Ἄθω Ἀκτῇ Διῆς εἷλον, Ἀθηναίων οὖσαν ξύμμαχον.

SECTION 5.35.2
καὶ τὸ θέρος τοῦτο πᾶν ἐπιμειξίαι μὲν ἦσαν τοῖς Ἀθηναίοις καὶ Πελοποννησίοις, ὑπώπτευον δὲ ἀλλήλους εὐθὺς μετὰ τὰς σπονδὰς οἵ τε Ἀθηναῖοι καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι κατὰ τὴν τῶν χωρίων ἀλλήλοις οὐκ ἀπόδοσιν.

SECTION 5.35.3
τὴν γὰρ Ἀμφίπολιν πρότεροι λαχόντες οἱ Λακεδαιμόνιοι ἀποδιδόναι καὶ τἆλλα οὐκ ἀπεδεδώκεσαν, οὐδὲ τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης παρεῖχον ξυμμάχους τὰς σπονδὰς δεχομένους οὐδὲ Βοιωτοὺς οὐδὲ Κορινθίους, λέγοντες αἰεὶ ὡς μετ’ Ἀθηναίων τούτους, ἢν μὴ ᾽θέλωσι, κοινῇ ἀναγκάσουσιν· χρόνους τε προύθεντο ἄνευ ξυγγραφῆς ἐν οἷς χρῆν τοὺς μὴ ἐσιόντας ἀμφοτέροις πολεμίους εἶναι.

SECTION 5.35.4
τούτων οὖν ὁρῶντες οἱ Ἀθηναῖοι οὐδὲν ἔργῳ γιγνόμενον ὑπώπτευον τοὺς Λακεδαιμονίους μηδὲν δίκαιον διανοεῖσθαι, ὥστε οὔτε Πύλον ἀπαιτούντων αὐτῶν ἀπεδίδοσαν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐκ τῆς νήσου δεσμώτας μετεμέλοντο ἀποδεδωκότες, τά τε ἄλλα χωρία εἶχον, μένοντες ἕως σφίσι κἀκεῖνοι ποιήσειαν τὰ εἰρημένα.

SECTION 5.35.5
Λακεδαιμόνιοι δὲ τὰ μὲν δυνατὰ ἔφασαν πεποιηκέναι· τοὺς γὰρ παρὰ σφίσι δεσμώτας ὄντας Ἀθηναίων ἀποδοῦναι καὶ τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης στρατιώτας ἀπαγαγεῖν καὶ εἴ του ἄλλου ἐγκρατεῖς ἦσαν· Ἀμφιπόλεως δὲ οὐκ ἔφασαν κρατεῖν ὥστε παραδοῦναι, Βοιωτοὺς δὲ πειράσεσθαι καὶ Κορινθίους ἐς τὰς σπονδὰς ἐσαγαγεῖν καὶ Πάνακτον ἀπολαβεῖν καὶ Ἀθηναίων ὅσοι ἦσαν ἐν Βοιωτοῖς αἰχμάλωτοι κομιεῖν.

SECTION 5.35.6
πύλον μέντοι ἠξίουν σφίσιν ἀποδοῦναι· εἰ δὲ μή, Μεσσηνίους γε καὶ τοὺς Εἵλωτας ἐξαγαγεῖν, ὥσπερ καὶ αὐτοὶ τοὺς ἀπὸ Θρᾴκης, Ἀθηναίους δὲ φρουρεῖν τὸ χωρίον αὐτούς, εἰ βούλονται.

SECTION 5.35.7
πολλάκις δὲ καὶ πολλῶν λόγων γενομένων ἐν τῷ θέρει τούτῳ ἔπεισαν τοὺς Ἀθηναίους ὥστε ἐξαγαγεῖν ἐκ Πύλου Μεσσηνίους καὶ τοὺς ἄλλους Εἵλωτάς τε καὶ ὅσοι ηὐτομολήκεσαν ἐκ τῆς Λακωνικῆς· καὶ κατῴκισαν αὐτοὺς ἐν Κρανίοις τῆς Κεφαλληνίας.

SECTION 5.35.8
τὸ μὲν οὖν θέρος τοῦτο ἡσυχία ἦν καὶ ἔφοδοι παρ’ ἀλλήλους.

CHAPTER 5.36

SECTION 5.36.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος (ἔτυχον γὰρ ἔφοροι ἕτεροι καὶ οὐκ ἐφ’ ὧν αἱ σπονδαὶ ἐγένοντο ἄρχοντες ἤδη, καί τινες αὐτῶν καὶ ἐναντίοι 〈ταῖς 〉 σπονδαῖς) ἐλθουσῶν πρεσβειῶν ἀπὸ τῆς ξυμμαχίδος καὶ παρόντων Ἀθηναίων καὶ Βοιωτῶν καὶ Κορινθίων καὶ πολλὰ ἐν ἀλλήλοις εἰπόντων καὶ οὐδὲν ξυμβάντων, ὡς ἀπῇσαν ἐπ’ οἴκου, τοῖς Βοιωτοῖς καὶ Κορινθίοις Κλεόβουλος καὶ Ξενάρης, οὗτοι οἵπερ τῶν ἐφόρων ἐβούλοντο μάλιστα διαλῦσαι τὰς σπονδάς, λόγους ποιοῦνται ἰδίους, παραινοῦντες ὅτι μάλιστα ταῦτά τε γιγνώσκειν καὶ πειρᾶσθαι Βοιωτούς, Ἀργείων γενομένους πρῶτον αὐτοὺς ξυμμάχους, αὖθις μετὰ Βοιωτῶν Ἀργείους Λακεδαιμονίοις ποιῆσαι ξυμμάχους (οὕτω γὰρ ἥκιστ’ ἂν ἀναγασθῆναι Βοιωτοὺς ἐς τὰς Ἀττικὰς σπονδὰς ἐσελθεῖν· ἑλέσθαι γὰρ Λακεδαιμονίους πρὸ τῆς Ἀθηναίων ἔχθρας καὶ διαλύσεως τῶν σπονδῶν Ἀργείους σφίσι φίλους καὶ ξυμμάχους γενέσθαι· τὸ γὰρ Ἄργος αἰεὶ ἠπίσταντο ἐπιθυμοῦντας τοὺς Λακεδαιμονίους καλῶς σφίσι φίλιον γενέσθαι), ἡγούμενοι τὸν ἔξω Πελοποννήσου πόλεμον ῥᾴω ἂν εἶναι.

SECTION 5.36.2
τὸ μέντοι Πάνακτον ἐδέοντο Βοιωτοὺς ὅπως παραδώσουσι Λακεδαιμονίοις, ἵνα ἀντ’ αὐτοῦ Πύλον, ἢν δύνωνται, ἀπολαβόντες ῥᾷον καθιστῶνται Ἀθηναίοις ἐς πόλεμον.

CHAPTER 5.37

SECTION 5.37.1
καὶ οἱ μὲν Βοιωτοὶ καὶ Κορίνθιοι ταῦτα ἐπεσταλμένοι ἀπό τε τοῦ Ξενάρους καὶ Κλεοβούλου καὶ ὅσοι φίλοι ἦσαν αὐτοῖς τῶν Λακεδαιμονίων ὥστε ἀπαγγεῖλαι ἐπὶ τὰ κοινά, ἑκάτεροι ἀνεχώρουν.

SECTION 5.37.2
Ἀργείων δὲ δύο ἄνδρες τῆς ἀρχῆς τῆς μεγίστης ἐπετήρουν ἀπιόντας αὐτοὺς καθ’ ὁδὸν καὶ ξυγγενόμενοι ἐς λόγους ἦλθον, εἴ πως οἱ Βοιωτοὶ σφίσι ξύμμαχοι γένοιντο ὥσπερ Κορίνθιοι καὶ Ἠλεῖοι καὶ Μαντινῆς· νομίζειν γὰρ ἂν τούτου προχωρήσαντος ῥᾳδίως ἤδη καὶ πολεμεῖν καὶ σπένδεσθαι καὶ πρὸς Λακεδαιμονίους, εἰ βούλοιντο, κοινῷ λόγῳ χρωμένους, καὶ εἴ τινα πρὸς ἄλλον δέοι.

SECTION 5.37.3
τοῖς δὲ τῶν Βοιωτῶν πρέσβεσιν ἀκούουσιν ἤρεσκεν· κατὰ τύχην γὰρ ἐδέοντο τούτων ὧνπερ καὶ οἱ ἐκ τῆς Λακεδαίμονος αὐτοῖς φίλοι ἐπεστάλκεσαν. καὶ οἱ τῶν Ἀργείων ἄνδρες ὡς ᾔσθοντο αὐτοὺς δεχομένους τὸν λόγον, εἰπόντες ὅτι πρέσβεις πέμψουσιν ἐς Βοιωτοὺς ἀπῆλθον.

SECTION 5.37.4
ἀφικόμενοι δὲ οἱ Βοιωτοὶ ἀπήγγειλαν τοῖς βοιωτάρχαις τά τε ἐκ τῆς Λακεδαίμονος καὶ τὰ ἀπὸ τῶν ξυγγενομένων Ἀργείων· καὶ οἱ βοιωτάρχαι ἠρέσκοντό τε καὶ πολλῷ προθυμότεροι ἦσαν, ὅτι ἀμφοτέρωθεν ξυνεβεβήκει αὐτοῖς τούς τε φίλους τῶν Λακεδαιμονίων τῶν αὐτῶν δεῖσθαι καὶ τοὺς Ἀργείους ἐς τὰ ὁμοῖα σπεύδειν.

SECTION 5.37.5
καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον πρέσβεις παρῆσαν Ἀργείων τὰ εἰρημένα προκαλούμενοι· καὶ αὐτοὺς ἀπέπεμψαν ἐπαινέσαντες τοὺς λόγους οἱ βοιωτάρχαι καὶ πρέσβεις ὑποσχόμενοι ἀποστελεῖν περὶ τῆς ξυμμαχίας ἐς Ἄργος.

CHAPTER 5.38

SECTION 5.38.1
ἐν δὲ τούτῳ ἐδόκει πρῶτον τοῖς βοιωτάρχαις καὶ Κορινθίοις καὶ Μεγαρεῦσι καὶ τοῖς ἀπὸ Θρᾴκης πρέσβεσιν ὀμόσαι ὅρκους ἀλλήλοις ἦ μὴν ἔν τε τῷ παρατυχόντι ἀμυνεῖν τῷ δεομένῳ καὶ μὴ πολεμήσειν τῳ μηδὲ ξυμβήσεσθαι ἄνευ κοινῆς γνώμης, καὶ οὕτως ἤδη τοὺς Βοιωτοὺς καὶ Μεγαρέας (τὸ γὰρ αὐτὸ ἐποίουν) πρὸς τοὺς Ἀργείους σπένδεσθαι.

SECTION 5.38.2
πρὶν δὲ τοὺς ὅρκους γενέσθαι οἱ βοιωτάρχαι ἐκοίνωσαν ταῖς τέσσαρσι βουλαῖς τῶν Βοιωτῶν ταῦτα, αἵπερ ἅπαν τὸ κῦρος ἔχουσιν, καὶ παρῄνουν γενέσθαι ὅρκους ταῖς πόλεσιν, ὅσαι βούλονται ἐπ’ ὠφελίᾳ σφίσι ξυνομνύναι.

SECTION 5.38.3
οἱ δ’ ἐν ταῖς βουλαῖς τῶν Βοιωτῶν ὄντες οὐ προσδέχονται τὸν λόγον, δεδιότες μὴ ἐναντία Λακεδαιμονίοις ποιήσωσι, τοῖς ἐκείνων ἀφεστῶσι Κορινθίοις ξυνομνύντες· οὐ γὰρ εἶπον αὐτοῖς οἱ βοιωτάρχαι τὰ ἐκ τῆς Λακεδαίμονος, ὅτι τῶν τε ἐφόρων Κλεόβουλος καὶ Ξενάρης καὶ οἱ φίλοι παραινοῦσιν Ἀργείων πρῶτον καὶ Κορινθίων γενομένους ξυμμάχους ὕστερον μετὰ τῶν Λακεδαιμονίων γίγνεσθαι, οἰόμενοι τὴν βουλήν, κἂν μὴ εἴπωσιν, οὐκ ἄλλα ψηφιεῖσθαι ἢ ἃ σφίσι προδιαγνόντες παραινοῦσιν.

SECTION 5.38.4
ὡς δὲ ἀντέστη τὸ πρᾶγμα, οἱ μὲν Κορίνθιοι καὶ οἱ ἀπὸ Θρᾴκης πρέσβεις ἄπρακτοι ἀπῆλθον, οἱ δὲ βοιωτάρχαι μέλλοντες πρότερον, εἰ ταῦτα ἔπεισαν, καὶ τὴν ξυμμαχίαν πειράσεσθαι πρὸς Ἀργείους ποιεῖν, οὐκέτι ἐσήνεγκαν περὶ Ἀργείων ἐς τὰς βουλάς, οὐδὲ ἐς τὸ Ἄργος τοὺς πρέσβεις οὓς ὑπέσχοντο ἔπεμπον, ἀμέλεια δέ τις ἐνῆν καὶ διατριβὴ τῶν πάντων.

CHAPTER 5.39

SECTION 5.39.1
καὶ ἐν τῷ αὐτῷ χειμῶνι τούτῳ Μηκύβερναν Ὀλύνθιοι, Ἀθηναίων φρουρούντων, ἐπιδραμόντες εἷλον.

SECTION 5.39.2
μετὰ δὲ ταῦτα (ἐγίγνοντο γὰρ αἰεὶ λόγοι τοῖς τε Ἀθηναίοις καὶ Λακεδαιμονίοις περὶ ὧν εἶχον ἀλλήλων) ἐλπίζοντες οἱ Λακεδαιμόνιοι, εἰ Πάνακτον Ἀθηναῖοι παρὰ Βοιωτῶν ἀπολάβοιεν, κομίσασθαι ἂν αὐτοὶ Πύλον, ἦλθον ἐς τοὺς Βοιωτοὺς πρεσβευόμενοι καὶ ἐδέοντο σφίσι Πάνακτόν τε καὶ τοὺς Ἀθηναίων δεσμώτας παραδοῦναι, ἵνα ἀντ’ αὐτῶν Πύλον κομίσωνται.

SECTION 5.39.3
οἱ δὲ Βοιωτοὶ οὐκ ἔφασαν ἀποδώσειν, ἢν μὴ σφίσι ξυμμαχίαν ἰδίαν ποιήσωνται ὥσπερ Ἀθηναίοις. Λακεδαιμόνιοι δὲ εἰδότες μὲν ὅτι ἀδικήσουσιν Ἀθηναίους, εἰρημένον ἄνευ ἀλλήλων μήτε σπένδεσθαί τῳ μήτε πολεμεῖν, βουλόμενοι δὲ τὸ Πάνακτον παραλαβεῖν ὡς τὴν Πύλον ἀντ’ αὐτοῦ κομιούμενοι, καὶ ἅμα τῶν ξυγχέαι σπευδόντων τὰς σπονδὰς προθυμουμένων τὰ ἐς Βοιωτούς, ἐποιήσαντο τὴν ξυμμαχίαν τοῦ χειμῶνος τελευτῶντος ἤδη καὶ πρὸς ἔαρ· καὶ τὸ Πάνακτον εὐθὺς καθῃρεῖτο. καὶ ἑνδέκατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.40

SECTION 5.40.1
ἅμα δὲ τῷ ἦρι εὐθὺς τοῦ ἐπιγιγνομένου θέρους οἱ Ἀργεῖοι, ὡς οἵ τε πρέσβεις τῶν Βοιωτῶν οὓς ἔφασαν πέμψειν οὐχ ἧκον τό τε Πάνακτον ᾔσθοντο καθαιρούμενον καὶ ξυμμαχίαν ἰδίαν γεγενημένην τοῖς Βοιωτοῖς πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους, ἔδεισαν μὴ μονωθῶσι καὶ ἐς Λακεδαιμονίους πᾶσα ἡ ξυμμαχία χωρήσῃ·

SECTION 5.40.2
τοὺς γὰρ Βοιωτοὺς ᾤοντο πεπεῖσθαι ὑπὸ Λακεδαιμονίων τό τε Πάνακτον καθελεῖν καὶ ἐς τὰς Ἀθηναίων σπονδὰς ἐσιέναι, τούς τε Ἀθηναίους εἰδέναι ταῦτα, ὥστε οὐδὲ πρὸς Ἀθηναίους ἔτι σφίσιν εἶναι ξυμμαχίαν ποιήσασθαι, πρότερον ἐλπίζοντες ἐκ τῶν διαφορῶν, εἰ μὴ μείνειαν αὐτοῖς αἱ πρὸς Λακεδαιμονίους σπονδαί, τοῖς γοῦν Ἀθηναίοις ξύμμαχοι ἔσεσθαι.

SECTION 5.40.3
ἀποροῦντες οὖν ταῦτα οἱ Ἀργεῖοι, καὶ φοβούμενοι μὴ Λακεδαιμονίοις καὶ Τεγεάταις, Βοιωτοῖς καὶ Ἀθηναίοις ἅμα πολεμῶσι, πρότερον οὐ δεχόμενοι τὰς Λακεδαιμονίων σπονδάς, ἀλλ’ ἐν φρονήματι ὄντες τῆς Πελοποννήσου ἡγήσεσθαι, ἔπεμπον ὡς ἐδύναντο τάχιστα ἐς τὴν Λακεδαίμονα πρέσβεις Εὔστροφον καὶ Αἴσωνα, οἳ ἐδόκουν προσφιλέστατοι αὐτοῖς εἶναι, ἡγούμενοι ἐκ τῶν παρόντων κράτιστα πρὸς Λακεδαιμονίους σπονδὰς ποιησάμενοι, ὅπῃ ἂν ξυγχωρῇ, ἡσυχίαν ἔχειν.

CHAPTER 5.41

SECTION 5.41.1
καὶ οἱ πρέσβεις ἀφικόμενοι αὐτῶν λόγους ἐποιοῦντο πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους ἐφ’ ᾧ ἂν σφίσιν αἱ σπονδαὶ γίγνοιντο.

SECTION 5.41.2
καὶ τὸ μὲν πρῶτον οἱ Ἀργεῖοι ἠξίουν δίκης ἐπιτροπὴν σφίσι γενέσθαι ἢ ἐς πόλιν τινὰ ἢ ἰδιώτην περὶ τῆς Κυνουρίας γῆς, ἧς αἰεὶ πέρι διαφέρονται μεθορίας οὔσης (ἔχει δὲ ἐν αὑτῇ Θυρέαν καὶ Ἀνθήνην πόλιν, νέμονται δ’ αὐτὴν Λακεδαιμόνιοι)· ἔπειτα δ’ οὐκ ἐώντων Λακεδαιμονίων μεμνῆσθαι περὶ αὐτῆς, ἀλλ᾽, εἰ βούλονται σπένδεσθαι ὥσπερ πρότερον, ἑτοῖμοι εἶναι, οἱ Ἀργεῖοι πρέσβεις τάδε ὅμως ἐπηγάγοντο τοὺς Λακεδαιμονίους ξυγχωρῆσαι, ἐν μὲν τῷ παρόντι σπονδὰς ποιήσασθαι ἔτη πεντήκοντα, ἐξεῖναι δ᾽ ὁποτεροισοῦν προκαλεσαμένοις, μήτε νόσου οὔσης μήτε πολέμου Λακεδαίμονι καὶ Ἄργει, διαμάχεσθαι περὶ τῆς γῆς ταύτης, ὥσπερ καὶ πρότερόν ποτε ὅτε αὐτοὶ ἑκάτεροι ἠξίωσαν νικᾶν, διώκειν δὲ μὴ ἐξεῖναι περαιτέρω τῶν πρὸς Ἄργος καὶ Λακεδαίμονα ὅρων.

SECTION 5.41.3
τοῖς δὲ Λακεδαιμονίοις τὸ μὲν πρῶτον ἐδόκει μωρία εἶναι ταῦτα, ἔπειτα (ἐπεθύμουν γὰρ τὸ Ἄργος πάντως φίλιον ἔχειν) ξυνεχώρησαν ἐφ’ οἷς ἠξίουν καὶ ξυνεγράψαντο. ἐκέλευον δ᾽ οἱ Λακεδαιμόνιοι, πρὶν τέλος τι αὐτῶν ἔχειν, ἐς τὸ Ἄργος πρῶτον ἐπαναχωρήσαντας αὐτοὺς δεῖξαι τῷ πλήθει, καὶ ἢν ἀρέσκοντα ᾖ, ἥκειν ἐς τὰ Ὑακίνθια τοὺς ὅρκους ποιησομένους. καὶ οἱ μὲν ἀνεχώρησαν·

CHAPTER 5.42

SECTION 5.42.1
ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ ᾧ οἱ Ἀργεῖοι ταῦτα ἔπρασσον, οἱ πρέσβεις τῶν Λακεδαιμονίων Ἀνδρομένης καὶ Φαίδιμος καὶ Ἀντιμενίδας, οὓς ἔδει τὸ Πάνακτον καὶ τοὺς ἄνδρας τοὺς παρὰ Βοιωτῶν παραλαβόντας Ἀθηναίοις ἀποδοῦναι, τὸ μὲν Πάνακτον ὑπὸ τῶν Βοιωτῶν αὐτῶν καθῃρημένον ηὗρον, ἐπὶ προφάσει ὡς ἦσάν ποτε Ἀθηναίοις καὶ Βοιωτοῖς ἐκ διαφορᾶς περὶ αὐτοῦ ὅρκοι παλαιοὶ μηδετέρους οἰκεῖν τὸ χωρίον, ἀλλὰ κοινῇ νέμειν, τοὺς δ’ ἄνδρας οὓς εἶχον αἰχμαλώτους Βοιωτοὶ Ἀθηναίων παραλαβόντες οἱ περὶ τὸν Ἀνδρομένη ἐκόμισαν τοῖς Ἀθηναίοις καὶ ἀπέδοσαν, τοῦ τε Πανάκτου τὴν καθαίρεσιν ἔλεγον αὐτοῖς, νομίζοντες καὶ τοῦτο ἀποδιδόναι· πολέμιον γὰρ οὐκέτι ἐν αὐτῷ Ἀθηναίοις οἰκήσειν οὐδένα.

SECTION 5.42.2
λεγομένων δὲ τούτων οἱ Ἀθηναῖοι δεινὰ ἐποίουν, νομίζοντες ἀδικεῖσθαι ὑπὸ Λακεδαιμονίων τοῦ τε Πανάκτου τῇ καθαιρέσει, ὃ ἔδει ὀρθὸν παραδοῦναι, καὶ πυνθανόμενοι ὅτι καὶ Βοιωτοῖς ἰδίᾳ ξυμμαχίαν πεποίηνται, φάσκοντες πρότερον κοινῇ τοὺς μὴ δεχομένους τὰς σπονδὰς προσαναγκάσειν. τά τε ἄλλα ἐσκόπουν ὅσα ἐξελελοίπεσαν τῆς ξυνθήκης καὶ ἐνόμιζον ἐξηπατῆσθαι, ὥστε χαλεπῶς πρὸς τοὺς πρέσβεις ἀποκρινάμενοι ἀπέπεμψαν.

CHAPTER 5.43

SECTION 5.43.1
κατὰ τοιαύτην δὴ διαφορὰν ὄντων τῶν Λακεδαιμονίων πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, οἱ ἐν ταῖς Ἀθήναις αὖ βουλόμενοι λῦσαι τὰς σπονδὰς εὐθὺς ἐνέκειντο.

SECTION 5.43.2
ἦσαν δὲ ἄλλοι τε καὶ Ἀλκιβιάδης ὁ Κλεινίου, ἀνὴρ ἡλικίᾳ μὲν ἔτι τότε ὢν νέος ὡς ἐν ἄλλῃ πόλει, ἀξιώματι δὲ προγόνων τιμώμενος· ᾧ ἐδόκει μὲν καὶ ἄμεινον εἶναι πρὸς τοὺς Ἀργείους μᾶλλον χωρεῖν, οὐ μέντοι ἀλλὰ καὶ φρονήματι φιλονικῶν ἠναντιοῦτο, ὅτι Λακεδαιμόνιοι διὰ Νικίου καὶ Λάχητος ἔπραξαν τὰς σπονδάς, ἑαυτὸν κατά τε τὴν νεότητα ὑπεριδόντες καὶ κατὰ τὴν παλαιὰν προξενίαν ποτὲ οὖσαν οὐ τιμήσαντες, ἣν τοῦ πάππου ἀπειπόντος αὐτὸς τοὺς ἐκ τῆς νήσου αὐτῶν αἰχμαλώτους θεραπεύων διενοεῖτο ἀνανεώσασθαι.

SECTION 5.43.3
πανταχόθεν τε νομίζων ἐλασσοῦσθαι τό τε πρῶτον ἀντεῖπεν, οὐ βεβαίους φάσκων εἶναι Λακεδαιμονίους, ἀλλ’ ἵνα Ἀργείους σφίσι σπεισάμενοι ἐξέλωσι καὶ αὖθις ἐπ’ Ἀθηναίους μόνους ἴωσι, τούτου ἕνεκα σπένδεσθαι αὐτούς, καὶ τότε, ἐπειδὴ ἡ διαφορὰ ἐγεγένητο, πέμπει εὐθὺς ἐς Ἄργος ἰδίᾳ, κελεύων ὡς τάχιστα ἐπὶ τὴν ξυμμαχίαν προκαλουμένους ἥκειν μετὰ Μαντινέων καὶ Ἠλείων, ὡς καιροῦ ὄντος καὶ αὐτὸς ξυμπράξων τὰ μάλιστα.

CHAPTER 5.44

SECTION 5.44.1
οἱ δὲ Ἀργεῖοι ἀκούσαντες τῆς τε ἀγγελίας καὶ ἐπειδὴ ἔγνωσαν οὐ μετ’ Ἀθηναίων πραχθεῖσαν τὴν τῶν Βοιωτῶν ξυμμαχίαν, ἀλλ’ ἐς διαφορὰν μεγάλην καθεστῶτας αὐτοὺς πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους, τῶν μὲν ἐν Λακεδαίμονι πρέσβεων, οἳ σφίσι περὶ τῶν σπονδῶν ἔτυχον ἀπόντες, ἠμέλουν, πρὸς δὲ τοὺς Ἀθηναίους μᾶλλον τὴν γνώμην εἶχον, νομίζοντες πόλιν τε σφίσι φιλίαν ἀπὸ παλαιοῦ καὶ δημοκρατουμένην ὥσπερ καὶ αὐτοὶ καὶ δύναμιν μεγάλην ἔχουσαν τὴν κατὰ θάλασσαν ξυμπολεμήσειν σφίσιν, ἢν καθιστῶνται ἐς πόλεμον.

SECTION 5.44.2
ἔπεμπον οὖν εὐθὺς πρέσβεις ὡς τοὺς Ἀθηναίους περὶ τῆς ξυμμαχίας· ξυνεπρεσβεύοντο δὲ καὶ Ἠλεῖοι καὶ Μαντινῆς.

SECTION 5.44.3
ἀφίκοντο δὲ καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεις κατὰ τάχος, δοκοῦντες ἐπιτήδειοι εἶναι τοῖς Ἀθηναίοις, Φιλοχαρίδας καὶ Λέων καὶ Ἔνδιος, δείσαντες μὴ τήν τε ξυμμαχίαν ὀργιζόμενοι πρὸς τοὺς Ἀργείους ποιήσωνται, καὶ ἅμα Πύλον ἀπαιτήσοντες ἀντὶ Πανάκτου καὶ περὶ τῆς Βοιωτῶν ξυμμαχίας ἀπολογησόμενοι, ὡς οὐκ ἐπὶ κακῷ τῶν Ἀθηναίων ἐποιήσαντο.

CHAPTER 5.45

SECTION 5.45.1
καὶ λέγοντες ἐν τῇ βουλῇ περί τε τούτων καὶ ὡς αὐτοκράτορες ἥκουσι περὶ πάντων ξυμβῆναι τῶν διαφόρων, τὸν Ἀλκιβιάδην ἐφόβουν μὴ καί, ἢν ἐς τὸν δῆμον ταῦτα λέγωσιν, ἐπαγάγωνται τὸ πλῆθος καὶ ἀπωσθῇ ἡ Ἀργείων ξυμμαχία.

SECTION 5.45.2
μηχανᾶται δὲ πρὸς αὐτοὺς τοιόνδε τι ὁ Ἀλκιβιάδης· τοὺς Λακεδαιμονίους πείθει πίστιν αὐτοῖς δούς, ἢν μὴ ὁμολογήσωσιν ἐν τῷ δήμῳ αὐτοκράτορες ἥκειν, Πύλον τε αὐτοῖς ἀποδώσειν (πείσειν γὰρ αὐτὸς Ἀθηναίους, ὥσπερ καὶ νῦν ἀντιλέγειν) καὶ τἆλλα ξυναλλάξειν.

SECTION 5.45.3
βουλόμενος δὲ αὐτοὺς Νικίου τε ἀποστῆσαι ταῦτα ἔπρασσε καὶ ὅπως ἐν τῷ δήμῳ διαβαλὼν αὐτοὺς ὡς οὐδὲν ἀληθὲς ἐν νῷ ἔχουσιν οὐδὲ λέγουσιν οὐδέποτε ταὐτά, τοὺς Ἀργείους καὶ Ἠλείους καὶ Μαντινέας ξυμμάχους ποιήσῃ. καὶ ἐγένετο οὕτως.

SECTION 5.45.4
ἐπειδὴ γὰρ ἐς τὸν δῆμον παρελθόντες καὶ ἐπερωτώμενοι οὐκ ἔφασαν ὥσπερ ἐν τῇ βουλῇ αὐτοκράτορες ἥκειν, οἱ Ἀθηναῖοι οὐκέτι ἠνείχοντο, ἀλλὰ τοῦ Ἀλκιβιάδου πολλῷ μᾶλλον ἢ πρότερον καταβοῶντος τῶν Λακεδαιμονίων ἐσήκουόν τε καὶ ἑτοῖμοι ἦσαν εὐθὺς παραγαγόντες τοὺς Ἀργείους καὶ τοὺς μετ’ αὐτῶν ξυμμάχους ποιεῖσθαι· σεισμοῦ δὲ γενομένου πρίν τι ἐπικυρωθῆναι, ἡ ἐκκλησία αὕτη ἀνεβλήθη.

CHAPTER 5.46

SECTION 5.46.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἐκκλησίᾳ ὁ Νικίας, καίπερ τῶν Λακεδαιμονίων αὐτῶν ἠπατημένων καὶ αὐτὸς ἐξηπατημένος περὶ τοῦ μὴ αὐτοκράτορας ὁμολογῆσαι ἥκειν, ὅμως τοῖς Λακεδαιμονίοις ἔφη χρῆναι φίλους μᾶλλον γίγνεσθαι, καὶ ἐπισχόντας τὰ πρὸς Ἀργείους πέμψαι ἔτι ὡς αὐτοὺς καὶ εἰδέναι ὅτι διανοοῦνται, λέγων ἐν μὲν τῷ σφετέρῳ καλῷ, ἐν δὲ τῷ ἐκείνων ἀπρεπεῖ τὸν πόλεμον ἀναβάλλεσθαι· σφίσι μὲν γὰρ εὖ ἑστώτων τῶν πραγμάτων ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἄριστον εἶναι διασώσασθαι τὴν εὐπραγίαν, ἐκείνοις δὲ δυστυχοῦσιν ὅτι τάχιστα εὕρημα εἶναι διακινδυνεῦσαι.

SECTION 5.46.2
ἔπεισέ τε πέμψαι πρέσβεις, ὧν καὶ αὐτὸς ἦν, κελεύσοντας Λακεδαιμονίους, εἴ τι δίκαιον διανοοῦνται, Πάνακτόν τε ὀρθὸν ἀποδιδόναι καὶ Ἀμφίπολιν, καὶ τὴν Βοιωτῶν ξυμμαχίαν ἀνεῖναι, ἢν μὴ ἐς τὰς σπονδὰς ἐσίωσι, καθάπερ εἴρητο ἄνευ ἀλλήλων μηδενὶ ξυμβαίνειν.

SECTION 5.46.3
εἰπεῖν τε ἐκέλευον ὅτι καὶ σφεῖς, εἰ ἐβούλοντο ἀδικεῖν, ἤδη ἂν Ἀργείους ξυμμάχους πεποιῆσθαι, ὡς παρεῖναί γ’ αὐτοὺς αὐτοῦ τούτου ἕνεκα. εἴ τέ τι ἄλλο ἐνεκάλουν, πάντα ἐπιστείλαντες ἀπέπεμψαν τοὺς περὶ τὸν Νικίαν πρέσβεις.

SECTION 5.46.4
καὶ ἀφικομένων αὐτῶν καὶ ἀπαγγειλάντων τά τε ἄλλα καὶ τέλος εἰπόντων ὅτι εἰ μὴ τὴν ξυμμαχίαν ἀνήσουσι Βοιωτοῖς μὴ ἐσιοῦσιν ἐς τὰς σπονδάς, ποιήσονται καὶ αὐτοὶ Ἀργείους καὶ τοὺς μετ’ αὐτῶν ξυμμάχους, τὴν μὲν ξυμμαχίαν οἱ Λακεδαιμόνιοι Βοιωτοῖς οὐκ ἔφασαν ἀνήσειν, ἐπικρατούντων τῶν περὶ τὸν Ξενάρη τὸν ἔφορον ταῦτα γίγνεσθαι καὶ ὅσοι ἄλλοι τῆς αὐτῆς γνώμης ἦσαν, τοὺς δὲ ὅρκους δεομένου Νικίου ἀνενεώσαντο· ἐφοβεῖτο γὰρ μὴ πάντα ἀτελῆ ἔχων ἀπέλθῃ καὶ διαβληθῇ, ὅπερ καὶ ἐγένετο, αἴτιος δοκῶν εἶναι τῶν πρὸς Λακεδαιμονίους σπονδῶν.

SECTION 5.46.5
ἀναχωρήσαντός τε αὐτοῦ ὡς ἤκουσαν οἱ Ἀθηναῖοι οὐδὲν ἐκ τῆς Λακεδαίμονος πεπραγμένον, εὐθὺς δι’ ὀργῆς εἶχον, καὶ νομίζοντες ἀδικεῖσθαι (ἔτυχον γὰρ παρόντες οἱ Ἀργεῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι) παραγαγόντος Ἀλκιβιάδου ἐποιήσαντο σπονδὰς καὶ ξυμμαχίαν πρὸς αὐτοὺς τήνδε.

CHAPTER 5.47

SECTION 5.47.1
‘σπονδὰς ἐποιήσαντο ἑκατὸν Ἀθηναῖοι ἔτη καὶ Ἀργεῖοι καὶ Μαντινῆς καὶ Ἠλεῖοι 〈πρὸς ἀλλήλους 〉, ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων ὧν ἄρχουσιν ἑκάτεροι, ἀδόλους καὶ ἀβλαβεῖς καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν.

SECTION 5.47.2
ὅπλα δὲ μὴ ἐξέστω ἐπιφέρειν ἐπὶ πημονῇ μήτε Ἀργείους καὶ Ἠλείους καὶ Μαντινέας καὶ τοὺς ξυμμάχους ἐπὶ Ἀθηναίους καὶ τοὺς ξυμμάχους ὧν ἄρχουσιν Ἀθηναῖοι μήτε Ἀθηναίους καὶ τοὺς ξυμμάχους 〈ὧν ἄρχουσιν Ἀθηναῖοι〉 ἐπὶ Ἀργείους καὶ Ἠλείους καὶ Μαντινέας καὶ τοὺς ξυμμάχους, τέχνῃ μηδὲ μηχανῇ μηδεμιᾷ.

SECTION 5.47.3
κατὰ τάδε ξυμμάχους εἶναι Ἀθηναίους καὶ Ἀργείους καὶ Μαντινέας καὶ Ἠλείους ἑκατὸν ἔτη. ἢν πολέμιοι ἴωσιν ἐπὶ τὴν γῆν τὴν Ἀθηναίων, βοηθεῖν Ἀργείους καὶ Μαντινέας καὶ Ἠλείους Ἀθήναζε, καθ’ ὅτι ἂν ἐπαγγέλλωσιν Ἀθηναῖοι, τρόπῳ ὁποίῳ ἂν δύνωνται ἰσχυροτάτῳ κατὰ τὸ δυνατόν· ἢν δὲ δῃώσαντες οἴχωνται, πολεμίαν εἶναι ταύτην τὴν πόλιν Ἀργείοις καὶ Μαντινεῦσι καὶ Ἠλείοις καὶ Ἀθηναίοις καὶ κακῶς πάσχειν ὑπὸ ἁπασῶν τῶν πόλεων τούτων· καταλύειν δὲ μὴ ἐξεῖναι τὸν πόλεμον πρὸς ταύτην τὴν πόλιν μηδεμιᾷ τῶν πόλεων, ἢν μὴ ἁπάσαις δοκῇ.

SECTION 5.47.4
βοηθεῖν δὲ καὶ Ἀθηναίους ἐς Ἄργος καὶ Μαντίνειαν καὶ Ἦλιν, ἢν πολέμιοι ἴωσιν ἐπὶ τὴν γῆν τὴν Ἀργείων ἢ τὴν Μαντινέων ἢ τὴν Ἠλείων, καθ’ ὅτι ἂν ἐπαγγέλλωσιν αἱ πόλεις αὗται, τρόπῳ ὁποίῳ ἂν δύνωνται ἰσχυροτάτῳ κατὰ τὸ δυνατόν· ἢν δὲ δῃώσαντες οἴχωνται, πολεμίαν εἶναι ταύτην τὴν πόλιν Ἀθηναίοις καὶ Ἀργείοις καὶ Μαντινεῦσι καὶ Ἠλείοις καὶ κακῶς πάσχειν ὑπὸ ἁπασῶν τούτων τῶν πόλεων· καταλύειν δὲ μὴ ἐξεῖναι τὸν πόλεμον πρὸς ταύτην τὴν πόλιν 〈μηδεμιᾷ τῶν πόλεων〉, ἢν μὴ ἁπάσαις δοκῇ [ταῖς πόλεσιν].

SECTION 5.47.5
ὅπλα δὲ μὴ ἐᾶν ἔχοντας διιέναι ἐπὶ πολέμῳ διὰ τῆς γῆς τῆς σφετέρας αὐτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων ὧν ἄρχουσιν ἕκαστοι, μηδὲ κατὰ θάλασσαν, ἢν μὴ ψηφισαμένων τῶν πόλεων ἁπασῶν τὴν δίοδον εἶναι, Ἀθηναίων καὶ Ἀργείων καὶ Μαντινέων καὶ Ἠλείων.

SECTION 5.47.6
τοῖς δὲ βοηθοῦσιν ἡ πόλις ἡ πέμπουσα παρεχέτω μέχρι μὲν τριάκοντα ἡμερῶν σῖτον, ἐπὴν ἔλθωσιν ἐς τὴν πόλιν τὴν ἐπαγγείλασαν βοηθεῖν, καὶ ἀπιοῦσι κατὰ ταὐτά· ἢν δὲ πλέονα βούληται χρόνον τῇ στρατιᾷ χρῆσθαι, ἡ πόλις ἡ μεταπεμψαμένη διδότω σῖτον, τῷ μὲν ὁπλίτῃ καὶ ψιλῷ καὶ τοξότῃ τρεῖς ὀβολοὺς Αἰγιναίους τῆς ἡμέρας ἑκάστης, τῷ δ’ ἱππεῖ δραχμὴν Αἰγιναίαν.

SECTION 5.47.7
ἡ δὲ πόλις ἡ μεταπεμψαμένη 〈τῇ στρατιᾷ〉 τὴν ἡγεμονίαν ἐχέτω, ὅταν ἐν τῇ αὑτῆς ὁ πόλεμος ᾖ· ἢν δέ ποι δόξῃ 〈ἁπάσαις 〉 ταῖς πόλεσι κοινῇ στρατεύεσθαι, τὸ ἴσον τῆς ἡγεμονίας μετεῖναι ἁπάσαις ταῖς πόλεσιν.

SECTION 5.47.8
ὀμόσαι δὲ τὰς σπονδὰς Ἀθηναίους μὲν ὑπέρ τε σφῶν αὐτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων, Ἀργεῖοι δὲ καὶ Μαντινῆς καὶ Ἠλεῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τούτων κατὰ πόλεις ὀμνύντων. ὀμνύντων δὲ τὸν ἐπιχώριον ὅρκον ἕκαστοι τὸν μέγιστον κατὰ ἱερῶν τελείων. ὁ δὲ ὅρκος ἔστω ὅδε· “ἐμμενῶ τῇ ξυμμαχίᾳ κατὰ τὰ ξυγκείμενα δικαίως καὶ ἀβλαβῶς καὶ ἀδόλως, καὶ οὐ παραβήσομαι τέχνῃ οὐδὲ μηχανῇ οὐδεμιᾷ.”

SECTION 5.47.9
ὀμνύντων δὲ Ἀθήνησι μὲν ἡ βουλὴ καὶ αἱ ἔνδημοι ἀρχαί, ἐξορκούντων δὲ οἱ πρυτάνεις· ἐν Ἄργει δὲ ἡ βουλὴ καὶ οἱ ὀγδοήκοντα καὶ οἱ ἀρτῦναι, ἐξορκούντων δὲ οἱ ὀγδοήκοντα· ἐν δὲ Μαντινείᾳ οἱ δημιουργοὶ καὶ ἡ βουλὴ καὶ αἱ ἄλλαι ἀρχαί, ἐξορκούντων δὲ οἱ θεωροὶ καὶ οἱ πολέμαρχοι· ἐν δὲ Ἤλιδι οἱ δημιουργοὶ καὶ οἱ τὰ τέλη ἔχοντες καὶ οἱ ἑξακόσιοι, ἐξορκούντων δὲ οἱ δημιουργοὶ καὶ οἱ θεσμοφύλακες.

SECTION 5.47.10
ἀνανεοῦσθαι δὲ τοὺς ὅρκους Ἀθηναίους μὲν ἰόντας ἐς Ἦλιν καὶ ἐς Μαντίνειαν καὶ ἐς Ἄργος τριάκοντα ἡμέραις πρὸ Ὀλυμπίων, Ἀργείους δὲ καὶ Ἠλείους καὶ Μαντινέας ἰόντας Ἀθήναζε δέκα ἡμέραις πρὸ Παναθηναίων τῶν μεγάλων.

SECTION 5.47.11
τὰς δὲ ξυνθήκας τὰς περὶ τῶν σπονδῶν καὶ τῶν ὅρκων καὶ τῆς ξυμμαχίας ἀναγράψαι ἐν στήλῃ λιθίνῃ Ἀθηναίους μὲν ἐν πόλει, Ἀργείους δὲ ἐν ἀγορᾷ ἐν τοῦ Ἀπόλλωνος τῷ ἱερῷ, Μαντινέας δὲ ἐν τοῦ Διὸς τῷ ἱερῷ ἐν τῇ ἀγορᾷ· καταθέντων δὲ καὶ Ὀλυμπίασι στήλην χαλκῆν κοινῇ Ὀλυμπίοις τοῖς νυνί.

SECTION 5.47.12
ἐὰν δέ τι δοκῇ ἄμεινον εἶναι ταῖς πόλεσι ταύταις προσθεῖναι πρὸς τοῖς ξυγκειμένοις, ὅτι [δ᾽] ἂν δόξῃ ταῖς πόλεσιν ἁπάσαις κοινῇ βουλευομέναις, τοῦτο κύριον εἶναι.’

CHAPTER 5.48

SECTION 5.48.1
αἱ μὲν σπονδαὶ καὶ ἡ ξυμμαχία οὕτως ἐγένοντο, καὶ αἱ τῶν Λακεδαιμονίων καὶ Ἀθηναίων οὐκ ἀπείρηντο τούτου ἕνεκα οὐδ’ ὑφ’ ἑτέρων.

SECTION 5.48.2
Κορίνθιοι δὲ Ἀργείων ὄντες ξύμμαχοι οὐκ ἐσῆλθον ἐς αὐτάς, ἀλλὰ καὶ γενομένης πρὸ τούτου Ἠλείοις καὶ Ἀργείοις καὶ Μαντινεῦσι ξυμμαχίας, τοῖς αὐτοῖς πολεμεῖν καὶ εἰρήνην ἄγειν, οὐ ξυνώμοσαν, ἀρκεῖν δ’ ἔφασαν σφίσι τὴν πρώτην γενομένην ἐπιμαχίαν, ἀλλήλοις βοηθεῖν, ξυνεπιστρατεύειν δὲ μηδενί.

SECTION 5.48.3
οἱ μὲν Κορίνθιοι οὕτως ἀπέστησαν τῶν ξυμμάχων καὶ πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους πάλιν τὴν γνώμην εἶχον.

CHAPTER 5.49

SECTION 5.49.1
Ὀλύμπια δ’ ἐγένετο τοῦ θέρους τούτου, οἷς Ἀνδροσθένης Ἀρκὰς παγκράτιον τὸ πρῶτον ἐνίκα· καὶ Λακεδαιμόνιοι τοῦ ἱεροῦ ὑπὸ Ἠλείων εἴρχθησαν ὥστε μὴ θύειν μηδ’ ἀγωνίζεσθαι, οὐκ ἐκτίνοντες τὴν δίκην αὐτοῖς ἣν ἐν τῷ Ὀλυμπιακῷ νόμῳ Ἠλεῖοι κατεδικάσαντο αὐτῶν φάσκοντες 〈ἐς 〉 σφᾶς ἐπὶ Φύρκον τε τεῖχος ὅπλα ἐπενεγκεῖν καὶ ἐς Λέπρεον αὐτῶν ὁπλίτας ἐν ταῖς Ὀλυμπιακαῖς σπονδαῖς ἐσπέμψαι. ἡ δὲ καταδίκη δισχίλιαι μναῖ ἦσαν, κατὰ τὸν ὁπλίτην ἕκαστον δύο μναῖ, ὥσπερ ὁ νόμος ἔχει.

SECTION 5.49.2
Λακεδαιμόνιοι δὲ πρέσβεις πέμψαντες ἀντέλεγον μὴ δικαίως σφῶν καταδεδικάσθαι, λέγοντες μὴ ἐπηγγέλθαι πω ἐς Λακεδαίμονα τὰς σπονδάς, ὅτ’ ἐσέπεμψαν τοὺς ὁπλίτας.

SECTION 5.49.3
Ἠλεῖοι δὲ τὴν παρ’ αὐτοῖς ἐκεχειρίαν ἤδη ἔφασαν εἶναι (πρώτοις γὰρ σφίσιν αὐτοῖς ἐπαγγέλλουσιν), καὶ ἡσυχαζόντων σφῶν καὶ οὐ προσδεχομένων ὡς ἐν σπονδαῖς, αὐτοὺς λαθεῖν ἀδικήσαντας.

SECTION 5.49.4
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ὑπελάμβανον οὐ χρεὼν εἶναι αὐτοὺς ἐπαγγεῖλαι ἔτι ἐς Λακεδαίμονα, εἰ ἀδικεῖν γε ἤδη ἐνόμιζον αὐτούς, ἀλλ’ οὐχ ὡς νομίζοντας τοῦτο δρᾶσαι, καὶ ὅπλα οὐδαμόσε ἔτι αὐτοῖς ἐπενεγκεῖν.

SECTION 5.49.5
Ἠλεῖοι δὲ τοῦ αὐτοῦ λόγου εἴχοντο, ὡς μὲν οὐκ ἀδικοῦσι μὴ ἂν πεισθῆναι, εἰ δὲ βούλονται σφίσι Λέπρεον ἀποδοῦναι, τό τε αὑτῶν μέρος ἀφιέναι τοῦ ἀργυρίου, καὶ ὃ τῷ θεῷ γίγνεται αὐτοὶ ὑπὲρ ἐκείνων ἐκτίσειν.

CHAPTER 5.50

SECTION 5.50.1
ὡς δ’ οὐκ ἐσήκουον, αὖθις τάδε ἠξίουν, Λέπρεον μὲν μὴ ἀποδοῦναι, εἰ μὴ βούλονται, ἀναβάντας δὲ ἐπὶ τὸν βωμὸν τοῦ Διὸς τοῦ Ὀλυμπίου, ἐπειδὴ προθυμοῦνται χρῆσθαι τῷ ἱερῷ, ἐπομόσαι ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ἦ μὴν ἀποδώσειν ὕστερον τὴν καταδίκην.

SECTION 5.50.2
ὡς δὲ οὐδὲ ταῦτα ἤθελον, Λακεδαιμόνιοι μὲν εἴργοντο τοῦ ἱεροῦ [θυσίας καὶ ἀγώνων] καὶ οἴκοι ἔθυον, οἱ δὲ ἄλλοι Ἕλληνες ἐθεώρουν πλὴν Λεπρεατῶν.

SECTION 5.50.3
ὅμως δὲ οἱ Ἠλεῖοι δεδιότες μὴ βίᾳ θύσωσι, ξὺν ὅπλοις τῶν νεωτέρων φυλακὴν εἶχον· ἦλθον δὲ αὐτοῖς καὶ Ἀργεῖοι καὶ Μαντινῆς, χίλιοι ἑκατέρων, καὶ Ἀθηναίων ἱππῆς, οἳ ἐν Ἁρπίνῃ ὑπέμενον τὴν ἑορτήν.

SECTION 5.50.4
δέος δ’ ἐγένετο τῇ πανηγύρει μέγα μὴ ξὺν ὅπλοις ἔλθωσιν οἱ Λακεδαιμόνιοι, ἄλλως τε καὶ ἐπειδὴ καὶ Λίχας ὁ Ἀρκεσιλάου Λακεδαιμόνιος ἐν τῷ ἀγῶνι ὑπὸ τῶν ῥαβδούχων πληγὰς ἔλαβεν, ὅτι νικῶντος τοῦ ἑαυτοῦ ζεύγους καὶ ἀνακηρυχθέντος Βοιωτῶν δημοσίου κατὰ τὴν οὐκ ἐξουσίαν τῆς ἀγωνίσεως προελθὼν ἐς τὸν ἀγῶνα ἀνέδησε τὸν ἡνίοχον, βουλόμενος δηλῶσαι ὅτι ἑαυτοῦ ἦν τὸ ἅρμα· ὥστε πολλῷ δὴ μᾶλλον ἐπεφόβηντο πάντες καὶ ἐδόκει τι νέον ἔσεσθαι. οἱ μέντοι Λακεδαιμόνιοι ἡσύχασάν τε καὶ ἡ ἑορτὴ αὐτοῖς οὕτω διῆλθεν.

SECTION 5.50.5
ἐς δὲ Κόρινθον μετὰ τὰ Ὀλύμπια Ἀργεῖοί τε καὶ οἱ ξύμμαχοι ἀφίκοντο δεησόμενοι αὐτῶν παρὰ σφᾶς ἐλθεῖν. καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεις ἔτυχον παρόντες, καὶ πολλῶν λόγων γενομένων τέλος οὐδὲν ἐπράχθη, ἀλλὰ σεισμοῦ γενομένου διελύθησαν ἕκαστοι ἐπ’ οἴκου. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.51

SECTION 5.51.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος Ἡρακλεώταις τοῖς ἐν Τραχῖνι μάχη ἐγένετο πρὸς Αἰνιᾶνας καὶ Δόλοπας καὶ Μηλιᾶς καὶ Θεσσαλῶν τινάς.

SECTION 5.51.2
προσοικοῦντα γὰρ τὰ ἔθνη ταῦτα τῇ πόλει πολέμια ἦν· οὐ γὰρ ἐπ’ ἄλλῃ τινὶ γῇ ἢ τῇ τούτων τὸ χωρίον ἐτειχίσθη. καὶ εὐθύς τε καθισταμένῃ τῇ πόλει ἠναντιοῦντο ἐς ὅσον ἐδύναντο φθείροντες καὶ τότε τῇ μάχῃ ἐνίκησαν τοὺς Ἡρακλεώτας, καὶ Ξενάρης ὁ Κνίδιος Λακεδαιμόνιος ἄρχων αὐτῶν ἀπέθανε, διεφθάρησαν δὲ καὶ ἄλλοι τῶν Ἡρακλεωτῶν. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ δωδέκατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.52

SECTION 5.52.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους εὐθὺς ἀρχομένου τὴν Ἡράκλειαν, ὡς μετὰ τὴν μάχην κακῶς ἐφθείρετο, Βοιωτοὶ παρέλαβον, καὶ Ἀγησιππίδαν τὸν Λακεδαιμόνιον ὡς οὐ καλῶς ἄρχοντα ἐξέπεμψαν. δείσαντες δὲ παρέλαβον τὸ χωρίον μὴ Λακεδαιμονίων τὰ κατὰ Πελοπόννησον θορυβουμένων Ἀθηναῖοι λάβωσιν· Λακεδαιμόνιοι μέντοι ὠργίζοντο αὐτοῖς.

SECTION 5.52.2
καὶ τοῦ αὐτοῦ θέρους Ἀλκιβιάδης ὁ Κλεινίου στρατηγὸς ὢν Ἀθηναίων, Ἀργείων καὶ τῶν ξυμμάχων ξυμπρασσόντων, ἐλθὼν ἐς Πελοπόννησον μετ’ ὀλίγων Ἀθηναίων ὁπλιτῶν καὶ τοξοτῶν καὶ τῶν αὐτόθεν ξυμμάχων παραλαβὼν τά τε ἄλλα ξυγκαθίστη περὶ τὴν ξυμμαχίαν διαπορευόμενος Πελοπόννησον τῇ στρατιᾷ, καὶ Πατρέας τε τείχη καθεῖναι ἔπεισεν ἐς θάλασσαν καὶ αὐτὸς ἕτερον διενοεῖτο τειχίσαι ἐπὶ τῷ Ῥίῳ τῷ Ἀχαϊκῷ. Κορίνθιοι δὲ καὶ Σικυώνιοι, καὶ οἷς ἦν ἐν βλάβῃ τειχισθὲν βοηθήσαντες διεκώλυσαν.

CHAPTER 5.53

SECTION 5.53.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους Ἐπιδαυρίοις καὶ Ἀργείοις πόλεμος ἐγένετο, προφάσει μὲν περὶ τοῦ θύματος τοῦ Ἀπόλλωνος τοῦ Πυθαέως, ὃ δέον ἀπαγαγεῖν οὐκ ἀπέπεμπον ὑπὲρ βοταμίων Ἐπιδαύριοι (κυριώτατοι δὲ τοῦ ἱεροῦ ἦσαν Ἀργεῖοι)· ἐδόκει δὲ καὶ ἄνευ τῆς αἰτίας τὴν Ἐπίδαυρον τῷ τε Ἀλκιβιάδῃ καὶ τοῖς Ἀργείοις προσλαβεῖν, ἢν δύνωνται, τῆς τε Κορίνθου ἕνεκα ἡσυχίας καὶ ἐκ τῆς Αἰγίνης βραχυτέραν ἔσεσθαι τὴν βοήθειαν ἢ Σκύλλαιον περιπλεῖν τοῖς Ἀθηναίοις. παρεσκευάζοντο οὖν οἱ Ἀργεῖοι ὡς αὐτοὶ ἐς τὴν Ἐπίδαυρον διὰ τοῦ θύματος τὴν ἔσπραξιν ἐσβαλοῦντες.

CHAPTER 5.54

SECTION 5.54.1
ἐξεστράτευσαν δὲ καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι κατὰ τοὺς αὐτοὺς χρόνους πανδημεὶ ἐς Λεῦκτρα τῆς ἑαυτῶν μεθορίας πρὸς τὸ Λύκαιον, Ἄγιδος τοῦ Ἀρχιδάμου βασιλέως ἡγουμένου· ᾔδει δὲ οὐδεὶς ὅποι στρατεύουσιν, οὐδὲ αἱ πόλεις ἐξ ὧν ἐπέμφθησαν.

SECTION 5.54.2
ὡς δ’ αὐτοῖς τὰ διαβατήρια θυομένοις οὐ προυχώρει, αὐτοί τε ἀπῆλθον ἐπ’ οἴκου καὶ τοῖς ξυμμάχοις περιήγγειλαν μετὰ τὸν μέλλοντα (Καρνεῖος δ’ ἦν μήν, ἱερομηνία Δωριεῦσι) παρασκευάζεσθαι ὡς στρατευσομένους.

SECTION 5.54.3
Ἀργεῖοι δ’ ἀναχωρησάντων αὐτῶν τοῦ πρὸ τοῦ Καρνείου μηνὸς ἐξελθόντες τετράδι φθίνοντος, καὶ ἄγοντες τὴν ἡμέραν ταύτην πάντα τὸν χρόνον, ἐσέβαλον ἐς τὴν Ἐπιδαυρίαν καὶ ἐδῄουν.

SECTION 5.54.4
Ἐπιδαύριοι δὲ τοὺς ξυμμάχους ἐπεκαλοῦντο· ὧν τινὲς οἱ μὲν τὸν μῆνα προυφασίσαντο, οἱ δὲ καὶ ἐς μεθορίαν τῆς Ἐπιδαυρίας ἐλθόντες ἡσύχαζον.

CHAPTER 5.55

SECTION 5.55.1
καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐν τῇ Ἐπιδαύρῳ οἱ Ἀργεῖοι ἦσαν, ἐς Μαντίνειαν πρεσβεῖαι ἀπὸ τῶν πόλεων ξυνῆλθον, Ἀθηναίων παρακαλεσάντων. καὶ γιγνομένων λόγων Εὐφαμίδας ὁ Κορίνθιος οὐκ ἔφη τοὺς λόγους τοῖς ἔργοις ὁμολογεῖν· σφεῖς μὲν γὰρ περὶ εἰρήνης ξυγκαθῆσθαι, τοὺς δ’ Ἐπιδαυρίους καὶ τοὺς ξυμμάχους καὶ τοὺς Ἀργείους μεθ’ ὅπλων ἀντιτετάχθαι· διαλῦσαι οὖν πρῶτον χρῆναι ἀφ’ ἑκατέρων ἐλθόντας τὰ στρατόπεδα, καὶ οὕτω πάλιν λέγειν περὶ τῆς εἰρήνης.

SECTION 5.55.2
καὶ πεισθέντες ᾤχοντο καὶ τοὺς Ἀργείους ἀπήγαγον ἐκ τῆς Ἐπιδαυρίας. ὕστερον δὲ ἐς τὸ αὐτὸ ξυνελθόντες οὐδ’ ὣς ἐδυνήθησαν ξυμβῆναι, ἀλλ’ οἱ Ἀργεῖοι πάλιν ἐς τὴν Ἐπιδαυρίαν ἐσέβαλον καὶ ἐδῄουν.

SECTION 5.55.3
ἐξεστράτευσαν δὲ καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐς Καρύας,καὶ ὡς οὐδ’ ἐνταῦθα τὰ διαβατήρια αὐτοῖς ἐγένετο, ἐπανεχώρησαν.

SECTION 5.55.4
Ἀργεῖοι δὲ τεμόντες τῆς Ἐπιδαυρίας ὡς τὸ τρίτον μέρος ἀπῆλθον ἐπ’ οἴκου. καὶ Ἀθηναίων αὐτοῖς χίλιοι ἐβοήθησαν ὁπλῖται καὶ Ἀλκιβιάδης στρατηγός· πυθόμενος δὲ τοὺς Λακεδαιμονίους ἐξεστρατεῦσθαι, καὶ ὡς οὐδὲν ἔτι αὐτῶν ἔδει, ἀπῆλθεν. καὶ τὸ θέρος οὕτω διῆλθεν.

CHAPTER 5.56

SECTION 5.56.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος Λακεδαιμόνιοι λαθόντες Ἀθηναίους φρουρούς τε τριακοσίους καὶ Ἀγησιππίδαν ἄρχοντα κατὰ θάλασσαν ἐς Ἐπίδαυρον ἐσέπεμψαν.

SECTION 5.56.2
Ἀργεῖοι δ’ ἐλθόντες παρ’ Ἀθηναίους ἐπεκάλουν ὅτι γεγραμμένον ἐν ταῖς σπονδαῖς διὰ τῆς ἑαυτῶν ἑκάστους μὴ ἐᾶν πολεμίους διιέναι ἐάσειαν κατὰ θάλασσαν παραπλεῦσαι· καὶ εἰ μὴ κἀκεῖνοι ἐς Πύλον κομιοῦσιν ἐπὶ Λακεδαιμονίους τοὺς Μεσσηνίους καὶ Εἵλωτας, ἀδικήσεσθαι αὐτοί.

SECTION 5.56.3
Ἀθηναῖοι δὲ Ἀλκιβιάδου πείσαντος τῇ μὲν Λακωνικῇ στήλῃ ὑπέγραψαν ὅτι οὐκ ἐνέμειναν οἱ Λακεδαιμόνιοι τοῖς ὅρκοις, ἐς δὲ Πύλον ἐκόμισαν τοὺς ἐκ Κρανίων Εἵλωτας λῄζεσθαι, τὰ δ’ ἄλλα ἡσύχαζον.

SECTION 5.56.4
τὸν δὲ χειμῶνα τοῦτον πολεμούντων Ἀργείων καὶ Ἐπιδαυρίων μάχη μὲν οὐδεμία ἐγένετο ἐκ παρασκευῆς, ἐνέδραι δὲ καὶ καταδρομαί, ἐν αἷς ὡς τύχοιεν ἑκατέρων τινὲς διεφθείροντο.

SECTION 5.56.5
καὶ τελευτῶντος τοῦ χειμῶνος πρὸς ἔαρ ἤδη κλίμακας ἔχοντες οἱ Ἀργεῖοι ἦλθον ἐπὶ τὴν Ἐπίδαυρον, ὡς ἐρήμου οὔσης διὰ τὸν πόλεμον βίᾳ αἱρήσοντες· καὶ ἄπρακτοι ἀπῆλθον. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ τρίτον καὶ δέκατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.57

SECTION 5.57.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους μεσοῦντος Λακεδαιμόνιοι, ὡς αὐτοῖς οἵ τε Ἐπιδαύριοι ξύμμαχοι ὄντες ἐταλαιπώρουν καὶ τἆλλα ἐν τῇ Πελοποννήσῳ τὰ μὲν ἀφειστήκει, τὰ δ’ οὐ καλῶς εἶχε, νομίσαντες, εἰ μὴ προκαταλήψονται ἐν τάχει, ἐπὶ πλέον χωρήσεσθαι αὐτά, ἐστράτευον αὐτοὶ καὶ οἱ Εἵλωτες πανδημεὶ ἐπ’ Ἄργος· ἡγεῖτο δὲ Ἆγις ὁ Ἀρχιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς.

SECTION 5.57.2
ξυνεστράτευον δ’ αὐτοῖς Τεγεᾶταί τε καὶ ὅσοι ἄλλοι Ἀρκάδων Λακεδαιμονίοις ξύμμαχοι ἦσαν. οἱ δ’ ἐκ τῆς ἄλλης Πελοποννήσου ξύμμαχοι καὶ οἱ ἔξωθεν ἐς Φλειοῦντα ξυνελέγοντο, Βοιωτοὶ μὲν πεντακισχίλιοι ὁπλῖται καὶ τοσοῦτοι ψιλοὶ καὶ ἱππῆς πεντακόσιοι καὶ ἅμιπποι ἴσοι, Κορίνθιοι δὲ δισχίλιοι ὁπλῖται, οἱ δ’ ἄλλοι ὡς ἕκαστοι, Φλειάσιοι δὲ πανστρατιᾷ, ὅτι ἐν τῇ ἐκείνων ἦν τὸ στράτευμα.

CHAPTER 5.58

SECTION 5.58.1
Ἀργεῖοι δὲ προαισθόμενοι τό τε πρῶτον τὴν παρασκευὴν τῶν Λακεδαιμονίων καὶ ἐπειδὴ ἐς τὸν Φλειοῦντα βουλόμενοι τοῖς ἄλλοις προσμεῖξαι ἐχώρουν, τότε δὴ ἐξεστράτευσαν καὶ αὐτοί· ἐβοήθησαν δ’ αὐτοῖς καὶ Μαντινῆς, ἔχοντες τοὺς σφετέρους ξυμμάχους, καὶ Ἠλείων τρισχίλιοι ὁπλῖται.

SECTION 5.58.2
καὶ προϊόντες ἀπαντῶσι τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐν Μεθυδρίῳ τῆς Ἀρκαδίας. καὶ καταλαμβάνουσιν ἑκάτεροι λόφον· καὶ οἱ μὲν Ἀργεῖοι ὡς μεμονωμένοις τοῖς Λακεδαιμονίοις παρεσκευάζοντο μάχεσθαι, ὁ δὲ Ἆγις τῆς νυκτὸς ἀναστήσας τὸν στρατὸν καὶ λαθὼν ἐπορεύετο ἐς Φλειοῦντα παρὰ τοὺς ἄλλους ξυμμάχους.

SECTION 5.58.3
καὶ οἱ Ἀργεῖοι αἰσθόμενοι ἅμα ἕῳ ἐχώρουν, πρῶτον μὲν ἐς Ἄργος, ἔπειτα δὲ ᾗ προσεδέχοντο τοὺς Λακεδαιμονίους μετὰ τῶν ξυμμάχων καταβήσεσθαι, τὴν κατὰ Νεμέαν ὁδόν.

SECTION 5.58.4
Ἆγις δὲ ταύτην μὲν ἣν προσεδέχοντο οὐκ ἐτράπετο, παραγγείλας δὲ τοῖς Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀρκάσι καὶ Ἐπιδαυρίοις ἄλλην ἐχώρησε χαλεπὴν καὶ κατέβη ἐς τὸ Ἀργείων πεδίον· καὶ Κορίνθιοι καὶ Πελληνῆς καὶ Φλειάσιοι ὄρθιον ἑτέραν ἐπορεύοντο· τοῖς δὲ Βοιωτοῖς καὶ Μεγαρεῦσι καὶ Σικυωνίοις εἴρητο τὴν ἐπὶ Νεμέας ὁδὸν καταβαίνειν, ᾗ οἱ Ἀργεῖοι ἐκάθηντο, ὅπως, εἰ οἱ Ἀργεῖοι ἐπὶ σφᾶς ἰόντες ἐς τὸ πεδίον βοηθοῖεν, ἐφεπόμενοι τοῖς ἵπποις χρῷντο.

SECTION 5.58.5
καὶ ὁ μὲν οὕτω διατάξας καὶ ἐσβαλὼν ἐς τὸ πεδίον ἐδῄου Σάμινθόν τε καὶ ἄλλα·

CHAPTER 5.59

SECTION 5.59.1
οἱ δὲ Ἀργεῖοι γνόντες ἐβοήθουν ἡμέρας ἤδη ἐκ τῆς Νεμέας, καὶ περιτυχόντες τῷ Φλειασίων καὶ Κορινθίων στρατοπέδῳ τῶν μὲν Φλειασίων ὀλίγους ἀπέκτειναν, ὑπὸ δὲ τῶν Κορινθίων αὐτοὶ οὐ πολλῷ πλείους διεφθάρησαν.

SECTION 5.59.2
καὶ οἱ Βοιωτοὶ καὶ οἱ Μεγαρῆς καὶ οἱ Σικυώνιοι ἐχώρουν, ὥσπερ εἴρητο αὐτοῖς, ἐπὶ τῆς Νεμέας, καὶ τοὺς Ἀργείους οὐκέτι κατέλαβον, ἀλλὰ καταβάντες, ὡς ἑώρων τὰ ἑαυτῶν δῃούμενα, ἐς μάχην παρετάσσοντο. ἀντιπαρεσκευάζοντο δὲ καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι.

SECTION 5.59.3
ἐν μέσῳ δὲ ἀπειλημμένοι ἦσαν οἱ Ἀργεῖοι· ἐκ μὲν γὰρ τοῦ πεδίου οἱ Λακεδαιμόνιοι εἶργον τῆς πόλεως καὶ οἱ μετ’ αὐτῶν, καθύπερθεν δὲ Κορίνθιοι καὶ Φλειάσιοι καὶ Πελληνῆς, τὸ δὲ πρὸς Νεμέας Βοιωτοὶ καὶ Σικυώνιοι καὶ Μεγαρῆς. ἵπποι δὲ αὐτοῖς οὐ παρῆσαν· οὐ γάρ πω οἱ Ἀθηναῖοι μόνοι τῶν ξυμμάχων ἧκον.

SECTION 5.59.4
τὸ μὲν οὖν πλῆθος τῶν Ἀργείων καὶ τῶν ξυμμάχων οὐχ οὕτω δεινὸν τὸ παρὸν ἐνόμιζον, ἀλλ’ ἐν καλῷ ἐδόκει ἡ μάχη ἔσεσθαι, καὶ τοὺς Λακεδαιμονίους ἀπειληφέναι ἐν τῇ αὐτῶν τε καὶ πρὸς τῇ πόλει.

SECTION 5.59.5
τῶν δὲ Ἀργείων δύο ἄνδρες, Θράσυλός τε τῶν πέντε στρατηγῶν εἷς ὢν καὶ Ἀλκίφρων πρόξενος Λακεδαιμονίων, ἤδη τῶν στρατοπέδων ὅσον οὐ ξυνιόντων προσελθόντε Ἄγιδι διελεγέσθην μὴ ποιεῖν μάχην· ἑτοίμους γὰρ εἶναι Ἀργείους δίκας δοῦναι καὶ δέξασθαι ἴσας καὶ ὁμοίας, εἴ τι ἐπικαλοῦσιν Ἀργείοις Λακεδαιμόνιοι, καὶ τὸ λοιπὸν εἰρήνην ἄγειν σπονδὰς ποιησαμένους.

CHAPTER 5.60

SECTION 5.60.1
καὶ οἱ μὲν ταῦτα εἰπόντες τῶν Ἀργείων ἀφ’ ἑαυτῶν καὶ οὐ τοῦ πλήθους κελεύσαντος εἶπον· καὶ ὁ Ἆγις δεξάμενος τοὺς λόγους αὐτός, καὶ οὐ μετὰ τῶν πλεόνων οὐδὲ αὐτὸς βουλευσάμενος ἀλλ’ ἢ ἑνὶ ἀνδρὶ κοινώσας τῶν ἐν τέλει ξυστρατευομένων, σπένδεται τέσσαρας μῆνας, ἐν οἷς ἔδει ἐπιτελέσαι αὐτοὺς τὰ ῥηθέντα. καὶ ἀπήγαγε τὸν στρατὸν εὐθύς, οὐδενὶ φράσας τῶν ἄλλων ξυμμάχων.

SECTION 5.60.2
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι εἵποντο μὲν ὡς ἡγεῖτο διὰ τὸν νόμον, ἐν αἰτίᾳ δ᾽ εἶχον κατ’ ἀλλήλους πολλῇ τὸν Ἆγιν, νομίζοντες ἐν καλῷ παρατυχὸν σφίσι ξυμβαλεῖν καὶ πανταχόθεν αὐτῶν ἀποκεκλῃμένων καὶ ὑπὸ ἱππέων καὶ πεζῶν οὐδὲν δράσαντες ἄξιον τῆς παρασκευῆς ἀπιέναι.

SECTION 5.60.3
στρατόπεδον γὰρ δὴ τοῦτο κάλλιστον Ἑλληνικὸν τῶν μέχρι τοῦδε ξυνῆλθεν· ὤφθη δὲ μάλιστα ἕως ἔτι ἦν ἁθρόον ἐν Νεμέᾳ, ἐν ᾧ Λακεδαιμόνιοί τε πανστρατιᾷ ἦσαν καὶ Ἀρκάδες καὶ Βοιωτοὶ καὶ Κορίνθιοι καὶ Σικυώνιοι καὶ Πελληνῆς καὶ Φλειάσιοι καὶ Μεγαρῆς, καὶ οὗτοι πάντες λογάδες ἀφ’ ἑκάστων, ἀξιόμαχοι δοκοῦντες εἶναι οὐ τῇ Ἀργείων μόνον ξυμμαχίᾳ ἀλλὰ κἂν ἄλλῃ ἔτι προσγενομένῃ.

SECTION 5.60.4
τὸ μὲν οὖν στρατόπεδον οὕτως ἐν αἰτίᾳ ἔχοντες τὸν Ἆγιν ἀνεχώρουν τε καὶ διελύθησαν ἐπ’ οἴκου ἕκαστοι,

SECTION 5.60.5
Ἀργεῖοι δὲ καὶ αὐτοὶ ἔτι ἐν πολλῷ πλέονι αἰτίᾳ εἶχον τοὺς σπεισαμένους ἄνευ τοῦ πλήθους, νομίζοντες κἀκεῖνοι μὴ ἂν σφίσι ποτὲ κάλλιον παρασχὸν Λακεδαιμονίους διαπεφευγέναι· πρός τε γὰρ τῇ σφετέρᾳ πόλει καὶ μετὰ πολλῶν καὶ ἀγαθῶν ξυμμάχων τὸν ἀγῶνα ἂν γίγνεσθαι.

SECTION 5.60.6
τόν τε Θράσυλον ἀναχωρήσαντες ἐν τῷ Χαράδρῳ, οὗπερ τὰς ἀπὸ στρατείας δίκας πρὶν ἐσιέναι κρίνουσιν, ἤρξαντο λεύειν. ὁ δὲ καταφυγὼν ἐπὶ τὸν βωμὸν περιγίγνεται· τὰ μέντοι χρήματα ἐδήμευσαν αὐτοῦ.

CHAPTER 5.61

SECTION 5.61.1
μετὰ δὲ τοῦτο Ἀθηναίων βοηθησάντων χιλίων ὁπλιτῶν καὶ τριακοσίων ἱππέων, ὧν ἐστρατήγουν Λάχης καὶ Νικόστρατος, οἱ Ἀργεῖοι (ὅμως γὰρ τὰς σπονδὰς ὤκνουν λῦσαι πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους) ἀπιέναι ἐκέλευον αὐτοὺς καὶ πρὸς τὸν δῆμον οὐ προσῆγον βουλομένους χρηματίσαι, πρὶν δὴ Μαντινῆς καὶ Ἠλεῖοι (ἔτι γὰρ παρῆσαν) κατηνάγκασαν δεόμενοι.

SECTION 5.61.2
καὶ ἔλεγον οἱ Ἀθηναῖοι Ἀλκιβιάδου πρεσβευτοῦ παρόντος ἔν τε τοῖς Ἀργείοις καὶ ξυμμάχοις ταῦτα, ὅτι οὐκ ὀρθῶς αἱ σπονδαὶ ἄνευ τῶν ἄλλων ξυμμάχων καὶ γένοιντο, καὶ νῦν (ἐν καιρῷ γὰρ παρεῖναι σφεῖς) ἅπτεσθαι χρῆναι τοῦ πολέμου.

SECTION 5.61.3
καὶ πείσαντες ἐκ τῶν λόγων τοὺς ξυμμάχους εὐθὺς ἐχώρουν ἐπὶ Ὀρχομενὸν τὸν Ἀρκαδικὸν πάντες πλὴν Ἀργείων· οὗτοι δὲ ὅμως καὶ πεισθέντες ὑπελείποντο πρῶτον, ἔπειτα δ᾽ ὕστερον καὶ οὗτοι ἦλθον.

SECTION 5.61.4
καὶ προσκαθεζόμενοι τὸν Ὀρχομενὸν πάντες ἐπολιόρκουν καὶ προσβολὰς ἐποιοῦντο, βουλόμενοι ἄλλως τε προσγενέσθαι σφίσι καὶ ὅμηροι ἐκ τῆς Ἀρκαδίας ἦσαν αὐτόθι ὑπὸ Λακεδαιμονίων κείμενοι.

SECTION 5.61.5
οἱ δὲ Ὀρχομένιοι δείσαντες τήν τε τοῦ τείχους ἀσθένειαν καὶ τοῦ στρατοῦ τὸ πλῆθος καί, ὡς οὐδεὶς αὐτοῖς ἐβοήθει, μὴ προαπόλωνται, ξυνέβησαν ὥστε ξύμμαχοί τε εἶναι καὶ ὁμήρους σφῶν τε αὐτῶν δοῦναι Μαντινεῦσι καὶ οὓς κατέθεντο Λακεδαιμόνιοι παραδοῦναι.

CHAPTER 5.62

SECTION 5.62.1
μετὰ δὲ τοῦτο ἔχοντες ἤδη τὸν Ὀρχομενὸν ἐβουλεύοντο οἱ ξύμμαχοι ἐφ’ ὅτι χρὴ πρῶτον ἰέναι τῶν λοιπῶν. καὶ Ἠλεῖοι μὲν ἐπὶ Λέπρεον ἐκέλευον, Μαντινῆς δὲ ἐπὶ Τεγέαν· καὶ προσέθεντο οἱ Ἀργεῖοι καὶ Ἀθηναῖοι τοῖς Μαντινεῦσιν.

SECTION 5.62.2
καὶ οἱ μὲν Ἠλεῖοι ὀργισθέντες ὅτι οὐκ ἐπὶ Λέπρεον ἐψηφίσαντο ἀνεχώρησαν ἐπ’ οἴκου· οἱ δὲ ἄλλοι ξύμμαχοι παρεσκευάζοντο ἐν τῇ Μαντινείᾳ ὡς ἐπὶ Τεγέαν ἰόντες. καί τινες αὐτοῖς καὶ αὐτῶν τῶν ἐν τῇ πόλει ἐνεδίδοσαν τὰ πράγματα.

CHAPTER 5.63

SECTION 5.63.1
Λακεδαιμόνιοι δὲ ἐπειδὴ ἀνεχώρησαν ἐξ Ἄργους τὰς τετραμήνους σπονδὰς ποιησάμενοι, Ἆγιν ἐν μεγάλῃ αἰτίᾳ εἶχον οὐ χειρωσάμενον σφίσιν Ἄργος, παρασχὸν καλῶς ὡς οὔπω πρότερον αὐτοὶ ἐνόμιζον· ἁθρόους γὰρ τοσούτους ξυμμάχους καὶ τοιούτους οὐ ῥᾴδιον εἶναι λαβεῖν.

SECTION 5.63.2
ἐπειδὴ δὲ καὶ περὶ Ὀρχομενοῦ ἠγγέλλετο ἑαλωκέναι, πολλῷ δὴ μᾶλλον ἐχαλέπαινον καὶ ἐβούλευον εὐθὺς ὑπ’ ὀργῆς παρὰ τὸν τρόπον τὸν ἑαυτῶν ὡς χρὴ τήν τε οἰκίαν αὐτοῦ κατασκάψαι καὶ δέκα μυριάσι δραχμῶν ζημιῶσαι.

SECTION 5.63.3
ὁ δὲ παρῃτεῖτο μηδὲν τούτων δρᾶν· ἔργῳ γὰρ ἀγαθῷ ῥύσεσθαι τὰς αἰτίας στρατευσάμενος, ἢ τότε ποιεῖν αὐτοὺς ὅτι βούλονται.

SECTION 5.63.4
οἱ δὲ τὴν μὲν ζημίαν καὶ τὴν κατασκαφὴν ἐπέσχον, νόμον δὲ ἔθεντο ἐν τῷ παρόντι, ὃς οὔπω πρότερον ἐγένετο αὐτοῖς· δέκα γὰρ ἄνδρας Σπαρτιατῶν προσείλοντο αὐτῷ ξυμβούλους, ἄνευ ὧν μὴ κύριον εἶναι ἀπάγειν στρατιὰν ἐκ τῆς πόλεως.

CHAPTER 5.64

SECTION 5.64.1
ἐν τούτῳ δ’ ἀφικνεῖται αὐτοῖς ἀγγελία παρὰ τῶν ἐπιτηδείων ἐκ Τεγέας ὅτι, εἰ μὴ παρέσονται ἐν τάχει, ἀποστήσεται αὐτῶν Τεγέα πρὸς Ἀργείους καὶ τοὺς ξυμμάχους καὶ ὅσον οὐκ ἀφέστηκεν.

SECTION 5.64.2
ἐνταῦθα δὴ βοήθεια τῶν Λακεδαιμονίων γίγνεται αὐτῶν τε καὶ τῶν Εἱλώτων πανδημεὶ ὀξεῖα καὶ οἵα οὔπω πρότερον.

SECTION 5.64.3
ἐχώρουν δὲ ἐς Ὀρέσθειον τῆς Μαιναλίας· καὶ τοῖς μὲν Ἀρκάδων σφετέροις οὖσι ξυμμάχοις προεῖπον ἁθροισθεῖσιν ἰέναι κατὰ πόδας αὐτῶν ἐς Τεγέαν, αὐτοὶ δὲ μέχρι μὲν τοῦ Ὀρεσθείου πάντες ἐλθόντες, ἐκεῖθεν δὲ τὸ ἕκτον μέρος σφῶν αὐτῶν ἀποπέμψαντες ἐπ᾽ οἴκου, ἐν ᾧ τὸ πρεσβύτερόν τε καὶ τὸ νεώτερον ἦν, ὥστε τὰ οἴκοι φρουρεῖν, τῷ λοιπῷ στρατεύματι ἀφικνοῦνται ἐς Τεγέαν. καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον οἱ ξύμμαχοι ἀπ’ Ἀρκάδων παρῆσαν.

SECTION 5.64.4
πέμπουσι δὲ καὶ ἐς τὴν Κόρινθον καὶ Βοιωτοὺς καὶ Φωκέας καὶ Λοκρούς, βοηθεῖν κελεύοντες κατὰ τάχος ἐς Μαντίνειαν. ἀλλὰ τοῖς μὲν ἐξ ὀλίγου τε ἐγίγνετο, καὶ οὐ ῥᾴδιον ἦν μὴ ἁθρόοις καὶ ἀλλήλους περιμείνασι διελθεῖν τὴν πολεμίαν (ξυνέκλῃε γὰρ διὰ μέσου), ὅμως δὲ ἠπείγοντο.

SECTION 5.64.5
Λακεδαιμόνιοι δὲ ἀναλαβόντες τοὺς παρόντας Ἀρκάδων ξυμμάχους ἐσέβαλον ἐς τὴν Μαντινικήν, καὶ στρατοπεδευσάμενοι πρὸς τῷ Ἡρακλείῳ ἐδῄουν τὴν γῆν.

CHAPTER 5.65

SECTION 5.65.1
οἱ δ’ Ἀργεῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ὡς εἶδον αὐτούς, καταλαβόντες χωρίον ἐρυμνὸν καὶ δυσπρόσοδον παρετάξαντο ὡς ἐς μάχην.

SECTION 5.65.2
καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι εὐθὺς αὐτοῖς ἐπῇσαν· καὶ μέχρι μὲν λίθου καὶ ἀκοντίου βολῆς ἐχώρησαν, ἔπειτα τῶν πρεσβυτέρων τις Ἄγιδι ἐπεβόησεν, ὁρῶν πρὸς χωρίον καρτερὸν ἰόντας σφᾶς, ὅτι διανοεῖται κακὸν κακῷ ἰᾶσθαι, δηλῶν τῆς ἐξ Ἄργους ἐπαιτίου ἀναχωρήσεως τὴν παροῦσαν ἄκαιρον προθυμίαν ἀνάληψιν βουλόμενον εἶναι.

SECTION 5.65.3
ὁ δέ, εἴτε καὶ διὰ τὸ ἐπιβόημα εἴτε καὶ αὐτῷ ἄλλο τι ἢ κατὰ τὸ αὐτὸ δόξαν ἐξαίφνης, πάλιν τὸ στράτευμα κατὰ τάχος πρὶν ξυμμεῖξαι ἀπῆγεν.

SECTION 5.65.4
καὶ ἀφικόμενος πρὸς τὴν Τεγεᾶτιν τὸ ὕδωρ ἐξέτρεπεν ἐς τὴν Μαντινικήν, περὶ οὗπερ ὡς τὰ πολλὰ βλάπτοντος ὁποτέρωσε ἂν ἐσπίπτῃ Μαντινῆς καὶ Τεγεᾶται πολεμοῦσιν. ἐβούλετο δὲ τοὺς ἀπὸ τοῦ λόφου βοηθοῦντας ἐπὶ τὴν τοῦ ὕδατος ἐκτροπήν, ἐπειδὰν πύθωνται, καταβιβάσαι [τοὺς Ἀργείους καὶ τοὺς ξυμμάχους] καὶ ἐν τῷ ὁμαλῷ τὴν μάχην ποιεῖσθαι.

SECTION 5.65.5
καὶ ὁ μὲν τὴν ἡμέραν ταύτην μείνας αὐτοῦ περὶ τὸ ὕδωρ ἐξέτρεπεν· οἱ δ’ Ἀργεῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τὸ μὲν πρῶτον καταπλαγέντες τῇ ἐξ ὀλίγου αἰφνιδίῳ αὐτῶν ἀναχωρήσει οὐκ εἶχον ὅτι εἰκάσωσιν· εἶτα ἐπειδὴ ἀναχωροῦντες ἐκεῖνοί τε ἀπέκρυψαν καὶ σφεῖς ἡσύχαζον καὶ οὐκ ἐπηκολούθουν, ἐνταῦθα τοὺς ἑαυτῶν στρατηγοὺς αὖθις ἐν αἰτίᾳ εἶχον τό τε πρότερον καλῶς ληφθέντας πρὸς Ἄργει Λακεδαιμονίους ἀφεθῆναι καὶ νῦν ὅτι ἀποδιδράσκοντας οὐδεὶς ἐπιδιώκει, ἀλλὰ καθ’ ἡσυχίαν οἱ μὲν σῴζονται, σφεῖς δὲ προδίδονται.

SECTION 5.65.6
οἱ δὲ στρατηγοὶ ἐθορυβήθησαν μὲν τὸ παραυτίκα, ὕστερον δὲ ἀπάγουσιν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ λόφου καὶ προελθόντες ἐς τὸ ὁμαλὸν ἐστρατοπεδεύσαντο ὡς ἰόντες ἐπὶ τοὺς πολεμίους.

CHAPTER 5.66

SECTION 5.66.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἵ τε Ἀργεῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ξυνετάξαντο, ὡς ἔμελλον μαχεῖσθαι, ἢν περιτύχωσιν· οἵ τε Λακεδαιμόνιοι ἀπὸ τοῦ ὕδατος πρὸς τὸ Ἡράκλειον πάλιν ἐς τὸ αὐτὸ στρατόπεδον ἰόντες ὁρῶσι δι’ ὀλίγου τοὺς ἐναντίους ἐν τάξει τε ἤδη πάντας καὶ ἀπὸ τοῦ λόφου προεληλυθότας.

SECTION 5.66.2
μάλιστα δὴ Λακεδαιμόνιοι ἐς ὃ ἐμέμνηντο ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ ἐξεπλάγησαν. διὰ βραχείας γὰρ μελλήσεως ἡ παρασκευὴ αὐτοῖς ἐγίγνετο, καὶ εὐθὺς ὑπὸ σπουδῆς καθίσταντο ἐς κόσμον τὸν ἑαυτῶν, Ἄγιδος τοῦ βασιλέως ἕκαστα ἐξηγουμένου κατὰ τὸν νόμον.

SECTION 5.66.3
βασιλέως γὰρ ἄγοντος ὑπ’ ἐκείνου πάντα ἄρχεται, καὶ τοῖς μὲν πολεμάρχοις αὐτὸς φράζει τὸ δέον, οἱ δὲ τοῖς λοχαγοῖς, ἐκεῖνοι δὲ τοῖς πεντηκοντῆρσιν, αὖθις δ’ οὗτοι τοῖς ἐνωμοτάρχοις καὶ οὗτοι τῇ ἐνωμοτίᾳ.

SECTION 5.66.4
καὶ αἱ παραγγέλσεις, ἤν τι βούλωνται, κατὰ τὰ αὐτὰ χωροῦσι καὶ ταχεῖαι ἐπέρχονται· σχεδὸν γάρ τι πᾶν πλὴν ὀλίγου τὸ στρατόπεδον τῶν Λακεδαιμονίων ἄρχοντες ἀρχόντων εἰσί, καὶ τὸ ἐπιμελὲς τοῦ δρωμένου πολλοῖς προσήκει.

CHAPTER 5.67

SECTION 5.67.1
τότε δὲ κέρας μὲν εὐώνυμον Σκιρῖται αὐτοῖς καθίσταντο, αἰεὶ ταύτην τὴν τάξιν μόνοι Λακεδαιμονίων ἐπὶ σφῶν αὐτῶν ἔχοντες· παρὰ δ’ αὐτοὺς οἱ ἀπὸ Θρᾴκης Βρασίδειοι στρατιῶται καὶ νεοδαμώδεις μετ’ αὐτῶν· ἔπειτ’ ἤδη Λακεδαιμόνιοι αὐτοὶ ἑξῆς καθίστασαν τοὺς λόχους, καὶ παρ’ αὐτοὺς Ἀρκάδων Ἡραιῆς, μετὰ δὲ τούτους Μαινάλιοι, καὶ ἐπὶ τῷ δεξιῷ κέρᾳ Τεγεᾶται καὶ Λακεδαιμονίων ὀλίγοι τὸ ἔσχατον ἔχοντες, καὶ οἱ ἱππῆς αὐτῶν ἐφ’ ἑκατέρῳ τῷ κέρᾳ.

SECTION 5.67.2
Λακεδαιμόνιοι μὲν οὕτως ἐτάξαντο· οἱ δ’ ἐναντίοι αὐτοῖς δεξιὸν μὲν κέρας Μαντινῆς εἶχον, ὅτι ἐν τῇ ἐκείνων τὸ ἔργον ἐγίγνετο, παρὰ δ’ αὐτοὺς οἱ ξύμμαχοι Ἀρκάδων ἦσαν, ἔπειτα Ἀργείων οἱ χίλιοι λογάδες, οἷς ἡ πόλις ἐκ πολλοῦ ἄσκησιν τῶν ἐς τὸν πόλεμον δημοσίᾳ παρεῖχε, καὶ ἐχόμενοι αὐτῶν οἱ ἄλλοι Ἀργεῖοι, καὶ μετ’ αὐτοὺς οἱ ξύμμαχοι αὐτῶν, Κλεωναῖοι καὶ Ὀρνεᾶται, ἔπειτα Ἀθηναῖοι ἔσχατοι τὸ εὐώνυμον κέρας ἔχοντες, καὶ ἱππῆς μετ’ αὐτῶν οἱ οἰκεῖοι.

CHAPTER 5.68

SECTION 5.68.1
τάξις μὲν ἥδε καὶ παρασκευὴ ἀμφοτέρων ἦν, τὸ δὲ στρατόπεδον τῶν Λακεδαιμονίων μεῖζον ἐφάνη.

SECTION 5.68.2
ἀριθμὸν δὲ γράψαι ἢ καθ’ ἑκάστους ἑκατέρων ἢ ξύμπαντας οὐκ ἂν ἐδυνάμην ἀκριβῶς· τὸ μὲν γὰρ Λακεδαιμονίων πλῆθος διὰ τῆς πολιτείας τὸ κρυπτὸν ἠγνοεῖτο, τῶν δ’ αὖ διὰ τὸ ἀνθρώπειον κομπῶδες ἐς τὰ οἰκεῖα πλήθη ἠπιστεῖτο. ἐκ μέντοι τοιοῦδε λογισμοῦ ἔξεστί τῳ σκοπεῖν τὸ Λακεδαιμονίων τότε παραγενόμενον πλῆθος.

SECTION 5.68.3
λόχοι μὲν γὰρ ἐμάχοντο ἑπτὰ ἄνευ Σκιριτῶν ὄντων ἑξακοσίων, ἐν δὲ ἑκάστῳ λόχῳ πεντηκοστύες ἦσαν τέσσαρες, καὶ ἐν τῇ πεντηκοστύι ἐνωμοτίαι τέσσαρες. τῆς τε ἐνωμοτίας ἐμάχοντο ἐν τῷ πρώτῳ ζυγῷ τέσσαρες· ἐπὶ δὲ βάθος ἐτάξαντο μὲν οὐ πάντες ὁμοίως, ἀλλ᾽ ὡς λοχαγὸς ἕκαστος ἐβούλετο, ἐπὶ πᾶν δὲ κατέστησαν ἐπὶ ὀκτώ. παρὰ δὲ ἅπαν πλὴν Σκιριτῶν τετρακόσιοι καὶ δυοῖν δέοντες πεντήκοντα ἄνδρες ἡ πρώτη τάξις ἦν.

CHAPTER 5.69

SECTION 5.69.1
ἐπεὶ δὲ ξυνιέναι ἔμελλον ἤδη, ἐνταῦθα καὶ παραινέσεις καθ’ ἑκάστους ὑπὸ τῶν οἰκείων στρατηγῶν τοιαίδε ἐγίγνοντο, Μαντινεῦσι μὲν ὅτι ὑπέρ τε πατρίδος ἡ μάχη ἔσται καὶ ὑπὲρ ἀρχῆς ἅμα καὶ δουλείας, τὴν μὲν μὴ πειρασαμένοις ἀφαιρεθῆναι, τῆς δὲ μὴ αὖθις πειρᾶσθαι· Ἀργείοις δὲ ὑπὲρ τῆς τε παλαιᾶς ἡγεμονίας καὶ τῆς ἐν Πελοποννήσῳ ποτὲ ἰσομοιρίας μὴ διὰ παντὸς στερισκομένους ἀνέχεσθαι, καὶ ἄνδρας ἅμα ἐχθροὺς καὶ ἀστυγείτονας ὑπὲρ πολλῶν ἀδικημάτων ἀμύνασθαι· τοῖς δὲ Ἀθηναίοις καλὸν εἶναι μετὰ πολλῶν καὶ ἀγαθῶν ξυμμάχων ἀγωνιζομένους μηδενὸς λείπεσθαι, καὶ ὅτι ἐν Πελοποννήσῳ Λακεδαιμονίους νικήσαντες τήν τε ἀρχὴν βεβαιοτέραν καὶ μείζω ἕξουσι καὶ οὐ μή ποτέ τις αὐτοῖς ἄλλος ἐς τὴν γῆν ἔλθῃ.

SECTION 5.69.2
τοῖς μὲν Ἀργείοις καὶ ξυμμάχοις τοιαῦτα παρῃνέθη, Λακεδαιμόνιοι δὲ καθ’ ἑκάστους τε καὶ μετὰ τῶν πολεμικῶν νόμων ἐν σφίσιν αὐτοῖς ὧν ἠπίσταντο τὴν παρακέλευσιν τῆς μνήμης ἀγαθοῖς οὖσιν ἐποιοῦντο, εἰδότες ἔργων ἐκ πολλοῦ μελέτην πλείω σῴζουσαν ἢ λόγων δι’ ὀλίγου καλῶς ῥηθεῖσαν παραίνεσιν.

CHAPTER 5.70

SECTION 5.70.1
καὶ μετὰ ταῦτα ἡ ξύνοδος ἦν, Ἀργεῖοι μὲν καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐντόνως καὶ ὀργῇ χωροῦντες, Λακεδαιμόνιοι δὲ βραδέως καὶ ὑπὸ αὐλητῶν πολλῶν ὁμοῦ ἐγκαθεστώτων, οὐ τοῦ θείου χάριν, ἀλλ’ ἵνα ὁμαλῶς μετὰ ῥυθμοῦ βαίνοντες προσέλθοιεν καὶ μὴ διασπασθείη αὐτοῖς ἡ τάξις, ὅπερ φιλεῖ τὰ μεγάλα στρατόπεδα ἐν ταῖς προσόδοις ποιεῖν.

CHAPTER 5.71

SECTION 5.71.1
ξυνιόντων δ’ ἔτι Ἆγις ὁ βασιλεὺς τοιόνδε ἐβουλεύσατο δρᾶσαι. τὰ στρατόπεδα ποιεῖ μὲν καὶ ἅπαντα τοῦτο· ἐπὶ τὰ δεξιὰ κέρατα αὐτῶν ἐν ταῖς ξυνόδοις μᾶλλον ἐξωθεῖται, καὶ περιίσχουσι κατὰ τὸ τῶν ἐναντίων εὐώνυμον ἀμφότεροι τῷ δεξιῷ, διὰ τὸ φοβουμένους προσστέλλειν τὰ γυμνὰ ἕκαστον ὡς μάλιστα τῇ τοῦ ἐν δεξιᾷ παρατεταγμένου ἀσπίδι καὶ νομίζειν τὴν πυκνότητα τῆς ξυγκλῄσεως εὐσκεπαστότατον εἶναι· καὶ ἡγεῖται μὲν τῆς αἰτίας ταύτης ὁ πρωτοστάτης τοῦ δεξιοῦ κέρως, προθυμούμενος ἐξαλλάσσειν αἰεὶ τῶν ἐναντίων τὴν ἑαυτοῦ γύμνωσιν, ἕπονται δὲ διὰ τὸν αὐτὸν φόβον καὶ οἱ ἄλλοι.

SECTION 5.71.2
καὶ τότε περιέσχον μὲν οἱ Μαντινῆς πολὺ τῷ κέρᾳ τῶν Σκιριτῶν, ἔτι δὲ πλέον οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ Τεγεᾶται τῶν Ἀθηναίων, ὅσῳ μεῖζον τὸ στράτευμα εἶχον.

SECTION 5.71.3
δείσας δὲ Ἆγις μὴ σφῶν κυκλωθῇ τὸ εὐώνυμον, καὶ νομίσας ἄγαν περιέχειν τοὺς Μαντινέας, τοῖς μὲν Σκιρίταις καὶ Βρασιδείοις ἐσήμηνεν ἐπεξαγαγόντας ἀπὸ σφῶν ἐξισῶσαι τοῖς Μαντινεῦσιν, ἐς δὲ τὸ διάκενον τοῦτο παρήγγελλεν ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ κέρως δύο λόχους τῶν πολεμάρχων Ἱππονοΐδᾳ καὶ Ἀριστοκλεῖ ἔχουσι παρελθεῖν καὶ ἐσβαλόντας πληρῶσαι, νομίζων τῷ θ’ ἑαυτῶν δεξιῷ ἔτι περιουσίαν ἔσεσθαι καὶ τὸ κατὰ τοὺς Μαντινέας βεβαιότερον τετάξεσθαι.

CHAPTER 5.72

SECTION 5.72.1
ξυνέβη οὖν αὐτῷ ἅτε ἐν αὐτῇ τῇ ἐφόδῳ καὶ ἐξ ὀλίγου παραγγείλαντι τόν τε Ἀριστοκλέα καὶ τὸν Ἱππονοΐδαν μὴ ᾽θελῆσαι παρελθεῖν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο τὸ αἰτίαμα ὕστερον φεύγειν ἐκ Σπάρτης δόξαντας μαλακισθῆναι, καὶ τοὺς πολεμίους φθάσαι τῇ προσμείξει, καὶ κελεύσαντος αὐτοῦ, ἐπὶ τοὺς Σκιρίτας ὡς οὐ παρῆλθον οἱ λόχοι, πάλιν αὖ σφίσι προσμεῖξαι, μὴ δυνηθῆναι ἔτι μηδὲ τούτους ξυγκλῇσαι.

SECTION 5.72.2
ἀλλὰ μάλιστα δὴ κατὰ πάντα τῇ ἐμπειρίᾳ Λακεδαιμόνιοι ἐλασσωθέντες τότε τῇ ἀνδρείᾳ ἔδειξαν οὐχ ἧσσον περιγενόμενοι.

SECTION 5.72.3
ἐπειδὴ γὰρ ἐν χερσὶν ἐγίγνοντο τοῖς ἐναντίοις, τὸ μὲν τῶν Μαντινέων δεξιὸν τρέπει αὐτῶν τοὺς Σκιρίτας καὶ τοὺς Βρασιδείους, καὶ ἐσπεσόντες οἱ Μαντινῆς καὶ οἱ ξύμμαχοι αὐτῶν καὶ τῶν Ἀργείων οἱ χίλιοι λογάδες κατὰ τὸ διάκενον καὶ οὐ ξυγκλῃσθὲν τοὺς Λακεδαιμονίους διέφθειρον καὶ κυκλωσάμενοι ἔτρεψαν καὶ ἐξέωσαν ἐς τὰς ἁμάξας καὶ τῶν πρεσβυτέρων τῶν ἐπιτεταγμένων ἀπέκτεινάν τινας.

SECTION 5.72.4
καὶ ταύτῃ μὲν ἡσσῶντο οἱ Λακεδαιμόνιοι· τῷ δὲ ἄλλῳ στρατοπέδῳ καὶ μάλιστα τῷ μέσῳ, ᾗπερ ὁ βασιλεὺς Ἆγις ἦν καὶ περὶ αὐτὸν οἱ τριακόσιοι ἱππῆς καλούμενοι, προσπεσόντες τῶν [τε] Ἀργείων τοῖς πρεσβυτέροις καὶ πέντε λόχοις ὠνομασμένοις καὶ Κλεωναίοις καὶ Ὀρνεάταις καὶ Ἀθηναίων τοῖς παρατεταγμένοις, ἔτρεψαν οὐδὲ ἐς χεῖρας τοὺς πολλοὺς ὑπομείναντας, ἀλλ’ ὡς ἐπῇσαν οἱ Λακεδαιμόνιοι εὐθὺς ἐνδόντας καὶ ἔστιν οὓς καὶ καταπατηθέντας τοῦ μὴ φθῆναι τὴν ἐγκατάληψιν.

CHAPTER 5.73

SECTION 5.73.1
ὡς δὲ ταύτῃ ἐνεδεδώκει τὸ τῶν Ἀργείων καὶ ξυμμάχων στράτευμα, παρερρήγνυντο ἤδη ἅμα καὶ ἐφ’ ἑκάτερα, καὶ ἅμα τὸ δεξιὸν τῶν Λακεδαιμονίων καὶ Τεγεατῶν ἐκυκλοῦτο τῷ περιέχοντι σφῶν τοὺς Ἀθηναίους, καὶ ἀμφοτέρωθεν αὐτοὺς κίνδυνος περιειστήκει, τῇ μὲν κυκλουμένους, τῇ δὲ ἤδη ἡσσημένους. καὶ μάλιστ’ ἂν τοῦ στρατεύματος ἐταλαιπώρησαν, εἰ μὴ οἱ ἱππῆς παρόντες αὐτοῖς ὠφέλιμοι ἦσαν.

SECTION 5.73.2
καὶ ξυνέβη τὸν Ἆγιν, ὡς ᾔσθετο τὸ εὐώνυμον σφῶν πονοῦν τὸ κατὰ τοὺς Μαντινέας καὶ τῶν Ἀργείων τοὺς χιλίους, παραγγεῖλαι παντὶ τῷ στρατεύματι χωρῆσαι ἐπὶ τὸ νικώμενον.

SECTION 5.73.3
καὶ γενομένου τούτου οἱ μὲν Ἀθηναῖοι ἐν τούτῳ, ὡς παρῆλθε καὶ ἐξέκλινεν ἀπὸ σφῶν τὸ στράτευμα, καθ’ ἡσυχίαν ἐσώθησαν καὶ τῶν Ἀργείων μετ’ αὐτῶν τὸ ἡσσηθέν· οἱ δὲ Μαντινῆς καὶ οἱ ξύμμαχοι καὶ τῶν Ἀργείων οἱ λογάδες οὐκέτι πρὸς τὸ ἐγκεῖσθαι τοῖς ἐναντίοις τὴν γνώμην εἶχον, ἀλλ’ ὁρῶντες τούς τε σφετέρους νενικημένους καὶ τοὺς Λακεδαιμονίους ἐπιφερομένους ἐς φυγὴν ἐτράποντο.

SECTION 5.73.4
καὶ τῶν μὲν Μαντινέων καὶ πλείους διεφθάρησαν, τῶν δὲ Ἀργείων λογάδων τὸ πολὺ ἐσώθη. ἡ μέντοι φυγὴ καὶ ἀποχώρησις οὐ βίαιος οὐδὲ μακρὰ ἦν· οἱ γὰρ Λακεδαιμόνιοι μέχρι μὲν τοῦ τρέψαι χρονίους τὰς μάχας καὶ βεβαίους τῷ μένειν ποιοῦνται, τρέψαντες δὲ βραχείας καὶ οὐκ ἐπὶ πολὺ τὰς διώξεις.

CHAPTER 5.74

SECTION 5.74.1
καὶ ἡ μὲν μάχη τοιαύτη καὶ ὅτι ἐγγύτατα τούτων ἐγένετο, πλείστου δὴ χρόνου μεγίστη δὴ τῶν Ἑλληνικῶν καὶ ὑπὸ ἀξιολογωτάτων πόλεων ξυνελθοῦσα.

SECTION 5.74.2
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι προθέμενοι τῶν πολεμίων νεκρῶν τὰ ὅπλα τροπαῖον εὐθὺς ἵστασαν καὶ τοὺς νεκροὺς ἐσκύλευον, καὶ τοὺς αὑτῶν ἀνείλοντο καὶ ἀπήγαγον ἐς Τεγέαν, οὗπερ ἐτάφησαν, καὶ τοὺς τῶν πολεμίων ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν.

SECTION 5.74.3
ἀπέθανον δὲ Ἀργείων μὲν καὶ Ὀρνεατῶν καὶ Κλεωναίων ἑπτακόσιοι, Μαντινέων δὲ διακόσιοι, καὶ Ἀθηναίων ξὺν Αἰγινήταις διακόσιοι καὶ οἱ στρατηγοὶ ἀμφότεροι. Λακεδαιμονίων δὲ οἱ μὲν ξύμμαχοι οὐκ ἐταλαιπώρησαν ὥστε καὶ ἀξιόλογόν τι ἀπογενέσθαι· αὐτῶν δὲ χαλεπὸν μὲν ἦν τὴν ἀλήθειαν πυθέσθαι, ἐλέγοντο δὲ περὶ τριακοσίους ἀποθανεῖν.

CHAPTER 5.75

SECTION 5.75.1
τῆς δὲ μάχης μελλούσης ἔσεσθαι καὶ Πλειστοάναξ ὁ ἕτερος βασιλεὺς ἔχων τούς τε πρεσβυτέρους καὶ νεωτέρους ἐβοήθησε, καὶ μέχρι μὲν Τεγέας ἀφίκετο, πυθόμενος δὲ τὴν νίκην ἀπεχώρησεν.

SECTION 5.75.2
καὶ τοὺς ἀπὸ Κορίνθου καὶ ἔξω Ἰσθμοῦ ξυμμάχους ἀπέστρεψαν πέμψαντες οἱ Λακεδαιμόνιοι, καὶ αὐτοὶ ἀναχωρήσαντες καὶ τοὺς ξυμμάχους ἀφέντες (Κάρνεια γὰρ αὐτοῖς ἐτύγχανον ὄντα) τὴν ἑορτὴν ἦγον.

SECTION 5.75.3
καὶ τὴν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων τότε ἐπιφερομένην αἰτίαν ἔς τε μαλακίαν διὰ τὴν ἐν τῇ νήσῳ ξυμφορὰν καὶ ἐς τὴν ἄλλην ἀβουλίαν τε καὶ βραδυτῆτα ἑνὶ ἔργῳ τούτῳ ἀπελύσαντο, τύχῃ μέν, ὡς ἐδόκουν, κακιζόμενοι, γνώμῃ δὲ οἱ αὐτοὶ ἔτι ὄντες.

SECTION 5.75.4
τῇ δὲ προτέρᾳ ἡμέρᾳ ξυνέβη τῆς μάχης ταύτης καὶ τοὺς Ἐπιδαυρίους πανδημεὶ ἐσβαλεῖν ἐς τὴν Ἀργείαν ὡς ἐρῆμον οὖσαν καὶ τοὺς ὑπολοίπους φύλακας τῶν Ἀργείων ἐξελθόντων αὐτῶν διαφθεῖραι πολλούς.

SECTION 5.75.5
καὶ Ἠλείων τρισχιλίων ὁπλιτῶν βοηθησάντων Μαντινεῦσιν ὕστερον τῆς μάχης καὶ Ἀθηναίων χιλίων πρὸς τοῖς προτέροις ἐστράτευσαν ἅπαντες οἱ ξύμμαχοι οὗτοι εὐθὺς ἐπὶ Ἐπίδαυρον, ἕως οἱ Λακεδαιμόνιοι Κάρνεια ἦγον, καὶ διελόμενοι τὴν πόλιν περιετείχιζον.

SECTION 5.75.6
καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἐξεπαύσαντο, Ἀθηναῖοι δέ, ὥσπερ προσετάχθησαν, τὴν ἄκραν τὸ Ἡραῖον εὐθὺς ἐξειργάσαντο. καὶ ἐν τούτῳ ξυγκαταλιπόντες ἅπαντες τῷ τειχίσματι φρουρὰν ἀνεχώρησαν κατὰ πόλεις ἕκαστοι. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.76

SECTION 5.76.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος ἀρχομένου εὐθὺς οἱ Λακεδαιμόνιοι, ἐπειδὴ τὰ Κάρνεια ἤγαγον, ἐξεστράτευσαν, καὶ ἀφικόμενοι ἐς Τεγέαν λόγους προύπεμπον ἐς τὸ Ἄργος ξυμβατηρίους.

SECTION 5.76.2
ἦσαν δὲ αὐτοῖς πρότερόν τε ἄνδρες ἐπιτήδειοι καὶ βουλόμενοι τὸν δῆμον τὸν ἐν Ἄργει καταλῦσαι· καὶ ἐπειδὴ ἡ μάχη ἐγεγένητο, πολλῷ μᾶλλον ἐδύναντο πείθειν τοὺς πολλοὺς ἐς τὴν ὁμολογίαν. ἐβούλοντο δὲ πρῶτον σπονδὰς ποιήσαντες πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους αὖθις ὕστερον καὶ ξυμμαχίαν, καὶ οὕτως ἤδη τῷ δήμῳ ἐπιτίθεσθαι.

SECTION 5.76.3
καὶ ἀφικνεῖται πρόξενος ὢν Ἀργείων Λίχας ὁ Ἀρκεσιλάου παρὰ τῶν Λακεδαιμονίων δύο λόγω φέρων ἐς τὸ Ἄργος, τὸν μὲν καθ’ ὅτι εἰ βούλονται πολεμεῖν, τὸν δ’ ὡς εἰ εἰρήνην ἄγειν. καὶ γενομένης πολλῆς ἀντιλογίας (ἔτυχε γὰρ καὶ ὁ Ἀλκιβιάδης παρών) οἱ ἄνδρες οἱ τοῖς Λακεδαιμονίοις πράσσοντες, ἤδη καὶ ἐκ τοῦ φανεροῦ τολμῶντες, ἔπεισαν τοὺς Ἀργείους προσδέξασθαι τὸν ξυμβατήριον λόγον. ἔστι δὲ ὅδε.

CHAPTER 5.77

SECTION 5.77.1
‘καττάδε δοκεῖ τᾷ ἐκκλησίᾳ τῶν Λακεδαιμονίων ξυμβαλέσθαι ποττὼς Ἀργείως, ἀποδιδόντας τὼς παῖδας τοῖς Ὀρχομενίοις καὶ τὼς ἄνδρας τοῖς Μαιναλίοις, καὶ τὼς ἄνδρας τὼς ἐν Μαντινείᾳ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἀποδιδόντας, καὶ ἐξ Ἐπιδαύρω ἐκβῶντας καὶ τὸ τεῖχος ἀναιρίοντας.

SECTION 5.77.2
αἰ δέ κα μὴ εἴκωντι τοὶ Ἀθηναῖοι ἐξ Ἐπιδαύρω, πολεμίως ἦμεν τοῖς Ἀργείοις καὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς τῶν Λακεδαιμονίων ξυμμάχοις καὶ τοῖς τῶν Ἀργείων ξυμμάχοις.

SECTION 5.77.3
καὶ αἴ τινα τοὶ Λακεδαιμόνιοι παῖδα ἔχοντι, ἀποδόμεν ταῖς πολίεσσι πάσαις.

SECTION 5.77.4
περὶ δὲ τῶ σιῶ σύματος, αἰ μὲν λῆν, τοῖς Ἐπιδαυρίοις ὅρκον δόμεν, 〈αἰ〉 δέ, αὐτὼς ὀμόσαι.

SECTION 5.77.5
τὰς δὲ πόλιας τὰς ἐν Πελοποννάσῳ, καὶ μικρὰς καὶ μεγάλας, αὐτονόμως ἦμεν πάσας καττὰ πάτρια.

SECTION 5.77.6
αἰ δέ κα τῶν ἐκτὸς Πελοποννάσω τις ἐπὶ τὰν Πελοπόννασον γᾶν ἴῃ ἐπὶ κακῷ, ἀλεξέμεναι ἁμόθι βωλευσαμένως, ὅπᾳ κα δικαιότατα δοκῇ τοῖς Πελοποννασίοις.

SECTION 5.77.7
ὅσσοι δ’ ἐκτὸς Πελοποννάσω τῶν Λακεδαιμονίων ξύμμαχοί ἐντι, ἐν τῷ αὐτῷ ἐσσίονται ἐν τῷπερ καὶ τοὶ Λακεδαιμόνιοι, καὶ τοὶ τῶν Ἀργείων ξύμμαχοι ἐν τ〈ῷ αὐτῷ ἐσσίονται ἐν τῷπερ καὶ τοὶ Ἀργεῖοι〉, τὰν αὐτῶν ἔχοντες.

SECTION 5.77.8
ἐπιδείξαντας δὲ τοῖς ξυμμάχοις ξυμβαλέσθαι, αἴ κα αὐτοῖς δοκῇ. αἰ δέ τι δοκῇ τοῖς ξυμμάχοις, οἴκαδ’ ἀπιάλλην.’

CHAPTER 5.78

SECTION 5.78.1
τοῦτον μὲν τὸν λόγον προσεδέξαντο πρῶτον οἱ Ἀργεῖοι, καὶ τῶν Λακεδαιμονίων τὸ στράτευμα ἀνεχώρησεν ἐκ τῆς Τεγέας ἐπ’ οἴκου· μετὰ δὲ τοῦτο ἐπιμειξίας οὔσης ἤδη παρ’ ἀλλήλους, οὐ πολλῷ ὕστερον ἔπραξαν αὖθις οἱ αὐτοὶ ἄνδρες ὥστε τὴν Μαντινέων καὶ τὴν Ἀθηναίων καὶ Ἠλείων ξυμμαχίαν ἀφέντας Ἀργείους σπονδὰς καὶ ξυμμαχίαν ποιήσασθαι πρὸς Λακεδαιμονίους. καὶ ἐγένοντο αἵδε.

CHAPTER 5.79

SECTION 5.79.1
‘καττάδε ἔδοξε τοῖς Λακεδαιμονίοις καὶ Ἀργείοις σπονδὰς καὶ ξυμμαχίαν ἦμεν πεντήκοντα ἔτη, ἐπὶ τοῖς ἴσοις καὶ ὁμοίοις δίκας διδόντας καττὰ πάτρια· ταὶ δὲ ἄλλαι πόλιες ταὶ ἐν Πελοποννάσῳ κοινανεόντων τᾶν σπονδᾶν καὶ τᾶς ξυμμαχίας αὐτόνομοι καὶ αὐτοπόλιες, τὰν αὐτῶν ἔχοντες, καττὰ πάτρια δίκας διδόντες τὰς ἴσας καὶ ὁμοίας.

SECTION 5.79.2
ὅσσοι δὲ ἔξω Πελοποννάσω Λακεδαιμονίοις ξύμμαχοί ἐντι, ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐσσίονται τοῖσπερ καὶ τοὶ Λακεδαιμόνιοι· καὶ τοὶ τῶν Ἀργείων ξύμμαχοι ἐν τῷ αὐτῷ ἐσσίονται τῷπερ καὶ τοὶ Ἀργεῖοι, τὰν αὐτῶν ἔχοντες.

SECTION 5.79.3
αἰ δέ ποι στρατείας δέῃ κοινᾶς, βουλεύεσθαι Λακεδαιμονίως καὶ Ἀργείως ὅπᾳ κα δικαιότατα κρίναντας τοῖς ξυμμάχοις.

SECTION 5.79.4
αἰ δέ τινι τᾶν πολίων ᾖ ἀμφίλλογα, ἢ τᾶν ἐντὸς ἢ τᾶν ἐκτὸς Πελοποννάσω, αἴτε περὶ ὅρων αἴτε περὶ ἄλλω τινός, διακριθῆμεν. αἰ δέ τις τῶν ξυμμάχων πόλις πόλι ἐρίζοι, ἐς πόλιν ἐλθῆν ἅντινα ἴσαν ἀμφοῖν ταῖς πολίεσσι δοκείοι. τὼς δὲ ἔτας καττὰ πάτρια δικάζεσθαι.’

CHAPTER 5.80

SECTION 5.80.1
αἱ μὲν σπονδαὶ καὶ ἡ ξυμμαχία αὕτη ἐγεγένητο· καὶ ὁπόσα ἀλλήλων πολέμῳ ἢ εἴ τι ἄλλο εἶχον, διελύσαντο. κοινῇ δὲ ἤδη τὰ πράγματα τιθέμενοι ἐψηφίσαντο κήρυκα καὶ πρεσβείαν παρ’ Ἀθηναίων μὴ προσδέχεσθαι, ἢν μὴ ἐκ Πελοποννήσου ἐξίωσι τὰ τείχη ἐκλιπόντες, καὶ μὴ ξυμβαίνειν τῳ μηδὲ πολεμεῖν ἀλλ’ ἢ ἅμα.

SECTION 5.80.2
καὶ τά τε ἄλλα θυμῷ ἔφερον καὶ ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης χωρία καὶ ὡς Περδίκκαν ἔπεμψαν ἀμφότεροι πρέσβεις, καὶ ἀνέπεισαν Περδίκκαν ξυνομόσαι σφίσιν. οὐ μέντοι εὐθύς γε ἀπέστη τῶν Ἀθηναίων, ἀλλὰ διενοεῖτο, ὅτι καὶ τοὺς Ἀργείους ἑώρα· ἦν δὲ καὶ αὐτὸς τὸ ἀρχαῖον ἐξ Ἄργους. καὶ τοῖς Χαλκιδεῦσι τούς τε παλαιοὺς ὅρκους ἀνενεώσαντο καὶ ἄλλους ὤμοσαν.

SECTION 5.80.3
ἔπεμψαν δὲ καὶ παρὰ τοὺς Ἀθηναίους οἱ Ἀργεῖοι πρέσβεις, τὸ ἐξ Ἐπιδαύρου τεῖχος κελεύοντες ἐκλιπεῖν. οἱ δ’ ὁρῶντες ὀλίγοι πρὸς πλείους ὄντες τοὺς ξυμφύλακας, ἔπεμψαν Δημοσθένη τοὺς σφετέρους ἐξάξοντα. ὁ δὲ ἀφικόμενος καὶ ἀγῶνά τινα πρόφασιν γυμνικὸν ἔξω τοῦ φρουρίου ποιήσας, ὡς ἐξῆλθε τὸ ἄλλο φρούριον, ἀπέκλῃσε τὰς πύλας· καὶ ὕστερον Ἐπιδαυρίοις ἀνανεωσάμενοι τὰς σπονδὰς αὐτοὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἀπέδοσαν τὸ τείχισμα.

CHAPTER 5.81

SECTION 5.81.1
μετὰ δὲ τὴν τῶν Ἀργείων ἀπόστασιν ἐκ τῆς ξυμμαχίας καὶ οἱ Μαντινῆς, τὸ μὲν πρῶτον ἀντέχοντες, ἔπειτ’ οὐ δυνάμενοι ἄνευ τῶν Ἀργείων, ξυνέβησαν καὶ αὐτοὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις καὶ τὴν ἀρχὴν ἀφεῖσαν τῶν πόλεων.

SECTION 5.81.2
καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ Ἀργεῖοι, χίλιοι ἑκάτεροι, ξυστρατεύσαντες τά τ’ ἐν Σικυῶνι ἐς ὀλίγους μᾶλλον κατέστησαν αὐτοὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐλθόντες, καὶ μετ’ ἐκεῖνα ξυναμφότεροι ἤδη καὶ τὸν ἐν Ἄργει δῆμον κατέλυσαν, καὶ ὀλιγαρχία ἐπιτηδεία τοῖς Λακεδαιμονίοις κατέστη. καὶ πρὸς ἔαρ ἤδη ταῦτα ἦν τοῦ χειμῶνος λήγοντος, καὶ τέταρτον καὶ δέκατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.82

SECTION 5.82.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους Διῆς τε οἱ ἐν Ἄθῳ ἀπέστησαν Ἀθηναίων πρὸς Χαλκιδέας, καὶ Λακεδαιμόνιοι τὰ ἐν Ἀχαΐᾳ οὐκ ἐπιτηδείως πρότερον ἔχοντα καθίσταντο.

SECTION 5.82.2
καὶ Ἀργείων ὁ δῆμος κατ’ ὀλίγον ξυνιστάμενός τε καὶ ἀναθαρσήσας ἐπέθεντο τοῖς ὀλίγοις, τηρήσαντες αὐτὰς τὰς γυμνοπαιδίας τῶν Λακεδαιμονίων· καὶ μάχης γενομένης ἐν τῇ πόλει ἐπεκράτησεν ὁ δῆμος, καὶ τοὺς μὲν ἀπέκτεινε, τοὺς δὲ ἐξήλασεν.

SECTION 5.82.3
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι, ἕως μὲν αὐτοὺς μετεπέμποντο οἱ φίλοι, οὐκ ἦλθον ἐκ πλέονος, ἀναβαλόμενοι δὲ τὰς γυμνοπαιδίας ἐβοήθουν. καὶ ἐν Τεγέᾳ πυθόμενοι ὅτι νενίκηνται οἱ ὀλίγοι, προελθεῖν μὲν οὐκέτι ἠθέλησαν δεομένων τῶν διαπεφευγότων, ἀναχωρήσαντες δὲ ἐπ᾽ οἴκου τὰς γυμνοπαιδίας ἦγον.

SECTION 5.82.4
καὶ ὕστερον ἐλθόντων πρέσβεων ἀπό τε τῶν ἐν τῇ πόλει [ἀγγέλων] καὶ τῶν ἔξω Ἀργείων, παρόντων τε τῶν ξυμμάχων καὶ ῥηθέντων πολλῶν ἀφ’ ἑκατέρων ἔγνωσαν μὲν ἀδικεῖν τοὺς ἐν τῇ πόλει, καὶ ἔδοξεν αὐτοῖς στρατεύειν ἐς Ἄργος, διατριβαὶ δὲ καὶ μελλήσεις ἐγίγνοντο.

SECTION 5.82.5
ὁ δὲ δῆμος τῶν Ἀργείων ἐν τούτῳ φοβούμενος τοὺς Λακεδαιμονίους καὶ τὴν τῶν Ἀθηναίων ξυμμαχίαν πάλιν προσαγόμενός τε καὶ νομίζων μέγιστον ἂν σφᾶς ὠφελῆσαι, τειχίζει μακρὰ τείχη ἐς θάλασσαν, ὅπως, ἢν τῆς γῆς εἴργωνται, ἡ κατὰ θάλασσαν σφᾶς μετὰ τῶν Ἀθηναίων ἐπαγωγὴ τῶν ἐπιτηδείων ὠφελῇ.

SECTION 5.82.6
ξυνῄδεσαν δὲ τὸν τειχισμὸν καὶ τῶν ἐν Πελοποννήσῳ τινὲς πόλεων. καὶ οἱ μὲν Ἀργεῖοι πανδημεί, καὶ αὐτοὶ καὶ γυναῖκες καὶ οἰκέται, ἐτείχιζον· καὶ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν αὐτοῖς ἦλθον τέκτονες καὶ λιθουργοί. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.83

SECTION 5.83.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος Λακεδαιμόνιοι ὡς ᾔσθοντο τειχιζόντων, ἐστράτευσαν ἐς τὸ Ἄργος αὐτοί τε καὶ οἱ ξύμμαχοι πλὴν Κορινθίων· ὑπῆρχε δέ τι αὐτοῖς καὶ ἐκ τοῦ Ἄργους αὐτόθεν πρασσόμενον. ἦγε δὲ τὴν στρατιὰν Ἆγις ὁ Ἀρχιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς.

SECTION 5.83.2
καὶ τὰ μὲν ἐκ τῆς πόλεως δοκοῦντα προϋπάρχειν οὐ προυχώρησεν ἔτι· τὰ δὲ οἰκοδομούμενα τείχη ἑλόντες καὶ καταβαλόντες καὶ Ὑσιὰς χωρίον τῆς Ἀργείας λαβόντες καὶ τοὺς ἐλευθέρους ἅπαντας οὓς ἔλαβον ἀποκτείναντες ἀνεχώρησαν καὶ διελύθησαν κατὰ πόλεις.

SECTION 5.83.3
ἐστράτευσαν δὲ μετὰ τοῦτο καὶ Ἀργεῖοι ἐς τὴν Φλειασίαν καὶ δῃώσαντες ἀπῆλθον, ὅτι σφῶν τοὺς φυγάδας ὑπεδέχοντο· οἱ γὰρ πολλοὶ αὐτῶν ἐνταῦθα κατῴκηντο.

SECTION 5.83.4
κατέκλῃσαν δὲ τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος καὶ Μακεδόνας Ἀθηναῖοι, Περδίκκᾳ ἐπικαλοῦντες τήν τε πρὸς Ἀργείους καὶ Λακεδαιμονίους γενομένην ξυνωμοσίαν, καὶ ὅτι παρασκευασαμένων αὐτῶν στρατιὰν ἄγειν ἐπὶ Χαλκιδέας τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης καὶ Ἀμφίπολιν Νικίου τοῦ Νικηράτου στρατηγοῦντος ἔψευστο τὴν ξυμμαχίαν καὶ ἡ στρατεία μάλιστα διελύθη ἐκείνου †ἀπάραντος †· πολέμιος οὖν ἦν. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα οὗτος, καὶ πέμπτον καὶ δέκατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.84

SECTION 5.84.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους Ἀλκιβιάδης τε πλεύσας ἐς Ἄργος ναυσὶν εἴκοσιν Ἀργείων τοὺς δοκοῦντας ἔτι ὑπόπτους εἶναι καὶ τὰ Λακεδαιμονίων φρονεῖν ἔλαβε τριακοσίους ἄνδρας, καὶ κατέθεντο αὐτοὺς Ἀθηναῖοι ἐς τὰς ἐγγὺς νήσους ὧν ἦρχον· καὶ ἐπὶ Μῆλον τὴν νῆσον Ἀθηναῖοι ἐστράτευσαν ναυσὶν ἑαυτῶν μὲν τριάκοντα, Χίαις δὲ ἕξ, Λεσβίαιν δὲ δυοῖν, καὶ ὁπλίταις ἑαυτῶν μὲν διακοσίοις καὶ χιλίοις καὶ τοξόταις τριακοσίοις καὶ ἱπποτοξόταις εἴκοσι, τῶν δὲ ξυμμάχων καὶ νησιωτῶν ὁπλίταις μάλιστα πεντακοσίοις καὶ χιλίοις.

SECTION 5.84.2
οἱ δὲ Μήλιοι Λακεδαιμονίων μέν εἰσιν ἄποικοι, τῶν δ’ Ἀθηναίων οὐκ ἤθελον ὑπακούειν ὥσπερ οἱ ἄλλοι νησιῶται, ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶτον οὐδετέρων ὄντες ἡσύχαζον, ἔπειτα ὡς αὐτοὺς ἠνάγκαζον οἱ Ἀθηναῖοι δῃοῦντες τὴν γῆν, ἐς πόλεμον φανερὸν κατέστησαν.

SECTION 5.84.3
στρατοπεδευσάμενοι οὖν ἐς τὴν γῆν αὐτῶν τῇ παρασκευῇ ταύτῃ οἱ στρατηγοὶ Κλεομήδης τε ὁ Λυκομήδους καὶ Τεισίας ὁ Τεισιμάχου, πρὶν ἀδικεῖν τι τῆς γῆς, λόγους πρῶτον ποιησομένους ἔπεμψαν πρέσβεις. οὓς οἱ Μήλιοι πρὸς μὲν τὸ πλῆθος οὐκ ἤγαγον, ἐν δὲ ταῖς ἀρχαῖς καὶ τοῖς ὀλίγοις λέγειν ἐκέλευον περὶ ὧν ἥκουσιν.

CHAPTER 5.85

SECTION 5.85.1
οἱ δὲ τῶν Ἀθηναίων πρέσβεις ἔλεγον τοιάδε. ‘ἐπειδὴ οὐ πρὸς τὸ πλῆθος οἱ λόγοι γίγνονται, ὅπως δὴ μὴ ξυνεχεῖ ῥήσει οἱ πολλοὶ ἐπαγωγὰ καὶ ἀνέλεγκτα ἐσάπαξ ἀκούσαντες ἡμῶν ἀπατηθῶσιν (γιγνώσκομεν γὰρ ὅτι τοῦτο φρονεῖ ἡμῶν ἡ ἐς τοὺς ὀλίγους ἀγωγή), ὑμεῖς οἱ καθήμενοι ἔτι ἀσφαλέστερον ποιήσατε. καθ’ ἕκαστον γὰρ καὶ μηδ’ ὑμεῖς ἑνὶ λόγῳ, ἀλλὰ πρὸς τὸ μὴ δοκοῦν ἐπιτηδείως λέγεσθαι εὐθὺς ὑπολαμβάνοντες κρίνετε. καὶ πρῶτον εἰ ἀρέσκει ὡς λέγομεν εἴπατε.’

CHAPTER 5.86

SECTION 5.86.1
οἱ δὲ τῶν Μηλίων ξύνεδροι ἀπεκρίναντο ‘ἡ μὲν ἐπιείκεια τοῦ διδάσκειν καθ’ ἡσυχίαν ἀλλήλους οὐ ψέγεται, τὰ δὲ τοῦ πολέμου παρόντα ἤδη καὶ οὐ μέλλοντα διαφέροντα αὐτοῦ φαίνεται. ὁρῶμεν γὰρ αὐτούς τε κριτὰς ἥκοντας ὑμᾶς τῶν λεχθησομένων καὶ τὴν τελευτὴν ἐξ αὐτοῦ κατὰ τὸ εἰκὸς περιγενομένοις μὲν τῷ δικαίῳ καὶ δι’ αὐτὸ μὴ ἐνδοῦσι πόλεμον ἡμῖν φέρουσαν, πεισθεῖσι δὲ δουλείαν.’

CHAPTER 5.87

SECTION 5.87.1
ΑΘ. εἰ μὲν τοίνυν ὑπονοίας τῶν μελλόντων λογιούμενοι ἢ ἄλλο τι ξυνήκετε ἢ ἐκ τῶν παρόντων καὶ ὧν ὁρᾶτε περὶ σωτηρίας βουλεύσοντες τῇ πόλει, παυοίμεθ’ ἄν· εἰ δ’ ἐπὶ τοῦτο, λέγοιμεν ἄν.

CHAPTER 5.88

SECTION 5.88.1
ΜΗΛ. εἰκὸς μὲν καὶ ξυγγνώμη ἐν τῷ τοιῷδε καθεστῶτας ἐπὶ πολλὰ καὶ λέγοντας καὶ δοκοῦντας τρέπεσθαι· ἡ μέντοι ξύνοδος καὶ περὶ σωτηρίας ἥδε πάρεστι, καὶ ὁ λόγος ᾧ προκαλεῖσθε τρόπῳ, εἰ δοκεῖ, γιγνέσθω.

CHAPTER 5.89

SECTION 5.89.1
ΑΘ. ἡμεῖς τοίνυν οὔτε αὐτοὶ μετ’ ὀνομάτων καλῶν, ὡς ἢ δικαίως τὸν Μῆδον καταλύσαντες ἄρχομεν ἢ ἀδικούμενοι νῦν ἐπεξερχόμεθα, λόγων μῆκος ἄπιστον παρέξομεν, οὔθ’ ὑμᾶς ἀξιοῦμεν ἢ ὅτι Λακεδαιμονίων ἄποικοι ὄντες οὐ ξυνεστρατεύσατε ἢ ὡς ἡμᾶς οὐδὲν ἠδικήκατε λέγοντας οἴεσθαι πείσειν, τὰ δυνατὰ δ’ ἐξ ὧν ἑκάτεροι ἀληθῶς φρονοῦμεν διαπράσσεσθαι, ἐπισταμένους πρὸς εἰδότας ὅτι δίκαια μὲν ἐν τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ ἀπὸ τῆς ἴσης ἀνάγκης κρίνεται, δυνατὰ δὲ οἱ προύχοντες πράσσουσι καὶ οἱ ἀσθενεῖς ξυγχωροῦσιν.

CHAPTER 5.90

SECTION 5.90.1
ΜΗΛ. ἧι μὲν δὴ νομίζομέν γε, χρήσιμον (ἀνάγκη γάρ, ἐπειδη) ὑμεῖς οὕτω παρὰ τὸ δίκαιον τὸ ξυμφέρον λέγειν ὑπέθεσθἐ μὴ καταλύειν ὑμᾶς τὸ κοινὸν ἀγαθόν, ἀλλὰ τῷ αἰεὶ ἐν κινδύνῳ γιγνομένῳ εἶναι τὰ εἰκότα καὶ δίκαια, καί τι καὶ ἐντὸς τοῦ ἀκριβοῦς πείσαντά τινα ὠφεληθῆναι. καὶ πρὸς ὑμῶν οὐχ ἧσσον τοῦτο, ὅσῳ καὶ ἐπὶ μεγίστῃ τιμωρίᾳ σφαλέντες ἂν τοῖς ἄλλοις παράδειγμα γένοισθε.

CHAPTER 5.91

SECTION 5.91.1
ΑΘ. ἡμεῖς δὲ τῆς ἡμετέρας ἀρχῆς, ἢν καὶ παυθῇ, οὐκ ἀθυμοῦμεν τὴν τελευτήν· οὐ γὰρ οἱ ἄρχοντες ἄλλων, ὥσπερ καὶ Λακεδαιμόνιοι, οὗτοι δεινοὶ τοῖς νικηθεῖσιν (ἔστι δὲ οὐ πρὸς Λακεδαιμονίους ἡμῖν ὁ ἀγών), ἀλλ’ ἢν οἱ ὑπήκοοί που τῶν ἀρξάντων αὐτοὶ ἐπιθέμενοι κρατήσωσιν.

SECTION 5.91.2
ΑΘ. καὶ περὶ μὲν τούτου ἡμῖν ἀφείσθω κινδυνεύεσθαι· ὡς δὲ ἐπ’ ὠφελίᾳ τε πάρεσμεν τῆς ἡμετέρας ἀρχῆς καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ νῦν τοὺς λόγους ἐροῦμεν τῆς ὑμετέρας πόλεως, ταῦτα δηλώσομεν, βουλόμενοι ἀπόνως μὲν ὑμῶν ἄρξαι, χρησίμως δ’ ὑμᾶς ἀμφοτέροις σωθῆναι.

CHAPTER 5.92

SECTION 5.92.1
ΜΗΛ. καὶ πῶς χρήσιμον ἂν ξυμβαίη ἡμῖν δουλεῦσαι, ὥσπερ καὶ ὑμῖν ἄρξαι;

CHAPTER 5.93

SECTION 5.93.1
ΑΘ. ὅτι ὑμῖν μὲν πρὸ τοῦ τὰ δεινότατα παθεῖν ὑπακοῦσαι ἂν γένοιτο, ἡμεῖς δὲ μὴ διαφθείραντες ὑμᾶς κερδαίνοιμεν ἄν.

CHAPTER 5.94

SECTION 5.94.1
ΜΗΛ. ὥστε [δὲ] ἡσυχίαν ἄγοντας ἡμᾶς φίλους μὲν εἶναι ἀντὶ πολεμίων, ξυμμάχους δὲ μηδετέρων, οὐκ ἂν δέξαισθε;

CHAPTER 5.95

SECTION 5.95.1
ΑΘ. οὐ γὰρ τοσοῦτον ἡμᾶς βλάπτει ἡ ἔχθρα ὑμῶν ὅσον ἡ φιλία μὲν ἀσθενείας, τὸ δὲ μῖσος δυνάμεως παράδειγμα τοῖς ἀρχομένοις δηλούμενον.

CHAPTER 5.96

SECTION 5.96.1
ΜΗΛ. σκοποῦσι δ’ ὑμῶν οὕτως οἱ ὑπήκοοι τὸ εἰκός, ὥστε τούς τε μὴ προσήκοντας καὶ ὅσοι ἄποικοι ὄντες οἱ πολλοὶ καὶ ἀποστάντες τινὲς κεχείρωνται ἐς τὸ αὐτὸ τιθέασιν;

CHAPTER 5.97

SECTION 5.97.1
ΑΘ. δικαιώματι γὰρ οὐδετέρους ἐλλείπειν ἡγοῦνται, κατὰ δύναμιν δὲ τοὺς μὲν περιγίγνεσθαι, ἡμᾶς δὲ φόβῳ οὐκ ἐπιέναι· ὥστε ἔξω καὶ τοῦ πλεόνων ἄρξαι καὶ τὸ ἀσφαλὲς ἡμῖν διὰ τὸ καταστραφῆναι ἂν παράσχοιτε, ἄλλως τε καὶ νησιῶται ναυκρατόρων καὶ ἀσθενέστεροι ἑτέρων ὄντες εἰ μὴ περιγένοισθε.

CHAPTER 5.98

SECTION 5.98.1
ΜΗΛ. ἐν δ’ ἐκείνῳ οὐ νομίζετε ἀσφάλειαν; δεῖ γὰρ αὖ καὶ ἐνταῦθα, ὥσπερ ὑμεῖς τῶν δικαίων λόγων ἡμᾶς ἐκβιβάσαντες τῷ ὑμετέρῳ ξυμφόρῳ ὑπακούειν πείθετε, καὶ ἡμᾶς τὸ ἡμῖν χρήσιμον διδάσκοντας, εἰ τυγχάνει καὶ ὑμῖν τὸ αὐτὸ ξυμβαῖνον, πειρᾶσθαι πείθειν. ὅσοι γὰρ νῦν μηδετέροις ξυμμαχοῦσι, πῶς οὐ πολεμώσεσθε αὐτούς, ὅταν ἐς τάδε βλέψαντες ἡγήσωνταί ποτε ὑμᾶς καὶ ἐπὶ σφᾶς ἥξειν; κἀν τούτῳ τί ἄλλο ἢ τοὺς μὲν ὑπάρχοντας πολεμίους μεγαλύνετε, τοὺς δὲ μηδὲ μελλήσαντας γενέσθαι ἄκοντας ἐπάγεσθε;

CHAPTER 5.99

SECTION 5.99.1
ΑΘ. οὐ γὰρ νομίζομεν ἡμῖν τούτους δεινοτέρους ὅσοι ἠπειρῶταί που ὄντες τῷ ἐλευθέρῳ πολλὴν τὴν διαμέλλησιν τῆς πρὸς ἡμᾶς φυλακῆς ποιήσονται, ἀλλὰ τοὺς νησιώτας τέ που ἀνάρκτους, ὥσπερ ὑμᾶς, καὶ τοὺς ἤδη τῆς ἀρχῆς τῷ ἀναγκαίῳ παροξυνομένους. οὗτοι γὰρ πλεῖστ’ ἂν τῷ ἀλογίστῳ ἐπιτρέψαντες σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ ἡμᾶς ἐς προῦπτον κίνδυνον καταστήσειαν.

CHAPTER 5.100

SECTION 5.100.1
ΜΗΛ. ἦ που ἄρα, εἰ τοσαύτην γε ὑμεῖς τε μὴ παυθῆναι ἀρχῆς καὶ οἱ δουλεύοντες ἤδη ἀπαλλαγῆναι τὴν παρακινδύνευσιν ποιοῦνται, ἡμῖν γε τοῖς ἔτι ἐλευθέροις πολλὴ κακότης καὶ δειλία μὴ πᾶν πρὸ τοῦ δουλεῦσαι ἐπεξελθεῖν.

CHAPTER 5.101

SECTION 5.101.1
ΑΘ. οὔκ, ἤν γε σωφρόνως βουλεύησθε· οὐ γὰρ περὶ ἀνδραγαθίας ὁ ἀγὼν ἀπὸ τοῦ ἴσου ὑμῖν, μὴ αἰσχύνην ὀφλεῖν, περὶ δὲ σωτηρίας μᾶλλον ἡ βουλή, πρὸς τοὺς κρείσσονας πολλῷ μὴ ἀνθίστασθαι.

CHAPTER 5.102

SECTION 5.102.1
ΜΗΛ. ἀλλ’ ἐπιστάμεθα τὰ τῶν πολέμων ἔστιν ὅτε κοινοτέρας τὰς τύχας λαμβάνοντα ἢ κατὰ τὸ διαφέρον ἑκατέρων πλῆθος· καὶ ἡμῖν τὸ μὲν εἶξαι εὐθὺς ἀνέλπιστον, μετὰ δὲ τοῦ δρωμένου ἔτι καὶ στῆναι ἐλπὶς ὀρθῶς.

CHAPTER 5.103

SECTION 5.103.1
ΑΘ. ἐλπὶς δὲ κινδύνῳ παραμύθιον οὖσα τοὺς μὲν ἀπὸ περιουσίας χρωμένους αὐτῇ, κἂν βλάψῃ, οὐ καθεῖλεν· τοῖς δ’ ἐς ἅπαν τὸ ὑπάρχον ἀναρριπτοῦσι (δάπανος γὰρ φύσει) ἅμα τε γιγνώσκεται σφαλέντων καὶ ἐν ὅτῳ ἔτι φυλάξεταί τις αὐτὴν γνωρισθεῖσαν οὐκ ἐλλείπει.

SECTION 5.103.2
ΑΘ. ὃ ὑμεῖς ἀσθενεῖς τε καὶ ἐπὶ ῥοπῆς μιᾶς ὄντες μὴ βούλεσθε παθεῖν μηδὲ ὁμοιωθῆναι τοῖς πολλοῖς, οἷς παρὸν ἀνθρωπείως ἔτι σῴζεσθαι, ἐπειδὰν πιεζομένους αὐτοὺς ἐπιλίπωσιν αἱ φανεραὶ ἐλπίδες, ἐπὶ τὰς ἀφανεῖς καθίστανται μαντικήν τε καὶ χρησμοὺς καὶ ὅσα τοιαῦτα μετ’ ἐλπίδων λυμαίνεται.

CHAPTER 5.104

SECTION 5.104.1
ΜΗΛ. χαλεπὸν μὲν καὶ ἡμεῖς (εὖ ἴστε) νομίζομεν πρὸς δύναμίν τε τὴν ὑμετέραν καὶ τὴν τύχην, εἰ μὴ ἀπὸ τοῦ ἴσου ἔσται, ἀγωνίζεσθαι· ὅμως δὲ πιστεύομεν τῇ μὲν τύχῃ ἐκ τοῦ θείου μὴ ἐλασσώσεσθαι, ὅτι ὅσιοι πρὸς οὐ δικαίους ἱστάμεθα, τῆς δὲ δυνάμεως τῷ ἐλλείποντι τὴν Λακεδαιμονίων ἡμῖν ξυμμαχίαν προσέσεσθαι, ἀνάγκην ἔχουσαν, καὶ εἰ μή του ἄλλου, τῆς γε ξυγγενείας ἕνεκα καὶ αἰσχύνῃ βοηθεῖν. καὶ οὐ παντάπασιν οὕτως ἀλόγως θρασυνόμεθα.

CHAPTER 5.105

SECTION 5.105.1
ΑΘ. τῆς μὲν τοίνυν πρὸς τὸ θεῖον εὐμενείας οὐδ’ ἡμεῖς οἰόμεθα λελείψεσθαι· οὐδὲν γὰρ ἔξω τῆς ἀνθρωπείας τῶν μὲν ἐς τὸ θεῖον νομίσεως, τῶν δ’ ἐς σφᾶς αὐτοὺς βουλήσεως δικαιοῦμεν ἢ πράσσομεν.

SECTION 5.105.2
ΑΘ. ἡγούμεθα γὰρ τό τε θεῖον δόξῃ τὸ ἀνθρώπειόν τε σαφῶς διὰ παντὸς ὑπὸ φύσεως ἀναγκαίας, οὗ ἂν κρατῇ, ἄρχειν· καὶ ἡμεῖς οὔτε θέντες τὸν νόμον οὔτε κειμένῳ πρῶτοι χρησάμενοι, ὄντα δὲ παραλαβόντες καὶ ἐσόμενον ἐς αἰεὶ καταλείψοντες χρώμεθα αὐτῷ, εἰδότες καὶ ὑμᾶς ἂν καὶ ἄλλους ἐν τῇ αὐτῇ δυνάμει ἡμῖν γενομένους δρῶντας ἂν ταὐτό.

SECTION 5.105.3
ΑΘ. καὶ πρὸς μὲν τὸ θεῖον οὕτως ἐκ τοῦ εἰκότος οὐ φοβούμεθα ἐλασσώσεσθαι· τῆς δὲ ἐς Λακεδαιμονίους δόξης, ἣν διὰ τὸ αἰσχρὸν δὴ βοηθήσειν ὑμῖν πιστεύετε αὐτούς, μακαρίσαντες ὑμῶν τὸ ἀπειρόκακον οὐ ζηλοῦμεν τὸ ἄφρον.

SECTION 5.105.4
ΑΘ. Λακεδαιμόνιοι γὰρ πρὸς σφᾶς μὲν αὐτοὺς καὶ τὰ ἐπιχώρια νόμιμα πλεῖστα ἀρετῇ χρῶνται· πρὸς δὲ τοὺς ἄλλους πολλὰ ἄν τις ἔχων εἰπεῖν ὡς προσφέρονται, ξυνελὼν μάλιστ’ ἂν δηλώσειεν ὅτι ἐπιφανέστατα ὧν ἴσμεν τὰ μὲν ἡδέα καλὰ νομίζουσι, τὰ δὲ ξυμφέροντα δίκαια. καίτοι οὐ πρὸς τῆς ὑμετέρας νῦν ἀλόγου σωτηρίας ἡ τοιαύτη διάνοια.

CHAPTER 5.106

SECTION 5.106.1
ΜΗΛ. ἡμεῖς δὲ κατ’ αὐτὸ τοῦτο ἤδη καὶ μάλιστα πιστεύομεν τῷ ξυμφέροντι αὐτῶν, Μηλίους ἀποίκους ὄντας μὴ βουλήσεσθαι προδόντας τοῖς μὲν εὔνοις τῶν Ἑλλήνων ἀπίστους καταστῆναι, τοῖς δὲ πολεμίοις ὠφελίμους.

CHAPTER 5.107

SECTION 5.107.1
ΑΘ. οὔκουν οἴεσθε τὸ ξυμφέρον μὲν μετ’ ἀσφαλείας εἶναι, τὸ δὲ δίκαιον καὶ καλὸν μετὰ κινδύνου δρᾶσθαι· ὃ Λακεδαιμόνιοι ἥκιστα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τολμῶσιν.

CHAPTER 5.108

SECTION 5.108.1
ΜΗΛ. ἀλλὰ καὶ τοὺς κινδύνους τε ἡμῶν ἕνεκα μᾶλλον ἡγούμεθ’ ἂν ἐγχειρίσασθαι αὐτούς, καὶ βεβαιοτέρους ἢ ἐς ἄλλους νομιεῖν, ὅσῳ πρὸς μὲν τὰ ἔργα τῆς Πελοποννήσου ἐγγὺς κείμεθα, τῆς δὲ γνώμης τῷ ξυγγενεῖ πιστότεροι ἑτέρων ἐσμέν.

CHAPTER 5.109

SECTION 5.109.1
ΑΘ. τὸ δ’ ἐχυρόν γε τοῖς ξυναγωνιουμένοις οὐ τὸ εὔνουν τῶν ἐπικαλεσαμένων φαίνεται, ἀλλ’ ἢν τῶν ἔργων τις δυνάμει πολὺ προύχῃ· ὃ Λακεδαιμόνιοι καὶ πλέον τι τῶν ἄλλων σκοποῦσιν (τῆς γοῦν οἰκείας παρασκευῆς ἀπιστίᾳ καὶ μετὰ ξυμμάχων πολλῶν τοῖς πέλας ἐπέρχονται), ὥστε οὐκ εἰκὸς ἐς νῆσόν γε αὐτοὺς ἡμῶν ναυκρατόρων ὄντων περαιωθῆναι.

CHAPTER 5.110

SECTION 5.110.1
ΜΗΛ. οἱ δὲ καὶ ἄλλους ἂν ἔχοιεν πέμψαι· πολὺ δὲ τὸ Κρητικὸν πέλαγος, δι’ οὗ τῶν κρατούντων ἀπορώτερος ἡ λῆψις ἢ τῶν λαθεῖν βουλομένων ἡ σωτηρία.

SECTION 5.110.2
καὶ εἰ τοῦδε σφάλλοιντο, τράποιντ’ ἂν καὶ ἐς τὴν γῆν ὑμῶν καὶ ἐπὶ τοὺς λοιποὺς τῶν ξυμμάχων, ὅσους μὴ Βρασίδας ἐπῆλθεν· καὶ οὐ περὶ τῆς μὴ προσηκούσης μᾶλλον ἢ τῆς οἰκειοτέρας ξυμμαχίδος τε καὶ γῆς ὁ πόνος ὑμῖν ἔσται.

CHAPTER 5.111

SECTION 5.111.1
ΑΘ. τούτων μὲν καὶ πεπειραμένοις ἄν τι γένοιτο καὶ ὑμῖν καὶ οὐκ ἀνεπιστήμοσιν ὅτι οὐδ᾽ ἀπὸ μιᾶς πώποτε πολιορκίας Ἀθηναῖοι δι’ ἄλλων φόβον ἀπεχώρησαν.

SECTION 5.111.2
ΑΘ. ἐνθυμούμεθα δὲ ὅτι φήσαντες περὶ σωτηρίας βουλεύσειν οὐδὲν ἐν τοσούτῳ λόγῳ εἰρήκατε ᾧ ἄνθρωποι ἂν πιστεύσαντες νομίσειαν σωθήσεσθαι, ἀλλ’ ὑμῶν τὰ μὲν ἰσχυρότατα ἐλπιζόμενα μέλλεται, τὰ δ’ ὑπάρχοντα βραχέα πρὸς τὰ ἤδη ἀντιτεταγμένα περιγίγνεσθαι. πολλήν τε ἀλογίαν τῆς διανοίας παρέχετε, εἰ μὴ μεταστησάμενοι ἔτι ἡμᾶς ἄλλο τι τῶνδε σωφρονέστερον γνώσεσθε.

SECTION 5.111.3
ΑΘ. οὐ γὰρ δὴ ἐπί γε τὴν ἐν τοῖς αἰσχροῖς καὶ προύπτοις κινδύνοις πλεῖστα διαφθείρουσαν ἀνθρώπους αἰσχύνην τρέψεσθε. πολλοῖς γὰρ προορωμένοις ἔτι ἐς οἷα φέρονται τὸ αἰσχρὸν καλούμενον ὀνόματος ἐπαγωγοῦ δυνάμει ἐπεσπάσατο ἡσσηθεῖσι τοῦ ῥήματος ἔργῳ ξυμφοραῖς ἀνηκέστοις ἑκόντας περιπεσεῖν καὶ αἰσχύνην αἰσχίω μετὰ ἀνοίας ἢ τύχῃ προσλαβεῖν.

SECTION 5.111.4
ΑΘ. ὃ ὑμεῖς, ἢν εὖ βουλεύησθε, φυλάξεσθε, καὶ οὐκ ἀπρεπὲς νομιεῖτε πόλεώς τε τῆς μεγίστης ἡσσᾶσθαι μέτρια προκαλουμένης, ξυμμάχους γενέσθαι ἔχοντας τὴν ὑμετέραν αὐτῶν ὑποτελεῖς, καὶ δοθείσης αἱρέσεως πολέμου πέρι καὶ ἀσφαλείας μὴ τὰ χείρω φιλονικῆσαι· ὡς οἵτινες τοῖς μὲν ἴσοις μὴ εἴκουσι, τοῖς δὲ κρείσσοσι καλῶς προσφέρονται, πρὸς δὲ τοὺς ἥσσους μέτριοί εἰσι, πλεῖστ’ ἂν ὀρθοῖντο.

SECTION 5.111.5
ΑΘ. σκοπεῖτε οὖν καὶ μεταστάντων ἡμῶν καὶ ἐνθυμεῖσθε πολλάκις ὅτι περὶ πατρίδος βουλεύεσθε, ἧς μιᾶς πέρι καὶ ἐς μίαν βουλὴν τυχοῦσάν τε καὶ μὴ κατορθώσασαν ἔσται.

CHAPTER 5.112

SECTION 5.112.1
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι μετεχώρησαν ἐκ τῶν λόγων· οἱ δὲ Μήλιοι κατὰ σφᾶς αὐτοὺς γενόμενοι, ὡς ἔδοξεν αὐτοῖς παραπλήσια καὶ ἀντέλεγον, ἀπεκρίναντο τάδε.

SECTION 5.112.2
‘οὔτε ἄλλα δοκεῖ ἡμῖν ἢ ἅπερ καὶ τὸ πρῶτον, ὦ Ἀθηναῖοι, οὔτ’ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πόλεως ἑπτακόσια ἔτη ἤδη οἰκουμένης τὴν ἐλευθερίαν ἀφαιρησόμεθα, ἀλλὰ τῇ τε μέχρι τοῦδε σῳζούσῃ τύχῃ ἐκ τοῦ θείου αὐτὴν καὶ τῇ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων καὶ Λακεδαιμονίων τιμωρίᾳ πιστεύοντες πειρασόμεθα σῴζεσθαι.

SECTION 5.112.3
προκαλούμεθα δὲ ὑμᾶς φίλοι μὲν εἶναι, πολέμιοι δὲ μηδετέροις, καὶ ἐκ τῆς γῆς ἡμῶν ἀναχωρῆσαι σπονδὰς ποιησαμένους αἵτινες δοκοῦσιν ἐπιτήδειοι εἶναι ἀμφοτέροις.’

CHAPTER 5.113

SECTION 5.113.1
οἱ μὲν δὴ Μήλιοι τοσαῦτα ἀπεκρίναντο· οἱ δὲ Ἀθηναῖοι διαλυόμενοι ἤδη ἐκ τῶν λόγων ἔφασαν ‘ἀλλ’ οὖν μόνοι γε ἀπὸ τούτων τῶν βουλευμάτων, ὡς ἡμῖν δοκεῖτε, τὰ μὲν μέλλοντα τῶν ὁρωμένων σαφέστερα κρίνετε, τὰ δὲ ἀφανῆ τῷ βούλεσθαι ὡς γιγνόμενα ἤδη θεᾶσθε, καὶ Λακεδαιμονίοις καὶ τύχῃ καὶ ἐλπίσι πλεῖστον δὴ παραβεβλημένοι καὶ πιστεύσαντες πλεῖστον καὶ σφαλήσεσθε.’

CHAPTER 5.114

SECTION 5.114.1
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναίων πρέσβεις ἀνεχώρησαν ἐς τὸ στράτευμα· οἱ δὲ στρατηγοὶ αὐτῶν, ὡς οὐδὲν ὑπήκουον οἱ Μήλιοι, πρὸς πόλεμον εὐθὺς ἐτρέποντο καὶ διελόμενοι κατὰ πόλεις περιετείχισαν κύκλῳ τοὺς Μηλίους.

SECTION 5.114.2
καὶ ὕστερον φυλακὴν σφῶν τε αὐτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων καταλιπόντες οἱ Ἀθηναῖοι καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν ἀνεχώρησαν τῷ πλέονι τοῦ στρατοῦ. οἱ δὲ λειπόμενοι παραμένοντες ἐπολιόρκουν τὸ χωρίον.

CHAPTER 5.115

SECTION 5.115.1
καὶ Ἀργεῖοι κατὰ τὸν χρόνον τὸν αὐτὸν ἐσβαλόντες ἐς τὴν Φλειασίαν καὶ λοχισθέντες ὑπό τε Φλειασίων καὶ τῶν σφετέρων φυγάδων διεφθάρησαν ὡς ὀγδοήκοντα.

SECTION 5.115.2
καὶ οἱ ἐκ τῆς Πύλου Ἀθηναῖοι Λακεδαιμονίων πολλὴν λείαν ἔλαβον· καὶ Λακεδαιμόνιοι δι’ αὐτὸ τὰς μὲν σπονδὰς οὐδ’ ὣς ἀφέντες ἐπολέμουν αὐτοῖς, ἐκήρυξαν δὲ εἴ τις βούλεται παρὰ σφῶν Ἀθηναίους λῄζεσθαι.

SECTION 5.115.3
καὶ Κορίνθιοι ἐπολέμησαν ἰδίων τινῶν διαφορῶν ἕνεκα τοῖς Ἀθηναίοις· οἱ δ’ ἄλλοι Πελοποννήσιοι ἡσύχαζον.

SECTION 5.115.4
εἷλον δὲ καὶ οἱ Μήλιοι τῶν Ἀθηναίων τοῦ περιτειχίσματος τὸ κατὰ τὴν ἀγορὰν προσβαλόντες νυκτός, καὶ ἄνδρας τε ἀπέκτειναν καὶ ἐσενεγκάμενοι σῖτόν τε καὶ ὅσα πλεῖστα ἐδύναντο χρήσιμα ἀναχωρήσαντες ἡσύχαζον· καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἄμεινον τὴν φυλακὴν τὸ ἔπειτα παρεσκευάζοντο. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 5.116

SECTION 5.116.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος Λακεδαιμόνιοι μελλήσαντες ἐς τὴν Ἀργείαν στρατεύειν, ὡς αὐτοῖς τὰ διαβατήρια [ἱερὰ ἐν τοῖς ὁρίοις] οὐκ ἐγίγνετο, ἀνεχώρησαν. καὶ Ἀργεῖοι διὰ τὴν ἐκείνων μέλλησιν τῶν ἐν τῇ πόλει τινὰς ὑποπτεύσαντες τοὺς μὲν ξυνέλαβον, οἱ δ’ αὐτοὺς καὶ διέφυγον.

SECTION 5.116.2
καὶ οἱ Μήλιοι περὶ τοὺς αὐτοὺς χρόνους αὖθις καθ’ ἕτερόν τι τοῦ περιτειχίσματος εἷλον τῶν Ἀθηναίων, παρόντων οὐ πολλῶν τῶν φυλάκων.

SECTION 5.116.3
καὶ ἐλθούσης στρατιᾶς ὕστερον ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἄλλης, ὡς ταῦτα ἐγίγνετο, ἧς ἦρχε Φιλοκράτης ὁ Δημέου, καὶ κατὰ κράτος ἤδη πολιορκούμενοι, γενομένης καὶ προδοσίας τινός, ἀφ’ ἑαυτῶν ξυνεχώρησαν τοῖς Ἀθηναίοις ὥστε ἐκείνους περὶ αὐτῶν βουλεῦσαι.

SECTION 5.116.4
οἱ δὲ ἀπέκτειναν Μηλίων ὅσους ἡβῶντας ἔλαβον, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας ἠνδραπόδισαν· τὸ δὲ χωρίον αὐτοὶ ᾤκισαν, ἀποίκους ὕστερον πεντακοσίους πέμψαντες.

### Book 6

CHAPTER 6.1

SECTION 6.1.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος Ἀθηναῖοι ἐβούλοντο αὖθις μείζονι παρασκευῇ τῆς μετὰ Λάχητος καὶ Εὐρυμέδοντος ἐπὶ Σικελίαν πλεύσαντες καταστρέψασθαι, εἰ δύναιντο, ἄπειροι οἱ πολλοὶ ὄντες τοῦ μεγέθους τῆς νήσου καὶ τῶν ἐνοικούντων τοῦ πλήθους καὶ Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων, καὶ ὅτι οὐ πολλῷ τινὶ ὑποδεέστερον πόλεμον ἀνῃροῦντο ἢ τὸν πρὸς Πελοποννησίους.

SECTION 6.1.2
Σικελίας γὰρ περίπλους μέν ἐστιν ὁλκάδι οὐ πολλῷ τινὶ ἔλασσον ἢ ὀκτὼ ἡμερῶν, καὶ τοσαύτη οὖσα ἐν εἰκοσισταδίῳ μάλιστα μέτρῳ τῆς θαλάσσης διείργεται τὸ μὴ ἤπειρος εἶναι·

CHAPTER 6.2

SECTION 6.2.1
ᾠκίσθη δὲ ὧδε τὸ ἀρχαῖον, καὶ τοσάδε ἔθνη ἔσχε τὰ ξύμπαντα. παλαίτατοι μὲν λέγονται ἐν μέρει τινὶ τῆς χώρας Κύκλωπες καὶ Λαιστρυγόνες οἰκῆσαι, ὧν ἐγὼ οὔτε γένος ἔχω εἰπεῖν οὔτε ὁπόθεν ἐσῆλθον ἢ ὅποι ἀπεχώρησαν· ἀρκείτω δὲ ὡς ποιηταῖς τε εἴρηται καὶ ὡς ἕκαστός πῃ γιγνώσκει περὶ αὐτῶν.

SECTION 6.2.2
Σικανοὶ δὲ μετ’ αὐτοὺς πρῶτοι φαίνονται ἐνοικισάμενοι, ὡς μὲν αὐτοί φασι, καὶ πρότεροι διὰ τὸ αὐτόχθονες εἶναι, ὡς δὲ ἡ ἀλήθεια εὑρίσκεται, Ἴβηρες ὄντες καὶ ἀπὸ τοῦ Σικανοῦ ποταμοῦ τοῦ ἐν Ἰβηρίᾳ ὑπὸ Λιγύων ἀναστάντες. καὶ ἀπ’ αὐτῶν Σικανία τότε ἡ νῆσος ἐκαλεῖτο, πρότερον Τρινακρία καλουμένη· οἰκοῦσι δὲ ἔτι καὶ νῦν τὰ πρὸς ἑσπέραν τὴν Σικελίαν.

SECTION 6.2.3
Ἰλίου δὲ ἁλισκομένου τῶν Τρώων τινὲς διαφυγόντες Ἀχαιοὺς πλοίοις ἀφικνοῦνται πρὸς τὴν Σικελίαν, καὶ ὅμοροι τοῖς Σικανοῖς οἰκήσαντες ξύμπαντες μὲν Ἔλυμοι ἐκλήθησαν, πόλεις δ’ αὐτῶν Ἔρυξ τε καὶ Ἔγεστα. προσξυνῴκησαν δὲ αὐτοῖς καὶ Φωκέων τινὲς τῶν ἀπὸ Τροίας τότε χειμῶνι ἐς Λιβύην πρῶτον, ἔπειτα ἐς Σικελίαν ἀπ’ αὐτῆς κατενεχθέντες.

SECTION 6.2.4
Σικελοὶ δ’ ἐξ Ἰταλίας (ἐνταῦθα γὰρ ᾤκουν) διέβησαν ἐς Σικελίαν, φεύγοντες Ὀπικούς, ὡς μὲν εἰκὸς καὶ λέγεται, ἐπὶ σχεδιῶν, τηρήσαντες τὸν πορθμὸν κατιόντος τοῦ ἀνέμου, τάχα ἂν δὲ καὶ ἄλλως πως ἐσπλεύσαντες. εἰσὶ δὲ καὶ νῦν ἔτι ἐν τῇ Ἰταλίᾳ Σικελοί, καὶ ἡ χώρα ἀπὸ Ἰταλοῦ βασιλέως τινὸς Σικελῶν, τοὔνομα τοῦτο ἔχοντος, οὕτως Ἰταλία ἐπωνομάσθη.

SECTION 6.2.5
ἐλθόντες δὲ ἐς τὴν Σικελίαν στρατὸς πολὺς τούς τε Σικανοὺς κρατοῦντες μάχῃ ἀνέστειλαν πρὸς τὰ μεσημβρινὰ καὶ ἑσπέρια αὐτῆς καὶ ἀντὶ Σικανίας Σικελίαν τὴν νῆσον ἐποίησαν καλεῖσθαι, καὶ τὰ κράτιστα τῆς γῆς ᾤκησαν ἔχοντες, ἐπεὶ διέβησαν, ἔτη ἐγγὺς τριακόσια πρὶν Ἕλληνας ἐς Σικελίαν ἐλθεῖν· ἔτι δὲ καὶ νῦν τὰ μέσα καὶ τὰ πρὸς βορρᾶν τῆς νήσου ἔχουσιν.

SECTION 6.2.6
ᾤκουν δὲ καὶ Φοίνικες περὶ πᾶσαν μὲν τὴν Σικελίαν ἄκρας τε ἐπὶ τῇ θαλάσσῃ ἀπολαβόντες καὶ τὰ ἐπικείμενα νησίδια ἐμπορίας ἕνεκεν τῆς πρὸς τοὺς Σικελούς· ἐπειδὴ δὲ οἱ Ἕλληνες πολλοὶ κατὰ θάλασσαν ἐπεσέπλεον, ἐκλιπόντες τὰ πλείω Μοτύην καὶ Σολόεντα καὶ Πάνορμον ἐγγὺς τῶν Ἐλύμων ξυνοικήσαντες ἐνέμοντο, ξυμμαχίᾳ τε πίσυνοι τῇ τῶν Ἐλύμων, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν ἐλάχιστον πλοῦν Καρχηδὼν Σικελίας ἀπέχει. βάρβαροι μὲν οὖν τοσοίδε Σικελίαν καὶ οὕτως ᾤκησαν.

CHAPTER 6.3

SECTION 6.3.1
Ἑλλήνων δὲ πρῶτοι Χαλκιδῆς ἐξ Εὐβοίας πλεύσαντες μετὰ Θουκλέους οἰκιστοῦ Νάξον ᾤκισαν, καὶ Ἀπόλλωνος Ἀρχηγέτου βωμὸν ὅστις νῦν ἔξω τῆς πόλεώς ἐστιν ἱδρύσαντο, ἐφ’ ᾧ, ὅταν ἐκ Σικελίας θεωροὶ πλέωσι, πρῶτον θύουσιν.

SECTION 6.3.2
Συρακούσας δὲ τοῦ ἐχομένου ἔτους Ἀρχίας τῶν Ἡρακλειδῶν ἐκ Κορίνθου ᾤκισε, Σικελοὺς ἐξελάσας πρῶτον ἐκ τῆς νήσου ἐν ᾗ νῦν οὐκέτι περικλυζομένῃ ἡ πόλις ἡ ἐντός ἐστιν· ὕστερον δὲ χρόνῳ καὶ ἡ ἔξω προστειχισθεῖσα πολυάνθρωπος ἐγένετο.

SECTION 6.3.3
Θουκλῆς δὲ καὶ οἱ Χαλκιδῆς ἐκ Νάξου ὁρμηθέντες ἔτει πέμπτῳ μετὰ Συρακούσας οἰκισθείσας Λεοντίνους τε πολέμῳ τοὺς Σικελοὺς ἐξελάσαντες οἰκίζουσι, καὶ μετ’ αὐτοὺς Κατάνην· οἰκιστὴν δὲ αὐτοὶ Καταναῖοι ἐποιήσαντο Εὔαρχον.

CHAPTER 6.4

SECTION 6.4.1
κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ Λάμις ἐκ Μεγάρων ἀποικίαν ἄγων ἐς Σικελίαν ἀφίκετο, καὶ ὑπὲρ Παντακύου τε ποταμοῦ Τρώτιλόν τι ὄνομα χωρίον οἰκίσας, καὶ ὕστερον αὐτόθεν τοῖς Χαλκιδεῦσιν ἐς Λεοντίνους ὀλίγον χρόνον ξυμπολιτεύσας καὶ ὑπὸ αὐτῶν ἐκπεσὼν καὶ Θάψον οἰκίσας αὐτὸς μὲν ἀποθνῄσκει, οἱ δ’ ἄλλοι ἐκ τῆς Θάψου ἀναστάντες Ὕβλωνος βασιλέως Σικελοῦ προδόντος τὴν χώραν καὶ καθηγησαμένου Μεγαρέας ᾤκισαν τοὺς Ὑβλαίους κληθέντας.

SECTION 6.4.2
καὶ ἔτη οἰκήσαντες πέντε καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια ὑπὸ Γέλωνος τυράννου Συρακοσίων ἀνέστησαν ἐκ τῆς πόλεως καὶ χώρας. πρὶν δὲ ἀναστῆναι, ἔτεσιν ὕστερον ἑκατὸν ἢ αὐτοὺς οἰκίσαι, Πάμιλλον πέμψαντες Σελινοῦντα κτίζουσι, καὶ ἐκ Μεγάρων τῆς μητροπόλεως οὔσης αὐτοῖς ἐπελθὼν ξυγκατῴκισεν.

SECTION 6.4.3
Γέλαν δὲ Ἀντίφημος ἐκ Ῥόδου καὶ Ἔντιμος ἐκ Κρήτης ἐποίκους ἀγαγόντες κοινῇ ἔκτισαν, ἔτει πέμπτῳ καὶ τεσσαρακοστῷ μετὰ Συρακουσῶν οἴκισιν. καὶ τῇ μὲν πόλει ἀπὸ τοῦ Γέλα ποταμοῦ τοὔνομα ἐγένετο, τὸ δὲ χωρίον οὗ νῦν ἡ πόλις ἐστὶ καὶ ὃ πρῶτον ἐτειχίσθη Λίνδιοι καλεῖται· νόμιμα δὲ Δωρικὰ ἐτέθη αὐτοῖς.

SECTION 6.4.4
ἔτεσι δὲ ἐγγύτατα ὀκτὼ καὶ ἑκατὸν μετὰ τὴν σφετέραν οἴκισιν Γελῷοι Ἀκράγαντα ᾤκισαν, τὴν μὲν πόλιν ἀπὸ τοῦ Ἀκράγαντος ποταμοῦ ὀνομάσαντες, οἰκιστὰς δὲ ποιήσαντες Ἀριστόνουν καὶ Πυστίλον, νόμιμα δὲ τὰ Γελῴων δόντες.

SECTION 6.4.5
Ζάγκλη δὲ τὴν μὲν ἀρχὴν ἀπὸ Κύμης τῆς ἐν Ὀπικίᾳ Χαλκιδικῆς πόλεως λῃστῶν ἀφικομένων ᾠκίσθη, ὕστερον δὲ καὶ ἀπὸ Χαλκίδος καὶ τῆς ἄλλης Εὐβοίας πλῆθος ἐλθὸν ξυγκατενείμαντο τὴν γῆν· καὶ οἰκισταὶ Περιήρης καὶ Κραταιμένης ἐγένοντο αὐτῆς, ὁ μὲν ἀπὸ Κύμης, ὁ δὲ ἀπὸ Χαλκίδος. ὄνομα δὲ τὸ μὲν πρῶτον Ζάγκλη ἦν ὑπὸ τῶν Σικελῶν κληθεῖσα, ὅτι δρεπανοειδὲς τὴν ἰδέαν τὸ χωρίον ἐστί (τὸ δὲ δρέπανον οἱ Σικελοὶ ζάγκλον καλοῦσιν), ὕστερον δ’ αὐτοὶ μὲν ὑπὸ Σαμίων καὶ ἄλλων Ἰώνων ἐκπίπτουσιν, οἳ Μήδους φεύγοντες προσέβαλον Σικελίᾳ,

SECTION 6.4.6
τοὺς δὲ Σαμίους Ἀναξίλας Ῥηγίνων τύραννος οὐ πολλῷ ὕστερον ἐκβαλὼν καὶ τὴν πόλιν αὐτὸς ξυμμείκτων ἀνθρώπων οἰκίσας Μεσσήνην ἀπὸ τῆς ἑαυτοῦ τὸ ἀρχαῖον πατρίδος ἀντωνόμασεν.

CHAPTER 6.5

SECTION 6.5.1
καὶ Ἱμέρα ἀπὸ Ζάγκλης ᾠκίσθη ὑπὸ Εὐκλείδου καὶ Σίμου καὶ Σάκωνος, καὶ Χαλκιδῆς μὲν οἱ πλεῖστοι ἦλθον ἐς τὴν ἀποικίαν, ξυνῴκισαν δὲ αὐτοῖς καὶ ἐκ Συρακουσῶν φυγάδες στάσει νικηθέντες, οἱ Μυλητίδαι καλούμενοι· καὶ φωνὴ μὲν μεταξὺ τῆς τε Χαλκιδέων καὶ Δωρίδος ἐκράθη, νόμιμα δὲ τὰ Χαλκιδικὰ ἐκράτησεν.

SECTION 6.5.2
Ἄκραι δὲ καὶ Κασμέναι ὑπὸ Συρακοσίων ᾠκίσθησαν, Ἄκραι μὲν ἑβδομήκοντα ἔτεσι μετὰ Συρακούσας, Κασμέναι δ’ ἐγγὺς εἴκοσι μετὰ Ἄκρας.

SECTION 6.5.3
καὶ Καμάρινα τὸ πρῶτον ὑπὸ Συρακοσίων ᾠκίσθη, ἔτεσιν ἐγγύτατα πέντε καὶ τριάκοντα καὶ ἑκατὸν μετὰ Συρακουσῶν κτίσιν· οἰκισταὶ δὲ ἐγένοντο αὐτῆς Δάσκων καὶ Μενέκωλος. ἀναστάτων δὲ Καμαριναίων γενομένων πολέμῳ ὑπὸ Συρακοσίων δι’ ἀπόστασιν, χρόνῳ Ἱπποκράτης ὕστερον Γέλας τύραννος, λύτρα ἀνδρῶν Συρακοσίων αἰχμαλώτων λαβὼν τὴν γῆν τὴν Καμαριναίων, αὐτὸς οἰκιστὴς γενόμενος κατῴκισε Καμάριναν. καὶ αὖθις ὑπὸ Γέλωνος ἀνάστατος γενομένη τὸ τρίτον κατῳκίσθη ὑπὸ Γελῴων.

CHAPTER 6.6

SECTION 6.6.1
τοσαῦτα ἔθνη Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων Σικελίαν ᾤκει,καὶ ἐπὶ τοσήνδε οὖσαν αὐτὴν οἱ Ἀθηναῖοι στρατεύειν ὥρμηντο, ἐφιέμενοι μὲν τῇ ἀληθεστάτῃ προφάσει τῆς πάσης ἄρξαι, βοηθεῖν δὲ ἅμα εὐπρεπῶς βουλόμενοι τοῖς ἑαυτῶν ξυγγενέσι καὶ τοῖς προσγεγενημένοις ξυμμάχοις.

SECTION 6.6.2
μάλιστα δ’ αὐτοὺς ἐξώρμησαν Ἐγεσταίων [τε] πρέσβεις παρόντες καὶ προθυμότερον ἐπικαλούμενοι. ὅμοροι γὰρ ὄντες τοῖς Σελινουντίοις ἐς πόλεμον καθέστασαν περί τε γαμικῶν τινῶν καὶ περὶ γῆς ἀμφισβητήτου, καὶ οἱ Σελινούντιοι Συρακοσίους ἐπαγόμενοι ξυμμάχους κατεῖργον αὐτοὺς τῷ πολέμῳ καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν· ὥστε τὴν γενομένην ἐπὶ Λάχητος καὶ τοῦ προτέρου πολέμου Λεοντίνων οἱ Ἐγεσταῖοι ξυμμαχίαν ἀναμιμνῄσκοντες τοὺς Ἀθηναίους ἐδέοντο σφίσι ναῦς πέμψαντας ἐπαμῦναι, λέγοντες ἄλλα τε πολλὰ καὶ κεφάλαιον, εἰ Συρακόσιοι Λεοντίνους τε ἀναστήσαντες ἀτιμώρητοι γενήσονται καὶ τοὺς λοιποὺς ἔτι ξυμμάχους αὐτῶν διαφθείροντες αὐτοὶ τὴν ἅπασαν δύναμιν τῆς Σικελίας σχήσουσι, κίνδυνον εἶναι μή ποτε μεγάλῃ παρασκευῇ Δωριῆς τε Δωριεῦσι κατὰ τὸ ξυγγενὲς καὶ ἅμα ἄποικοι τοῖς ἐκπέμψασι Πελοποννησίοις βοηθήσαντες καὶ τὴν ἐκείνων δύναμιν ξυγκαθέλωσιν· σῶφρον δ’ εἶναι μετὰ τῶν ὑπολοίπων ἔτι ξυμμάχων ἀντέχειν τοῖς Συρακοσίοις, ἄλλως τε καὶ χρήματα σφῶν παρεξόντων ἐς τὸν πόλεμον ἱκανά.

SECTION 6.6.3
ὧν ἀκούοντες οἱ Ἀθηναῖοι ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τῶν τε Ἐγεσταίων πολλάκις λεγόντων καὶ τῶν ξυναγορευόντων αὐτοῖς ἐψηφίσαντο πρέσβεις πέμψαι πρῶτον ἐς τὴν Ἔγεσταν περί τε τῶν χρημάτων σκεψομένους εἰ ὑπάρχει, ὥσπερ φασίν, ἐν τῷ κοινῷ καὶ ἐν τοῖς ἱεροῖς, καὶ τὰ τοῦ πολέμου ἅμα πρὸς τοὺς Σελινουντίους ἐν ὅτῳ ἐστὶν εἰσομένους.

CHAPTER 6.7

SECTION 6.7.1
καὶ οἱ μὲν πρέσβεις τῶν Ἀθηναίων ἀπεστάλησαν ἐς τὴν Σικελίαν· Λακεδαιμόνιοι δὲ τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος καὶ οἱ ξύμμαχοι πλὴν Κορινθίων στρατεύσαντες ἐς τὴν Ἀργείαν τῆς τε γῆς ἔτεμον οὐ πολλὴν καὶ σῖτον ἀνεκομίσαντό τινα ζεύγη κομίσαντες, καὶ ἐς Ὀρνεὰς κατοικίσαντες τοὺς Ἀργείων φυγάδας καὶ τῆς ἄλλης στρατιᾶς παρακαταλιπόντες αὐτοῖς ὀλίγους, καὶ σπεισάμενοί τινα χρόνον ὥστε μὴ ἀδικεῖν Ὀρνεάτας καὶ Ἀργείους τὴν ἀλλήλων, ἀπεχώρησαν τῷ στρατῷ ἐπ’ οἴκου.

SECTION 6.7.2
ἐλθόντων δὲ Ἀθηναίων οὐ πολλῷ ὕστερον ναυσὶ τριάκοντα καὶ ἑξακοσίοις ὁπλίταις, οἱ Ἀργεῖοι μετὰ τῶν Ἀθηναίων πανστρατιᾷ ἐξελθόντες τοὺς μὲν ἐν Ὀρνεαῖς μίαν ἡμέραν ἐπολιόρκουν· ὑπὸ δὲ νύκτα αὐλισαμένου τοῦ στρατεύματος ἄπωθεν ἐκδιδράσκουσιν οἱ ἐκ τῶν Ὀρνεῶν. καὶ τῇ ὑστεραίᾳ οἱ Ἀργεῖοι ὡς ᾔσθοντο, κατασκάψαντες τὰς Ὀρνεὰς ἀνεχώρησαν καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ὕστερον ταῖς ναυσὶν ἐπ’ οἴκου.

SECTION 6.7.3
καὶ ἐς Μεθώνην τὴν ὅμορον Μακεδονίᾳ ἱππέας κατὰ θάλασσαν κομίσαντες Ἀθηναῖοι σφῶν τε αὐτῶν καὶ Μακεδόνων τοὺς παρὰ σφίσι φυγάδας ἐκακούργουν τὴν Περδίκκου.

SECTION 6.7.4
Λακεδαιμόνιοι δὲ πέμψαντες παρὰ Χαλκιδέας τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης, ἄγοντας πρὸς Ἀθηναίους δεχημέρους σπονδάς, ξυμπολεμεῖν ἐκέλευον Περδίκκᾳ· οἱ δ’ οὐκ ἤθελον. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ ἕκτον καὶ δέκατον ἔτος ἐτελεύτα τῷ πολέμῳ τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 6.8

SECTION 6.8.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους ἅμα ἦρι οἱ τῶν Ἀθηναίων πρέσβεις ἧκον ἐκ τῆς Σικελίας καὶ οἱ Ἐγεσταῖοι μετ’ αὐτῶν ἄγοντες ἑξήκοντα τάλαντα ἀσήμου ἀργυρίου ὡς ἐς ἑξήκοντα ναῦς μηνὸς μισθόν, ἃς ἔμελλον δεήσεσθαι πέμπειν.

SECTION 6.8.2
καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐκκλησίαν ποιήσαντες καὶ ἀκούσαντες τῶν τε Ἐγεσταίων καὶ τῶν σφετέρων πρέσβεων τά τε ἄλλα ἐπαγωγὰ καὶ οὐκ ἀληθῆ καὶ περὶ τῶν χρημάτων ὡς εἴη ἑτοῖμα ἔν τε τοῖς ἱεροῖς πολλὰ καὶ ἐν τῷ κοινῷ, ἐψηφίσαντο ναῦς ἑξήκοντα πέμπειν ἐς Σικελίαν καὶ στρατηγοὺς αὐτοκράτορας Ἀλκιβιάδην τε τὸν Κλεινίου καὶ Νικίαν τὸν Νικηράτου καὶ Λάμαχον τὸν Ξενοφάνους, βοηθοὺς μὲν Ἐγεσταίοις πρὸς Σελινουντίους, ξυγκατοικίσαι δὲ καὶ Λεοντίνους, ἤν τι περιγίγνηται αὐτοῖς τοῦ πολέμου, καὶ τἆλλα τὰ ἐν τῇ Σικελίᾳ πρᾶξαι ὅπῃ ἂν γιγνώσκωσιν ἄριστα Ἀθηναίοις.

SECTION 6.8.3
μετὰ δὲ τοῦτο ἡμέρᾳ πέμπτῃ ἐκκλησία αὖθις ἐγίγνετο, καθ’ ὅτι χρὴ τὴν παρασκευὴν ταῖς ναυσὶ τάχιστα γίγνεσθαι, καὶ τοῖς στρατηγοῖς, εἴ του προσδέοιντο, ψηφισθῆναι ἐς τὸν ἔκπλουν.

SECTION 6.8.4
καὶ ὁ Νικίας ἀκούσιος μὲν ᾑρημένος ἄρχειν, νομίζων δὲ τὴν πόλιν οὐκ ὀρθῶς βεβουλεῦσθαι, ἀλλὰ προφάσει βραχείᾳ καὶ εὐπρεπεῖ τῆς Σικελίας ἁπάσης, μεγάλου ἔργου, ἐφίεσθαι, παρελθὼν ἀποτρέψαι ἐβούλετο, καὶ παρῄνει τοῖς Ἀθηναίοις τοιάδε.

CHAPTER 6.9

SECTION 6.9.1
‘ἡ μὲν ἐκκλησία περὶ παρασκευῆς τῆς ἡμετέρας ἥδε ξυνελέγη, καθ’ ὅτι χρὴ ἐς Σικελίαν ἐκπλεῖν· ἐμοὶ μέντοι δοκεῖ καὶ περὶ αὐτοῦ τούτου ἔτι χρῆναι σκέψασθαι, εἰ ἄμεινόν ἐστιν ἐκπέμπειν τὰς ναῦς, καὶ μὴ οὕτω βραχείᾳ βουλῇ περὶ μεγάλων πραγμάτων ἀνδράσιν ἀλλοφύλοις πειθομένους πόλεμον οὐ προσήκοντα ἄρασθαι.

SECTION 6.9.2
καίτοι ἔγωγε καὶ τιμῶμαι ἐκ τοῦ τοιούτου καὶ ἧσσον ἑτέρων περὶ τῷ ἐμαυτοῦ σώματι ὀρρωδῶ, νομίζων ὁμοίως ἀγαθὸν πολίτην εἶναι ὃς ἂν καὶ τοῦ σώματός τι καὶ τῆς οὐσίας προνοῆται· μάλιστα γὰρ ἂν ὁ τοιοῦτος καὶ τὰ τῆς πόλεως δι’ ἑαυτὸν βούλοιτο ὀρθοῦσθαι. ὅμως δὲ οὔτε ἐν τῷ πρότερον χρόνῳ διὰ τὸ προτιμᾶσθαι εἶπον παρὰ γνώμην οὔτε νῦν, ἀλλὰ ᾗ ἂν γιγνώσκω βέλτιστα, ἐρῶ.

SECTION 6.9.3
καὶ πρὸς μὲν τοὺς τρόπους τοὺς ὑμετέρους ἀσθενὴς ἄν μου ὁ λόγος εἴη, εἰ τά τε ὑπάρχοντα σῴζειν παραινοίην καὶ μὴ τοῖς ἑτοίμοις περὶ τῶν ἀφανῶν καὶ μελλόντων κινδυνεύειν· ὡς δὲ οὔτε ἐν καιρῷ σπεύδετε οὔτε ῥᾴδιά ἐστι κατασχεῖν ἐφ’ ἃ ὥρμησθε, ταῦτα διδάξω.

CHAPTER 6.10

SECTION 6.10.1
‘φημὶ γὰρ ὑμᾶς πολεμίους πολλοὺς ἐνθάδε ὑπολιπόντας καὶ ἑτέρους ἐπιθυμεῖν ἐκεῖσε πλεύσαντας δεῦρο ἐπαγαγέσθαι.

SECTION 6.10.2
καὶ οἴεσθε ἴσως τὰς γενομένας ὑμῖν σπονδὰς ἔχειν τι βέβαιον, αἳ ἡσυχαζόντων μὲν ὑμῶν ὀνόματι σπονδαὶ ἔσονται (οὕτω γὰρ ἐνθένδε τε ἄνδρες ἔπραξαν αὐτὰ καὶ ἐκ τῶν ἐναντίων), σφαλέντων δέ που ἀξιόχρεῳ δυνάμει ταχεῖαν τὴν ἐπιχείρησιν ἡμῖν οἱ ἐχθροὶ ποιήσονται, οἷς πρῶτον μὲν διὰ ξυμφορῶν ἡ ξύμβασις καὶ ἐκ τοῦ αἰσχίονος ἢ ἡμῖν κατ’ ἀνάγκην ἐγένετο, ἔπειτα ἐν αὐτῇ ταύτῃ πολλὰ τὰ ἀμφισβητούμενα ἔχομεν.

SECTION 6.10.3
εἰσὶ δ’ οἳ οὐδὲ ταύτην πω τὴν ὁμολογίαν ἐδέξαντο, καὶ οὐχ οἱ ἀσθενέστατοι· ἀλλ’ οἱ μὲν ἄντικρυς πολεμοῦσιν, οἱ δὲ καὶ διὰ τὸ Λακεδαιμονίους ἔτι ἡσυχάζειν δεχημέροις σπονδαῖς καὶ αὐτοὶ κατέχονται.

SECTION 6.10.4
τάχα δ’ ἂν ἴσως, εἰ δίχα ἡμῶν τὴν δύναμιν λάβοιεν, ὅπερ νῦν σπεύδομεν, καὶ πάνυ ἂν ξυνεπιθοῖντο μετὰ Σικελιωτῶν, οὓς πρὸ πολλῶν ἂν ἐτιμήσαντο ξυμμάχους γενέσθαι ἐν τῷ πρὶν χρόνῳ.

SECTION 6.10.5
ὥστε χρὴ σκοπεῖν τινὰ αὐτὰ καὶ μὴ μετεώρῳ τε 〈τῇ〉 πόλει ἀξιοῦν κινδυνεύειν καὶ ἀρχῆς ἄλλης ὀρέγεσθαι πρὶν ἣν ἔχομεν βεβαιωσώμεθα, εἰ Χαλκιδῆς γε οἱ ἐπὶ Θρᾴκης ἔτη τοσαῦτα ἀφεστῶτες ἀφ’ ἡμῶν ἔτι ἀχείρωτοί εἰσι καὶ ἄλλοι τινὲς κατὰ τὰς ἠπείρους ἐνδοιαστῶς ἀκροῶνται. ἡμεῖς δὲ Ἐγεσταίοις δὴ οὖσι ξυμμάχοις ὡς ἀδικουμένοις ὀξέως βοηθοῦμεν· ὑφ’ ὧν δ’ αὐτοὶ πάλαι ἀφεστώτων ἀδικούμεθα, ἔτι μέλλομεν ἀμύνεσθαι.

CHAPTER 6.11

SECTION 6.11.1
καίτοι τοὺς μὲν κατεργασάμενοι κἂν κατάσχοιμεν· τῶν δ’ εἰ καὶ κρατήσαιμεν, διὰ πολλοῦ γε καὶ πολλῶν ὄντων χαλεπῶς ἂν ἄρχειν δυναίμεθα. ἀνόητον δ’ ἐπὶ τοιούτους ἰέναι ὧν κρατήσας τε μὴ κατασχήσει τις καὶ μὴ κατορθώσας μὴ ἐν τῷ ὁμοίῳ καὶ πρὶν ἐπιχειρῆσαι ἔσται.

SECTION 6.11.2
Σικελιῶται δ’ ἄν μοι δοκοῦσιν, ὥς γε νῦν ἔχουσι, καὶ ἔτι ἂν ἧσσον δεινοὶ ἡμῖν γενέσθαι, εἰ ἄρξειαν αὐτῶν Συρακόσιοι· ὅπερ οἱ Ἐγεσταῖοι μάλιστα ἡμᾶς ἐκφοβοῦσιν.

SECTION 6.11.3
νῦν μὲν γὰρ κἂν ἔλθοιεν ἴσως Λακεδαιμονίων ἕκαστοι χάριτι, ἐκείνως δ’ οὐκ εἰκὸς ἀρχὴν ἐπὶ ἀρχὴν στρατεῦσαι· ᾧ γὰρ ἂν τρόπῳ τὴν ἡμετέραν μετὰ Πελοποννησίων ἀφέλωνται, εἰκὸς ὑπὸ τῶν αὐτῶν καὶ τὴν σφετέραν διὰ τοῦ αὐτοῦ καθαιρεθῆναι.

SECTION 6.11.4
ἡμᾶς δ’ ἂν οἱ ἐκεῖ Ἕλληνες μάλιστα μὲν ἐκπεπληγμένοι εἶεν εἰ μὴ ἀφικοίμεθα, ἔπειτα δὲ καὶ εἰ δείξαντες τὴν δύναμιν δι’ ὀλίγου ἀπέλθοιμεν· τὰ γὰρ διὰ πλείστου πάντες ἴσμεν θαυμαζόμενα καὶ τὰ πεῖραν ἥκιστα τῆς δόξης δόντα. εἰ δὲ σφαλείημέν τι, τάχιστ’ ἂν ὑπεριδόντες μετὰ τῶν ἐνθάδε ἐπιθοῖντο.

SECTION 6.11.5
ὅπερ νῦν ὑμεῖς ὦ Ἀθηναῖοι ἐς Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους πεπόνθατε· διὰ τὸ παρὰ γνώμην αὐτῶν πρὸς ἃ ἐφοβεῖσθε τὸ πρῶτον περιγεγενῆσθαι, καταφρονήσαντες ἤδη καὶ Σικελίας ἐφίεσθε.

SECTION 6.11.6
χρὴ δὲ μὴ πρὸς τὰς τύχας τῶν ἐναντίων ἐπαίρεσθαι, ἀλλὰ τὰς διανοίας κρατήσαντας θαρσεῖν, μηδὲ Λακεδαιμονίους ἄλλο τι ἡγήσασθαι ἢ διὰ τὸ αἰσχρὸν σκοπεῖν ὅτῳ τρόπῳ ἔτι καὶ νῦν, ἢν δύνωνται, σφήλαντες ἡμᾶς τὸ σφέτερον ἀπρεπὲς εὖ θήσονται, ὅσῳ καὶ περὶ πλείστου καὶ διὰ πλείστου δόξαν ἀρετῆς μελετῶσιν.

SECTION 6.11.7
ὥστε οὐ περὶ τῶν ἐν Σικελίᾳ Ἐγεσταίων ἡμῖν, ἀνδρῶν βαρβάρων, ὁ ἀγών, εἰ σωφρονοῦμεν, ἀλλ’ ὅπως πόλιν δι’ ὀλιγαρχίας ἐπιβουλεύουσαν ὀξέως φυλαξόμεθα.

CHAPTER 6.12

SECTION 6.12.1
‘καὶ μεμνῆσθαι χρὴ ἡμᾶς ὅτι νεωστὶ ἀπὸ νόσου μεγάλης καὶ πολέμου βραχύ τι λελωφήκαμεν, ὥστε καὶ χρήμασι καὶ τοῖς σώμασιν ηὐξῆσθαι· καὶ ταῦτα ὑπὲρ ἡμῶν δίκαιον ἐνθάδε εἶναι ἀναλοῦν, καὶ μὴ ὑπὲρ ἀνδρῶν φυγάδων τῶνδε ἐπικουρίας δεομένων, οἷς τό τε ψεύσασθαι καλῶς χρήσιμον καὶ τῷ τοῦ πέλας κινδύνῳ, αὐτοὺς λόγους μόνον παρασχομένους, ἢ κατορθώσαντας χάριν μὴ ἀξίαν εἰδέναι ἢ πταίσαντάς που τοὺς φίλους ξυναπολέσαι.

SECTION 6.12.2
εἴ τέ τις ἄρχειν ἄσμενος αἱρεθεὶς παραινεῖ ὑμῖν ἐκπλεῖν, τὸ ἑαυτοῦ μόνον σκοπῶν, ἄλλως τε καὶ νεώτερος ὢν ἔτι ἐς τὸ ἄρχειν, ὅπως θαυμασθῇ μὲν ἀπὸ τῆς ἱπποτροφίας, διὰ δὲ πολυτέλειαν καὶ ὠφεληθῇ τι ἐκ τῆς ἀρχῆς, μηδὲ τούτῳ ἐμπαράσχητε τῷ τῆς πόλεως κινδύνῳ ἰδίᾳ ἐλλαμπρύνεσθαι, νομίσατε δὲ τοὺς τοιούτους τὰ μὲν δημόσια ἀδικεῖν, τὰ δὲ ἴδια ἀναλοῦν, καὶ τὸ πρᾶγμα μέγα εἶναι καὶ μὴ οἷον νεωτέρῳ βουλεύσασθαί τε καὶ ὀξέως μεταχειρίσαι.

CHAPTER 6.13

SECTION 6.13.1
‘οὓς ἐγὼ ὁρῶν νῦν ἐνθάδε τῷ αὐτῷ ἀνδρὶ παρακελευστοὺς καθημένους φοβοῦμαι, καὶ τοῖς πρεσβυτέροις ἀντιπαρακελεύομαι μὴ καταισχυνθῆναι, εἴ τῴ τις παρακάθηται τῶνδε, ὅπως μὴ δόξει, ἐὰν μὴ ψηφίζηται πολεμεῖν, μαλακὸς εἶναι, μηδ᾽, ὅπερ ἂν αὐτοὶ πάθοιεν, δυσέρωτας εἶναι τῶν ἀπόντων, γνόντας ὅτι ἐπιθυμίᾳ μὲν ἐλάχιστα κατορθοῦνται, προνοίᾳ δὲ πλεῖστα, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς πατρίδος ὡς μέγιστον δὴ τῶν πρὶν κίνδυνον ἀναρριπτούσης ἀντιχειροτονεῖν, καὶ ψηφίζεσθαι τοὺς μὲν Σικελιώτας οἷσπερ νῦν ὅροις χρωμένους πρὸς ἡμᾶς, οὐ μεμπτοῖς, τῷ τε Ἰονίῳ κόλπῳ παρὰ γῆν ἤν τις πλέῃ, καὶ τῷ Σικελικῷ διὰ πελάγους, τὰ αὑτῶν νεμομένους καθ’ αὑτοὺς καὶ ξυμφέρεσθαι·

SECTION 6.13.2
τοῖς δ’ Ἐγεσταίοις ἰδίᾳ εἰπεῖν, ἐπειδὴ ἄνευ Ἀθηναίων καὶ ξυνῆψαν πρὸς Σελινουντίους τὸ πρῶτον πόλεμον, μετὰ σφῶν αὐτῶν καὶ καταλύεσθαι· καὶ τὸ λοιπὸν ξυμμάχους μὴ ποιεῖσθαι ὥσπερ εἰώθαμεν, οἷς κακῶς μὲν πράξασιν ἀμυνοῦμεν, ὠφελίας δ’ αὐτοὶ δεηθέντες οὐ τευξόμεθα.

CHAPTER 6.14

SECTION 6.14.1
‘καὶ σύ, ὦ πρύτανι, ταῦτα, εἴπερ ἡγεῖ σοι προσήκειν κήδεσθαί τε τῆς πόλεως καὶ βούλει γενέσθαι πολίτης ἀγαθός, ἐπιψήφιζε καὶ γνώμας προτίθει αὖθις Ἀθηναίοις, νομίσας, εἰ ὀρρωδεῖς τὸ ἀναψηφίσαι, τὸ μὲν λύειν τοὺς νόμους μὴ μετὰ τοσῶνδ’ ἂν μαρτύρων αἰτίαν σχεῖν, τῆς δὲ πόλεως 〈κακῶς 〉 βουλευσαμένης ἰατρὸς ἂν γενέσθαι, καὶ τὸ καλῶς ἄρξαι τοῦτ’ εἶναι, ὃς ἂν τὴν πατρίδα ὠφελήσῃ ὡς πλεῖστα ἢ ἑκὼν εἶναι μηδὲν βλάψῃ.’

CHAPTER 6.15

SECTION 6.15.1
ὁ μὲν Νικίας τοιαῦτα εἶπε, τῶν δὲ Ἀθηναίων παριόντες οἱ μὲν πλεῖστοι στρατεύειν παρῄνουν καὶ τὰ ἐψηφισμένα μὴ λύειν, οἱ δέ τινες καὶ ἀντέλεγον.

SECTION 6.15.2
ἐνῆγε δὲ προθυμότατα τὴν στρατείαν Ἀλκιβιάδης ὁ Κλεινίου, βουλόμενος τῷ τε Νικίᾳ ἐναντιοῦσθαι, ὢν καὶ ἐς τἆλλα διάφορος τὰ πολιτικὰ καὶ ὅτι αὐτοῦ διαβόλως ἐμνήσθη, καὶ μάλιστα στρατηγῆσαί τε ἐπιθυμῶν καὶ ἐλπίζων Σικελίαν τε δι’ αὐτοῦ καὶ Καρχηδόνα λήψεσθαι καὶ τὰ ἴδια ἅμα εὐτυχήσας χρήμασί τε καὶ δόξῃ ὠφελήσειν.

SECTION 6.15.3
ὢν γὰρ ἐν ἀξιώματι ὑπὸ τῶν ἀστῶν, ταῖς ἐπιθυμίαις μείζοσιν ἢ κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν οὐσίαν ἐχρῆτο ἔς τε τὰς ἱπποτροφίας καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας· ὅπερ καὶ καθεῖλεν ὕστερον τὴν τῶν Ἀθηναίων πόλιν οὐχ ἥκιστα.

SECTION 6.15.4
φοβηθέντες γὰρ αὐτοῦ οἱ πολλοὶ τὸ μέγεθος τῆς τε κατὰ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα παρανομίας ἐς τὴν δίαιταν καὶ τῆς διανοίας ὧν καθ’ ἓν ἕκαστον ἐν ὅτῳ γίγνοιτο ἔπρασσεν, ὡς τυραννίδος ἐπιθυμοῦντι πολέμιοι καθέστασαν, καὶ δημοσίᾳ κράτιστα διαθέντι τὰ τοῦ πολέμου ἰδίᾳ ἕκαστοι τοῖς ἐπιτηδεύμασιν αὐτοῦ ἀχθεσθέντες, καὶ ἄλλοις ἐπιτρέψαντες, οὐ διὰ μακροῦ ἔσφηλαν τὴν πόλιν.

SECTION 6.15.5
τότε δ’ οὖν παρελθὼν τοῖς Ἀθηναίοις παρῄνει τοιάδε.

CHAPTER 6.16

SECTION 6.16.1
‘καὶ προσήκει μοι μᾶλλον ἑτέρων, ὦ Ἀθηναῖοι, ἄρχειν (ἀνάγκη γὰρ ἐντεῦθεν ἄρξασθαι, ἐπειδή μου Νικίας καθήψατο), καὶ ἄξιος ἅμα νομίζω εἶναι. ὧν γὰρ πέρι ἐπιβόητός εἰμι, τοῖς μὲν προγόνοις μου καὶ ἐμοὶ δόξαν φέρει ταῦτα, τῇ δὲ πατρίδι καὶ ὠφελίαν.

SECTION 6.16.2
οἱ γὰρ Ἕλληνες καὶ ὑπὲρ δύναμιν μείζω ἡμῶν τὴν πόλιν ἐνόμισαν τῷ ἐμῷ διαπρεπεῖ τῆς Ὀλυμπίαζε θεωρίας, πρότερον ἐλπίζοντες αὐτὴν καταπεπολεμῆσθαι, διότι ἅρματα μὲν ἑπτὰ καθῆκα, ὅσα οὐδείς πω ἰδιώτης πρότερον, ἐνίκησα δὲ καὶ δεύτερος καὶ τέταρτος ἐγενόμην καὶ τἆλλα ἀξίως τῆς νίκης παρεσκευασάμην. νόμῳ μὲν γὰρ τιμὴ τὰ τοιαῦτα, ἐκ δὲ τοῦ δρωμένου καὶ δύναμις ἅμα ὑπονοεῖται.

SECTION 6.16.3
καὶ ὅσα αὖ ἐν τῇ πόλει χορηγίαις ἢ ἄλλῳ τῳ λαμπρύνομαι, τοῖς μὲν ἀστοῖς φθονεῖται φύσει, πρὸς δὲ τοὺς ξένους καὶ αὕτη ἰσχὺς φαίνεται. καὶ οὐκ ἄχρηστος ἥδ’ ἡ ἄνοια, ὃς ἂν τοῖς ἰδίοις τέλεσι μὴ ἑαυτὸν μόνον ἀλλὰ καὶ τὴν πόλιν ὠφελῇ.

SECTION 6.16.4
οὐδέ γε ἄδικον ἐφ’ ἑαυτῷ μέγα φρονοῦντα μὴ ἴσον εἶναι, ἐπεὶ καὶ ὁ κακῶς πράσσων πρὸς οὐδένα τῆς ξυμφορᾶς ἰσομοιρεῖ· ἀλλ’ ὥσπερ δυστυχοῦντες οὐ προσαγορευόμεθα, ἐν τῷ ὁμοίῳ τις ἀνεχέσθω καὶ ὑπὸ τῶν εὐπραγούντων ὑπερφρονούμενος, ἢ τὰ ἴσα νέμων τὰ ὁμοῖα ἀνταξιούτω.

SECTION 6.16.5
οἶδα δὲ τοὺς τοιούτους, καὶ ὅσοι ἔν τινος λαμπρότητι προέσχον, ἐν μὲν τῷ καθ’ αὑτοὺς βίῳ λυπηροὺς ὄντας, τοῖς ὁμοίοις μὲν μάλιστα, ἔπειτα δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ξυνόντας, τῶν δὲ ἔπειτα ἀνθρώπων προσποίησίν τε ξυγγενείας τισὶ καὶ μὴ οὖσαν καταλιπόντας, καὶ ἧς ἂν ὦσι πατρίδος, ταύτῃ αὔχησιν ὡς οὐ περὶ ἀλλοτρίων οὐδ’ ἁμαρτόντων, ἀλλ’ ὡς περὶ σφετέρων τε καὶ καλὰ πραξάντων.

SECTION 6.16.6
ὧν ἐγὼ ὀρεγόμενος καὶ διὰ ταῦτα τὰ ἴδια ἐπιβοώμενος τὰ δημόσια σκοπεῖτε εἴ του χεῖρον μεταχειρίζω. Πελοποννήσου γὰρ τὰ δυνατώτατα ξυστήσας ἄνευ μεγάλου ὑμῖν κινδύνου καὶ δαπάνης Λακεδαιμονίους ἐς μίαν ἡμέραν κατέστησα ἐν Μαντινείᾳ περὶ τῶν ἁπάντων ἀγωνίσασθαι· ἐξ οὗ καὶ περιγενόμενοι τῇ μάχῃ οὐδέπω καὶ νῦν βεβαίως θαρσοῦσιν.

CHAPTER 6.17

SECTION 6.17.1
‘καὶ ταῦτα ἡ ἐμὴ νεότης καὶ ἄνοια παρὰ φύσιν δοκοῦσα εἶναι ἐς τὴν Πελοποννησίων δύναμιν λόγοις τε πρέπουσιν ὡμίλησε καὶ ὀργῇ πίστιν παρασχομένη ἔπεισεν. καὶ νῦν μὴ πεφόβησθε αὐτήν, ἀλλ’ ἕως ἐγώ τε ἔτι ἀκμάζω μετ’ αὐτῆς καὶ ὁ Νικίας εὐτυχὴς δοκεῖ εἶναι, ἀποχρήσασθε τῇ ἑκατέρου ἡμῶν ὠφελίᾳ.

SECTION 6.17.2
καὶ τὸν ἐς τὴν Σικελίαν πλοῦν μὴ μεταγιγνώσκετε ὡς ἐπὶ μεγάλην δύναμιν ἐσόμενον. ὄχλοις τε γὰρ ξυμμείκτοις πολυανδροῦσιν αἱ πόλεις καὶ ῥᾳδίας ἔχουσι τῶν πολιτῶν τὰς μεταβολὰς καὶ ἐπιδοχάς.

SECTION 6.17.3
καὶ οὐδεὶς δι’ αὐτὸ ὡς περὶ οἰκείας πατρίδος οὔτε τὰ περὶ τὸ σῶμα ὅπλοις ἐξήρτυται οὔτε τὰ ἐν τῇ χώρᾳ νομίμοις κατασκευαῖς· ὅτι δὲ ἕκαστος ἢ ἐκ τοῦ λέγων πείθειν οἴεται ἢ στασιάζων ἀπὸ τοῦ κοινοῦ λαβὼν ἄλλην γῆν, μὴ κατορθώσας, οἰκήσειν, ταῦτα ἑτοιμάζεται.

SECTION 6.17.4
καὶ οὐκ εἰκὸς τὸν τοιοῦτον ὅμιλον οὔτε λόγου μιᾷ γνώμῃ ἀκροᾶσθαι οὔτε ἐς τὰ ἔργα κοινῶς τρέπεσθαι· ταχὺ δ’ ἂν ὡς ἕκαστοι, εἴ τι καθ’ ἡδονὴν λέγοιτο, προσχωροῖεν, ἄλλως τε καὶ εἰ στασιάζουσιν, ὥσπερ πυνθανόμεθα.

SECTION 6.17.5
καὶ μὴν οὐδ’ ὁπλῖται οὔτ’ ἐκείνοις ὅσοιπερ κομποῦνται, οὔτε οἱ ἄλλοι Ἕλληνες διεφάνησαν τοσοῦτοι ὄντες ὅσους ἕκαστοι σφᾶς αὐτοὺς ἠρίθμουν, ἀλλὰ μέγιστον δὴ αὐτοὺς ἐψευσμένη ἡ Ἑλλὰς μόλις ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ ἱκανῶς ὡπλίσθη.

SECTION 6.17.6
τά τε οὖν ἐκεῖ, ἐξ ὧν ἐγὼ ἀκοῇ αἰσθάνομαι, τοιαῦτα καὶ ἔτι εὐπορώτερα ἔσται (βαρβάρους [τε] γὰρ πολλοὺς ἕξομεν οἳ Συρακοσίων μίσει ξυνεπιθήσονται αὐτοῖς) καὶ τὰ ἐνθάδε οὐκ ἐπικωλύσει, ἢν ὑμεῖς ὀρθῶς βουλεύησθε.

SECTION 6.17.7
οἱ γὰρ πατέρες ἡμῶν τοὺς αὐτοὺς τούτους οὕσπερ νῦν φασὶ πολεμίους ὑπολείποντας ἂν ἡμᾶς πλεῖν καὶ προσέτι τὸν Μῆδον ἐχθρὸν ἔχοντες τὴν ἀρχὴν ἐκτήσαντο, οὐκ ἄλλῳ τινὶ ἢ τῇ περιουσίᾳ τοῦ ναυτικοῦ ἰσχύοντες.

SECTION 6.17.8
καὶ νῦν οὔτε ἀνέλπιστοί πω μᾶλλον Πελοποννήσιοι ἐς ἡμᾶς ἐγένοντο, εἴ τε καὶ πάνυ ἔρρωνται, τὸ μὲν ἐς τὴν γῆν ἡμῶν ἐσβάλλειν, κἂν μὴ ἐκπλεύσωμεν, ἱκανοί εἰσι, τῷ δὲ ναυτικῷ οὐκ ἂν δύναιντο βλάπτειν· ὑπόλοιπον γὰρ ἡμῖν ἐστὶν ἀντίπαλον ναυτικόν.

CHAPTER 6.18

SECTION 6.18.1
ὥστε τί ἂν λέγοντες εἰκὸς ἢ αὐτοὶ ἀποκνοῖμεν ἢ πρὸς τοὺς ἐκεῖ ξυμμάχους σκηπτόμενοι μὴ βοηθοῖμεν; οἷς χρεών, ἐπειδή γε καὶ ξυνωμόσαμεν, ἐπαμύνειν, καὶ μὴ ἀντιτιθέναι ὅτι οὐδὲ ἐκεῖνοι ἡμῖν. οὐ γὰρ ἵνα δεῦρο ἀντιβοηθῶσι προσεθέμεθα αὐτούς, ἀλλ’ ἵνα τοῖς ἐκεῖ ἐχθροῖς ἡμῶν λυπηροὶ ὄντες δεῦρο κωλύωσιν αὐτοὺς ἐπιέναι.

SECTION 6.18.2
τήν τε ἀρχὴν οὕτως ἐκτησάμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ὅσοι δὴ ἄλλοι ἦρξαν, παραγιγνόμενοι προθύμως τοῖς αἰεὶ ἢ βαρβάροις ἢ Ἕλλησιν ἐπικαλουμένοις, ἐπεὶ εἴ γε ἡσυχάζοιεν πάντες ἢ φυλοκρινοῖεν οἷς χρεὼν βοηθεῖν, βραχὺ ἄν τι προσκτώμενοι αὐτῇ περὶ αὐτῆς ἂν ταύτης μᾶλλον κινδυνεύοιμεν. τὸν γὰρ προύχοντα οὐ μόνον ἐπιόντα τις ἀμύνεται, ἀλλὰ καὶ ὅπως μὴ ἔπεισι προκαταλαμβάνει.

SECTION 6.18.3
καὶ οὐκ ἔστιν ἡμῖν ταμιεύεσθαι ἐς ὅσον βουλόμεθα ἄρχειν, ἀλλ’ ἀνάγκη, ἐπειδήπερ ἐν τῷδε καθέσταμεν, τοῖς μὲν ἐπιβουλεύειν, τοὺς δὲ μὴ ἀνιέναι, διὰ τὸ ἀρχθῆναι ἂν ὑφ᾽ ἑτέρων αὐτοῖς κίνδυνον εἶναι, εἰ μὴ αὐτοὶ ἄλλων ἄρχοιμεν. καὶ οὐκ ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκεπτέον ὑμῖν τοῖς ἄλλοις τὸ ἥσυχον, εἰ μὴ καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα ἐς τὸ ὁμοῖον μεταλήψεσθε.

SECTION 6.18.4
‘λογισάμενοι οὖν τάδε μᾶλλον αὐξήσειν, ἐπ’ ἐκεῖνα ἢν ἴωμεν, ποιώμεθα τὸν πλοῦν, ἵνα Πελοποννησίων τε στορέσωμεν τὸ φρόνημα, εἰ δόξομεν ὑπεριδόντες τὴν ἐν τῷ παρόντι ἡσυχίαν καὶ ἐπὶ Σικελίαν πλεῦσαι· καὶ ἅμα ἢ τῆς Ἑλλάδος τῶν ἐκεῖ προσγενομένων πάσης τῷ εἰκότι ἄρξομεν, ἢ κακώσομέν γε Συρακοσίους, ἐν ᾧ καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ ξύμμαχοι ὠφελησόμεθα.

SECTION 6.18.5
τὸ δὲ ἀσφαλές, καὶ μένειν, ἤν τι προχωρῇ, καὶ ἀπελθεῖν, αἱ νῆες παρέξουσιν· ναυκράτορες γὰρ ἐσόμεθα καὶ ξυμπάντων Σικελιωτῶν.

SECTION 6.18.6
καὶ μὴ ὑμᾶς ἡ Νικίου τῶν λόγων ἀπραγμοσύνη καὶ διάστασις τοῖς νέοις ἐς τοὺς πρεσβυτέρους ἀποτρέψῃ, τῷ δὲ εἰωθότι κόσμῳ, ὥσπερ καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν ἅμα νέοι γεραιτέροις βουλεύοντες ἐς τάδε ἦραν αὐτά, καὶ νῦν τῷ αὐτῷ τρόπῳ πειρᾶσθε προαγαγεῖν τὴν πόλιν, καὶ νομίσατε νεότητα μὲν καὶ γῆρας ἄνευ ἀλλήλων μηδὲν δύνασθαι, ὁμοῦ δὲ τό τε φαῦλον καὶ τὸ μέσον καὶ τὸ πάνυ ἀκριβὲς ἂν ξυγκραθὲν μάλιστ’ ἂν ἰσχύειν, καὶ τὴν πόλιν, ἐὰν μὲν ἡσυχάζῃ, τρίψεσθαί τε αὐτὴν περὶ αὑτὴν ὥσπερ καὶ ἄλλο τι, καὶ πάντων τὴν ἐπιστήμην ἐγγηράσεσθαι, ἀγωνιζομένην δὲ αἰεὶ προσλήψεσθαί τε τὴν ἐμπειρίαν καὶ τὸ ἀμύνεσθαι οὐ λόγῳ ἀλλ’ ἔργῳ μᾶλλον ξύνηθες ἕξειν.

SECTION 6.18.7
παράπαν τε γιγνώσκω πόλιν μὴ ἀπράγμονα τάχιστ’ ἄν μοι δοκεῖν ἀπραγμοσύνης μεταβολῇ διαφθαρῆναι, καὶ τῶν ἀνθρώπων ἀσφαλέστατα τούτους οἰκεῖν οἳ ἂν τοῖς παροῦσιν ἤθεσι καὶ νόμοις, ἢν καὶ χείρω ᾖ, ἥκιστα διαφόρως πολιτεύωσιν.’

CHAPTER 6.19

SECTION 6.19.1
τοιαῦτα μὲν ὁ Ἀλκιβιάδης εἶπεν· οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἀκούσαντες ἐκείνου τε καὶ τῶν Ἐγεσταίων καὶ Λεοντίνων φυγάδων, οἳ παρελθόντες ἐδέοντό τε καὶ τῶν ὁρκίων ὑπομιμνῄσκοντες ἱκέτευον βοηθῆσαι σφίσι, πολλῷ μᾶλλον ἢ πρότερον ὥρμηντο στρατεύειν.

SECTION 6.19.2
καὶ ὁ Νικίας γνοὺς ὅτι ἀπὸ μὲν τῶν αὐτῶν λόγων οὐκ ἂν ἔτι ἀποτρέψειε, παρασκευῆς δὲ πλήθει, εἰ πολλὴν ἐπιτάξειε, τάχ’ ἂν μεταστήσειεν αὐτούς, παρελθὼν αὐτοῖς αὖθις ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 6.20

SECTION 6.20.1
‘ἐπειδὴ πάντως ὁρῶ ὑμᾶς, ὦ Ἀθηναῖοι, ὡρμημένους στρατεύειν, ξυνενέγκοι μὲν ταῦτα ὡς βουλόμεθα, ἐπὶ δὲ τῷ παρόντι ἃ γιγνώσκω σημανῶ.

SECTION 6.20.2
ἐπὶ γὰρ πόλεις, ὡς ἐγὼ ἀκοῇ αἰσθάνομαι, μέλλομεν ἰέναι μεγάλας καὶ οὔθ’ ὑπηκόους ἀλλήλων οὔτε δεομένας μεταβολῆς, ᾗ ἂν ἐκ βιαίου τις δουλείας ἄσμενος ἐς ῥᾴω μετάστασιν χωροίη, οὐδ’ ἂν τὴν ἀρχὴν τὴν ἡμετέραν εἰκότως ἀντ’ ἐλευθερίας προσδεξαμένας, τό τε πλῆθος ὡς ἐν μιᾷ νήσῳ πολλὰς τὰς Ἑλληνίδας.

SECTION 6.20.3
πλὴν γὰρ Νάξου καὶ Κατάνης, ἃς ἐλπίζω ἡμῖν κατὰ τὸ Λεοντίνων ξυγγενὲς προσέσεσθαι, ἄλλαι εἰσὶν ἑπτά, καὶ παρεσκευασμέναι τοῖς πᾶσιν ὁμοιοτρόπως μάλιστα τῇ ἡμετέρᾳ δυνάμει, καὶ οὐχ ἥκιστα ἐπὶ ἃς μᾶλλον πλέομεν, Σελινοῦς καὶ Συράκουσαι.

SECTION 6.20.4
πολλοὶ μὲν γὰρ ὁπλῖται ἔνεισι καὶ τοξόται καὶ ἀκοντισταί, πολλαὶ δὲ τριήρεις καὶ ὄχλος ὁ πληρώσων αὐτάς. χρήματά τ’ ἔχουσι τὰ μὲν ἴδια, τὰ δὲ καὶ ἐν τοῖς ἱεροῖς ἐστὶ Σελινουντίοις, Συρακοσίοις δὲ καὶ ἀπὸ βαρβάρων τινῶν ἀπαρχὴ ἐσφέρεται· ᾧ δὲ μάλιστα ἡμῶν προύχουσιν, ἵππους τε πολλοὺς κέκτηνται καὶ σίτῳ οἰκείῳ καὶ οὐκ ἐπακτῷ χρῶνται.

CHAPTER 6.21

SECTION 6.21.1
‘πρὸς οὖν τοιαύτην δύναμιν οὐ ναυτικῆς καὶ φαύλου στρατιᾶς μόνον δεῖ, ἀλλὰ καὶ πεζὸν πολὺν ξυμπλεῖν, εἴπερ βουλόμεθα ἄξιον τῆς διανοίας δρᾶν καὶ μὴ ὑπὸ ἱππέων πολλῶν εἴργεσθαι τῆς γῆς, ἄλλως τε καὶ εἰ ξυστῶσιν αἱ πόλεις φοβηθεῖσαι καὶ μὴ ἀντιπαράσχωσιν ἡμῖν φίλοι τινὲς γενόμενοι ἄλλοι ἢ Ἐγεσταῖοι ᾧ ἀμυνούμεθα ἱππικόν

SECTION 6.21.2
(αἰσχρὸν δὲ βιασθέντας ἀπελθεῖν ἢ ὕστερον ἐπιμεταπέμπεσθαι, τὸ πρῶτον ἀσκέπτως βουλευσαμένους)· αὐτόθεν δὲ παρασκευῇ ἀξιόχρεῳ ἐπιέναι, γνόντας ὅτι πολύ τε ἀπὸ τῆς ἡμετέρας αὐτῶν μέλλομεν πλεῖν καὶ οὐκ ἐν τῷ ὁμοίῳ στρατευσόμενοι καὶ ὅτε ἐν τοῖς τῇδε ὑπηκόοις ξύμμαχοι ἤλθετε ἐπί τινα, ὅθεν ῥᾴδιαι αἱ κομιδαὶ ἐκ τῆς φιλίας ὧν προσέδει, ἀλλ’ ἐς ἀλλοτρίαν πᾶσαν ἀπαρτήσοντες, ἐξ ἧς μηνῶν οὐδὲ τεσσάρων τῶν χειμερινῶν ἄγγελον ῥᾴδιον ἐλθεῖν.

CHAPTER 6.22

SECTION 6.22.1
ὁπλίτας τε οὖν πολλούς μοι δοκεῖ χρῆναι ἡμᾶς ἄγειν καὶ ἡμῶν αὐτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων, τῶν τε ὑπηκόων καὶ ἤν τινα ἐκ Πελοποννήσου δυνώμεθα ἢ πεῖσαι ἢ μισθῷ προσαγαγέσθαι, καὶ τοξότας πολλοὺς καὶ σφενδονήτας, ὅπως πρὸς τὸ ἐκείνων ἱππικὸν ἀντέχωσι, ναυσί τε καὶ πολὺ περιεῖναι, ἵνα καὶ τὰ ἐπιτήδεια ῥᾷον ἐσκομιζώμεθα, τὸν δὲ καὶ αὐτόθεν σῖτον ἐν ὁλκάσι, πυροὺς καὶ πεφρυγμένας κριθάς, ἄγειν, καὶ σιτοποιοὺς ἐκ τῶν μυλώνων πρὸς μέρος ἠναγκασμένους ἐμμίσθους, ἵνα, ἤν που ὑπὸ ἀπλοίας ἀπολαμβανώμεθα, ἔχῃ ἡ στρατιὰ τὰ ἐπιτήδεια (πολλὴ γὰρ οὖσα οὐ πάσης ἔσται πόλεως ὑποδέξασθαι), τά τε ἄλλα ὅσον δυνατὸν ἑτοιμάσασθαι, καὶ μὴ ἐπὶ ἑτέροις γίγνεσθαι, μάλιστα δὲ χρήματα αὐτόθεν ὡς πλεῖστα ἔχειν. τὰ δὲ παρ’ Ἐγεσταίων, ἃ λέγεται ἐκεῖ ἑτοῖμα, νομίσατε καὶ λόγῳ ἂν μάλιστα ἑτοῖμα εἶναι.

CHAPTER 6.23

SECTION 6.23.1
ἢν γὰρ αὐτοὶ ἔλθωμεν ἐνθένδε μὴ ἀντίπαλον μόνον παρασκευασάμενοι,πλήν γε πρὸς τὸ μάχιμον αὐτῶν, τὸ ὁπλιτικόν, ἀλλὰ καὶ ὑπερβάλλοντες τοῖς πᾶσι, μόλις οὕτως οἷοί τε ἐσόμεθα τῶν μὲν κρατεῖν, τὰ δὲ καὶ διασῶσαι.

SECTION 6.23.2
πόλιν τε νομίσαι χρὴ ἐν ἀλλοφύλοις καὶ πολεμίοις οἰκιοῦντας ἰέναι, οὓς πρέπει τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ ᾗ ἂν κατάσχωσιν εὐθὺς κρατεῖν τῆς γῆς, ἢ εἰδέναι ὅτι, ἢν σφάλλωνται, πάντα πολέμια ἕξουσιν.

SECTION 6.23.3
ὅπερ ἐγὼ φοβούμενος, καὶ εἰδὼς πολλὰ μὲν ἡμᾶς δέον εὖ βουλεύσασθαι, ἔτι δὲ πλείω εὐτυχῆσαι (χαλεπὸν δὲ ἀνθρώπους ὄντας), ὅτι ἐλάχιστα τῇ τύχῃ παραδοὺς ἐμαυτὸν βούλομαι ἐκπλεῖν, παρασκευῇ δὲ ἀπὸ τῶν εἰκότων ἀσφαλὴς ἐκπλεῦσαι.

SECTION 6.23.4
ταῦτα γὰρ τῇ τε ξυμπάσῃ πόλει βεβαιότατα ἡγοῦμαι καὶ ἡμῖν τοῖς στρατευσομένοις σωτήρια. εἰ δέ τῳ ἄλλως δοκεῖ, παρίημι αὐτῷ τὴν ἀρχήν.’

CHAPTER 6.24

SECTION 6.24.1
ὁ μὲν Νικίας τοσαῦτα εἶπε νομίζων τοὺς Ἀθηναίους τῷ πλήθει τῶν πραγμάτων ἢ ἀποτρέψειν ἤ, εἰ ἀναγκάζοιτο στρατεύεσθαι, μάλιστ’ 〈ἂν〉 οὕτως ἀσφαλῶς ἐκπλεῦσαι·

SECTION 6.24.2
οἱ δὲ τὸ μὲν ἐπιθυμοῦν τοῦ πλοῦ οὐκ ἐξῃρέθησαν ὑπὸ τοῦ ὀχλώδους τῆς παρασκευῆς, πολὺ δὲ μᾶλλον ὥρμηντο, καὶ τοὐναντίον περιέστη αὐτῷ· εὖ τε γὰρ παραινέσαι ἔδοξε καὶ ἀσφάλεια νῦν δὴ καὶ πολλὴ ἔσεσθαι.

SECTION 6.24.3
καὶ ἔρως ἐνέπεσε τοῖς πᾶσιν ὁμοίως ἐκπλεῦσαι· τοῖς μὲν γὰρ πρεσβυτέροις ὡς ἢ καταστρεψομένοις ἐφ’ ἃ ἔπλεον ἢ οὐδὲν ἂν σφαλεῖσαν μεγάλην δύναμιν, τοῖς δ’ ἐν τῇ ἡλικίᾳ τῆς τε ἀπούσης πόθῳ ὄψεως καὶ θεωρίας, καὶ εὐέλπιδες ὄντες σωθήσεσθαι· ὁ δὲ πολὺς ὅμιλος καὶ στρατιώτης ἔν τε τῷ παρόντι ἀργύριον οἴσειν καὶ προσκτήσεσθαι δύναμιν ὅθεν ἀίδιον μισθοφορὰν ὑπάρξειν.

SECTION 6.24.4
ὥστε διὰ τὴν ἄγαν τῶν πλεόνων ἐπιθυμίαν, εἴ τῳ ἄρα καὶ μὴ ἤρεσκε, δεδιὼς μὴ ἀντιχειροτονῶν κακόνους δόξειεν εἶναι τῇ πόλει ἡσυχίαν ἦγεν.

CHAPTER 6.25

SECTION 6.25.1
καὶ τέλος παρελθών τις τῶν Ἀθηναίων καὶ παρακαλέσας τὸν Νικίαν οὐκ ἔφη χρῆναι προφασίζεσθαι οὐδὲ διαμέλλειν, ἀλλ’ ἐναντίον ἁπάντων ἤδη λέγειν ἥντινα αὐτῷ παρασκευὴν Ἀθηναῖοι ψηφίσωνται.

SECTION 6.25.2
ὁ δὲ ἄκων μὲν εἶπεν ὅτι καὶ μετὰ τῶν ξυναρχόντων καθ’ ἡσυχίαν μᾶλλον βουλεύσοιτο, ὅσα μέντοι ἤδη δοκεῖν αὐτῷ, τριήρεσι μὲν οὐκ ἔλασσον ἢ ἑκατὸν πλευστέα εἶναι (αὐτῶν δ᾽ Ἀθηναίων ἔσεσθαι ὁπλιταγωγοὺς ὅσαι ἂν δοκῶσι, καὶ ἄλλας ἐκ τῶν ξυμμάχων μεταπεμπτέας εἶναι), ὁπλίταις δὲ τοῖς ξύμπασιν Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων πεντακισχιλίων μὲν οὐκ ἐλάσσοσιν, ἢν δέ τι δύνωνται, καὶ πλέοσιν· τὴν δὲ ἄλλην παρασκευὴν ὡς κατὰ λόγον, καὶ τοξοτῶν τῶν αὐτόθεν καὶ ἐκ Κρήτης καὶ σφενδονητῶν, καὶ ἤν τι ἄλλο πρέπον δοκῇ εἶναι, ἑτοιμασάμενοι ἄξειν.

CHAPTER 6.26

SECTION 6.26.1
ἀκούσαντες δ’ οἱ Ἀθηναῖοι ἐψηφίσαντο εὐθὺς αὐτοκράτορας εἶναι καὶ περὶ στρατιᾶς πλήθους καὶ περὶ τοῦ παντὸς πλοῦ τοὺς στρατηγοὺς πράσσειν ᾗ ἂν αὐτοῖς δοκῇ ἄριστα εἶναι [Ἀθηναίοις].

SECTION 6.26.2
καὶ μετὰ ταῦτα ἡ παρασκευὴ ἐγίγνετο, καὶ ἔς τε τοὺς ξυμμάχους ἔπεμπον καὶ αὐτόθεν καταλόγους ἐποιοῦντο, ἄρτι δ’ ἀνειλήφει ἡ πόλις ἑαυτὴν ἀπὸ τῆς νόσου καὶ τοῦ ξυνεχοῦς πολέμου ἔς τε ἡλικίας πλῆθος ἐπιγεγενημένης καὶ ἐς χρημάτων ἅθροισιν διὰ τὴν ἐκεχειρίαν, ὥστε ῥᾷον πάντα ἐπορίζετο. καὶ οἱ μὲν ἐν παρασκευῇ ἦσαν.

CHAPTER 6.27

SECTION 6.27.1
ἐν δὲ τούτῳ, ὅσοι Ἑρμαῖ ἦσαν λίθινοι ἐν τῇ πόλει τῇ Ἀθηναίων (εἰσὶ δὲ κατὰ τὸ ἐπιχώριον, ἡ τετράγωνος ἐργασία, πολλοὶ καὶ ἐν ἰδίοις προθύροις καὶ ἐν ἱεροῖς), μιᾷ νυκτὶ οἱ πλεῖστοι περιεκόπησαν τὰ πρόσωπα.

SECTION 6.27.2
καὶ τοὺς δράσαντας ᾔδει οὐδείς, ἀλλὰ μεγάλοις μηνύτροις δημοσίᾳ οὗτοί τε ἐζητοῦντο καὶ προσέτι ἐψηφίσαντο, καὶ εἴ τις ἄλλο τι οἶδεν ἀσέβημα γεγενημένον, μηνύειν ἀδεῶς τὸν βουλόμενον καὶ ἀστῶν καὶ ξένων καὶ δούλων.

SECTION 6.27.3
καὶ τὸ πρᾶγμα μειζόνως ἐλάμβανον· τοῦ τε γὰρ ἔκπλου οἰωνὸς ἐδόκει εἶναι καὶ ἐπὶ ξυνωμοσίᾳ ἅμα νεωτέρων πραγμάτων καὶ δήμου καταλύσεως γεγενῆσθαι.

CHAPTER 6.28

SECTION 6.28.1
μηνύεται οὖν ἀπὸ μετοίκων τέ τινων καὶ ἀκολούθων περὶ μὲν τῶν Ἑρμῶν οὐδέν, ἄλλων δὲ ἀγαλμάτων περικοπαί τινες πρότερον ὑπὸ νεωτέρων μετὰ παιδιᾶς καὶ οἴνου γεγενημέναι, καὶ τὰ μυστήρια ἅμα ὡς ποιεῖται ἐν οἰκίαις ἐφ’ ὕβρει· ὧν καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην ἐπῃτιῶντο.

SECTION 6.28.2
καὶ αὐτὰ ὑπολαμβάνοντες οἱ μάλιστα τῷ Ἀλκιβιάδῃ ἀχθόμενοι ἐμποδὼν ὄντι σφίσι μὴ αὐτοῖς τοῦ δήμου βεβαίως προεστάναι, καὶ νομίσαντες, εἰ αὐτὸν ἐξελάσειαν, πρῶτοι ἂν εἶναι, ἐμεγάλυνον καὶ ἐβόων ὡς ἐπὶ δήμου καταλύσει τά τε μυστικὰ καὶ ἡ τῶν Ἑρμῶν περικοπὴ γένοιτο καὶ οὐδὲν εἴη αὐτῶν ὅτι οὐ μετ’ ἐκείνου ἐπράχθη, ἐπιλέγοντες τεκμήρια τὴν ἄλλην αὐτοῦ ἐς τὰ ἐπιτηδεύματα οὐ δημοτικὴν παρανομίαν.

CHAPTER 6.29

SECTION 6.29.1
ὁ δ’ ἔν τε τῷ παρόντι πρὸς τὰ μηνύματα ἀπελογεῖτο καὶ ἑτοῖμος ἦν πρὶν ἐκπλεῖν κρίνεσθαι, εἴ τι τούτων εἰργασμένος ἦν (ἤδη γὰρ καὶ τὰ τῆς παρασκευῆς ἐπεπόριστο), καὶ εἰ μὲν τούτων τι εἴργαστο, δίκην δοῦναι, εἰ δ’ ἀπολυθείη, ἄρχειν.

SECTION 6.29.2
καὶ ἐπεμαρτύρετο μὴ ἀπόντος πέρι αὐτοῦ διαβολὰς ἀποδέχεσθαι, ἀλλ’ ἤδη ἀποκτείνειν, εἰ ἀδικεῖ, καὶ ὅτι σωφρονέστερον εἴη μὴ μετὰ τοιαύτης αἰτίας, πρὶν διαγνῶσι, πέμπειν αὐτὸν ἐπὶ τοσούτῳ στρατεύματι.

SECTION 6.29.3
οἱ δ’ ἐχθροὶ δεδιότες τό τε στράτευμα μὴ εὔνουν ἔχῃ, ἢν ἤδη ἀγωνίζηται, ὅ τε δῆμος μὴ μαλακίζηται θεραπεύων ὅτι δι’ ἐκεῖνον οἵ τ’ Ἀργεῖοι ξυνεστράτευον καὶ τῶν Μαντινέων τινές, ἀπέτρεπον καὶ ἀπέσπευδον, ἄλλους ῥήτορας ἐνιέντες οἳ ἔλεγον νῦν μὲν πλεῖν αὐτὸν καὶ μὴ κατασχεῖν τὴν ἀναγωγήν, ἐλθόντα δὲ κρίνεσθαι ἐν ἡμέραις ῥηταῖς, βουλόμενοι ἐκ μείζονος διαβολῆς, ἣν ἔμελλον ῥᾷον αὐτοῦ ἀπόντος ποριεῖν, μετάπεμπτον κομισθέντα αὐτὸν ἀγωνίσασθαι. καὶ ἔδοξε πλεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην.

CHAPTER 6.30

SECTION 6.30.1
μετὰ δὲ ταῦτα θέρους μεσοῦντος ἤδη ἡ ἀναγωγὴ ἐγίγνετο ἐς τὴν Σικελίαν. τῶν μὲν οὖν ξυμμάχων τοῖς πλείστοις καὶ ταῖς σιταγωγοῖς ὁλκάσι καὶ τοῖς πλοίοις καὶ ὅση ἄλλη παρασκευὴ ξυνείπετο πρότερον εἴρητο ἐς Κέρκυραν ξυλλέγεσθαι ὡς ἐκεῖθεν ἁθρόοις ἐπὶ ἄκραν Ἰαπυγίαν τὸν Ἰόνιον διαβαλοῦσιν· αὐτοὶ δ’ Ἀθηναῖοι καὶ εἴ τινες τῶν ξυμμάχων παρῆσαν, ἐς τὸν Πειραιᾶ καταβάντες ἐν ἡμέρᾳ ῥητῇ ἅμα ἕῳ ἐπλήρουν τὰς ναῦς ὡς ἀναξόμενοι.

SECTION 6.30.2
ξυγκατέβη δὲ καὶ ὁ ἄλλος ὅμιλος ἅπας ὡς εἰπεῖν ὁ ἐν τῇ πόλει καὶ ἀστῶν καὶ ξένων, οἱ μὲν ἐπιχώριοι τοὺς σφετέρους αὐτῶν ἕκαστοι προπέμποντες, οἱ μὲν ἑταίρους, οἱ δὲ ξυγγενεῖς, οἱ δὲ υἱεῖς, καὶ μετ’ ἐλπίδος τε ἅμα ἰόντες καὶ ὀλοφυρμῶν, τὰ μὲν ὡς κτήσοιντο, τοὺς δ’ εἴ ποτε ὄψοιντο, ἐνθυμούμενοι ὅσον πλοῦν ἐκ τῆς σφετέρας ἀπεστέλλοντο.

CHAPTER 6.31

SECTION 6.31.1
καὶ ἐν τῷ παρόντι καιρῷ, ὡς ἤδη ἔμελλον μετὰ κινδύνων ἀλλήλους ἀπολιπεῖν, μᾶλλον αὐτοὺς ἐσῄει τὰ δεινὰ ἢ ὅτε ἐψηφίζοντο πλεῖν· ὅμως δὲ τῇ παρούσῃ ῥώμῃ, διὰ τὸ πλῆθος ἑκάστων ὧν ἑώρων, τῇ ὄψει ἀνεθάρσουν. οἱ δὲ ξένοι καὶ ὁ ἄλλος ὄχλος κατὰ θέαν ἧκεν ὡς ἐπ’ ἀξιόχρεων καὶ ἄπιστον διάνοιαν. παρασκευὴ γὰρ αὕτη πρώτη ἐκπλεύσασα μιᾶς πόλεως δυνάμει Ἑλληνικῇ πολυτελεστάτη δὴ καὶ εὐπρεπεστάτη τῶν ἐς ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐγένετο.

SECTION 6.31.2
ἀριθμῷ δὲ νεῶν καὶ ὁπλιτῶν καὶ ἡ ἐς Ἐπίδαυρον μετὰ Περικλέους καὶ ἡ αὐτὴ ἐς Ποτείδαιαν μετὰ Ἅγνωνος οὐκ ἐλάσσων ἦν· τετράκις γὰρ χίλιοι ὁπλῖται αὐτῶν Ἀθηναίων καὶ τριακόσιοι ἱππῆς καὶ τριήρεις ἑκατόν, καὶ Λεσβίων καὶ Χίων πεντήκοντα, καὶ ξύμμαχοι ἔτι πολλοὶ ξυνέπλευσαν.

SECTION 6.31.3
ἀλλὰ ἐπί τε βραχεῖ πλῷ ὡρμήθησαν καὶ παρασκευῇ φαύλῃ, οὗτος δὲ ὁ στόλος ὡς χρόνιός τε ἐσόμενος καὶ κατ’ ἀμφότερα, οὗ ἂν δέῃ, καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ἅμα ἐξαρτυθείς, τὸ μὲν ναυτικὸν μεγάλαις δαπάναις τῶν τε τριηράρχων καὶ τῆς πόλεως ἐκπονηθέν, τοῦ μὲν δημοσίου δραχμὴν τῆς ἡμέρας τῷ ναύτῃ ἑκάστῳ διδόντος καὶ ναῦς παρασχόντος κενὰς ἑξήκοντα μὲν ταχείας, τεσσαράκοντα δὲ ὁπλιταγωγοὺς καὶ ὑπηρεσίας ταύταις τὰς κρατίστας, τῶν 〈δὲ〉 τριηράρχων ἐπιφοράς τε πρὸς τῷ ἐκ δημοσίου μισθῷ διδόντων τοῖς θρανίταις τῶν ναυτῶν καὶ ταῖς ὑπηρεσίαις καὶ τἆλλα σημείοις καὶ κατασκευαῖς πολυτελέσι χρησαμένων,καὶ ἐς τὰ μακρότατα προθυμηθέντος ἑνὸς ἑκάστου ὅπως αὐτῷ τινὶ εὐπρεπείᾳ τε ἡ ναῦς μάλιστα προέξει καὶ τῷ ταχυναυτεῖν, τὸ δὲ πεζὸν καταλόγοις τε χρηστοῖς ἐκκριθὲν καὶ ὅπλων καὶ τῶν περὶ τὸ σῶμα σκευῶν μεγάλῃ σπουδῇ πρὸς ἀλλήλους ἁμιλληθέν.

SECTION 6.31.4
ξυνέβη δὲ πρός τε σφᾶς αὐτοὺς ἅμα ἔριν γενέσθαι, ᾧ τις ἕκαστος προσετάχθη, καὶ ἐς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἐπίδειξιν μᾶλλον εἰκασθῆναι τῆς δυνάμεως καὶ ἐξουσίας ἢ ἐπὶ πολεμίους παρασκευήν.

SECTION 6.31.5
εἰ γάρ τις ἐλογίσατο τήν τε τῆς πόλεως ἀνάλωσιν δημοσίαν καὶ τῶν στρατευομένων τὴν ἰδίαν, τῆς μὲν πόλεως ὅσα τε ἤδη προετετελέκει καὶ ἃ ἔχοντας τοὺς στρατηγοὺς ἀπέστελλε, τῶν δὲ ἰδιωτῶν ἅ τε περὶ τὸ σῶμά τις καὶ τριήραρχος ἐς τὴν ναῦν ἀνηλώκει καὶ ὅσα ἔτι ἔμελλεν ἀναλώσειν, χωρὶς δ’ ἃ εἰκὸς ἦν καὶ ἄνευ τοῦ ἐκ τοῦ δημοσίου μισθοῦ πάντα τινὰ παρασκευάσασθαι ἐφόδιον ὡς ἐπὶ χρόνιον στρατείαν, καὶ ὅσα ἐπὶ μεταβολῇ τις ἢ στρατιώτης ἢ ἔμπορος ἔχων ἔπλει, πολλὰ ἂν τάλαντα ηὑρέθη ἐκ τῆς πόλεως τὰ πάντα ἐξαγόμενα.

SECTION 6.31.6
καὶ ὁ στόλος οὐχ ἧσσον τόλμης τε θάμβει καὶ ὄψεως λαμπρότητι περιβόητος ἐγένετο ἢ στρατιᾶς πρὸς οὓς ἐπῇσαν ὑπερβολῇ, καὶ ὅτι μέγιστος ἤδη διάπλους ἀπὸ τῆς οἰκείας καὶ ἐπὶ μεγίστῃ ἐλπίδι τῶν μελλόντων πρὸς τὰ ὑπάρχοντα ἐπεχειρήθη.

CHAPTER 6.32

SECTION 6.32.1
ἐπειδὴ δὲ αἱ νῆες πλήρεις ἦσαν καὶ ἐσέκειτο πάντα ἤδη ὅσα ἔχοντες ἔμελλον ἀνάξεσθαι, τῇ μὲν σάλπιγγι σιωπὴ ὑπεσημάνθη, εὐχὰς δὲ τὰς νομιζομένας πρὸ τῆς ἀναγωγῆς οὐ κατὰ ναῦν ἑκάστην, ξύμπαντες δὲ ὑπὸ κήρυκος ἐποιοῦντο, κρατῆράς τε κεράσαντες παρ’ ἅπαν τὸ στράτευμα καὶ ἐκπώμασι χρυσοῖς τε καὶ ἀργυροῖς οἵ τε ἐπιβάται καὶ οἱ ἄρχοντες σπένδοντες.

SECTION 6.32.2
ξυνεπηύχοντο δὲ καὶ ὁ ἄλλος ὅμιλος ὁ ἐκ τῆς γῆς τῶν τε πολιτῶν καὶ εἴ τις ἄλλος εὔνους παρῆν σφίσιν. παιανίσαντες δὲ καὶ τελεώσαντες τὰς σπονδὰς ἀνήγοντο, καὶ ἐπὶ κέρως τὸ πρῶτον ἐκπλεύσαντες ἅμιλλαν ἤδη μέχρι Αἰγίνης ἐποιοῦντο. καὶ οἱ μὲν ἐς τὴν Κέρκυραν, ἔνθαπερ καὶ τὸ ἄλλο στράτευμα τῶν ξυμμάχων ξυνελέγετο, ἠπείγοντο ἀφικέσθαι.

SECTION 6.32.3
ἐς δὲ τὰς Συρακούσας ἠγγέλλετο μὲν πολλαχόθεν τὰ περὶ τοῦ ἐπίπλου, οὐ μέντοι ἐπιστεύετο ἐπὶ πολὺν χρόνον οὐδέν, ἀλλὰ καὶ γενομένης ἐκκλησίας ἐλέχθησαν τοιοίδε λόγοι ἀπό τε ἄλλων, τῶν μὲν πιστευόντων τὰ περὶ τῆς στρατείας τῆς τῶν Ἀθηναίων, τῶν δὲ τὰ ἐναντία λεγόντων, καὶ Ἑρμοκράτης ὁ Ἕρμωνος παρελθὼν αὐτοῖς, ὡς σαφῶς οἰόμενος εἰδέναι τὰ περὶ αὐτῶν, ἔλεγε καὶ παρῄνει τοιάδε.

CHAPTER 6.33

SECTION 6.33.1
‘ἄπιστα μὲν ἴσως, ὥσπερ καὶ ἄλλοι τινές, δόξω ὑμῖν περὶ τοῦ ἐπίπλου τῆς ἀληθείας λέγειν, καὶ γιγνώσκω ὅτι οἱ τὰ μὴ πιστὰ δοκοῦντα εἶναι ἢ λέγοντες ἢ ἀπαγγέλλοντες οὐ μόνον οὐ πείθουσιν, ἀλλὰ καὶ ἄφρονες δοκοῦσιν εἶναι· ὅμως δὲ οὐ καταφοβηθεὶς ἐπισχήσω κινδυνευούσης τῆς πόλεως, πείθων γε ἐμαυτὸν σαφέστερόν τι ἑτέρου εἰδὼς λέγειν.

SECTION 6.33.2
Ἀθηναῖοι γὰρ ἐφ’ ὑμᾶς, ὃ πάνυ θαυμάζετε, πολλῇ στρατιᾷ ὥρμηνται καὶ ναυτικῇ καὶ πεζῇ, πρόφασιν μὲν Ἐγεσταίων ξυμμαχίᾳ καὶ Λεοντίνων κατοικίσει, τὸ δὲ ἀληθὲς Σικελίας ἐπιθυμίᾳ, μάλιστα δὲ τῆς ἡμετέρας πόλεως, ἡγούμενοι, εἰ ταύτην σχοῖεν, ῥᾳδίως καὶ τἆλλα ἕξειν.

SECTION 6.33.3
ὡς οὖν ἐν τάχει παρεσομένων, ὁρᾶτε ἀπὸ τῶν ὑπαρχόντων ὅτῳ τρόπῳ κάλλιστα ἀμυνεῖσθε αὐτούς, καὶ μήτε καταφρονήσαντες ἄφαρκτοι ληφθήσεσθε μήτε ἀπιστήσαντες τοῦ ξύμπαντος ἀμελήσετε.

SECTION 6.33.4
εἰ δέ τῳ καὶ πιστά, τὴν τόλμαν αὐτῶν καὶ δύναμιν μὴ ἐκπλαγῇ. οὔτε γὰρ βλάπτειν ἡμᾶς πλείω οἷοί τ’ ἔσονται ἢ πάσχειν, οὔθ’ ὅτι μεγάλῳ στόλῳ ἐπέρχονται, ἀνωφελεῖς, ἀλλὰ πρός τε τοὺς ἄλλους Σικελιώτας πολὺ ἄμεινον (μᾶλλον γὰρ ἐθελήσουσιν ἐκπλαγέντες ἡμῖν ξυμμαχεῖν), καὶ ἢν ἄρα ἢ κατεργασώμεθα αὐτοὺς ἢ ἀπράκτους ὧν ἐφίενται ἀπώσωμεν (οὐ γὰρ δὴ μὴ τύχωσί γε ὧν προσδέχονται φοβοῦμαι), κάλλιστον δὴ ἔργον ἡμῖν ξυμβήσεται, καὶ οὐκ ἀνέλπιστον ἔμοιγε.

SECTION 6.33.5
ὀλίγοι γὰρ δὴ στόλοι μεγάλοι ἢ Ἑλλήνων ἢ βαρβάρων πολὺ ἀπὸ τῆς ἑαυτῶν ἀπάραντες κατώρθωσαν. οὔτε γὰρ πλείους τῶν ἐνοικούντων καὶ ἀστυγειτόνων ἔρχονται (πάντα γὰρ ὑπὸ δέους ξυνίσταται), ἤν τε δι’ ἀπορίαν τῶν ἐπιτηδείων ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ σφαλῶσι, τοῖς ἐπιβουλευθεῖσιν ὄνομα, κἂν περὶ σφίσιν αὐτοῖς τὰ πλείω πταίσωσιν, ὅμως καταλείπουσιν.

SECTION 6.33.6
ὅπερ καὶ Ἀθηναῖοι αὐτοὶ οὗτοι, τοῦ Μήδου παρὰ λόγον πολλὰ σφαλέντος, ἐπὶ τῷ ὀνόματι ὡς ἐπ’ Ἀθήνας ᾔει ηὐξήθησαν, καὶ ἡμῖν οὐκ ἀνέλπιστον τὸ τοιοῦτο ξυμβῆναι.

CHAPTER 6.34

SECTION 6.34.1
‘θαρσοῦντες οὖν τά τε αὐτοῦ παρασκευαζώμεθα καὶ ἐς τοὺς Σικελοὺς πέμποντες τοὺς μὲν μᾶλλον βεβαιωσώμεθα, τοῖς δὲ φιλίαν καὶ ξυμμαχίαν πειρώμεθα ποιεῖσθαι, ἔς τε τὴν ἄλλην Σικελίαν πέμπωμεν πρέσβεις δηλοῦντες ὡς κοινὸς ὁ κίνδυνος, καὶ ἐς τὴν Ἰταλίαν, ὅπως ἢ ξυμμαχίαν ποιώμεθα ἡμῖν ἢ μὴ δέχωνται Ἀθηναίους.

SECTION 6.34.2
δοκεῖ δέ μοι καὶ ἐς Καρχηδόνα ἄμεινον εἶναι πέμψαι· οὐ γὰρ ἀνέλπιστον αὐτοῖς, ἀλλ᾽ αἰεὶ διὰ φόβου εἰσὶ μή ποτε Ἀθηναῖοι αὐτοῖς ἐπὶ τὴν πόλιν ἔλθωσιν, ὥστε τάχ’ ἂν ἴσως νομίσαντες, εἰ τάδε προήσονται, κἂν σφεῖς ἐν πόνῳ εἶναι, ἐθελήσειαν ἡμῖν ἤτοι κρύφα γε ἢ φανερῶς ἢ ἐξ ἑνός γέ του τρόπου ἀμῦναι. δυνατοὶ δὲ εἰσὶ μάλιστα τῶν νῦν, βουληθέντες· χρυσὸν γὰρ καὶ ἄργυρον πλεῖστον κέκτηνται, ὅθεν ὅ τε πόλεμος καὶ τἆλλα εὐπορεῖ.

SECTION 6.34.3
πέμπωμεν δὲ καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα καὶ ἐς Κόρινθον δεόμενοι δεῦρο κατὰ τάχος βοηθεῖν καὶ τὸν ἐκεῖ πόλεμον κινεῖν.

SECTION 6.34.4
ὃ δὲ μάλιστα ἐγώ τε νομίζω ἐπίκαιρον ὑμεῖς τε διὰ τὸ ξύνηθες ἥσυχον ἥκιστ’ ἂν ὀξέως πείθοισθε, ὅμως εἰρήσεται. Σικελιῶται γὰρ εἰ ἐθέλοιμεν ξύμπαντες, εἰ δὲ μή, ὅτι πλεῖστοι μεθ’ ἡμῶν, καθελκύσαντες ἅπαν τὸ ὑπάρχον ναυτικὸν μετὰ δυοῖν μηνοῖν τροφῆς ἀπαντῆσαι Ἀθηναίοις ἐς Τάραντα καὶ ἄκραν Ἰαπυγίαν, καὶ δῆλον ποιῆσαι αὐτοῖς ὅτι οὐ περὶ τῆς Σικελίας πρότερον ἔσται ὁ ἀγὼν ἢ τοῦ ἐκείνους περαιωθῆναι τὸν Ἰόνιον, μάλιστ᾽ ἂν αὐτοὺς ἐκπλήξαιμεν καὶ ἐς λογισμὸν καταστήσαιμεν ὅτι ὁρμώμεθα μὲν ἐκ φιλίας χώρας φύλακες (ὑποδέχεται γὰρ ἡμᾶς Τάρας), τὸ δὲ πέλαγος αὐτοῖς πολὺ περαιοῦσθαι μετὰ πάσης τῆς παρασκευῆς, χαλεπὸν δὲ διὰ πλοῦ μῆκος ἐν τάξει μεῖναι, καὶ ἡμῖν ἂν εὐεπίθετος εἴη, βραδεῖά τε καὶ κατ’ ὀλίγον προσπίπτουσα.

SECTION 6.34.5
εἰ δ’ αὖ τῷ ταχυναυτοῦντι ἁθροωτέρῳ κουφίσαντες προσβάλοιεν, εἰ μὲν κώπαις χρήσαιντο, ἐπιθοίμεθ’ ἂν κεκμηκόσιν, εἰ δὲ μὴ δοκοίη, ἔστι καὶ ὑποχωρῆσαι ἡμῖν ἐς Τάραντα· οἱ δὲ μετ’ ὀλίγων ἐφοδίων ὡς ἐπὶ ναυμαχίᾳ περαιωθέντες ἀποροῖεν ἂν κατὰ χωρία ἐρῆμα, καὶ ἢ μένοντες πολιορκοῖντο ἂν ἢ πειρώμενοι παραπλεῖν τήν τε ἄλλην παρασκευὴν ἀπολείποιεν ἂν καὶ τὰ τῶν πόλεων οὐκ ἂν βέβαια ἔχοντες, εἰ ὑποδέξοιντο, ἀθυμοῖεν.

SECTION 6.34.6
ὥστ’ ἔγωγε τούτῳ τῷ λογισμῷ ἡγοῦμαι ἀποκλῃομένους αὐτοὺς οὐδ’ ἂν ἀπᾶραι ἀπὸ Κερκύρας, ἀλλ’ ἢ διαβουλευσαμένους καὶ κατασκοπαῖς χρωμένους, ὁπόσοι τ’ ἐσμὲν καὶ ἐν ᾧ χωρίῳ, ἐξωσθῆναι ἂν τῇ ὥρᾳ ἐς χειμῶνα, ἢ καταπλαγέντας τῷ ἀδοκήτῳ καταλῦσαι ἂν τὸν πλοῦν, ἄλλως τε καὶ τοῦ ἐμπειροτάτου τῶν στρατηγῶν, ὡς ἐγὼ ἀκούω, ἄκοντος ἡγουμένου καὶ ἀσμένου ἂν πρόφασιν λαβόντος, εἴ τι ἀξιόχρεων ἀφ’ ἡμῶν ὀφθείη.

SECTION 6.34.7
ἀγγελλοίμεθα δ’ ἂν εὖ οἶδ’ ὅτι ἐπὶ τὸ πλέον· τῶν δ’ ἀνθρώπων πρὸς τὰ λεγόμενα καὶ αἱ γνῶμαι ἵστανται, καὶ τοὺς προεπιχειροῦντας ἢ τοῖς γε ἐπιχειροῦσι προδηλοῦντας ὅτι ἀμυνοῦνται μᾶλλον πεφόβηνται, ἰσοκινδύνους ἡγούμενοι.

SECTION 6.34.8
ὅπερ ἂν νῦν Ἀθηναῖοι πάθοιεν. ἐπέρχονται γὰρ ἡμῖν ὡς οὐκ ἀμυνουμένοις, δικαίως κατεγνωκότες ὅτι αὐτοὺς οὐ μετὰ Λακεδαιμονίων ἐφθείρομεν· εἰ δ’ ἴδοιεν παρὰ γνώμην τολμήσαντας, τῷ ἀδοκήτῳ μᾶλλον ἂν καταπλαγεῖεν ἢ τῇ ἀπὸ τοῦ ἀληθοῦς δυνάμει.

SECTION 6.34.9
‘πείθεσθε οὖν μάλιστα μὲν ταῦτα τολμήσαντες, εἰ δὲ μή, ὅτι τάχιστα τἆλλα ἐς τὸν πόλεμον ἑτοιμάζειν, καὶ παραστῆναι παντὶ τὸ μὲν καταφρονεῖν τοὺς ἐπιόντας ἐν τῶν ἔργων τῇ ἀλκῇ δείκνυσθαι, τὸ δ’ ἤδη τὰς μετὰ φόβου παρασκευὰς ἀσφαλεστάτας νομίσαντας ὡς ἐπὶ κινδύνου πράσσειν χρησιμώτατον ἂν ξυμβῆναι. οἱ δὲ ἄνδρες καὶ ἐπέρχονται καὶ ἐν πλῷ εὖ οἶδ’ ὅτι ἤδη εἰσὶ καὶ ὅσον οὔπω πάρεισιν.’

CHAPTER 6.35

SECTION 6.35.1
καὶ ὁ μὲν Ἑρμοκράτης τοσαῦτα εἶπεν· τῶν δὲ Συρακοσίων ὁ δῆμος ἐν πολλῇ πρὸς ἀλλήλους ἔριδι ἦσαν, οἱ μὲν ὡς οὐδενὶ ἂν τρόπῳ ἔλθοιεν οἱ Ἀθηναῖοι οὐδ’ ἀληθῆ ἐστὶν ἃ λέγει, τοῖς δέ, εἰ καὶ ἔλθοιεν, τί ἂν δράσειαν αὐτοὺς ὅτι οὐκ ἂν μεῖζον ἀντιπάθοιεν. ἄλλοι δὲ καὶ πάνυ καταφρονοῦντες ἐς γέλωτα ἔτρεπον τὸ πρᾶγμα. ὀλίγον δ’ ἦν τὸ πιστεῦον τῷ Ἑρμοκράτει καὶ φοβούμενον τὸ μέλλον.

SECTION 6.35.2
παρελθὼν δ’ αὐτοῖς Ἀθηναγόρας, ὃς δήμου τε προστάτης ἦν καὶ ἐν τῷ παρόντι πιθανώτατος τοῖς πολλοῖς, ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 6.36

SECTION 6.36.1
‘τοὺς μὲν Ἀθηναίους ὅστις μὴ βούλεται οὕτω κακῶς φρονῆσαι καὶ ὑποχειρίους ἡμῖν γενέσθαι ἐνθάδε ἐλθόντας, ἢ δειλός ἐστιν ἢ τῇ πόλει οὐκ εὔνους· τοὺς δὲ ἀγγέλλοντας τὰ τοιαῦτα καὶ περιφόβους ὑμᾶς ποιοῦντας τῆς μὲν τόλμης οὐ θαυμάζω, τῆς δὲ ἀξυνεσίας, εἰ μὴ οἴονται ἔνδηλοι εἶναι.

SECTION 6.36.2
οἱ γὰρ δεδιότες ἰδίᾳ τι βούλονται τὴν πόλιν ἐς ἔκπληξιν καθιστάναι, ὅπως τῷ κοινῷ φόβῳ τὸν σφέτερον ἐπηλυγάζωνται. καὶ νῦν αὗται αἱ ἀγγελίαι τοῦτο δύνανται· οὐκ ἀπὸ ταὐτομάτου, ἐκ δὲ ἀνδρῶν οἵπερ αἰεὶ τάδε κινοῦσι ξύγκεινται.

SECTION 6.36.3
ὑμεῖς δὲ ἢν εὖ βουλεύησθε, οὐκ ἐξ ὧν οὗτοι ἀγγέλλουσι σκοποῦντες λογιεῖσθε τὰ εἰκότα, ἀλλ’ ἐξ ὧν ἂν ἄνθρωποι δεινοὶ καὶ πολλῶν ἔμπειροι, ὥσπερ ἐγὼ Ἀθηναίους ἀξιῶ, δράσειαν.

SECTION 6.36.4
οὐ γὰρ αὐτοὺς εἰκὸς Πελοποννησίους τε ὑπολιπόντας καὶ τὸν ἐκεῖ πόλεμον μήπω βεβαίως καταλελυμένους ἐπ’ ἄλλον πόλεμον οὐκ ἐλάσσω ἑκόντας ἐλθεῖν, ἐπεὶ ἔγωγε ἀγαπᾶν οἴομαι αὐτοὺς ὅτι οὐχ ἡμεῖς ἐπ’ ἐκείνους ἐρχόμεθα, πόλεις τοσαῦται καὶ οὕτω μεγάλαι.

CHAPTER 6.37

SECTION 6.37.1
εἰ δὲ δή, ὥσπερ λέγονται, ἔλθοιεν, ἱκανωτέραν ἡγοῦμαι Σικελίαν Πελοποννήσου διαπολεμῆσαι ὅσῳ κατὰ πάντα ἄμεινον ἐξήρτυται, τὴν δὲ ἡμετέραν πόλιν αὐτὴν τῆς νῦν στρατιᾶς, ὥς φασιν, ἐπιούσης, καὶ εἰ δὶς τοσαύτη ἔλθοι, πολὺ κρείσσω εἶναι, οἷς γ᾽ ἐπίσταμαι οὔθ’ ἵππους ἀκολουθήσοντας, οὐδ’ αὐτόθεν πορισθησομένους εἰ μὴ ὀλίγους τινὰς παρ’ Ἐγεσταίων, οὔθ’ ὁπλίτας ἰσοπληθεῖς τοῖς ἡμετέροις ἐπὶ νεῶν γε ἐλθόντας (μέγα γὰρ τὸ καὶ αὐταῖς ταῖς ναυσὶ κούφαις τοσοῦτον πλοῦν δεῦρο κομισθῆναι), τήν τε ἄλλην παρασκευὴν ὅσην δεῖ ἐπὶ πόλιν τοσήνδε πορισθῆναι, οὐκ ὀλίγην οὖσαν.

SECTION 6.37.2
ὥστε, παρὰ τοσοῦτον γιγνώσκω, μόλις ἄν μοι δοκοῦσιν, εἰ πόλιν ἑτέραν τοσαύτην ὅσαι Συράκουσαί εἰσιν ἔλθοιεν ἔχοντες καὶ ὅμορον οἰκίσαντες τὸν πόλεμον ποιοῖντο, οὐκ ἂν παντάπασι διαφθαρῆναι, ἦ πού γε δὴ ἐν πάσῃ πολεμίᾳ Σικελίᾳ (ξυστήσεται γάρ) στρατοπέδῳ τε ἐκ νεῶν ἱδρυθέντι καὶ ἐκ σκηνιδίων καὶ ἀναγκαίας παρασκευῆς οὐκ ἐπὶ πολὺ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων ἱππέων ἐξιόντες. τό τε ξύμπαν οὐδ’ ἂν κρατῆσαι αὐτοὺς τῆς γῆς ἡγοῦμαι· τοσούτῳ τὴν ἡμετέραν παρασκευὴν κρείσσω νομίζω.

CHAPTER 6.38

SECTION 6.38.1
‘ἀλλὰ ταῦτα, ὥσπερ ἐγὼ λέγω, οἵ τε Ἀθηναῖοι γιγνώσκοντες τὰ σφέτερα αὐτῶν εὖ οἶδ’ ὅτι σῴζουσι, καὶ ἐνθένδε ἄνδρες οὔτε ὄντα οὔτε ἂν γενόμενα λογοποιοῦσιν,

SECTION 6.38.2
οὓς ἐγὼ οὐ νῦν πρῶτον, ἀλλ’ αἰεὶ ἐπίσταμαι ἤτοι λόγοις γε τοιοῖσδε καὶ ἔτι τούτων κακουργοτέροις ἢ ἔργοις βουλομένους καταπλήξαντας τὸ ὑμέτερον πλῆθος αὐτοὺς τῆς πόλεως ἄρχειν. καὶ δέδοικα μέντοι μήποτε πολλὰ πειρῶντες καὶ κατορθώσωσιν· ἡμεῖς δὲ κακοί, πρὶν ἐν τῷ παθεῖν ὦμεν, προφυλάξασθαί τε καὶ αἰσθόμενοι ἐπεξελθεῖν.

SECTION 6.38.3
τοιγάρτοι δι’ αὐτὰ ἡ πόλις ἡμῶν ὀλιγάκις μὲν ἡσυχάζει, στάσεις δὲ πολλὰς καὶ ἀγῶνας οὐ πρὸς τοὺς πολεμίους πλέονας ἢ πρὸς αὑτὴν ἀναιρεῖται, τυραννίδας δὲ ἔστιν ὅτε καὶ δυναστείας ἀδίκους.

SECTION 6.38.4
ὧν ἐγὼ πειράσομαι, ἤν γε ὑμεῖς ἐθέλητε ἕπεσθαι, μήποτε ἐφ’ ἡμῶν τι περιιδεῖν γενέσθαι, ὑμᾶς μὲν τοὺς πολλοὺς πείθων, τοὺς δὲ τὰ τοιαῦτα μηχανωμένους κολάζων, μὴ μόνον αὐτοφώρους (χαλεπὸν γὰρ ἐπιτυγχάνειν), ἀλλὰ καὶ ὧν βούλονται μέν, δύνανται δ’ οὔ (τὸν γὰρ ἐχθρὸν οὐχ ὧν δρᾷ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῆς διανοίας προαμύνεσθαι χρή, εἴπερ καὶ μὴ προφυλαξάμενός τις προπείσεται), τοὺς δ’ αὖ ὀλίγους τὰ μὲν ἐλέγχων, τὰ δὲ φυλάσσων, τὰ δὲ καὶ διδάσκων· μάλιστα γὰρ δοκῶ ἄν μοι οὕτως ἀποτρέπειν τῆς κακουργίας.

SECTION 6.38.5
καὶ δῆτα, ὃ πολλάκις ἐσκεψάμην, τί καὶ βούλεσθε, ὦ νεώτεροι; πότερον ἄρχειν ἤδη; ἀλλ᾽ οὐκ ἔννομον· ὁ δὲ νόμος ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι ὑμᾶς μᾶλλον ἢ δυναμένους ἐτέθη ἀτιμάζειν. ἀλλὰ δὴ μὴ μετὰ πολλῶν ἰσονομεῖσθαι; καὶ πῶς δίκαιον τοὺς αὐτοὺς μὴ τῶν αὐτῶν ἀξιοῦσθαι;

CHAPTER 6.39

SECTION 6.39.1
φήσει τις δημοκρατίαν οὔτε ξυνετὸν οὔτ’ ἴσον εἶναι, τοὺς δ’ ἔχοντας τὰ χρήματα καὶ ἄρχειν ἄριστα βελτίστους. ἐγὼ δέ φημι πρῶτα μὲν δῆμον ξύμπαν ὠνομάσθαι, ὀλιγαρχίαν δὲ μέρος, ἔπειτα φύλακας μὲν ἀρίστους εἶναι χρημάτων τοὺς πλουσίους, βουλεῦσαι δ’ ἂν βέλτιστα τοὺς ξυνετούς, κρῖναι δ’ ἂν ἀκούσαντας ἄριστα τοὺς πολλούς, καὶ ταῦτα ὁμοίως καὶ κατὰ μέρη καὶ ξύμπαντα ἐν δημοκρατίᾳ ἰσομοιρεῖν.

SECTION 6.39.2
ὀλιγαρχία δὲ τῶν μὲν κινδύνων τοῖς πολλοῖς μεταδίδωσι, τῶν δ’ ὠφελίμων οὐ πλεονεκτεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ ξύμπαντ’ ἀφελομένη ἔχει· ἃ ὑμῶν οἵ τε δυνάμενοι καὶ οἱ νέοι προθυμοῦνται, ἀδύνατα ἐν μεγάλῃ πόλει κατασχεῖν. ‘ἀλλ’ ἔτι καὶ νῦν, ὦ πάντων ἀξυνετώτατοι, εἰ μὴ μανθάνετε κακὰ σπεύδοντες, ἢ ἀμαθέστατοί ἐστε ὧν ἐγὼ οἶδα Ἑλλήνων, ἢ ἀδικώτατοι, εἰ εἰδότες τολμᾶτε.

CHAPTER 6.40

SECTION 6.40.1
ἀλλ’ ἤτοι μαθόντες γε ἢ μεταγνόντες τὸ τῆς πόλεως ξύμπασι κοινὸν αὔξετε, ἡγησάμενοι τοῦτο μὲν ἂν καὶ ἴσον καὶ πλέον οἱ ἀγαθοὶ ὑμῶν [ἤπερ τὸ τῆς πόλεως πλῆθος] μετασχεῖν, εἰ δ’ ἄλλα βουλήσεσθε, καὶ τοῦ παντὸς κινδυνεῦσαι στερηθῆναι· καὶ τῶν τοιῶνδε ἀγγελιῶν ὡς πρὸς αἰσθανομένους καὶ μὴ ἐπιτρέψοντας ἀπαλλάγητε.

SECTION 6.40.2
ἡ γὰρ πόλις ἥδε, καὶ εἰ ἔρχονται Ἀθηναῖοι, ἀμυνεῖται αὐτοὺς ἀξίως αὑτῆς, καὶ στρατηγοί εἰσιν ἡμῖν οἳ σκέψονται αὐτά· καὶ εἰ μή τι αὐτῶν ἀληθές ἐστιν, ὥσπερ οὐκ οἴομαι, οὐ πρὸς τὰς ὑμετέρας ἀγγελίας καταπλαγεῖσα καὶ ἑλομένη ὑμᾶς ἄρχοντας αὐθαίρετον δουλείαν ἐπιβαλεῖται, αὐτὴ δ’ ἐφ’ αὑτῆς σκοποῦσα τούς τε λόγους ἀφ’ ὑμῶν ὡς ἔργα δυναμένους κρινεῖ καὶ τὴν ὑπάρχουσαν ἐλευθερίαν οὐχὶ ἐκ τοῦ ἀκούειν ἀφαιρεθήσεται, ἐκ δὲ τοῦ ἔργῳ φυλασσομένη μὴ ἐπιτρέπειν πειράσεται σῴζειν.’

CHAPTER 6.41

SECTION 6.41.1
τοιαῦτα δὲ Ἀθηναγόρας εἶπεν. τῶν δὲ στρατηγῶν εἷς ἀναστὰς ἄλλον μὲν οὐδένα ἔτι εἴασε παρελθεῖν, αὐτὸς δὲ πρὸς τὰ παρόντα ἔλεξε τοιάδε.

SECTION 6.41.2
‘διαβολὰς μὲν οὐ σῶφρον οὔτε λέγειν τινὰς ἐς ἀλλήλους οὔτε τοὺς ἀκούοντας ἀποδέχεσθαι, πρὸς δὲ τὰ ἐσαγγελλόμενα μᾶλλον ὁρᾶν, ὅπως εἷς τε ἕκαστος καὶ ἡ ξύμπασα πόλις καλῶς τοὺς ἐπιόντας παρασκευασόμεθα ἀμύνεσθαι.

SECTION 6.41.3
καὶ ἢν ἄρα μηδὲν δεήσῃ, οὐδεμία βλάβη τοῦ τε τὸ κοινὸν κοσμηθῆναι καὶ ἵπποις καὶ ὅπλοις

SECTION 6.41.4
καὶ τοῖς ἄλλοις οἷς ὁ πόλεμος ἀγάλλεται (τὴν δ’ ἐπιμέλειαν καὶ ἐξέτασιν αὐτῶν ἡμεῖς ἕξομεν), καὶ τῶν πρὸς τὰς πόλεις διαπομπῶν ἅμα ἔς τε κατασκοπὴν καὶ ἤν τι ἄλλο φαίνηται ἐπιτήδειον. τὰ δὲ καὶ ἐπιμεμελήμεθα ἤδη, καὶ ὅτι ἂν αἰσθώμεθα ἐς ὑμᾶς οἴσομεν.’ καὶ οἱ μὲν Συρακόσιοι τοσαῦτα εἰπόντος τοῦ στρατηγοῦ διελύθησαν ἐκ τοῦ ξυλλόγου.

CHAPTER 6.42

SECTION 6.42.1
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἤδη ἐν τῇ Κερκύρᾳ αὐτοί τε καὶ οἱ ξύμμαχοι ἅπαντες ἦσαν. καὶ πρῶτον μὲν ἐπεξέτασιν τοῦ στρατεύματος καὶ ξύνταξιν, ὥσπερ ἔμελλον ὁρμιεῖσθαί τε καὶ στρατοπεδεύεσθαι, οἱ στρατηγοὶ ἐποιήσαντο, καὶ τρία μέρη νείμαντες ἓν ἑκάστῳ ἐκλήρωσαν, ἵνα μήτε ἅμα πλέοντες ἀπορῶσιν ὕδατος καὶ λιμένων καὶ τῶν ἐπιτηδείων ἐν ταῖς καταγωγαῖς, πρός τε τἆλλα εὐκοσμότεροι καὶ ῥᾴους ἄρχειν ὦσι, κατὰ τέλη στρατηγῷ προστεταγμένοι·

SECTION 6.42.2
ἔπειτα δὲ προύπεμψαν καὶ ἐς τὴν Ἰταλίαν καὶ Σικελίαν τρεῖς ναῦς εἰσομένας αἵτινες σφᾶς τῶν πόλεων δέξονται. καὶ εἴρητο αὐταῖς προαπαντᾶν, ὅπως ἐπιστάμενοι καταπλέωσιν.

CHAPTER 6.43

SECTION 6.43.1
μετὰ δὲ ταῦτα τοσῇδε ἤδη τῇ παρασκευῇ Ἀθηναῖοι ἄραντες ἐκ τῆς Κερκύρας ἐς τὴν Σικελίαν ἐπεραιοῦντο, τριήρεσι μὲν ταῖς πάσαις τέσσαρσι καὶ τριάκοντα καὶ ἑκατόν, καὶ δυοῖν Ῥοδίοιν πεντηκοντόροιν (τούτων Ἀττικαὶ μὲν ἦσαν ἑκατόν, ὧν αἱ μὲν ἑξήκοντα ταχεῖαι, αἱ δ’ ἄλλαι στρατιώτιδες, τὸ δὲ ἄλλο ναυτικὸν Χίων καὶ τῶν ἄλλων ξυμμάχων), ὁπλίταις δὲ τοῖς ξύμπασιν ἑκατὸν καὶ πεντακισχιλίοις (καὶ τούτων Ἀθηναίων μὲν αὐτῶν ἦσαν πεντακόσιοι μὲν καὶ χίλιοι ἐκ καταλόγου, ἑπτακόσιοι δὲ θῆτες ἐπιβάται τῶν νεῶν, ξύμμαχοι δὲ οἱ ἄλλοι ξυνεστράτευον, οἱ μὲν τῶν ὑπηκόων, οἱ δ’ Ἀργείων πεντακόσιοι καὶ Μαντινέων καὶ μισθοφόρων πεντήκοντα καὶ διακόσιοι), τοξόταις δὲ τοῖς πᾶσιν ὀγδοήκοντα καὶ τετρακοσίοις (καὶ τούτων Κρῆτες οἱ ὀγδοήκοντα ἦσαν) καὶ σφενδονήταις Ῥοδίων ἑπτακοσίοις, καὶ Μεγαρεῦσι ψιλοῖς φυγάσιν εἴκοσι καὶ ἑκατόν, καὶ ἱππαγωγῷ μιᾷ τριάκοντα ἀγούσῃ ἱππέας.

CHAPTER 6.44

SECTION 6.44.1
τοσαύτη ἡ πρώτη παρασκευὴ πρὸς τὸν πόλεμον διέπλει. τούτοις δὲ τὰ ἐπιτήδεια ἄγουσαι ὁλκάδες μὲν τριάκοντα σιταγωγοί, καὶ τοὺς σιτοποιοὺς ἔχουσαι καὶ λιθολόγους καὶ τέκτονας καὶ ὅσα ἐς τειχισμὸν ἐργαλεῖα, πλοῖα δὲ ἑκατόν, ἃ ἐξ ἀνάγκης μετὰ τῶν ὁλκάδων ξυνέπλει· πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα πλοῖα καὶ ὁλκάδες ἑκούσιοι ξυνηκολούθουν τῇ στρατιᾷ ἐμπορίας ἕνεκα· ἃ τότε πάντα ἐκ τῆς Κερκύρας ξυνδιέβαλλε τὸν Ἰόνιον κόλπον.

SECTION 6.44.2
καὶ προσβαλοῦσα ἡ πᾶσα παρασκευὴ πρός τε ἄκραν Ἰαπυγίαν καὶ πρὸς Τάραντα καὶ ὡς ἕκαστοι ηὐπόρησαν, παρεκομίζοντο τὴν Ἰταλίαν, τῶν μὲν πόλεων οὐ δεχομένων αὐτοὺς ἀγορᾷ οὐδὲ ἄστει, ὕδατι δὲ καὶ ὅρμῳ, Τάραντος δὲ καὶ Λοκρῶν οὐδὲ τούτοις, ἕως ἀφίκοντο ἐς Ῥήγιον τῆς Ἰταλίας ἀκρωτήριον.

SECTION 6.44.3
καὶ ἐνταῦθα ἤδη ἡθροίζοντο, καὶ ἔξω τῆς πόλεως, ὡς αὐτοὺς ἔσω οὐκ ἐδέχοντο, στρατόπεδόν τε κατεσκευάσαντο ἐν τῷ τῆς Ἀρτέμιδος ἱερῷ, οὗ αὐτοῖς καὶ ἀγορὰν παρεῖχον, καὶ τὰς ναῦς ἀνελκύσαντες ἡσύχασαν. καὶ πρός [τε] τοὺς Ῥηγίνους λόγους ἐποιήσαντο, ἀξιοῦντες Χαλκιδέας ὄντας Χαλκιδεῦσιν οὖσι Λεοντίνοις βοηθεῖν· οἱ δὲ οὐδὲ μεθ’ ἑτέρων ἔφασαν ἔσεσθαι, ἀλλ’ ὅτι ἂν καὶ τοῖς ἄλλοις Ἰταλιώταις ξυνδοκῇ, τοῦτο ποιήσειν.

SECTION 6.44.4
οἱ δὲ πρὸς τὰ ἐν τῇ Σικελίᾳ πράγματα ἐσκόπουν ὅτῳ τρόπῳ ἄριστα προσοίσονται· καὶ τὰς πρόπλους ναῦς ἐκ τῆς Ἐγέστης ἅμα προσέμενον, βουλόμενοι εἰδέναι περὶ τῶν χρημάτων εἰ ἔστιν ἃ ἔλεγον ἐν ταῖς Ἀθήναις οἱ ἄγγελοι.

CHAPTER 6.45

SECTION 6.45.1
τοῖς δὲ Συρακοσίοις ἐν τούτῳ πολλαχόθεν τε ἤδη καὶ ἀπὸ τῶν κατασκόπων σαφῆ ἠγγέλλετο ὅτι ἐν Ῥηγίῳ αἱ νῆές εἰσι, καὶ ὡς ἐπὶ τούτοις παρεσκευάζοντο πάσῃ τῇ γνώμῃ καὶ οὐκέτι ἠπίστουν. καὶ ἔς τε τοὺς Σικελοὺς περιέπεμπον, ἔνθα μὲν φύλακας, πρὸς δὲ τοὺς πρέσβεις, καὶ ἐς τὰ περιπόλια τὰ ἐν τῇ χώρᾳ φρουρὰς ἐσεκόμιζον, τά τε ἐν τῇ πόλει ὅπλων ἐξετάσει καὶ ἵππων ἐσκόπουν εἰ ἐντελῆ ἐστί, καὶ τἆλλα ὡς ἐπὶ ταχεῖ πολέμῳ καὶ ὅσον οὐ παρόντι καθίσταντο.

CHAPTER 6.46

SECTION 6.46.1
αἱ δ’ ἐκ τῆς Ἐγέστης τρεῖς νῆες αἱ πρόπλοι παραγίγνονται τοῖς Ἀθηναίοις ἐς τὸ Ῥήγιον, ἀγγέλλουσαι ὅτι τἆλλα μὲν οὐκ ἔστι χρήματα ἃ ὑπέσχοντο, τριάκοντα δὲ τάλαντα μόνα φαίνεται.

SECTION 6.46.2
καὶ οἱ στρατηγοὶ εὐθὺς ἐν ἀθυμίᾳ ἦσαν, ὅτι αὐτοῖς τοῦτό τε πρῶτον ἀντεκεκρούκει καὶ οἱ Ῥηγῖνοι οὐκ ἐθελήσαντες ξυστρατεύειν, οὓς πρῶτον ἤρξαντο πείθειν καὶ εἰκὸς ἦν μάλιστα, Λεοντίνων τε ξυγγενεῖς ὄντας καὶ σφίσιν αἰεὶ ἐπιτηδείους. καὶ τῷ μὲν Νικίᾳ προσδεχομένῳ ἦν τὰ παρὰ τῶν Ἐγεσταίων, τοῖν δὲ ἑτέροιν καὶ ἀλογώτερα.

SECTION 6.46.3
οἱ δὲ Ἐγεσταῖοι τοιόνδε τι ἐξετεχνήσαντο τότε ὅτε οἱ πρῶτοι πρέσβεις τῶν Ἀθηναίων ἦλθον αὐτοῖς ἐς τὴν κατασκοπὴν τῶν χρημάτων. ἔς τε τὸ ἐν Ἔρυκι ἱερὸν τῆς Ἀφροδίτης ἀγαγόντες αὐτοὺς ἐπέδειξαν τὰ ἀναθήματα, φιάλας τε καὶ οἰνοχόας καὶ θυμιατήρια καὶ ἄλλην κατασκευὴν οὐκ ὀλίγην, ἃ ὄντα ἀργυρᾶ πολλῷ πλείω τὴν ὄψιν ἀπ’ ὀλίγης δυνάμεως χρημάτων παρείχετο· καὶ ἰδίᾳ ξενίσεις ποιούμενοι τῶν τριηριτῶν τά τε ἐξ αὐτῆς Ἐγέστης ἐκπώματα καὶ χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ ξυλλέξαντες καὶ τὰ ἐκ τῶν ἐγγὺς πόλεων καὶ Φοινικικῶν καὶ Ἑλληνίδων αἰτησάμενοι ἐσέφερον ἐς τὰς ἑστιάσεις ὡς οἰκεῖα ἕκαστοι.

SECTION 6.46.4
καὶ πάντων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοῖς αὐτοῖς χρωμένων καὶ πανταχοῦ πολλῶν φαινομένων μεγάλην τὴν ἔκπληξιν τοῖς ἐκ τῶν τριήρων Ἀθηναίοις παρεῖχε, καὶ ἀφικόμενοι ἐς τὰς Ἀθήνας διεθρόησαν ὡς χρήματα πολλὰ ἴδοιεν.

SECTION 6.46.5
καὶ οἱ μὲν αὐτοί τε ἀπατηθέντες καὶ τοὺς ἄλλους τότε πείσαντες, ἐπειδὴ διῆλθεν ὁ λόγος ὅτι οὐκ εἴη ἐν τῇ Ἐγέστῃ τὰ χρήματα, πολλὴν τὴν αἰτίαν εἶχον ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν· οἱ δὲ στρατηγοὶ πρὸς τὰ παρόντα ἐβουλεύοντο.

CHAPTER 6.47

SECTION 6.47.1
καὶ Νικίου μὲν ἦν γνώμη πλεῖν ἐπὶ Σελινοῦντα πάσῃ τῇ στρατιᾷ, ἐφ’ ὅπερ μάλιστα ἐπέμφθησαν, καὶ ἢν μὲν παρέχωσι χρήματα παντὶ τῷ στρατεύματι Ἐγεσταῖοι, πρὸς ταῦτα βουλεύεσθαι, εἰ δὲ μή, ταῖς ἑξήκοντα ναυσίν, ὅσασπερ ᾐτήσαντο, ἀξιοῦν διδόναι αὐτοὺς τροφήν, καὶ παραμείναντας Σελινουντίους ἢ βίᾳ ἢ ξυμβάσει διαλλάξαι αὐτοῖς, καὶ οὕτω παραπλεύσαντας τὰς ἄλλας πόλεις καὶ ἐπιδείξαντας μὲν τὴν δύναμιν τῆς Ἀθηναίων πόλεως, δηλώσαντας δὲ τὴν ἐς τοὺς φίλους καὶ ξυμμάχους προθυμίαν, ἀποπλεῖν οἴκαδε, ἢν μή τι δι’ ὀλίγου καὶ ἀπὸ τοῦ ἀδοκήτου ἢ Λεοντίνους οἷοί τε ὦσιν ὠφελῆσαι ἢ τῶν ἄλλων τινὰ πόλεων προσαγαγέσθαι, καὶ τῇ πόλει δαπανῶντας τὰ οἰκεῖα μὴ κινδυνεύειν.

CHAPTER 6.48

SECTION 6.48.1
Ἀλκιβιάδης δὲ οὐκ ἔφη χρῆναι τοσαύτῃ δυνάμει ἐκπλεύσαντας αἰσχρῶς καὶ ἀπράκτους ἀπελθεῖν, ἀλλ’ ἔς τε τὰς πόλεις ἐπικηρυκεύεσθαι πλὴν Σελινοῦντος καὶ Συρακουσῶν τὰς ἄλλας, καὶ πειρᾶσθαι καὶ τοὺς Σικελοὺς τοὺς μὲν ἀφιστάναι ἀπὸ τῶν Συρακοσίων, τοὺς δὲ φίλους ποιεῖσθαι, ἵνα σῖτον καὶ στρατιὰν ἔχωσι, πρῶτον δὲ πείθειν Μεσσηνίους (ἐν πόρῳ γὰρ μάλιστα καὶ προσβολῇ εἶναι αὐτοὺς τῆς Σικελίας, καὶ λιμένα καὶ ἐφόρμησιν τῇ στρατιᾷ ἱκανωτάτην ἔσεσθαι)· προσαγαγομένους δὲ τὰς πόλεις, εἰδότας μεθ’ ὧν τις πολεμήσει, οὕτως ἤδη Συρακούσαις καὶ Σελινοῦντι ἐπιχειρεῖν, ἢν μὴ οἱ μὲν Ἐγεσταίοις ξυμβαίνωσιν, οἱ δὲ Λεοντίνους ἐῶσι κατοικίζειν.

CHAPTER 6.49

SECTION 6.49.1
Λάμαχος δὲ ἄντικρυς ἔφη χρῆναι πλεῖν ἐπὶ Συρακούσας καὶ πρὸς τῇ πόλει ὡς τάχιστα τὴν μάχην ποιεῖσθαι, ἕως ἔτι ἀπαράσκευοί τε εἰσὶ καὶ μάλιστα ἐκπεπληγμένοι.

SECTION 6.49.2
τὸ γὰρ πρῶτον πᾶν στράτευμα δεινότατον εἶναι· ἢν δὲ χρονίσῃ πρὶν ἐς ὄψιν ἐλθεῖν, τῇ γνώμῃ ἀναθαρσοῦντας ἀνθρώπους καὶ τῇ ὄψει καταφρονεῖν μᾶλλον. αἰφνίδιοι δὲ ἢν προσπέσωσιν, ἕως ἔτι περιδεεῖς προσδέχονται, μάλιστ’ ἂν σφεῖς περιγενέσθαι καὶ κατὰ πάντα ἂν αὐτοὺς ἐκφοβῆσαι, τῇ τε ὄψει (πλεῖστοι γὰρ ἂν νῦν φανῆναι) καὶ τῇ προσδοκίᾳ ὧν πείσονται, μάλιστα δ’ ἂν τῷ αὐτίκα κινδύνῳ τῆς μάχης.

SECTION 6.49.3
εἰκὸς δὲ εἶναι καὶ ἐν τοῖς ἀγροῖς πολλοὺς ἀποληφθῆναι ἔξω διὰ τὸ ἀπιστεῖν σφᾶς μὴ ἥξειν, καὶ ἐσκομιζομένων αὐτῶν τὴν στρατιὰν οὐκ ἀπορήσειν χρημάτων, ἢν πρὸς τῇ πόλει κρατοῦσα καθέζηται.

SECTION 6.49.4
τούς τε ἄλλους Σικελιώτας οὕτως ἤδη μᾶλλον καὶ ἐκείνοις οὐ ξυμμαχήσειν καὶ σφίσι προσιέναι καὶ οὐ διαμελλήσειν περισκοποῦντας ὁπότεροι κρατήσουσιν. ναύσταθμον δὲ ἐπαναχωρήσαντας καὶ ἐφορμηθέντας Μέγαρα ἔφη χρῆναι ποιεῖσθαι, ἃ ἦν ἐρῆμα, ἀπέχοντα Συρακουσῶν οὔτε πλοῦν πολὺν οὔτε ὁδόν.

CHAPTER 6.50

SECTION 6.50.1
Λάμαχος μὲν ταῦτα εἰπὼν ὅμως προσέθετο καὶ αὐτὸς τῇ Ἀλκιβιάδου γνώμῃ. μετὰ δὲ τοῦτο Ἀλκιβιάδης τῇ αὑτοῦ νηὶ διαπλεύσας ἐς Μεσσήνην καὶ λόγους ποιησάμενος περὶ ξυμμαχίας πρὸς αὐτούς, ὡς οὐκ ἔπειθεν, ἀλλ’ ἀπεκρίναντο πόλει μὲν ἂν οὐ δέξασθαι, ἀγορὰν δ’ ἔξω παρέξειν, ἀπέπλει ἐς τὸ Ῥήγιον.

SECTION 6.50.2
καὶ εὐθὺς ξυμπληρώσαντες ἑξήκοντα ναῦς ἐκ πασῶν οἱ στρατηγοὶ καὶ τὰ ἐπιτήδεια λαβόντες παρέπλεον ἐς Νάξον, τὴν ἄλλην στρατιὰν ἐν Ῥηγίῳ καταλιπόντες καὶ ἕνα σφῶν αὐτῶν.

SECTION 6.50.3
Ναξίων δὲ δεξαμένων τῇ πόλει παρέπλεον ἐς Κατάνην. καὶ ὡς αὐτοὺς οἱ Καταναῖοι οὐκ ἐδέχοντο (ἐνῆσαν γὰρ αὐτόθι ἄνδρες τὰ Συρακοσίων βουλόμενοι),

SECTION 6.50.4
ἐκομίσθησαν ἐπὶ τὸν Τηρίαν ποταμόν, καὶ αὐλισάμενοι τῇ ὑστεραίᾳ ἐπὶ Συρακούσας ἔπλεον ἐπὶ κέρως ἔχοντες τὰς ἄλλας ναῦς· δέκα δὲ τῶν νεῶν προύπεμψαν ἐς τὸν μέγαν λιμένα πλεῦσαί τε καὶ κατασκέψασθαι εἴ τι ναυτικόν ἐστι καθειλκυσμένον, καὶ κηρῦξαι ἀπὸ τῶν νεῶν προσπλεύσαντας ὅτι Ἀθηναῖοι ἥκουσι Λεοντίνους ἐς τὴν ἑαυτῶν κατοικιοῦντες κατὰ ξυμμαχίαν καὶ ξυγγένειαν· τοὺς οὖν ὄντας ἐν Συρακούσαις Λεοντίνων ὡς παρὰ φίλους καὶ εὐεργέτας Ἀθηναίους ἀδεῶς ἀπιέναι.

SECTION 6.50.5
ἐπεὶ δ’ ἐκηρύχθη καὶ κατεσκέψαντο τήν τε πόλιν καὶ τοὺς λιμένας καὶ τὰ περὶ τὴν χώραν ἐξ ἧς αὐτοῖς ὁρμωμένοις πολεμητέα ἦν, ἀπέπλευσαν πάλιν ἐς Κατάνην.

CHAPTER 6.51

SECTION 6.51.1
καὶ ἐκκλησίας γενομένης τὴν μὲν στρατιὰν οὐκ ἐδέχοντο οἱ Καταναῖοι, τοὺς δὲ στρατηγοὺς ἐσελθόντας ἐκέλευον, εἴ τι βούλονται, εἰπεῖν. καὶ λέγοντος τοῦ Ἀλκιβιάδου, καὶ τῶν ἐν τῇ πόλει πρὸς τὴν ἐκκλησίαν τετραμμένων, οἱ στρατιῶται πυλίδα τινὰ ἐνῳκοδομημένην κακῶς ἔλαθον διελόντες, καὶ ἐσελθόντες ἠγόραζον ἐς τὴν πόλιν.

SECTION 6.51.2
τῶν δὲ Καταναίων οἱ μὲν τὰ τῶν Συρακοσίων φρονοῦντες, ὡς εἶδον τὸ στράτευμα ἔνδον, εὐθὺς περιδεεῖς γενόμενοι ὑπεξῆλθον οὐ πολλοί τινες, οἱ δὲ ἄλλοι ἐψηφίσαντό τε ξυμμαχίαν τοῖς Ἀθηναίοις καὶ τὸ ἄλλο στράτευμα ἐκέλευον ἐκ Ῥηγίου κομίζειν.

SECTION 6.51.3
μετὰ δὲ τοῦτο διαπλεύσαντες οἱ Ἀθηναῖοι ἐς τὸ Ῥήγιον, πάσῃ ἤδη τῇ στρατιᾷ ἄραντες ἐς τὴν Κατάνην, ἐπειδὴ ἀφίκοντο, κατεσκευάζοντο τὸ στρατόπεδον.

CHAPTER 6.52

SECTION 6.52.1
ἐσηγγέλλετο δὲ αὐτοῖς ἔκ τε Καμαρίνης ὡς, εἰ ἔλθοιεν, προσχωροῖεν ἄν, καὶ ὅτι Συρακόσιοι πληροῦσι ναυτικόν. ἁπάσῃ οὖν τῇ στρατιᾷ παρέπλευσαν πρῶτον μὲν ἐπὶ Συρακούσας· καὶ ὡς οὐδὲν ηὗρον ναυτικὸν πληρούμενον, παρεκομίζοντο αὖθις ἐπὶ Καμαρίνης, καὶ σχόντες ἐς τὸν αἰγιαλὸν ἐπεκηρυκεύοντο. οἱ δ’ οὐκ ἐδέχοντο, λέγοντες σφίσι τὰ ὅρκια εἶναι μιᾷ νηὶ καταπλεόντων Ἀθηναίων δέχεσθαι, ἢν μὴ αὐτοὶ πλείους μεταπέμπωσιν.

SECTION 6.52.2
ἄπρακτοι δὲ γενόμενοι ἀπέπλεον· καὶ ἀποβάντες κατά τι τῆς Συρακοσίας καὶ ἁρπαγὴν ποιησάμενοι, καὶ τῶν Συρακοσίων ἱππέων βοηθησάντων καὶ τῶν ψιλῶν τινὰς ἐσκεδασμένους διαφθειράντων, ἀπεκομίσθησαν ἐς Κατάνην.

CHAPTER 6.53

SECTION 6.53.1
καὶ καταλαμβάνουσι τὴν Σαλαμινίαν ναῦν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἥκουσαν ἐπί τε Ἀλκιβιάδην ὡς κελεύσοντας ἀποπλεῖν ἐς ἀπολογίαν ὧν ἡ πόλις ἐνεκάλει, καὶ ἐπ’ ἄλλους τινὰς τῶν στρατιωτῶν τῶν μετ’ αὐτοῦ μεμηνυμένων περὶ τῶν μυστηρίων ὡς ἀσεβούντων, τῶν δὲ καὶ περὶ τῶν Ἑρμῶν.

SECTION 6.53.2
οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι, ἐπειδὴ ἡ στρατιὰ ἀπέπλευσεν, οὐδὲν ἧσσον ζήτησιν ἐποιοῦντο τῶν περὶ τὰ μυστήρια καὶ τῶν περὶ τοὺς Ἑρμᾶς δρασθέντων, καὶ οὐ δοκιμάζοντες τοὺς μηνυτάς, ἀλλὰ πάντα ὑπόπτως ἀποδεχόμενοι, διὰ πονηρῶν ἀνθρώπων πίστιν πάνυ χρηστοὺς τῶν πολιτῶν ξυλλαμβάνοντες κατέδουν, χρησιμώτερον ἡγούμενοι εἶναι βασανίσαι τὸ πρᾶγμα καὶ εὑρεῖν ἢ διὰ μηνυτοῦ πονηρίαν τινὰ καὶ χρηστὸν δοκοῦντα εἶναι αἰτιαθέντα ἀνέλεγκτον διαφυγεῖν.

SECTION 6.53.3
ἐπιστάμενος γὰρ ὁ δῆμος ἀκοῇ τὴν Πεισιστράτου καὶ τῶν παίδων τυραννίδα χαλεπὴν τελευτῶσαν γενομένην καὶ προσέτι οὐδ’ ὑφ’ ἑαυτῶν καὶ Ἁρμοδίου καταλυθεῖσαν, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν Λακεδαιμονίων, ἐφοβεῖτο αἰεὶ καὶ πάντα ὑπόπτως ἐλάμβανεν.

CHAPTER 6.54

SECTION 6.54.1
τὸ γὰρ Ἀριστογείτονος καὶ Ἁρμοδίου τόλμημα δι’ ἐρωτικὴν ξυντυχίαν ἐπεχειρήθη, ἣν ἐγὼ ἐπὶ πλέον διηγησάμενος ἀποφανῶ οὔτε τοὺς ἄλλους οὔτε αὐτοὺς Ἀθηναίους περὶ τῶν σφετέρων τυράννων οὐδὲ περὶ τοῦ γενομένου ἀκριβὲς οὐδὲν λέγοντας.

SECTION 6.54.2
Πεισιστράτου γὰρ γηραιοῦ τελευτήσαντος ἐν τῇ τυραννίδι οὐχ Ἵππαρχος, ὥσπερ οἱ πολλοὶ οἴονται, ἀλλ’ Ἱππίας πρεσβύτατος ὢν ἔσχε τὴν ἀρχήν. γενομένου δὲ Ἁρμοδίου ὥρᾳ ἡλικίας λαμπροῦ Ἀριστογείτων ἀνὴρ τῶν ἀστῶν, μέσος πολίτης, ἐραστὴς ὢν εἶχεν αὐτόν.

SECTION 6.54.3
πειραθεὶς δὲ ὁ Ἁρμόδιος ὑπὸ Ἱππάρχου τοῦ Πεισιστράτου καὶ οὐ πεισθεὶς καταγορεύει τῷ Ἀριστογείτονι. ὁ δὲ ἐρωτικῶς περιαλγήσας καὶ φοβηθεὶς τὴν Ἱππάρχου δύναμιν μὴ βίᾳ προσαγάγηται αὐτόν, ἐπιβουλεύει εὐθὺς ὡς ἀπὸ τῆς ὑπαρχούσης ἀξιώσεως κατάλυσιν τῇ τυραννίδι.

SECTION 6.54.4
καὶ ἐν τούτῳ ὁ Ἵππαρχος ὡς αὖθις πειράσας οὐδὲν μᾶλλον ἔπειθε τὸν Ἁρμόδιον, βίαιον μὲν οὐδὲν ἐβούλετο δρᾶν, ἐν τρόπῳ δέ τινι ἀφανεῖ ὡς οὐ διὰ τοῦτο δὴ παρεσκευάζετο προπηλακιῶν αὐτόν.

SECTION 6.54.5
οὐδὲ γὰρ τὴν ἄλλην ἀρχὴν ἐπαχθὴς ἦν ἐς τοὺς πολλούς, ἀλλ’ ἀνεπιφθόνως κατεστήσατο· καὶ ἐπετήδευσαν ἐπὶ πλεῖστον δὴ τύραννοι οὗτοι ἀρετὴν καὶ ξύνεσιν, καὶ Ἀθηναίους εἰκοστὴν μόνον πρασσόμενοι τῶν γιγνομένων τήν τε πόλιν αὐτῶν καλῶς διεκόσμησαν καὶ τοὺς πολέμους διέφερον καὶ ἐς τὰ ἱερὰ ἔθυον.

SECTION 6.54.6
τὰ δὲ ἄλλα αὐτὴ ἡ πόλις τοῖς πρὶν κειμένοις νόμοις ἐχρῆτο, πλὴν καθ’ ὅσον αἰεί τινα ἐπεμέλοντο σφῶν αὐτῶν ἐν ταῖς ἀρχαῖς εἶναι. καὶ ἄλλοι τε αὐτῶν ἦρξαν τὴν ἐνιαύσιον Ἀθηναίοις ἀρχὴν καὶ Πεισίστρατος ὁ Ἱππίου τοῦ τυραννεύσαντος υἱός, τοῦ πάππου ἔχων τοὔνομα, ὃς τῶν δώδεκα θεῶν βωμὸν τὸν ἐν τῇ ἀγορᾷ ἄρχων ἀνέθηκε καὶ τὸν τοῦ Ἀπόλλωνος ἐν Πυθίου.

SECTION 6.54.7
καὶ τῷ μὲν ἐν τῇ ἀγορᾷ προσοικοδομήσας ὕστερον ὁ δῆμος Ἀθηναίων μεῖζον μῆκος τοῦ βωμοῦ ἠφάνισε τοὐπίγραμμα· τοῦ δ’ ἐν Πυθίου ἔτι καὶ νῦν δῆλόν ἐστιν ἀμυδροῖς γράμμασι λέγον τάδε· / μνῆμα τόδ’ ἧς ἀρχῆς Πεισίστρατος Ἱππίου υἱός / θῆκεν Ἀπόλλωνος Πυθίου ἐν τεμένει.

CHAPTER 6.55

SECTION 6.55.1
ὅτι δὲ πρεσβύτατος ὢν Ἱππίας ἦρξεν, εἰδὼς μὲν καὶ ἀκοῇ ἀκριβέστερον ἄλλων ἰσχυρίζομαι, γνοίη δ’ ἄν τις καὶ αὐτῷ τούτῳ· παῖδες γὰρ αὐτῷ μόνῳ φαίνονται τῶν γνησίων ἀδελφῶν γενόμενοι, ὡς ὅ τε βωμὸς σημαίνει καὶ ἡ στήλη περὶ τῆς τῶν τυράννων ἀδικίας ἡ ἐν τῇ Ἀθηναίων ἀκροπόλει σταθεῖσα, ἐν ᾗ Θεσσαλοῦ μὲν οὐδ’ Ἱππάρχου οὐδεὶς παῖς γέγραπται, Ἱππίου δὲ πέντε, οἳ αὐτῷ ἐκ Μυρρίνης τῆς Καλλίου τοῦ Ὑπεροχίδου θυγατρὸς ἐγένοντο· εἰκὸς γὰρ ἦν τὸν πρεσβύτατον πρῶτον γῆμαι.

SECTION 6.55.2
καὶ ἐν τῇ αὐτῇ στήλῃ πρῶτος γέγραπται μετὰ τὸν πατέρα, οὐδὲ τοῦτο ἀπεοικότως διὰ τὸ πρεσβεύειν τε ἀπ’ αὐτοῦ καὶ τυραννεῦσαι.

SECTION 6.55.3
οὐ μὴν οὐδ’ ἂν κατασχεῖν μοι δοκεῖ ποτὲ Ἱππίας τὸ παραχρῆμα ῥᾳδίως τὴν τυραννίδα, εἰ Ἵππαρχος μὲν ἐν τῇ ἀρχῇ ὢν ἀπέθανεν, αὐτὸς δὲ αὐθημερὸν καθίστατο· ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ πρότερον ξύνηθες τοῖς μὲν πολίταις φοβερόν, ἐς δὲ τοὺς ἐπικούρους ἀκριβές, πολλῷ τῷ περιόντι τοῦ ἀσφαλοῦς κατεκράτησε, καὶ οὐχ ὡς ἀδελφὸς νεώτερος ὢν ἠπόρησεν, ἐν ᾧ οὐ πρότερον ξυνεχῶς ὡμιλήκει τῇ ἀρχῇ.

SECTION 6.55.4
Ἱππάρχῳ δὲ ξυνέβη τοῦ πάθους τῇ δυστυχίᾳ ὀνομασθέντα καὶ τὴν δόξαν τῆς τυραννίδος ἐς τὰ ἔπειτα προσλαβεῖν.

CHAPTER 6.56

SECTION 6.56.1
τὸν δ’ οὖν Ἁρμόδιον ἀπαρνηθέντα τὴν πείρασιν, ὥσπερ διενοεῖτο, προυπηλάκισεν· ἀδελφὴν γὰρ αὐτοῦ κόρην ἐπαγγείλαντες ἥκειν κανοῦν οἴσουσαν ἐν πομπῇ τινί, ἀπήλασαν λέγοντες οὐδὲ ἐπαγγεῖλαι τὴν ἀρχὴν διὰ τὸ μὴ ἀξίαν εἶναι.

SECTION 6.56.2
χαλεπῶς δὲ ἐνεγκόντος τοῦ Ἁρμοδίου πολλῷ δὴ μᾶλλον δι’ ἐκεῖνον καὶ ὁ Ἀριστογείτων παρωξύνετο. καὶ αὐτοῖς τὰ μὲν ἄλλα πρὸς τοὺς ξυνεπιθησομένους τῷ ἔργῳ ἐπέπρακτο, περιέμενον δὲ Παναθήναια τὰ μεγάλα, ἐν ᾗ μόνον ἡμέρᾳ οὐχ ὕποπτον ἐγίγνετο ἐν ὅπλοις τῶν πολιτῶν τοὺς τὴν πομπὴν πέμψοντας ἁθρόους γενέσθαι· καὶ ἔδει ἄρξαι μὲν αὐτούς, ξυνεπαμύνειν δὲ εὐθὺς τὰ πρὸς τοὺς δορυφόρους ἐκείνους.

SECTION 6.56.3
ἦσαν δὲ οὐ πολλοὶ οἱ ξυνομωμοκότες ἀσφαλείας ἕνεκα· ἤλπιζον γὰρ καὶ τοὺς μὴ προειδότας, εἰ καὶ ὁποσοιοῦν τολμήσειαν, ἐκ τοῦ παραχρῆμα ἔχοντάς γε ὅπλα ἐθελήσειν σφᾶς αὐτοὺς ξυνελευθεροῦν.

CHAPTER 6.57

SECTION 6.57.1
καὶ ὡς ἐπῆλθεν ἡ ἑορτή, Ἱππίας μὲν ἔξω ἐν τῷ Κεραμεικῷ καλουμένῳ μετὰ τῶν δορυφόρων διεκόσμει ὡς ἕκαστα ἐχρῆν τῆς πομπῆς προϊέναι, ὁ δὲ Ἁρμόδιος καὶ ὁ Ἀριστογείτων ἔχοντες ἤδη τὰ ἐγχειρίδια ἐς τὸ ἔργον προῇσαν.

SECTION 6.57.2
καὶ ὡς εἶδόν τινα τῶν ξυνωμοτῶν σφίσι διαλεγόμενον οἰκείως τῷ Ἱππίᾳ (ἦν δὲ πᾶσιν εὐπρόσοδος ὁ Ἱππίας), ἔδεισαν καὶ ἐνόμισαν μεμηνῦσθαί τε καὶ ὅσον οὐκ ἤδη ξυλληφθήσεσθαι.

SECTION 6.57.3
τὸν λυπήσαντα οὖν σφᾶς καὶ δι’ ὅνπερ πάντα ἐκινδύνευον ἐβούλοντο πρότερον, εἰ δύναιντο, προτιμωρήσασθαι, καὶ ὥσπερ εἶχον ὥρμησαν ἔσω τῶν πυλῶν, καὶ περιέτυχον τῷ Ἱππάρχῳ παρὰ τὸ Λεωκόρειον καλούμενον, καὶ εὐθὺς ἀπερισκέπτως προσπεσόντες καὶ ὡς ἂν μάλιστα δι’ ὀργῆς ὁ μὲν ἐρωτικῆς, ὁ δὲ ὑβρισμένος, ἔτυπτον καὶ ἀποκτείνουσιν αὐτόν.

SECTION 6.57.4
καὶ ὁ μὲν τοὺς δορυφόρους τὸ αὐτίκα διαφεύγει ὁ Ἀριστογείτων, ξυνδραμόντος τοῦ ὄχλου, καὶ ὕστερον ληφθεὶς οὐ ῥᾳδίως διετέθη· Ἁρμόδιος δὲ αὐτοῦ παραχρῆμα ἀπόλλυται.

CHAPTER 6.58

SECTION 6.58.1
ἀγγελθέντος δὲ Ἱππίᾳ ἐς τὸν Κεραμεικόν, οὐκ ἐπὶ τὸ γενόμενον, ἀλλ’ ἐπὶ τοὺς πομπέας τοὺς ὁπλίτας, πρότερον ἢ αἰσθέσθαι αὐτοὺς ἄπωθεν ὄντας, εὐθὺς ἐχώρησε, καὶ ἀδήλως τῇ ὄψει πλασάμενος πρὸς τὴν ξυμφορὰν ἐκέλευσεν αὐτούς, δείξας τι χωρίον, ἀπελθεῖν ἐς αὐτὸ ἄνευ τῶν ὅπλων.

SECTION 6.58.2
καὶ οἱ μὲν ἀνεχώρησαν οἰόμενοί τι ἐρεῖν αὐτόν, ὁ δὲ τοῖς ἐπικούροις φράσας τὰ ὅπλα ὑπολαβεῖν ἐξελέγετο εὐθὺς οὓς ἐπῃτιᾶτο καὶ εἴ τις ηὑρέθη ἐγχειρίδιον ἔχων· μετὰ γὰρ ἀσπίδος καὶ δόρατος εἰώθεσαν τὰς πομπὰς ποιεῖν.

CHAPTER 6.59

SECTION 6.59.1
τοιούτῳ μὲν τρόπῳ δι’ ἐρωτικὴν λύπην ἥ τε ἀρχὴ τῆς ἐπιβουλῆς καὶ ἡ ἀλόγιστος τόλμα ἐκ τοῦ παραχρῆμα περιδεοῦς Ἁρμοδίῳ καὶ Ἀριστογείτονι ἐγένετο.

SECTION 6.59.2
τοῖς δ’ Ἀθηναίοις χαλεπωτέρα μετὰ τοῦτο ἡ τυραννὶς κατέστη, καὶ ὁ Ἱππίας διὰ φόβου ἤδη μᾶλλον ὢν τῶν τε πολιτῶν πολλοὺς ἔκτεινε καὶ πρὸς τὰ ἔξω ἅμα διεσκοπεῖτο, εἴ ποθεν ἀσφάλειάν τινα ὁρῴη μεταβολῆς γενομένης ὑπάρχουσάν οἱ.

SECTION 6.59.3
Ἱππόκλου γοῦν τοῦ Λαμψακηνοῦ τυράννου Αἰαντίδῃ τῷ παιδὶ θυγατέρα ἑαυτοῦ μετὰ ταῦτα Ἀρχεδίκην Ἀθηναῖος ὢν Λαμψακηνῷ ἔδωκεν, αἰσθανόμενος αὐτοὺς μέγα παρὰ βασιλεῖ Δαρείῳ δύνασθαι. καὶ αὐτῆς σῆμα ἐν Λαμψάκῳ ἐστὶν ἐπίγραμμα ἔχον τόδε· / ἀνδρὸς ἀριστεύσαντος ἐν Ἑλλάδι τῶν ἐφ’ ἑαυτοῦ / Ἱππίου Ἀρχεδίκην ἥδε κέκευθε κόνις, / ἣ πατρός τε καὶ ἀνδρὸς ἀδελφῶν τ’ οὖσα τυράννων / παίδων τ’ οὐκ ἤρθη νοῦν ἐς ἀτασθαλίην.

SECTION 6.59.4
τυραννεύσας δὲ ἔτη τρία Ἱππίας ἔτι Ἀθηναίων καὶ παυθεὶς ἐν τῷ τετάρτῳ ὑπὸ Λακεδαιμονίων καὶ Ἀλκμεωνιδῶν τῶν φευγόντων, ἐχώρει ὑπόσπονδος ἔς τε Σίγειον καὶ παρ᾽ Αἰαντίδην ἐς Λάμψακον, ἐκεῖθεν δὲ ὡς βασιλέα Δαρεῖον, ὅθεν καὶ ὁρμώμενος ἐς Μαραθῶνα ὕστερον ἔτει εἰκοστῷ ἤδη γέρων ὢν μετὰ Μήδων ἐστράτευσεν.

CHAPTER 6.60

SECTION 6.60.1
ὧν ἐνθυμούμενος ὁ δῆμος ὁ τῶν Ἀθηναίων, καὶ μιμνῃσκόμενος ὅσα ἀκοῇ περὶ αὐτῶν ἠπίστατο, χαλεπὸς ἦν τότε καὶ ὑπόπτης ἐς τοὺς περὶ τῶν μυστικῶν τὴν αἰτίαν λαβόντας, καὶ πάντα αὐτοῖς ἐδόκει ἐπὶ ξυνωμοσίᾳ ὀλιγαρχικῇ καὶ τυραννικῇ πεπρᾶχθαι.

SECTION 6.60.2
καὶ ὡς αὐτῶν διὰ τὸ τοιοῦτον ὀργιζομένων πολλοί τε καὶ ἀξιόλογοι ἄνθρωποι ἤδη ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ ἦσαν καὶ οὐκ ἐν παύλῃ ἐφαίνετο, ἀλλὰ καθ’ ἡμέραν ἐπεδίδοσαν μᾶλλον ἐς τὸ ἀγριώτερόν τε καὶ πλείους ἔτι ξυλλαμβάνειν, ἐνταῦθα ἀναπείθεται εἷς τῶν δεδεμένων, ὅσπερ ἐδόκει αἰτιώτατος εἶναι, ὑπὸ τῶν ξυνδεσμωτῶν τινὸς εἴτε ἄρα καὶ τὰ ὄντα μηνῦσαι εἴτε καὶ οὔ· ἐπ’ ἀμφότερα γὰρ εἰκάζεται, τὸ δὲ σαφὲς οὐδεὶς οὔτε τότε οὔτε ὕστερον ἔχει εἰπεῖν περὶ τῶν δρασάντων τὸ ἔργον.

SECTION 6.60.3
λέγων δὲ ἔπεισεν αὐτὸν ὡς χρή, εἰ μὴ καὶ δέδρακεν, αὑτόν τε ἄδειαν ποιησάμενον σῶσαι καὶ τὴν πόλιν τῆς παρούσης ὑποψίας παῦσαι· βεβαιοτέραν γὰρ αὐτῷ σωτηρίαν εἶναι ὁμολογήσαντι μετ’ ἀδείας ἢ ἀρνηθέντι διὰ δίκης ἐλθεῖν.

SECTION 6.60.4
καὶ ὁ μὲν αὐτός τε καθ’ ἑαυτοῦ καὶ κατ’ ἄλλων μηνύει τὸ τῶν Ἑρμῶν· ὁ δὲ δῆμος ὁ τῶν Ἀθηναίων ἄσμενος λαβών, ὡς ᾤετο, τὸ σαφὲς καὶ δεινὸν ποιούμενοι πρότερον εἰ τοὺς ἐπιβουλεύοντας σφῶν τῷ πλήθει μὴ εἴσονται, τὸν μὲν μηνυτὴν εὐθὺς καὶ τοὺς ἄλλους μετ᾽ αὐτοῦ ὅσων μὴ κατηγορήκει ἔλυσαν, τοὺς δὲ καταιτιαθέντας κρίσεις ποιήσαντες τοὺς μὲν ἀπέκτειναν, ὅσοι ξυνελήφθησαν, τῶν δὲ διαφυγόντων θάνατον καταγνόντες ἐπανεῖπον ἀργύριον τῷ ἀποκτείναντι.

SECTION 6.60.5
κἀν τούτῳ οἱ μὲν παθόντες ἄδηλον ἦν εἰ ἀδίκως ἐτετιμώρηντο, ἡ μέντοι ἄλλη πόλις ἐν τῷ παρόντι περιφανῶς ὠφέλητο.

CHAPTER 6.61

SECTION 6.61.1
περὶ δὲ τοῦ Ἀλκιβιάδου ἐναγόντων τῶν ἐχθρῶν, οἵπερ καὶ πρὶν ἐκπλεῖν αὐτὸν ἐπέθεντο, χαλεπῶς οἱ Ἀθηναῖοι ἐλάμβανον· καὶ ἐπειδὴ τὸ τῶν Ἑρμῶν ᾤοντο σαφὲς ἔχειν, πολὺ δὴ μᾶλλον καὶ τὰ μυστικά, ὧν ἐπαίτιος ἦν, μετὰ τοῦ αὐτοῦ λόγου καὶ τῆς ξυνωμοσίας ἐπὶ τῷ δήμῳ ἀπ’ ἐκείνου ἐδόκει πραχθῆναι.

SECTION 6.61.2
καὶ γάρ τις καὶ στρατιὰ Λακεδαιμονίων οὐ πολλὴ ἔτυχε κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐν ᾧ περὶ ταῦτα ἐθορυβοῦντο μέχρι Ἰσθμοῦ παρελθοῦσα, πρὸς Βοιωτούς τι πράσσοντες. ἐδόκει οὖν ἐκείνου πράξαντος καὶ οὐ Βοιωτῶν ἕνεκα ἀπὸ ξυνθήματος ἥκειν, καὶ εἰ μὴ ἔφθασαν δὴ αὐτοὶ κατὰ τὸ μήνυμα ξυλλαβόντες τοὺς ἄνδρας, προδοθῆναι ἂν ἡ πόλις. καί τινα μίαν νύκτα καὶ κατέδαρθον ἐν Θησείῳ τῷ ἐν πόλει ἐν ὅπλοις.

SECTION 6.61.3
οἵ τε ξένοι τοῦ Ἀλκιβιάδου οἱ ἐν Ἄργει κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ὑπωπτεύθησαν τῷ δήμῳ ἐπιτίθεσθαι, καὶ τοὺς ὁμήρους τῶν Ἀργείων τοὺς ἐν ταῖς νήσοις κειμένους οἱ Ἀθηναῖοι τότε παρέδοσαν τῷ Ἀργείων δήμῳ διὰ ταῦτα διαχρήσασθαι.

SECTION 6.61.4
πανταχόθεν τε περιειστήκει ὑποψία ἐς τὸν Ἀλκιβιάδην. ὥστε βουλόμενοι αὐτὸν ἐς κρίσιν ἀγαγόντες ἀποκτεῖναι, πέμπουσιν οὕτω τὴν Σαλαμινίαν ναῦν ἐς τὴν Σικελίαν ἐπί τε ἐκεῖνον καὶ ὧν πέρι ἄλλων ἐμεμήνυτο.

SECTION 6.61.5
εἴρητο δὲ προειπεῖν αὐτῷ ἀπολογησομένῳ ἀκολουθεῖν, ξυλλαμβάνειν δὲ μή, θεραπεύοντες τό τε πρὸς τοὺς ἐν τῇ Σικελίᾳ στρατιώτας τε σφετέρους καὶ πολεμίους μὴ θορυβεῖν καὶ οὐχ ἥκιστα τοὺς Μαντινέας καὶ Ἀργείους βουλόμενοι παραμεῖναι, δι’ ἐκείνου νομίζοντες πεισθῆναι σφίσι ξυστρατεύειν.

SECTION 6.61.6
καὶ ὁ μὲν ἔχων τὴν ἑαυτοῦ ναῦν καὶ οἱ ξυνδιαβεβλημένοι ἀπέπλεον μετὰ τῆς Σαλαμινίας ἐκ τῆς Σικελίας ὡς ἐς τὰς Ἀθήνας· καὶ ἐπειδὴ ἐγένοντο ἐν Θουρίοις, οὐκέτι ξυνείποντο, ἀλλ’ ἀπελθόντες ἀπὸ τῆς νεὼς οὐ φανεροὶ ἦσαν, δείσαντες τὸ ἐπὶ διαβολῇ ἐς δίκην καταπλεῦσαι.

SECTION 6.61.7
οἱ δ’ ἐκ τῆς Σαλαμινίας τέως μὲν ἐζήτουν τὸν Ἀλκιβιάδην καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ· ὡς δ᾽ οὐδαμοῦ φανεροὶ ἦσαν, ᾤχοντο ἀποπλέοντες. ὁ δὲ Ἀλκιβιάδης ἤδη φυγὰς ὢν οὐ πολὺ ὕστερον ἐπὶ πλοίου ἐπεραιώθη ἐς Πελοπόννησον ἐκ τῆς Θουρίας· οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἐρήμῃ δίκῃ θάνατον κατέγνωσαν αὐτοῦ τε καὶ τῶν μετ’ ἐκείνου.

CHAPTER 6.62

SECTION 6.62.1
μετὰ δὲ ταῦτα οἱ λοιποὶ τῶν Ἀθηναίων στρατηγοὶ ἐν τῇ Σικελίᾳ, δύο μέρη ποιήσαντες τοῦ στρατεύματος καὶ λαχὼν ἑκάτερος, ἔπλεον ξύμπαντι ἐπὶ Σελινοῦντος καὶ Ἐγέστης,βουλόμενοι μὲν εἰδέναι τὰ χρήματα εἰ δώσουσιν οἱ Ἐγεσταῖοι, κατασκέψασθαι δὲ καὶ τῶν Σελινουντίων τὰ πράγματα καὶ τὰ διάφορα μαθεῖν τὰ πρὸς Ἐγεσταίους.

SECTION 6.62.2
παραπλέοντες δ’ ἐν ἀριστερᾷ τὴν Σικελίαν, τὸ μέρος τὸ πρὸς τὸν Τυρσηνικὸν κόλπον, ἔσχον ἐς Ἱμέραν, ἥπερ μόνη ἐν τούτῳ τῷ μέρει τῆς Σικελίας Ἑλλὰς πόλις ἐστίν· καὶ ὡς οὐκ ἐδέχοντο αὐτούς, παρεκομίζοντο.

SECTION 6.62.3
καὶ ἐν τῷ παράπλῳ αἱροῦσιν Ὕκκαρα, πόλισμα Σικανικὸν μέν, Ἐγεσταίοις δὲ πολέμιον· ἦν δὲ παραθαλασσίδιον. καὶ ἀνδραποδίσαντες τὴν πόλιν παρέδοσαν Ἐγεσταίοις (παρεγένοντο γὰρ αὐτῶν ἱππῆς), αὐτοὶ δὲ πάλιν τῷ μὲν πεζῷ ἐχώρουν διὰ τῶν Σικελῶν ἕως ἀφίκοντο ἐς Κατάνην, αἱ δὲ νῆες περιέπλευσαν τὰ ἀνδράποδα ἄγουσαι.

SECTION 6.62.4
Νικίας δὲ εὐθὺς ἐξ Ὑκκάρων ἐπὶ Ἐγέστης παραπλεύσας, καὶ τἆλλα χρηματίσας καὶ λαβὼν τάλαντα τριάκοντα παρῆν ἐς τὸ στράτευμα· καὶ τἀνδράποδα ἀπέδοσαν, καὶ ἐγένοντο ἐξ αὐτῶν εἴκοσι καὶ ἑκατὸν τάλαντα.

SECTION 6.62.5
καὶ ἐς τοὺς τῶν Σικελῶν ξυμμάχους περιέπλευσαν, στρατιὰν κελεύοντες πέμπειν· τῇ τε ἡμισείᾳ τῆς ἑαυτῶν ἦλθον ἐπὶ Ὕβλαν τὴν Γελεᾶτιν πολεμίαν οὖσαν, καὶ οὐχ εἷλον. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 6.63

SECTION 6.63.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος εὐθὺς τὴν ἔφοδον οἱ Ἀθηναῖοι ἐπὶ Συρακούσας παρεσκευάζοντο, οἱ δὲ Συρακόσιοι καὶ αὐτοὶ ὡς ἐπ’ ἐκείνους ἰόντες.

SECTION 6.63.2
ἐπειδὴ γὰρ αὐτοῖς πρὸς τὸν πρῶτον φόβον καὶ τὴν προσδοκίαν οἱ Ἀθηναῖοι οὐκ εὐθὺς ἐπέκειντο, κατά τε τὴν ἡμέραν ἑκάστην προϊοῦσαν ἀνεθάρσουν μᾶλλον καὶ ἐπειδὴ πλέοντές τε τὰ ἐπ’ ἐκεῖνα τῆς Σικελίας πολὺ ἀπὸ σφῶν ἐφαίνοντο καὶ πρὸς τὴν Ὕβλαν ἐλθόντες καὶ πειράσαντες οὐχ εἷλον βίᾳ, ἔτι πλέον κατεφρόνησαν καὶ ἠξίουν τοὺς στρατηγούς, οἷον δὴ ὄχλος φιλεῖ θαρσήσας ποιεῖν, ἄγειν σφᾶς ἐπὶ Κατάνην, ἐπειδὴ οὐκ ἐκεῖνοι ἐφ’ ἑαυτοὺς ἔρχονται.

SECTION 6.63.3
καὶ ἱππῆς προσελαύνοντες αἰεὶ κατάσκοποι τῶν Συρακοσίων πρὸς τὸ στράτευμα τῶν Ἀθηναίων ἐφύβριζον ἄλλα τε καὶ εἰ ξυνοικήσοντες σφίσιν αὐτοὶ μᾶλλον ἥκοιεν ἐν τῇ ἀλλοτρίᾳ ἢ Λεοντίνους ἐς τὴν οἰκείαν κατοικιοῦντες.

CHAPTER 6.64

SECTION 6.64.1
ἃ γιγνώσκοντες οἱ στρατηγοὶ τῶν Ἀθηναίων καὶ βουλόμενοι αὐτοὺς ἄγειν πανδημεὶ ἐκ τῆς πόλεως ὅτι πλεῖστον, αὐτοὶ δὲ ταῖς ναυσὶν ἐν τοσούτῳ ὑπὸ νύκτα παραπλεύσαντες στρατόπεδον καταλαμβάνειν ἐν ἐπιτηδείῳ καθ’ ἡσυχίαν, εἰδότες οὐκ ἂν ὁμοίως δυνηθέντες καὶ εἰ ἐκ τῶν νεῶν πρὸς παρεσκευασμένους ἐκβιβάζοιεν ἢ κατὰ γῆν ἰόντες γνωσθεῖεν (τοὺς γὰρ ἂν ψιλοὺς τοὺς σφῶν καὶ τὸν ὄχλον τῶν Συρακοσίων τοὺς ἱππέας πολλοὺς ὄντας, σφίσι δ’ οὐ παρόντων ἱππέων, βλάπτειν ἂν μεγάλα, οὕτω δὲ λήψεσθαι χωρίον ὅθεν ὑπὸ τῶν ἱππέων οὐ βλάψονται ἄξια λόγου· ἐδίδασκον δ’ αὐτοὺς περὶ τοῦ πρὸς τῷ Ὀλυμπιείῳ χωρίου, ὅπερ καὶ κατέλαβον, Συρακοσίων φυγάδες, οἳ ξυνείποντο), τοιόνδε τι οὖν πρὸς ἃ ἐβούλοντο οἱ στρατηγοὶ μηχανῶνται.

SECTION 6.64.2
πέμπουσιν ἄνδρα σφίσι μὲν πιστόν, τοῖς δὲ τῶν Συρακοσίων στρατηγοῖς τῇ δοκήσει οὐχ ἧσσον ἐπιτήδειον· ἦν δὲ Καταναῖος ὁ ἀνήρ, καὶ ἀπ’ ἀνδρῶν ἐκ τῆς Κατάνης ἥκειν ἔφη ὧν ἐκεῖνοι τὰ ὀνόματα ἐγίγνωσκον καὶ ἠπίσταντο ἐν τῇ πόλει ἔτι ὑπολοίπους ὄντας τῶν σφίσιν εὔνων.

SECTION 6.64.3
ἔλεγε δὲ τοὺς Ἀθηναίους αὐλίζεσθαι ἀπὸ τῶν ὅπλων ἐν τῇ πόλει, καὶ εἰ βούλονται ἐκεῖνοι πανδημεὶ ἐν ἡμέρᾳ ῥητῇ ἅμα ἕῳ ἐπὶ τὸ στράτευμα ἐλθεῖν, αὐτοὶ μὲν ἀποκλῄσειν τοὺς παρὰ σφίσι καὶ τὰς ναῦς ἐμπρήσειν, ἐκείνους δὲ ῥᾳδίως τὸ στράτευμα προσβαλόντας τῷ σταυρώματι αἱρήσειν· εἶναι δὲ ταῦτα τοὺς ξυνδράσοντας πολλοὺς Καταναίων καὶ ἡτοιμάσθαι ἤδη, ἀφ’ ὧν αὐτὸς ἥκειν.

CHAPTER 6.65

SECTION 6.65.1
οἱ δὲ στρατηγοὶ τῶν Συρακοσίων, μετὰ τοῦ καὶ ἐς τὰ ἄλλα θαρσεῖν καὶ εἶναι ἐν διανοίᾳ καὶ ἄνευ τούτων ἰέναι παρεσκευάσθαι ἐπὶ Κατάνην, ἐπίστευσάν τε τῷ ἀνθρώπῳ πολλῷ ἀπερισκεπτότερον καὶ εὐθὺς ἡμέραν ξυνθέμενοι ᾗ παρέσονται ἀπέστειλαν αὐτόν, καὶ αὐτοί (ἤδη γὰρ καὶ τῶν ξυμμάχων Σελινούντιοι καὶ ἄλλοι τινὲς παρῆσαν) προεῖπον πανδημεὶ πᾶσιν ἐξιέναι Συρακοσίοις. ἐπεὶ δὲ ἑτοῖμα αὐτοῖς καὶ τὰ τῆς παρασκευῆς ἦν καὶ αἱ ἡμέραι ἐν αἷς ξυνέθεντο ἥξειν ἐγγὺς ἦσαν, πορευόμενοι ἐπὶ Κατάνης ηὐλίσαντο ἐπὶ τῷ Συμαίθῳ ποταμῷ ἐν τῇ Λεοντίνῃ.

SECTION 6.65.2
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ὡς ᾔσθοντο αὐτοὺς προσιόντας, ἀναλαβόντες τό τε στράτευμα ἅπαν τὸ ἑαυτῶν καὶ ὅσοι Σικελῶν αὐτοῖς ἢ ἄλλος τις προσεληλύθει καὶ ἐπιβιβάσαντες ἐπὶ τὰς ναῦς καὶ τὰ πλοῖα, ὑπὸ νύκτα ἔπλεον ἐπὶ τὰς Συρακούσας.

SECTION 6.65.3
καὶ οἵ τε Ἀθηναῖοι ἅμα ἕῳ ἐξέβαινον ἐς τὸ κατὰ τὸ Ὀλυμπιεῖον ὡς τὸ στρατόπεδον καταληψόμενοι, καὶ οἱ ἱππῆς οἱ Συρακοσίων πρῶτοι προσελάσαντες ἐς τὴν Κατάνην καὶ αἰσθόμενοι ὅτι τὸ στράτευμα ἅπαν ἀνῆκται, ἀποστρέψαντες ἀγγέλλουσι τοῖς πεζοῖς, καὶ ξύμπαντες ἤδη ἀποτρεπόμενοι ἐβοήθουν ἐπὶ τὴν πόλιν.

CHAPTER 6.66

SECTION 6.66.1
ἐν τούτῳ δ’ οἱ Ἀθηναῖοι, μακρᾶς οὔσης τῆς ὁδοῦ αὐτοῖς, καθ’ ἡσυχίαν καθῖσαν τὸ στράτευμα ἐς χωρίον ἐπιτήδειον, καὶ ἐν ᾧ μάχης τε ἄρξειν ἔμελλον ὁπότε βούλοιντο καὶ οἱ ἱππῆς τῶν Συρακοσίων ἥκιστ’ ἂν αὐτοὺς καὶ ἐν τῷ ἔργῳ καὶ πρὸ αὐτοῦ λυπήσειν· τῇ μὲν γὰρ τειχία τε καὶ οἰκίαι εἶργον καὶ δένδρα καὶ λίμνη, παρὰ δὲ τὸ κρημνοί.

SECTION 6.66.2
καὶ τὰ ἐγγὺς δένδρα κόψαντες καὶ κατενεγκόντες ἐπὶ τὴν θάλασσαν παρά τε τὰς ναῦς σταύρωμα ἔπηξαν καὶ ἐπὶ τῷ Δάσκωνι ἔρυμά τι, ᾗ εὐεφοδώτατον ἦν τοῖς πολεμίοις, λίθοις λογάδην καὶ ξύλοις διὰ ταχέων ὤρθωσαν, καὶ τὴν τοῦ Ἀνάπου γέφυραν ἔλυσαν.

SECTION 6.66.3
παρασκευαζομένων δὲ ἐκ μὲν τῆς πόλεως οὐδεὶς ἐξιὼν ἐκώλυε, πρῶτοι δὲ οἱ ἱππῆς τῶν Συρακοσίων προσεβοήθησαν, ἔπειτα δὲ ὕστερον καὶ τὸ πεζὸν ἅπαν ξυνελέγη. καὶ προσῆλθον μὲν ἐγγὺς τοῦ στρατεύματος τῶν Ἀθηναίων τὸ πρῶτον, ἔπειτα δὲ ὡς οὐκ ἀντιπροῇσαν αὐτοῖς, ἀναχωρήσαντες καὶ διαβάντες τὴν Ἑλωρίνην ὁδὸν ηὐλίσαντο.

CHAPTER 6.67

SECTION 6.67.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι παρεσκευάζοντο ὡς ἐς μάχην, καὶ ξυνετάξαντο ὧδε. δεξιὸν μὲν κέρας Ἀργεῖοι εἶχον καὶ Μαντινῆς, Ἀθηναῖοι δὲ τὸ μέσον, τὸ δὲ ἄλλο οἱ ξύμμαχοι οἱ ἄλλοι. καὶ τὸ μὲν ἥμισυ αὐτοῖς τοῦ στρατεύματος ἐν τῷ πρόσθεν ἦν τεταγμένον ἐπὶ ὀκτώ, τὸ δὲ ἥμισυ ἐπὶ ταῖς εὐναῖς ἐν πλαισίῳ, ἐπὶ ὀκτὼ καὶ τοῦτο τεταγμένον· οἷς εἴρητο, ᾗ ἂν τοῦ στρατεύματός τι πονῇ μάλιστα, ἐφορῶντας παραγίγνεσθαι. καὶ τοὺς σκευοφόρους ἐντὸς τούτων τῶν ἐπιτάκτων ἐποιήσαντο.

SECTION 6.67.2
οἱ δὲ Συρακόσιοι ἔταξαν τοὺς μὲν ὁπλίτας πάντας ἐφ’ ἑκκαίδεκα, ὄντας πανδημεὶ Συρακοσίους καὶ ὅσοι ξύμμαχοι παρῆσαν (ἐβοήθησαν δὲ αὐτοῖς Σελινούντιοι μὲν μάλιστα, ἔπειτα δὲ καὶ Γελῴων ἱππῆς, τὸ ξύμπαν ἐς διακοσίους, καὶ Καμαριναίων ἱππῆς ὅσον εἴκοσι καὶ τοξόται ὡς πεντήκοντα), τοὺς δὲ ἱππέας ἐπετάξαντο ἐπὶ τῷ δεξιῷ, οὐκ ἔλασσον ὄντας ἢ διακοσίους καὶ χιλίους, παρὰ δ’ αὐτοὺς καὶ τοὺς ἀκοντιστάς.

SECTION 6.67.3
μέλλουσι δὲ τοῖς Ἀθηναίοις προτέροις ἐπιχειρήσειν ὁ Νικίας κατά τε ἔθνη ἐπιπαριὼν ἕκαστα καὶ ξύμπασι τοιάδε παρεκελεύετο.

CHAPTER 6.68

SECTION 6.68.1
‘Πολλῇ μὲν παραινέσει, ὦ ἄνδρες, τί δεῖ χρῆσθαι, οἳ πάρεσμεν ἐπὶ τὸν αὐτὸν ἀγῶνα; αὐτὴ γὰρ ἡ παρασκευὴ ἱκανωτέρα μοι δοκεῖ εἶναι θάρσος παρασχεῖν ἢ καλῶς λεχθέντες λόγοι μετὰ ἀσθενοῦς στρατοπέδου.

SECTION 6.68.2
ὅπου γὰρ Ἀργεῖοι καὶ Μαντινῆς καὶ Ἀθηναῖοι καὶ νησιωτῶν οἱ πρῶτοί ἐσμεν, πῶς οὐ χρὴ μετὰ τοιῶνδε καὶ τοσῶνδε ξυμμάχων πάντα τινὰ μεγάλην τὴν ἐλπίδα τῆς νίκης ἔχειν, ἄλλως τε καὶ πρὸς ἄνδρας πανδημεί τε ἀμυνομένους καὶ οὐκ ἀπολέκτους ὥσπερ καὶ ἡμᾶς, καὶ προσέτι Σικελιώτας, οἳ ὑπερφρονοῦσι μὲν ἡμᾶς, ὑπομενοῦσι δ’ οὔ, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην τῆς τόλμης ἥσσω ἔχειν.

SECTION 6.68.3
παραστήτω δέ τινι καὶ τόδε, πολύ τε ἀπὸ τῆς ἡμετέρας αὐτῶν εἶναι καὶ πρὸς γῇ οὐδεμιᾷ φιλίᾳ, ἥντινα μὴ αὐτοὶ μαχόμενοι κτήσεσθε. καὶ τοὐναντίον ὑπομιμνῄσκω ὑμᾶς ἢ οἱ πολέμιοι σφίσιν αὐτοῖς εὖ οἶδ’ ὅτι παρακελεύονται· οἱ μὲν γὰρ ὅτι περὶ πατρίδος ἔσται ὁ ἀγών, ἐγὼ δὲ ὅτι οὐκ ἐν πατρίδι, ἐξ ἧς κρατεῖν δεῖ ἢ μὴ ῥᾳδίως ἀποχωρεῖν· οἱ γὰρ ἱππῆς πολλοὶ ἐπικείσονται.

SECTION 6.68.4
τῆς τε οὖν ὑμετέρας αὐτῶν ἀξίας μνησθέντες ἐπέλθετε τοῖς ἐναντίοις προθύμως, καὶ τὴν παροῦσαν ἀνάγκην καὶ ἀπορίαν φοβερωτέραν ἡγησάμενοι τῶν πολεμίων.’

CHAPTER 6.69

SECTION 6.69.1
ὁ μὲν Νικίας τοιαῦτα παρακελευσάμενος ἐπῆγε τὸ στρατόπεδον εὐθύς. οἱ δὲ Συρακόσιοι ἀπροσδόκητοι μὲν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ ἦσαν ὡς ἤδη μαχούμενοι, καί τινες αὐτοῖς ἐγγὺς τῆς πόλεως οὔσης καὶ ἀπεληλύθεσαν· οἱ δὲ καὶ διὰ σπουδῆς προσβοηθοῦντες δρόμῳ ὑστέριζον μέν, ὡς δὲ ἕκαστός πῃ τοῖς πλέοσι προσμείξειε καθίσταντο. οὐ γὰρ δὴ προθυμίᾳ ἐλλιπεῖς ἦσαν οὐδὲ τόλμῃ οὔτ’ ἐν ταύτῃ τῇ μάχῃ οὔτ’ ἐν ταῖς ἄλλαις, ἀλλὰ τῇ μὲν ἀνδρείᾳ οὐχ ἥσσους ἐς ὅσον ἡ ἐπιστήμη ἀντέχοι, τῷ δὲ ἐλλείποντι αὐτῆς καὶ τὴν βούλησιν ἄκοντες προυδίδοσαν. ὅμως δὲ οὐκ ἂν οἰόμενοι σφίσι τοὺς Ἀθηναίους προτέρους ἐπελθεῖν καὶ διὰ τάχους ἀναγκαζόμενοι ἀμύνασθαι, ἀναλαβόντες τὰ ὅπλα εὐθὺς ἀντεπῇσαν.

SECTION 6.69.2
καὶ πρῶτον μὲν αὐτῶν ἑκατέρων οἵ τε λιθοβόλοι καὶ σφενδονῆται καὶ τοξόται προυμάχοντο καὶ τροπὰς οἵας εἰκὸς ψιλοὺς ἀλλήλων ἐποίουν· ἔπειτα δὲ μάντεις τε σφάγια προύφερον τὰ νομιζόμενα καὶ σαλπιγκταὶ ξύνοδον ἐπώτρυνον τοῖς ὁπλίταις,

SECTION 6.69.3
οἱ δ’ ἐχώρουν, Συρακόσιοι μὲν περί τε πατρίδος μαχούμενοι καὶ τῆς ἰδίας ἕκαστος τὸ μὲν αὐτίκα σωτηρίας, τὸ δὲ μέλλον ἐλευθερίας, τῶν δ’ ἐναντίων Ἀθηναῖοι μὲν περί τε τῆς ἀλλοτρίας οἰκείαν σχεῖν καὶ τὴν οἰκείαν μὴ βλάψαι ἡσσώμενοι, Ἀργεῖοι δὲ καὶ τῶν ξυμμάχων οἱ αὐτόνομοι ξυγκτήσασθαί τε ἐκείνοις ἐφ’ ἃ ἦλθον καὶ τὴν ὑπάρχουσαν σφίσι πατρίδα νικήσαντες πάλιν ἐπιδεῖν· τὸ δ’ ὑπήκοον τῶν ξυμμάχων μέγιστον μὲν περὶ τῆς αὐτίκα ἀνελπίστου σωτηρίας, ἢν μὴ κρατῶσι, τὸ πρόθυμον εἶχον, ἔπειτα δὲ ἐν παρέργῳ καὶ εἴ τι ἄλλο ξυγκαταστρεψαμένοις ῥᾷον αὐτοῖς ὑπακούσεται.

CHAPTER 6.70

SECTION 6.70.1
γενομένης δ’ ἐν χερσὶ τῆς μάχης ἐπὶ πολὺ ἀντεῖχον ἀλλήλοις, καὶ ξυνέβη βροντάς τε ἅμα τινὰς γενέσθαι καὶ ἀστραπὰς καὶ ὕδωρ πολύ, ὥστε τοῖς μὲν πρῶτον μαχομένοις καὶ ἐλάχιστα πολέμῳ ὡμιληκόσι καὶ τοῦτο ξυνεπιλαβέσθαι τοῦ φόβου, τοῖς δ’ ἐμπειροτέροις τὰ μὲν γιγνόμενα καὶ ὥρᾳ ἔτους περαίνεσθαι δοκεῖν, τοὺς δὲ ἀνθεστῶτας πολὺ μείζω ἔκπληξιν μὴ νικωμένους παρέχειν.

SECTION 6.70.2
ὠσαμένων δὲ τῶν Ἀργείων πρῶτον τὸ εὐώνυμον κέρας τῶν Συρακοσίων καὶ μετ’ αὐτοὺς τῶν Ἀθηναίων τὸ κατὰ σφᾶς αὐτούς, παρερρήγνυτο ἤδη καὶ τὸ ἄλλο στράτευμα τῶν Συρακοσίων καὶ ἐς φυγὴν κατέστη.

SECTION 6.70.3
καὶ ἐπὶ πολὺ μὲν οὐκ ἐδίωξαν οἱ Ἀθηναῖοι (οἱ γὰρ ἱππῆς τῶν Συρακοσίων πολλοὶ ὄντες καὶ ἀήσσητοι εἶργον, καὶ ἐσβαλόντες ἐς τοὺς ὁπλίτας αὐτῶν, εἴ τινας προδιώκοντας ἴδοιεν, ἀνέστελλον), ἐπακολουθήσαντες δὲ ἁθρόοι ὅσον ἀσφαλῶς εἶχε πάλιν ἐπανεχώρουν καὶ τροπαῖον ἵστασαν.

SECTION 6.70.4
οἱ δὲ Συρακόσιοι ἁθροισθέντες ἐς τὴν Ἑλωρίνην ὁδὸν καὶ ὡς ἐκ τῶν παρόντων ξυνταξάμενοι ἔς τε τὸ Ὀλυμπιεῖον ὅμως σφῶν αὐτῶν παρέπεμψαν φυλακήν, δείσαντες μὴ οἱ Ἀθηναῖοι τῶν χρημάτων ἃ ἦν αὐτόθι κινήσωσι, καὶ οἱ λοιποὶ ἐπανεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν.

CHAPTER 6.71

SECTION 6.71.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι πρὸς μὲν τὸ ἱερὸν οὐκ ἦλθον, ξυγκομίσαντες δὲ τοὺς ἑαυτῶν νεκροὺς καὶ ἐπὶ πυρὰν ἐπιθέντες ηὐλίσαντο αὐτοῦ. τῇ δ’ ὑστεραίᾳ τοῖς μὲν Συρακοσίοις ἀπέδοσαν ὑποσπόνδους τοὺς νεκρούς (ἀπέθανον δὲ αὐτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων περὶ ἑξήκοντα καὶ διακοσίους), τῶν δὲ σφετέρων τὰ ὀστᾶ ξυνέλεξαν (ἀπέθανον δὲ αὐτῶν καὶ τῶν ξυμμάχων ὡς πεντήκοντα), καὶ τὰ τῶν πολεμίων σκῦλα ἔχοντες ἀπέπλευσαν ἐς Κατάνην·

SECTION 6.71.2
χειμών τε γὰρ ἦν, καὶ τὸν πόλεμον αὐτόθεν ποιεῖσθαι οὔπω ἐδόκει δυνατὸν εἶναι, πρὶν ἂν ἱππέας τε μεταπέμψωσιν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐκ τῶν αὐτόθεν ξυμμάχων ἀγείρωσιν, ὅπως μὴ παντάπασιν ἱπποκρατῶνται, καὶ χρήματα δὲ ἅμα αὐτόθεν τε ξυλλέξωνται καὶ παρ’ Ἀθηναίων ἔλθῃ, τῶν τε πόλεών τινας προσαγάγωνται, ἃς ἤλπιζον μετὰ τὴν μάχην μᾶλλον σφῶν ὑπακούσεσθαι, τά τε ἄλλα καὶ σῖτον καὶ ὅσων δέοι παρασκευάσωνται ὡς ἐς τὸ ἔαρ ἐπιχειρήσοντες ταῖς Συρακούσαις.

CHAPTER 6.72

SECTION 6.72.1
καὶ οἱ μὲν ταύτῃ τῇ γνώμῃ ἀπέπλευσαν ἐς τὴν Νάξον καὶ Κατάνην διαχειμάσοντες, Συρακόσιοι δὲ τοὺς σφετέρους αὐτῶν νεκροὺς θάψαντες ἐκκλησίαν ἐποίουν.

SECTION 6.72.2
καὶ παρελθὼν αὐτοῖς Ἑρμοκράτης ὁ Ἕρμωνος, ἀνὴρ καὶ ἐς τἆλλα ξύνεσιν οὐδενὸς λειπόμενος καὶ κατὰ τὸν πόλεμον ἐμπειρίᾳ τε ἱκανὸς γενόμενος καὶ ἀνδρείᾳ ἐπιφανής, ἐθάρσυνέ τε καὶ οὐκ εἴα τῷ γεγενημένῳ ἐνδιδόναι·

SECTION 6.72.3
τὴν μὲν γὰρ γνώμην αὐτῶν οὐχ ἡσσῆσθαι, τὴν δὲ ἀταξίαν βλάψαι. οὐ μέντοι τοσοῦτόν γε λειφθῆναι ὅσον εἰκὸς εἶναι, ἄλλως τε καὶ τοῖς πρώτοις τῶν Ἑλλήνων ἐμπειρίᾳ ἰδιώτας ὡς εἰπεῖν χειροτέχναις ἀνταγωνισαμένους.

SECTION 6.72.4
μέγα δὲ βλάψαι καὶ τὸ πλῆθος τῶν στρατηγῶν καὶ τὴν πολυαρχίαν (ἦσαν γὰρ πέντε καὶ δέκα οἱ στρατηγοὶ αὐτοῖς) τῶν τε πολλῶν τὴν ἀξύντακτον ἀναρχίαν. ἢν δὲ ὀλίγοι τε στρατηγοὶ γένωνται ἔμπειροι καὶ ἐν τῷ χειμῶνι τούτῳ παρασκευάσωσι τὸ ὁπλιτικόν, οἷς τε ὅπλα μὴ ἔστιν ἐκπορίζοντες, ὅπως ὡς πλεῖστοι ἔσονται, καὶ τῇ ἄλλῃ μελέτῃ προσαναγκάζοντες, ἔφη κατὰ τὸ εἰκὸς κρατήσειν σφᾶς τῶν ἐναντίων, ἀνδρείας μὲν σφίσιν ὑπαρχούσης, εὐταξίας δ’ ἐς τὰ ἔργα προσγενομένης· ἐπιδώσειν γὰρ ἀμφότερα αὐτά, τὴν μὲν μετὰ κινδύνων μελετωμένην, τὴν δ’ εὐψυχίαν αὐτὴν ἑαυτῆς μετὰ τοῦ πιστοῦ τῆς ἐπιστήμης θαρσαλεωτέραν ἔσεσθαι.

SECTION 6.72.5
τούς τε στρατηγοὺς καὶ ὀλίγους καὶ αὐτοκράτορας χρῆναι ἑλέσθαι καὶ ὀμόσαι αὐτοῖς τὸ ὅρκιον ἦ μὴν ἐάσειν ἄρχειν ὅπῃ ἂν ἐπίστωνται· οὕτω γὰρ ἅ τε κρύπτεσθαι δεῖ μᾶλλον ἂν στέγεσθαι καὶ τἆλλα κατὰ κόσμον καὶ ἀπροφασίστως παρασκευασθῆναι.

CHAPTER 6.73

SECTION 6.73.1
καὶ οἱ Συρακόσιοι αὐτοῦ ἀκούσαντες ἐψηφίσαντό τε πάντα ὡς ἐκέλευε καὶ στρατηγὸν αὐτόν τε εἵλοντο τὸν Ἑρμοκράτη καὶ Ἡρακλείδην τὸν Λυσιμάχου καὶ Σικανὸν τὸν Ἐξηκέστου, τούτους τρεῖς,

SECTION 6.73.2
καὶ ἐς τὴν Κόρινθον καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα πρέσβεις ἀπέστειλαν, ὅπως ξυμμαχία τε αὐτοῖς παραγένηται καὶ τὸν πρὸς Ἀθηναίους πόλεμον βεβαιότερον πείθωσι ποιεῖσθαι ἐκ τοῦ προφανοῦς ὑπὲρ σφῶν τοὺς Λακεδαιμονίους, ἵνα ἢ ἀπὸ τῆς Σικελίας ἀπαγάγωσιν αὐτοὺς ἢ πρὸς τὸ ἐν Σικελίᾳ στράτευμα ἧσσον ὠφελίαν ἄλλην ἐπιπέμπωσιν.

CHAPTER 6.74

SECTION 6.74.1
τὸ δ’ ἐν τῇ Κατάνῃ στράτευμα τῶν Ἀθηναίων ἔπλευσεν εὐθὺς ἐπὶ Μεσσήνην ὡς προδοθησομένην. καὶ ἃ μὲν ἐπράσσετο οὐκ ἐγένετο· Ἀλκιβιάδης γὰρ ὅτ’ ἀπῄει ἐκ τῆς ἀρχῆς ἤδη μετάπεμπτος, ἐπιστάμενος ὅτι φεύξοιτο, μηνύει τοῖς τῶν Συρακοσίων φίλοις τοῖς ἐν τῇ Μεσσήνῃ ξυνειδὼς τὸ μέλλον· οἱ δὲ τούς τε ἄνδρας διέφθειραν πρότερον καὶ τότε στασιάζοντες καὶ ἐν ὅπλοις ὄντες ἐπεκράτουν μὴ δέχεσθαι τοὺς Ἀθηναίους οἱ ταῦτα βουλόμενοι.

SECTION 6.74.2
ἡμέρας δὲ μείναντες περὶ τρεῖς καὶ δέκα οἱ Ἀθηναῖοι ὡς ἐχειμάζοντο καὶ τὰ ἐπιτήδεια οὐκ εἶχον καὶ προυχώρει οὐδέν, ἀπελθόντες ἐς Νάξον καὶ ὅρια καὶ σταυρώματα περὶ τὸ στρατόπεδον ποιησάμενοι αὐτοῦ διεχείμαζον· καὶ τριήρη ἀπέστειλαν ἐς τὰς Ἀθήνας ἐπί τε χρήματα καὶ ἱππέας, ὅπως ἅμα τῷ ἦρι παραγένωνται.

CHAPTER 6.75

SECTION 6.75.1
ἐτείχιζον δὲ καὶ οἱ Συρακόσιοι ἐν τῷ χειμῶνι πρός τε τῇ πόλει, τὸν Τεμενίτην ἐντὸς ποιησάμενοι, τεῖχος παρὰ πᾶν τὸ πρὸς τὰς Ἐπιπολὰς ὁρῶν, ὅπως μὴ δι’ ἐλάσσονος εὐαποτείχιστοι ὦσιν, ἢν ἄρα σφάλλωνται, καὶ τὰ Μέγαρα φρούριον, καὶ ἐν τῷ Ὀλυμπιείῳ ἄλλο· καὶ τὴν θάλασσαν προυσταύρωσαν πανταχῇ ᾗ ἀποβάσεις ἦσαν.

SECTION 6.75.2
καὶ τοὺς Ἀθηναίους εἰδότες ἐν τῇ Νάξῳ χειμάζοντας ἐστράτευσαν πανδημεὶ ἐπὶ τὴν Κατάνην, καὶ τῆς τε γῆς αὐτῶν ἔτεμον καὶ τὰς τῶν Ἀθηναίων σκηνὰς καὶ τὸ στρατόπεδον ἐμπρήσαντες ἀνεχώρησαν ἐπ’ οἴκου.

SECTION 6.75.3
καὶ πυνθανόμενοι τοὺς Ἀθηναίους ἐς τὴν Καμάριναν κατὰ τὴν ἐπὶ Λάχητος γενομένην ξυμμαχίαν πρεσβεύεσθαι, εἴ πως προσαγάγοιντο αὐτούς, ἀντεπρεσβεύοντο καὶ αὐτοί· ἦσαν γὰρ ὕποπτοι αὐτοῖς οἱ Καμαριναῖοι μὴ προθύμως σφίσι μήτ’ ἐπὶ τὴν πρώτην μάχην πέμψαι ἃ ἔπεμψαν, ἔς τε τὸ λοιπὸν μὴ οὐκέτι βούλωνται ἀμύνειν, ὁρῶντες τοὺς Ἀθηναίους ἐν τῇ μάχῃ εὖ πράξαντας, προσχωρῶσι δ’ αὐτοῖς κατὰ τὴν προτέραν φιλίαν πεισθέντες.

SECTION 6.75.4
ἀφικομένων οὖν ἐκ μὲν Συρακουσῶν Ἑρμοκράτους καὶ ἄλλων ἐς τὴν Καμάριναν, ἀπὸ δὲ τῶν Ἀθηναίων Εὐφήμου μεθ’ ἑτέρων, ὁ Ἑρμοκράτης ξυλλόγου γενομένου τῶν Καμαριναίων βουλόμενος προδιαβάλλειν τοὺς Ἀθηναίους ἔλεγε τοιάδε.

CHAPTER 6.76

SECTION 6.76.1
‘οὐ τὴν παροῦσαν δύναμιν τῶν Ἀθηναίων, ὦ Καμαριναῖοι, μὴ αὐτὴν καταπλαγῆτε δείσαντες ἐπρεσβευσάμεθα, ἀλλὰ μᾶλλον τοὺς μέλλοντας ἀπ’ αὐτῶν λόγους, πρίν τι καὶ ἡμῶν ἀκοῦσαι, μὴ ὑμᾶς πείσωσιν.

SECTION 6.76.2
ἥκουσι γὰρ ἐς τὴν Σικελίαν προφάσει μὲν ᾗ πυνθάνεσθε, διανοίᾳ δὲ ἣν πάντες ὑπονοοῦμεν· καί μοι δοκοῦσιν οὐ Λεοντίνους βούλεσθαι κατοικίσαι, ἀλλ’ ἡμᾶς μᾶλλον ἐξοικίσαι. οὐ γὰρ δὴ εὔλογον τὰς μὲν ἐκεῖ πόλεις ἀναστάτους ποιεῖν, τὰς δὲ ἐνθάδε κατοικίζειν, καὶ Λεοντίνων μὲν Χαλκιδέων ὄντων κατὰ τὸ ξυγγενὲς κήδεσθαι, Χαλκιδέας δὲ τοὺς ἐν Εὐβοίᾳ, ὧν οἵδε ἄποικοί εἰσι, δουλωσαμένους ἔχειν.

SECTION 6.76.3
τῇ δὲ αὐτῇ ἰδέᾳ ἐκεῖνά τε ἔσχον καὶ τὰ ἐνθάδε νῦν πειρῶνται· ἡγεμόνες γὰρ γενόμενοι ἑκόντων τῶν τε Ἰώνων καὶ ὅσοι ἀπὸ σφῶν ἦσαν ξύμμαχοι ὡς ἐπὶ τοῦ Μήδου τιμωρίᾳ, τοὺς μὲν λιποστρατίαν, τοὺς δὲ ἐπ’ ἀλλήλους στρατεύειν, τοῖς δ’ ὡς ἑκάστοις τινὰ εἶχον αἰτίαν εὐπρεπῆ ἐπενεγκόντες κατεστρέψαντο.

SECTION 6.76.4
καὶ οὐ περὶ τῆς ἐλευθερίας ἄρα οὔτε οὗτοι τῶν Ἑλλήνων οὔθ’ οἱ Ἕλληνες τῆς ἑαυτῶν τῷ Μήδῳ ἀντέστησαν, περὶ δὲ οἱ μὲν σφίσιν ἀλλὰ μὴ ἐκείνῳ καταδουλώσεως, οἱ δ’ ἐπὶ δεσπότου μεταβολῇ οὐκ ἀξυνετωτέρου, κακοξυνετωτέρου δέ.

CHAPTER 6.77

SECTION 6.77.1
‘ἀλλ’ οὐ γὰρ δὴ τὴν τῶν Ἀθηναίων εὐκατηγόρητον οὖσαν πόλιν νῦν ἥκομεν ἀποφανοῦντες ἐν εἰδόσιν ὅσα ἀδικεῖ, πολὺ δὲ μᾶλλον ἡμᾶς αὐτοὺς αἰτιασόμενοι ὅτι ἔχοντες παραδείγματα τῶν τ’ ἐκεῖ Ἑλλήνων ὡς ἐδουλώθησαν οὐκ ἀμύνοντες σφίσιν αὐτοῖς, καὶ νῦν ἐφ’ ἡμᾶς ταὐτὰ παρόντα σοφίσματα, Λεοντίνων τε ξυγγενῶν κατοικίσεις καὶ Ἐγεσταίων ξυμμάχων ἐπικουρίας, οὐ ξυστραφέντες βουλόμεθα προθυμότερον δεῖξαι αὐτοῖς ὅτι οὐκ Ἴωνες τάδε εἰσὶν οὐδ’ Ἑλλησπόντιοι καὶ νησιῶται, οἳ δεσπότην ἢ Μῆδον ἢ ἕνα γέ τινα αἰεὶ μεταβάλλοντες δουλοῦνται, ἀλλὰ Δωριῆς ἐλεύθεροι ἀπ’ αὐτονόμου τῆς Πελοποννήσου τὴν Σικελίαν οἰκοῦντες.

SECTION 6.77.2
ἢ μένομεν ἕως ἂν ἕκαστοι κατὰ πόλεις ληφθῶμεν, εἰδότες ὅτι ταύτῃ μόνον ἁλωτοί ἐσμεν καὶ ὁρῶντες αὐτοὺς ἐπὶ τοῦτο τὸ εἶδος τρεπομένους ὥστε τοὺς μὲν λόγοις ἡμῶν διιστάναι, τοὺς δὲ ξυμμάχων ἐλπίδι ἐκπολεμοῦν πρὸς ἀλλήλους, τοῖς δὲ ὡς ἑκάστοις τι προσηνὲς λέγοντες δύνανται κακουργεῖν; καὶ οἰόμεθα τοῦ ἄπωθεν ξυνοίκου προαπολλυμένου οὐ καὶ ἐς αὐτόν τινα ἥξειν τὸ δεινόν, πρὸ δὲ αὐτοῦ μᾶλλον τὸν πάσχοντα καθ’ ἑαυτὸν δυστυχεῖν;

CHAPTER 6.78

SECTION 6.78.1
καὶ εἴ τῳ ἄρα παρέστηκε τὸν μὲν Συρακόσιον, ἑαυτὸν δ’ οὒ πολέμιον εἶναι τῷ Ἀθηναίῳ, καὶ δεινὸν ἡγεῖται ὑπέρ γε τῆς ἐμῆς κινδυνεύειν, ἐνθυμηθήτω οὐ περὶ τῆς ἐμῆς μᾶλλον, ἐν ἴσῳ δὲ καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἅμα ἐν τῇ ἐμῇ μαχούμενος, τοσούτῳ δὲ καὶ ἀσφαλέστερον ὅσῳ οὐ προδιεφθαρμένου ἐμοῦ, ἔχων δὲ ξύμμαχον ἐμὲ καὶ οὐκ ἐρῆμος ἀγωνιεῖται· τόν τε Ἀθηναῖον μὴ τὴν τοῦ Συρακοσίου ἔχθραν κολάσασθαι, τῇ δ’ ἐμῇ προφάσει τὴν ἐκείνου φιλίαν οὐχ ἧσσον βεβαιώσασθαι βούλεσθαι.

SECTION 6.78.2
εἴ τέ τις φθονεῖ μὲν ἢ καὶ φοβεῖται (ἀμφότερα γὰρ τάδε πάσχει τὰ μείζω) διὰ δὲ αὐτὰ τὰς Συρακούσας κακωθῆναι μὲν ἵνα σωφρονισθῶμεν βούλεται, περιγενέσθαι δὲ ἕνεκα τῆς αὑτοῦ ἀσφαλείας, οὐκ ἀνθρωπίνης δυνάμεως βούλησιν ἐλπίζει· οὐ γὰρ οἷόν τε ἅμα τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς τύχης τὸν αὐτὸν ὁμοίως ταμίαν γενέσθαι.

SECTION 6.78.3
καὶ εἰ γνώμῃ ἁμάρτοι, τοῖς αὑτοῦ κακοῖς ὀλοφυρθεὶς τάχ’ ἂν ἴσως καὶ τοῖς ἐμοῖς ἀγαθοῖς ποτὲ βουληθείη αὖθις φθονῆσαι. ἀδύνατον δὲ προεμένῳ καὶ μὴ τοὺς αὐτοὺς κινδύνους οὐ περὶ τῶν ὀνομάτων, ἀλλὰ περὶ τῶν ἔργων, ἐθελήσαντι προσλαβεῖν· λόγῳ μὲν γὰρ τὴν ἡμετέραν δύναμιν σῴζοι ἄν τις, ἔργῳ δὲ τὴν αὑτοῦ σωτηρίαν.

SECTION 6.78.4
καὶ μάλιστα εἰκὸς ἦν ὑμᾶς, ὦ Καμαριναῖοι, ὁμόρους ὄντας καὶ τὰ δεύτερα κινδυνεύσοντας προορᾶσθαι αὐτὰ καὶ μὴ μαλακῶς ὥσπερ νῦν ξυμμαχεῖν, αὐτοὺς δὲ πρὸς ἡμᾶς μᾶλλον ἰόντας, ἅπερ ἂν εἰ ἐς τὴν Καμαριναίαν πρῶτον ἀφίκοντο οἱ Ἀθηναῖοι δεόμενοι ἂν ἐπεκαλεῖσθε, ταῦτα ἐκ τοῦ ὁμοίου καὶ νῦν παρακελευομένους ὅπως μηδὲν ἐνδώσομεν φαίνεσθαι. ἀλλ’ οὔθ᾽ ὑμεῖς νῦν γέ πω οὔθ’ οἱ ἄλλοι ἐπὶ ταῦτα ὥρμησθε.

CHAPTER 6.79

SECTION 6.79.1
‘Δειλίᾳ δὲ ἴσως τὸ δίκαιον πρός τε ἡμᾶς καὶ πρὸς τοὺς ἐπιόντας θεραπεύσετε, λέγοντες ξυμμαχίαν εἶναι ὑμῖν πρὸς Ἀθηναίους· ἥν γε οὐκ ἐπὶ τοῖς φίλοις ἐποιήσασθε, τῶν δὲ ἐχθρῶν ἤν τις ἐφ’ ὑμᾶς ἴῃ, καὶ τοῖς γε Ἀθηναίοις βοηθεῖν, ὅταν ὑπ’ ἄλλων καὶ μὴ αὐτοὶ ὥσπερ νῦν τοὺς πέλας ἀδικῶσιν,

SECTION 6.79.2
ἐπεὶ οὐδ’ οἱ Ῥηγῖνοι ὄντες Χαλκιδῆς Χαλκιδέας ὄντας Λεοντίνους ἐθέλουσι ξυγκατοικίζειν. καὶ δεινὸν εἰ ἐκεῖνοι μὲν τὸ ἔργον τοῦ καλοῦ δικαιώματος ὑποπτεύοντες ἀλόγως σωφρονοῦσιν, ὑμεῖς δ’ εὐλόγῳ προφάσει τοὺς μὲν φύσει πολεμίους βούλεσθε ὠφελεῖν, τοὺς δὲ ἔτι μᾶλλον φύσει ξυγγενεῖς μετὰ τῶν ἐχθίστων διαφθεῖραι.

SECTION 6.79.3
ἀλλ’ οὐ δίκαιον, ἀμύνειν δὲ καὶ μὴ φοβεῖσθαι τὴν παρασκευὴν αὐτῶν· οὐ γὰρ ἢν ἡμεῖς ξυστῶμεν πάντες δεινή ἐστιν, ἀλλ’ ἤν, ὅπερ οὗτοι σπεύδουσι, τἀναντία διαστῶμεν, ἐπεὶ οὐδὲ πρὸς ἡμᾶς μόνους ἐλθόντες καὶ μάχῃ περιγενόμενοι ἔπραξαν ἃ ἐβούλοντο, ἀπῆλθον δὲ διὰ τάχους.

CHAPTER 6.80

SECTION 6.80.1
ὥστε οὐχ ἁθρόους γε ὄντας εἰκὸς ἀθυμεῖν, ἰέναι δὲ ἐς τὴν ξυμμαχίαν προθυμότερον, ἄλλως τε καὶ ἀπὸ Πελοποννήσου παρεσομένης ὠφελίας, οἳ τῶνδε κρείσσους εἰσὶ τὸ παράπαν τὰ πολέμια· καὶ μὴ ἐκείνην τὴν προμηθίαν δοκεῖν τῳ ἡμῖν μὲν ἴσην εἶναι, ὑμῖν δὲ ἀσφαλῆ, τὸ μηδετέροις δὴ ὡς καὶ ἀμφοτέρων ὄντας ξυμμάχους βοηθεῖν.

SECTION 6.80.2
οὐ γὰρ ἔργῳ ἴσον ὥσπερ τῷ δικαιώματί ἐστιν. εἰ γὰρ δι’ ὑμᾶς μὴ ξυμμαχήσαντας ὅ τε παθὼν σφαλήσεται καὶ ὁ κρατῶν περιέσται, τί ἄλλο ἢ τῇ αὐτῇ ἀπουσίᾳ τοῖς μὲν οὐκ ἠμύνατε σωθῆναι, τοὺς δὲ οὐκ ἐκωλύσατε κακοὺς γενέσθαι; καίτοι κάλλιον τοῖς ἀδικουμένοις καὶ ἅμα ξυγγενέσι προσθεμένους τήν τε κοινὴν ὠφελίαν τῇ Σικελίᾳ φυλάξαι καὶ τοὺς Ἀθηναίους φίλους δὴ ὄντας μὴ ἐᾶσαι ἁμαρτεῖν.

SECTION 6.80.3
‘ξυνελόντες τε λέγομεν οἱ Συρακόσιοι ἐκδιδάσκειν μὲν οὐδὲν ἔργον εἶναι σαφῶς οὔτε ὑμᾶς οὔτε τοὺς ἄλλους περὶ ὧν αὐτοὶ οὐδὲν χεῖρον γιγνώσκετε· δεόμεθα δὲ καὶ μαρτυρόμεθα ἅμα, εἰ μὴ πείσομεν, ὅτι ἐπιβουλευόμεθα μὲν ὑπὸ Ἰώνων αἰεὶ πολεμίων, προδιδόμεθα δὲ ὑπὸ ὑμῶν Δωριῆς Δωριῶν.

SECTION 6.80.4
καὶ εἰ καταστρέψονται ἡμᾶς Ἀθηναῖοι, ταῖς μὲν ὑμετέραις γνώμαις κρατήσουσι, τῷ δ᾽ αὑτῶν ὀνόματι τιμηθήσονται, καὶ τῆς νίκης οὐκ ἄλλον τινὰ ἆθλον ἢ τὸν τὴν νίκην παρασχόντα λήψονται· καὶ εἰ αὖ ἡμεῖς περιεσόμεθα, τῆς αἰτίας τῶν κινδύνων οἱ αὐτοὶ τὴν τιμωρίαν ὑφέξετε.

SECTION 6.80.5
σκοπεῖτε οὖν καὶ αἱρεῖσθε ἤδη ἢ τὴν αὐτίκα ἀκινδύνως δουλείαν ἢ κἂν περιγενόμενοι μεθ’ ἡμῶν τούσδε τε μὴ αἰσχρῶς δεσπότας λαβεῖν καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ἔχθραν μὴ ἂν βραχεῖαν γενομένην διαφυγεῖν.’

CHAPTER 6.81

SECTION 6.81.1
τοιαῦτα μὲν ὁ Ἑρμοκράτης εἶπεν. ὁ δ’ Εὔφημος ὁ τῶν Ἀθηναίων πρεσβευτὴς μετ’ αὐτὸν τοιάδε.

CHAPTER 6.82

SECTION 6.82.1
‘ἀφικόμεθα μὲν ἐπὶ τῆς πρότερον οὔσης ξυμμαχίας ἀνανεώσει, τοῦ δὲ Συρακοσίου καθαψαμένου ἀνάγκη καὶ περὶ τῆς ἀρχῆς εἰπεῖν ὡς εἰκότως ἔχομεν.

SECTION 6.82.2
τὸ μὲν οὖν μέγιστον μαρτύριον αὐτὸς εἶπεν, ὅτι οἱ Ἴωνες αἰεί ποτε πολέμιοι τοῖς Δωριεῦσιν εἰσίν. ἔχει δὲ καὶ οὕτως· ἡμεῖς γὰρ Ἴωνες ὄντες Πελοποννησίοις Δωριεῦσι καὶ πλέοσιν οὖσι καὶ παροικοῦσιν ἐσκεψάμεθα ὅτῳ τρόπῳ ἥκιστα αὐτῶν ὑπακουσόμεθα,

SECTION 6.82.3
καὶ μετὰ τὰ Μηδικὰ ναῦς κτησάμενοι τῆς μὲν Λακεδαιμονίων ἀρχῆς καὶ ἡγεμονίας ἀπηλλάγημεν,οὐδὲν προσῆκον μᾶλλόν τι ἐκείνους ἡμῖν ἢ καὶ ἡμᾶς ἐκείνοις ἐπιτάσσειν, πλὴν καθ’ ὅσον ἐν τῷ παρόντι μεῖζον ἴσχυον, αὐτοὶ δὲ τῶν ὑπὸ βασιλεῖ πρότερον ὄντων ἡγεμόνες καταστάντες οἰκοῦμεν, νομίσαντες ἥκιστ’ ἂν ὑπὸ Πελοποννησίοις οὕτως εἶναι, δύναμιν ἔχοντες ᾗ ἀμυνούμεθα, καὶ ἐς τὸ ἀκριβὲς εἰπεῖν οὐδὲ ἀδίκως καταστρεψάμενοι τούς τε Ἴωνας καὶ νησιώτας, οὓς ξυγγενεῖς φασὶν ὄντας ἡμᾶς Συρακόσιοι δεδουλῶσθαι.

SECTION 6.82.4
ἦλθον γὰρ ἐπὶ τὴν μητρόπολιν ἐφ’ ἡμᾶς μετὰ τοῦ Μήδου καὶ οὐκ ἐτόλμησαν ἀποστάντες τὰ οἰκεῖα φθεῖραι, ὥσπερ ἡμεῖς ἐκλιπόντες τὴν πόλιν, δουλείαν δὲ αὐτοί τε ἐβούλοντο καὶ ἡμῖν τὸ αὐτὸ ἐπενεγκεῖν.

CHAPTER 6.83

SECTION 6.83.1
ἀνθ’ ὧν ἄξιοί τε ὄντες ἅμα ἄρχομεν, ὅτι τε ναυτικὸν πλεῖστόν τε καὶ προθυμίαν ἀπροφάσιστον παρεσχόμεθα ἐς τοὺς Ἕλληνας, καὶ διότι καὶ τῷ Μήδῳ ἑτοίμως τοῦτο δρῶντες οὗτοι ἡμᾶς ἔβλαπτον, ἅμα δὲ τῆς πρὸς Πελοποννησίους ἰσχύος ὀρεγόμενοι.

SECTION 6.83.2
καὶ οὐ καλλιεπούμεθα ὡς ἢ τὸν βάρβαρον μόνοι καθελόντες εἰκότως ἄρχομεν ἢ ἐπ᾽ ἐλευθερίᾳ τῇ τῶνδε μᾶλλον ἢ τῶν ξυμπάντων τε καὶ τῇ ἡμετέρᾳ αὐτῶν κινδυνεύσαντες. πᾶσι δὲ ἀνεπίφθονον τὴν προσήκουσαν σωτηρίαν ἐκπορίζεσθαι. καὶ νῦν τῆς ἡμετέρας ἀσφαλείας ἕνεκα καὶ ἐνθάδε παρόντες ὁρῶμεν καὶ ὑμῖν ταὐτὰ ξυμφέροντα.

SECTION 6.83.3
ἀποφαίνομεν δὲ ἐξ ὧν οἵδε τε διαβάλλουσι καὶ ὑμεῖς μάλιστα ἐπὶ τὸ φοβερώτερον ὑπονοεῖτε, εἰδότες τοὺς περιδεῶς ὑποπτεύοντάς τι λόγου μὲν ἡδονῇ τὸ παραυτίκα τερπομένους, τῇ δ’ ἐγχειρήσει ὕστερον τὰ ξυμφέροντα πράσσοντας.

SECTION 6.83.4
τήν τε γὰρ ἐκεῖ ἀρχὴν εἰρήκαμεν διὰ δέος ἔχειν καὶ τὰ ἐνθάδε διὰ τὸ αὐτὸ ἥκειν μετὰ τῶν φίλων ἀσφαλῶς καταστησόμενοι, καὶ οὐ δουλωσόμενοι, μὴ παθεῖν δὲ μᾶλλον τοῦτο κωλύσοντες.

CHAPTER 6.84

SECTION 6.84.1
‘ὑπολάβῃ δὲ μηδεὶς ὡς οὐδὲν προσῆκον ὑμῶν κηδόμεθα, γνοὺς ὅτι σῳζομένων ὑμῶν καὶ διὰ τὸ μὴ ἀσθενεῖς ὑμᾶς ὄντας ἀντέχειν Συρακοσίοις ἧσσον ἂν τούτων πεμψάντων τινὰ δύναμιν Πελοποννησίοις ἡμεῖς βλαπτοίμεθα.

SECTION 6.84.2
καὶ ἐν τούτῳ προσήκετε ἤδη ἡμῖν τὰ μέγιστα. διόπερ καὶ τοὺς Λεοντίνους εὔλογον κατοικίζειν μὴ ὑπηκόους ὥσπερ τοὺς ξυγγενεῖς αὐτῶν τοὺς ἐν Εὐβοίᾳ, ἀλλ’ ὡς δυνατωτάτους, ἵνα ἐκ τῆς σφετέρας ὅμοροι ὄντες τοῖσδε ὑπὲρ ἡμῶν λυπηροὶ ὦσιν.

SECTION 6.84.3
τὰ μὲν γὰρ ἐκεῖ καὶ αὐτοὶ ἀρκοῦμεν πρὸς τοὺς πολεμίους, καὶ ὁ Χαλκιδεύς, ὃν ἀλόγως ἡμᾶς φησὶ δουλωσαμένους τοὺς ἐνθάδε ἐλευθεροῦν, ξύμφορος ἡμῖν ἀπαράσκευος ὢν καὶ χρήματα μόνον φέρων, τὰ δὲ ἐνθάδε καὶ Λεοντῖνοι καὶ οἱ ἄλλοι φίλοι ὅτι μάλιστα αὐτονομούμενοι.

CHAPTER 6.85

SECTION 6.85.1
ἀνδρὶ δὲ τυράννῳ ἢ πόλει ἀρχὴν ἐχούσῃ οὐδὲν ἄλογον ὅτι ξυμφέρον οὐδ’ οἰκεῖον ὅτι μὴ πιστόν· πρὸς ἕκαστα δὲ δεῖ ἢ ἐχθρὸν ἢ φίλον μετὰ καιροῦ γίγνεσθαι. καὶ ἡμᾶς τοῦτο ὠφελεῖ ἐνθάδε, οὐκ ἢν τοὺς φίλους κακώσωμεν, ἀλλ’ ἢν οἱ ἐχθροὶ διὰ τὴν τῶν φίλων ῥώμην ἀδύνατοι ὦσιν.

SECTION 6.85.2
ἀπιστεῖν δὲ οὐ χρή· καὶ γὰρ τοὺς ἐκεῖ ξυμμάχους ὡς ἕκαστοι χρήσιμοι ἐξηγούμεθα, Χίους μὲν καὶ Μηθυμναίους νεῶν παροκωχῇ αὐτονόμους, τοὺς δὲ πολλοὺς χρημάτων βιαιότερον φορᾷ, ἄλλους δὲ καὶ πάνυ ἐλευθέρως ξυμμαχοῦντας, καίπερ νησιώτας ὄντας καὶ εὐλήπτους, διότι ἐν χωρίοις ἐπικαίροις εἰσὶ περὶ τὴν Πελοπόννησον.

SECTION 6.85.3
ὥστε καὶ τἀνθάδε εἰκὸς πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, καὶ ὃ λέγομεν, ἐς Συρακοσίους δέος καθίστασθαι. ἀρχῆς γὰρ ἐφίενται ὑμῶν καὶ βούλονται ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ ξυστήσαντες ὑμᾶς ὑπόπτῳ, βίᾳ ἢ καὶ κατ’ ἐρημίαν, ἀπράκτων ἡμῶν ἀπελθόντων, αὐτοὶ ἄρξαι τῆς Σικελίας. ἀνάγκη δέ, ἢν ξυστῆτε πρὸς αὐτούς· οὔτε γὰρ ἡμῖν ἔτι ἔσται ἰσχὺς τοσαύτη ἐς ἓν ξυστᾶσα εὐμεταχείριστος, οὔθ’ οἵδ’ ἀσθενεῖς ἂν ἡμῶν μὴ παρόντων πρὸς ὑμᾶς εἶεν.

CHAPTER 6.86

SECTION 6.86.1
καὶ ὅτῳ ταῦτα μὴ δοκεῖ, αὐτὸ τὸ ἔργον ἐλέγχει. τὸ γὰρ πρότερον ἡμᾶς ἐπηγάγεσθε οὐκ ἄλλον τινὰ προσείοντες φόβον ἤ, εἰ περιοψόμεθα ὑμᾶς ὑπὸ Συρακοσίοις γενέσθαι, ὅτι καὶ αὐτοὶ κινδυνεύσομεν.

SECTION 6.86.2
καὶ νῦν οὐ δίκαιον, ᾧπερ καὶ ἡμᾶς ἠξιοῦτε λόγῳ πείθειν, τῷ αὐτῷ ἀπιστεῖν, οὐδ’ ὅτι δυνάμει μείζονι πρὸς τὴν τῶνδε ἰσχὺν πάρεσμεν ὑποπτεύεσθαι, πολὺ δὲ μᾶλλον τοῖσδε ἀπιστεῖν.

SECTION 6.86.3
ἡμεῖς μέν γε οὔτε ἐμμεῖναι δυνατοὶ μὴ μεθ’ ὑμῶν, εἴ τε καὶ γενόμενοι κακοὶ κατεργασαίμεθα, ἀδύνατοι κατασχεῖν διὰ μῆκός τε πλοῦ καὶ ἀπορίᾳ φυλακῆς πόλεων μεγάλων καὶ τῇ παρασκευῇ ἠπειρωτίδων· οἵδε δὲ οὐ στρατοπέδῳ, πόλει δὲ μείζονι τῆς ἡμετέρας παρουσίας ἐποικοῦντες ὑμῖν αἰεί τε ἐπιβουλεύουσι καὶ ὅταν καιρὸν λάβωσιν ἑκάστου,

SECTION 6.86.4
οὐκ ἀνιᾶσιν (ἔδειξαν δὲ καὶ ἄλλα ἤδη καὶ τὰ ἐς Λεοντίνους), καὶ νῦν τολμῶσιν ἐπὶ τοὺς ταῦτα κωλύοντας καὶ ἀνέχοντας τὴν Σικελίαν μέχρι τοῦδε μὴ ὑπ’ αὐτοὺς εἶναι παρακαλεῖν ὑμᾶς ὡς ἀναισθήτους.

SECTION 6.86.5
πολὺ δὲ ἐπὶ ἀληθεστέραν γε σωτηρίαν ἡμεῖς ἀντιπαρακαλοῦμεν, δεόμενοι τὴν ὑπάρχουσαν ἀπ’ ἀλλήλων ἀμφοτέροις μὴ προδιδόναι, νομίσαι δὲ τοῖσδε μὲν καὶ ἄνευ ξυμμάχων αἰεὶ ἐφ᾽ ὑμᾶς ἑτοίμην διὰ τὸ πλῆθος εἶναι ὁδόν, ὑμῖν δ’ οὐ πολλάκις παρασχήσειν μετὰ τοσῆσδε ἐπικουρίας ἀμύνασθαι· ἣν εἰ τῷ ὑπόπτῳ ἢ ἄπρακτον ἐάσετε ἀπελθεῖν ἢ καὶ σφαλεῖσαν, ἔτι βουλήσεσθε καὶ πολλοστὸν μόριον αὐτῆς ἰδεῖν, ὅτε οὐδὲν ἔτι περανεῖ παραγενόμενον ὑμῖν.

CHAPTER 6.87

SECTION 6.87.1
‘ἀλλὰ μήτε ὑμεῖς, ὦ Καμαριναῖοι, ταῖς τῶνδε διαβολαῖς ἀναπείθεσθε μήτε οἱ ἄλλοι· εἰρήκαμεν δ’ ὑμῖν πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν περὶ ὧν ὑποπτευόμεθα, καὶ ἔτι ἐν κεφαλαίοις ὑπομνήσαντες ἀξιώσομεν πείθειν.

SECTION 6.87.2
φαμὲν γὰρ ἄρχειν μὲν τῶν ἐκεῖ, ἵνα μὴ ὑπακούωμεν ἄλλου, ἐλευθεροῦν δὲ τὰ ἐνθάδε, ὅπως μὴ ὑπ’ αὐτῶν βλαπτώμεθα, πολλὰ δ’ ἀναγκάζεσθαι πράσσειν, διότι καὶ πολλὰ φυλασσόμεθα, ξύμμαχοι δὲ καὶ νῦν καὶ πρότερον τοῖς ἐνθάδε ὑμῶν ἀδικουμένοις οὐκ ἄκλητοι, παρακληθέντες δὲ ἥκειν.

SECTION 6.87.3
καὶ ὑμεῖς μήθ’ ὡς δικασταὶ γενόμενοι τῶν ἡμῖν ποιουμένων μήθ’ ὡς σωφρονισταί, ὃ χαλεπὸν ἤδη, ἀποτρέπειν πειρᾶσθε, καθ’ ὅσον δέ τι ὑμῖν τῆς ἡμετέρας πολυπραγμοσύνης καὶ τρόπου τὸ αὐτὸ ξυμφέρει, τούτῳ ἀπολαβόντες χρήσασθε, καὶ νομίσατε μὴ πάντας ἐν ἴσῳ βλάπτειν αὐτά, πολὺ δὲ πλείους τῶν Ἑλλήνων καὶ ὠφελεῖν·

SECTION 6.87.4
ἐν παντὶ γὰρ πᾶς χωρίῳ, καὶ ᾧ μὴ ὑπάρχομεν, ὅ τε οἰόμενος ἀδικήσεσθαι καὶ ὁ ἐπιβουλεύων διὰ τὸ ἑτοίμην ὑπεῖναι ἐλπίδα τῷ μὲν ἀντιτυχεῖν ἐπικουρίας ἀφ’ ἡμῶν, τῷ δὲ εἰ ἥξομεν, μὴ ἀδεεῖ εἶναι κινδυνεύειν, ἀμφότεροι ἀναγκάζονται ὁ μὲν ἄκων σωφρονεῖν, ὁ δ’ ἀπραγμόνως σῴζεσθαι.

SECTION 6.87.5
ταύτην οὖν τὴν κοινὴν τῷ τε δεομένῳ καὶ ὑμῖν νῦν παροῦσαν ἀσφάλειαν μὴ ἀπώσησθε, ἀλλ᾽ ἐξισώσαντες τοῖς ἄλλοις μεθ’ ἡμῶν τοῖς Συρακοσίοις, ἀντὶ τοῦ αἰεὶ φυλάσσεσθαι αὐτούς, καὶ ἀντεπιβουλεῦσαί ποτε ἐκ τοῦ ὁμοίου μεταλάβετε.’

CHAPTER 6.88

SECTION 6.88.1
τοιαῦτα δὲ ὁ Εὔφημος εἶπεν. οἱ δὲ Καμαριναῖοι ἐπεπόνθεσαν τοιόνδε. τοῖς μὲν Ἀθηναίοις εὖνοι ἦσαν, πλὴν καθ’ ὅσον [εἰ] τὴν Σικελίαν ᾤοντο αὐτοὺς δουλώσεσθαι, τοῖς δὲ Συρακοσίοις αἰεὶ κατὰ τὸ ὅμορον διάφοροι· δεδιότες δ’ οὐχ ἧσσον τοὺς Συρακοσίους ἐγγὺς ὄντας μὴ καὶ ἄνευ σφῶν περιγένωνται, τό τε πρῶτον αὐτοῖς τοὺς ὀλίγους ἱππέας ἔπεμψαν καὶ τὸ λοιπὸν ἐδόκει αὐτοῖς ὑπουργεῖν μὲν τοῖς Συρακοσίοις μᾶλλον ἔργῳ, ὡς ἂν δύνωνται μετριώτατα, ἐν δὲ τῷ παρόντι, ἵνα μηδὲ τοῖς Ἀθηναίοις ἔλασσον δοκῶσι νεῖμαι, ἐπειδὴ καὶ ἐπικρατέστεροι τῇ μάχῃ ἐγένοντο, λόγῳ ἀποκρίνασθαι ἴσα ἀμφοτέροις.

SECTION 6.88.2
καὶ οὕτω βουλευσάμενοι ἀπεκρίναντο, ἐπειδὴ τυγχάνει ἀμφοτέροις οὖσι ξυμμάχοις σφῶν πρὸς ἀλλήλους πόλεμος ὤν, εὔορκον δοκεῖν εἶναι σφίσιν ἐν τῷ παρόντι μηδετέροις ἀμύνειν. καὶ οἱ πρέσβεις ἑκατέρων ἀπῆλθον.

SECTION 6.88.3
καὶ οἱ μὲν Συρακόσιοι τὰ καθ’ ἑαυτοὺς ἐξηρτύοντο ἐς τὸν πόλεμον, οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἐν τῇ Νάξῳ ἐστρατοπεδευμένοι τὰ πρὸς τοὺς Σικελοὺς ἔπρασσον ὅπως αὐτοῖς ὡς πλεῖστοι προσχωρήσονται.

SECTION 6.88.4
καὶ οἱ μὲν πρὸς τὰ πεδία μᾶλλον τῶν Σικελῶν ὑπήκοοι ὄντες τῶν Συρακοσίων οἱ πολλοὶ ἀφειστήκεσαν· τῶν δὲ τὴν μεσόγειαν ἐχόντων αὐτόνομοι οὖσαι καὶ πρότερον αἰεὶ 〈αἱ〉 οἰκήσεις εὐθὺς πλὴν ὀλίγοι μετὰ τῶν Ἀθηναίων ἦσαν, καὶ σῖτόν τε κατεκόμιζον τῷ στρατεύματι καὶ εἰσὶν οἳ καὶ χρήματα.

SECTION 6.88.5
ἐπὶ δὲ τοὺς μὴ προσχωροῦντας οἱ Ἀθηναῖοι στρατεύοντες τοὺς μὲν προσηνάγκαζον, τοὺς δὲ καὶ ὑπὸ τῶν Συρακοσίων φρουρούς τε πεμπόντων καὶ βοηθούντων ἀπεκωλύοντο. τόν τε χειμῶνα μεθορμισάμενοι ἐκ τῆς Νάξου ἐς τὴν Κατάνην καὶ τὸ στρατόπεδον ὃ κατεκαύθη ὑπὸ τῶν Συρακοσίων αὖθις ἀνορθώσαντες διεχείμαζον.

SECTION 6.88.6
καὶ ἔπεμψαν μὲν ἐς Καρχηδόνα τριήρη περὶ φιλίας, εἰ δύναιντό τι ὠφελεῖσθαι, ἔπεμψαν δὲ καὶ ἐς Τυρσηνίαν, ἔστιν ὧν πόλεων ἐπαγγελλομένων καὶ αὐτῶν ξυμπολεμεῖν. περιήγγελλον δὲ καὶ τοῖς Σικελοῖς καὶ ἐς τὴν Ἔγεσταν πέμψαντες ἐκέλευον ἵππους σφίσιν ὡς πλείστους πέμπειν, καὶ τἆλλα ἐς τὸν περιτειχισμόν, πλινθία καὶ σίδηρον, ἡτοίμαζον, καὶ ὅσα ἔδει, ὡς ἅμα τῷ ἦρι ἑξόμενοι τοῦ πολέμου.

SECTION 6.88.7
οἱ δ’ ἐς τὴν Κόρινθον καὶ Λακεδαίμονα τῶν Συρακοσίων ἀποσταλέντες πρέσβεις τούς τε Ἰταλιώτας ἅμα παραπλέοντες ἐπειρῶντο πείθειν μὴ περιορᾶν τὰ γιγνόμενα ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων, ὡς καὶ ἐκείνοις ὁμοίως ἐπιβουλευόμενα, καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ Κορίνθῳ ἐγένοντο, λόγους ἐποιοῦντο ἀξιοῦντες σφίσι κατὰ τὸ ξυγγενὲς βοηθεῖν.

SECTION 6.88.8
καὶ οἱ Κορίνθιοι εὐθὺς ψηφισάμενοι αὐτοὶ πρῶτοι ὥστε πάσῃ προθυμίᾳ ἀμύνειν, καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα ξυναπέστελλον αὐτοῖς πρέσβεις, ὅπως καὶ ἐκείνους ξυναναπείθοιεν τόν τε αὐτοῦ πόλεμον σαφέστερον ποιεῖσθαι πρὸς τοὺς Ἀθηναίους καὶ ἐς τὴν Σικελίαν ὠφελίαν τινὰ πέμπειν.

SECTION 6.88.9
καὶ οἵ τε ἐκ τῆς Κορίνθου πρέσβεις παρῆσαν ἐς τὴν Λακεδαίμονα καὶ Ἀλκιβιάδης μετὰ τῶν ξυμφυγάδων περαιωθεὶς τότ’ εὐθὺς ἐπὶ πλοίου φορτηγικοῦ ἐκ τῆς Θουρίας ἐς Κυλλήνην τῆς Ἠλείας πρῶτον, ἔπειτα ὕστερον ἐς τὴν Λακεδαίμονα αὐτῶν τῶν Λακεδαιμονίων μεταπεμψάντων ὑπόσπονδος ἐλθών· ἐφοβεῖτο γὰρ αὐτοὺς διὰ τὴν περὶ τῶν Μαντινικῶν πρᾶξιν.

SECTION 6.88.10
καὶ ξυνέβη ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τῶν Λακεδαιμονίων τούς τε Κορινθίους καὶ τοὺς Συρακοσίους τὰ αὐτὰ καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην δεομένους πείθειν τοὺς Λακεδαιμονίους. καὶ διανοουμένων τῶν τε ἐφόρων καὶ τῶν ἐν τέλει ὄντων πρέσβεις πέμπειν ἐς Συρακούσας κωλύοντας μὴ ξυμβαίνειν Ἀθηναίοις, βοηθεῖν δὲ οὐ προθύμων ὄντων, παρελθὼν ὁ Ἀλκιβιάδης παρώξυνέ τε τοὺς Λακεδαιμονίους καὶ ἐξώρμησε λέγων τοιάδε.

CHAPTER 6.89

SECTION 6.89.1
‘ἀναγκαῖον περὶ τῆς ἐμῆς διαβολῆς πρῶτον ἐς ὑμᾶς εἰπεῖν, ἵνα μὴ χεῖρον τὰ κοινὰ τῷ ὑπόπτῳ μου ἀκροάσησθε.

SECTION 6.89.2
τῶν δ’ ἐμῶν προγόνων τὴν προξενίαν ὑμῶν κατά τι ἔγκλημα ἀπειπόντων αὐτὸς ἐγὼ πάλιν ἀναλαμβάνων ἐθεράπευον ὑμᾶς ἄλλα τε καὶ περὶ τὴν ἐκ Πύλου ξυμφοράν. καὶ διατελοῦντός μου προθύμου ὑμεῖς πρὸς Ἀθηναίους καταλλασσόμενοι τοῖς μὲν ἐμοῖς ἐχθροῖς δύναμιν δι’ ἐκείνων πράξαντες, ἐμοὶ δὲ ἀτιμίαν περιέθετε.

SECTION 6.89.3
καὶ διὰ ταῦτα δικαίως ὑπ’ ἐμοῦ πρός τε τὰ Μαντινέων καὶ Ἀργείων τραπομένου καὶ ὅσα ἄλλα ἐνηντιούμην ὑμῖν ἐβλάπτεσθε· καὶ νῦν, εἴ τις καὶ τότε ἐν τῷ πάσχειν οὐκ εἰκότως ὠργίζετό μοι, μετὰ τοῦ ἀληθοῦς σκοπῶν ἀναπειθέσθω. ἢ εἴ τις, διότι καὶ τῷ δήμῳ προσεκείμην μᾶλλον, χείρω με ἐνόμιζε, μηδ’ οὕτως ἡγήσηται ὀρθῶς ἄχθεσθαι.

SECTION 6.89.4
τοῖς γὰρ τυράννοις αἰεί ποτε διάφοροί ἐσμεν (πᾶν δὲ τὸ ἐναντιούμενον τῷ δυναστεύοντι δῆμος ὠνόμασται), καὶ ἀπ’ ἐκείνου ξυμπαρέμεινεν ἡ προστασία ἡμῖν τοῦ πλήθους. ἅμα δὲ καὶ τῆς πόλεως δημοκρατουμένης τὰ πολλὰ ἀνάγκη ἦν τοῖς παροῦσιν ἕπεσθαι.

SECTION 6.89.5
τῆς δὲ ὑπαρχούσης ἀκολασίας ἐπειρώμεθα μετριώτεροι ἐς τὰ πολιτικὰ εἶναι.ἄλλοι δ’ ἦσαν καὶ ἐπὶ τῶν πάλαι καὶ νῦν οἳ ἐπὶ τὰ πονηρότερα ἐξῆγον τὸν ὄχλον· οἵπερ καὶ ἐμὲ ἐξήλασαν.

SECTION 6.89.6
ἡμεῖς δὲ τοῦ ξύμπαντος προέστημεν, δικαιοῦντες ἐν ᾧ σχήματι μεγίστη ἡ πόλις ἐτύγχανε καὶ ἐλευθερωτάτη οὖσα καὶ ὅπερ ἐδέξατό τις, τοῦτο ξυνδιασῴζειν, ἐπεὶ δημοκρατίαν γε καὶ ἐγιγνώσκομεν οἱ φρονοῦντές τι, καὶ αὐτὸς οὐδενὸς ἂν χεῖρον, ὅσῳ καὶ λοιδορήσαιμι. ἀλλὰ περὶ ὁμολογουμένης ἀνοίας οὐδὲν ἂν καινὸν λέγοιτο· καὶ τὸ μεθιστάναι αὐτὴν οὐκ ἐδόκει ἡμῖν ἀσφαλὲς εἶναι ὑμῶν πολεμίων προσκαθημένων.

CHAPTER 6.90

SECTION 6.90.1
‘καὶ τὰ μὲν ἐς τὰς ἐμὰς διαβολὰς τοιαῦτα ξυνέβη· περὶ δὲ ὧν ὑμῖν τε βουλευτέον καὶ ἐμοί, εἴ τι πλέον οἶδα, ἐσηγητέον, μάθετε ἤδη.

SECTION 6.90.2
ἐπλεύσαμεν ἐς Σικελίαν πρῶτον μέν, εἰ δυναίμεθα, Σικελιώτας καταστρεψόμενοι, μετὰ δ᾽ ἐκείνους αὖθις καὶ Ἰταλιώτας, ἔπειτα καὶ τῆς Καρχηδονίων ἀρχῆς καὶ αὐτῶν ἀποπειράσοντες.

SECTION 6.90.3
εἰ δὲ προχωρήσειε ταῦτα ἢ πάντα ἢ καὶ τὰ πλείω, ἤδη τῇ Πελοποννήσῳ ἐμέλλομεν ἐπιχειρήσειν, κομίσαντες ξύμπασαν μὲν τὴν ἐκεῖθεν προσγενομένην δύναμιν τῶν Ἑλλήνων, πολλοὺς δὲ βαρβάρους μισθωσάμενοι καὶ Ἴβηρας καὶ ἄλλους τῶν ἐκεῖ ὁμολογουμένως νῦν βαρβάρων μαχιμωτάτους, τριήρεις τε πρὸς ταῖς ἡμετέραις πολλὰς ναυπηγησάμενοι, ἐχούσης τῆς Ἰταλίας ξύλα ἄφθονα, αἷς τὴν Πελοπόννησον πέριξ πολιορκοῦντες καὶ τῷ πεζῷ ἅμα ἐκ γῆς ἐφορμαῖς τῶν πόλεων τὰς μὲν βίᾳ λαβόντες, τὰς δ’ ἐντειχισάμενοι, ῥᾳδίως ἠλπίζομεν καταπολεμήσειν καὶ μετὰ ταῦτα καὶ τοῦ ξύμπαντος Ἑλληνικοῦ ἄρξειν.

SECTION 6.90.4
χρήματα δὲ καὶ σῖτον, ὥστε εὐπορώτερον γίγνεσθαί τι αὐτῶν, αὐτὰ τὰ προσγενόμενα ἐκεῖθεν χωρία ἔμελλε διαρκῆ ἄνευ τῆς ἐνθένδε προσόδου παρέξειν.

CHAPTER 6.91

SECTION 6.91.1
τοιαῦτα μὲν περὶ τοῦ νῦν οἰχομένου στόλου παρὰ τοῦ τὰ ἀκριβέστατα εἰδότος ὡς διενοήθημεν ἀκηκόατε· καὶ ὅσοι ὑπόλοιποι στρατηγοί, ἢν δύνωνται, ὁμοίως αὐτὰ πράξουσιν. ὡς δέ, εἰ μὴ βοηθήσετε οὐ περιέσται τἀκεῖ, μάθετε ἤδη.

SECTION 6.91.2
Σικελιῶται γὰρ ἀπειρότεροι μέν εἰσιν, ὅμως δ’ ἂν ξυστραφέντες ἁθρόοι καὶ νῦν ἔτι περιγένοιντο· Συρακόσιοι δὲ μόνοι μάχῃ τε ἤδη πανδημεὶ ἡσσημένοι καὶ ναυσὶν ἅμα κατειργόμενοι ἀδύνατοι ἔσονται τῇ νῦν Ἀθηναίων ἐκεῖ παρασκευῇ ἀντισχεῖν.

SECTION 6.91.3
καὶ εἰ αὕτη ἡ πόλις ληφθήσεται, ἔχεται καὶ ἡ πᾶσα Σικελία, καὶ εὐθὺς καὶ Ἰταλία· καὶ ὃν ἄρτι κίνδυνον ἐκεῖθεν προεῖπον, οὐκ ἂν διὰ μακροῦ ὑμῖν ἐπιπέσοι.

SECTION 6.91.4
ὥστε μὴ περὶ τῆς Σικελίας τις οἰέσθω μόνον βουλεύειν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς Πελοποννήσου, εἰ μὴ ποιήσετε τάδε ἐν τάχει, στρατιάν τε ἐπὶ νεῶν πέμψετε τοιαύτην ἐκεῖσε οἵτινες αὐτερέται κομισθέντες καὶ ὁπλιτεύσουσιν εὐθύς, καὶ ὃ τῆς στρατιᾶς ἔτι χρησιμώτερον εἶναι νομίζω, ἄνδρα Σπαρτιάτην ἄρχοντα, ὡς ἂν τούς τε παρόντας ξυντάξῃ καὶ τοὺς μὴ ᾽θέλοντας προσαναγκάσῃ· οὕτω γὰρ οἵ τε ὑπάρχοντες ὑμῖν φίλοι θαρσήσουσι μᾶλλον καὶ οἱ ἐνδοιάζοντες ἀδεέστερον προσίασιν.

SECTION 6.91.5
καὶ τὰ ἐνθάδε χρὴ ἅμα φανερώτερον ἐκπολεμεῖν, ἵνα Συρακόσιοί τε νομίζοντες ὑμᾶς ἐπιμέλεσθαι μᾶλλον ἀντέχωσι καὶ Ἀθηναῖοι τοῖς ἑαυτῶν ἧσσον ἄλλην ἐπικουρίαν πέμπωσιν.

SECTION 6.91.6
τειχίζειν τε χρὴ Δεκέλειαν τῆς Ἀττικῆς, ὅπερ Ἀθηναῖοι μάλιστα αἰεὶ φοβοῦνται, καὶ μόνου αὐτοῦ νομίζουσι τῶν ἐν τῷ πολέμῳ οὐ διαπεπειρᾶσθαι. βεβαιότατα δ’ ἄν τις οὕτω τοὺς πολεμίους βλάπτοι, εἰ ἃ μάλιστα δεδιότας αὐτοὺς αἰσθάνοιτο, ταῦτα σαφῶς πυνθανόμενος ἐπιφέροι· εἰκὸς γὰρ αὐτοὺς ἀκριβέστατα ἑκάστους τὰ σφέτερα αὐτῶν δεινὰ ἐπισταμένους φοβεῖσθαι.

SECTION 6.91.7
ἃ δ’ ἐν τῇ ἐπιτειχίσει αὐτοὶ ὠφελούμενοι τοὺς ἐναντίους κωλύσετε, πολλὰ παρεὶς τὰ μέγιστα κεφαλαιώσω. οἷς τε γὰρ ἡ χώρα κατεσκεύασται, τὰ πολλὰ πρὸς ὑμᾶς τὰ μὲν ληφθέντα, τὰ δ’ αὐτόματα ἥξει· καὶ τὰς τοῦ Λαυρείου τῶν ἀργυρείων μετάλλων προσόδους καὶ ὅσα ἀπὸ γῆς καὶ δικαστηρίων νῦν ὠφελοῦνται εὐθὺς ἀποστερήσονται, μάλιστα δὲ τῆς ἀπὸ τῶν ξυμμάχων προσόδου ἧσσον διαφορουμένης, οἳ τὰ παρ’ ὑμῶν νομίσαντες ἤδη κατὰ κράτος πολεμεῖσθαι ὀλιγωρήσουσιν.

CHAPTER 6.92

SECTION 6.92.1
γίγνεσθαι δέ τι αὐτῶν καὶ ἐν τάχει καὶ προθυμότερον ἐν ὑμῖν ἐστίν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, ἐπεὶ ὥς γε δυνατά (καὶ οὐχ ἁμαρτήσεσθαι οἶμαι γνώμης) πάνυ θαρσῶ.

SECTION 6.92.2
‘καὶ χείρων οὐδενὶ ἀξιῶ δοκεῖν ὑμῶν εἶναι, εἰ τῇ ἐμαυτοῦ μετὰ τῶν πολεμιωτάτων φιλόπολίς ποτε δοκῶν εἶναι νῦν ἐγκρατῶς ἐπέρχομαι, οὐδὲ ὑποπτεύεσθαί μου ἐς τὴν φυγαδικὴν προθυμίαν τὸν λόγον.

SECTION 6.92.3
φυγάς τε γάρ εἰμι τῆς τῶν ἐξελασάντων πονηρίας, καὶ οὐ τῆς ὑμετέρας, ἢν πείθησθέ μοι, ὠφελίας· καὶ πολεμιώτεροι οὐχ οἱ τοὺς πολεμίους που βλάψαντες ὑμεῖς ἢ οἱ τοὺς φίλους ἀναγκάσαντες πολεμίους γενέσθαι.

SECTION 6.92.4
τό τε φιλόπολι οὐκ ἐν ᾧ ἀδικοῦμαι ἔχω, ἀλλ’ ἐν ᾧ ἀσφαλῶς ἐπολιτεύθην. οὐδ’ ἐπὶ πατρίδα οὖσαν ἔτι ἡγοῦμαι νῦν ἰέναι, πολὺ δὲ μᾶλλον τὴν οὐκ οὖσαν ἀνακτᾶσθαι. καὶ φιλόπολις οὗτος ὀρθῶς, οὐχ ὃς ἂν τὴν ἑαυτοῦ ἀδίκως ἀπολέσας μὴ ἐπίῃ, ἀλλ’ ὃς ἂν ἐκ παντὸς τρόπου διὰ τὸ ἐπιθυμεῖν πειραθῇ αὐτὴν ἀναλαβεῖν.

SECTION 6.92.5
οὕτως ἐμοί τε ἀξιῶ ὑμᾶς καὶ ἐς κίνδυνον καὶ ἐς ταλαιπωρίαν πᾶσαν ἀδεῶς χρῆσθαι, ὦ Λακεδαιμόνιοι, γνόντας τοῦτον δὴ τὸν ὑφ’ ἁπάντων προβαλλόμενον λόγον, ὡς εἰ πολέμιός γε ὢν σφόδρα ἔβλαπτον, κἂν φίλος ὢν ἱκανῶς ὠφελοίην, ὅσῳ τὰ μὲν Ἀθηναίων οἶδα, τὰ δ᾽ ὑμέτερα ᾔκαζον· καὶ αὐτοὺς νῦν νομίσαντας περὶ μεγίστων δὴ τῶν διαφερόντων βουλεύεσθαι μὴ ἀποκνεῖν τὴν ἐς τὴν Σικελίαν τε καὶ ἐς τὴν Ἀττικὴν στρατείαν, ἵνα τά τε ἐκεῖ βραχεῖ μορίῳ ξυμπαραγενόμενοι μεγάλα σώσητε καὶ Ἀθηναίων τήν τε οὖσαν καὶ τὴν μέλλουσαν δύναμιν καθέλητε, καὶ μετὰ ταῦτα αὐτοί τε ἀσφαλῶς οἰκῆτε καὶ τῆς ἁπάσης Ἑλλάδος ἑκούσης καὶ οὐ βίᾳ, κατ’ εὔνοιαν δὲ ἡγῆσθε.’

CHAPTER 6.93

SECTION 6.93.1
ὁ μὲν Ἀλκιβιάδης τοσαῦτα εἶπεν, οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι διανοούμενοι μὲν καὶ αὐτοὶ πρότερον στρατεύειν ἐπὶ τὰς Ἀθήνας, μέλλοντες δ’ ἔτι καὶ περιορώμενοι, πολλῷ μᾶλλον ἐπερρώσθησαν διδάξαντος ταῦτα ἕκαστα αὐτοῦ καὶ νομίσαντες παρὰ τοῦ σαφέστατα εἰδότος ἀκηκοέναι·

SECTION 6.93.2
ὥστε τῇ ἐπιτειχίσει τῆς Δεκελείας προσεῖχον ἤδη τὸν νοῦν καὶ τὸ παραυτίκα καὶ τοῖς ἐν τῇ Σικελίᾳ πέμπειν τινὰ τιμωρίαν. καὶ Γύλιππον τὸν Κλεανδρίδου προστάξαντες ἄρχοντα τοῖς Συρακοσίοις ἐκέλευον μετ’ ἐκείνων καὶ τῶν Κορινθίων βουλευόμενον ποιεῖν ὅπῃ ἐκ τῶν παρόντων μάλιστα καὶ τάχιστά τις ὠφελία ἥξει τοῖς ἐκεῖ.

SECTION 6.93.3
ὁ δὲ δύο μὲν ναῦς τοὺς Κορινθίους ἤδη ἐκέλευέν οἱ πέμπειν ἐς Ἀσίνην, τὰς δὲ λοιπὰς παρασκευάζεσθαι ὅσας διανοοῦνται πέμπειν καί, ὅταν καιρὸς ᾖ, ἑτοίμας εἶναι πλεῖν. ταῦτα δὲ ξυνθέμενοι ἀνεχώρουν ἐκ τῆς Λακεδαίμονος.

SECTION 6.93.4
ἀφίκετο δὲ καὶ ἡ ἐκ τῆς Σικελίας τριήρης τῶν Ἀθηναίων, ἣν ἀπέστειλαν οἱ στρατηγοὶ ἐπί τε χρήματα καὶ ἱππέας. καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἀκούσαντες ἐψηφίσαντο τήν τε τροφὴν πέμπειν τῇ στρατιᾷ καὶ τοὺς ἱππέας. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ ἕβδομον καὶ δέκατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 6.94

SECTION 6.94.1
ἅμα δὲ τῷ ἦρι εὐθὺς ἀρχομένῳ τοῦ ἐπιγιγνομένου θέρους οἱ ἐν τῇ Σικελίᾳ Ἀθηναῖοι ἄραντες ἐκ τῆς Κατάνης παρέπλευσαν ἐπὶ Μεγάρων τῶν ἐν τῇ Σικελίᾳ, οὓς ἐπὶ Γέλωνος τοῦ τυράννου, ὥσπερ καὶ πρότερόν μοι εἴρηται, ἀναστήσαντες Συρακόσιοι αὐτοὶ ἔχουσι τὴν γῆν.

SECTION 6.94.2
ἀποβάντες δὲ ἐδῄωσαν τούς [τε] ἀγροὺς καὶ ἐλθόντες ἐπὶ ἔρυμά τι τῶν Συρακοσίων καὶ οὐχ ἑλόντες αὖθις καὶ πεζῇ καὶ ναυσὶ παρακομισθέντες ἐπὶ τὸν Τηρίαν ποταμὸν τό τε πεδίον ἀναβάντες ἐδῄουν καὶ τὸν σῖτον ἐνεπίμπρασαν, καὶ τῶν Συρακοσίων περιτυχόντες τισὶν οὐ πολλοῖς καὶ ἀποκτείναντές τέ τινας καὶ τροπαῖον στήσαντες ἀνεχώρησαν ἐπὶ τὰς ναῦς.

SECTION 6.94.3
καὶ ἀποπλεύσαντες ἐς Κατάνην, ἐκεῖθεν δὲ ἐπισιτισάμενοι, πάσῃ τῇ στρατιᾷ ἐχώρουν ἐπὶ Κεντόριπα, Σικελῶν πόλισμα, καὶ προσαγαγόμενοι ὁμολογίᾳ ἀπῇσαν, πιμπράντες ἅμα τὸν σῖτον τῶν τε Ἰνησσαίων καὶ τῶν Ὑβλαίων.

SECTION 6.94.4
καὶ ἀφικόμενοι ἐς Κατάνην καταλαμβάνουσι τούς τε ἱππέας ἥκοντας ἐκ τῶν Ἀθηνῶν πεντήκοντα καὶ διακοσίους ἄνευ τῶν ἵππων μετὰ σκευῆς, ὡς αὐτόθεν ἵππων πορισθησομένων, καὶ ἱπποτοξότας τριάκοντα καὶ τάλαντα ἀργυρίου τριακόσια.

CHAPTER 6.95

SECTION 6.95.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ ἦρος καὶ ἐπ’ Ἄργος στρατεύσαντες Λακεδαιμόνιοι μέχρι μὲν Κλεωνῶν ἦλθον, σεισμοῦ δὲ γενομένου ἀπεχώρησαν. καὶ Ἀργεῖοι μετὰ ταῦτα ἐσβαλόντες ἐς τὴν Θυρεᾶτιν ὅμορον οὖσαν λείαν τῶν Λακεδαιμονίων πολλὴν ἔλαβον, ἣ ἐπράθη ταλάντων οὐκ ἔλασσον πέντε καὶ εἴκοσι.

SECTION 6.95.2
καὶ ὁ Θεσπιῶν δῆμος ἐν τῷ αὐτῷ θέρει οὐ πολὺ ὕστερον ἐπιθέμενος τοῖς τὰς ἀρχὰς ἔχουσιν οὐ κατέσχεν, ἀλλὰ βοηθησάντων Θηβαίων οἱ μὲν ξυνελήφθησαν, οἱ δ’ ἐξέπεσον Ἀθήναζε.

CHAPTER 6.96

SECTION 6.96.1
καὶ οἱ Συρακόσιοι τοῦ αὐτοῦ θέρους, ὡς ἐπύθοντο τούς [τε] ἱππέας ἥκοντας τοῖς Ἀθηναίοις καὶ μέλλοντας ἤδη ἐπὶ σφᾶς ἰέναι, νομίσαντες, ἐὰν μὴ τῶν Ἐπιπολῶν κρατήσωσιν οἱ Ἀθηναῖοι, χωρίου ἀποκρήμνου τε καὶ ὑπὲρ τῆς πόλεως εὐθὺς κειμένου, οὐκ ἂν ῥᾳδίως σφᾶς, οὐδ’ εἰ κρατοῖντο μάχῃ, ἀποτειχισθῆναι, διενοοῦντο τὰς προσβάσεις αὐτῶν φυλάσσειν, ὅπως μὴ κατὰ ταύτας λάθωσι σφᾶς ἀναβάντες οἱ πολέμιοι· οὐ γὰρ ἂν ἄλλῃ γε αὐτοὺς δυνηθῆναι.

SECTION 6.96.2
ἐξήρτηται γὰρ τὸ ἄλλο χωρίον, καὶ μέχρι τῆς πόλεως ἐπικλινές τ’ ἐστὶ καὶ ἐπιφανὲς πᾶν ἔσω· καὶ ὠνόμασται ὑπὸ τῶν Συρακοσίων διὰ τὸ ἐπιπολῆς τοῦ ἄλλου εἶναι Ἐπιπολαί.

SECTION 6.96.3
καὶ οἱ μὲν ἐξελθόντες πανδημεὶ ἐς τὸν λειμῶνα παρὰ τὸν Ἄναπον ποταμὸν ἅμα τῇ ἡμέρᾳ (ἐτύγχανον γὰρ αὐτοῖς καὶ οἱ περὶ τὸν Ἑρμοκράτη στρατηγοὶ ἄρτι παρειληφότες τὴν ἀρχήν) ἐξέτασίν τε ὅπλων ἐποιοῦντο καὶ ἑξακοσίους λογάδας τῶν ὁπλιτῶν ἐξέκριναν πρότερον, ὧν ἦρχε Διόμιλος φυγὰς ἐξ Ἄνδρου, ὅπως τῶν τε Ἐπιπολῶν εἶεν φύλακες, καὶ ἢν ἐς ἄλλο τι δέῃ, ταχὺ ξυνεστῶτες παραγίγνωνται.

CHAPTER 6.97

SECTION 6.97.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ταύτης τῆς νυκτὸς τῇ ἐπιγιγνομένῃ ἡμέρᾳ ἐξητάζοντο καὶ ἔλαθον αὐτοὺς παντὶ ἤδη τῷ στρατεύματι ἐκ τῆς Κατάνης σχόντες κατὰ τὸν Λέοντα καλούμενον, ὃς ἀπέχει τῶν Ἐπιπολῶν ἓξ ἢ ἑπτὰ σταδίους, καὶ τοὺς πεζοὺς ἀποβιβάσαντες, ταῖς τε ναυσὶν ἐς τὴν Θάψον καθορμισάμενοι· ἔστι δὲ χερσόνησος μὲν ἐν στενῷ ἰσθμῷ προύχουσα ἐς τὸ πέλαγος, τῆς δὲ Συρακοσίων πόλεως οὔτε πλοῦν οὔτε ὁδὸν πολλὴν ἀπέχει.

SECTION 6.97.2
καὶ ὁ μὲν ναυτικὸς στρατὸς τῶν Ἀθηναίων ἐν τῇ Θάψῳ διασταυρωσάμενος τὸν ἰσθμὸν ἡσύχαζεν· ὁ δὲ πεζὸς ἐχώρει εὐθὺς δρόμῳ πρὸς τὰς Ἐπιπολὰς καὶ φθάνει ἀναβὰς κατὰ τὸν Εὐρύηλον πρὶν τοὺς Συρακοσίους αἰσθομένους ἐκ τοῦ λειμῶνος καὶ τῆς ἐξετάσεως παραγενέσθαι.

SECTION 6.97.3
ἐβοήθουν δὲ οἵ τε ἄλλοι, ὡς ἕκαστος τάχους εἶχε, καὶ οἱ περὶ τὸν Διόμιλον ἑξακόσιοι· στάδιοι δὲ πρὶν προσμεῖξαι ἐκ τοῦ λειμῶνος ἐγίγνοντο αὐτοῖς οὐκ ἔλασσον ἢ πέντε καὶ εἴκοσι.

SECTION 6.97.4
προσπεσόντες οὖν αὐτοῖς τοιούτῳ τρόπῳ ἀτακτότερον καὶ μάχῃ νικηθέντες οἱ Συρακόσιοι ἐπὶ ταῖς Ἐπιπολαῖς ἀνεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν· καὶ ὅ τε Διόμιλος ἀποθνῄσκει καὶ τῶν ἄλλων ὡς τριακόσιοι.

SECTION 6.97.5
καὶ μετὰ τοῦτο οἱ Ἀθηναῖοι τροπαῖόν τε στήσαντες καὶ τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀποδόντες τοῖς Συρακοσίοις, πρὸς τὴν πόλιν αὐτὴν τῇ ὑστεραίᾳ ἐπικαταβάντες, ὡς οὐκ ἐπεξῇσαν αὐτοῖς, ἐπαναχωρήσαντες φρούριον ἐπὶ τῷ Λαβδάλῳ ᾠκοδόμησαν, ἐπ’ ἄκροις τοῖς κρημνοῖς τῶν Ἐπιπολῶν, ὁρῶν πρὸς τὰ Μέγαρα, ὅπως εἴη αὐτοῖς, ὁπότε προΐοιεν ἢ μαχούμενοι ἢ τειχιοῦντες, τοῖς τε σκεύεσι καὶ τοῖς χρήμασιν ἀποθήκη.

CHAPTER 6.98

SECTION 6.98.1
καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον αὐτοῖς ἦλθον ἔκ τε Ἐγέστης ἱππῆς τριακόσιοι καὶ Σικελῶν καὶ Ναξίων καὶ ἄλλων τινῶν ὡς ἑκατόν· καὶ Ἀθηναίων ὑπῆρχον πεντήκοντα καὶ διακόσιοι, οἷς ἵππους τοὺς μὲν παρ’ Ἐγεσταίων καὶ Καταναίων ἔλαβον, τοὺς δ’ ἐπρίαντο, καὶ ξύμπαντες πεντήκοντα καὶ ἑξακόσιοι ἱππῆς ξυνελέγησαν.

SECTION 6.98.2
καὶ καταστήσαντες ἐν τῷ Λαβδάλῳ φυλακὴν ἐχώρουν πρὸς τὴν Συκῆν οἱ Ἀθηναῖοι, ἵναπερ καθεζόμενοι ἐτείχισαν τὸν κύκλον διὰ τάχους. καὶ ἔκπληξιν τοῖς Συρακοσίοις παρέσχον τῷ τάχει τῆς οἰκοδομίας· καὶ ἐπεξελθόντες μάχην διενοοῦντο ποιεῖσθαι καὶ μὴ περιορᾶν.

SECTION 6.98.3
καὶ ἤδη ἀντιπαρατασσομένων ἀλλήλοις οἱ τῶν Συρακοσίων στρατηγοὶ ὡς ἑώρων σφίσι τὸ στράτευμα διεσπασμένον τε καὶ οὐ ῥᾳδίως ξυντασσόμενον, ἀνήγαγον πάλιν ἐς τὴν πόλιν πλὴν μέρους τινὸς τῶν ἱππέων· οὗτοι δὲ ὑπομένοντες ἐκώλυον τοὺς Ἀθηναίους λιθοφορεῖν τε καὶ ἀποσκίδνασθαι μακροτέραν.

SECTION 6.98.4
καὶ τῶν Ἀθηναίων φυλὴ μία τῶν ὁπλιτῶν καὶ οἱ ἱππῆς μετ’ αὐτῶν πάντες ἐτρέψαντο τοὺς τῶν Συρακοσίων ἱππέας προσβαλόντες, καὶ ἀπέκτεινάν τέ τινας καὶ τροπαῖον τῆς ἱππομαχίας ἔστησαν.

CHAPTER 6.99

SECTION 6.99.1
καὶ τῇ ὑστεραίᾳ οἱ μὲν ἐτείχιζον τῶν Ἀθηναίων τὸ πρὸς βορέαν τοῦ κύκλου τεῖχος, οἱ δὲ λίθους καὶ ξύλα ξυμφοροῦντες παρέβαλλον ἐπὶ τὸν Τρωγίλον καλούμενον αἰεί, ᾗπερ βραχύτατον ἐγίγνετο αὐτοῖς ἐκ τοῦ μεγάλου λιμένος ἐπὶ τὴν ἑτέραν θάλασσαν τὸ ἀποτείχισμα.

SECTION 6.99.2
οἱ δὲ Συρακόσιοι οὐχ ἥκιστα Ἑρμοκράτους τῶν στρατηγῶν ἐσηγησαμένου μάχαις μὲν πανδημεὶ πρὸς Ἀθηναίους οὐκέτι ἐβούλοντο διακινδυνεύειν, ὑποτειχίζειν δὲ ἄμεινον ἐδόκει εἶναι, ᾗ ἐκεῖνοι ἔμελλον ἄξειν τὸ τεῖχος καί, εἰ φθάσειαν, ἀποκλῄσεις γίγνεσθαι, καὶ ἅμα καὶ ἐν τούτῳ εἰ ἐπιβοηθοῖεν, μέρος ἀντιπέμπειν αὐτοῖς τῆς στρατιᾶς καὶ φθάνειν αὐτοὶ προκαταλαμβάνοντες τοῖς σταυροῖς τὰς ἐφόδους, ἐκείνους δὲ ἂν παυομένους τοῦ ἔργου πάντας ἂν πρὸς σφᾶς τρέπεσθαι.

SECTION 6.99.3
ἐτείχιζον οὖν ἐξελθόντες ἀπὸ τῆς σφετέρας πόλεως ἀρξάμενοι, κάτωθεν τοῦ κύκλου τῶν Ἀθηναίων ἐγκάρσιον τεῖχος ἄγοντες, τάς τε ἐλάας ἐκκόπτοντες τοῦ τεμένους καὶ πύργους ξυλίνους καθιστάντες.

SECTION 6.99.4
αἱ δὲ νῆες τῶν Ἀθηναίων οὔπω ἐκ τῆς Θάψου περιεπεπλεύκεσαν ἐς τὸν μέγαν λιμένα, ἀλλ᾽ ἔτι οἱ Συρακόσιοι ἐκράτουν τῶν περὶ τὴν θάλασσαν, κατὰ γῆν δ’ ἐκ τῆς Θάψου οἱ Ἀθηναῖοι τὰ ἐπιτήδεια ἐπήγοντο.

CHAPTER 6.100

SECTION 6.100.1
ἐπειδὴ δὲ τοῖς Συρακοσίοις ἀρκούντως ἐδόκει ἔχειν ὅσα τε ἐσταυρώθη καὶ ᾠκοδομήθη τοῦ ὑποτειχίσματος, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι αὐτοὺς οὐκ ἦλθον κωλύσοντες, φοβούμενοι μὴ σφίσι δίχα γιγνομένοις ῥᾷον μάχωνται, καὶ ἅμα τὴν καθ’ αὑτοὺς περιτείχισιν ἐπειγόμενοι, οἱ μὲν Συρακόσιοι φυλὴν μίαν καταλιπόντες φύλακα τοῦ οἰκοδομήματος ἀνεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι τούς τε ὀχετοὺς αὐτῶν, οἳ ἐς τὴν πόλιν ὑπονομηδὸν ποτοῦ ὕδατος ἠγμένοι ἦσαν, διέφθειραν, καὶ τηρήσαντες τούς τε ἄλλους Συρακοσίους κατὰ σκηνὰς ὄντας ἐν μεσημβρίᾳ καί τινας καὶ ἐς τὴν πόλιν ἀποκεχωρηκότας καὶ τοὺς ἐν τῷ σταυρώματι ἀμελῶς φυλάσσοντας, τριακοσίους μὲν σφῶν αὐτῶν λογάδας καὶ τῶν ψιλῶν τινὰς ἐκλεκτοὺς ὡπλισμένους προύταξαν θεῖν δρόμῳ ἐξαπιναίως πρὸς τὸ ὑποτείχισμα, ἡ δ’ ἄλλη στρατιὰ δίχα, ἡ μὲν μετὰ τοῦ ἑτέρου στρατηγοῦ πρὸς τὴν πόλιν, εἰ ἐπιβοηθοῖεν, ἐχώρουν, ἡ δὲ μετὰ τοῦ ἑτέρου πρὸς τὸ σταύρωμα τὸ παρὰ τὴν πυλίδα.

SECTION 6.100.2
καὶ προσβαλόντες οἱ τριακόσιοι αἱροῦσι τὸ σταύρωμα· καὶ οἱ φύλακες αὐτὸ ἐκλιπόντες κατέφυγον ἐς τὸ προτείχισμα τὸ περὶ τὸν Τεμενίτην. καὶ αὐτοῖς ξυνεσέπεσον οἱ διώκοντες, καὶ ἐντὸς γενόμενοι βίᾳ ἐξεκρούσθησαν πάλιν ὑπὸ τῶν Συρακοσίων, καὶ τῶν Ἀργείων τινὲς αὐτόθι καὶ τῶν Ἀθηναίων οὐ πολλοὶ διεφθάρησαν.

SECTION 6.100.3
καὶ ἐπαναχωρήσασα ἡ πᾶσα στρατιὰ τήν τε ὑποτείχισιν καθεῖλον καὶ τὸ σταύρωμα ἀνέσπασαν καὶ διεφόρησαν τοὺς σταυροὺς παρ’ ἑαυτοὺς καὶ τροπαῖον ἔστησαν.

CHAPTER 6.101

SECTION 6.101.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἀπὸ τοῦ κύκλου ἐτείχιζον οἱ Ἀθηναῖοι τὸν κρημνὸν τὸν ὑπὲρ τοῦ ἕλους, ὃς τῶν Ἐπιπολῶν ταύτῃ πρὸς τὸν μέγαν λιμένα ὁρᾷ, καὶ ᾗπερ αὐτοῖς βραχύτατον ἐγίγνετο καταβᾶσι διὰ τοῦ ὁμαλοῦ καὶ τοῦ ἕλους ἐς τὸν λιμένα τὸ περιτείχισμα.

SECTION 6.101.2
καὶ οἱ Συρακόσιοι ἐν τούτῳ ἐξελθόντες καὶ αὐτοὶ ἀπεσταύρουν αὖθις ἀρξάμενοι ἀπὸ τῆς πόλεως διὰ μέσου τοῦ ἕλους, καὶ τάφρον ἅμα παρώρυσσον, ὅπως μὴ οἷόν τε ᾖ τοῖς Ἀθηναίοις μέχρι τῆς θαλάσσης ἀποτειχίσαι.

SECTION 6.101.3
οἱ δ᾽, ἐπειδὴ τὸ πρὸς τὸν κρημνὸν αὐτοῖς ἐξείργαστο, ἐπιχειροῦσιν αὖθις τῷ τῶν Συρακοσίων σταυρώματι καὶ τάφρῳ, τὰς μὲν ναῦς κελεύσαντες περιπλεῦσαι ἐκ τῆς Θάψου ἐς τὸν μέγαν λιμένα τὸν τῶν Συρακοσίων, αὐτοὶ δὲ περὶ ὄρθρον καταβάντες ἀπὸ τῶν Ἐπιπολῶν ἐς τὸ ὁμαλὸν καὶ διὰ τοῦ ἕλους, ᾗ πηλῶδες ἦν καὶ στεριφώτατον, θύρας καὶ ξύλα πλατέα ἐπιθέντες καὶ ἐπ’ αὐτῶν διαβαδίσαντες, αἱροῦσιν ἅμα ἕῳ τό τε σταύρωμα πλὴν ὀλίγου καὶ τὴν τάφρον, καὶ ὕστερον καὶ τὸ ὑπολειφθὲν εἷλον.

SECTION 6.101.4
καὶ μάχη ἐγένετο, καὶ ἐν αὐτῇ ἐνίκων οἱ Ἀθηναῖοι. καὶ τῶν Συρακοσίων οἱ μὲν τὸ δεξιὸν κέρας ἔχοντες πρὸς τὴν πόλιν ἔφευγον, οἱ δ’ ἐπὶ τῷ εὐωνύμῳ παρὰ τὸν ποταμόν. καὶ αὐτοὺς βουλόμενοι ἀποκλῄσασθαι τῆς διαβάσεως οἱ τῶν Ἀθηναίων τριακόσιοι λογάδες δρόμῳ ἠπείγοντο πρὸς τὴν γέφυραν.

SECTION 6.101.5
δείσαντες δὲ οἱ Συρακόσιοι (ἦσαν γὰρ καὶ τῶν ἱππέων αὐτοῖς οἱ πολλοὶ ἐνταῦθα) ὁμόσε χωροῦσι τοῖς τριακοσίοις τούτοις, καὶ τρέπουσί τε αὐτοὺς καὶ ἐσβάλλουσιν ἐς τὸ δεξιὸν κέρας τῶν Ἀθηναίων· καὶ προσπεσόντων αὐτῶν ξυνεφοβήθη καὶ ἡ πρώτη φυλὴ τοῦ κέρως.

SECTION 6.101.6
ἰδὼν δὲ ὁ Λάμαχος παρεβοήθει ἀπὸ τοῦ εὐωνύμου τοῦ ἑαυτῶν μετὰ τοξοτῶν τε οὐ πολλῶν καὶ τοὺς Ἀργείους παραλαβών, καὶ ἐπιδιαβὰς τάφρον τινὰ καὶ μονωθεὶς μετ’ ὀλίγων τῶν ξυνδιαβάντων ἀποθνῄσκει αὐτός τε καὶ πέντε ἢ ἓξ τῶν μετ’ αὐτοῦ. καὶ τούτους μὲν οἱ Συρακόσιοι εὐθὺς κατὰ τάχος φθάνουσιν ἁρπάσαντες πέραν τοῦ ποταμοῦ ἐς τὸ ἀσφαλές, αὐτοὶ δὲ ἐπιόντος ἤδη καὶ τοῦ ἄλλου στρατεύματος τῶν Ἀθηναίων ἀπεχώρουν.

CHAPTER 6.102

SECTION 6.102.1
ἐν τούτῳ δὲ οἱ πρὸς τὴν πόλιν αὐτῶν τὸ πρῶτον καταφυγόντες ὡς ἑώρων ταῦτα γιγνόμενα, αὐτοί τε πάλιν ἀπὸ τῆς πόλεως ἀναθαρσήσαντες ἀντετάξαντο πρὸς τοὺς κατὰ σφᾶς Ἀθηναίους, καὶ μέρος τι αὑτῶν πέμπουσιν ἐπὶ τὸν κύκλον τὸν ἐπὶ ταῖς Ἐπιπολαῖς, ἡγούμενοι ἐρῆμον αἱρήσειν.

SECTION 6.102.2
καὶ τὸ μὲν δεκάπλεθρον προτείχισμα αὐτῶν αἱροῦσι καὶ διεπόρθησαν, αὐτὸν δὲ τὸν κύκλον Νικίας διεκώλυσεν· ἔτυχε γὰρ ἐν αὐτῷ δι’ ἀσθένειαν ὑπολελειμμένος. τὰς γὰρ μηχανὰς καὶ ξύλα ὅσα πρὸ τοῦ τείχους ἦν καταβεβλημένα, ἐμπρῆσαι τοὺς ὑπηρέτας ἐκέλευσεν, ὡς ἔγνω ἀδυνάτους ἐσομένους ἐρημίᾳ ἀνδρῶν ἄλλῳ τρόπῳ περιγενέσθαι.

SECTION 6.102.3
καὶ ξυνέβη οὕτως· οὐ γὰρ ἔτι προσῆλθον οἱ Συρακόσιοι διὰ τὸ πῦρ, ἀλλὰ ἀπεχώρουν πάλιν. καὶ γὰρ πρός τε τὸν κύκλον βοήθεια ἤδη κάτωθεν τῶν Ἀθηναίων ἀποδιωξάντων τοὺς ἐκεῖ ἐπανῄει, καὶ αἱ νῆες ἅμα αὐτῶν ἐκ τῆς Θάψου, ὥσπερ εἴρητο, κατέπλεον ἐς τὸν μέγαν λιμένα.

SECTION 6.102.4
ἃ ὁρῶντες οἱ ἄνωθεν κατὰ τάχος ἀπῇσαν καὶ ἡ ξύμπασα στρατιὰ τῶν Συρακοσίων ἐς τὴν πόλιν, νομίσαντες μὴ ἂν ἔτι ἀπὸ τῆς παρούσης σφίσι δυνάμεως ἱκανοὶ γενέσθαι κωλῦσαι τὸν ἐπὶ τὴν θάλασσαν τειχισμόν.

CHAPTER 6.103

SECTION 6.103.1
μετὰ δὲ τοῦτο οἱ Ἀθηναῖοι τροπαῖον ἔστησαν καὶ τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν τοῖς Συρακοσίοις καὶ τοὺς μετὰ Λαμάχου καὶ αὐτὸν ἐκομίσαντο· καὶ παρόντος ἤδη σφίσι παντὸς τοῦ στρατεύματος καὶ τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ πεζοῦ, ἀπὸ τῶν Ἐπιπολῶν καὶ τοῦ κρημνώδους ἀρξάμενοι ἀπετείχιζον μέχρι τῆς θαλάσσης τείχει διπλῷ τοὺς Συρακοσίους.

SECTION 6.103.2
τὰ δ’ ἐπιτήδεια τῇ στρατιᾷ ἐσήγετο ἐκ τῆς Ἰταλίας πανταχόθεν. ἦλθον δὲ καὶ τῶν Σικελῶν πολλοὶ ξύμμαχοι τοῖς Ἀθηναίοις, οἳ πρότερον περιεωρῶντο, καὶ ἐκ τῆς Τυρσηνίας νῆες πεντηκόντοροι τρεῖς. καὶ τἆλλα προυχώρει αὐτοῖς ἐς ἐλπίδας.

SECTION 6.103.3
καὶ γὰρ οἱ Συρακόσιοι πολέμῳ μὲν οὐκέτι ἐνόμιζον ἂν περιγενέσθαι, ὡς αὐτοῖς οὐδὲ ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου ὠφελία οὐδεμία ἧκε, τοὺς δὲ λόγους ἔν τε σφίσιν αὐτοῖς ἐποιοῦντο ξυμβατικοὺς καὶ πρὸς τὸν Νικίαν· οὗτος γὰρ δὴ μόνος εἶχε Λαμάχου τεθνεῶτος τὴν ἀρχήν.

SECTION 6.103.4
καὶ κύρωσις μὲν οὐδεμία ἐγίγνετο, οἷα δὲ εἰκὸς ἀνθρώπων ἀπορούντων καὶ μᾶλλον ἢ πρὶν πολιορκουμένων, πολλὰ ἐλέγετο πρός τε ἐκεῖνον καὶ πλείω ἔτι κατὰ τὴν πόλιν. καὶ γάρ τινα καὶ ὑποψίαν ὑπὸ τῶν παρόντων κακῶν ἐς ἀλλήλους εἶχον, καὶ τοὺς στρατηγούς τε ἐφ᾽ ὧν αὐτοῖς ταῦτα ξυνέβη ἔπαυσαν, ὡς ἢ δυστυχίᾳ ἢ προδοσίᾳ τῇ ἐκείνων βλαπτόμενοι, καὶ ἄλλους ἀνθείλοντο, Ἡρακλείδην καὶ Εὐκλέα καὶ Τελλίαν.

CHAPTER 6.104

SECTION 6.104.1
ἐν δὲ τούτῳ Γύλιππος ὁ Λακεδαιμόνιος καὶ αἱ ἀπὸ τῆς Κορίνθου νῆες περὶ Λευκάδα ἤδη ἦσαν, βουλόμενοι ἐς τὴν Σικελίαν διὰ τάχους βοηθῆσαι. καὶ ὡς αὐτοῖς αἱ ἀγγελίαι ἐφοίτων δειναὶ καὶ πᾶσαι ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐψευσμέναι ὡς ἤδη παντελῶς ἀποτετειχισμέναι αἱ Συράκουσαί εἰσι, τῆς μὲν Σικελίας οὐκέτι ἐλπίδα οὐδεμίαν εἶχεν ὁ Γύλιππος, τὴν δὲ Ἰταλίαν βουλόμενος περιποιῆσαι αὐτὸς μὲν καὶ Πυθὴν ὁ Κορίνθιος ναυσὶ δυοῖν μὲν Λακωνικαῖν, δυοῖν δὲ Κορινθίαιν ὅτι τάχιστα ἐπεραιώθησαν τὸν Ἰόνιον ἐς Τάραντα, οἱ δὲ Κορίνθιοι πρὸς ταῖς σφετέραις δέκα Λευκαδίας δύο καὶ Ἀμπρακιώτιδας τρεῖς προσπληρώσαντες ὕστερον ἔμελλον πλεύσεσθαι.

SECTION 6.104.2
καὶ ὁ μὲν Γύλιππος ἐκ τοῦ Τάραντος ἐς τὴν Θουρίαν πρῶτον πρεσβευσάμενος καὶ τὴν τοῦ πατρὸς ἀνανεωσάμενος πολιτείαν καὶ οὐ δυνάμενος αὐτοὺς προσαγαγέσθαι, ἄρας παρέπλει τὴν Ἰταλίαν, καὶ ἁρπασθεὶς ὑπ’ ἀνέμου κατὰ τὸν Τεριναῖον κόλπον, ὃς ἐκπνεῖ ταύτῃ μέγας κατὰ βορέαν ἑστηκώς, ἀποφέρεται ἐς τὸ πέλαγος, καὶ πάλιν χειμασθεὶς ἐς τὰ μάλιστα τῷ Τάραντι προσμίσγει· καὶ τὰς ναῦς, ὅσαι μάλιστα ἐπόνησαν ὑπὸ τοῦ χειμῶνος, ἀνελκύσας ἐπεσκεύαζεν.

SECTION 6.104.3
ὁ δὲ Νικίας πυθόμενος αὐτὸν προσπλέοντα ὑπερεῖδε τὸ πλῆθος τῶν νεῶν, ὅπερ καὶ οἱ Θούριοι ἔπαθον, καὶ λῃστικώτερον ἔδοξε παρεσκευασμένους πλεῖν, καὶ οὐδεμίαν φυλακήν πω ἐποιεῖτο.

CHAPTER 6.105

SECTION 6.105.1
κατὰ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τούτου τοῦ θέρους καὶ Λακεδαιμόνιοι ἐς τὸ Ἄργος ἐσέβαλον αὐτοί τε καὶ οἱ ξύμμαχοι καὶ τῆς γῆς τὴν πολλὴν ἐδῄωσαν, καὶ Ἀθηναῖοι Ἀργείοις τριάκοντα ναυσὶν ἐβοήθησαν· αἵπερ τὰς σπονδὰς φανερώτατα τὰς πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους αὐτοῖς ἔλυσαν.

SECTION 6.105.2
πρότερον μὲν γὰρ λῃστείαις ἐκ Πύλου καὶ περὶ τὴν ἄλλην Πελοπόννησον μᾶλλον ἢ ἐς τὴν Λακωνικὴν ἀποβαίνοντες μετά τε Ἀργείων καὶ Μαντινέων ξυνεπολέμουν, καὶ πολλάκις Ἀργείων κελευόντων ὅσον σχόντας μόνον ξὺν ὅπλοις ἐς τὴν Λακωνικὴν καὶ τὸ ἐλάχιστον μετὰ σφῶν δῃώσαντας ἀπελθεῖν οὐκ ἤθελον· τότε δὲ Πυθοδώρου καὶ Λαισποδίου καὶ Δημαράτου ἀρχόντων ἀποβάντες ἐς Ἐπίδαυρον τὴν Λιμηρὰν καὶ Πρασιὰς καὶ ὅσα ἄλλα ἐδῄωσαν τῆς γῆς, καὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἤδη εὐπροφάσιστον μᾶλλον τὴν αἰτίαν ἐς τοὺς Ἀθηναίους τοῦ ἀμύνεσθαι ἐποίησαν.

SECTION 6.105.3
ἀναχωρησάντων δὲ τῶν Ἀθηναίων ἐκ τοῦ Ἄργους ταῖς ναυσὶ καὶ τῶν Λακεδαιμονίων οἱ Ἀργεῖοι ἐσβαλόντες ἐς τὴν Φλειασίαν τῆς τε γῆς αὐτῶν ἔτεμον καὶ ἀπέκτεινάν τινας, καὶ ἀπῆλθον ἐπ’ οἴκου.

### Book 7

CHAPTER 7.1

SECTION 7.1.1
ὁ δὲ Γύλιππος καὶ ὁ Πυθὴν ἐκ τοῦ Τάραντος, ἐπεὶ ἐπεσκεύασαν τὰς ναῦς, παρέπλευσαν ἐς Λοκροὺς τοὺς Ἐπιζεφυρίους· καὶ πυνθανόμενοι σαφέστερον ἤδη ὅτι οὐ παντελῶς πω ἀποτετειχισμέναι αἱ Συράκουσαί εἰσιν, ἀλλ’ ἔτι οἷόν τε κατὰ τὰς Ἐπιπολὰς στρατιᾷ ἀφικομένους ἐσελθεῖν, ἐβουλεύοντο εἴτ’ ἐν δεξιᾷ λαβόντες τὴν Σικελίαν διακινδυνεύσωσιν ἐσπλεῦσαι, εἴτ’ ἐν ἀριστερᾷ ἐς Ἱμέραν πρῶτον πλεύσαντες καὶ αὐτούς τε ἐκείνους καὶ στρατιὰν ἄλλην προσλαβόντες, οὓς ἂν πείθωσι, κατὰ γῆν ἔλθωσιν.

SECTION 7.1.2
καὶ ἔδοξεν αὐτοῖς ἐπὶ τῆς Ἱμέρας πλεῖν, ἄλλως τε καὶ τῶν Ἀττικῶν τεσσάρων νεῶν οὔπω παρουσῶν ἐν τῷ Ῥηγίῳ, ἃς ὁ Νικίας ὅμως πυνθανόμενος αὐτοὺς ἐν Λοκροῖς εἶναι ἀπέστειλεν. φθάσαντες δὲ τὴν φυλακὴν ταύτην περαιοῦνται διὰ τοῦ πορθμοῦ, καὶ σχόντες Ῥηγίῳ καὶ Μεσσήνῃ ἀφικνοῦνται ἐς Ἱμέραν.

SECTION 7.1.3
ἐκεῖ δὲ ὄντες τούς τε Ἱμεραίους ἔπεισαν ξυμπολεμεῖν καὶ αὐτούς τε ἕπεσθαι καὶ τοῖς ἐκ τῶν νεῶν τῶν σφετέρων ναύταις ὅσοι μὴ εἶχον ὅπλα παρασχεῖν (τὰς γὰρ ναῦς ἀνείλκυσαν ἐν Ἱμέρᾳ), καὶ τοὺς Σελινουντίους πέμψαντες ἐκέλευον ἀπαντᾶν πανστρατιᾷ ἔς τι χωρίον.

SECTION 7.1.4
πέμψειν δέ τινα αὐτοῖς ὑπέσχοντο στρατιὰν οὐ πολλὴν καὶ οἱ Γελῷοι καὶ τῶν Σικελῶν τινές, οἳ πολὺ προθυμότερον προσχωρεῖν ἑτοῖμοι ἦσαν τοῦ τε Ἀρχωνίδου νεωστὶ τεθνηκότος, ὃς τῶν ταύτῃ Σικελῶν βασιλεύων τινῶν καὶ ὢν οὐκ ἀδύνατος τοῖς Ἀθηναίοις φίλος ἦν,καὶ τοῦ Γυλίππου ἐκ Λακεδαίμονος προθύμως δοκοῦντος ἥκειν.

SECTION 7.1.5
καὶ ὁ μὲν Γύλιππος ἀναλαβὼν τῶν τε σφετέρων ναυτῶν καὶ ἐπιβατῶν τοὺς ὡπλισμένους ἑπτακοσίους μάλιστα, Ἱμεραίους δὲ ὁπλίτας καὶ ψιλοὺς ξυναμφοτέρους χιλίους καὶ ἱππέας ἑκατὸν καὶ Σελινουντίων τέ τινας ψιλοὺς καὶ ἱππέας καὶ Γελῴων ὀλίγους, Σικελῶν τε ἐς χιλίους τοὺς πάντας, ἐχώρει πρὸς τὰς Συρακούσας·

CHAPTER 7.2

SECTION 7.2.1
οἱ δ’ ἐκ τῆς Λευκάδος Κορίνθιοι ταῖς τε ἄλλαις ναυσὶν ὡς εἶχον τάχους ἐβοήθουν καὶ Γογγύλος, εἷς τῶν Κορινθίων ἀρχόντων, μιᾷ νηὶ τελευταῖος ὁρμηθεὶς πρῶτος μὲν ἀφικνεῖται ἐς τὰς Συρακούσας, ὀλίγον δὲ πρὸ Γυλίππου, καὶ καταλαβὼν αὐτοὺς περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ πολέμου μέλλοντας ἐκκλησιάσειν διεκώλυσέ τε καὶ παρεθάρσυνε, λέγων ὅτι νῆές τε ἄλλαι ἔτι προσπλέουσι καὶ Γύλιππος ὁ Κλεανδρίδου Λακεδαιμονίων ἀποστειλάντων ἄρχων.

SECTION 7.2.2
καὶ οἱ μὲν Συρακόσιοι ἐπερρώσθησάν τε καὶ τῷ Γυλίππῳ εὐθὺς πανστρατιᾷ ὡς ἀπαντησόμενοι ἐξῆλθον· ἤδη γὰρ καὶ ἐγγὺς ὄντα ᾐσθάνοντο αὐτόν.

SECTION 7.2.3
ὁ δὲ Ἰέτας τότε τι τεῖχος ἐν τῇ παρόδῳ τῶν Σικελῶν ἑλὼν καὶ ξυνταξάμενος ὡς ἐς μάχην ἀφικνεῖται ἐς τὰς Ἐπιπολάς· καὶ ἀναβὰς κατὰ τὸν Εὐρύηλον, ᾗπερ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τὸ πρῶτον, ἐχώρει μετὰ τῶν Συρακοσίων ἐπὶ τὸ τείχισμα τῶν Ἀθηναίων.

SECTION 7.2.4
ἔτυχε δὲ κατὰ τοῦτο τοῦ καιροῦ ἐλθὼν ἐν ᾧ ἑπτὰ μὲν ἢ ὀκτὼ σταδίων ἤδη ἀπετετέλεστο τοῖς Ἀθηναίοις ἐς τὸν μέγαν λιμένα διπλοῦν τεῖχος, πλὴν κατὰ βραχύ τι τὸ πρὸς τὴν θάλασσαν (τοῦτο δ’ ἔτι ᾠκοδόμουν), τῷ δὲ ἄλλῳ τοῦ κύκλου πρὸς τὸν Τρωγίλον ἐπὶ τὴν ἑτέραν θάλασσαν λίθοι τε παραβεβλημένοι τῷ πλέονι ἤδη ἦσαν, καὶ ἔστιν ἃ καὶ ἡμίεργα, τὰ δὲ καὶ ἐξειργασμένα κατελέλειπτο. παρὰ τοσοῦτον μὲν αἱ Συράκουσαι ἦλθον κινδύνου.

CHAPTER 7.3

SECTION 7.3.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι αἰφνιδίως τοῦ τε Γυλίππου καὶ τῶν Συρακοσίων σφίσιν ἐπιόντων ἐθορυβήθησαν μὲν τὸ πρῶτον, παρετάξαντο δέ. ὁ δὲ θέμενος τὰ ὅπλα ἐγγὺς κήρυκα προσπέμπει αὐτοῖς λέγοντα, εἰ βούλονται ἐξιέναι ἐκ τῆς Σικελίας πέντε ἡμερῶν λαβόντες τὰ σφέτερα αὐτῶν, ἑτοῖμος εἶναι σπένδεσθαι.

SECTION 7.3.2
οἱ δ’ ἐν ὀλιγωρίᾳ τε ἐποιοῦντο καὶ οὐδὲν ἀποκρινάμενοι ἀπέπεμψαν. καὶ μετὰ τοῦτο ἀντιπαρεσκευάζοντο ἀλλήλοις ὡς ἐς μάχην.

SECTION 7.3.3
καὶ ὁ Γύλιππος ὁρῶν τοὺς Συρακοσίους ταρασσομένους καὶ οὐ ῥᾳδίως ξυντασσομένους, ἐπανῆγε τὸ στρατόπεδον ἐς τὴν εὐρυχωρίαν μᾶλλον. καὶ ὁ Νικίας οὐκ ἐπῆγε τοὺς Ἀθηναίους, ἀλλ’ ἡσύχαζε πρὸς τῷ ἑαυτῶν τείχει. ὡς δ’ ἔγνω ὁ Γύλιππος οὐ προσιόντας αὐτούς, ἀπήγαγε τὴν στρατιὰν ἐπὶ τὴν ἄκραν τὴν Τεμενῖτιν καλουμένην, καὶ αὐτοῦ ηὐλίσαντο.

SECTION 7.3.4
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἄγων τὴν μὲν πλείστην τῆς στρατιᾶς παρέταξε πρὸς τὰ τείχη τῶν Ἀθηναίων, ὅπως μὴ ἐπιβοηθοῖεν ἄλλοσε, μέρος δέ τι πέμψας πρὸς τὸ φρούριον τὸ Λάβδαλον αἱρεῖ, καὶ ὅσους ἔλαβεν ἐν αὐτῷ πάντας ἀπέκτεινεν· ἦν δὲ οὐκ ἐπιφανὲς τοῖς Ἀθηναίοις τὸ χωρίον.

SECTION 7.3.5
καὶ τριήρης τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ἁλίσκεται τῶν Ἀθηναίων ὑπὸ τῶν Συρακοσίων ἐφορμοῦσα τῷ λιμένι.

CHAPTER 7.4

SECTION 7.4.1
καὶ μετὰ ταῦτα ἐτείχιζον οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι διὰ τῶν Ἐπιπολῶν ἀπὸ τῆς πόλεως ἀρξάμενοι ἄνω πρὸς τὸ ἐγκάρσιον τεῖχος ἁπλοῦν, ὅπως οἱ Ἀθηναῖοι, εἰ μὴ δύναιντο κωλῦσαι, μηκέτι οἷοί τε ὦσιν ἀποτειχίσαι.

SECTION 7.4.2
καὶ οἵ τε Ἀθηναῖοι ἀνεβεβήκεσαν ἤδη ἄνω, τὸ ἐπὶ θαλάσσῃ τεῖχος ἐπιτελέσαντες, καὶ ὁ Γύλιππος (ἦν γάρ τι τοῖς Ἀθηναίοις τοῦ τείχους ἀσθενές) νυκτὸς ἀναλαβὼν τὴν στρατιὰν ἐπῄει πρὸς αὐτό.

SECTION 7.4.3
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι (ἔτυχον γὰρ ἔξω αὐλιζόμενοι) ὡς ᾔσθοντο, ἀντεπῇσαν· ὁ δὲ γνοὺς κατὰ τάχος ἀπήγαγε τοὺς σφετέρους πάλιν. ἐποικοδομήσαντες δὲ αὐτὸ οἱ Ἀθηναῖοι ὑψηλότερον αὐτοὶ μὲν ταύτῃ ἐφύλασσον, τοὺς δὲ ἄλλους ξυμμάχους κατὰ τὸ ἄλλο τείχισμα ἤδη διέταξαν, ᾗπερ ἔμελλον ἕκαστοι φρουρεῖν.

SECTION 7.4.4
τῷ δὲ Νικίᾳ ἐδόκει τὸ Πλημμύριον καλούμενον τειχίσαι· ἔστι δὲ ἄκρα ἀντιπέρας τῆς πόλεως, ἥπερ προύχουσα τοῦ μεγάλου λιμένος τὸ στόμα στενὸν ποιεῖ, καὶ εἰ τειχισθείη, ῥᾴων αὐτῷ ἐφαίνετο ἡ ἐσκομιδὴ τῶν ἐπιτηδείων ἔσεσθαι· δι’ ἐλάσσονος γὰρ πρὸς τῷ λιμένι τῷ τῶν Συρακοσίων ἐφορμήσειν σφᾶς, καὶ οὐχ ὥσπερ νῦν ἐκ μυχοῦ τοῦ λιμένος τὰς ἐπαναγωγὰς ποιήσεσθαι, ἤν τι ναυτικῷ κινῶνται. προσεῖχέ τε ἤδη μᾶλλον τῷ κατὰ θάλασσαν πολέμῳ, ὁρῶν τὰ ἐκ τῆς γῆς σφίσιν ἤδη, ἐπειδὴ Γύλιππος ἧκεν, ἀνελπιστότερα ὄντα.

SECTION 7.4.5
διακομίσας οὖν στρατιὰν καὶ τὰς ναῦς ἐξετείχισε τρία φρούρια· καὶ ἐν αὐτοῖς τά τε σκεύη τὰ πλεῖστα ἔκειτο καὶ τὰ πλοῖα ἤδη ἐκεῖ τὰ μεγάλα ὥρμει καὶ αἱ ταχεῖαι νῆες.

SECTION 7.4.6
ὥστε καὶ τῶν πληρωμάτων οὐχ ἥκιστα τότε πρῶτον κάκωσις ἐγένετο· τῷ τε γὰρ ὕδατι σπανίῳ χρώμενοι καὶ οὐκ ἐγγύθεν, καὶ ἐπὶ φρυγανισμὸν ἅμα ὁπότε ἐξέλθοιεν οἱ ναῦται, ὑπὸ τῶν ἱππέων τῶν Συρακοσίων κρατούντων τῆς γῆς διεφθείροντο· τρίτον γὰρ μέρος τῶν ἱππέων τοῖς Συρακοσίοις διὰ τοὺς ἐν τῷ Πλημμυρίῳ, ἵνα μὴ κακουργήσοντες ἐξίοιεν, ἐπὶ τῇ ἐν τῷ Ὀλυμπιείῳ πολίχνῃ ἐτετάχατο.

SECTION 7.4.7
ἐπυνθάνετο δὲ καὶ τὰς λοιπὰς τῶν Κορινθίων ναῦς προσπλεούσας ὁ Νικίας· καὶ πέμπει ἐς φυλακὴν αὐτῶν εἴκοσι ναῦς, αἷς εἴρητο περί τε Λοκροὺς καὶ Ῥήγιον καὶ τὴν προσβολὴν τῆς Σικελίας ναυλοχεῖν αὐτάς.

CHAPTER 7.5

SECTION 7.5.1
ὁ δὲ Γύλιππος ἅμα μὲν ἐτείχιζε τὸ διὰ τῶν Ἐπιπολῶν τεῖχος, τοῖς λίθοις χρώμενος οὓς οἱ Ἀθηναῖοι προπαρεβάλοντο σφίσιν, ἅμα δὲ παρέτασσεν ἐξάγων αἰεὶ πρὸ τοῦ τειχίσματος τοὺς Συρακοσίους καὶ τοὺς ξυμμάχους· καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἀντιπαρετάσσοντο.

SECTION 7.5.2
ἐπειδὴ δὲ ἔδοξε τῷ Γυλίππῳ καιρὸς εἶναι, ἦρχε τῆς ἐφόδου· καὶ ἐν χερσὶ γενόμενοι ἐμάχοντο μεταξὺ τῶν τειχισμάτων, ᾗ τῆς ἵππου τῶν Συρακοσίων οὐδεμία χρῆσις ἦν.

SECTION 7.5.3
καὶ νικηθέντων τῶν Συρακοσίων καὶ τῶν ξυμμάχων καὶ νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀνελομένων καὶ τῶν Ἀθηναίων τροπαῖον στησάντων, ὁ Γύλιππος ξυγκαλέσας τὸ στράτευμα οὐκ ἔφη τὸ ἁμάρτημα ἐκείνων, ἀλλ’ ἑαυτοῦ γενέσθαι· τῆς γὰρ ἵππου καὶ τῶν ἀκοντιστῶν τὴν ὠφελίαν τῇ τάξει ἐντὸς λίαν τῶν τειχῶν ποιήσας ἀφελέσθαι· νῦν οὖν αὖθις ἐπάξειν.

SECTION 7.5.4
καὶ διανοεῖσθαι οὕτως ἐκέλευεν αὐτοὺς ὡς τῇ μὲν παρασκευῇ οὐκ ἔλασσον ἕξοντας, τῇ δὲ γνώμῃ οὐκ ἀνεκτὸν ἐσόμενον εἰ μὴ ἀξιώσουσι Πελοποννήσιοί τε ὄντες καὶ Δωριῆς Ἰώνων καὶ νησιωτῶν καὶ ξυγκλύδων ἀνθρώπων κρατήσαντες ἐξελάσασθαι ἐκ τῆς χώρας.

CHAPTER 7.6

SECTION 7.6.1
καὶ μετὰ ταῦτα, ἐπειδὴ καιρὸς ἦν, αὖθις ἐπῆγεν αὐτούς. ὁ δὲ Νικίας καὶ οἱ Ἀθηναῖοι νομίζοντες, καὶ εἰ ἐκεῖνοι μὴ ἐθέλοιεν μάχης ἄρχειν, ἀναγκαῖον εἶναι σφίσι μὴ περιορᾶν παροικοδομούμενον τὸ τεῖχος (ἤδη γὰρ καὶ ὅσον οὐ παρεληλύθει τὴν τῶν Ἀθηναίων τοῦ τείχους τελευτὴν ἡ ἐκείνων τείχισις, καί, εἰ προέλθοι, ταὐτὸν ἤδη ἐποίει αὐτοῖς νικᾶν τε μαχομένοις διὰ παντὸς καὶ μηδὲ μάχεσθαι), ἀντεπῇσαν οὖν τοῖς Συρακοσίοις.

SECTION 7.6.2
καὶ ὁ Γύλιππος τοὺς μὲν ὁπλίτας ἔξω τῶν τειχῶν μᾶλλον ἢ πρότερον προαγαγὼν ξυνέμισγεν αὐτοῖς, τοὺς δ’ ἱππέας καὶ τοὺς ἀκοντιστὰς ἐκ πλαγίου τάξας τῶν Ἀθηναίων κατὰ τὴν εὐρυχωρίαν, ᾗ τῶν τειχῶν ἀμφοτέρων αἱ ἐργασίαι ἔληγον.

SECTION 7.6.3
καὶ προσβαλόντες οἱ ἱππῆς ἐν τῇ μάχῃ τῷ εὐωνύμῳ κέρᾳ τῶν Ἀθηναίων, ὅπερ κατ’ αὐτοὺς ἦν, ἔτρεψαν· καὶ δι’ αὐτὸ καὶ τὸ ἄλλο στράτευμα νικηθὲν ὑπὸ τῶν Συρακοσίων κατηράχθη ἐς τὰ τειχίσματα.

SECTION 7.6.4
καὶ τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ ἔφθασαν παροικοδομήσαντες καὶ παρελθόντες τὴν τῶν Ἀθηναίων οἰκοδομίαν, ὥστε μηκέτι μήτε αὐτοὶ κωλύεσθαι ὑπ’ αὐτῶν, ἐκείνους τε καὶ παντάπασιν ἀπεστερηκέναι, εἰ καὶ κρατοῖεν, μὴ ἂν ἔτι σφᾶς ἀποτειχίσαι.

CHAPTER 7.7

SECTION 7.7.1
μετὰ δὲ τοῦτο αἵ τε τῶν Κορινθίων νῆες καὶ Ἀμπρακιωτῶν καὶ Λευκαδίων ἐσέπλευσαν αἱ ὑπόλοιποι δώδεκα, λαθοῦσαι τὴν τῶν Ἀθηναίων φυλακήν (ἦρχε δ’ αὐτῶν Ἐρασινίδης Κορίνθιος), καὶ ξυνετείχισαν τὸ λοιπὸν τοῖς Συρακοσίοις μέχρι τοῦ ἐγκαρσίου τείχους.

SECTION 7.7.2
καὶ ὁ Γύλιππος ἐς τὴν ἄλλην Σικελίαν ἐπὶ στρατιάν τε ᾤχετο, καὶ ναυτικὴν καὶ πεζὴν ξυλλέξων, καὶ τῶν πόλεων ἅμα προσαξόμενος εἴ τις ἢ μὴ πρόθυμος ἦν ἢ παντάπασιν ἔτι ἀφειστήκει τοῦ πολέμου.

SECTION 7.7.3
πρέσβεις τε ἄλλοι τῶν Συρακοσίων καὶ Κορινθίων ἐς Λακεδαίμονα καὶ Κόρινθον ἀπεστάλησαν, ὅπως στρατιὰ ἔτι περαιωθῇ τρόπῳ ᾧ ἂν ἐν ὁλκάσιν ἢ πλοίοις ἢ ἄλλως ὅπως ἂν προχωρῇ, ὡς καὶ τῶν Ἀθηναίων ἐπιμεταπεμπομένων.

SECTION 7.7.4
οἵ τε Συρακόσιοι ναυτικὸν ἐπλήρουν καὶ ἀνεπειρῶντο ὡς καὶ τούτῳ ἐπιχειρήσοντες, καὶ ἐς τἆλλα πολὺ ἐπέρρωντο.

CHAPTER 7.8

SECTION 7.8.1
ὁ δὲ Νικίας αἰσθόμενος τοῦτο καὶ ὁρῶν καθ’ ἡμέραν ἐπιδιδοῦσαν τήν τε τῶν πολεμίων ἰσχὺν καὶ τὴν σφετέραν ἀπορίαν, ἔπεμπε καὶ αὐτὸς ἐς τὰς Ἀθήνας ἀγγέλλων πολλάκις μὲν καὶ ἄλλοτε καθ’ ἕκαστα τῶν γιγνομένων, μάλιστα δὲ καὶ τότε, νομίζων ἐν δεινοῖς τε εἶναι καί, εἰ μὴ ὡς τάχιστα ἢ σφᾶς μεταπέμψουσιν ἢ ἄλλους μὴ ὀλίγους ἀποστελοῦσιν, οὐδεμίαν εἶναι σωτηρίαν.

SECTION 7.8.2
φοβούμενος δὲ μὴ οἱ πεμπόμενοι ἢ κατὰ τὴν τοῦ λέγειν ἀδυνασίαν ἢ καὶ μνήμης ἐλλιπεῖς γιγνόμενοι ἢ τῷ ὄχλῳ πρὸς χάριν τι λέγοντες οὐ τὰ ὄντα ἀπαγγέλλωσιν, ἔγραψεν ἐπιστολήν, νομίζων οὕτως ἂν μάλιστα τὴν αὑτοῦ γνώμην μηδὲν ἐν τῷ ἀγγέλῳ ἀφανισθεῖσαν μαθόντας τοὺς Ἀθηναίους βουλεύσασθαι περὶ τῆς ἀληθείας.

SECTION 7.8.3
καὶ οἱ μὲν ᾤχοντο φέροντες, οὓς ἀπέστειλε, τὰ γράμματα καὶ ὅσα ἔδει αὐτοὺς εἰπεῖν· ὁ δὲ τὰ κατὰ τὸ στρατόπεδον διὰ φυλακῆς μᾶλλον ἤδη ἔχων ἢ δι’ ἑκουσίων κινδύνων ἐπεμέλετο.

CHAPTER 7.9

SECTION 7.9.1
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει τελευτῶντι καὶ Εὐετίων στρατηγὸς Ἀθηναίων μετὰ Περδίκκου στρατεύσας ἐπ’ Ἀμφίπολιν Θρᾳξὶ πολλοῖς τὴν μὲν πόλιν οὐχ εἷλεν, ἐς δὲ τὸν Στρυμόνα περικομίσας τριήρεις ἐκ τοῦ ποταμοῦ ἐπολιόρκει ὁρμώμενος ἐξ Ἱμεραίου. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 7.10

SECTION 7.10.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος ἥκοντες ἐς τὰς Ἀθήνας οἱ παρὰ τοῦ Νικίου ὅσα τε ἀπὸ γλώσσης εἴρητο αὐτοῖς εἶπον, καὶ εἴ τίς τι ἐπηρώτα ἀπεκρίνοντο, καὶ τὴν ἐπιστολὴν ἀπέδοσαν. ὁ δὲ γραμματεὺς ὁ τῆς πόλεως παρελθὼν ἀνέγνω τοῖς Ἀθηναίοις δηλοῦσαν τοιάδε.

CHAPTER 7.11

SECTION 7.11.1
‘τὰ μὲν πρότερον πραχθέντα, ὦ Ἀθηναῖοι, ἐν ἄλλαις πολλαῖς ἐπιστολαῖς ἴστε· νῦν δὲ καιρὸς οὐχ ἧσσον μαθόντας ὑμᾶς ἐν ᾧ ἐσμὲν βουλεύσασθαι.

SECTION 7.11.2
κρατησάντων γὰρ ἡμῶν μάχαις ταῖς πλέοσι Συρακοσίους ἐφ’ οὓς ἐπέμφθημεν καὶ τὰ τείχη οἰκοδομησαμένων ἐν οἷσπερ νῦν ἐσμέν, ἦλθε Γύλιππος Λακεδαιμόνιος στρατιὰν ἔχων ἔκ τε Πελοποννήσου καὶ ἀπὸ τῶν ἐν Σικελίᾳ πόλεων ἔστιν ὧν. καὶ μάχῃ τῇ μὲν πρώτῃ νικᾶται ὑφ᾽ ἡμῶν, τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἱππεῦσί τε πολλοῖς καὶ ἀκοντισταῖς βιασθέντες ἀνεχωρήσαμεν ἐς τὰ τείχη.

SECTION 7.11.3
νῦν οὖν ἡμεῖς μὲν παυσάμενοι τοῦ περιτειχισμοῦ διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐναντίων ἡσυχάζομεν (οὐδὲ γὰρ ξυμπάσῃ τῇ στρατιᾷ δυναίμεθ’ ἂν χρήσασθαι ἀπανηλωκυίας τῆς φυλακῆς τῶν τειχῶν μέρος τι τοῦ ὁπλιτικοῦ)· οἱ δὲ παρῳκοδομήκασιν ἡμῖν τεῖχος ἁπλοῦν, ὥστε μὴ εἶναι ἔτι περιτειχίσαι αὐτούς, ἢν μή τις τὸ παρατείχισμα τοῦτο πολλῇ στρατιᾷ ἐπελθὼν ἕλῃ.

SECTION 7.11.4
ξυμβέβηκέ τε πολιορκεῖν δοκοῦντας ἡμᾶς ἄλλους αὐτοὺς μᾶλλον, ὅσα γε κατὰ γῆν, τοῦτο πάσχειν· οὐδὲ γὰρ τῆς χώρας ἐπὶ πολὺ διὰ τοὺς ἱππέας ἐξερχόμεθα.

CHAPTER 7.12

SECTION 7.12.1
‘πεπόμφασι δὲ καὶ ἐς Πελοπόννησον πρέσβεις ἐπ’ ἄλλην στρατιάν, καὶ ἐς τὰς ἐν Σικελίᾳ πόλεις Γύλιππος οἴχεται, τὰς μὲν καὶ πείσων ξυμπολεμεῖν ὅσαι νῦν ἡσυχάζουσιν, ἀπὸ δὲ τῶν καὶ στρατιὰν ἔτι πεζὴν καὶ ναυτικοῦ παρασκευήν, ἢν δύνηται, ἄξων.

SECTION 7.12.2
διανοοῦνται γάρ, ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι, τῷ τε πεζῷ ἅμα τῶν τειχῶν ἡμῶν πειρᾶν καὶ ταῖς ναυσὶ κατὰ θάλασσαν.

SECTION 7.12.3
καὶ δεινὸν μηδενὶ ὑμῶν δόξῃ εἶναι ὅτι καὶ κατὰ θάλασσαν. τὸ γὰρ ναυτικὸν ἡμῶν, ὅπερ κἀκεῖνοι πυνθάνονται, τὸ μὲν πρῶτον ἤκμαζε καὶ τῶν νεῶν τῇ ξηρότητι καὶ τῶν πληρωμάτων τῇ σωτηρίᾳ· νῦν δὲ αἵ τε νῆες διάβροχοι τοσοῦτον χρόνον ἤδη θαλασσεύουσαι, καὶ τὰ πληρώματα ἔφθαρται.

SECTION 7.12.4
τὰς μὲν γὰρ ναῦς οὐκ ἔστιν ἀνελκύσαντας διαψύξαι διὰ τὸ ἀντιπάλους τῷ πλήθει καὶ ἔτι πλείους τὰς τῶν πολεμίων οὔσας αἰεὶ προσδοκίαν παρέχειν ὡς ἐπιπλεύσονται.

SECTION 7.12.5
φανεραὶ δ’ εἰσὶν ἀναπειρώμεναι, καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις ἐπ’ ἐκείνοις καὶ ἀποξηρᾶναι τὰς σφετέρας μᾶλλον ἐξουσία· οὐ γὰρ ἐφορμοῦσιν ἄλλοις.

CHAPTER 7.13

SECTION 7.13.1
ἡμῖν δ’ ἐκ πολλῆς ἂν περιουσίας νεῶν μόλις τοῦτο ὑπῆρχε καὶ μὴ ἀναγκαζομένοις ὥσπερ νῦν πάσαις φυλάσσειν· εἰ γὰρ ἀφαιρήσομέν τι καὶ βραχὺ τῆς τηρήσεως, τὰ ἐπιτήδεια οὐχ ἕξομεν, παρὰ τὴν ἐκείνων πόλιν χαλεπῶς καὶ νῦν ἐσκομιζόμενοι.

SECTION 7.13.2
τὰ δὲ πληρώματα διὰ τόδε ἐφθάρη τε ἡμῖν καὶ ἔτι νῦν φθείρεται, τῶν ναυτῶν [τῶν] μὲν διὰ φρυγανισμὸν καὶ ἁρπαγὴν καὶ ὑδρείαν μακρὰν ὑπὸ τῶν ἱππέων ἀπολλυμένων· οἱ δὲ θεράποντες, ἐπειδὴ ἐς ἀντίπαλα καθεστήκαμεν, αὐτομολοῦσι, καὶ οἱ ξένοι οἱ μὲν ἀναγκαστοὶ ἐσβάντες εὐθὺς κατὰ τὰς πόλεις ἀποχωροῦσιν,οἱ δὲ ὑπὸ μεγάλου μισθοῦ τὸ πρῶτον ἐπαρθέντες καὶ οἰόμενοι χρηματιεῖσθαι μᾶλλον ἢ μαχεῖσθαι, ἐπειδὴ παρὰ γνώμην ναυτικόν τε δὴ καὶ τἆλλα ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀνθεστῶτα ὁρῶσιν, οἱ μὲν ἐπ’ αὐτομολίας προφάσει ἀπέρχονται, οἱ δὲ ὡς ἕκαστοι δύνανται (πολλὴ δ’ ἡ Σικελία), εἰσὶ δ’ οἳ καὶ αὐτοὶ ἐμπορευόμενοι ἀνδράποδα Ὑκκαρικὰ ἀντεμβιβάσαι ὑπὲρ σφῶν πείσαντες τοὺς τριηράρχους τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ναυτικοῦ ἀφῄρηνται.

CHAPTER 7.14

SECTION 7.14.1
ἐπισταμένοις δ’ ὑμῖν γράφω ὅτι βραχεῖα ἀκμὴ πληρώματος καὶ ὀλίγοι τῶν ναυτῶν οἱ ἐξορμῶντές τε ναῦν καὶ ξυνέχοντες τὴν εἰρεσίαν.

SECTION 7.14.2
τούτων δὲ πάντων ἀπορώτατον τό τε μὴ οἷόν τε εἶναι ταῦτα ἐμοὶ κωλῦσαι τῷ στρατηγῷ (χαλεπαὶ γὰρ αἱ ὑμέτεραι φύσεις ἄρξαι) καὶ ὅτι οὐδ’ ὁπόθεν ἐπιπληρωσόμεθα τὰς ναῦς ἔχομεν, ὃ τοῖς πολεμίοις πολλαχόθεν ὑπάρχει, ἀλλ’ ἀνάγκη ἀφ’ ὧν ἔχοντες ἤλθομεν τά τε ὄντα καὶ ἀπαναλισκόμενα γίγνεσθαι· αἱ γὰρ νῦν οὖσαι πόλεις ξύμμαχοι ἀδύνατοι Νάξος καὶ Κατάνη.

SECTION 7.14.3
εἰ δὲ προσγενήσεται ἓν ἔτι τοῖς πολεμίοις, ὥστε τὰ τρέφοντα ἡμᾶς χωρία τῆς Ἰταλίας, ὁρῶντα ἐν ᾧ τ’ ἐσμὲν καὶ ὑμῶν μὴ ἐπιβοηθούντων, πρὸς ἐκείνους χωρῆσαι, διαπεπολεμήσεται αὐτοῖς ἀμαχεὶ ἐκπολιορκηθέντων ἡμῶν [ὁ πόλεμος].

SECTION 7.14.4
‘τούτων ἐγὼ ἡδίω μὲν ἂν εἶχον ὑμῖν ἕτερα ἐπιστέλλειν, οὐ μέντοι χρησιμώτερά γε, εἰ δεῖ σαφῶς εἰδότας τὰ ἐνθάδε βουλεύσασθαι. καὶ ἅμα τὰς φύσεις ἐπιστάμενος ὑμῶν, βουλομένων μὲν τὰ ἥδιστα ἀκούειν, αἰτιωμένων δὲ ὕστερον, ἤν τι ὑμῖν ἀπ’ αὐτῶν μὴ ὁμοῖον ἐκβῇ, ἀσφαλέστερον ἡγησάμην τὸ ἀληθὲς δηλῶσαι.

CHAPTER 7.15

SECTION 7.15.1
καὶ νῦν ὡς ἐφ’ ἃ μὲν ἤλθομεν τὸ πρῶτον καὶ τῶν στρατιωτῶν καὶ τῶν ἡγεμόνων ὑμῖν μὴ μεμπτῶν γεγενημένων, οὕτω τὴν γνώμην ἔχετε· ἐπειδὴ δὲ Σικελία τε ἅπασα ξυνίσταται καὶ ἐκ Πελοποννήσου ἄλλη στρατιὰ προσδόκιμος αὐτοῖς, βουλεύεσθε ἤδη ὡς τῶν γ’ ἐνθάδε μηδὲ τοῖς παροῦσιν ἀνταρκούντων, ἀλλ’ ἢ τούτους μεταπέμπειν δέον ἢ ἄλλην στρατιὰν μὴ ἐλάσσω ἐπιπέμπειν καὶ πεζὴν καὶ ναυτικὴν καὶ χρήματα μὴ ὀλίγα, ἐμοὶ δὲ διάδοχόν τινα, ὡς ἀδύνατός εἰμι διὰ νόσον νεφρῖτιν παραμένειν.

SECTION 7.15.2
ἀξιῶ δ’ ὑμῶν ξυγγνώμης τυγχάνειν· καὶ γὰρ ὅτ’ ἐρρώμην πολλὰ ἐν ἡγεμονίαις ὑμᾶς εὖ ἐποίησα. ὅτι δὲ μέλλετε, ἅμα τῷ ἦρι εὐθὺς καὶ μὴ ἐς ἀναβολὰς πράσσετε, ὡς τῶν πολεμίων τὰ μὲν ἐν Σικελίᾳ δι’ ὀλίγου ποριουμένων, τὰ δ’ ἐκ Πελοποννήσου σχολαίτερον μέν, ὅμως δ᾽, ἢν μὴ προσέχητε τὴν γνώμην, τὰ μὲν λήσουσιν ὑμᾶς, ὥσπερ καὶ πρότερον, τὰ δὲ φθήσονται.’

CHAPTER 7.16

SECTION 7.16.1
ἡ μὲν τοῦ Νικίου ἐπιστολὴ τοσαῦτα ἐδήλου, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ἀκούσαντες αὐτῆς τὸν μὲν Νικίαν οὐ παρέλυσαν τῆς ἀρχῆς, ἀλλ’ αὐτῷ, ἕως ἂν ἕτεροι ξυνάρχοντες αἱρεθέντες ἀφίκωνται, τῶν αὐτοῦ ἐκεῖ δύο προσείλοντο Μένανδρον καὶ Εὐθύδημον, ὅπως μὴ μόνος ἐν ἀσθενείᾳ ταλαιπωροίη, στρατιὰν δὲ ἄλλην ἐψηφίσαντο πέμπειν καὶ ναυτικὴν καὶ πεζὴν Ἀθηναίων τε ἐκ καταλόγου καὶ τῶν ξυμμάχων.

SECTION 7.16.2
καὶ ξυνάρχοντας αὐτῷ εἵλοντο Δημοσθένη τε τὸν Ἀλκισθένους καὶ Εὐρυμέδοντα τὸν Θουκλέους. καὶ τὸν μὲν Εὐρυμέδοντα εὐθὺς περὶ ἡλίου τροπὰς τὰς χειμερινὰς ἀποπέμπουσιν ἐς τὴν Σικελίαν μετὰ δέκα νεῶν, ἄγοντα εἴκοσι 〈καὶ ἑκατὸν〉 τάλαντα ἀργυρίου, καὶ ἅμα ἀγγελοῦντα τοῖς ἐκεῖ ὅτι ἥξει βοήθεια καὶ ἐπιμέλεια αὐτῶν ἔσται·

CHAPTER 7.17

SECTION 7.17.1
ὁ δὲ Δημοσθένης ὑπομένων παρεσκευάζετο τὸν ἔκπλουν ὡς ἅμα τῷ ἦρι ποιησόμενος, στρατιάν τε ἐπαγγέλλων ἐς τοὺς ξυμμάχους καὶ χρήματα αὐτόθεν καὶ ναῦς καὶ ὁπλίτας ἑτοιμάζων.

SECTION 7.17.2
πέμπουσι δὲ καὶ περὶ τὴν Πελοπόννησον οἱ Ἀθηναῖοι εἴκοσι ναῦς, ὅπως φυλάσσοιεν μηδένα ἀπὸ Κορίνθου καὶ τῆς Πελοποννήσου ἐς τὴν Σικελίαν περαιοῦσθαι.

SECTION 7.17.3
οἱ γὰρ Κορίνθιοι, ὡς αὐτοῖς οἱ πρέσβεις ἧκον καὶ τὰ ἐν τῇ Σικελίᾳ βελτίω ἤγγελλον, νομίσαντες οὐκ ἄκαιρον καὶ τὴν προτέραν πέμψιν τῶν νεῶν ποιήσασθαι, πολλῷ μᾶλλον ἐπέρρωντο, καὶ ἐν ὁλκάσι παρεσκευάζοντο αὐτοί τε ἀποστελοῦντες ὁπλίτας ἐς τὴν Σικελίαν καὶ ἐκ τῆς ἄλλης Πελοποννήσου οἱ Λακεδαιμόνιοι τῷ αὐτῷ τρόπῳ πέμψοντες·

SECTION 7.17.4
ναῦς τε οἱ Κορίνθιοι πέντε καὶ εἴκοσιν ἐπλήρουν, ὅπως ναυμαχίας τε ἀποπειράσωσι πρὸς τὴν ἐν τῇ Ναυπάκτῳ φυλακήν, καὶ τὰς ὁλκάδας αὐτῶν ἧσσον οἱ ἐν τῇ Ναυπάκτῳ Ἀθηναῖοι κωλύοιεν ἀπαίρειν, πρὸς τὴν σφετέραν ἀντίταξιν τῶν τριήρων τὴν φυλακὴν ποιούμενοι.

CHAPTER 7.18

SECTION 7.18.1
παρεσκευάζοντο δὲ καὶ τὴν ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσβολὴν οἱ Λακεδαιμόνιοι, ὥσπερ τε προυδέδοκτο αὐτοῖς καὶ τῶν Συρακοσίων καὶ Κορινθίων ἐναγόντων, ἐπειδὴ ἐπυνθάνοντο τὴν ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων βοήθειαν ἐς τὴν Σικελίαν, ὅπως δὴ ἐσβολῆς γενομένης διακωλυθῇ. καὶ ὁ Ἀλκιβιάδης προσκείμενος ἐδίδασκε τὴν Δεκέλειαν τειχίζειν καὶ μὴ ἀνιέναι τὸν πόλεμον.

SECTION 7.18.2
μάλιστα δὲ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐγεγένητό τις ῥώμη, διότι τοὺς Ἀθηναίους ἐνόμιζον διπλοῦν τὸν πόλεμον ἔχοντας, πρός τε σφᾶς καὶ Σικελιώτας, εὐκαθαιρετωτέρους ἔσεσθαι, καὶ ὅτι τὰς σπονδὰς προτέρους λελυκέναι ἡγοῦντο αὐτούς· ἐν γὰρ τῷ προτέρῳ πολέμῳ σφέτερον τὸ παρανόμημα μᾶλλον γενέσθαι, ὅτι τε ἐς Πλάταιαν ἦλθον Θηβαῖοι ἐν σπονδαῖς, καὶ εἰρημένον ἐν ταῖς πρότερον ξυνθήκαις ὅπλα μὴ ἐπιφέρειν, ἢν δίκας ἐθέλωσι διδόναι, αὐτοὶ οὐχ ὑπήκουον ἐς δίκας προκαλουμένων τῶν Ἀθηναίων. καὶ διὰ τοῦτο εἰκότως δυστυχεῖν τε ἐνόμιζον, καὶ ἐνεθυμοῦντο τήν τε περὶ Πύλον ξυμφορὰν καὶ εἴ τις ἄλλη αὐτοῖς ἐγένετο.

SECTION 7.18.3
ἐπειδὴ δὲ οἱ Ἀθηναῖοι ταῖς τριάκοντα ναυσὶν ἐξ Ἄργους ὁρμώμενοι Ἐπιδαύρου τέ τι καὶ Πρασιῶν καὶ ἄλλα ἐδῄωσαν καὶ ἐκ Πύλου ἅμα ἐλῃστεύοντο, καὶ ὁσάκις περί του διαφοραὶ γένοιντο τῶν κατὰ τὰς σπονδὰς ἀμφισβητουμένων, ἐς δίκας προκαλουμένων τῶν Λακεδαιμονίων οὐκ ἤθελον ἐπιτρέπειν, τότε δὴ οἱ Λακεδαιμόνιοι νομίσαντες τὸ παρανόμημα, ὅπερ καὶ σφίσι πρότερον ἡμάρτητο, αὖθις ἐς τοὺς Ἀθηναίους τὸ αὐτὸ περιεστάναι, πρόθυμοι ἦσαν ἐς τὸν πόλεμον.

SECTION 7.18.4
καὶ ἐν τῷ χειμῶνι τούτῳ σίδηρόν τε περιήγγελλον κατὰ τοὺς ξυμμάχους καὶ τἆλλα ἐργαλεῖα ἡτοίμαζον ἐς τὸν ἐπιτειχισμόν, καὶ τοῖς ἐν τῇ Σικελίᾳ ἅμα ὡς ἀποπέμψοντες ἐν ταῖς ὁλκάσιν ἐπικουρίαν αὐτοί τε ἐπόριζον καὶ τοὺς ἄλλους Πελοποννησίους προσηνάγκαζον. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα, καὶ ὄγδοον καὶ δέκατον ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 7.19

SECTION 7.19.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου ἦρος εὐθὺς ἀρχομένου πρωίτατα δὴ οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐς τὴν Ἀττικὴν ἐσέβαλον· ἡγεῖτο δὲ Ἆγις ὁ Ἀρχιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς. καὶ πρῶτον μὲν τῆς χώρας τὰ περὶ τὸ πεδίον ἐδῄωσαν, ἔπειτα Δεκέλειαν ἐτείχιζον, κατὰ πόλεις διελόμενοι τὸ ἔργον.

SECTION 7.19.2
ἀπέχει δὲ ἡ Δεκέλεια σταδίους μάλιστα τῆς τῶν Ἀθηναίων πόλεως εἴκοσι καὶ ἑκατόν, παραπλήσιον δὲ καὶ οὐ πολλῷ πλέον καὶ ἀπὸ τῆς Βοιωτίας. ἐπὶ δὲ τῷ πεδίῳ καὶ τῆς χώρας τοῖς κρατίστοις ἐς τὸ κακουργεῖν ᾠκοδομεῖτο τὸ τεῖχος, ἐπιφανὲς μέχρι τῆς τῶν Ἀθηναίων πόλεως.

SECTION 7.19.3
καὶ οἱ μὲν ἐν τῇ Ἀττικῇ Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐτείχιζον, οἱ δ’ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ ἀπέστελλον περὶ τὸν αὐτὸν χρόνον ταῖς ὁλκάσι τοὺς ὁπλίτας ἐς τὴν Σικελίαν, Λακεδαιμόνιοι μὲν τῶν τε Εἱλώτων ἐπιλεξάμενοι τοὺς βελτίστους καὶ τῶν νεοδαμωδῶν, ξυναμφοτέρων ἐς ἑξακοσίους ὁπλίτας,καὶ Ἔκκριτον Σπαρτιάτην ἄρχοντα, Βοιωτοὶ δὲ τριακοσίους ὁπλίτας, ὧν ἦρχον Ξένων τε καὶ Νίκων Θηβαῖοι καὶ Ἡγήσανδρος Θεσπιεύς.

SECTION 7.19.4
οὗτοι μὲν οὖν ἐν τοῖς πρῶτοι ὁρμήσαντες ἀπὸ τοῦ Ταινάρου τῆς Λακωνικῆς ἐς τὸ πέλαγος ἀφῆκαν· μετὰ δὲ τούτους Κορίνθιοι οὐ πολλῷ ὕστερον πεντακοσίους ὁπλίτας, τοὺς μὲν ἐξ αὐτῆς Κορίνθου, τοὺς δὲ προσμισθωσάμενοι Ἀρκάδων, καὶ ἄρχοντα Ἀλέξαρχον Κορίνθιον προστάξαντες ἀπέπεμψαν. ἀπέστειλαν δὲ καὶ Σικυώνιοι διακοσίους ὁπλίτας ὁμοῦ τοῖς Κορινθίοις, ὧν ἦρχε Σαργεὺς Σικυώνιος.

SECTION 7.19.5
αἱ δὲ πέντε καὶ εἴκοσι νῆες τῶν Κορινθίων αἱ τοῦ χειμῶνος πληρωθεῖσαι ἀνθώρμουν ταῖς ἐν τῇ Ναυπάκτῳ εἴκοσιν Ἀττικαῖς, ἕωσπερ αὐτοῖς οὗτοι οἱ ὁπλῖται ταῖς ὁλκάσιν ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου ἀπῆραν· οὗπερ ἕνεκα καὶ τὸ πρῶτον ἐπληρώθησαν, ὅπως μὴ οἱ Ἀθηναῖοι πρὸς τὰς ὁλκάδας μᾶλλον ἢ πρὸς τὰς τριήρεις τὸν νοῦν ἔχωσιν.

CHAPTER 7.20

SECTION 7.20.1
ἐν δὲ τούτῳ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἅμα τῆς Δεκελείας τῷ τειχισμῷ καὶ τοῦ ἦρος εὐθὺς ἀρχομένου περί τε Πελοπόννησον ναῦς τριάκοντα ἔστειλαν καὶ Χαρικλέα τὸν Ἀπολλοδώρου ἄρχοντα, ᾧ εἴρητο καὶ ἐς Ἄργος ἀφικομένῳ κατὰ τὸ ξυμμαχικὸν παρακαλεῖν Ἀργείων [τε] ὁπλίτας ἐπὶ τὰς ναῦς,

SECTION 7.20.2
καὶ τὸν Δημοσθένη ἐς τὴν Σικελίαν, ὥσπερ ἔμελλον, ἀπέστελλον ἑξήκοντα μὲν ναυσὶν Ἀθηναίων καὶ πέντε Χίαις, ὁπλίταις δὲ ἐκ καταλόγου Ἀθηναίων διακοσίοις καὶ χιλίοις, καὶ νησιωτῶν ὅσοις ἑκασταχόθεν οἷόν τ’ ἦν πλείστοις χρήσασθαι, καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ξυμμάχων τῶν ὑπηκόων, εἴ ποθέν τι εἶχον ἐπιτήδειον ἐς τὸν πόλεμον, ξυμπορίσαντες. εἴρητο δ’ αὐτῷ πρῶτον μετὰ τοῦ Χαρικλέους ἅμα περιπλέοντα ξυστρατεύεσθαι περὶ τὴν Λακωνικήν.

SECTION 7.20.3
καὶ ὁ μὲν Δημοσθένης ἐς τὴν Αἴγιναν προσπλεύσας τοῦ στρατεύματός τε εἴ τι ὑπελέλειπτο περιέμενε καὶ τὸν Χαρικλέα τοὺς Ἀργείους παραλαβεῖν.

CHAPTER 7.21

SECTION 7.21.1
ἐν δὲ τῇ Σικελίᾳ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τούτου τοῦ ἦρος καὶ ὁ Γύλιππος ἧκεν ἐς τὰς Συρακούσας, ἄγων ἀπὸ τῶν πόλεων ὧν ἔπεισε στρατιὰν ὅσην ἑκασταχόθεν πλείστην ἐδύνατο.

SECTION 7.21.2
καὶ ξυγκαλέσας τοὺς Συρακοσίους ἔφη χρῆναι πληροῦν ναῦς ὡς δύνανται πλείστας καὶ ναυμαχίας ἀπόπειραν λαμβάνειν· ἐλπίζειν γὰρ ἀπ’ αὐτοῦ τι ἔργον ἄξιον τοῦ κινδύνου ἐς τὸν πόλεμον κατεργάσεσθαι.

SECTION 7.21.3
ξυνανέπειθε δὲ καὶ ὁ Ἑρμοκράτης οὐχ ἥκιστα, τοῦ ταῖς ναυσὶ μὴ ἀθυμεῖν ἐπιχειρῆσαι πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, λέγων οὐδ’ ἐκείνους πάτριον τὴν ἐμπειρίαν οὐδ’ ἀίδιον τῆς θαλάσσης ἔχειν, ἀλλ’ ἠπειρώτας μᾶλλον τῶν Συρακοσίων ὄντας καὶ ἀναγκασθέντας ὑπὸ Μήδων ναυτικοὺς γενέσθαι. καὶ πρὸς ἄνδρας τολμηρούς, οἵους καὶ Ἀθηναίους, τοὺς ἀντιτολμῶντας χαλεπωτάτους ἂν [αὐτοῖς] φαίνεσθαι· ᾧ γὰρ ἐκεῖνοι τοὺς πέλας, οὐ δυνάμει ἔστιν ὅτε προύχοντες, τῷ δὲ θράσει ἐπιχειροῦντες καταφοβοῦσι, καὶ σφᾶς ἂν τὸ αὐτὸ ὁμοίως τοῖς ἐναντίοις ὑποσχεῖν.

SECTION 7.21.4
καὶ Συρακοσίους εὖ εἰδέναι ἔφη τῷ τολμῆσαι ἀπροσδοκήτως πρὸς τὸ Ἀθηναίων ναυτικὸν ἀντιστῆναι πλέον τι διὰ τὸ τοιοῦτον ἐκπλαγέντων αὐτῶν περιγενησομένους ἢ Ἀθηναίους τῇ ἐπιστήμῃ τὴν Συρακοσίων ἀπειρίαν βλάψοντας. ἰέναι οὖν ἐκέλευεν ἐς τὴν πεῖραν τοῦ ναυτικοῦ καὶ μὴ ἀποκνεῖν.

SECTION 7.21.5
καὶ οἱ μὲν Συρακόσιοι, τοῦ τε Γυλίππου καὶ Ἑρμοκράτους καὶ εἴ του ἄλλου πειθόντων, ὥρμηντό τε ἐς τὴν ναυμαχίαν καὶ τὰς ναῦς ἐπλήρουν·

CHAPTER 7.22

SECTION 7.22.1
ὁ δὲ Γύλιππος ἐπειδὴ παρεσκευάσατο τὸ ναυτικόν, ἀγαγὼν ὑπὸ νύκτα πᾶσαν τὴν στρατιὰν τὴν πεζὴν αὐτὸς μὲν τοῖς ἐν τῷ Πλημμυρίῳ τείχεσι κατὰ γῆν ἔμελλε προσβαλεῖν, αἱ δὲ τριήρεις τῶν Συρακοσίων ἅμα καὶ ἀπὸ ξυνθήματος πέντε μὲν καὶ τριάκοντα ἐκ τοῦ μεγάλου λιμένος ἐπέπλεον, αἱ δὲ πέντε καὶ τεσσαράκοντα ἐκ τοῦ ἐλάσσονος, οὗ ἦν καὶ τὸ νεώριον αὐτοῖς, [καὶ] περιέπλεον βουλόμενοι πρὸς τὰς ἐντὸς προσμεῖξαι καὶ ἅμα ἐπιπλεῖν τῷ Πλημμυρίῳ, ὅπως οἱ Ἀθηναῖοι ἀμφοτέρωθεν θορυβῶνται.

SECTION 7.22.2
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι διὰ τάχους ἀντιπληρώσαντες ἑξήκοντα ναῦς ταῖς μὲν πέντε καὶ εἴκοσι πρὸς τὰς πέντε καὶ τριάκοντα τῶν Συρακοσίων τὰς ἐν τῷ μεγάλῳ λιμένι ἐναυμάχουν, ταῖς δ’ ἐπιλοίποις ἀπήντων ἐπὶ τὰς ἐκ τοῦ νεωρίου περιπλεούσας. καὶ εὐθὺς πρὸ τοῦ στόματος τοῦ μεγάλου λιμένος ἐναυμάχουν, καὶ ἀντεῖχον ἀλλήλοις ἐπὶ πολύ, οἱ μὲν βιάσασθαι βουλόμενοι τὸν ἔσπλουν, οἱ δὲ κωλύειν.

CHAPTER 7.23

SECTION 7.23.1
ἐν τούτῳ δ’ ὁ Γύλιππος τῶν ἐν τῷ Πλημμυρίῳ Ἀθηναίων πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπικαταβάντων καὶ τῇ ναυμαχίᾳ τὴν γνώμην προσεχόντων φθάνει προσπεσὼν ἅμα τῇ ἕῳ αἰφνιδίως τοῖς τείχεσι, καὶ αἱρεῖ τὸ μέγιστον πρῶτον, ἔπειτα δὲ καὶ τὰ ἐλάσσω δύο, οὐχ ὑπομεινάντων τῶν φυλάκων, ὡς εἶδον τὸ μέγιστον ῥᾳδίως ληφθέν.

SECTION 7.23.2
καὶ ἐκ μὲν τοῦ πρώτου ἁλόντος χαλεπῶς οἱ ἄνθρωποι, ὅσοι καὶ ἐς τὰ πλοῖα καὶ ὁλκάδα τινὰ κατέφυγον, ἐς τὸ στρατόπεδον ἐξεκομίζοντο· τῶν γὰρ Συρακοσίων ταῖς ἐν τῷ μεγάλῳ λιμένι ναυσὶ κρατούντων τῇ ναυμαχίᾳ ὑπὸ τριήρους μιᾶς καὶ εὖ πλεούσης ἐπεδιώκοντο· ἐπειδὴ δὲ τὰ δύο τειχίσματα ἡλίσκετο, ἐν τούτῳ καὶ οἱ Συρακόσιοι ἐτύγχανον ἤδη νικώμενοι καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν φεύγοντες ῥᾷον παρέπλευσαν.

SECTION 7.23.3
αἱ γὰρ τῶν Συρακοσίων αἱ πρὸ τοῦ στόματος νῆες ναυμαχοῦσαι βιασάμεναι τὰς τῶν Ἀθηναίων ναῦς οὐδενὶ κόσμῳ ἐσέπλεον, καὶ ταραχθεῖσαι περὶ ἀλλήλας παρέδοσαν τὴν νίκην τοῖς Ἀθηναίοις· ταύτας τε γὰρ ἔτρεψαν καὶ ὑφ’ ὧν τὸ πρῶτον ἐνικῶντο ἐν τῷ λιμένι.

SECTION 7.23.4
καὶ ἕνδεκα μὲν ναῦς τῶν Συρακοσίων κατέδυσαν, καὶ τοὺς πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων ἀπέκτειναν, πλὴν ὅσον ἐκ τριῶν νεῶν οὓς ἐζώγρησαν· τῶν δὲ σφετέρων τρεῖς νῆες διεφθάρησαν. τὰ δὲ ναυάγια ἀνελκύσαντες τῶν Συρακοσίων καὶ τροπαῖον ἐν τῷ νησιδίῳ στήσαντες τῷ πρὸ τοῦ Πλημμυρίου, ἀνεχώρησαν ἐς τὸ ἑαυτῶν στρατόπεδον.

CHAPTER 7.24

SECTION 7.24.1
οἱ δὲ Συρακόσιοι κατὰ μὲν τὴν ναυμαχίαν οὕτως ἐπεπράγεσαν, τὰ δ’ ἐν τῷ Πλημμυρίῳ τείχη εἶχον, καὶ τροπαῖα ἔστησαν αὐτῶν τρία. καὶ τὸ μὲν ἕτερον τοῖν δυοῖν τειχοῖν τοῖν ὕστερον ληφθέντοιν κατέβαλον, τὰ δὲ δύο ἐπισκευάσαντες ἐφρούρουν.

SECTION 7.24.2
ἄνθρωποι δ’ ἐν τῶν τειχῶν τῇ ἁλώσει ἀπέθανον καὶ ἐζωγρήθησαν πολλοί, καὶ χρήματα πολλὰ τὰ ξύμπαντα ἑάλω· ὥσπερ γὰρ ταμιείῳ χρωμένων τῶν Ἀθηναίων τοῖς τείχεσι πολλὰ μὲν ἐμπόρων χρήματα καὶ σῖτος ἐνῆν, πολλὰ δὲ καὶ τῶν τριηράρχων, ἐπεὶ καὶ ἱστία τεσσαράκοντα τριήρων καὶ τἆλλα σκεύη ἐγκατελήφθη καὶ τριήρεις ἀνειλκυσμέναι τρεῖς.

SECTION 7.24.3
μέγιστόν τε καὶ ἐν τοῖς πρῶτον ἐκάκωσε τὸ στράτευμα τὸ τῶν Ἀθηναίων ἡ τοῦ Πλημμυρίου λῆψις· οὐ γὰρ ἔτι οὐδ’ οἱ ἔσπλοι ἀσφαλεῖς ἦσαν τῆς ἐπαγωγῆς τῶν ἐπιτηδείων (οἱ γὰρ Συρακόσιοι ναυσὶν αὐτόθι ἐφορμοῦντες ἐκώλυον, καὶ διὰ μάχης ἤδη ἐγίγνοντο αἱ ἐσκομιδαί), ἔς τε τἆλλα κατάπληξιν παρέσχε καὶ ἀθυμίαν τῷ στρατεύματι.

CHAPTER 7.25

SECTION 7.25.1
μετὰ δὲ τοῦτο ναῦς τε ἐκπέμπουσι δώδεκα οἱ Συρακόσιοι καὶ Ἀγάθαρχον ἐπ’ αὐτῶν Συρακόσιον ἄρχοντα. καὶ αὐτῶν μία μὲν ἐς Πελοπόννησον ᾤχετο, πρέσβεις ἄγουσα οἵπερ τά τε σφέτερα φράσουσιν ὅτι ἐν ἐλπίσιν εἰσὶ καὶ τὸν ἐκεῖ πόλεμον ἔτι μᾶλλον ἐποτρυνοῦσι γίγνεσθαι· αἱ δ’ ἕνδεκα νῆες πρὸς τὴν Ἰταλίαν ἔπλευσαν, πυνθανόμεναι πλοῖα τοῖς Ἀθηναίοις γέμοντα χρημάτων προσπλεῖν.

SECTION 7.25.2
καὶ τῶν τε πλοίων ἐπιτυχοῦσαι τὰ πολλὰ διέφθειραν καὶ ξύλα ναυπηγήσιμα ἐν τῇ Καυλωνιάτιδι κατέκαυσαν, ἃ τοῖς Ἀθηναίοις ἑτοῖμα ἦν.

SECTION 7.25.3
ἔς τε Λοκροὺς μετὰ ταῦτα ἦλθον, καὶ ὁρμουσῶν αὐτῶν κατέπλευσε μία τῶν ὁλκάδων τῶν ἀπὸ Πελοποννήσου ἄγουσα Θεσπιῶν ὁπλίτας·

SECTION 7.25.4
καὶ ἀναλαβόντες αὐτοὺς οἱ Συρακόσιοι ἐπὶ τὰς ναῦς παρέπλεον ἐπ’ οἴκου. φυλάξαντες δ᾽ αὐτοὺς οἱ Ἀθηναῖοι εἴκοσι ναυσὶ πρὸς τοῖς Μεγάροις μίαν μὲν ναῦν λαμβάνουσιν αὐτοῖς ἀνδράσι, τὰς δ’ ἄλλας οὐκ ἐδυνήθησαν, ἀλλ’ ἀποφεύγουσιν ἐς τὰς Συρακούσας.

SECTION 7.25.5
ἐγένετο δὲ καὶ περὶ τῶν σταυρῶν ἀκροβολισμὸς ἐν τῷ λιμένι, οὓς οἱ Συρακόσιοι πρὸ τῶν παλαιῶν νεωσοίκων κατέπηξαν ἐν τῇ θαλάσσῃ, ὅπως αὐτοῖς αἱ νῆες ἐντὸς ὁρμοῖεν καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐπιπλέοντες μὴ βλάπτοιεν ἐμβάλλοντες.

SECTION 7.25.6
προσαγαγόντες γὰρ ναῦν μυριοφόρον αὐτοῖς οἱ Ἀθηναῖοι, πύργους τε ξυλίνους ἔχουσαν καὶ παραφράγματα, ἔκ τε τῶν ἀκάτων ὤνευον ἀναδούμενοι τοὺς σταυροὺς καὶ ἀνέκλων καὶ κατακολυμβῶντες ἐξέπριον. οἱ δὲ Συρακόσιοι ἀπὸ τῶν νεωσοίκων ἔβαλλον· οἱ δ’ ἐκ τῆς ὁλκάδος ἀντέβαλλον, καὶ τέλος τοὺς πολλοὺς τῶν σταυρῶν ἀνεῖλον οἱ Ἀθηναῖοι.

SECTION 7.25.7
χαλεπωτάτη δ’ ἦν τῆς σταυρώσεως ἡ κρύφιος· ἦσαν γὰρ τῶν σταυρῶν οὓς οὐχ ὑπερέχοντας τῆς θαλάσσης κατέπηξαν, ὥστε δεινὸν ἦν προσπλεῦσαι, μὴ οὐ προϊδών τις ὥσπερ περὶ ἕρμα περιβάλῃ τὴν ναῦν. ἀλλὰ καὶ τούτους κολυμβηταὶ δυόμενοι ἐξέπριον μισθοῦ. ὅμως δ’ αὖθις οἱ Συρακόσιοι ἐσταύρωσαν.

SECTION 7.25.8
πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα πρὸς ἀλλήλους οἷον εἰκὸς τῶν στρατοπέδων ἐγγὺς ὄντων καὶ ἀντιτεταγμένων ἐμηχανῶντο καὶ ἀκροβολισμοῖς καὶ πείραις παντοίαις ἐχρῶντο.

SECTION 7.25.9
ἔπεμψαν δὲ καὶ ἐς τὰς πόλεις πρέσβεις οἱ Συρακόσιοι Κορινθίων καὶ Ἀμπρακιωτῶν καὶ Λακεδαιμονίων, ἀγγέλλοντας τήν τε τοῦ Πλημμυρίου λῆψιν καὶ τῆς ναυμαχίας πέρι ὡς οὐ τῇ τῶν πολεμίων ἰσχύι μᾶλλον ἢ τῇ σφετέρᾳ ταραχῇ ἡσσηθεῖεν, τά τε ἄλλα [αὖ] δηλώσοντας ὅτι ἐν ἐλπίσιν εἰσὶ καὶ ἀξιώσοντας ξυμβοηθεῖν ἐπ’ αὐτοὺς καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ, ὡς καὶ τῶν Ἀθηναίων προσδοκίμων ὄντων ἄλλῃ στρατιᾷ καί, ἢν φθάσωσιν αὐτοὶ πρότερον διαφθείραντες τὸ παρὸν στράτευμα αὐτῶν, διαπεπολεμησόμενον. καὶ οἱ μὲν ἐν τῇ Σικελίᾳ ταῦτα ἔπρασσον.

CHAPTER 7.26

SECTION 7.26.1
ὁ δὲ Δημοσθένης, ἐπεὶ ξυνελέγη αὐτῷ τὸ στράτευμα ὃ ἔδει ἔχοντα ἐς τὴν Σικελίαν βοηθεῖν, ἄρας ἐκ τῆς Αἰγίνης καὶ πλεύσας πρὸς τὴν Πελοπόννησον τῷ τε Χαρικλεῖ καὶ ταῖς τριάκοντα ναυσὶ τῶν Ἀθηναίων ξυμμίσγει, καὶ παραλαβόντες τῶν Ἀργείων ὁπλίτας ἐπὶ τὰς ναῦς ἔπλεον ἐς τὴν Λακωνικήν·

SECTION 7.26.2
καὶ πρῶτον μὲν τῆς Ἐπιδαύρου τι τῆς Λιμηρᾶς ἐδῄωσαν, ἔπειτα σχόντες ἐς τὰ καταντικρὺ Κυθήρων τῆς Λακωνικῆς, ἔνθα τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνός ἐστι, τῆς τε γῆς ἔστιν ἃ ἐδῄωσαν καὶ ἐτείχισαν ἰσθμῶδές τι χωρίον, ἵνα δὴ οἵ τε Εἵλωτες τῶν Λακεδαιμονίων αὐτόσε αὐτομολῶσι καὶ ἅμα λῃσταὶ ἐξ αὐτοῦ, ὥσπερ ἐκ τῆς Πύλου, ἁρπαγὴν ποιῶνται.

SECTION 7.26.3
καὶ ὁ μὲν Δημοσθένης εὐθὺς ἐπειδὴ ξυγκατέλαβε τὸ χωρίον παρέπλει ἐπὶ τῆς Κερκύρας, ὅπως καὶ τῶν ἐκεῖθεν ξυμμάχων παραλαβὼν τὸν ἐς τὴν Σικελίαν πλοῦν ὅτι τάχιστα ποιῆται· ὁ δὲ Χαρικλῆς περιμείνας ἕως τὸ χωρίον ἐξετείχισε καὶ καταλιπὼν φυλακὴν αὐτοῦ ἀπεκομίζετο καὶ αὐτὸς ὕστερον ταῖς τριάκοντα ναυσὶν ἐπ’ οἴκου καὶ οἱ Ἀργεῖοι ἅμα.

CHAPTER 7.27

SECTION 7.27.1
ἀφίκοντο δὲ καὶ Θρᾳκῶν τῶν μαχαιροφόρων τοῦ Διακοῦ γένους ἐς τὰς Ἀθήνας πελτασταὶ ἐν τῷ αὐτῷ θέρει τούτῳ τριακόσιοι καὶ χίλιοι, οὓς ἔδει τῷ Δημοσθένει ἐς τὴν Σικελίαν ξυμπλεῖν.

SECTION 7.27.2
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι, ὡς ὕστεροι ἧκον, διενοοῦντο αὐτοὺς πάλιν ὅθεν ἦλθον ἐς Θρᾴκην ἀποπέμπειν. τὸ γὰρ ἔχειν πρὸς τὸν ἐκ τῆς Δεκελείας πόλεμον αὐτοὺς πολυτελὲς ἐφαίνετο· δραχμὴν γὰρ τῆς ἡμέρας ἕκαστος ἐλάμβανεν.

SECTION 7.27.3
ἐπειδὴ γὰρ ἡ Δεκέλεια τὸ μὲν πρῶτον ὑπὸ πάσης τῆς στρατιᾶς ἐν τῷ θέρει τούτῳ τειχισθεῖσα, ὕστερον δὲ φρουραῖς ἀπὸ τῶν πόλεων κατὰ διαδοχὴν χρόνου ἐπιούσαις τῇ χώρᾳ ἐπῳκεῖτο, πολλὰ ἔβλαπτε τοὺς Ἀθηναίους, καὶ ἐν τοῖς πρῶτον χρημάτων τ’ ὀλέθρῳ καὶ ἀνθρώπων φθορᾷ ἐκάκωσε τὰ πράγματα.

SECTION 7.27.4
πρότερον μὲν γὰρ βραχεῖαι γιγνόμεναι αἱ ἐσβολαὶ τὸν ἄλλον χρόνον τῆς γῆς ἀπολαύειν οὐκ ἐκώλυον· τότε δὲ ξυνεχῶς ἐπικαθημένων, καὶ ὁτὲ μὲν καὶ πλεόνων ἐπιόντων, ὁτὲ δ’ ἐξ ἀνάγκης τῆς ἴσης φρουρᾶς καταθεούσης τε τὴν χώραν καὶ λῃστείας ποιουμένης, βασιλέως τε παρόντος τοῦ τῶν Λακεδαιμονίων Ἄγιδος, ὃς οὐκ ἐκ παρέργου τὸν πόλεμον ἐποιεῖτο, μεγάλα οἱ Ἀθηναῖοι ἐβλάπτοντο.

SECTION 7.27.5
τῆς τε γὰρ χώρας ἁπάσης ἐστέρηντο, καὶ ἀνδραπόδων πλέον ἢ δύο μυριάδες ηὐτομολήκεσαν, καὶ τούτων τὸ πολὺ μέρος χειροτέχναι, πρόβατά τε πάντα ἀπωλώλει καὶ ὑποζύγια· ἵπποι τε, ὁσημέραι ἐξελαυνόντων τῶν ἱππέων πρός τε τὴν Δεκέλειαν καταδρομὰς ποιουμένων καὶ κατὰ τὴν χώραν φυλασσόντων, οἱ μὲν ἀπεχωλοῦντο ἐν γῇ ἀποκρότῳ τε καὶ ξυνεχῶς ταλαιπωροῦντες, οἱ δ’ ἐτιτρώσκοντο.

CHAPTER 7.28

SECTION 7.28.1
ἥ τε τῶν ἐπιτηδείων παρακομιδὴ ἐκ τῆς Εὐβοίας, πρότερον ἐκ τοῦ Ὠρωποῦ κατὰ γῆν διὰ τῆς Δεκελείας θάσσων οὖσα, περὶ Σούνιον κατὰ θάλασσαν πολυτελὴς ἐγίγνετο· τῶν τε πάντων ὁμοίως ἐπακτῶν ἐδεῖτο ἡ πόλις, καὶ ἀντὶ τοῦ πόλις εἶναι φρούριον κατέστη.

SECTION 7.28.2
πρὸς γὰρ τῇ ἐπάλξει τὴν μὲν ἡμέραν κατὰ διαδοχὴν οἱ Ἀθηναῖοι φυλάσσοντες, τὴν δὲ νύκτα καὶ ξύμπαντες πλὴν τῶν ἱππέων, οἱ μὲν ἐφ’ ὅπλοις † ποιούμενοι †, οἱ δ’ ἐπὶ τοῦ τείχους, καὶ θέρους καὶ χειμῶνος ἐταλαιπωροῦντο.

SECTION 7.28.3
μάλιστα δ’ αὐτοὺς ἐπίεζεν ὅτι δύο πολέμους ἅμα εἶχον, καὶ ἐς φιλονικίαν καθέστασαν τοιαύτην ἣν πρὶν γενέσθαι ἠπίστησεν ἄν τις ἀκούσας. τὸ γὰρ αὐτοὺς πολιορκουμένους ἐπιτειχισμῷ ὑπὸ Πελοποννησίων μηδ’ ὣς ἀποστῆναι ἐκ Σικελίας, ἀλλ’ ἐκεῖ Συρακούσας τῷ αὐτῷ τρόπῳ ἀντιπολιορκεῖν, πόλιν οὐδὲν ἐλάσσω αὐτήν γε καθ’ αὑτὴν τῆς τῶν Ἀθηναίων, καὶ τὸν παράλογον τοσοῦτον ποιῆσαι τοῖς Ἕλλησι τῆς δυνάμεως καὶ τόλμης, ὅσον κατ᾽ ἀρχὰς τοῦ πολέμου οἱ μὲν ἐνιαυτόν, οἱ δὲ δύο, οἱ δὲ τριῶν γε ἐτῶν οὐδεὶς πλείω χρόνον ἐνόμιζον περιοίσειν αὐτούς, εἰ οἱ Πελοποννήσιοι ἐσβάλοιεν ἐς τὴν χώραν, ὥστε ἔτει ἑπτακαιδεκάτῳ μετὰ τὴν πρώτην ἐσβολὴν ἦλθον ἐς Σικελίαν ἤδη τῷ πολέμῳ κατὰ πάντα τετρυχωμένοι, καὶ πόλεμον οὐδὲν ἐλάσσω προσανείλοντο τοῦ πρότερον ὑπάρχοντος ἐκ Πελοποννήσου.

SECTION 7.28.4
δι’ ἃ καὶ τότε ὑπό τε τῆς Δεκελείας πολλὰ βλαπτούσης καὶ τῶν ἄλλων ἀναλωμάτων μεγάλων προσπιπτόντων ἀδύνατοι ἐγένοντο τοῖς χρήμασιν. καὶ τὴν εἰκοστὴν ὑπὸ τοῦτον τὸν χρόνον τῶν κατὰ θάλασσαν ἀντὶ τοῦ φόρου τοῖς ὑπηκόοις ἐποίησαν, πλείω νομίζοντες ἂν σφίσι χρήματα οὕτω προσιέναι. αἱ μὲν γὰρ δαπάναι οὐχ ὁμοίως καὶ πρίν, ἀλλὰ πολλῷ μείζους καθέστασαν, ὅσῳ καὶ μείζων ὁ πόλεμος ἦν· αἱ δὲ πρόσοδοι ἀπώλλυντο.

CHAPTER 7.29

SECTION 7.29.1
τοὺς οὖν Θρᾷκας τοὺς τῷ Δημοσθένει ὑστερήσαντας διὰ τὴν παροῦσαν ἀπορίαν τῶν χρημάτων οὐ βουλόμενοι δαπανᾶν εὐθὺς ἀπέπεμπον, προστάξαντες κομίσαι αὐτοὺς Διειτρέφει, καὶ εἰπόντες ἅμα ἐν τῷ παράπλῳ (ἐπορεύοντο γὰρ δι’ Εὐρίπου) καὶ τοὺς πολεμίους, ἤν τι δύνηται, ἀπ’ αὐτῶν βλάψαι.

SECTION 7.29.2
ὁ δὲ ἔς τε τὴν Τάναγραν ἀπεβίβασεν αὐτοὺς καὶ ἁρπαγήν τινα ἐποιήσατο διὰ τάχους καὶ ἐκ Χαλκίδος τῆς Εὐβοίας ἀφ’ ἑσπέρας διέπλευσε τὸν Εὔριπον καὶ ἀποβιβάσας ἐς τὴν Βοιωτίαν ἦγεν αὐτοὺς ἐπὶ Μυκαλησσόν.

SECTION 7.29.3
καὶ τὴν μὲν νύκτα λαθὼν πρὸς τῷ Ἑρμαίῳ ηὐλίσατο (ἀπέχει δὲ τῆς Μυκαλησσοῦ ἑκκαίδεκα μάλιστα σταδίους), ἅμα δὲ τῇ ἡμέρᾳ τῇ πόλει προσέκειτο οὔσῃ οὐ μεγάλῃ, καὶ αἱρεῖ ἀφυλάκτοις τε ἐπιπεσὼν καὶ ἀπροσδοκήτοις μὴ ἄν ποτέ τινας σφίσιν ἀπὸ θαλάσσης τοσοῦτον ἐπαναβάντας ἐπιθέσθαι, τοῦ τείχους ἀσθενοῦς ὄντος καὶ ἔστιν ᾗ καὶ πεπτωκότος, τοῦ δὲ βραχέος ᾠκοδομημένου, καὶ πυλῶν ἅμα διὰ τὴν ἄδειαν ἀνεῳγμένων.

SECTION 7.29.4
ἐσπεσόντες δὲ οἱ Θρᾷκες ἐς τὴν Μυκαλησσὸν τάς τε οἰκίας καὶ τὰ ἱερὰ ἐπόρθουν καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐφόνευον φειδόμενοι οὔτε πρεσβυτέρας οὔτε νεωτέρας ἡλικίας, ἀλλὰ πάντας ἑξῆς, ὅτῳ ἐντύχοιεν, καὶ παῖδας καὶ γυναῖκας κτείνοντες, καὶ προσέτι καὶ ὑποζύγια καὶ ὅσα ἄλλα ἔμψυχα ἴδοιεν· τὸ γὰρ γένος τὸ τῶν Θρᾳκῶν ὁμοῖα τοῖς μάλιστα τοῦ βαρβαρικοῦ, ἐν ᾧ ἂν θαρσήσῃ, φονικώτατόν ἐστιν.

SECTION 7.29.5
καὶ τότε ἄλλη τε ταραχὴ οὐκ ὀλίγη καὶ ἰδέα πᾶσα καθειστήκει ὀλέθρου, καὶ ἐπιπεσόντες διδασκαλείῳ παίδων, ὅπερ μέγιστον ἦν αὐτόθι καὶ ἄρτι ἔτυχον οἱ παῖδες ἐσεληλυθότες, κατέκοψαν πάντας· καὶ ξυμφορὰ τῇ πόλει πάσῃ οὐδεμιᾶς ἥσσων μᾶλλον ἑτέρας ἀδόκητός τε ἐπέπεσεν αὕτη καὶ δεινή.

CHAPTER 7.30

SECTION 7.30.1
οἱ δὲ Θηβαῖοι αἰσθόμενοι ἐβοήθουν, καὶ καταλαβόντες προκεχωρηκότας ἤδη τοὺς Θρᾷκας οὐ πολὺ τήν τε λείαν ἀφείλοντο καὶ αὐτοὺς φοβήσαντες καταδιώκουσιν ἐπὶ τὸν Εὔριπον καὶ τὴν θάλασσαν, οὗ αὐτοῖς τὰ πλοῖα ἃ ἤγαγεν ὥρμει.

SECTION 7.30.2
καὶ ἀποκτείνουσιν αὐτῶν ἐν τῇ ἐσβάσει τοὺς πλείστους οὔτε ἐπισταμένους νεῖν τῶν τε ἐν τοῖς πλοίοις, ὡς ἑώρων τὰ ἐν τῇ γῇ, ὁρμισάντων ἔξω τοξεύματος τὰ πλοῖα, ἐπεὶ ἔν γε τῇ ἄλλῃ ἀναχωρήσει οὐκ ἀτόπως οἱ Θρᾷκες πρὸς τὸ τῶν Θηβαίων ἱππικόν, ὅπερ πρῶτον προσέκειτο, προεκθέοντές τε καὶ ξυστρεφόμενοι ἐν ἐπιχωρίῳ τάξει τὴν φυλακὴν ἐποιοῦντο, καὶ ὀλίγοι αὐτῶν ἐν τούτῳ διεφθάρησαν. μέρος δέ τι καὶ ἐν τῇ πόλει αὐτῇ δι’ ἁρπαγὴν ἐγκαταληφθὲν ἀπώλετο. οἱ δὲ ξύμπαντες τῶν Θρᾳκῶν πεντήκοντα καὶ διακόσιοι ἀπὸ τριακοσίων καὶ χιλίων ἀπέθανον.

SECTION 7.30.3
διέφθειραν δὲ καὶ τῶν Θηβαίων καὶ τῶν ἄλλων οἳ ξυνεβοήθησαν ἐς εἴκοσι μάλιστα ἱππέας τε καὶ ὁπλίτας ὁμοῦ καὶ Θηβαίων τῶν βοιωταρχῶν Σκιρφώνδαν· τῶν δὲ Μυκαλησσίων μέρος τι ἀπανηλώθη. τὰ μὲν κατὰ τὴν Μυκαλησσὸν πάθει χρησαμένην οὐδενὸς ὡς ἐπὶ μεγέθει τῶν κατὰ τὸν πόλεμον ἧσσον ὀλοφύρασθαι ἀξίῳ τοιαῦτα ξυνέβη.

CHAPTER 7.31

SECTION 7.31.1
ὁ δὲ Δημοσθένης τότε ἀποπλέων ἐπὶ τῆς Κερκύρας μετὰ τὴν ἐκ τῆς Λακωνικῆς τείχισιν, ὁλκάδα ὁρμοῦσαν ἐν Φειᾷ τῇ Ἠλείων εὑρών, ἐν ᾗ οἱ Κορίνθιοι ὁπλῖται ἐς τὴν Σικελίαν ἔμελλον περαιοῦσθαι, αὐτὴν μὲν διαφθείρει, οἱ δ’ ἄνδρες ἀποφυγόντες ὕστερον λαβόντες ἄλλην ἔπλεον.

SECTION 7.31.2
καὶ μετὰ τοῦτο ἀφικόμενος ὁ Δημοσθένης ἐς τὴν Ζάκυνθον καὶ Κεφαλληνίαν ὁπλίτας τε παρέλαβε καὶ ἐκ τῆς Ναυπάκτου τῶν Μεσσηνίων μετεπέμψατο καὶ ἐς τὴν ἀντιπέρας ἤπειρον τῆς Ἀκαρνανίας διέβη, ἐς Ἀλύζιάν τε καὶ Ἀνακτόριον, ὃ αὐτοὶ εἶχον.

SECTION 7.31.3
ὄντι δ’ αὐτῷ περὶ ταῦτα ὁ Εὐρυμέδων ἀπαντᾷ ἐκ τῆς Σικελίας ἀποπλέων, ὃς τότε τοῦ χειμῶνος τὰ χρήματα ἄγων τῇ στρατιᾷ ἀπεπέμφθη, καὶ ἀγγέλλει τά τε ἄλλα καὶ ὅτι πύθοιτο κατὰ πλοῦν ἤδη ὢν τὸ Πλημμύριον ὑπὸ τῶν Συρακοσίων ἑαλωκός.

SECTION 7.31.4
ἀφικνεῖται δὲ καὶ Κόνων παρ’ αὐτούς, ὃς ἦρχε Ναυπάκτου, ἀγγέλλων ὅτι αἱ πέντε καὶ εἴκοσι νῆες τῶν Κορινθίων αἱ σφίσιν ἀνθορμοῦσαι οὔτε καταλύουσι τὸν πόλεμον ναυμαχεῖν τε μέλλουσιν· πέμπειν οὖν ἐκέλευεν αὐτοὺς ναῦς, ὡς οὐχ ἱκανὰς οὔσας δυοῖν δεούσας εἴκοσι τὰς ἑαυτῶν πρὸς τὰς ἐκείνων πέντε καὶ εἴκοσι ναυμαχεῖν.

SECTION 7.31.5
τῷ μὲν οὖν Κόνωνι δέκα ναῦς ὁ Δημοσθένης καὶ ὁ Εὐρυμέδων τὰς ἄριστα σφίσι πλεούσας ἀφ’ ὧν αὐτοὶ εἶχον ξυμπέμπουσι πρὸς τὰς ἐν τῇ Ναυπάκτῳ· αὐτοὶ δὲ τὰ περὶ τῆς στρατιᾶς τὸν ξύλλογον ἡτοιμάζοντο, Εὐρυμέδων μὲν ἐς τὴν Κέρκυραν πλεύσας καὶ πέντε καὶ δέκα τε ναῦς πληροῦν κελεύσας αὐτοὺς καὶ ὁπλίτας καταλεγόμενος (ξυνῆρχε γὰρ ἤδη Δημοσθένει ἀποτραπόμενος, ὥσπερ καὶ ᾑρέθη), Δημοσθένης δ’ ἐκ τῶν περὶ τὴν Ἀκαρνανίαν χωρίων σφενδονήτας τε καὶ ἀκοντιστὰς ξυναγείρων.

CHAPTER 7.32

SECTION 7.32.1
οἱ δ’ ἐκ τῶν Συρακουσῶν τότε μετὰ τὴν τοῦ Πλημμυρίου ἅλωσιν πρέσβεις οἰχόμενοι ἐς τὰς πόλεις ἐπειδὴ ἔπεισάν τε καὶ ξυναγείραντες ἔμελλον ἄξειν τὸν στρατόν, ὁ Νικίας προπυθόμενος πέμπει ἐς τῶν Σικελῶν τοὺς τὴν δίοδον ἔχοντας καὶ σφίσι ξυμμάχους, Κεντόριπάς τε καὶ Ἀλικυαίους καὶ ἄλλους, ὅπως μὴ διαφρήσωσι τοὺς πολεμίους, ἀλλὰ ξυστραφέντες κωλύσωσι διελθεῖν· ἄλλῃ γὰρ αὐτοὺς οὐδὲ πειράσειν· Ἀκραγαντῖνοι γὰρ οὐκ ἐδίδοσαν διὰ τῆς ἑαυτῶν ὁδόν.

SECTION 7.32.2
πορευομένων δ’ ἤδη τῶν Σικελιωτῶν οἱ Σικελοί, καθάπερ ἐδέοντο οἱ Ἀθηναῖοι, ἐνέδραν τινὰ τριχῇ ποιησάμενοι, ἀφυλάκτοις τε καὶ ἐξαίφνης ἐπιγενόμενοι διέφθειραν ἐς ὀκτακοσίους μάλιστα καὶ τοὺς πρέσβεις πλὴν ἑνὸς τοῦ Κορινθίου πάντας· οὗτος δὲ τοὺς διαφυγόντας ἐς πεντακοσίους καὶ χιλίους ἐκόμισεν ἐς τὰς Συρακούσας.

CHAPTER 7.33

SECTION 7.33.1
καὶ περὶ τὰς αὐτὰς ἡμέρας καὶ οἱ Καμαριναῖοι ἀφικνοῦνται αὐτοῖς βοηθοῦντες, πεντακόσιοι μὲν ὁπλῖται, τριακόσιοι δὲ ἀκοντισταὶ καὶ τοξόται τριακόσιοι. ἔπεμψαν δὲ καὶ οἱ Γελῷοι ναυτικόν τε ἐς πέντε ναῦς καὶ ἀκοντιστὰς τετρακοσίους καὶ ἱππέας διακοσίους.

SECTION 7.33.2
σχεδὸν γάρ τι ἤδη πᾶσα ἡ Σικελία πλὴν Ἀκραγαντίνων (οὗτοι δ’ οὐδὲ μεθ’ ἑτέρων ἦσαν), οἱ δ’ ἄλλοι ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους μετὰ τῶν Συρακοσίων οἱ πρότερον περιορώμενοι ξυστάντες ἐβοήθουν.

SECTION 7.33.3
καὶ οἱ μὲν Συρακόσιοι, ὡς αὐτοῖς τὸ ἐν τοῖς Σικελοῖς πάθος ἐγένετο, ἐπέσχον τὸ εὐθέως τοῖς Ἀθηναίοις ἐπιχειρεῖν· ὁ δὲ Δημοσθένης καὶ Εὐρυμέδων, ἑτοίμης ἤδη τῆς στρατιᾶς οὔσης ἔκ τε τῆς Κερκύρας καὶ ἀπὸ τῆς ἠπείρου, ἐπεραιώθησαν ξυμπάσῃ τῇ στρατιᾷ τὸν Ἰόνιον ἐπ’ ἄκραν Ἰαπυγίαν·

SECTION 7.33.4
καὶ ὁρμηθέντες αὐτόθεν κατίσχουσιν ἐς τὰς Χοιράδας νήσους Ἰαπυγίας, καὶ ἀκοντιστάς τέ τινας τῶν Ἰαπύγων πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν τοῦ Μεσσαπίου ἔθνους ἀναβιβάζονται ἐπὶ τὰς ναῦς, καὶ τῷ Ἄρτᾳ, ὅσπερ καὶ τοὺς ἀκοντιστὰς δυνάστης ὢν παρέσχετο αὐτοῖς, ἀνανεωσάμενοί τινα παλαιὰν φιλίαν ἀφικνοῦνται ἐς Μεταπόντιον τῆς Ἰταλίας.

SECTION 7.33.5
καὶ τοὺς Μεταποντίους πείσαντες κατὰ τὸ ξυμμαχικὸν ἀκοντιστάς τε ξυμπέμπειν τριακοσίους καὶ τριήρεις δύο καὶ ἀναλαβόντες ταῦτα παρέπλευσαν ἐς Θουρίαν. καὶ καταλαμβάνουσι νεωστὶ στάσει τοὺς τῶν Ἀθηναίων ἐναντίους ἐκπεπτωκότας·

SECTION 7.33.6
καὶ βουλόμενοι τὴν στρατιὰν αὐτόθι πᾶσαν ἁθροίσαντες εἴ τις ὑπελέλειπτο ἐξετάσαι, καὶ τοὺς Θουρίους πεῖσαι σφίσι ξυστρατεύειν τε ὡς προθυμότατα καί, ἐπειδήπερ ἐν τούτῳ τύχης εἰσί, τοὺς αὐτοὺς ἐχθροὺς καὶ φίλους τοῖς Ἀθηναίοις νομίζειν, περιέμενον ἐν τῇ Θουρίᾳ καὶ ἔπρασσον ταῦτα.

CHAPTER 7.34

SECTION 7.34.1
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι περὶ τὸν αὐτὸν χρόνον τοῦτον οἱ ἐν ταῖς πέντε καὶ εἴκοσι ναυσίν, οἵπερ τῶν ὁλκάδων ἕνεκα τῆς ἐς Σικελίαν κομιδῆς ἀνθώρμουν πρὸς τὰς ἐν Ναυπάκτῳ ναῦς, παρασκευασάμενοι ὡς ἐπὶ ναυμαχίᾳ καὶ προσπληρώσαντες ἔτι ναῦς ὥστε ὀλίγῳ ἐλάσσους εἶναι αὐτοῖς τῶν Ἀττικῶν νεῶν, ὁρμίζονται κατὰ Ἐρινεὸν τῆς Ἀχαΐας ἐν τῇ Ῥυπικῇ.

SECTION 7.34.2
καὶ αὐτοῖς τοῦ χωρίου μηνοειδοῦς ὄντος ἐφ’ ᾧ ὥρμουν, ὁ μὲν πεζὸς ἑκατέρωθεν προσβεβοηθηκὼς τῶν τε Κορινθίων καὶ τῶν αὐτόθεν ξυμμάχων ἐπὶ ταῖς προανεχούσαις ἄκραις παρετέτακτο, αἱ δὲ νῆες τὸ μεταξὺ εἶχον ἐμφάρξασαι· ἦρχε δὲ τοῦ ναυτικοῦ Πολυάνθης Κορίνθιος.

SECTION 7.34.3
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἐκ τῆς Ναυπάκτου τριάκοντα ναυσὶ καὶ τρισίν (ἦρχε δὲ αὐτῶν Δίφιλος) ἐπέπλευσαν αὐτοῖς.

SECTION 7.34.4
καὶ οἱ Κορίνθιοι τὸ μὲν πρῶτον ἡσύχαζον, ἔπειτα ἀρθέντος αὐτοῖς τοῦ σημείου, ἐπεὶ καιρὸς ἐδόκει εἶναι, ὥρμησαν ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους καὶ ἐναυμάχουν. καὶ χρόνον ἀντεῖχον πολὺν ἀλλήλοις.

SECTION 7.34.5
καὶ τῶν μὲν Κορινθίων τρεῖς νῆες διαφθείρονται, τῶν δ’ Ἀθηναίων κατέδυ μὲν οὐδεμία ἁπλῶς, ἑπτὰ δέ τινες ἄπλοι ἐγένοντο ἀντίπρῳροι ἐμβαλλόμεναι καὶ ἀναρραγεῖσαι τὰς παρεξειρεσίας ὑπὸ τῶν Κορινθίων νεῶν ἐπ’ αὐτὸ τοῦτο παχυτέρας τὰς ἐπωτίδας ἐχουσῶν.

SECTION 7.34.6
ναυμαχήσαντες δὲ ἀντίπαλα μὲν καὶ ὡς αὐτοὺς ἑκατέρους ἀξιοῦν νικᾶν, ὅμως δὲ τῶν ναυαγίων κρατησάντων τῶν Ἀθηναίων διά τε τὴν τοῦ ἀνέμου ἄπωσιν αὐτῶν ἐς τὸ πέλαγος καὶ διὰ τὴν τῶν Κορινθίων οὐκέτι ἐπαναγωγήν, διεκρίθησαν ἀπ’ ἀλλήλων, καὶ δίωξις οὐδεμία ἐγένετο, οὐδ’ ἄνδρες οὐδετέρων ἑάλωσαν· οἱ μὲν γὰρ Κορίνθιοι καὶ Πελοποννήσιοι πρὸς τῇ γῇ ναυμαχοῦντες ῥᾳδίως διεσῴζοντο, τῶν δὲ Ἀθηναίων οὐδεμία κατέδυ ναῦς.

SECTION 7.34.7
ἀποπλευσάντων δὲ τῶν Ἀθηναίων ἐς τὴν Ναύπακτον οἱ Κορίνθιοι εὐθὺς τροπαῖον ἔστησαν ὡς νικῶντες, ὅτι πλείους τῶν ἐναντίων ναῦς ἄπλους ἐποίησαν καὶ νομίσαντες αὐτοὶ οὐχ ἡσσᾶσθαι δι’ ὅπερ οὐδ’ οἱ ἕτεροι νικᾶν· οἵ τε γὰρ Κορίνθιοι ἡγήσαντο κρατεῖν εἰ μὴ καὶ πολὺ ἐκρατοῦντο, οἵ τ’ Ἀθηναῖοι ἐνόμιζον ἡσσᾶσθαι ὅτι οὐ πολὺ ἐνίκων.

SECTION 7.34.8
ἀποπλευσάντων δὲ τῶν Πελοποννησίων καὶ τοῦ πεζοῦ διαλυθέντος οἱ Ἀθηναῖοι ἔστησαν τροπαῖον καὶ αὐτοὶ ἐν τῇ Ἀχαΐᾳ ὡς νικήσαντες,ἀπέχον τοῦ Ἐρινεοῦ, ἐν ᾧ οἱ Κορίνθιοι ὥρμουν, ὡς εἴκοσι σταδίους. καὶ ἡ μὲν ναυμαχία οὕτως ἐτελεύτα.

CHAPTER 7.35

SECTION 7.35.1
ὁ δὲ Δημοσθένης καὶ Εὐρυμέδων, ἐπειδὴ ξυστρατεύειν αὐτοῖς οἱ Θούριοι παρεσκευάσθησαν ἑπτακοσίοις μὲν ὁπλίταις, τριακοσίοις δὲ ἀκοντισταῖς, τὰς μὲν ναῦς παραπλεῖν ἐκέλευον ἐπὶ τῆς Κροτωνιάτιδος, αὐτοὶ δὲ τὸν πεζὸν πάντα ἐξετάσαντες πρῶτον ἐπὶ τῷ Συβάρει ποταμῷ ἦγον διὰ τῆς Θουριάδος γῆς.

SECTION 7.35.2
καὶ ὡς ἐγένοντο ἐπὶ τῷ Ὑλίᾳ ποταμῷ καὶ αὐτοῖς οἱ Κροτωνιᾶται προσπέμψαντες εἶπον οὐκ ἂν σφίσι βουλομένοις εἶναι διὰ τῆς γῆς σφῶν τὸν στρατὸν ἰέναι, ἐπικαταβάντες ηὐλίσαντο πρὸς τὴν θάλασσαν καὶ τὴν ἐκβολὴν τοῦ Ὑλίου· καὶ αἱ νῆες αὐτοῖς ἐς τὸ αὐτὸ ἀπήντων. τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἀναβιβασάμενοι παρέπλεον, ἴσχοντες πρὸς ταῖς πόλεσι πλὴν Λοκρῶν, ἕως ἀφίκοντο ἐπὶ Πέτραν τῆς Ῥηγίνης.

CHAPTER 7.36

SECTION 7.36.1
οἱ δὲ Συρακόσιοι ἐν τούτῳ πυνθανόμενοι αὐτῶν τὸν ἐπίπλουν αὖθις ταῖς ναυσὶν ἀποπειρᾶσαι ἐβούλοντο καὶ τῇ ἄλλῃ παρασκευῇ τοῦ πεζοῦ, ἥνπερ ἐπ’ αὐτὸ τοῦτο πρὶν ἐλθεῖν αὐτοὺς φθάσαι βουλόμενοι ξυνέλεγον.

SECTION 7.36.2
παρεσκευάσαντο δὲ τό τε ἄλλο ναυτικὸν ὡς ἐκ τῆς προτέρας ναυμαχίας τι πλέον ἐνεῖδον σχήσοντες, καὶ τὰς πρῴρας τῶν νεῶν ξυντεμόντες ἐς ἔλασσον στεριφωτέρας ἐποίησαν, καὶ τὰς ἐπωτίδας ἐπέθεσαν ταῖς πρῴραις παχείας, καὶ ἀντηρίδας ἀπ’ αὐτῶν ὑπέτειναν πρὸς τοὺς τοίχους ὡς ἐπὶ ἓξ πήχεις ἐντός τε καὶ ἔξωθεν· ᾧπερ τρόπῳ καὶ οἱ Κορίνθιοι πρὸς τὰς ἐν τῇ Ναυπάκτῳ ναῦς ἐπισκευασάμενοι πρῴραθεν ἐναυμάχουν.

SECTION 7.36.3
ἐνόμισαν γὰρ οἱ Συρακόσιοι πρὸς τὰς τῶν Ἀθηναίων ναῦς οὐχ ὁμοίως ἀντινεναυπηγημένας, ἀλλὰ λεπτὰ τὰ πρῴραθεν ἐχούσας διὰ τὸ μὴ ἀντιπρῴροις μᾶλλον αὐτοὺς ἢ ἐκ περίπλου ταῖς ἐμβολαῖς χρῆσθαι, οὐκ ἔλασσον σχήσειν, καὶ τὴν ἐν τῷ μεγάλῳ λιμένι ναυμαχίαν, οὐκ ἐν πολλῷ πολλαῖς ναυσὶν οὖσαν, πρὸς ἑαυτῶν ἔσεσθαι· ἀντιπρῴροις γὰρ ταῖς ἐμβολαῖς χρώμενοι ἀναρρήξειν τὰ πρῴραθεν αὐτοῖς, στερίφοις καὶ παχέσι πρὸς κοῖλα καὶ ἀσθενῆ παίοντες τοῖς ἐμβόλοις.

SECTION 7.36.4
τοῖς δὲ Ἀθηναίοις οὐκ ἔσεσθαι σφῶν ἐν στενοχωρίᾳ οὔτε περίπλουν οὔτε διέκπλουν, ᾧπερ τῆς τέχνης μάλιστα ἐπίστευον· αὐτοὶ γὰρ κατὰ τὸ δυνατὸν τὸ μὲν οὐ δώσειν διεκπλεῖν, τὸ δὲ τὴν στενοχωρίαν κωλύσειν ὥστε μὴ περιπλεῖν.

SECTION 7.36.5
τῇ τε πρότερον ἀμαθίᾳ τῶν κυβερνητῶν δοκούσῃ εἶναι, τὸ ἀντίπρῳρον ξυγκροῦσαι, μάλιστ᾽ ἂν αὐτοὶ χρήσασθαι· πλεῖστον γὰρ ἐν αὐτῷ σχήσειν· τὴν γὰρ ἀνάκρουσιν οὐκ ἔσεσθαι τοῖς Ἀθηναίοις ἐξωθουμένοις ἄλλοσε ἢ ἐς τὴν γῆν, καὶ ταύτην δι’ ὀλίγου καὶ ἐς ὀλίγον, κατ᾽ αὐτὸ τὸ στρατόπεδον τὸ ἑαυτῶν· τοῦ δ’ ἄλλου λιμένος αὐτοὶ κρατήσειν, καὶ ξυμφερομένους αὐτούς, ἤν πῃ βιάζωνται,

SECTION 7.36.6
ἐς ὀλίγον τε καὶ πάντας ἐς τὸ αὐτό, προσπίπτοντας ἀλλήλοις ταράξεσθαι (ὅπερ καὶ ἔβλαπτε μάλιστα τοὺς Ἀθηναίους ἐν ἁπάσαις ταῖς ναυμαχίαις, οὐκ οὔσης αὐτοῖς ἐς πάντα τὸν λιμένα τῆς ἀνακρούσεως, ὥσπερ τοῖς Συρακοσίοις)· περιπλεῦσαι δὲ ἐς τὴν εὐρυχωρίαν, σφῶν ἐχόντων τὴν ἐπίπλευσιν ἀπὸ τοῦ πελάγους τε καὶ ἀνάκρουσιν, οὐ δυνήσεσθαι αὐτούς, ἄλλως τε καὶ τοῦ Πλημμυρίου πολεμίου τε αὐτοῖς ἐσομένου καὶ τοῦ στόματος οὐ μεγάλου ὄντος τοῦ λιμένος.

CHAPTER 7.37

SECTION 7.37.1
τοιαῦτα οἱ Συρακόσιοι πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἐπιστήμην τε καὶ δύναμιν ἐπινοήσαντες καὶ ἅμα τεθαρσηκότες μᾶλλον ἤδη ἀπὸ τῆς προτέρας ναυμαχίας, ἐπεχείρουν τῷ τε πεζῷ ἅμα καὶ ταῖς ναυσίν.

SECTION 7.37.2
καὶ τὸν μὲν πεζὸν ὀλίγῳ πρότερον τὸν ἐκ τῆς πόλεως Γύλιππος προεξαγαγὼν προσῆγε τῷ τείχει τῶν Ἀθηναίων, καθ’ ὅσον πρὸς τὴν πόλιν αὐτοῦ ἑώρα· καὶ οἱ ἀπὸ τοῦ Ὀλυμπιείου, οἵ τε ὁπλῖται ὅσοι ἐκεῖ ἦσαν καὶ οἱ ἱππῆς καὶ ἡ γυμνητεία τῶν Συρακοσίων ἐκ τοῦ ἐπὶ θάτερα προσῄει τῷ τείχει· αἱ δὲ νῆες μετὰ τοῦτο εὐθὺς ἐπεξέπλεον τῶν Συρακοσίων καὶ ξυμμάχων.

SECTION 7.37.3
καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τὸ πρῶτον αὐτοὺς οἰόμενοι τῷ πεζῷ μόνῳ πειράσειν, ὁρῶντες δὲ καὶ τὰς ναῦς ἐπιφερομένας ἄφνω, ἐθορυβοῦντο, καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τὰ τείχη καὶ πρὸ τῶν τειχῶν τοῖς προσιοῦσιν ἀντιπαρετάσσοντο, οἱ δὲ πρὸς τοὺς ἀπὸ τοῦ Ὀλυμπιείου καὶ τῶν ἔξω κατὰ τάχος χωροῦντας ἱππέας τε πολλοὺς καὶ ἀκοντιστὰς ἀντεπεξῇσαν, ἄλλοι δὲ τὰς ναῦς ἐπλήρουν καὶ ἅμα ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν παρεβοήθουν, καὶ ἐπειδὴ πλήρεις ἦσαν, ἀντανῆγον πέντε καὶ ἑβδομήκοντα ναῦς· καὶ τῶν Συρακοσίων ἦσαν ὀγδοήκοντα μάλιστα.

CHAPTER 7.38

SECTION 7.38.1
τῆς δὲ ἡμέρας ἐπὶ πολὺ προσπλέοντες καὶ ἀνακρουόμενοι καὶ πειράσαντες ἀλλήλων καὶ οὐδέτεροι δυνάμενοι ἄξιόν τι λόγου παραλαβεῖν, εἰ μὴ ναῦν μίαν ἢ δύο τῶν Ἀθηναίων οἱ Συρακόσιοι καταδύσαντες, διεκρίθησαν· καὶ ὁ πεζὸς ἅμα ἀπὸ τῶν τειχῶν ἀπῆλθεν.

SECTION 7.38.2
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ μὲν Συρακόσιοι ἡσύχαζον, οὐδὲν δηλοῦντες ὁποῖόν τι τὸ μέλλον ποιήσουσιν· ὁ δὲ Νικίας ἰδὼν ἀντίπαλα τὰ τῆς ναυμαχίας γενόμενα καὶ ἐλπίζων αὐτοὺς αὖθις ἐπιχειρήσειν τούς τε τριηράρχους ἠνάγκαζεν ἐπισκευάζειν τὰς ναῦς, εἴ τίς τι ἐπεπονήκει, καὶ ὁλκάδας προώρμισε πρὸ τοῦ σφετέρου σταυρώματος, ὃ αὐτοῖς πρὸ τῶν νεῶν ἀντὶ λιμένος κλῃστοῦ ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐπεπήγει.

SECTION 7.38.3
διαλειπούσας δὲ τὰς ὁλκάδας ὅσον δύο πλέθρα ἀπ’ ἀλλήλων κατέστησεν, ὅπως, εἴ τις βιάζοιτο ναῦς, εἴη κατάφευξις ἀσφαλὴς καὶ πάλιν καθ’ ἡσυχίαν ἔκπλους. παρασκευαζόμενοι δὲ ταῦτα ὅλην τὴν ἡμέραν διετέλεσαν οἱ Ἀθηναῖοι μέχρι νυκτός.

CHAPTER 7.39

SECTION 7.39.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ Συρακόσιοι τῆς μὲν ὥρας πρωίτερον, τῇ δ’ ἐπιχειρήσει τῇ αὐτῇ τοῦ τε πεζοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ προσέμισγον τοῖς Ἀθηναίοις,

SECTION 7.39.2
καὶ ἀντικαταστάντες ταῖς ναυσὶ τὸν αὐτὸν τρόπον αὖθις ἐπὶ πολὺ διῆγον τῆς ἡμέρας πειρώμενοι ἀλλήλων, πρὶν δὴ Ἀρίστων ὁ Πυρρίχου Κορίνθιος, ἄριστος ὢν κυβερνήτης τῶν μετὰ Συρακοσίων, πείθει τοὺς σφετέρους τοῦ ναυτικοῦ ἄρχοντας, πέμψαντας ὡς τοὺς ἐν τῇ πόλει ἐπιμελομένους, κελεύειν ὅτι τάχιστα τὴν ἀγορὰν τῶν πωλουμένων παρὰ τὴν θάλασσαν μεταστῆσαι κομίσαντας, καὶ ὅσα τις ἔχει ἐδώδιμα, πάντας ἐκεῖσε φέροντας ἀναγκάσαι πωλεῖν, ὅπως αὐτοῖς ἐκβιβάσαντες τοὺς ναύτας εὐθὺς παρὰ τὰς ναῦς ἀριστοποιήσωνται, καὶ δι’ ὀλίγου αὖθις καὶ αὐθημερὸν ἀπροσδοκήτοις τοῖς Ἀθηναίοις ἐπιχειρῶσιν.

CHAPTER 7.40

SECTION 7.40.1
καὶ οἱ μὲν πεισθέντες ἔπεμψαν ἄγγελον, καὶ ἡ ἀγορὰ παρεσκευάσθη, καὶ οἱ Συρακόσιοι ἐξαίφνης πρύμναν κρουσάμενοι πάλιν πρὸς τὴν πόλιν ἔπλευσαν καὶ εὐθὺς ἐκβάντες αὐτοῦ ἄριστον ἐποιοῦντο·

SECTION 7.40.2
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι νομίσαντες αὐτοὺς ὡς ἡσσημένους σφῶν πρὸς τὴν πόλιν ἀνακρούσασθαι, καθ’ ἡσυχίαν ἐκβάντες τά τε ἄλλα διεπράσσοντο καὶ τὰ ἀμφὶ τὸ ἄριστον ὡς τῆς γε ἡμέρας ταύτης οὐκέτι οἰόμενοι ἂν ναυμαχῆσαι.

SECTION 7.40.3
ἐξαίφνης δὲ οἱ Συρακόσιοι πληρώσαντες τὰς ναῦς ἐπέπλεον αὖθις· οἱ δὲ διὰ πολλοῦ θορύβου καὶ ἄσιτοι οἱ πλείους οὐδενὶ κόσμῳ ἐσβάντες μόλις ποτὲ ἀντανήγοντο.

SECTION 7.40.4
καὶ χρόνον μέν τινα ἀπέσχοντο ἀλλήλων φυλασσόμενοι· ἔπειτα οὐκ ἐδόκει τοῖς Ἀθηναίοις ὑπὸ σφῶν αὐτῶν διαμέλλοντας κόπῳ ἁλίσκεσθαι, ἀλλ’ ἐπιχειρεῖν ὅτι τάχιστα, καὶ ἐπιφερόμενοι ἐκ παρακελεύσεως ἐναυμάχουν.

SECTION 7.40.5
οἱ δὲ Συρακόσιοι δεξάμενοι καὶ ταῖς [τε] ναυσὶν ἀντιπρῴροις χρώμενοι, ὥσπερ διενοήθησαν, τῶν ἐμβόλων τῇ παρασκευῇ ἀνερρήγνυσαν τὰς τῶν Ἀθηναίων ναῦς ἐπὶ πολὺ τῆς παρεξειρεσίας, καὶ οἱ ἀπὸ τῶν καταστρωμάτων αὐτοῖς ἀκοντίζοντες μεγάλα ἔβλαπτον τοὺς Ἀθηναίους, πολὺ δ’ ἔτι μείζω οἱ ἐν τοῖς λεπτοῖς πλοίοις περιπλέοντες τῶν Συρακοσίων καὶ ἔς τε τοὺς ταρσοὺς ὑποπίπτοντες τῶν πολεμίων νεῶν καὶ ἐς τὰ πλάγια παραπλέοντες καὶ ἐξ αὐτῶν ἐς τοὺς ναύτας ἀκοντίζοντες.

CHAPTER 7.41

SECTION 7.41.1
τέλος δὲ τούτῳ τῷ τρόπῳ κατὰ κράτος ναυμαχοῦντες οἱ Συρακόσιοι ἐνίκησαν, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τραπόμενοι διὰ τῶν ὁλκάδων τὴν κατάφευξιν ἐποιοῦντο ἐς τὸν ἑαυτῶν ὅρμον.

SECTION 7.41.2
αἱ δὲ τῶν Συρακοσίων νῆες μέχρι μὲν τῶν ὁλκάδων ἐπεδίωκον· ἔπειτα αὐτοὺς αἱ κεραῖαι ὑπὲρ τῶν ἔσπλων αἱ ἀπὸ τῶν ὁλκάδων δελφινοφόροι ἠρμέναι ἐκώλυον.

SECTION 7.41.3
δύο δὲ νῆες τῶν Συρακοσίων ἐπαιρόμεναι τῇ νίκῃ προσέμειξαν αὐτῶν ἐγγὺς καὶ διεφθάρησαν, καὶ ἡ ἑτέρα αὐτοῖς ἀνδράσιν ἑάλω.

SECTION 7.41.4
καταδύσαντες δ’ οἱ Συρακόσιοι τῶν Ἀθηναίων ἑπτὰ ναῦς καὶ κατατραυματίσαντες πολλὰς ἄνδρας τε τοὺς μὲν πολλοὺς ζωγρήσαντες, τοὺς δὲ ἀποκτείναντες ἀπεχώρησαν, καὶ τροπαῖά τε ἀμφοτέρων τῶν ναυμαχιῶν ἔστησαν, καὶ τὴν ἐλπίδα ἤδη ἐχυρὰν εἶχον ταῖς μὲν ναυσὶ καὶ πολὺ κρείσσους εἶναι, ἐδόκουν δὲ καὶ τὸν πεζὸν χειρώσεσθαι.

CHAPTER 7.42

SECTION 7.42.1
καὶ οἱ μὲν ὡς ἐπιθησόμενοι κατ’ ἀμφότερα παρεσκευάζοντο αὖθις, ἐν τούτῳ δὲ Δημοσθένης καὶ Εὐρυμέδων ἔχοντες τὴν ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν βοήθειαν παραγίγνονται, ναῦς τε τρεῖς καὶ ἑβδομήκοντα μάλιστα ξὺν ταῖς ξενικαῖς καὶ ὁπλίτας περὶ πεντακισχιλίους ἑαυτῶν τε καὶ τῶν ξυμμάχων, ἀκοντιστάς τε βαρβάρους καὶ Ἕλληνας οὐκ ὀλίγους, καὶ σφενδονήτας καὶ τοξότας καὶ τὴν ἄλλην παρασκευὴν ἱκανήν.

SECTION 7.42.2
καὶ τοῖς μὲν Συρακοσίοις καὶ ξυμμάχοις κατάπληξις ἐν τῷ αὐτίκα οὐκ ὀλίγη ἐγένετο, εἰ πέρας μηδὲν ἔσται σφίσι τοῦ ἀπαλλαγῆναι τοῦ κινδύνου, ὁρῶντες οὔτε διὰ τὴν Δεκέλειαν τειχιζομένην οὐδὲν ἧσσον στρατὸν ἴσον καὶ παραπλήσιον τῷ προτέρῳ ἐπεληλυθότα τήν τε τῶν Ἀθηναίων δύναμιν πανταχόσε πολλὴν φαινομένην· τῷ δὲ προτέρῳ στρατεύματι τῶν Ἀθηναίων ὡς ἐκ κακῶν ῥώμη τις ἐγεγένητο.

SECTION 7.42.3
ὁ δὲ Δημοσθένης ἰδὼν ὡς εἶχε τὰ πράγματα καὶ νομίσας οὐχ οἷόν τε εἶναι διατρίβειν οὐδὲ παθεῖν ὅπερ ὁ Νικίας ἔπαθεν (ἀφικόμενος γὰρ τὸ πρῶτον ὁ Νικίας φοβερός, ὡς οὐκ εὐθὺς προσέκειτο ταῖς Συρακούσαις, ἀλλ’ ἐν Κατάνῃ διεχείμαζεν, ὑπερώφθη τε καὶ ἔφθασεν αὐτὸν ἐκ τῆς Πελοποννήσου στρατιᾷ ὁ Γύλιππος ἀφικόμενος, ἣν οὐδ’ ἂν μετέπεμψαν οἱ Συρακόσιοι, εἰ ἐκεῖνος εὐθὺς ἐπέκειτο· ἱκανοὶ γὰρ αὐτοὶ οἰόμενοι εἶναι ἅμα τ’ ἂν ἔμαθον ἥσσους ὄντες καὶ ἀποτετειχισμένοι ἂν ἦσαν, ὥστε μηδ’ εἰ μετέπεμψαν ἔτι ὁμοίως ἂν αὐτοὺς ὠφελεῖν), ταῦτα οὖν ἀνασκοπῶν ὁ Δημοσθένης, καὶ γιγνώσκων ὅτι καὶ αὐτὸς ἐν τῷ παρόντι τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ μάλιστα δεινότατός ἐστι τοῖς ἐναντίοις, ἐβούλετο ὅτι τάχος ἀποχρήσασθαι τῇ παρούσῃ τοῦ στρατεύματος ἐκπλήξει.

SECTION 7.42.4
καὶ ὁρῶν τὸ παρατείχισμα τῶν Συρακοσίων, ᾧ ἐκώλυσαν περιτειχίσαι σφᾶς τοὺς Ἀθηναίους, ἁπλοῦν ὂν καί, εἰ κρατήσειέ τις τῶν τε Ἐπιπολῶν τῆς ἀναβάσεως καὶ αὖθις τοῦ ἐν αὐταῖς στρατοπέδου, ῥᾳδίως ἂν αὐτὸ ληφθέν (οὐδὲ γὰρ ὑπομεῖναι ἂν σφᾶς οὐδένα),

SECTION 7.42.5
ἠπείγετο ἐπιθέσθαι τῇ πείρᾳ, καί οἱ ξυντομωτάτην ἡγεῖτο διαπολέμησιν· ἢ γὰρ κατορθώσας ἕξειν Συρακούσας, ἢ ἀπάξειν τὴν στρατιὰν καὶ οὐ τρίψεσθαι ἄλλως Ἀθηναίους τε τοὺς ξυστρατευομένους καὶ τὴν ξύμπασαν πόλιν.

SECTION 7.42.6
πρῶτον μὲν οὖν τήν τε γῆν ἐξελθόντες τῶν Συρακοσίων ἔτεμον οἱ Ἀθηναῖοι περὶ τὸν Ἄναπον, καὶ τῷ στρατεύματι ἐπεκράτουν ὥσπερ τὸ πρῶτον, τῷ τε πεζῷ καὶ ταῖς ναυσίν (οὐδὲ γὰρ καθ’ ἕτερα οἱ Συρακόσιοι ἀντεπεξῇσαν ὅτι μὴ τοῖς ἱππεῦσι καὶ ἀκοντισταῖς ἀπὸ τοῦ Ὀλυμπιείου)·

CHAPTER 7.43

SECTION 7.43.1
ἔπειτα μηχαναῖς ἔδοξε τῷ Δημοσθένει πρότερον ἀποπειρᾶσαι τοῦ παρατειχίσματος. ὡς δὲ αὐτῷ προσαγαγόντι κατεκαύθησάν τε ὑπὸ τῶν ἐναντίων ἀπὸ τοῦ τείχους ἀμυνομένων αἱ μηχαναὶ καὶ τῇ ἄλλῃ στρατιᾷ πολλαχῇ προσβάλλοντες ἀπεκρούοντο, οὐκέτι ἐδόκει διατρίβειν, ἀλλὰ πείσας τόν τε Νικίαν καὶ τοὺς ἄλλους ξυνάρχοντας, ὡς ἐπενόει, τὴν ἐπιχείρησιν τῶν Ἐπιπολῶν ἐποιεῖτο.

SECTION 7.43.2
καὶ ἡμέρας μὲν ἀδύνατα ἐδόκει εἶναι λαθεῖν προσελθόντας τε καὶ ἀναβάντας, παραγγείλας δὲ πέντε ἡμερῶν σιτία καὶ τοὺς λιθολόγους καὶ τέκτονας πάντας λαβὼν καὶ ἄλλην παρασκευὴν τοξευμάτων τε καὶ ὅσα ἔδει, ἢν κρατῶσι, τειχίζοντας ἔχειν, αὐτὸς μὲν ἀπὸ πρώτου ὕπνου καὶ Εὐρυμέδων καὶ Μένανδρος ἀναλαβὼν τὴν πᾶσαν στρατιὰν ἐχώρει πρὸς τὰς Ἐπιπολάς, Νικίας δὲ ἐν τοῖς τείχεσιν ὑπελέλειπτο.

SECTION 7.43.3
καὶ ἐπειδὴ ἐγένοντο πρὸς αὐταῖς κατὰ τὸν Εὐρύηλον, ᾗπερ καὶ ἡ προτέρα στρατιὰ τὸ πρῶτον ἀνέβη, λανθάνουσί τε τοὺς φύλακας τῶν Συρακοσίων, καὶ προσβάντες τὸ τείχισμα ὃ ἦν αὐτόθι τῶν Συρακοσίων αἱροῦσι καὶ ἄνδρας τῶν φυλάκων ἀποκτείνουσιν.

SECTION 7.43.4
οἱ δὲ πλείους διαφυγόντες εὐθὺς πρὸς τὰ στρατόπεδα, ἃ ἦν ἐπὶ τῶν Ἐπιπολῶν τρία ἐν προτειχίσμασιν, ἓν μὲν τῶν Συρακοσίων, ἓν δὲ τῶν ἄλλων Σικελιωτῶν, ἓν δὲ τῶν ξυμμάχων, ἀγγέλλουσι τὴν ἔφοδον καὶ τοῖς ἑξακοσίοις τῶν Συρακοσίων, οἳ καὶ πρῶτοι κατὰ τοῦτο τὸ μέρος τῶν Ἐπιπολῶν φύλακες ἦσαν, ἔφραζον.

SECTION 7.43.5
οἱ δ’ ἐβοήθουν τ’ εὐθύς, καὶ αὐτοῖς ὁ Δημοσθένης καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐντυχόντες ἀμυνομένους προθύμως ἔτρεψαν. καὶ αὐτοὶ μὲν εὐθὺς ἐχώρουν ἐς τὸ πρόσθεν, ὅπως τῇ παρούσῃ ὁρμῇ τοῦ περαίνεσθαι ὧν ἕνεκα ἦλθον μὴ βραδεῖς γένωνται· ἄλλοι δὲ ἀπὸ τῆς πρώτης τὸ παρατείχισμα τῶν Συρακοσίων οὐχ ὑπομενόντων τῶν φυλάκων ᾕρουν τε καὶ τὰς ἐπάλξεις ἀπέσυρον.

SECTION 7.43.6
οἱ δὲ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι καὶ ὁ Γύλιππος καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ ἐβοήθουν ἐκ τῶν προτειχισμάτων, καὶ ἀδοκήτου τοῦ τολμήματος σφίσιν ἐν νυκτὶ γενομένου προσέβαλόν τε τοῖς Ἀθηναίοις ἐκπεπληγμένοι καὶ βιασθέντες ὑπ’ αὐτῶν τὸ πρῶτον ὑπεχώρησαν.

SECTION 7.43.7
προϊόντων δὲ τῶν Ἀθηναίων ἐν ἀταξίᾳ μᾶλλον ἤδη ὡς κεκρατηκότων καὶ βουλομένων διὰ παντὸς τοῦ μήπω μεμαχημένου τῶν ἐναντίων ὡς τάχιστα διελθεῖν, ἵνα μὴ ἀνέντων σφῶν τῆς ἐφόδου αὖθις ξυστραφῶσιν, οἱ Βοιωτοὶ πρῶτοι αὐτοῖς ἀντέσχον καὶ προσβαλόντες ἔτρεψάν τε καὶ ἐς φυγὴν κατέστησαν.

CHAPTER 7.44

SECTION 7.44.1
καὶ ἐνταῦθα ἤδη ἐν πολλῇ ταραχῇ καὶ ἀπορίᾳ ἐγίγνοντο οἱ Ἀθηναῖοι, ἣν οὐδὲ πυθέσθαι ῥᾴδιον ἦν οὐδ’ ἀφ’ ἑτέρων ὅτῳ τρόπῳ ἕκαστα ξυνηνέχθη. ἐν μὲν γὰρ ἡμέρᾳ σαφέστερα μέν, ὅμως δὲ οὐδὲ ταῦτα οἱ παραγενόμενοι πάντα πλὴν τὸ καθ᾽ ἑαυτὸν ἕκαστος μόλις οἶδεν· ἐν δὲ νυκτομαχίᾳ, ἣ μόνη δὴ στρατοπέδων μεγάλων ἔν γε τῷδε τῷ πολέμῳ ἐγένετο, πῶς ἄν τις σαφῶς τι ᾔδει;

SECTION 7.44.2
ἦν μὲν γὰρ σελήνη λαμπρά, ἑώρων δὲ οὕτως ἀλλήλους ὡς ἐν σελήνῃ εἰκὸς τὴν μὲν ὄψιν τοῦ σώματος προορᾶν, τὴν δὲ γνῶσιν τοῦ οἰκείου ἀπιστεῖσθαι. ὁπλῖται δὲ ἀμφοτέρων οὐκ ὀλίγοι ἐν στενοχωρίᾳ ἀνεστρέφοντο.

SECTION 7.44.3
καὶ τῶν Ἀθηναίων οἱ μὲν ἤδη ἐνικῶντο, οἱ δ’ ἔτι τῇ πρώτῃ ἐφόδῳ ἀήσσητοι ἐχώρουν. πολὺ δὲ καὶ τοῦ ἄλλου στρατεύματος αὐτοῖς τὸ μὲν ἄρτι ἀνεβεβήκει, τὸ δ’ ἔτι προσανῄει, ὥστ᾽ οὐκ ἠπίσταντο πρὸς ὅτι χρὴ χωρῆσαι. ἤδη γὰρ τὰ πρόσθεν τῆς τροπῆς γεγενημένης ἐτετάρακτο πάντα καὶ χαλεπὰ ἦν ὑπὸ τῆς βοῆς διαγνῶναι.

SECTION 7.44.4
οἵ τε γὰρ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ὡς κρατοῦντες παρεκελεύοντό τε κραυγῇ οὐκ ὀλίγῃ χρώμενοι, ἀδύνατον ὂν ἐν νυκτὶ ἄλλῳ τῳ σημῆναι, καὶ ἅμα τοὺς προσφερομένους ἐδέχοντο· οἵ τε Ἀθηναῖοι ἐζήτουν τε σφᾶς αὐτοὺς καὶ πᾶν τὸ ἐξ ἐναντίας, καὶ εἰ φίλιον εἴη τῶν ἤδη πάλιν φευγόντων, πολέμιον ἐνόμιζον, καὶ τοῖς ἐρωτήμασι τοῦ ξυνθήματος πυκνοῖς χρώμενοι διὰ τὸ μὴ εἶναι ἄλλῳ τῳ γνωρίσαι σφίσι τε αὐτοῖς θόρυβον πολὺν παρεῖχον ἅμα πάντες ἐρωτῶντες καὶ τοῖς πολεμίοις σαφὲς αὐτὸ κατέστησαν·

SECTION 7.44.5
τὸ δ’ ἐκείνων οὐχ ὁμοίως ἠπίσταντο διὰ τὸ κρατοῦντας αὐτοὺς καὶ μὴ διεσπασμένους ἧσσον ἀγνοεῖσθαι, ὥστ’ εἰ μὲν ἐντύχοιέν τισι κρείσσους ὄντες τῶν πολεμίων, διέφευγον αὐτοὺς ἅτε ἐκείνων ἐπιστάμενοι τὸ ξύνθημα, εἰ δ’ αὐτοὶ μὴ ἀποκρίνοιντο, διεφθείροντο.

SECTION 7.44.6
μέγιστον δὲ καὶ οὐχ ἥκιστα ἔβλαψε καὶ ὁ παιανισμός· ἀπὸ γὰρ ἀμφοτέρων παραπλήσιος ὢν ἀπορίαν παρεῖχεν. οἵ τε γὰρ Ἀργεῖοι καὶ οἱ Κερκυραῖοι καὶ ὅσον Δωρικὸν μετ’ Ἀθηναίων ἦν, ὁπότε παιανίσειαν, φόβον παρεῖχε τοῖς Ἀθηναίοις, οἵ τε πολέμιοι ὁμοίως.

SECTION 7.44.7
ὥστε τέλος ξυμπεσόντες αὑτοῖς κατὰ πολλὰ τοῦ στρατοπέδου, ἐπεὶ ἅπαξ ἐταράχθησαν, φίλοι τε φίλοις καὶ πολῖται πολίταις, οὐ μόνον ἐς φόβον κατέστησαν, ἀλλὰ καὶ ἐς χεῖρας ἀλλήλοις ἐλθόντες μόλις ἀπελύοντο.

SECTION 7.44.8
καὶ διωκόμενοι κατά τε τῶν κρημνῶν [οἱ] πολλοὶ ῥίπτοντες ἑαυτοὺς ἀπώλλυντο, στενῆς οὔσης τῆς ἀπὸ τῶν Ἐπιπολῶν πάλιν καταβάσεως, καὶ ἐπειδὴ ἐς τὸ ὁμαλὸν οἱ σῳζόμενοι ἄνωθεν καταβαῖεν, οἱ μὲν πολλοὶ αὐτῶν καὶ ὅσοι ἦσαν τῶν προτέρων στρατιωτῶν ἐμπειρίᾳ μᾶλλον τῆς χώρας ἐς τὸ στρατόπεδον διεφύγγανον, οἱ δὲ ὕστερον ἥκοντες εἰσὶν οἳ διαμαρτόντες τῶν ὁδῶν κατὰ τὴν χώραν ἐπλανήθησαν· οὕς,ἐπειδὴ ἡμέρα ἐγένετο, οἱ ἱππῆς τῶν Συρακοσίων περιελάσαντες διέφθειραν.

CHAPTER 7.45

SECTION 7.45.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ μὲν Συρακόσιοι δύο τροπαῖα ἔστησαν, ἐπί τε ταῖς Ἐπιπολαῖς ᾗ ἡ πρόσβασις καὶ κατὰ τὸ χωρίον ᾗ οἱ Βοιωτοὶ πρῶτον ἀντέστησαν, οἱ δ’ Ἀθηναῖοι τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἐκομίσαντο.

SECTION 7.45.2
ἀπέθανον δὲ οὐκ ὀλίγοι αὐτῶν τε καὶ τῶν ξυμμάχων, ὅπλα μέντοι ἔτι πλείω ἢ κατὰ τοὺς νεκροὺς ἐλήφθη· οἱ γὰρ κατὰ τῶν κρημνῶν βιασθέντες ἅλλεσθαι ψιλοὶ [ἄνευ τῶν ἀσπίδων] οἱ μὲν ἀπώλλυντο, οἱ δ’ ἐσώθησαν.

CHAPTER 7.46

SECTION 7.46.1
μετὰ δὲ τοῦτο οἱ μὲν Συρακόσιοι ὡς ἐπὶ ἀπροσδοκήτῳ εὐπραγίᾳ πάλιν αὖ ἀναρρωσθέντες, ὥσπερ καὶ πρότερον, ἐς μὲν Ἀκράγαντα στασιάζοντα πέντε καὶ δέκα ναυσὶ Σικανὸν ἀπέστειλαν, ὅπως ὑπαγάγοιτο τὴν πόλιν, εἰ δύναιτο· Γύλιππος δὲ κατὰ γῆν ἐς τὴν ἄλλην Σικελίαν ᾤχετο αὖθις, ἄξων στρατιὰν ἔτι, ὡς ἐν ἐλπίδι ὢν καὶ τὰ τείχη τῶν Ἀθηναίων αἱρήσειν βίᾳ, ἐπειδὴ τὰ ἐν ταῖς Ἐπιπολαῖς οὕτω ξυνέβη.

CHAPTER 7.47

SECTION 7.47.1
οἱ δὲ τῶν Ἀθηναίων στρατηγοὶ ἐν τούτῳ ἐβουλεύοντο πρός τε τὴν γεγενημένην ξυμφορὰν καὶ πρὸς τὴν παροῦσαν ἐν τῷ στρατοπέδῳ κατὰ πάντα ἀρρωστίαν. τοῖς τε γὰρ ἐπιχειρήμασιν ἑώρων οὐ κατορθοῦντες καὶ τοὺς στρατιώτας ἀχθομένους τῇ μονῇ·

SECTION 7.47.2
νόσῳ τε γὰρ ἐπιέζοντο κατ’ ἀμφότερα, τῆς τε ὥρας τοῦ ἐνιαυτοῦ ταύτης οὔσης ἐν ᾗ ἀσθενοῦσιν ἄνθρωποι μάλιστα, καὶ τὸ χωρίον ἅμα ἐν ᾧ ἐστρατοπεδεύοντο ἑλῶδες καὶ χαλεπὸν ἦν, τά τε ἄλλα ὅτι ἀνέλπιστα αὐτοῖς ἐφαίνετο.

SECTION 7.47.3
τῷ οὖν Δημοσθένει οὐκ ἐδόκει ἔτι χρῆναι μένειν, ἀλλ’ ἅπερ καὶ διανοηθεὶς ἐς τὰς Ἐπιπολὰς διεκινδύνευσεν, ἐπειδὴ ἔσφαλτο, ἀπιέναι ἐψηφίζετο καὶ μὴ διατρίβειν, ἕως ἔτι τὸ πέλαγος οἷόν τε περαιοῦσθαι καὶ τοῦ στρατεύματος ταῖς γοῦν ἐπελθούσαις ναυσὶ κρατεῖν.

SECTION 7.47.4
καὶ τῇ πόλει ὠφελιμώτερον ἔφη εἶναι πρὸς τοὺς ἐν τῇ χώρᾳ σφῶν ἐπιτειχίζοντας τὸν πόλεμον ποιεῖσθαι ἢ Συρακοσίους, οὓς οὐκέτι ῥᾴδιον εἶναι χειρώσασθαι· οὐδ’ αὖ ἄλλως χρήματα πολλὰ δαπανῶντας εἰκὸς εἶναι προσκαθῆσθαι.

CHAPTER 7.48

SECTION 7.48.1
καὶ ὁ μὲν Δημοσθένης τοιαῦτα ἐγίγνωσκεν· ὁ δὲ Νικίας ἐνόμιζε μὲν καὶ αὐτὸς πονηρά σφῶν τὰ πράγματα εἶναι, τῷ δὲ λόγῳ οὐκ ἐβούλετο αὐτὰ ἀσθενῆ ἀποδεικνύναι, οὐδ’ ἐμφανῶς σφᾶς ψηφιζομένους μετὰ πολλῶν τὴν ἀναχώρησιν τοῖς πολεμίοις καταγγέλτους γίγνεσθαι· λαθεῖν γὰρ ἄν, ὁπότε βούλοιντο, τοῦτο ποιοῦντες πολλῷ ἧσσον.

SECTION 7.48.2
τὸ δέ τι καὶ τὰ τῶν πολεμίων, ἀφ’ ὧν ἐπὶ πλέον ἢ οἱ ἄλλοι ᾐσθάνετο αὐτῶν, ἐλπίδος τι ἔτι παρεῖχε πονηρότερα τῶν σφετέρων ἔσεσθαι, ἢν καρτερῶσι προσκαθήμενοι· χρημάτων γὰρ ἀπορίᾳ αὐτοὺς ἐκτρυχώσειν, ἄλλως τε καὶ ἐπὶ πλέον ἤδη ταῖς ὑπαρχούσαις ναυσὶ θαλασσοκρατούντων. καὶ ἦν γάρ τι καὶ ἐν ταῖς Συρακούσαις βουλόμενον τοῖς Ἀθηναίοις τὰ πράγματα ἐνδοῦναι, ἐπεκηρυκεύετο ὡς αὐτὸν καὶ οὐκ εἴα ἀπανίστασθαι.

SECTION 7.48.3
ἃ ἐπιστάμενος τῷ μὲν ἔργῳ ἔτι ἐπ’ ἀμφότερα ἔχων καὶ διασκοπῶν ἀνεῖχε, τῷ δ’ ἐμφανεῖ τότε λόγῳ οὐκ ἔφη ἀπάξειν τὴν στρατιάν. εὖ γὰρ εἰδέναι ὅτι Ἀθηναῖοι σφῶν ταῦτα οὐκ ἀποδέξονται, ὥστε μὴ αὐτῶν ψηφισαμένων ἀπελθεῖν. καὶ γὰρ οὐ τοὺς αὐτοὺς ψηφιεῖσθαί τε περὶ σφῶν [αὐτῶν] καὶ τὰ πράγματα ὥσπερ καὶ αὐτοὶ ὁρῶντας καὶ οὐκ ἄλλων ἐπιτιμήσει ἀκούσαντας γνώσεσθαι, ἀλλ’ ἐξ ὧν ἄν τις εὖ λέγων διαβάλλοι, ἐκ τούτων αὐτοὺς πείσεσθαι.

SECTION 7.48.4
τῶν τε παρόντων στρατιωτῶν πολλοὺς καὶ τοὺς πλείους ἔφη, οἳ νῦν βοῶσιν ὡς ἐν δεινοῖς ὄντες, ἐκεῖσε ἀφικομένους τἀναντία βοήσεσθαι ὡς ὑπὸ χρημάτων καταπροδόντες οἱ στρατηγοὶ ἀπῆλθον. οὔκουν βούλεσθαι αὐτός γε ἐπιστάμενος τὰς Ἀθηναίων φύσεις ἐπ᾽ αἰσχρᾷ τε αἰτίᾳ καὶ ἀδίκως ὑπ’ Ἀθηναίων ἀπολέσθαι μᾶλλον ἢ ὑπὸ τῶν πολεμίων, εἰ δεῖ, κινδυνεύσας τοῦτο παθεῖν ἰδίᾳ.

SECTION 7.48.5
τά τε Συρακοσίων ἔφη ὅμως ἔτι ἥσσω τῶν σφετέρων εἶναι· καὶ χρήμασι γὰρ αὐτοὺς ξενοτροφοῦντας καὶ ἐν περιπολίοις ἅμα ἀναλίσκοντας καὶ ναυτικὸν πολὺ ἔτι ἐνιαυτὸν ἤδη βόσκοντας τὰ μὲν ἀπορεῖν, τὰ δ’ ἔτι ἀμηχανήσειν· δισχίλιά τε γὰρ τάλαντα ἤδη ἀνηλωκέναι καὶ ἔτι πολλὰ προσοφείλειν, ἤν τε καὶ ὁτιοῦν ἐκλίπωσι τῆς νῦν παρασκευῆς τῷ μὴ διδόναι τροφήν, φθερεῖσθαι αὐτῶν τὰ πράγματα, ἐπικουρικὰ μᾶλλον ἢ δι’ ἀνάγκης ὥσπερ τὰ σφέτερα ὄντα.

SECTION 7.48.6
τρίβειν οὖν ἔφη χρῆναι προσκαθημένους καὶ μὴ χρήμασιν, ὧν πολὺ κρείσσους εἰσί, νικηθέντας ἀπιέναι.

CHAPTER 7.49

SECTION 7.49.1
ὁ μὲν Νικίας τοσαῦτα λέγων ἰσχυρίζετο, αἰσθόμενος τὰ ἐν ταῖς Συρακούσαις ἀκριβῶς καὶ τὴν τῶν χρημάτων ἀπορίαν καὶ ὅτι ἦν αὐτόθι πολὺ τὸ βουλόμενον τοῖς Ἀθηναίοις γίγνεσθαι τὰ πράγματα καὶ ἐπικηρυκευόμενον πρὸς αὐτὸν ὥστε μὴ ἀπανίστασθαι, καὶ ἅμα ταῖς γοῦν ναυσὶ μᾶλλον ἢ πρότερον ἐθάρσησε κρατήσειν.

SECTION 7.49.2
ὁ δὲ Δημοσθένης περὶ μὲν τοῦ προσκαθῆσθαι οὐδ’ ὁπωσοῦν ἐνεδέχετο· εἰ δὲ δεῖ μὴ ἀπάγειν τὴν στρατιὰν ἄνευ Ἀθηναίων ψηφίσματος, ἀλλὰ τρίβειν αὐτοῦ, ἔφη χρῆναι ἢ ἐς τὴν Θάψον ἀναστάντας τοῦτο ποιεῖν ἢ ἐς τὴν Κατάνην, ὅθεν τῷ τε πεζῷ ἐπὶ πολλὰ τῆς χώρας ἐπιόντες θρέψονται πορθοῦντες τὰ τῶν πολεμίων καὶ ἐκείνους βλάψουσι, ταῖς τε ναυσὶν ἐν πελάγει καὶ οὐκ ἐν στενοχωρίᾳ, ἣ πρὸς τῶν πολεμίων μᾶλλόν ἐστι, τοὺς ἀγῶνας ποιήσονται, ἀλλ’ ἐν εὐρυχωρίᾳ, ἐν ᾗ τά τε τῆς ἐμπειρίας χρήσιμα σφῶν ἔσται καὶ ἀναχωρήσεις καὶ ἐπίπλους οὐκ ἐκ βραχέος καὶ περιγραπτοῦ ὁρμώμενοί τε καὶ καταίροντες ἕξουσιν.

SECTION 7.49.3
τό τε ξύμπαν εἰπεῖν, οὐδενὶ τρόπῳ οἱ ἔφη ἀρέσκειν ἐν τῷ αὐτῷ ἔτι μένειν, ἀλλ’ ὅτι τάχιστα ἤδη ἐξανίστασθαι καὶ μὴ μέλλειν. καὶ ὁ Εὐρυμέδων αὐτῷ ταῦτα ξυνηγόρευεν.

SECTION 7.49.4
ἀντιλέγοντος δὲ τοῦ Νικίου ὄκνος τις καὶ μέλλησις ἐνεγένετο καὶ ἅμα ὑπόνοια μή τι καὶ πλέον εἰδὼς ὁ Νικίας ἰσχυρίζηται. καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι τούτῳ τῷ τρόπῳ διεμέλλησάν τε καὶ κατὰ χώραν ἔμενον.

CHAPTER 7.50

SECTION 7.50.1
ὁ δὲ Γύλιππος καὶ ὁ Σικανὸς ἐν τούτῳ παρῆσαν ἐς τὰς Συρακούσας, ὁ μὲν Σικανὸς ἁμαρτὼν τοῦ Ἀκράγαντος (ἐν Γέλᾳ γὰρ ὄντος αὐτοῦ ἔτι ἡ τοῖς Συρακοσίοις στάσις [ἐς] φιλία ἐξεπεπτώκει)· ὁ δὲ Γύλιππος ἄλλην τε στρατιὰν πολλὴν ἔχων ἦλθεν ἀπὸ τῆς Σικελίας καὶ τοὺς ἐκ τῆς Πελοποννήσου τοῦ ἦρος ἐν ταῖς ὁλκάσιν ὁπλίτας ἀποσταλέντας, ἀφικομένους ἀπὸ τῆς Λιβύης ἐς Σελινοῦντα.

SECTION 7.50.2
ἀπενεχθέντες γὰρ ἐς Λιβύην, καὶ δόντων Κυρηναίων τριήρεις δύο καὶ τοῦ πλοῦ ἡγεμόνας, καὶ ἐν τῷ παράπλῳ Εὐεσπερίταις πολιορκουμένοις ὑπὸ Λιβύων ξυμμαχήσαντες καὶ νικήσαντες τοὺς Λίβυς, καὶ αὐτόθεν παραπλεύσαντες ἐς Νέαν πόλιν Καρχηδονιακὸν ἐμπόριον, ὅθενπερ Σικελία ἐλάχιστον δυοῖν ἡμερῶν καὶ νυκτὸς πλοῦν ἀπέχει, καὶ ἀπ’ αὐτοῦ περαιωθέντες ἀφίκοντο ἐς Σελινοῦντα.

SECTION 7.50.3
καὶ οἱ μὲν Συρακόσιοι εὐθὺς αὐτῶν ἐλθόντων παρεσκευάζοντο ὡς ἐπιθησόμενοι κατ᾽ ἀμφότερα αὖθις τοῖς Ἀθηναίοις καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ· οἱ δὲ τῶν Ἀθηναίων στρατηγοὶ ὁρῶντες στρατιάν τε ἄλλην προσγεγενημένην αὐτοῖς καὶ τὰ ἑαυτῶν ἅμα οὐκ ἐπὶ τὸ βέλτιον χωροῦντα, ἀλλὰ καθ’ ἡμέραν τοῖς πᾶσι χαλεπώτερον ἴσχοντα, μάλιστα δὲ τῇ ἀσθενείᾳ τῶν ἀνθρώπων πιεζόμενα, μετεμέλοντό τε πρότερον οὐκ ἀναστάντες καὶ ὡς αὐτοῖς οὐδὲ ὁ Νικίας ἔτι ὁμοίως ἐνηντιοῦτο, ἀλλ’ ἢ μὴ φανερῶς γε ἀξιῶν ψηφίζεσθαι, προεῖπον ὡς ἐδύναντο ἀδηλότατα ἔκπλουν ἐκ τοῦ στρατοπέδου πᾶσι, καὶ παρασκευάσασθαι ὅταν τις σημήνῃ.

SECTION 7.50.4
καὶ μελλόντων αὐτῶν, ἐπειδὴ ἑτοῖμα ἦν, ἀποπλεῖν ἡ σελήνη ἐκλείπει· ἐτύγχανε γὰρ πασσέληνος οὖσα. καὶ οἱ Ἀθηναῖοι οἵ τε πλείους ἐπισχεῖν ἐκέλευον τοὺς στρατηγοὺς ἐνθύμιον ποιούμενοι, καὶ ὁ Νικίας (ἦν γάρ τι καὶ ἄγαν θειασμῷ τε καὶ τῷ τοιούτῳ προσκείμενος) οὐδ’ ἂν διαβουλεύσασθαι ἔτι ἔφη πρίν, ὡς οἱ μάντεις ἐξηγοῦντο, τρὶς ἐννέα ἡμέρας μεῖναι, ὅπως ἂν πρότερον κινηθείη. καὶ τοῖς μὲν Ἀθηναίοις μελλήσασι διὰ τοῦτο ἡ μονὴ ἐγεγένητο.

CHAPTER 7.51

SECTION 7.51.1
οἱ δὲ Συρακόσιοι καὶ αὐτοὶ τοῦτο πυθόμενοι πολλῷ μᾶλλον ἐπηρμένοι ἦσαν μὴ ἀνιέναι τὰ τῶν Ἀθηναίων, ὡς καὶ αὐτῶν κατεγνωκότων ἤδη μηκέτι κρεισσόνων εἶναι σφῶν μήτε ταῖς ναυσὶ μήτε τῷ πεζῷ (οὐ γὰρ ἂν τὸν ἔκπλουν ἐπιβουλεῦσαι), καὶ ἅμα οὐ βουλόμενοι αὐτοὺς ἄλλοσέ ποι τῆς Σικελίας καθεζομένους χαλεπωτέρους εἶναι προσπολεμεῖν, ἀλλ’ αὐτοῦ ὡς τάχιστα καὶ ἐν ᾧ σφίσι ξυμφέρει ἀναγκάσαι αὐτοὺς ναυμαχεῖν.

SECTION 7.51.2
τὰς οὖν ναῦς ἐπλήρουν καὶ ἀνεπειρῶντο ἡμέρας ὅσαι αὐτοῖς ἐδόκουν ἱκαναὶ εἶναι. ἐπειδὴ δὲ καιρὸς ἦν, τῇ μὲν προτέρᾳ πρὸς τὰ τείχη τῶν Ἀθηναίων προσέβαλλον, καὶ ἐπεξελθόντος μέρους τινὸς οὐ πολλοῦ καὶ τῶν ὁπλιτῶν καὶ τῶν ἱππέων κατά τινας πύλας ἀπολαμβάνουσί τε τῶν ὁπλιτῶν τινὰς καὶ τρεψάμενοι καταδιώκουσιν· οὔσης δὲ στενῆς τῆς ἐσόδου οἱ Ἀθηναῖοι ἵππους τε ἑβδομήκοντα ἀπολλύασι καὶ τῶν ὁπλιτῶν οὐ πολλούς.

CHAPTER 7.52

SECTION 7.52.1
καὶ ταύτῃ μὲν τῇ ἡμέρᾳ ἀπεχώρησεν ἡ στρατιὰ τῶν Συρακοσίων· τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ταῖς τε ναυσὶν ἐκπλέουσιν οὔσαις ἓξ καὶ ἑβδομήκοντα καὶ τῷ πεζῷ ἅμα πρὸς τὰ τείχη ἐχώρουν. οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ἀντανῆγον ναυσὶν ἓξ καὶ ὀγδοήκοντα καὶ προσμείξαντες ἐναυμάχουν.

SECTION 7.52.2
καὶ τὸν Εὐρυμέδοντα ἔχοντα τὸ δεξιὸν κέρας τῶν Ἀθηναίων καὶ βουλόμενον περικλῄσασθαι τὰς ναῦς τῶν ἐναντίων καὶ ἐπεξάγοντα τῷ πλῷ πρὸς τὴν γῆν μᾶλλον, νικήσαντες οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τὸ μέσον πρῶτον τῶν Ἀθηναίων ἀπολαμβάνουσι κἀκεῖνον ἐν τῷ κοίλῳ καὶ μυχῷ τοῦ λιμένος καὶ αὐτόν τε διαφθείρουσι καὶ τὰς μετ’ αὐτοῦ ναῦς ἐπισπομένας· ἔπειτα δὲ καὶ τὰς πάσας ἤδη ναῦς τῶν Ἀθηναίων κατεδίωκόν τε καὶ ἐξεώθουν ἐς τὴν γῆν.

CHAPTER 7.53

SECTION 7.53.1
ὁ δὲ Γύλιππος ὁρῶν τὰς ναῦς τῶν πολεμίων νικωμένας καὶ ἔξω τῶν σταυρωμάτων καὶ τοῦ ἑαυτῶν στρατοπέδου καταφερομένας, βουλόμενος διαφθείρειν τοὺς ἐκβαίνοντας καὶ τὰς ναῦς ῥᾷον τοὺς Συρακοσίους ἀφέλκειν τῆς γῆς φιλίας οὔσης, παρεβοήθει ἐπὶ τὴν χηλὴν μέρος τι ἔχων τῆς στρατιᾶς.

SECTION 7.53.2
καὶ αὐτοὺς οἱ Τυρσηνοί (οὗτοι γὰρ ἐφύλασσον τοῖς Ἀθηναίοις ταύτῃ) ὁρῶντες ἀτάκτως προσφερομένους, ἐπεκβοηθήσαντες καὶ προσπεσόντες τοῖς πρώτοις τρέπουσι καὶ ἐσβάλλουσιν ἐς τὴν λίμνην τὴν Λυσιμέλειαν καλουμένην.

SECTION 7.53.3
ὕστερον δὲ πλέονος ἤδη τοῦ στρατεύματος παρόντος τῶν Συρακοσίων καὶ ξυμμάχων καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐπιβοηθήσαντες καὶ δείσαντες περὶ ταῖς ναυσὶν ἐς μάχην τε κατέστησαν πρὸς αὐτοὺς καὶ νικήσαντες ἐπεδίωξαν καὶ ὁπλίτας τε οὐ πολλοὺς ἀπέκτειναν καὶ τὰς ναῦς τὰς μὲν πολλὰς διέσωσάν τε καὶ ξυνήγαγον κατὰ τὸ στρατόπεδον, δυοῖν δὲ δεούσας εἴκοσιν οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἔλαβον αὐτῶν καὶ τοὺς ἄνδρας πάντας ἀπέκτειναν.

SECTION 7.53.4
καὶ ἐπὶ τὰς λοιπὰς ἐμπρῆσαι βουλόμενοι ὁλκάδα παλαιὰν κληματίδων καὶ δᾳδὸς γεμίσαντες (ἦν γὰρ ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους ὁ ἄνεμος οὔριος) ἀφεῖσαν [τὴν ναῦν] πῦρ ἐμβαλόντες. καὶ οἱ Ἀθηναῖοι δείσαντες περὶ ταῖς ναυσὶν ἀντεμηχανήσαντό τε σβεστήρια κωλύματα καὶ παύσαντες τήν τε φλόγα καὶ τὸ μὴ προσελθεῖν ἐγγὺς τὴν ὁλκάδα τοῦ κινδύνου ἀπηλλάγησαν.

CHAPTER 7.54

SECTION 7.54.1
μετὰ δὲ τοῦτο Συρακόσιοι μὲν τῆς τε ναυμαχίας τροπαῖον ἔστησαν καὶ τῆς ἄνω τῆς πρὸς τῷ τείχει ἀπολήψεως τῶν ὁπλιτῶν, ὅθεν καὶ τοὺς ἵππους ἔλαβον, Ἀθηναῖοι δὲ ἧς τε οἱ Τυρσηνοὶ τροπῆς ἐποιήσαντο τῶν πεζῶν ἐς τὴν λίμνην καὶ ἧς αὐτοὶ τῷ ἄλλῳ στρατοπέδῳ.

CHAPTER 7.55

SECTION 7.55.1
γεγενημένης δὲ τῆς νίκης τοῖς Συρακοσίοις λαμπρᾶς ἤδη καὶ τοῦ ναυτικοῦ (πρότερον μὲν γὰρ ἐφοβοῦντο τὰς μετὰ τοῦ Δημοσθένους ναῦς ἐπελθούσας) οἱ μὲν Ἀθηναῖοι ἐν παντὶ δὴ ἀθυμίας ἦσαν καὶ ὁ παράλογος αὐτοῖς μέγας ἦν, πολὺ δὲ μείζων ἔτι τῆς στρατείας ὁ μετάμελος.

SECTION 7.55.2
πόλεσι γὰρ ταύταις μόναις ἤδη ὁμοιοτρόποις ἐπελθόντες, δημοκρατουμέναις τε, ὥσπερ καὶ αὐτοί, καὶ ναῦς καὶ ἵππους καὶ μεγέθη ἐχούσαις, οὐ δυνάμενοι ἐπενεγκεῖν οὔτ’ ἐκ πολιτείας τι μεταβολῆς τὸ διάφορον αὐτοῖς, ᾧ προσήγοντο ἄν, οὔτ’ ἐκ παρασκευῆς πολλῷ κρείσσονος, σφαλλόμενοι δὲ τὰ πλείω, τά τε πρὸ αὐτῶν ἠπόρουν, καὶ ἐπειδή γε καὶ ταῖς ναυσὶν ἐκρατήθησαν, ὃ οὐκ ἂν ᾤοντο, πολλῷ δὴ μᾶλλον ἔτι.

CHAPTER 7.56

SECTION 7.56.1
οἱ δὲ Συρακόσιοι τόν τε λιμένα εὐθὺς παρέπλεον ἀδεῶς καὶ τὸ στόμα αὐτοῦ διενοοῦντο κλῄσειν, ὅπως μηκέτι, μηδ’ εἰ βούλοιντο, λάθοιεν αὐτοὺς οἱ Ἀθηναῖοι ἐκπλεύσαντες.

SECTION 7.56.2
οὐ γὰρ περὶ τοῦ αὐτοὶ σωθῆναι μόνον ἔτι τὴν ἐπιμέλειαν ἐποιοῦντο, ἀλλὰ καὶ ὅπως ἐκείνους κωλύσουσι, νομίζοντες ὅπερ ἦν, ἀπό τε τῶν παρόντων πολὺ σφῶν καθυπέρτερα τὰ πράγματα εἶναι καί, εἰ δύναιντο κρατῆσαι Ἀθηναίων τε καὶ τῶν ξυμμάχων καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν, καλὸν σφίσιν ἐς τοὺς Ἕλληνας τὸ ἀγώνισμα φανεῖσθαι· τούς τε γὰρ ἄλλους Ἕλληνας εὐθὺς τοὺς μὲν ἐλευθεροῦσθαι, τοὺς δὲ φόβου ἀπολύεσθαι (οὐ γὰρ ἔτι δυνατὴν ἔσεσθαι τὴν ὑπόλοιπον Ἀθηναίων δύναμιν τὸν ὕστερον ἐπενεχθησόμενον πόλεμον ἐνεγκεῖν), καὶ αὐτοὶ δόξαντες αὐτῶν αἴτιοι εἶναι ὑπό τε τῶν ἄλλων ἀνθρώπων καὶ ὑπὸ τῶν ἔπειτα πολὺ θαυμασθήσεσθαι.

SECTION 7.56.3
καὶ ἦν δὲ ἄξιος ὁ ἀγὼν κατά τε ταῦτα καὶ ὅτι οὐχὶ Ἀθηναίων μόνον περιεγίγνοντο, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων πολλῶν ξυμμάχων, καὶ οὐδ’ αὐτοὶ αὖ μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν ξυμβοηθησάντων σφίσιν, ἡγεμόνες τε γενόμενοι μετὰ Κορινθίων καὶ Λακεδαιμονίων καὶ τὴν σφετέραν πόλιν ἐμπαρασχόντες προκινδυνεῦσαί τε καὶ τοῦ ναυτικοῦ μέγα μέρος προκόψαντες.

SECTION 7.56.4
ἔθνη γὰρ πλεῖστα δὴ ἐπὶ μίαν πόλιν ταύτην ξυνῆλθε, πλήν γε δὴ τοῦ ξύμπαντος λόγου τοῦ ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ πρὸς τὴν Ἀθηναίων τε πόλιν καὶ Λακεδαιμονίων.

CHAPTER 7.57

SECTION 7.57.1
τοσοίδε γὰρ ἑκάτεροι ἐπὶ Σικελίαν τε καὶ περὶ Σικελίας, τοῖς μὲν ξυγκτησόμενοι τὴν χώραν ἐλθόντες, τοῖς δὲ ξυνδιασώσοντες, ἐπὶ Συρακούσας ἐπολέμησαν, οὐ κατὰ δίκην τι μᾶλλον οὐδὲ κατὰ ξυγγένειαν μετ’ ἀλλήλων στάντες, ἀλλ’ ὡς ἑκάστοις τῆς ξυντυχίας ἢ κατὰ τὸ ξυμφέρον ἢ ἀνάγκῃ ἔσχεν.

SECTION 7.57.2
Ἀθηναῖοι μὲν αὐτοὶ Ἴωνες ἐπὶ Δωριᾶς Συρακοσίους ἑκόντες ἦλθον, καὶ αὐτοῖς τῇ αὐτῇ φωνῇ καὶ νομίμοις ἔτι χρώμενοι Λήμνιοι καὶ Ἴμβριοι καὶ Αἰγινῆται, οἳ τότε Αἴγιναν εἶχον, καὶ ἔτι Ἑστιαιῆς οἱ ἐν Εὐβοίᾳ Ἑστίαιαν οἰκοῦντες ἄποικοι ὄντες ξυνεστράτευσαν.

SECTION 7.57.3
τῶν δ’ ἄλλων οἱ μὲν ὑπήκοοι,οἱ δ’ ἀπὸ ξυμμαχίας αὐτόνομοι, εἰσὶ δὲ καὶ οἳ μισθοφόροι ξυνεστράτευον.

SECTION 7.57.4
καὶ τῶν μὲν ὑπηκόων καὶ φόρου ὑποτελῶν Ἐρετριῆς καὶ Χαλκιδῆς καὶ Στυρῆς καὶ Καρύστιοι ἀπ’ Εὐβοίας ἦσαν, ἀπὸ δὲ νήσων Κεῖοι καὶ Ἄνδριοι καὶ Τήνιοι, ἐκ δ’ Ἰωνίας Μιλήσιοι καὶ Σάμιοι καὶ Χῖοι. τούτων Χῖοι οὐχ ὑποτελεῖς ὄντες φόρου, ναῦς δὲ παρέχοντες αὐτόνομοι ξυνέσποντο. καὶ τὸ πλεῖστον Ἴωνες ὄντες οὗτοι πάντες καὶ ἀπ’ Ἀθηναίων πλὴν Καρυστίων (οὗτοι δ’ εἰσὶ Δρύοπες), ὑπήκοοι δ’ ὄντες καὶ ἀνάγκῃ ὅμως Ἴωνές γε ἐπὶ Δωριᾶς ἠκολούθουν.

SECTION 7.57.5
πρὸς δ’ αὐτοῖς Αἰολῆς, Μηθυμναῖοι μὲν ναυσὶ καὶ οὐ φόρῳ ὑπήκοοι, Τενέδιοι δὲ καὶ Αἴνιοι ὑποτελεῖς. οὗτοι δὲ Αἰολῆς Αἰολεῦσι τοῖς κτίσασι Βοιωτοῖς 〈τοῖς 〉 μετὰ Συρακοσίων κατ’ ἀνάγκην ἐμάχοντο, Πλαταιῆς δὲ καταντικρὺ Βοιωτοὶ Βοιωτοῖς μόνοι εἰκότως κατὰ τὸ ἔχθος.

SECTION 7.57.6
Ῥόδιοι δὲ καὶ Κυθήριοι Δωριῆς ἀμφότεροι, οἱ μὲν Λακεδαιμονίων ἄποικοι Κυθήριοι ἐπὶ Λακεδαιμονίους τοὺς ἅμα Γυλίππῳ μετ’ Ἀθηναίων ὅπλα ἔφερον, Ῥόδιοι δὲ Ἀργεῖοι γένος Συρακοσίοις μὲν Δωριεῦσι, Γελῴοις δὲ καὶ ἀποίκοις ἑαυτῶν οὖσι μετὰ Συρακοσίων στρατευομένοις ἠναγκάζοντο πολεμεῖν.

SECTION 7.57.7
τῶν τε περὶ Πελοπόννησον νησιωτῶν Κεφαλλῆνες μὲν καὶ Ζακύνθιοι αὐτόνομοι μέν, κατὰ δὲ τὸ νησιωτικὸν μᾶλλον κατειργόμενοι, ὅτι θαλάσσης ἐκράτουν οἱ Ἀθηναῖοι, ξυνείποντο· Κερκυραῖοι δὲ οὐ μόνον Δωριῆς, ἀλλὰ καὶ Κορίνθιοι σαφῶς ἐπὶ Κορινθίους τε καὶ Συρακοσίους, τῶν μὲν ἄποικοι ὄντες, τῶν δὲ ξυγγενεῖς, ἀνάγκῃ μὲν ἐκ τοῦ εὐπρεποῦς, βουλήσει δὲ κατὰ ἔχθος τὸ Κορινθίων οὐχ ἧσσον εἵποντο.

SECTION 7.57.8
καὶ οἱ Μεσσήνιοι νῦν καλούμενοι ἐκ Ναυπάκτου καὶ ἐκ Πύλου τότε ὑπ’ Ἀθηναίων ἐχομένης ἐς τὸν πόλεμον παρελήφθησαν. καὶ ἔτι Μεγαρέων φυγάδες οὐ πολλοὶ Μεγαρεῦσι Σελινουντίοις οὖσι κατὰ ξυμφορὰν ἐμάχοντο.

SECTION 7.57.9
τῶν δὲ ἄλλων ἑκούσιος μᾶλλον ἡ στρατεία ἐγίγνετο ἤδη. Ἀργεῖοι μὲν γὰρ οὐ τῆς ξυμμαχίας ἕνεκα μᾶλλον ἢ τῆς Λακεδαιμονίων τε ἔχθρας καὶ τῆς παραυτίκα ἕκαστοι ἰδίας ὠφελίας Δωριῆς ἐπὶ Δωριᾶς μετὰ Ἀθηναίων Ἰώνων ἠκολούθουν, Μαντινῆς δὲ καὶ ἄλλοι Ἀρκάδων μισθοφόροι ἐπὶ τοὺς αἰεὶ πολεμίους σφίσιν ἀποδεικνυμένους ἰέναι εἰωθότες καὶ τότε τοὺς μετὰ Κορινθίων ἐλθόντας Ἀρκάδας οὐδὲν ἧσσον διὰ κέρδος ἡγούμενοι πολεμίους, Κρῆτες δὲ καὶ Αἰτωλοὶ μισθῷ καὶ οὗτοι πεισθέντες· ξυνέβη δὲ τοῖς Κρησὶ τὴν Γέλαν Ῥοδίοις ξυγκτίσαντας μὴ ξὺν τοῖς ἀποίκοις, ἀλλ’ ἐπὶ τοὺς ἀποίκους ἑκόντας μετὰ μισθοῦ ἐλθεῖν.

SECTION 7.57.10
καὶ Ἀκαρνάνων τινὲς ἅμα μὲν κέρδει, τὸ δὲ πλέον Δημοσθένους φιλίᾳ καὶ Ἀθηναίων εὐνοίᾳ ξύμμαχοι ὄντες ἐπεκούρησαν.

SECTION 7.57.11
καὶ οἵδε μὲν τῷ Ἰονίῳ κόλπῳ ὁριζόμενοι· Ἰταλιωτῶν δὲ Θούριοι καὶ Μεταπόντιοι ἐν τοιαύταις ἀνάγκαις τότε στασιωτικῶν καιρῶν κατειλημμένοι ξυνεστράτευον, καὶ Σικελιωτῶν Νάξιοι καὶ Καταναῖοι, βαρβάρων δὲ Ἐγεσταῖοί τε, οἵπερ ἐπηγάγοντο, καὶ Σικελῶν τὸ πλέον, καὶ τῶν ἔξω Σικελίας Τυρσηνῶν τέ τινες κατὰ διαφορὰν Συρακοσίων καὶ Ἰάπυγες μισθοφόροι. τοσάδε μὲν μετὰ Ἀθηναίων ἔθνη ἐστράτευον.

CHAPTER 7.58

SECTION 7.58.1
Συρακοσίοις δὲ ἀντεβοήθησαν Καμαριναῖοι μὲν ὅμοροι ὄντες καὶ Γελῷοι οἰκοῦντες μετ’ αὐτούς, ἔπειτα Ἀκραγαντίνων ἡσυχαζόντων ἐν τῷ ἐπ᾽ ἐκεῖνα ἱδρυμένοι Σελινούντιοι.

SECTION 7.58.2
καὶ οἵδε μὲν τῆς Σικελίας τὸ πρὸς Λιβύην μέρος τετραμμένον νεμόμενοι, Ἱμεραῖοι δὲ ἀπὸ τοῦ πρὸς τὸν Τυρσηνικὸν πόντον μορίου, ἐν ᾧ καὶ μόνοι Ἕλληνες οἰκοῦσιν· οὗτοι δὲ καὶ ἐξ αὐτοῦ μόνοι ἐβοήθησαν.

SECTION 7.58.3
καὶ Ἑλληνικὰ μὲν ἔθνη τῶν ἐν Σικελίᾳ τοσάδε, Δωριῆς τε καὶ [οἱ] αὐτόνομοι πάντες, ξυνεμάχουν, βαρβάρων δὲ Σικελοὶ μόνοι ὅσοι μὴ ἀφέστασαν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους· τῶν δ᾽ ἔξω Σικελίας Ἑλλήνων Λακεδαιμόνιοι μὲν ἡγεμόνα Σπαρτιάτην παρεχόμενοι, νεοδαμώδεις δὲ τοὺς ἄλλους καὶ Εἵλωτας [δύναται δὲ τὸ νεοδαμῶδες ἐλεύθερον ἤδη εἶναι], Κορίνθιοι δὲ καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ μόνοι παραγενόμενοι καὶ Λευκάδιοι καὶ Ἀμπρακιῶται κατὰ τὸ ξυγγενές, ἐκ δὲ Ἀρκαδίας μισθοφόροι ὑπὸ Κορινθίων ἀποσταλέντες καὶ Σικυώνιοι ἀναγκαστοὶ στρατεύοντες, καὶ τῶν ἔξω Πελοποννήσου Βοιωτοί.

SECTION 7.58.4
πρὸς δὲ τοὺς ἐπελθόντας τούτους οἱ Σικελιῶται αὐτοὶ πλῆθος πλέον κατὰ πάντα παρέσχοντο ἅτε μεγάλας πόλεις οἰκοῦντες· καὶ γὰρ ὁπλῖται πολλοὶ καὶ νῆες καὶ ἵπποι καὶ ὁ ἄλλος ὅμιλος ἄφθονος ξυνελέγη. καὶ πρὸς ἅπαντας αὖθις ὡς εἰπεῖν τοὺς ἄλλους Συρακόσιοι αὐτοὶ πλείω ἐπορίσαντο διὰ μέγεθός τε πόλεως καὶ ὅτι ἐν μεγίστῳ κινδύνῳ ἦσαν.

CHAPTER 7.59

SECTION 7.59.1
καὶ αἱ μὲν ἑκατέρων ἐπικουρίαι τοσαίδε ξυνελέγησαν, καὶ τότε ἤδη πᾶσαι ἀμφοτέροις παρῆσαν καὶ οὐκέτι οὐδὲν οὐδετέροις ἐπῆλθεν.

SECTION 7.59.2
οἱ δ’ οὖν Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι εἰκότως ἐνόμισαν καλὸν ἀγώνισμα σφίσιν εἶναι ἐπὶ τῇ γεγενημένῃ νίκῃ τῆς ναυμαχίας ἑλεῖν τε τὸ στρατόπεδον ἅπαν τῶν Ἀθηναίων τοσοῦτον ὄν, καὶ μηδὲ καθ’ ἕτερα αὐτούς, μήτε διὰ θαλάσσης μήτε τῷ πεζῷ, διαφυγεῖν.

SECTION 7.59.3
ἔκλῃον οὖν τόν τε λιμένα εὐθὺς τὸν μέγαν, ἔχοντα τὸ στόμα ὀκτὼ σταδίων μάλιστα, τριήρεσι πλαγίαις καὶ πλοίοις καὶ ἀκάτοις ἐπ’ ἀγκυρῶν ὁρμίζοντες, καὶ τἆλλα, ἢν ἔτι ναυμαχεῖν οἱ Ἀθηναῖοι τολμήσωσι, παρεσκευάζοντο, καὶ ὀλίγον οὐδὲν ἐς οὐδὲν ἐπενόουν.

CHAPTER 7.60

SECTION 7.60.1
τοῖς δὲ Ἀθηναίοις τήν τε ἀπόκλῃσιν ὁρῶσι καὶ τὴν ἄλλην διάνοιαν αὐτῶν αἰσθομένοις βουλευτέα ἐδόκει.

SECTION 7.60.2
καὶ ξυνελθόντες οἵ τε στρατηγοὶ καὶ οἱ ταξίαρχοι πρὸς τὴν παροῦσαν ἀπορίαν τῶν τε ἄλλων καὶ ὅτι τὰ ἐπιτήδεια οὔτε αὐτίκα ἔτι εἶχον̔ προπέμψαντες γὰρ ἐς Κατάνην ὡς ἐκπλευσόμενοι ἀπεῖπον μὴ ἐπάγειν’ οὔτε τὸ λοιπὸν ἔμελλον ἕξειν, εἰ μὴ ναυκρατήσουσιν, ἐβουλεύσαντο τὰ μὲν τείχη τὰ ἄνω ἐκλιπεῖν, πρὸς δ’ αὐταῖς ταῖς ναυσὶν ἀπολαβόντες διατειχίσματι ὅσον οἷόν τε ἐλάχιστον τοῖς τε σκεύεσι καὶ τοῖς ἀσθενοῦσιν ἱκανὸν γενέσθαι, τοῦτο μὲν φρουρεῖν, ἀπὸ δὲ τοῦ ἄλλου πεζοῦ τὰς ναῦς ἁπάσας, ὅσαι ἦσαν καὶ δυναταὶ καὶ ἀπλοώτεραι, πάντα τινὰ ἐσβιβάζοντες πληρῶσαι, καὶ διαναυμαχήσαντες, ἢν μὲν νικῶσιν, ἐς Κατάνην κομίζεσθαι, ἢν δὲ μή, ἐμπρήσαντες τὰς ναῦς πεζῇ ξυνταξάμενοι ἀποχωρεῖν ᾗ ἂν τάχιστα μέλλωσί τινος χωρίου ἢ βαρβαρικοῦ ἢ Ἑλληνικοῦ φιλίου ἀντιλήψεσθαι.

SECTION 7.60.3
καὶ οἱ μέν, ὡς ἔδοξεν αὐτοῖς ταῦτα, καὶ ἐποίησαν· ἔκ τε γὰρ τῶν ἄνω τειχῶν ὑποκατέβησαν καὶ τὰς ναῦς ἐπλήρωσαν πάσας, ἀναγκάσαντες ἐσβαίνειν ὅστις καὶ ὁπωσοῦν ἐδόκει ἡλικίας μετέχων ἐπιτήδειος εἶναι.

SECTION 7.60.4
καὶ ξυνεπληρώθησαν νῆες αἱ πᾶσαι δέκα μάλιστα καὶ ἑκατόν· τοξότας τε ἐπ’ αὐτὰς πολλοὺς καὶ ἀκοντιστὰς τῶν τε Ἀκαρνάνων καὶ τῶν ἄλλων ξένων ἐσεβίβαζον, καὶ τἆλλα ὡς οἷόν τ’ ἦν ἐξ ἀναγκαίου τε καὶ τοιαύτης διανοίας ἐπορίσαντο.

SECTION 7.60.5
ὁ δὲ Νικίας, ἐπειδὴ τὰ πολλὰ ἑτοῖμα ἦν, ὁρῶν τοὺς στρατιώτας τῷ τε παρὰ τὸ εἰωθὸς πολὺ ταῖς ναυσὶ κρατηθῆναι ἀθυμοῦντας καὶ διὰ τὴν τῶν ἐπιτηδείων σπάνιν ὡς τάχιστα βουλομένους διακινδυνεύειν, ξυγκαλέσας ἅπαντας παρεκελεύσατό τε πρῶτον καὶ ἔλεξε τοιάδε.

CHAPTER 7.61

SECTION 7.61.1
‘ἄνδρες στρατιῶται Ἀθηναίων τε καὶ τῶν ἄλλων ξυμμάχων, ὁ μὲν ἀγὼν ὁ μέλλων ὁμοίως κοινὸς ἅπασιν ἔσται περί τε σωτηρίας καὶ πατρίδος ἑκάστοις οὐχ ἧσσον ἢ τοῖς πολεμίοις· ἢν γὰρ κρατήσωμεν νῦν ταῖς ναυσίν, ἔστι τῳ τὴν ὑπάρχουσάν που οἰκείαν πόλιν ἐπιδεῖν.

SECTION 7.61.2
ἀθυμεῖν δὲ οὐ χρὴ οὐδὲ πάσχειν ὅπερ οἱ ἀπειρότατοι τῶν ἀνθρώπων, οἳ τοῖς πρώτοις ἀγῶσι σφαλέντες ἔπειτα διὰ παντὸς τὴν ἐλπίδα τοῦ φόβου ὁμοίαν ταῖς ξυμφοραῖς ἔχουσιν.

SECTION 7.61.3
ἀλλ’ ὅσοι τε Ἀθηναίων πάρεστε, πολλῶν ἤδη πολέμων ἔμπειροι ὄντες, καὶ ὅσοι τῶν ξυμμάχων, ξυστρατευόμενοι αἰεί, μνήσθητε τῶν ἐν τοῖς πολέμοις παραλόγων, καὶ τὸ τῆς τύχης κἂν μεθ’ ἡμῶν ἐλπίσαντες στῆναι καὶ ὡς ἀναμαχούμενοι ἀξίως τοῦδε τοῦ πλήθους, ὅσον αὐτοὶ ὑμῶν αὐτῶν ἐφορᾶτε, παρασκευάζεσθε.

CHAPTER 7.62

SECTION 7.62.1
‘ἃ δὲ ἀρωγὰ ἐνείδομεν ἐπὶ τῇ τοῦ λιμένος στενότητι πρὸς τὸν μέλλοντα ὄχλον τῶν νεῶν ἔσεσθαι καὶ πρὸς τὴν ἐκείνων ἐπὶ τῶν καταστρωμάτων παρασκευήν, οἷς πρότερον ἐβλαπτόμεθα, πάντα καὶ ἡμῖν νῦν ἐκ τῶν παρόντων μετὰ τῶν κυβερνητῶν ἐσκεμμένα ἡτοίμασται.

SECTION 7.62.2
καὶ γὰρ τοξόται πολλοὶ καὶ ἀκοντισταὶ ἐπιβήσονται καὶ ὄχλος, ᾧ ναυμαχίαν μὲν ποιούμενοι ἐν πελάγει οὐκ ἂν ἐχρώμεθα διὰ τὸ βλάπτειν ἂν τὸ τῆς ἐπιστήμης τῇ βαρύτητι τῶν νεῶν, ἐν δὲ τῇ ἐνθάδε ἠναγκασμένῃ ἀπὸ τῶν νεῶν πεζομαχίᾳ πρόσφορα ἔσται.

SECTION 7.62.3
ηὕρηται δ’ ἡμῖν ὅσα χρὴ ἀντιναυπηγῆσαι, καὶ πρὸς τὰς τῶν ἐπωτίδων αὐτοῖς παχύτητας, ᾧπερ δὴ μάλιστα ἐβλαπτόμεθα, χειρῶν σιδηρῶν ἐπιβολαί, αἳ σχήσουσι τὴν πάλιν ἀνάκρουσιν τῆς προσπεσούσης νεώς, ἢν τὰ ἐπὶ τούτοις οἱ ἐπιβάται ὑπουργῶσιν.

SECTION 7.62.4
ἐς τοῦτο γὰρ δὴ ἠναγκάσμεθα ὥστε πεζομαχεῖν ἀπὸ τῶν νεῶν, καὶ τὸ μήτε αὐτοὺς ἀνακρούεσθαι μήτ’ ἐκείνους ἐᾶν ὠφέλιμον φαίνεται, ἄλλως τε καὶ τῆς γῆς, πλὴν ὅσον ἂν ὁ πεζὸς ἡμῶν ἐπέχῃ, πολεμίας οὔσης.

CHAPTER 7.63

SECTION 7.63.1
‘ὧν χρὴ μεμνημένους διαμάχεσθαι ὅσον ἂν δύνησθε καὶ μὴ ἐξωθεῖσθαι ἐς αὐτήν, ἀλλὰ ξυμπεσούσης νηὶ νεὼς μὴ πρότερον ἀξιοῦν ἀπολύεσθαι ἢ τοὺς ἀπὸ τοῦ πολεμίου καταστρώματος ὁπλίτας ἀπαράξητε.

SECTION 7.63.2
καὶ ταῦτα τοῖς ὁπλίταις οὐχ ἧσσον τῶν ναυτῶν παρακελεύομαι, ὅσῳ τῶν ἄνωθεν μᾶλλον τὸ ἔργον τοῦτο· ὑπάρχει δ’ ἡμῖν ἔτι νῦν γε τὰ πλείω τῷ πεζῷ ἐπικρατεῖν.

SECTION 7.63.3
τοῖς δὲ ναύταις παραινῶ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ τῷδε καὶ δέομαι μὴ ἐκπεπλῆχθαί τι ταῖς ξυμφοραῖς ἄγαν, τήν τε παρασκευὴν ἀπὸ τῶν καταστρωμάτων βελτίω νῦν ἔχοντας καὶ τὰς ναῦς πλείους, ἐκείνην τε τὴν ἡδονὴν ἐνθυμεῖσθαι ὡς ἀξία ἐστὶ διασώσασθαι, οἳ τέως Ἀθηναῖοι νομιζόμενοι καὶ μὴ ὄντες ἡμῶν τῆς τε φωνῆς τῇ ἐπιστήμῃ καὶ τῶν τρόπων τῇ μιμήσει ἐθαυμάζεσθε κατὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἡμετέρας οὐκ ἔλασσον κατὰ τὸ ὠφελεῖσθαι ἔς τε τὸ φοβερὸν τοῖς ὑπηκόοις καὶ τὸ μὴ ἀδικεῖσθαι πολὺ πλέον μετείχετε.

SECTION 7.63.4
ὥστε κοινωνοὶ μόνοι ἐλευθέρως ἡμῖν τῆς ἀρχῆς ὄντες δικαίως [ἂν] αὐτὴν νῦν μὴ καταπροδίδοτε, καταφρονήσαντες δὲ Κορινθίων τε, οὓς πολλάκις νενικήκατε, καὶ Σικελιωτῶν, ὧν οὐδ’ ἀντιστῆναι οὐδεὶς ἕως ἤκμαζε τὸ ναυτικὸν ἡμῖν ἠξίωσεν, ἀμύνασθε αὐτούς, καὶ δείξατε ὅτι καὶ μετ’ ἀσθενείας καὶ ξυμφορῶν ἡ ὑμετέρα ἐπιστήμη κρείσσων ἐστὶν ἑτέρας εὐτυχούσης ῥώμης.

CHAPTER 7.64

SECTION 7.64.1
τούς τε Ἀθηναίους ὑμῶν πάλιν αὖ καὶ τάδε ὑπομιμνῄσκω, ὅτι οὔτε ναῦς ἐν τοῖς νεωσοίκοις ἄλλας ὁμοίας ταῖσδε οὔτε ὁπλιτῶν ἡλικίαν ὑπελίπετε, εἴ τε ξυμβήσεταί τι ἄλλο ἢ τὸ κρατεῖν ὑμῖν, τούς τε ἐνθάδε πολεμίους εὐθὺς ἐπ’ ἐκεῖνα πλευσομένους καὶ τοὺς ἐκεῖ ὑπολοίπους ἡμῶν ἀδυνάτους ἐσομένους τούς τε αὐτοῦ καὶ τοὺς ἐπελθόντας ἀμύνασθαι. καὶ οἱ μὲν ἂν ὑπὸ Συρακοσίοις εὐθὺς γίγνοισθε, οἷς αὐτοὶ ἴστε οἵᾳ γνώμῃ ἐπήλθετε, οἱ δὲ ἐκεῖ ὑπὸ Λακεδαιμονίοις.

SECTION 7.64.2
ὥστε ἐν ἑνὶ τῷδε ὑπὲρ ἀμφοτέρων ἀγῶνι καθεστῶτες καρτερήσατε, εἴπερ ποτέ, καὶ ἐνθυμεῖσθε καθ’ ἑκάστους τε καὶ ξύμπαντες ὅτι οἱ ἐν ταῖς ναυσὶν ὑμῶν νῦν ἐσόμενοι καὶ πεζοὶ τοῖς Ἀθηναίοις εἰσὶ καὶ νῆες καὶ ἡ ὑπόλοιπος πόλις καὶ τὸ μέγα ὄνομα τῶν Ἀθηνῶν, περὶ ὧν, εἴ τίς τι ἕτερος ἑτέρου προφέρει ἢ ἐπιστήμῃ ἢ εὐψυχίᾳ, οὐκ ἂν ἐν ἄλλῳ μᾶλλον καιρῷ ἀποδειξάμενος αὐτός τε αὑτῷ ὠφέλιμος γένοιτο καὶ τοῖς ξύμπασι σωτήριος.’

CHAPTER 7.65

SECTION 7.65.1
ὁ μὲν Νικίας τοσαῦτα παρακελευσάμενος εὐθὺς ἐκέλευε πληροῦν τὰς ναῦς. τῷ δὲ Γυλίππῳ καὶ τοῖς Συρακοσίοις παρῆν μὲν αἰσθάνεσθαι, ὁρῶσι καὶ αὐτὴν τὴν παρασκευήν, ὅτι ναυμαχήσουσιν οἱ Ἀθηναῖοι, προηγγέλθη δ’ αὐτοῖς καὶ ἡ ἐπιβολὴ τῶν σιδηρῶν χειρῶν,

SECTION 7.65.2
καὶ πρός τε τἆλλα ἐξηρτύσαντο ὡς ἕκαστα καὶ πρὸς τοῦτο· τὰς γὰρ πρῴρας καὶ τῆς νεὼς ἄνω ἐπὶ πολὺ κατεβύρσωσαν, ὅπως ἂν ἀπολισθάνοι καὶ μὴ ἔχοι ἀντιλαβὴν ἡ χεὶρ ἐπιβαλλομένη.

SECTION 7.65.3
καὶ ἐπειδὴ πάντα ἑτοῖμα ἦν, παρεκελεύσαντο ἐκείνοις οἵ τε στρατηγοὶ καὶ Γύλιππος καὶ ἔλεξαν τοιάδε.

CHAPTER 7.66

SECTION 7.66.1
‘ὅτι μὲν καλὰ τὰ προειργασμένα καὶ ὑπὲρ καλῶν τῶν μελλόντων ὁ ἀγὼν ἔσται, ὦ Συρακόσιοι καὶ ξύμμαχοι, οἵ τε πολλοὶ δοκεῖτε ἡμῖν εἰδέναι (οὐδὲ γὰρ ἂν οὕτως αὐτῶν προθύμως ἀντελάβεσθε), καὶ εἴ τις μὴ ἐπὶ ὅσον δεῖ ᾔσθηται, σημανοῦμεν.

SECTION 7.66.2
Ἀθηναίους γὰρ ἐς τὴν χώραν τήνδε ἐλθόντας πρῶτον μὲν ἐπὶ τῆς Σικελίας καταδουλώσει, ἔπειτ᾽, εἰ κατορθώσειαν, καὶ τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, καὶ ἀρχὴν τὴν ἤδη μεγίστην τῶν τε πρὶν Ἑλλήνων καὶ τῶν νῦν κεκτημένους, πρῶτοι ἀνθρώπων ὑποστάντες τῷ ναυτικῷ, ᾧπερ πάντα κατέσχον, τὰς μὲν νενικήκατε ἤδη ναυμαχίας, τὴν δ’ ἐκ τοῦ εἰκότος νῦν νικήσετε.

SECTION 7.66.3
ἄνδρες γὰρ ἐπειδὰν ᾧ ἀξιοῦσι προύχειν κολουθῶσι, τό γ’ ὑπόλοιπον αὐτῶν τῆς δόξης ἀσθενέστερον αὐτὸ ἑαυτοῦ ἐστὶν ἢ εἰ μηδ’ ᾠήθησαν τὸ πρῶτον, καὶ τῷ παρ’ ἐλπίδα τοῦ αὐχήματος σφαλλόμενοι καὶ παρὰ ἰσχὺν τῆς δυνάμεως ἐνδιδόασιν· ὃ νῦν Ἀθηναίους εἰκὸς πεπονθέναι.

CHAPTER 7.67

SECTION 7.67.1
ἡμῶν δὲ τό τε ὑπάρχον πρότερον, ᾧπερ καὶ ἀνεπιστήμονες ἔτι ὄντες ἀπετολμήσαμεν, βεβαιότερον νῦν, καὶ τῆς δοκήσεως προσγεγενημένης αὐτῷ, τὸ κρατίστους εἶναι εἰ τοὺς κρατίστους ἐνικήσαμεν, διπλασία ἑκάστου ἡ ἐλπίς· τὰ δὲ πολλὰ πρὸς τὰς ἐπιχειρήσεις ἡ μεγίστη ἐλπὶς μεγίστην καὶ τὴν προθυμίαν παρέχεται.

SECTION 7.67.2
‘τά τε τῆς ἀντιμιμήσεως αὐτῶν τῆς παρασκευῆς ἡμῶν τῷ μὲν ἡμετέρῳ τρόπῳ ξυνήθη τέ ἐστι καὶ οὐκ ἀνάρμοστοι πρὸς ἕκαστον αὐτῶν ἐσόμεθα· οἱ δ᾽, ἐπειδὰν πολλοὶ μὲν ὁπλῖται ἐπὶ τῶν καταστρωμάτων παρὰ τὸ καθεστηκὸς ὦσι, πολλοὶ δὲ καὶ ἀκοντισταὶ χερσαῖοι ὡς εἰπεῖν Ἀκαρνᾶνές τε καὶ ἄλλοι ἐπὶ ναῦς ἀναβάντες, οἳ οὐδ’ ὅπως καθεζομένους χρὴ τὸ βέλος ἀφεῖναι εὑρήσουσι, πῶς οὐ σφαλοῦσί τε τὰς ναῦς καὶ ἐν σφίσιν αὐτοῖς πάντες οὐκ ἐν τῷ ἑαυτῶν τρόπῳ κινούμενοι ταράξονται;

SECTION 7.67.3
ἐπεὶ καὶ τῷ πλήθει τῶν νεῶν οὐκ ὠφελήσονται, εἴ τις καὶ τόδε ὑμῶν, ὅτι οὐκ ἴσαις ναυμαχήσει, πεφόβηται· ἐν ὀλίγῳ γὰρ πολλαὶ ἀργότεραι μὲν ἐς τὸ δρᾶν τι ὧν βούλονται ἔσονται, ῥᾷσται δὲ ἐς τὸ βλάπτεσθαι ἀφ’ ὧν ἡμῖν παρεσκεύασται.

SECTION 7.67.4
τὸ δ’ ἀληθέστατον γνῶτε ἐξ ὧν ἡμεῖς οἰόμεθα σαφῶς πεπύσθαι· ὑπερβαλλόντων γὰρ αὐτοῖς τῶν κακῶν καὶ βιαζόμενοι ὑπὸ τῆς παρούσης ἀπορίας ἐς ἀπόνοιαν καθεστήκασιν οὐ παρασκευῆς πίστει μᾶλλον ἢ τύχης ἀποκινδυνεῦσαι οὕτως ὅπως δύνανται, ἵν’ ἢ βιασάμενοι ἐκπλεύσωσιν ἢ κατὰ γῆν μετὰ τοῦτο τὴν ἀποχώρησιν ποιῶνται, ὡς τῶν γε παρόντων οὐκ ἂν πράξαντες χεῖρον.

CHAPTER 7.68

SECTION 7.68.1
πρὸς οὖν ἀταξίαν τε τοιαύτην καὶ τύχην ἀνδρῶν ἑαυτὴν παραδεδωκυῖαν πολεμιωτάτων ὀργῇ προσμείξωμεν, καὶ νομίσωμεν ἅμα μὲν νομιμώτατον εἶναι πρὸς τοὺς ἐναντίους οἳ ἂν ὡς ἐπὶ τιμωρίᾳ τοῦ προσπεσόντος δικαιώσωσιν ἀποπλῆσαι τῆς γνώμης τὸ θυμούμενον, ἅμα δὲ ἐχθροὺς ἀμύνασθαι ἐκγενησόμενον ἡμῖν καὶ τὸ λεγόμενόν που ἥδιστον εἶναι.

SECTION 7.68.2
ὡς δὲ ἐχθροὶ καὶ ἔχθιστοι, πάντες ἴστε, οἵ γε ἐπὶ τὴν ἡμετέραν ἦλθον δουλωσόμενοι, ἐν ᾧ, εἰ κατώρθωσαν, ἀνδράσι μὲν ἂν τἄλγιστα προσέθεσαν, παισὶ δὲ καὶ γυναιξὶ τὰ ἀπρεπέστατα, πόλει δὲ τῇ πάσῃ τὴν αἰσχίστην ἐπίκλησιν.

SECTION 7.68.3
ἀνθ’ ὧν μὴ μαλακισθῆναί τινα πρέπει μηδὲ τὸ ἀκινδύνως ἀπελθεῖν αὐτοὺς κέρδος νομίσαι. τοῦτο μὲν γὰρ καὶ ἐὰν κρατήσωσιν ὁμοίως δράσουσιν· τὸ δὲ πραξάντων ἐκ τοῦ εἰκότος ἃ βουλόμεθα τούσδε τε κολασθῆναι καὶ τῇ πάσῃ Σικελίᾳ καρπουμένῃ καὶ πρὶν ἐλευθερίαν βεβαιοτέραν παραδοῦναι, καλὸς ὁ ἀγών. καὶ κινδύνων οὗτοι σπανιώτατοι οἳ ἂν ἐλάχιστα ἐκ τοῦ σφαλῆναι βλάπτοντες πλεῖστα διὰ τὸ εὐτυχῆσαι ὠφελῶσιν.’

CHAPTER 7.69

SECTION 7.69.1
καὶ οἱ μὲν τῶν Συρακοσίων στρατηγοὶ καὶ Γύλιππος τοιαῦτα καὶ αὐτοὶ τοῖς σφετέροις στρατιώταις παρακελευσάμενοι ἀντεπλήρουν τὰς ναῦς εὐθὺς ἐπειδὴ καὶ τοὺς Ἀθηναίους ᾐσθάνοντο.

SECTION 7.69.2
ὁ δὲ Νικίας ὑπὸ τῶν παρόντων ἐκπεπληγμένος καὶ ὁρῶν οἷος ὁ κίνδυνος καὶ ὡς ἐγγὺς ἤδη [ἦν], ἐπειδὴ καὶ ὅσον οὐκ ἔμελλον ἀνάγεσθαι, καὶ νομίσας, ὅπερ πάσχουσιν ἐν τοῖς μεγάλοις ἀγῶσι, πάντα τε ἔργῳ ἔτι σφίσιν ἐνδεᾶ εἶναι καὶ λόγῳ αὐτοῖς οὔπω ἱκανὰ εἰρῆσθαι, αὖθις τῶν τριηράρχων ἕνα ἕκαστον ἀνεκάλει, πατρόθεν τε ἐπονομάζων καὶ αὐτοὺς ὀνομαστὶ καὶ φυλήν, ἀξιῶν τό τε καθ’ ἑαυτόν, ᾧ ὑπῆρχε λαμπρότητός τι, μὴ προδιδόναι τινὰ καὶ τὰς πατρικὰς ἀρετάς, ὧν ἐπιφανεῖς ἦσαν οἱ πρόγονοι, μὴ ἀφανίζειν, πατρίδος τε τῆς ἐλευθερωτάτης ὑπομιμνῄσκων καὶ τῆς ἐν αὐτῇ ἀνεπιτάκτου πᾶσιν ἐς τὴν δίαιταν ἐξουσίας, ἄλλα τε λέγων ὅσα ἐν τῷ τοιούτῳ ἤδη τοῦ καιροῦ ὄντες ἄνθρωποι οὐ πρὸς τὸ δοκεῖν τινὶ ἀρχαιολογεῖν φυλαξάμενοι εἴποιεν ἄν, καὶ ὑπὲρ ἁπάντων παραπλήσια ἔς τε γυναῖκας καὶ παῖδας καὶ θεοὺς πατρῴους προφερόμενα, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ παρούσῃ ἐκπλήξει ὠφέλιμα νομίζοντες ἐπιβοῶνται.

SECTION 7.69.3
καὶ ὁ μὲν οὐχ ἱκανὰ μᾶλλον ἢ καὶ ἀναγκαῖα νομίσας παρῃνῆσθαι, ἀποχωρήσας ἦγε τὸν πεζὸν πρὸς τὴν θάλασσαν καὶ παρέταξεν ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἐδύνατο, ὅπως ὅτι μεγίστη τοῖς ἐν ταῖς ναυσὶν ὠφελία ἐς τὸ θαρσεῖν γίγνοιτο·

SECTION 7.69.4
ὁ δὲ Δημοσθένης καὶ Μένανδρος καὶ Εὐθύδημος (οὗτοι γὰρ ἐπὶ τὰς ναῦς τῶν Ἀθηναίων στρατηγοὶ ἐπέβησαν) ἄραντες ἀπὸ τοῦ ἑαυτῶν στρατοπέδου εὐθὺς ἔπλεον πρὸς τὸ ζεῦγμα τοῦ λιμένος καὶ τὸν παραλειφθέντα διέκπλουν, βουλόμενοι βιάσασθαι ἐς τὸ ἔξω.

CHAPTER 7.70

SECTION 7.70.1
προεξαγαγόμενοι δὲ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ναυσὶ παραπλησίαις τὸν ἀριθμὸν καὶ πρότερον, κατά τε τὸν ἔκπλουν μέρει αὐτῶν ἐφύλασσον καὶ κατὰ τὸν ἄλλον κύκλῳ λιμένα, ὅπως πανταχόθεν ἅμα προσπίπτοιεν τοῖς Ἀθηναίοις, καὶ ὁ πεζὸς ἅμα αὐτοῖς παρεβοήθει ᾗπερ καὶ αἱ νῆες κατίσχοιεν. ἦρχον δὲ τοῦ ναυτικοῦ τοῖς Συρακοσίοις Σικανὸς μὲν καὶ Ἀγάθαρχος, κέρας ἑκάτερος τοῦ παντὸς ἔχων, Πυθὴν δὲ καὶ οἱ Κορίνθιοι τὸ μέσον.

SECTION 7.70.2
ἐπειδὴ δὲ οἱ ἄλλοι Ἀθηναῖοι προσέμισγον τῷ ζεύγματι, τῇ μὲν πρώτῃ ῥύμῃ ἐπιπλέοντες ἐκράτουν τῶν τεταγμένων νεῶν πρὸς αὐτῷ καὶ ἐπειρῶντο λύειν τὰς κλῄσεις· μετὰ δὲ τοῦτο πανταχόθεν σφίσι τῶν Συρακοσίων καὶ ξυμμάχων ἐπιφερομένων οὐ πρὸς τῷ ζεύγματι ἔτι μόνον ἡ ναυμαχία, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν λιμένα ἐγίγνετο, καὶ ἦν καρτερὰ καὶ οἵα οὐχ ἑτέρα τῶν προτέρων.

SECTION 7.70.3
πολλὴ μὲν γὰρ ἑκατέροις προθυμία ἀπὸ τῶν ναυτῶν ἐς τὸ ἐπιπλεῖν ὁπότε κελευσθείη ἐγίγνετο, πολλὴ δὲ ἡ ἀντιτέχνησις τῶν κυβερνητῶν καὶ ἀγωνισμὸς πρὸς ἀλλήλους· οἵ τε ἐπιβάται ἐθεράπευον, ὁπότε προσπέσοι ναῦς νηί, μὴ λείπεσθαι τὰ ἀπὸ τοῦ καταστρώματος τῆς ἄλλης τέχνης· πᾶς τέ τις ἐν ᾧ προσετέτακτο αὐτὸς ἕκαστος ἠπείγετο πρῶτος φαίνεσθαι.

SECTION 7.70.4
ξυμπεσουσῶν δὲ ἐν ὀλίγῳ πολλῶν νεῶν (πλεῖσται γὰρ δὴ αὗται ἐν ἐλαχίστῳ ἐναυμάχησαν· βραχὺ γὰρ ἀπέλιπον ξυναμφότεραι διακόσιαι γενέσθαι) αἱ μὲν ἐμβολαὶ διὰ τὸ μὴ εἶναι τὰς ἀνακρούσεις καὶ διέκπλους ὀλίγαι ἐγίγνοντο, αἱ δὲ προσβολαί, ὡς τύχοι ναῦς νηὶ προσπεσοῦσα ἢ διὰ τὸ φεύγειν ἢ ἄλλῃ ἐπιπλέουσα, πυκνότεραι ἦσαν.

SECTION 7.70.5
καὶ ὅσον μὲν χρόνον προσφέροιτο ναῦς, οἱ ἀπὸ τῶν καταστρωμάτων τοῖς ἀκοντίοις καὶ τοξεύμασι καὶ λίθοις ἀφθόνως ἐπ’ αὐτὴν ἐχρῶντο· ἐπειδὴ δὲ προσμείξειαν, οἱ ἐπιβάται ἐς χεῖρας ἰόντες ἐπειρῶντο ταῖς ἀλλήλων ναυσὶν ἐπιβαίνειν.

SECTION 7.70.6
ξυνετύγχανέ τε πολλαχοῦ διὰ τὴν στενοχωρίαν τὰ μὲν ἄλλοις ἐμβεβληκέναι, τὰ δὲ αὐτοὺς ἐμβεβλῆσθαι, δύο τε περὶ μίαν καὶ ἔστιν ᾗ καὶ πλείους ναῦς κατ’ ἀνάγκην ξυνηρτῆσθαι, καὶ τοῖς κυβερνήταις τῶν μὲν φυλακήν, τῶν δ’ ἐπιβουλήν, μὴ καθ’ ἓν ἕκαστον, κατὰ πολλὰ δὲ πανταχόθεν, περιεστάναι, καὶ τὸν κτύπον μέγαν ἀπὸ πολλῶν νεῶν ξυμπιπτουσῶν ἔκπληξίν τε ἅμα καὶ ἀποστέρησιν τῆς ἀκοῆς ὧν οἱ κελευσταὶ φθέγγοιντο παρέχειν.

SECTION 7.70.7
πολλὴ γὰρ δὴ ἡ παρακέλευσις καὶ βοὴ ἀφ’ ἑκατέρων τοῖς κελευσταῖς κατά τε τὴν τέχνην καὶ πρὸς τὴν αὐτίκα φιλονικίαν ἐγίγνετο, τοῖς μὲν Ἀθηναίοις βιάζεσθαί τε τὸν ἔκπλουν ἐπιβοῶντες καὶ περὶ τῆς ἐς τὴν πατρίδα σωτηρίας νῦν, εἴ ποτε καὶ αὖθις, προθύμως ἀντιλαβέσθαι, τοῖς δὲ Συρακοσίοις καὶ ξυμμάχοις καλὸν εἶναι κωλῦσαί τε αὐτοὺς διαφυγεῖν καὶ τὴν οἰκείαν ἑκάστους πατρίδα νικήσαντας ἐπαυξῆσαι.

SECTION 7.70.8
καὶ οἱ στρατηγοὶ προσέτι ἑκατέρων, εἴ τινά που ὁρῷεν μὴ κατ’ ἀνάγκην πρύμναν κρουόμενον, ἀνακαλοῦντες ὀνομαστὶ τὸν τριήραρχον ἠρώτων, οἱ μὲν Ἀθηναῖοι εἰ τὴν πολεμιωτάτην γῆν οἰκειοτέραν ἤδη τῆς οὐ δι’ ὀλίγου πόνου κεκτημένης θαλάσσης ἡγούμενοι ὑποχωροῦσιν, οἱ δὲ Συρακόσιοι εἰ οὓς σαφῶς ἴσασι προθυμουμένους Ἀθηναίους παντὶ τρόπῳ διαφυγεῖν, τούτους αὐτοὶ φεύγοντας φεύγουσιν.

CHAPTER 7.71

SECTION 7.71.1
ὅ τε ἐκ τῆς γῆς πεζὸς ἀμφοτέρων ἰσορρόπου τῆς ναυμαχίας καθεστηκυίας πολὺν τὸν ἀγῶνα καὶ ξύστασιν τῆς γνώμης εἶχε, φιλονικῶν μὲν ὁ αὐτόθεν περὶ τοῦ πλέονος ἤδη καλοῦ, δεδιότες δὲ οἱ ἐπελθόντες μὴ τῶν παρόντων ἔτι χείρω πράξωσιν.

SECTION 7.71.2
πάντων γὰρ δὴ ἀνακειμένων τοῖς Ἀθηναίοις ἐς τὰς ναῦς ὅ τε φόβος ἦν ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος οὐδενὶ ἐοικώς, καὶ διὰ τὸ 〈ἀνώμαλον〉 τῆς ναυμαχίας ἀνώμαλον καὶ τὴν ἔποψιν ἐκ τῆς γῆς ἠναγκάζοντο ἔχειν.

SECTION 7.71.3
δι’ ὀλίγου γὰρ οὔσης τῆς θέας καὶ οὐ πάντων ἅμα ἐς τὸ αὐτὸ σκοπούντων, εἰ μέν τινες ἴδοιέν πῃ τοὺς σφετέρους ἐπικρατοῦντας, ἀνεθάρσησάν τε ἂν καὶ πρὸς ἀνάκλησιν θεῶν μὴ στερῆσαι σφᾶς τῆς σωτηρίας ἐτρέποντο, οἱ δ’ ἐπὶ τὸ ἡσσώμενον βλέψαντες ὀλοφυρμῷ τε ἅμα μετὰ βοῆς ἐχρῶντο καὶ ἀπὸ τῶν δρωμένων τῆς ὄψεως καὶ τὴν γνώμην μᾶλλον τῶν ἐν τῷ ἔργῳ ἐδουλοῦντο· ἄλλοι δὲ καὶ πρὸς ἀντίπαλόν τι τῆς ναυμαχίας ἀπιδόντες, διὰ τὸ ἀκρίτως ξυνεχὲς τῆς ἁμίλλης καὶ τοῖς σώμασιν αὐτοῖς ἴσα τῇ δόξῃ περιδεῶς ξυναπονεύοντες ἐν τοῖς χαλεπώτατα διῆγον· αἰεὶ γὰρ παρ’ ὀλίγον ἢ διέφευγον ἢ ἀπώλλυντο.

SECTION 7.71.4
ἦν τε ἐν τῷ αὐτῷ στρατεύματι τῶν Ἀθηναίων, ἕως ἀγχώμαλα ἐναυμάχουν, πάντα ὁμοῦ ἀκοῦσαι, ὀλοφυρμὸς βοή, νικῶντες κρατούμενοι, ἄλλα ὅσα ἐν μεγάλῳ κινδύνῳ μέγα στρατόπεδον πολυειδῆ ἀναγκάζοιτο φθέγγεσθαι.

SECTION 7.71.5
παραπλήσια δὲ καὶ οἱ ἐπὶ τῶν νεῶν αὐτοῖς ἔπασχον, πρίν γε δὴ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐπὶ πολὺ ἀντισχούσης τῆς ναυμαχίας ἔτρεψάν τε τοὺς Ἀθηναίους καὶ ἐπικείμενοι λαμπρῶς, πολλῇ κραυγῇ καὶ διακελευσμῷ χρώμενοι, κατεδίωκον ἐς τὴν γῆν.

SECTION 7.71.6
τότε δὲ ὁ μὲν ναυτικὸς στρατὸς ἄλλος ἄλλῃ, ὅσοι μὴ μετέωροι ἑάλωσαν, κατενεχθέντες ἐξέπεσον ἐς τὸ στρατόπεδον· ὁ δὲ πεζὸς οὐκέτι διαφόρως, ἀλλ’ ἀπὸ μιᾶς ὁρμῆς οἰμωγῇ τε καὶ στόνῳ πάντες δυσανασχετοῦντες τὰ γιγνόμενα, οἱ μὲν ἐπὶ τὰς ναῦς παρεβοήθουν, οἱ δὲ πρὸς τὸ λοιπὸν τοῦ τείχους ἐς φυλακήν, ἄλλοι δὲ καὶ οἱ πλεῖστοι ἤδη περὶ σφᾶς αὐτοὺς καὶ ὅπῃ σωθήσονται διεσκόπουν.

SECTION 7.71.7
ἦν τε ἐν τῷ παραυτίκα οὐδεμιᾶς δὴ τῶν ξυμπασῶν ἐλάσσων ἔκπληξις. παραπλήσιά τε ἐπεπόνθεσαν καὶ ἔδρασαν αὐτοὶ ἐν Πύλῳ· διαφθαρεισῶν γὰρ τῶν νεῶν τοῖς Λακεδαιμονίοις προσαπώλλυντο αὐτοῖς καὶ οἱ ἐν τῇ νήσῳ ἄνδρες διαβεβηκότες, καὶ τότε τοῖς Ἀθηναίοις ἀνέλπιστον ἦν τὸ κατὰ γῆν σωθήσεσθαι, ἢν μή τι παρὰ λόγον γίγνηται.

CHAPTER 7.72

SECTION 7.72.1
γενομένης δ’ ἰσχυρᾶς τῆς ναυμαχίας καὶ πολλῶν νεῶν ἀμφοτέροις καὶ ἀνθρώπων ἀπολομένων οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ἐπικρατήσαντες τά τε ναυάγια καὶ τοὺς νεκροὺς ἀνείλοντο, καὶ ἀποπλεύσαντες πρὸς τὴν πόλιν τροπαῖον ἔστησαν,

SECTION 7.72.2
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ὑπὸ μεγέθους τῶν παρόντων κακῶν νεκρῶν μὲν πέρι ἢ ναυαγίων οὐδὲ ἐπενόουν αἰτῆσαι ἀναίρεσιν, τῆς δὲ νυκτὸς ἐβουλεύοντο εὐθὺς ἀναχωρεῖν.

SECTION 7.72.3
Δημοσθένης δὲ Νικίᾳ προσελθὼν γνώμην ἐποιεῖτο πληρώσαντας ἔτι τὰς λοιπὰς τῶν νεῶν βιάσασθαι, ἢν δύνωνται, ἅμα ἕῳ τὸν ἔκπλουν, λέγων ὅτι πλείους ἔτι αἱ λοιπαί εἰσι νῆες χρήσιμαι σφίσιν ἢ τοῖς πολεμίοις· ἦσαν γὰρ τοῖς μὲν Ἀθηναίοις περίλοιποι ὡς ἑξήκοντα, τοῖς δ’ ἐναντίοις ἐλάσσους ἢ πεντήκοντα.

SECTION 7.72.4
καὶ ξυγχωροῦντος Νικίου τῇ γνώμῃ καὶ βουλομένων πληροῦν αὐτῶν οἱ ναῦται οὐκ ἤθελον ἐσβαίνειν διὰ τὸ καταπεπλῆχθαί τε τῇ ἥσσῃ καὶ μὴ ἂν ἔτι οἴεσθαι κρατῆσαι.

CHAPTER 7.73

SECTION 7.73.1
καὶ οἱ μὲν ὡς κατὰ γῆν ἀναχωρήσοντες ἤδη ξύμπαντες τὴν γνώμην εἶχον, Ἑρμοκράτης δὲ ὁ Συρακόσιος ὑπονοήσας αὐτῶν τὴν διάνοιαν καὶ νομίσας δεινὸν εἶναι εἰ τοσαύτη στρατιὰ κατὰ γῆν ὑποχωρήσασα καὶ καθεζομένη ποι τῆς Σικελίας βουλήσεται αὖθις σφίσι τὸν πόλεμον ποιεῖσθαι, ἐσηγεῖται ἐλθὼν τοῖς ἐν τέλει οὖσιν ὡς οὐ χρεὼν ἀποχωρῆσαι τῆς νυκτὸς αὐτοὺς περιιδεῖν, λέγων ταῦτα ἃ καὶ αὐτῷ ἐδόκει, ἀλλὰ ἐξελθόντας ἤδη πάντας Συρακοσίους καὶ τοὺς ξυμμάχους τάς τε ὁδοὺς ἀποικοδομῆσαι καὶ τὰ στενόπορα τῶν χωρίων προδιαλαβόντας φυλάσσειν.

SECTION 7.73.2
οἱ δὲ ξυνεγίγνωσκον μὲν καὶ αὐτοὶ οὐχ ἧσσον ταῦτα ἐκείνου, καὶ ἐδόκει ποιητέα εἶναι, τοὺς δὲ ἀνθρώπους ἄρτι ἀσμένους ἀπὸ ναυμαχίας τε μεγάλης ἀναπεπαυμένους καὶ ἅμα ἑορτῆς οὔσης (ἔτυχε γὰρ αὐτοῖς Ἡρακλεῖ ταύτην τὴν ἡμέραν θυσία οὖσα) οὐ δοκεῖν ἂν ῥᾳδίως ἐθελῆσαι ὑπακοῦσαι· ὑπὸ γὰρ τοῦ περιχαροῦς τῆς νίκης πρὸς πόσιν τετράφθαι τοὺς πολλοὺς ἐν τῇ ἑορτῇ, καὶ πάντα μᾶλλον ἐλπίζειν ἂν σφῶν πείθεσθαι αὐτοὺς ἢ ὅπλα λαβόντας ἐν τῷ παρόντι ἐξελθεῖν.

SECTION 7.73.3
ὡς δὲ τοῖς ἄρχουσι ταῦτα λογιζομένοις ἐφαίνετο ἄπορα καὶ οὐκέτι ἔπειθεν αὐτοὺς ὁ Ἑρμοκράτης, αὐτὸς ἐπὶ τούτοις τάδε μηχανᾶται, δεδιὼς μὴ οἱ Ἀθηναῖοι καθ’ ἡσυχίαν προφθάσωσιν ἐν τῇ νυκτὶ διελθόντες τὰ χαλεπώτατα τῶν χωρίων. πέμπει τῶν ἑταίρων τινὰς τῶν ἑαυτοῦ μετὰ ἱππέων πρὸς τὸ τῶν Ἀθηναίων στρατόπεδον, ἡνίκα ξυνεσκόταζεν· οἳ προσελάσαντες ἐξ ὅσου τις ἔμελλεν ἀκούσεσθαι καὶ ἀνακαλεσάμενοί τινας ὡς ὄντες τῶν Ἀθηναίων ἐπιτήδειοι (ἦσαν γάρ τινες τῷ Νικίᾳ διάγγελοι τῶν ἔνδοθεν) ἐκέλευον φράζειν Νικίᾳ μὴ ἀπάγειν τῆς νυκτὸς τὸ στράτευμα ὡς Συρακοσίων τὰς ὁδοὺς φυλασσόντων, ἀλλὰ καθ’ ἡσυχίαν τῆς ἡμέρας παρασκευασάμενον ἀποχωρεῖν.

SECTION 7.73.4
καὶ οἱ μὲν εἰπόντες ἀπῆλθον, καὶ οἱ ἀκούσαντες διήγγειλαν τοῖς στρατηγοῖς τῶν Ἀθηναίων·

CHAPTER 7.74

SECTION 7.74.1
οἱ δὲ πρὸς τὸ ἄγγελμα ἐπέσχον τὴν νύκτα, νομίσαντες οὐκ ἀπάτην εἶναι. καὶ ἐπειδὴ καὶ ὣς οὐκ εὐθὺς ὥρμησαν, ἔδοξεν αὐτοῖς καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν περιμεῖναι, ὅπως ξυσκευάσαιντο ὡς ἐκ τῶν δυνατῶν οἱ στρατιῶται ὅτι χρησιμώτατα, καὶ τὰ μὲν ἄλλα πάντα καταλιπεῖν, ἀναλαβόντες δὲ αὐτὰ ὅσα περὶ τὸ σῶμα ἐς δίαιταν ὑπῆρχεν ἐπιτήδεια ἀφορμᾶσθαι.

SECTION 7.74.2
Συρακόσιοι δὲ καὶ Γύλιππος τῷ μὲν πεζῷ προεξελθόντες τάς τε ὁδοὺς τὰς κατὰ τὴν χώραν, ᾗ εἰκὸς ἦν τοὺς Ἀθηναίους ἰέναι, ἀπεφάργνυσαν καὶ τῶν ῥείθρων καὶ [τῶν] ποταμῶν τὰς διαβάσεις ἐφύλασσον καὶ ἐς ὑποδοχὴν τοῦ στρατεύματος ὡς κωλύσοντες ᾗ ἐδόκει ἐτάσσοντο· ταῖς δὲ ναυσὶ προσπλεύσαντες τὰς ναῦς τῶν Ἀθηναίων ἀπὸ τοῦ αἰγιαλοῦ ἀφεῖλκον (ἐνέπρησαν δέ τινας ὀλίγας, ὥσπερ διενοήθησαν, αὐτοὶ οἱ Ἀθηναῖοι), τὰς δ’ ἄλλας καθ᾽ ἡσυχίαν οὐδενὸς κωλύοντος ὡς ἑκάστην ποι ἐκπεπτωκυῖαν ἀναδησάμενοι ἐκόμιζον ἐς τὴν πόλιν.

CHAPTER 7.75

SECTION 7.75.1
μετὰ δὲ τοῦτο, ἐπειδὴ ἐδόκει τῷ Νικίᾳ καὶ τῷ Δημοσθένει ἱκανῶς παρεσκευάσθαι, καὶ ἡ ἀνάστασις ἤδη τοῦ στρατεύματος τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀπὸ τῆς ναυμαχίας ἐγίγνετο.

SECTION 7.75.2
δεινὸν οὖν ἦν οὐ καθ’ ἓν μόνον τῶν πραγμάτων, ὅτι τάς τε ναῦς ἀπολωλεκότες πάσας ἀπεχώρουν καὶ ἀντὶ μεγάλης ἐλπίδος καὶ αὐτοὶ καὶ ἡ πόλις κινδυνεύοντες, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἀπολείψει τοῦ στρατοπέδου ξυνέβαινε τῇ τε ὄψει ἑκάστῳ ἀλγεινὰ καὶ τῇ γνώμῃ αἰσθέσθαι.

SECTION 7.75.3
τῶν τε γὰρ νεκρῶν ἀτάφων ὄντων, ὁπότε τις ἴδοι τινὰ τῶν ἐπιτηδείων κείμενον, ἐς λύπην μετὰ φόβου καθίστατο, καὶ οἱ ζῶντες καταλειπόμενοι τραυματίαι τε καὶ ἀσθενεῖς πολὺ τῶν τεθνεώτων τοῖς ζῶσι λυπηρότεροι ἦσαν καὶ τῶν ἀπολωλότων ἀθλιώτεροι.

SECTION 7.75.4
πρὸς γὰρ ἀντιβολίαν καὶ ὀλοφυρμὸν τραπόμενοι ἐς ἀπορίαν καθίστασαν, ἄγειν τε σφᾶς ἀξιοῦντες καὶ ἕνα ἕκαστον ἐπιβοώμενοι, εἴ τινά πού τις ἴδοι ἢ ἑταίρων ἢ οἰκείων, τῶν τε ξυσκήνων ἤδη ἀπιόντων ἐκκρεμαννύμενοι καὶ ἐπακολουθοῦντες ἐς ὅσον δύναιντο, εἴ τῳ δὲ προλίποι ἡ ῥώμη καὶ τὸ σῶμα, οὐκ ἄνευ ὀλίγων ἐπιθειασμῶν καὶ οἰμωγῆς ὑπολειπόμενοι, ὥστε δάκρυσι πᾶν τὸ στράτευμα πλησθὲν καὶ ἀπορίᾳ τοιαύτῃ μὴ ῥᾳδίως ἀφορμᾶσθαι, καίπερ ἐκ πολεμίας τε καὶ μείζω ἢ κατὰ δάκρυα τὰ μὲν πεπονθότας ἤδη, τὰ δὲ περὶ τῶν ἐν ἀφανεῖ δεδιότας μὴ πάθωσιν.

SECTION 7.75.5
κατήφειά τέ τις ἅμα καὶ κατάμεμψις σφῶν αὐτῶν πολλὴ ἦν. οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἢ πόλει ἐκπεπολιορκημένῃ ἐῴκεσαν ὑποφευγούσῃ, καὶ ταύτῃ οὐ σμικρᾷ· μυριάδες γὰρ τοῦ ξύμπαντος ὄχλου οὐκ ἐλάσσους τεσσάρων ἅμα ἐπορεύοντο. καὶ τούτων οἵ τε ἄλλοι πάντες ἔφερον ὅτι τις ἐδύνατο ἕκαστος χρήσιμον, καὶ οἱ ὁπλῖται καὶ οἱ ἱππῆς παρὰ τὸ εἰωθὸς αὐτοὶ τὰ σφέτερα αὐτῶν σιτία ὑπὸ τοῖς ὅπλοις, οἱ μὲν ἀπορίᾳ ἀκολούθων, οἱ δὲ ἀπιστίᾳ· ἀπηυτομολήκεσαν γὰρ πάλαι τε καὶ οἱ πλεῖστοι παραχρῆμα. ἔφερον δὲ οὐδὲ ταῦτα ἱκανά· σῖτος γὰρ οὐκέτι ἦν ἐν τῷ στρατοπέδῳ.

SECTION 7.75.6
καὶ μὴν ἡ ἄλλη αἰκία καὶ ἡ ἰσομοιρία τῶν κακῶν, ἔχουσά τινα ὅμως τὸ μετὰ πολλῶν κούφισιν, οὐδ’ ὣς ῥᾳδία ἐν τῷ παρόντι ἐδοξάζετο, ἄλλως τε καὶ ἀπὸ οἵας λαμπρότητος καὶ αὐχήματος τοῦ πρώτου ἐς οἵαν τελευτὴν καὶ ταπεινότητα ἀφῖκτο.

SECTION 7.75.7
μέγιστον γὰρ δὴ τὸ διάφορον τοῦτο [τῷ] Ἑλληνικῷ στρατεύματι ἐγένετο, οἷς ἀντὶ μὲν τοῦ ἄλλους δουλωσομένους ἥκειν αὐτοὺς τοῦτο μᾶλλον δεδιότας μὴ πάθωσι ξυνέβη ἀπιέναι, ἀντὶ δ’ εὐχῆς τε καὶ παιάνων, μεθ’ ὧν ἐξέπλεον, πάλιν τούτων τοῖς ἐναντίοις ἐπιφημίσμασιν ἀφορμᾶσθαι,πεζούς τε ἀντὶ ναυβατῶν πορευομένους καὶ ὁπλιτικῷ προσέχοντας μᾶλλον ἢ ναυτικῷ. ὅμως δὲ ὑπὸ μεγέθους τοῦ ἐπικρεμαμένου ἔτι κινδύνου πάντα ταῦτα αὐτοῖς οἰστὰ ἐφαίνετο.

CHAPTER 7.76

SECTION 7.76.1
ὁρῶν δὲ ὁ Νικίας τὸ στράτευμα ἀθυμοῦν καὶ ἐν μεγάλῃ μεταβολῇ ὄν, ἐπιπαριὼν ὡς ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἐθάρσυνέ τε καὶ παρεμυθεῖτο, βοῇ τε χρώμενος ἔτι μᾶλλον ἑκάστοις καθ’ οὓς γίγνοιτο ὑπὸ προθυμίας καὶ βουλόμενος ὡς ἐπὶ πλεῖστον γεγωνίσκων ὠφελεῖν τι.

CHAPTER 7.77

SECTION 7.77.1
‘καὶ ἐκ τῶν παρόντων, ὦ Ἀθηναῖοι καὶ ξύμμαχοι, ἐλπίδα χρὴ ἔχειν (ἤδη τινὲς καὶ ἐκ δεινοτέρων ἢ τοιῶνδε ἐσώθησαν), μηδὲ καταμέμφεσθαι ὑμᾶς ἄγαν αὐτοὺς μήτε ταῖς ξυμφοραῖς μήτε ταῖς παρὰ τὴν ἀξίαν νῦν κακοπαθίαις.

SECTION 7.77.2
κἀγώ τοι οὐδενὸς ὑμῶν οὔτε ῥώμῃ προφέρων (ἀλλ’ ὁρᾶτε δὴ ὡς διάκειμαι ὑπὸ τῆς νόσου) οὔτ’ εὐτυχίᾳ δοκῶν που ὕστερός του εἶναι κατά τε τὸν ἴδιον βίον καὶ ἐς τὰ ἄλλα, νῦν ἐν τῷ αὐτῷ κινδύνῳ τοῖς φαυλοτάτοις αἰωροῦμαι· καίτοι πολλὰ μὲν ἐς θεοὺς νόμιμα δεδιῄτημαι, πολλὰ δὲ ἐς ἀνθρώπους δίκαια καὶ ἀνεπίφθονα.

SECTION 7.77.3
ἀνθ’ ὧν ἡ μὲν ἐλπὶς ὅμως θρασεῖα τοῦ μέλλοντος, αἱ δὲ ξυμφοραὶ οὐ κατ’ ἀξίαν δὴ φοβοῦσιν. τάχα δὲ ἂν καὶ λωφήσειαν· ἱκανὰ γὰρ τοῖς τε πολεμίοις ηὐτύχηται, καὶ εἴ τῳ θεῶν ἐπίφθονοι ἐστρατεύσαμεν, ἀποχρώντως ἤδη τετιμωρήμεθα.

SECTION 7.77.4
ἦλθον γάρ που καὶ ἄλλοι τινὲς ἤδη ἐφ’ ἑτέρους, καὶ ἀνθρώπεια δράσαντες ἀνεκτὰ ἔπαθον. καὶ ἡμᾶς εἰκὸς νῦν τά τε ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἐλπίζειν ἠπιώτερα ἕξειν (οἴκτου γὰρ ἀπ’ αὐτῶν ἀξιώτεροι ἤδη ἐσμὲν ἢ φθόνοθυ), καὶ ὁρῶντες ὑμᾶς αὐτοὺς οἷοι ὁπλῖται ἅμα καὶ ὅσοι ξυντεταγμένοι χωρεῖτε μὴ καταπέπληχθε ἄγαν, λογίζεσθε δὲ ὅτι αὐτοί τε πόλις εὐθύς ἐστε ὅποι ἂν καθέζησθε καὶ ἄλλη οὐδεμία ὑμᾶς τῶν ἐν Σικελίᾳ οὔτ’ ἂν ἐπιόντας δέξαιτο ῥᾳδίως οὔτ’ ἂν ἱδρυθέντας που ἐξαναστήσειεν.

SECTION 7.77.5
τὴν δὲ πορείαν ὥστ’ ἀσφαλῆ καὶ εὔτακτον εἶναι αὐτοὶ φυλάξατε, μὴ ἄλλο τι ἡγησάμενος ἕκαστος ἢ ἐν ᾧ ἂν ἀναγκασθῇ χωρίῳ μάχεσθαι, τοῦτο καὶ πατρίδα καὶ τεῖχος κρατήσας ἕξειν.

SECTION 7.77.6
σπουδὴ δὲ ὁμοίως καὶ νύκτα καὶ ἡμέραν ἔσται τῆς ὁδοῦ· τὰ γὰρ ἐπιτήδεια βραχέα ἔχομεν, καὶ ἢν ἀντιλαβώμεθά του φιλίου χωρίου τῶν Σικελῶν (οὗτοι γὰρ ἡμῖν διὰ τὸ Συρακοσίων δέος ἔτι βέβαιοι εἰσίν), ἤδη νομίζετε ἐν τῷ ἐχυρῷ εἶναι. προπέπεμπται δ’ ὡς αὐτούς, καὶ ἀπαντᾶν εἰρημένον καὶ σιτία ἄλλα κομίζειν.

SECTION 7.77.7
‘τό τε ξύμπαν γνῶτε, ὦ ἄνδρες στρατιῶται, ἀναγκαῖόν τε ὂν ὑμῖν ἀνδράσιν ἀγαθοῖς γίγνεσθαι ὡς μὴ ὄντος χωρίου ἐγγὺς ὅποι ἂν μαλακισθέντες σωθείητε καί, ἢν νῦν διαφύγητε τοὺς πολεμίους, οἵ τε ἄλλοι τευξόμενοι ὧν ἐπιθυμεῖτέ που ἐπιδεῖν καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τὴν μεγάλην δύναμιν τῆς πόλεως καίπερ πεπτωκυῖαν ἐπανορθώσοντες· ἄνδρες γὰρ πόλις, καὶ οὐ τείχη οὐδὲ νῆες ἀνδρῶν κεναί.’

CHAPTER 7.78

SECTION 7.78.1
ὁ μὲν Νικίας τοιάδε παρακελευόμενος ἅμα ἐπῄει τὸ στράτευμα, καὶ εἴ πῃ ὁρῴη διεσπασμένον καὶ μὴ ἐν τάξει χωροῦν ξυνάγων καὶ καθιστάς, καὶ ὁ Δημοσθένης οὐδὲν ἧσσον τοῖς καθ’ ἑαυτὸν τοιαῦτά τε καὶ παραπλήσια λέγων.

SECTION 7.78.2
τὸ δὲ ἐχώρει ἐν πλαισίῳ τεταγμένον, πρῶτον μὲν ἡγούμενον τὸ Νικίου, ἐφεπόμενον δὲ τὸ Δημοσθένους· τοὺς δὲ σκευοφόρους καὶ τὸν πλεῖστον ὄχλον ἐντὸς εἶχον οἱ ὁπλῖται.

SECTION 7.78.3
καὶ ἐπειδή [τε] ἐγένοντο ἐπὶ τῇ διαβάσει τοῦ Ἀνάπου ποταμοῦ, ηὗρον ἐπ’ αὐτῷ παρατεταγμένους τῶν Συρακοσίων καὶ ξυμμάχων, καὶ τρεψάμενοι αὐτοὺς καὶ κρατήσαντες τοῦ πόρου ἐχώρουν ἐς τὸ πρόσθεν· οἱ δὲ Συρακόσιοι παριππεύοντές τε προσέκειντο καὶ ἐσακοντίζοντες οἱ ψιλοί.

SECTION 7.78.4
καὶ ταύτῃ μὲν τῇ ἡμέρᾳ προελθόντες σταδίους ὡς τεσσαράκοντα ηὐλίσαντο πρὸς λόφῳ τινὶ οἱ Ἀθηναῖοι· τῇ δ’ ὑστεραίᾳ πρῲ ἐπορεύοντο καὶ προῆλθον ὡς εἴκοσι σταδίους, καὶ κατέβησαν ἐς χωρίον ἄπεδόν τι καὶ αὐτοῦ ἐστρατοπεδεύσαντο, βουλόμενοι ἔκ τε τῶν οἰκιῶν λαβεῖν τι ἐδώδιμον (ᾠκεῖτο γὰρ ὁ χῶρος) καὶ ὕδωρ μετὰ σφῶν αὐτῶν φέρεσθαι αὐτόθεν· ἐν γὰρ τῷ πρόσθεν ἐπὶ πολλὰ στάδια, ᾗ ἔμελλον ἰέναι, οὐκ ἄφθονον ἦν.

SECTION 7.78.5
οἱ δὲ Συρακόσιοι ἐν τούτῳ προελθόντες τὴν δίοδον τὴν ἐν τῷ πρόσθεν ἀπετείχιζον· ἦν δὲ λόφος καρτερὸς καὶ ἑκατέρωθεν αὐτοῦ χαράδρα κρημνώδης, ἐκαλεῖτο δὲ Ἀκραῖον λέπας.

SECTION 7.78.6
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ Ἀθηναῖοι προῇσαν, καὶ οἱ τῶν Συρακοσίων καὶ ξυμμάχων αὐτοὺς ἱππῆς καὶ ἀκοντισταὶ ὄντες πολλοὶ ἑκατέρωθεν ἐκώλυον καὶ ἐσηκόντιζόν τε καὶ παρίππευον. καὶ χρόνον μὲν πολὺν ἐμάχοντο οἱ Ἀθηναῖοι, ἔπειτα ἀνεχώρησαν πάλιν ἐς τὸ αὐτὸ στρατόπεδον. καὶ τὰ ἐπιτήδεια οὐκέτι ὁμοίως εἶχον· οὐ γὰρ ἔτι ἀποχωρεῖν οἷόν τ’ ἦν ὑπὸ τῶν ἱππέων.

CHAPTER 7.79

SECTION 7.79.1
πρῲ δὲ ἄραντες ἐπορεύοντο αὖθις, καὶ ἐβιάσαντο πρὸς τὸν λόφον ἐλθεῖν τὸν ἀποτετειχισμένον, καὶ ηὗρον πρὸ ἑαυτῶν ὑπὲρ τοῦ ἀποτειχίσματος τὴν πεζὴν στρατιὰν παρατεταγμένην οὐκ ἐπ’ ὀλίγων ἀσπίδων· στενὸν γὰρ ἦν τὸ χωρίον.

SECTION 7.79.2
καὶ προσβαλόντες οἱ Ἀθηναῖοι ἐτειχομάχουν, καὶ βαλλόμενοι ὑπὸ πολλῶν ἀπὸ τοῦ λόφου ἐπάντους ὄντος (διικνοῦντο γὰρ ῥᾷον οἱ ἄνωθεν) καὶ οὐ δυνάμενοι βιάσασθαι ἀνεχώρουν πάλιν καὶ ἀνεπαύοντο.

SECTION 7.79.3
ἔτυχον δὲ καὶ βρονταί τινες ἅμα γενόμεναι καὶ ὕδωρ, οἷα τοῦ ἔτους πρὸς μετόπωρον ἤδη ὄντος φιλεῖ γίγνεσθαι· ἀφ’ ὧν οἱ Ἀθηναῖοι μᾶλλον ἔτι ἠθύμουν καὶ ἐνόμιζον ἐπὶ τῷ σφετέρῳ ὀλέθρῳ καὶ ταῦτα πάντα γίγνεσθαι.

SECTION 7.79.4
ἀναπαυομένων δ’ αὐτῶν ὁ Γύλιππος καὶ οἱ Συρακόσιοι πέμπουσι μέρος τι τῆς στρατιᾶς ἀποτειχιοῦντας αὖ ἐκ τοῦ ὄπισθεν αὐτοὺς ᾗ προεληλύθεσαν· ἀντιπέμψαντες δὲ κἀκεῖνοι σφῶν αὐτῶν τινὰς διεκώλυσαν.

SECTION 7.79.5
καὶ μετὰ ταῦτα πάσῃ τῇ στρατιᾷ ἀναχωρήσαντες πρὸς τὸ πεδίον μᾶλλον οἱ Ἀθηναῖοι ηὐλίσαντο. τῇ δ’ ὑστεραίᾳ προυχώρουν, καὶ οἱ Συρακόσιοι προσέβαλλόν τε πανταχῇ αὐτοῖς κύκλῳ καὶ πολλοὺς κατετραυμάτιζον, καὶ εἰ μὲν ἐπίοιεν οἱ Ἀθηναῖοι, ὑπεχώρουν, εἰ δ᾽ ἀναχωροῖεν, ἐπέκειντο, καὶ μάλιστα τοῖς ὑστάτοις προσπίπτοντες, εἴ πως κατὰ βραχὺ τρεψάμενοι πᾶν τὸ στράτευμα φοβήσειαν.

SECTION 7.79.6
καὶ ἐπὶ πολὺ μὲν τοιούτῳ τρόπῳ ἀντεῖχον οἱ Ἀθηναῖοι, ἔπειτα προελθόντες πέντε ἢ ἓξ σταδίους ἀνεπαύοντο ἐν τῷ πεδίῳ· ἀνεχώρησαν δὲ καὶ οἱ Συρακόσιοι ἀπ’ αὐτῶν ἐς τὸ ἑαυτῶν στρατόπεδον.

CHAPTER 7.80

SECTION 7.80.1
τῆς δὲ νυκτὸς τῷ Νικίᾳ καὶ Δημοσθένει ἐδόκει, ἐπειδὴ κακῶς σφίσι τὸ στράτευμα εἶχε τῶν τε ἐπιτηδείων πάντων ἀπορίᾳ ἤδη, καὶ κατατετραυματισμένοι ἦσαν πολλοὶ ἐν πολλαῖς προσβολαῖς τῶν πολεμίων γεγενημέναις, πυρὰ καύσαντας ὡς πλεῖστα ἀπάγειν τὴν στρατιάν, μηκέτι τὴν αὐτὴν ὁδὸν ᾗ διενοήθησαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἢ οἱ Συρακόσιοι ἐτήρουν, πρὸς τὴν θάλασσαν.

SECTION 7.80.2
ἦν δὲ ἡ ξύμπασα ὁδὸς αὕτη οὐκ ἐπὶ Κατάνης τῷ στρατεύματι, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἕτερον μέρος τῆς Σικελίας τὸ πρὸς Καμάριναν καὶ Γέλαν καὶ τὰς ταύτῃ πόλεις καὶ Ἑλληνίδας καὶ βαρβάρους.

SECTION 7.80.3
καύσαντες οὖν πυρὰ πολλὰ ἐχώρουν ἐν τῇ νυκτί. καὶ αὐτοῖς, οἷον φιλεῖ καὶ πᾶσι στρατοπέδοις, μάλιστα δὲ τοῖς μεγίστοις, φόβοι καὶ δείματα ἐγγίγνεσθαι, ἄλλως τε καὶ ἐν νυκτί τε καὶ διὰ πολεμίας καὶ ἀπὸ πολεμίων οὐ πολὺ ἀπεχόντων ἰοῦσιν, ἐμπίπτει ταραχή·

SECTION 7.80.4
καὶ τὸ μὲν Νικίου στράτευμα,ὥσπερ ἡγεῖτο, ξυνέμενέ τε καὶ προύλαβε πολλῷ, τὸ δὲ Δημοσθένους, τὸ ἥμισυ μάλιστα καὶ πλέον, ἀπεσπάσθη τε καὶ ἀτακτότερον ἐχώρει.

SECTION 7.80.5
ἅμα δὲ τῇ ἕῳ ἀφικνοῦνται ὅμως πρὸς τὴν θάλασσαν, καὶ ἐσβάντες ἐς τὴν ὁδὸν τὴν Ἑλωρίνην καλουμένην ἐπορεύοντο, ὅπως, ἐπειδὴ γένοιντο ἐπὶ τῷ ποταμῷ τῷ Κακυπάρει, παρὰ τὸν ποταμὸν ἴοιεν ἄνω διὰ μεσογείας· ἤλπιζον γὰρ καὶ τοὺς Σικελοὺς ταύτῃ οὓς μετεπέμψαντο ἀπαντήσεσθαι.

SECTION 7.80.6
ἐπειδὴ δ’ ἐγένοντο ἐπὶ τῷ ποταμῷ, ηὗρον καὶ ἐνταῦθα φυλακήν τινα τῶν Συρακοσίων ἀποτειχίζουσάν τε καὶ ἀποσταυροῦσαν τὸν πόρον. καὶ βιασάμενοι αὐτὴν διέβησάν τε τὸν ποταμὸν καὶ ἐχώρουν αὖθις πρὸς ἄλλον ποταμὸν τὸν Ἐρινεόν· ταύτῃ γὰρ οἱ ἡγεμόνες ἐκέλευον.

CHAPTER 7.81

SECTION 7.81.1
ἐν τούτῳ δ’ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, ὡς ἥ τε ἡμέρα ἐγένετο καὶ ἔγνωσαν τοὺς Ἀθηναίους ἀπεληλυθότας, ἐν αἰτίᾳ τε οἱ πολλοὶ τὸν Γύλιππον εἶχον ἑκόντα ἀφεῖναι τοὺς Ἀθηναίους, καὶ κατὰ τάχος διώκοντες, ᾗ οὐ χαλεπῶς ᾐσθάνοντο κεχωρηκότας, καταλαμβάνουσι περὶ ἀρίστου ὥραν.

SECTION 7.81.2
καὶ ὡς προσέμειξαν τοῖς μετὰ τοῦ Δημοσθένους ὑστέροις τ’ οὖσι καὶ σχολαίτερον καὶ ἀτακτότερον χωροῦσιν, ὡς τῆς νυκτὸς τότε ξυνεταράχθησαν, εὐθὺς προσπεσόντες ἐμάχοντο, καὶ οἱ ἱππῆς τῶν Συρακοσίων ἐκυκλοῦντό τε ῥᾷον αὐτοὺς δίχα δὴ ὄντας καὶ ξυνῆγον ἐς ταὐτό.

SECTION 7.81.3
τὸ δὲ Νικίου στράτευμα ἀπεῖχεν ἐν τῷ πρόσθεν καὶ πεντήκοντα σταδίους· θᾶσσόν τε γὰρ ὁ Νικίας ἦγε, νομίζων οὐ τὸ ὑπομένειν ἐν τῷ τοιούτῳ ἑκόντας εἶναι καὶ μάχεσθαι σωτηρίαν, ἀλλὰ τὸ ὡς τάχιστα ὑποχωρεῖν, τοσαῦτα μαχομένους ὅσα ἀναγκάζονται.

SECTION 7.81.4
ὁ δὲ Δημοσθένης ἐτύγχανέ τε τὰ πλείω ἐν πόνῳ ξυνεχεστέρῳ ὢν διὰ τὸ ὑστέρῳ ἀναχωροῦντι αὐτῷ πρώτῳ ἐπικεῖσθαι τοὺς πολεμίους καὶ τότε γνοὺς τοὺς Συρακοσίους διώκοντας οὐ προυχώρει μᾶλλον ἢ ἐς μάχην ξυνετάσσετο, ἕως ἐνδιατρίβων κυκλοῦταί τε ὑπ’ αὐτῶν καὶ ἐν πολλῷ θορύβῳ αὐτός τε καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ Ἀθηναῖοι ἦσαν· ἀνειληθέντες γὰρ ἔς τι χωρίον ᾧ κύκλῳ μὲν τειχίον περιῆν, ὁδὸς δὲ ἔνθεν [τε] καὶ ἔνθεν, ἐλάας δὲ οὐκ ὀλίγας εἶχεν, ἐβάλλοντο περισταδόν.

SECTION 7.81.5
τοιαύταις δὲ προσβολαῖς καὶ οὐ ξυσταδὸν μάχαις οἱ Συρακόσιοι εἰκότως ἐχρῶντο· τὸ γὰρ ἀποκινδυνεύειν πρὸς ἀνθρώπους ἀπονενοημένους οὐ πρὸς ἐκείνων μᾶλλον ἦν ἔτι ἢ πρὸς τῶν Ἀθηναίων, καὶ ἅμα φειδώ τέ τις ἐγίγνετο ἐπ’ εὐπραγίᾳ ἤδη σαφεῖ μὴ προαναλωθῆναί τῳ, καὶ ἐνόμιζον καὶ ὣς ταύτῃ τῇ ἰδέᾳ καταδαμασάμενοι λήψεσθαι αὐτούς.

CHAPTER 7.82

SECTION 7.82.1
ἐπειδὴ δ’ οὖν δι’ ἡμέρας βάλλοντες πανταχόθεν τοὺς Ἀθηναίους καὶ ξυμμάχους ἑώρων ἤδη τεταλαιπωρημένους τοῖς τε τραύμασι καὶ τῇ ἄλλῃ κακώσει, κήρυγμα ποιοῦνται Γύλιππος καὶ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι πρῶτον μὲν τῶν νησιωτῶν εἴ τις βούλεται ἐπ’ ἐλευθερίᾳ ὡς σφᾶς ἀπιέναι· καὶ ἀπεχώρησάν τινες πόλεις οὐ πολλαί.

SECTION 7.82.2
ἔπειτα δ’ ὕστερον καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἅπαντας τοὺς μετὰ Δημοσθένους ὁμολογία γίγνεται ὥστε ὅπλα τε παραδοῦναι καὶ μὴ ἀποθανεῖν μηδένα μήτε βιαίως μήτε δεσμοῖς μήτε τῆς ἀναγκαιοτάτης ἐνδείᾳ διαίτης.

SECTION 7.82.3
καὶ παρέδοσαν οἱ πάντες σφᾶς αὐτοὺς ἑξακισχίλιοι, καὶ τὸ ἀργύριον ὃ εἶχον ἅπαν κατέθεσαν ἐσβαλόντες ἐς ἀσπίδας ὑπτίας, καὶ ἐνέπλησαν ἀσπίδας τέσσαρας. καὶ τούτους μὲν εὐθὺς ἀπεκόμιζον ἐς τὴν πόλιν· Νικίας δὲ καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀφικνοῦνται ἐπὶ τὸν ποταμὸν τὸν Ἐρινεόν, καὶ διαβὰς πρὸς μετέωρόν τι καθῖσε τὴν στρατιάν.

CHAPTER 7.83

SECTION 7.83.1
οἱ δὲ Συρακόσιοι τῇ ὑστεραίᾳ καταλαβόντες αὐτὸν ἔλεγον ὅτι οἱ μετὰ Δημοσθένους παραδεδώκοιεν σφᾶς αὐτούς, κελεύοντες κἀκεῖνον τὸ αὐτὸ δρᾶν· ὁ δ’ ἀπιστῶν σπένδεται ἱππέα πέμψαι σκεψόμενον.

SECTION 7.83.2
ὡς δ’ οἰχόμενος ἀπήγγειλε πάλιν παραδεδωκότας, ἐπικηρυκεύεται Γυλίππῳ καὶ Συρακοσίοις εἶναι ἑτοῖμος ὑπὲρ Ἀθηναίων ξυμβῆναι, ὅσα ἀνήλωσαν χρήματα Συρακόσιοι ἐς τὸν πόλεμον, ταῦτα ἀποδοῦναι, ὥστε τὴν μετ’ αὐτοῦ στρατιὰν ἀφεῖναι αὐτούς· μέχρι οὗ δ’ ἂν τὰ χρήματα ἀποδοθῇ, ἄνδρας δώσειν Ἀθηναίων ὁμήρους, ἕνα κατὰ τάλαντον.

SECTION 7.83.3
οἱ δὲ Συρακόσιοι καὶ Γύλιππος οὐ προσεδέχοντο τοὺς λόγους, ἀλλὰ προσπεσόντες καὶ περιστάντες πανταχόθεν ἔβαλλον καὶ τούτους μέχρι ὀψέ.

SECTION 7.83.4
εἶχον δὲ καὶ οὗτοι πονηρῶς σίτου τε καὶ τῶν ἐπιτηδείων ἀπορίᾳ. ὅμως δὲ τῆς νυκτὸς φυλάξαντες τὸ ἡσυχάζον ἔμελλον πορεύσεσθαι. καὶ ἀναλαμβάνουσί τε τὰ ὅπλα καὶ οἱ Συρακόσιοι αἰσθάνονται καὶ ἐπαιάνισαν.

SECTION 7.83.5
γνόντες δὲ οἱ Ἀθηναῖοι ὅτι οὐ λανθάνουσι, κατέθεντο πάλιν πλὴν τριακοσίων μάλιστα ἀνδρῶν· οὗτοι δὲ διὰ τῶν φυλάκων βιασάμενοι ἐχώρουν τῆς νυκτὸς ᾗ ἐδύναντο.

CHAPTER 7.84

SECTION 7.84.1
Νικίας δ’ ἐπειδὴ ἡμέρα ἐγένετο ἦγε τὴν στρατιάν· οἱ δὲ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι προσέκειντο τὸν αὐτὸν τρόπον πανταχόθεν βάλλοντές τε καὶ κατακοντίζοντες.

SECTION 7.84.2
καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἠπείγοντο πρὸς τὸν Ἀσσίναρον ποταμόν, ἅμα μὲν βιαζόμενοι ὑπὸ τῆς πανταχόθεν προσβολῆς ἱππέων τε πολλῶν καὶ τοῦ ἄλλου ὄχλου, οἰόμενοι ῥᾷόν τι σφίσιν ἔσεσθαι, ἢν διαβῶσι τὸν ποταμόν, ἅμα δ’ ὑπὸ τῆς ταλαιπωρίας καὶ τοῦ πιεῖν ἐπιθυμίᾳ.

SECTION 7.84.3
ὡς δὲ γίγνονται ἐπ’ αὐτῷ, ἐσπίπτουσιν οὐδενὶ κόσμῳ ἔτι, ἀλλὰ πᾶς τέ τις διαβῆναι αὐτὸς πρῶτος βουλόμενος καὶ οἱ πολέμιοι ἐπικείμενοι χαλεπὴν ἤδη τὴν διάβασιν ἐποίουν· ἁθρόοι γὰρ ἀναγκαζόμενοι χωρεῖν ἐπέπιπτόν τε ἀλλήλοις καὶ κατεπάτουν, περί τε τοῖς δορατίοις καὶ σκεύεσιν οἱ μὲν εὐθὺς διεφθείροντο, οἱ δὲ ἐμπαλασσόμενοι κατέρρεον.

SECTION 7.84.4
ἐς τὰ ἐπὶ θάτερά τε τοῦ ποταμοῦ παραστάντες οἱ Συρακόσιοι (ἦν δὲ κρημνῶδες) ἔβαλλον ἄνωθεν τοὺς Ἀθηναίους, πίνοντάς τε τοὺς πολλοὺς ἀσμένους καὶ ἐν κοίλῳ ὄντι τῷ ποταμῷ ἐν σφίσιν αὐτοῖς ταρασσομένους.

SECTION 7.84.5
οἵ τε Πελοποννήσιοι ἐπικαταβάντες τοὺς ἐν τῷ ποταμῷ μάλιστα ἔσφαζον. καὶ τὸ ὕδωρ εὐθὺς διέφθαρτο, ἀλλ’ οὐδὲν ἧσσον ἐπίνετό τε ὁμοῦ τῷ πηλῷ ᾑματωμένον καὶ περιμάχητον ἦν τοῖς πολλοῖς.

CHAPTER 7.85

SECTION 7.85.1
τέλος δὲ νεκρῶν τε πολλῶν ἐπ’ ἀλλήλοις ἤδη κειμένων ἐν τῷ ποταμῷ καὶ διεφθαρμένου τοῦ στρατεύματος τοῦ μὲν κατὰ τὸν ποταμόν, τοῦ δὲ καί, εἴ τι διαφύγοι, ὑπὸ τῶν ἱππέων, Νικίας Γυλίππῳ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας μᾶλλον αὐτῷ ἢ τοῖς Συρακοσίοις· καὶ ἑαυτῷ μὲν χρήσασθαι ἐκέλευεν ἐκεῖνόν τε καὶ Λακεδαιμονίους ὅτι βούλονται, τοὺς δὲ ἄλλους στρατιώτας παύσασθαι φονεύοντας.

SECTION 7.85.2
καὶ ὁ Γύλιππος μετὰ τοῦτο ζωγρεῖν ἤδη ἐκέλευεν· καὶ τούς τε λοιποὺς ὅσους μὴ ἀπεκρύψαντο (πολλοὶ δὲ οὗτοι ἐγένοντο) ξυνεκόμισαν ζῶντας, καὶ ἐπὶ τοὺς τριακοσίους, οἳ τὴν φυλακὴν διεξῆλθον τῆς νυκτός, πέμψαντες τοὺς διωξομένους ξυνέλαβον.

SECTION 7.85.3
τὸ μὲν οὖν ἁθροισθὲν τοῦ στρατεύματος ἐς τὸ κοινὸν οὐ πολὺ ἐγένετο, τὸ δὲ διακλαπὲν πολύ, καὶ διεπλήσθη πᾶσα Σικελία αὐτῶν, ἅτε οὐκ ἀπὸ ξυμβάσεως ὥσπερ τῶν μετὰ Δημοσθένους ληφθέντων.

SECTION 7.85.4
μέρος δέ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν· πλεῖστος γὰρ δὴ φόνος οὗτος καὶ οὐδενὸς ἐλάσσων τῶν ἐν τῷ [Σικελικῷ] πολέμῳ τούτῳ ἐγένετο. καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις προσβολαῖς ταῖς κατὰ τὴν πορείαν συχναῖς γενομέναις οὐκ ὀλίγοι ἐτεθνήκεσαν. πολλοὶ δὲ ὅμως καὶ διέφυγον, οἱ μὲν καὶ παραυτίκα, οἱ δὲ καὶ δουλεύσαντες καὶ διαδιδράσκοντες ὕστερον· τούτοις δ’ ἦν ἀναχώρησις ἐς Κατάνην.

CHAPTER 7.86

SECTION 7.86.1
ξυναθροισθέντες δὲ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, τῶν τε αἰχμαλώτων ὅσους ἐδύναντο πλείστους καὶ τὰ σκῦλα ἀναλαβόντες, ἀνεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν.

SECTION 7.86.2
καὶ τοὺς μὲν ἄλλους Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων ὁπόσους ἔλαβον κατεβίβασαν ἐς τὰς λιθοτομίας, ἀσφαλεστάτην εἶναι νομίσαντες τήρησιν, Νικίαν δὲ καὶ Δημοσθένη ἄκοντος τοῦ Γυλίππου ἀπέσφαξαν. ὁ γὰρ Γύλιππος καλὸν τὸ ἀγώνισμα ἐνόμιζέν οἱ εἶναι ἐπὶ τοῖς ἄλλοις καὶ τοὺς ἀντιστρατήγους κομίσαι Λακεδαιμονίοις.

SECTION 7.86.3
ξυνέβαινε δὲ τὸν μὲν πολεμιώτατον αὐτοῖς εἶναι, Δημοσθένη, διὰ τὰ ἐν τῇ νήσῳ καὶ Πύλῳ, τὸν δὲ διὰ τὰ αὐτὰ ἐπιτηδειότατον· τοὺς γὰρ ἐκ τῆς νήσου ἄνδρας τῶν Λακεδαιμονίων ὁ Νικίας προυθυμήθη, σπονδὰς πείσας τοὺς Ἀθηναίους ποιήσασθαι, ὥστε ἀφεθῆναι.

SECTION 7.86.4
ἀνθ’ ὧν οἵ τε Λακεδαιμόνιοι ἦσαν αὐτῷ προσφιλεῖς κἀκεῖνος οὐχ ἥκιστα διὰ τοῦτο πιστεύσας ἑαυτὸν τῷ Γυλίππῳ παρέδωκεν. ἀλλὰ τῶν Συρακοσίων τινές, ὡς ἐλέγετο, οἱ μὲν δείσαντες, ὅτι πρὸς αὐτὸν ἐκεκοινολόγηντο, μὴ βασανιζόμενος διὰ τὸ τοιοῦτο ταραχὴν σφίσιν ἐν εὐπραγίᾳ ποιήσῃ, ἄλλοι δέ, καὶ οὐχ ἥκιστα οἱ Κορίνθιοι, μὴ χρήμασι δὴ πείσας τινάς, ὅτι πλούσιος ἦν, ἀποδρᾷ καὶ αὖθις σφίσι νεώτερόν τι ἀπ’ αὐτοῦ γένηται, πείσαντες τοὺς ξυμμάχους ἀπέκτειναν αὐτόν.

SECTION 7.86.5
καὶ ὁ μὲν τοιαύτῃ ἢ ὅτι ἐγγύτατα τούτων αἰτίᾳ ἐτεθνήκει, ἥκιστα δὴ ἄξιος ὢν τῶν γε ἐπ’ ἐμοῦ Ἑλλήνων ἐς τοῦτο δυστυχίας ἀφικέσθαι διὰ τὴν πᾶσαν ἐς ἀρετὴν νενομισμένην ἐπιτήδευσιν.

CHAPTER 7.87

SECTION 7.87.1
τοὺς δ’ ἐν ταῖς λιθοτομίαις οἱ Συρακόσιοι χαλεπῶς τοὺς πρώτους χρόνους μετεχείρισαν. ἐν γὰρ κοίλῳ χωρίῳ ὄντας καὶ ὀλίγῳ πολλοὺς οἵ τε ἥλιοι τὸ πρῶτον καὶ τὸ πνῖγος ἔτι ἐλύπει διὰ τὸ ἀστέγαστον καὶ αἱ νύκτες ἐπιγιγνόμεναι τοὐναντίον μετοπωριναὶ καὶ ψυχραὶ τῇ μεταβολῇ ἐς ἀσθένειαν ἐνεωτέριζον,

SECTION 7.87.2
πάντα τε ποιούντων αὐτῶν διὰ στενοχωρίαν ἐν τῷ αὐτῷ καὶ προσέτι τῶν νεκρῶν ὁμοῦ ἐπ᾽ ἀλλήλοις ξυννενημένων, οἳ ἔκ τε τῶν τραυμάτων καὶ διὰ τὴν μεταβολὴν καὶ τὸ τοιοῦτον ἀπέθνῃσκον, καὶ ὀσμαὶ ἦσαν οὐκ ἀνεκτοί, καὶ λιμῷ ἅμα καὶ δίψῃ ἐπιέζοντο (ἐδίδοσαν γὰρ αὐτῶν ἑκάστῳ ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας κοτύλην ὕδατος καὶ δύο κοτύλας σίτου), ἄλλα τε ὅσα εἰκὸς ἐν τῷ τοιούτῳ χωρίῳ ἐμπεπτωκότας κακοπαθῆσαι, οὐδὲν ὅτι οὐκ ἐπεγένετο αὐτοῖς·

SECTION 7.87.3
καὶ ἡμέρας μὲν ἑβδομήκοντά τινας οὕτω διῃτήθησαν ἁθρόοι· ἔπειτα πλὴν Ἀθηναίων καὶ εἴ τινες Σικελιωτῶν ἢ Ἰταλιωτῶν ξυνεστράτευσαν, τοὺς ἄλλους ἀπέδοντο.

SECTION 7.87.4
ἐλήφθησαν δὲ οἱ ξύμπαντες, ἀκριβείᾳ μὲν χαλεπὸν ἐξειπεῖν, ὅμως δὲ οὐκ ἐλάσσους ἑπτακισχιλίων.

SECTION 7.87.5
ξυνέβη τε ἔργον τοῦτο [Ἑλληνικὸν] τῶν κατὰ τὸν πόλεμον τόνδε μέγιστον γενέσθαι, δοκεῖν δ’ ἔμοιγε καὶ ὧν ἀκοῇ Ἑλληνικῶν ἴσμεν, καὶ τοῖς τε κρατήσασι λαμπρότατον καὶ τοῖς διαφθαρεῖσι δυστυχέστατον·

SECTION 7.87.6
κατὰ πάντα γὰρ πάντως νικηθέντες καὶ οὐδὲν ὀλίγον ἐς οὐδὲν κακοπαθήσαντες πανωλεθρίᾳ δὴ τὸ λεγόμενον καὶ πεζὸς καὶ νῆες καὶ οὐδὲν ὅτι οὐκ ἀπώλετο, καὶ ὀλίγοι ἀπὸ πολλῶν ἐπ’ οἴκου ἀπενόστησαν. ταῦτα μὲν τὰ περὶ Σικελίαν γενόμενα.

### Book 8

CHAPTER 8.1

SECTION 8.1.1
ἐς δὲ τὰς Ἀθήνας ἐπειδὴ ἠγγέλθη, ἐπὶ πολὺ μὲν ἠπίστουν καὶ τοῖς πάνυ τῶν στρατιωτῶν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἔργου διαπεφευγόσι καὶ σαφῶς ἀγγέλλουσι, μὴ οὕτω γε ἄγαν πανσυδὶ διεφθάρθαι· ἐπειδὴ δὲ ἔγνωσαν, χαλεποὶ μὲν ἦσαν τοῖς ξυμπροθυμηθεῖσι τῶν ῥητόρων τὸν ἔκπλουν, ὥσπερ οὐκ αὐτοὶ ψηφισάμενοι, ὠργίζοντο δὲ καὶ τοῖς χρησμολόγοις τε καὶ μάντεσι καὶ ὁπόσοι τι τότε αὐτοὺς θειάσαντες ἐπήλπισαν ὡς λήψονται Σικελίαν.

SECTION 8.1.2
πάντα δὲ πανταχόθεν αὐτοὺς ἐλύπει τε καὶ περιειστήκει ἐπὶ τῷ γεγενημένῳ φόβος τε καὶ κατάπληξις μεγίστη δή. ἅμα μὲν γὰρ στερόμενοι καὶ ἰδίᾳ ἕκαστος καὶ ἡ πόλις ὁπλιτῶν τε πολλῶν καὶ ἱππέων καὶ ἡλικίας οἵαν οὐχ ἑτέραν ἑώρων ὑπάρχουσαν ἐβαρύνοντο· ἅμα δὲ ναῦς οὐχ ὁρῶντες ἐν τοῖς νεωσοίκοις ἱκανὰς οὐδὲ χρήματα ἐν τῷ κοινῷ οὐδ’ ὑπηρεσίας ταῖς ναυσὶν ἀνέλπιστοι ἦσαν ἐν τῷ παρόντι σωθήσεσθαι, τούς τε ἀπὸ τῆς Σικελίας πολεμίους εὐθὺς σφίσιν ἐνόμιζον τῷ ναυτικῷ ἐπὶ τὸν Πειραιᾶ πλευσεῖσθαι, ἄλλως τε καὶ τοσοῦτον κρατήσαντας, καὶ τοὺς αὐτόθεν πολεμίους τότε δὴ καὶ διπλασίως πάντα παρεσκευασμένους κατὰ κράτος ἤδη καὶ ἐκ γῆς καὶ ἐκ θαλάσσης ἐπικείσεσθαι, καὶ τοὺς ξυμμάχους σφῶν μετ᾽ αὐτῶν ἀποστάντας.

SECTION 8.1.3
ὅμως δὲ ὡς ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἐδόκει χρῆναι μὴ ἐνδιδόναι, ἀλλὰ παρασκευάζεσθαι καὶ ναυτικόν, ὅθεν ἂν δύνωνται ξύλα ξυμπορισαμένους, καὶ χρήματα, καὶ τὰ τῶν ξυμμάχων ἐς ἀσφάλειαν ποιεῖσθαι, καὶ μάλιστα τὴν Εὔβοιαν, τῶν τε κατὰ τὴν πόλιν τι ἐς εὐτέλειαν σωφρονίσαι, καὶ ἀρχήν τινα πρεσβυτέρων ἀνδρῶν ἑλέσθαι, οἵτινες περὶ τῶν παρόντων ὡς ἂν καιρὸς ᾖ προβουλεύσουσιν.

SECTION 8.1.4
πάντα τε πρὸς τὸ παραχρῆμα περιδεές, ὅπερ φιλεῖ δῆμος ποιεῖν, ἑτοῖμοι ἦσαν εὐτακτεῖν. καὶ ὡς ἔδοξεν αὐτοῖς, καὶ ἐποίουν ταῦτα, καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 8.2

SECTION 8.2.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος πρὸς τὴν ἐκ τῆς Σικελίας τῶν Ἀθηναίων μεγάλην κακοπραγίαν εὐθὺς οἱ Ἕλληνες πάντες ἐπηρμένοι ἦσαν, οἱ μὲν μηδετέρων ὄντες ξύμμαχοι, ὡς, ἤν τις καὶ μὴ παρακαλῇ σφᾶς, οὐκ ἀποστατέον ἔτι τοῦ πολέμου εἴη, ἀλλ’ ἐθελοντὶ ἰτέον ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους, νομίσαντες κἂν ἐπὶ σφᾶς ἕκαστοι ἐλθεῖν αὐτούς, εἰ τὰ ἐν τῇ Σικελίᾳ κατώρθωσαν, καὶ ἅμα βραχὺν ἔσεσθαι τὸν λοιπὸν πόλεμον, οὗ μετασχεῖν καλὸν εἶναι, οἱ δ’ αὖ τῶν Λακεδαιμονίων ξύμμαχοι ξυμπροθυμηθέντες ἐπὶ πλέον ἢ πρὶν ἀπαλλάξεσθαι διὰ τάχους πολλῆς ταλαιπωρίας.

SECTION 8.2.2
μάλιστα δὲ οἱ τῶν Ἀθηναίων ὑπήκοοι ἑτοῖμοι ἦσαν καὶ παρὰ δύναμιν αὐτῶν ἀφίστασθαι διὰ τὸ ὀργῶντες κρίνειν τὰ πράγματα καὶ μηδ’ ὑπολείπειν λόγον αὐτοῖς ὡς τό γ’ ἐπιὸν θέρος οἷοί τ’ ἔσονται περιγενέσθαι.

SECTION 8.2.3
ἡ δὲ τῶν Λακεδαιμονίων πόλις πᾶσί τε τούτοις ἐθάρσει καὶ μάλιστα ὅτι οἱ ἐκ τῆς Σικελίας αὐτοῖς ξύμμαχοι πολλῇ δυνάμει, κατ’ ἀνάγκην ἤδη τοῦ ναυτικοῦ προσγεγενημένου, ἅμα τῷ ἦρι ὡς εἰκὸς παρέσεσθαι ἔμελλον.

SECTION 8.2.4
πανταχόθεν τε εὐέλπιδες ὄντες ἀπροφασίστως ἅπτεσθαι διενοοῦντο τοῦ πολέμου, λογιζόμενοι καλῶς τελευτήσαντος αὐτοῦ κινδύνων τε τοιούτων ἀπηλλάχθαι ἂν τὸ λοιπὸν οἷος καὶ ὁ ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων περιέστη ἂν αὐτούς, εἰ τὸ Σικελικὸν προσέλαβον, καὶ καθελόντες ἐκείνους αὐτοὶ τῆς πάσης Ἑλλάδος ἤδη ἀσφαλῶς ἡγήσεσθαι.

CHAPTER 8.3

SECTION 8.3.1
εὐθὺς οὖν Ἆγις μὲν ὁ βασιλεὺς αὐτῶν ἐν τῷ χειμῶνι τούτῳ ὁρμηθεὶς στρατῷ τινὶ ἐκ Δεκελείας τά τε τῶν ξυμμάχων ἠργυρολόγησεν ἐς τὸ ναυτικὸν καὶ τραπόμενος ἐπὶ τοῦ Μηλιῶς κόλπου Οἰταίων τε κατὰ τὴν παλαιὰν ἔχθραν τῆς λείας τὴν πολλὴν ἀπολαβὼν χρήματα ἐπράξατο, καὶ Ἀχαιοὺς τοὺς Φθιώτας καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ταύτῃ Θεσσαλῶν ὑπηκόους μεμφομένων καὶ ἀκόντων τῶν Θεσσαλῶν ὁμήρους τέ τινας ἠνάγκασε δοῦναι καὶ χρήματα, καὶ κατέθετο τοὺς ὁμήρους ἐς Κόρινθον, ἔς τε τὴν ξυμμαχίαν ἐπειρᾶτο προσάγειν.

SECTION 8.3.2
Λακεδαιμόνιοι δὲ τὴν πρόσταξιν ταῖς πόλεσιν ἑκατὸν νεῶν τῆς ναυπηγίας ἐποιοῦντο, καὶ ἑαυτοῖς μὲν καὶ Βοιωτοῖς πέντε καὶ εἴκοσιν ἑκατέροις ἔταξαν, Φωκεῦσι δὲ καὶ Λοκροῖς πέντε καὶ δέκα, καὶ Κορινθίοις πέντε καὶ δέκα, Ἀρκάσι δὲ καὶ Πελληνεῦσι καὶ Σικυωνίοις δέκα, Μεγαρεῦσι δὲ καὶ Τροιζηνίοις καὶ Ἐπιδαυρίοις καὶ Ἑρμιονεῦσι δέκα· τά τε ἄλλα παρεσκευάζοντο ὡς εὐθὺς πρὸς τὸ ἔαρ ἑξόμενοι τοῦ πολέμου.

CHAPTER 8.4

SECTION 8.4.1
παρεσκευάζοντο δὲ καὶ Ἀθηναῖοι, ὥσπερ διενοήθησαν, ἐν τῷ αὐτῷ χειμῶνι τούτῳ τήν τε ναυπηγίαν, ξύλα ξυμπορισάμενοι, καὶ Σούνιον τειχίσαντες, ὅπως αὐτοῖς ἀσφάλεια ταῖς σιταγωγοῖς ναυσὶν εἴη τοῦ περίπλου, καὶ τό τε ἐν τῇ Λακωνικῇ τείχισμα ἐκλιπόντες ὃ ἐνῳκοδόμησαν παραπλέοντες ἐς Σικελίαν, καὶ τἆλλα, εἴ πού τι ἐδόκει ἀχρεῖον ἀναλίσκεσθαι, ξυστελλόμενοι ἐς εὐτέλειαν, μάλιστα δὲ τὰ τῶν ξυμμάχων διασκοποῦντες ὅπως μὴ σφῶν ἀποστήσονται.

CHAPTER 8.5

SECTION 8.5.1
πρασσόντων δὲ ταῦτα ἀμφοτέρων καὶ ὄντων οὐδὲν ἄλλο ἢ ὥσπερ ἀρχομένων ἐν κατασκευῇ τοῦ πολέμου, πρῶτοι Εὐβοῆς ὡς Ἆγιν περὶ ἀποστάσεως τῶν Ἀθηναίων ἐπρεσβεύσαντο ἐν τῷ χειμῶνι τούτῳ. ὁ δὲ προσδεξάμενος τοὺς λόγους αὐτῶν μεταπέμπεται ἐκ Λακεδαίμονος Ἀλκαμένη τὸν Σθενελαΐδου καὶ Μέλανθον ἄρχοντας ὡς ἐς τὴν Εὔβοιαν· οἱ δ’ ἦλθον ἔχοντες τῶν νεοδαμωδῶν ὡς τριακοσίους, καὶ παρεσκεύαζεν αὐτοῖς τὴν διάβασιν.

SECTION 8.5.2
ἐν τούτῳ δὲ καὶ Λέσβιοι ἦλθον βουλόμενοι καὶ αὐτοὶ ἀποστῆναι· καὶ ξυμπρασσόντων αὐτοῖς τῶν Βοιωτῶν ἀναπείθεται Ἆγις ὥστε Εὐβοίας μὲν πέρι ἐπισχεῖν, τοῖς δὲ Λεσβίοις παρεσκεύαζε τὴν ἀπόστασιν, Ἀλκαμένη τε ἁρμοστὴν διδούς, ὃς ἐς Εὔβοιαν πλεῖν ἔμελλε, καὶ δέκα μὲν Βοιωτοὶ ναῦς ὑπέσχοντο, δέκα δὲ Ἆγις.

SECTION 8.5.3
καὶ ταῦτα ἄνευ τῆς Λακεδαιμονίων πόλεως ἐπράσσετο· ὁ γὰρ Ἆγις, ὅσον χρόνον ἦν περὶ Δεκέλειαν ἔχων τὴν μεθ’ ἑαυτοῦ δύναμιν, κύριος ἦν καὶ ἀποστέλλειν εἴ ποί τινα ἐβούλετο στρατιὰν καὶ ξυναγείρειν καὶ χρήματα πράσσειν. καὶ πολὺ μᾶλλον ὡς εἰπεῖν κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν αὐτοῦ οἱ ξύμμαχοι ὑπήκουον [ἢ] τῶν ἐν τῇ πόλει Λακεδαιμονίων· δύναμιν γὰρ ἔχων αὐτὸς εὐθὺς ἑκασταχόσε δεινὸς παρῆν.

SECTION 8.5.4
καὶ ὁ μὲν τοῖς Λεσβίοις ἔπρασσε, Χῖοι δὲ καὶ Ἐρυθραῖοι ἀποστῆναι καὶ αὐτοὶ ἑτοῖμοι ὄντες πρὸς μὲν Ἆγιν οὐκ ἐτράποντο, ἐς δὲ τὴν Λακεδαίμονα. καὶ παρὰ Τισσαφέρνους, ὃς βασιλεῖ Δαρείῳ τῷ Ἀρταξέρξου στρατηγὸς ἦν τῶν κάτω, πρεσβευτὴς ἅμα μετ’ αὐτῶν παρῆν.

SECTION 8.5.5
ἐπήγετο γὰρ καὶ ὁ Τισσαφέρνης τοὺς Πελοποννησίους καὶ ὑπισχνεῖτο τροφὴν παρέξειν. ὑπὸ βασιλέως γὰρ νεωστὶ ἐτύγχανε πεπραγμένος τοὺς ἐκ τῆς ἑαυτοῦ ἀρχῆς φόρους, οὓς δι’ Ἀθηναίους ἀπὸ τῶν Ἑλληνίδων πόλεων οὐ δυνάμενος πράσσεσθαι ἐπωφείλησεν· τούς τε οὖν φόρους μᾶλλον ἐνόμιζε κομιεῖσθαι κακώσας τοὺς Ἀθηναίους, καὶ ἅμα βασιλεῖ ξυμμάχους Λακεδαιμονίους ποιήσειν, καὶ Ἀμόργην τὸν Πισσούθνου υἱὸν νόθον, ἀφεστῶτα περὶ Καρίαν, ὥσπερ αὐτῷ προσέταξε βασιλεύς, ἢ ζῶντα ἄξειν ἢ ἀποκτενεῖν.

CHAPTER 8.6

SECTION 8.6.1
οἱ μὲν οὖν Χῖοι καὶ Τισσαφέρνης κοινῇ κατὰ τὸ αὐτὸ ἔπρασσον, Καλλίγειτος δὲ ὁ Λαοφῶντος Μεγαρεὺς καὶ Τιμαγόρας ὁ Ἀθηναγόρου Κυζικηνός, φυγάδες τῆς ἑαυτῶν ἀμφότεροι παρὰ Φαρναβάζῳ τῷ Φαρνάκου κατοικοῦντες, ἀφικνοῦνται περὶ τὸν αὐτὸν καιρὸν ἐς τὴν Λακεδαίμονα πέμψαντος Φαρναβάζου, ὅπως ναῦς κομίσειαν ἐς τὸν Ἑλλήσποντον, καὶ αὐτός, εἰ δύναιτο, ἅπερ ὁ Τισσαφέρνης προυθυμεῖτο, τάς τε ἐν τῇ ἑαυτοῦ ἀρχῇ πόλεις ἀποστήσειε τῶν Ἀθηναίων διὰ τοὺς φόρους καὶ ἀφ’ ἑαυτοῦ βασιλεῖ τὴν ξυμμαχίαν τῶν Λακεδαιμονίων ποιήσειεν.

SECTION 8.6.2
πρασσόντων δὲ ταῦτα χωρὶς ἑκατέρων, τῶν τε ἀπὸ τοῦ Φαρναβάζου καὶ τῶν ἀπὸ τοῦ Τισσαφέρνους, πολλὴ ἅμιλλα ἐγίγνετο τῶν ἐν τῇ Λακεδαίμονι, ὅπως οἱ μὲν ἐς τὴν Ἰωνίαν καὶ Χίον, οἱ δ’ ἐς τὸν Ἑλλήσποντον πρότερον ναῦς καὶ στρατιὰν πείσουσι πέμπειν.

SECTION 8.6.3
οἱ μέντοι Λακεδαιμόνιοι τὰ τῶν Χίων καὶ Τισσαφέρνους παρὰ πολὺ προσεδέξαντο μᾶλλον· ξυνέπρασσε γὰρ αὐτοῖς καὶ Ἀλκιβιάδης, Ἐνδίῳ ἐφορεύοντι πατρικὸς ἐς τὰ μάλιστα ξένος ὤν, ὅθεν καὶ τοὔνομα Λακωνικὸν ἡ οἰκία αὐτῶν κατὰ τὴν ξενίαν ἔσχεν· Ἔνδιος γὰρ Ἀλκιβιάδου ἐκαλεῖτο.

SECTION 8.6.4
ὅμως δ’ οἱ Λακεδαιμόνιοι πρῶτον κατάσκοπον ἐς τὴν Χίον πέμψαντες Φρῦνιν ἄνδρα περίοικον, εἰ αἵ τε νῆες αὐτοῖς εἰσὶν ὅσασπερ ἔλεγον καὶ τἆλλα εἰ ἡ πόλις ἱκανή ἐστι πρὸς τὴν λεγομένην δόξαν, ἀπαγγείλαντος αὐτοῖς ὡς εἴη ταῦτα ἀληθῆ ἅπερ ἤκουον, τούς τε Χίους καὶ τοὺς Ἐρυθραίους εὐθὺς ξυμμάχους ἐποιήσαντο καὶ τεσσαράκοντα ναῦς ἐψηφίσαντο αὐτοῖς πέμπειν, ὡς ἐκεῖ οὐκ ἔλασσον ἢ ἑξήκοντα ἀφ’ ὧν οἱ Χῖοι ἔλεγον ὑπαρχουσῶν.

SECTION 8.6.5
καὶ τὸ μὲν πρῶτον δέκα τούτων αὐτοὶ ἔμελλον πέμψειν, καὶ Μελαγχρίδαν, ὃς αὐτοῖς ναύαρχος ἦν· ἔπειτα σεισμοῦ γενομένου ἀντὶ τοῦ Μελαγχρίδου Χαλκιδέα ἔπεμπον καὶ ἀντὶ τῶν δέκα νεῶν πέντε παρεσκευάζοντο ἐν τῇ Λακωνικῇ. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα καὶ ἑνὸς δέον εἰκοστὸν ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 8.7

SECTION 8.7.1
ἅμα δὲ τῷ ἦρι τοῦ ἐπιγιγνομένου θέρους εὐθὺς ἐπειγομένων τῶν Χίων ἀποστεῖλαι τὰς ναῦς καὶ δεδιότων μὴ οἱ Ἀθηναῖοι τὰ πρασσόμενα αἴσθωνται (πάντες γὰρ κρύφα αὐτῶν ἐπρεσβεύοντο), ἀποπέμπουσιν οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐς Κόρινθον ἄνδρας Σπαρτιάτας τρεῖς, ὅπως ἀπὸ τῆς ἑτέρας θαλάσσης ὡς τάχιστα ἐπὶ τὴν πρὸς Ἀθήνας ὑπερενεγκόντες τὰς ναῦς τὸν Ἰσθμὸν κελεύσωσι πλεῖν ἐς Χίον πάσας, καὶ ἃς ὁ Ἆγις παρεσκεύαζεν ἐς τὴν Λέσβον καὶ τὰς ἄλλας· ἦσαν δὲ αἱ ξύμπασαι τῶν ξυμμαχίδων νῆες αὐτόθι μιᾶς δέουσαι τεσσαράκοντα.

CHAPTER 8.8

SECTION 8.8.1
ὁ μὲν οὖν Καλλίγειτος καὶ Τιμαγόρας ὑπὲρ τοῦ Φαρναβάζου οὐκ ἐκοινοῦντο τὸν στόλον ἐς τὴν Χίον, οὐδὲ τὰ χρήματα ἐδίδοσαν ἃ ἦλθον ἔχοντες ἐς τὴν ἀποστολὴν πέντε καὶ εἴκοσι τάλαντα, ἀλλ’ ὕστερον ἐφ’ ἑαυτῶν διενοοῦντο ἄλλῳ στόλῳ πλεῖν·

SECTION 8.8.2
ὁ δὲ Ἆγις ἐπειδὴ ἑώρα τοὺς Λακεδαιμονίους ἐς τὴν Χίον πρῶτον ὡρμημένους, οὐδ’ αὐτὸς ἄλλο τι ἐγίγνωσκεν, ἀλλὰ ξυνελθόντες ἐς Κόρινθον οἱ ξύμμαχοι ἐβουλεύοντο, καὶ ἔδοξε πρῶτον ἐς Χίον αὐτοῖς πλεῖν ἄρχοντα ἔχοντας Χαλκιδέα, ὃς ἐν τῇ Λακωνικῇ τὰς πέντε ναῦς παρεσκεύαζεν, ἔπειτα ἐς Λέσβον καὶ Ἀλκαμένη ἄρχοντα, ὅνπερ καὶ Ἆγις διενοεῖτο, τὸ τελευταῖον δὲ ἐς τὸν Ἑλλήσποντον ἀφικέσθαι (προσετέτακτο δὲ ἐς αὐτὸν ἄρχων Κλέαρχος ὁ Ῥαμφίου),

SECTION 8.8.3
διαφέρειν δὲ τὸν Ἰσθμὸν τὰς ἡμισείας τῶν νεῶν πρῶτον, καὶ εὐθὺς ταύτας ἀποπλεῖν, ὅπως μὴ οἱ Ἀθηναῖοι πρὸς τὰς ἀφορμωμένας μᾶλλον τὸν νοῦν ἔχωσιν ἢ τὰς ὕστερον ἐπιδιαφερομένας.

SECTION 8.8.4
καὶ γὰρ τὸν πλοῦν ταύτῃ ἐκ τοῦ προφανοῦς ἐποιοῦντο, καταφρονήσαντες τῶν Ἀθηναίων ἀδυνασίαν, ὅτι ναυτικὸν οὐδὲν αὐτῶν πολύ πω ἐφαίνετο. ὡς δὲ ἔδοξεν αὐτοῖς, καὶ διεκόμισαν εὐθὺς μίαν καὶ εἴκοσι ναῦς.

CHAPTER 8.9

SECTION 8.9.1
οἱ δὲ Κορίνθιοι, ἐπειγομένων αὐτῶν τὸν πλοῦν, οὐ προυθυμήθησαν ξυμπλεῖν πρὶν τὰ Ἴσθμια, ἃ τότε ἦν, διεορτάσωσιν. Ἆγις δὲ αὐτοῖς ἑτοῖμος ἦν ἐκείνους μὲν μὴ λύειν δὴ τὰς Ἰσθμιάδας σπονδάς, ἑαυτοῦ δὲ τὸν στόλον ἴδιον ποιήσασθαι.

SECTION 8.9.2
οὐ ξυγχωρούντων δὲ τῶν Κορινθίων, ἀλλὰ διατριβῆς ἐγγιγνομένης, οἱ Ἀθηναῖοι ᾐσθάνοντο τὰ τῶν Χίων μᾶλλον, καὶ πέμψαντες ἕνα τῶν στρατηγῶν Ἀριστοκράτη ἐπῃτιῶντο αὐτούς, καὶ ἀρνουμένων τῶν Χίων τὸ πιστὸν ναῦς σφίσι ξυμπέμπειν ἐκέλευον ἐς τὸ ξυμμαχικόν· οἱ δ᾽ ἔπεμψαν ἑπτά.

SECTION 8.9.3
αἴτιον δ’ ἐγένετο τῆς ἀποστολῆς τῶν νεῶν οἱ μὲν πολλοὶ τῶν Χίων οὐκ εἰδότες τὰ πρασσόμενα, οἱ δὲ ὀλίγοι καὶ ξυνειδότες τό τε πλῆθος οὐ βουλόμενοί πω πολέμιον ἔχειν, πρίν τι καὶ ἰσχυρὸν λάβωσι, καὶ τοὺς Πελοποννησίους οὐκέτι προσδεχόμενοι ἥξειν, ὅτι διέτριβον.

CHAPTER 8.10

SECTION 8.10.1
ἐν δὲ τούτῳ τὰ Ἴσθμια ἐγίγνετο, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι (ἐπηγγέλθησαν γάρ) ἐθεώρουν ἐς αὐτά, καὶ κατάδηλα μᾶλλον αὐτοῖς τὰ τῶν Χίων ἐφάνη. καὶ ἐπειδὴ ἀνεχώρησαν, παρεσκευάζοντο εὐθὺς ὅπως μὴ λήσουσιν αὐτοὺς αἱ νῆες ἐκ τῶν Κεγχρειῶν ἀφορμηθεῖσαι.

SECTION 8.10.2
οἱ δὲ μετὰ τὴν ἑορτὴν ἀνήγοντο μιᾷ καὶ εἴκοσι ναυσὶν ἐς τὴν Χίον, ἄρχοντα Ἀλκαμένη ἔχοντες. καὶ αὐτοῖς οἱ Ἀθηναῖοι τὸ πρῶτον ἴσαις ναυσὶ προσπλεύσαντες ὑπῆγον ἐς τὸ πέλαγος. ὡς δ’ ἐπὶ πολὺ οὐκ ἐπηκολούθησαν οἱ Πελοποννήσιοι, ἀλλ’ ἀπετράποντο, ἐπανεχώρησαν καὶ οἱ Ἀθηναῖοι· τὰς γὰρ τῶν Χίων ἑπτὰ ναῦς ἐν τῷ ἀριθμῷ μετὰ σφῶν ἔχοντες οὐ πιστὰς ἐνόμιζον,

SECTION 8.10.3
ἀλλ’ ὕστερον ἄλλας προσπληρώσαντες ἐς ἑπτὰ καὶ τριάκοντα παραπλέοντας αὐτοὺς καταδιώκουσιν ἐς Σπείραιον τῆς Κορινθίας· ἔστι δὲ λιμὴν ἐρῆμος καὶ ἔσχατος πρὸς τὰ μεθόρια τῆς Ἐπιδαυρίας. καὶ μίαν μὲν ναῦν ἀπολλύασι μετέωρον οἱ Πελοποννήσιοι, τὰς δὲ ἄλλας ξυναγαγόντες ὁρμίζουσιν.

SECTION 8.10.4
καὶ προσβαλόντων τῶν Ἀθηναίων καὶ κατὰ θάλασσαν ταῖς ναυσὶ καὶ ἐς τὴν γῆν ἀποβάντων θόρυβός τε ἐγένετο πολὺς καὶ ἄτακτος, καὶ τῶν τε νεῶν τὰς πλείους κατατραυματίζουσιν ἐν τῇ γῇ οἱ Ἀθηναῖοι καὶ τὸν ἄρχοντα Ἀλκαμένη ἀποκτείνουσιν· καὶ αὐτῶν τινὲς ἀπέθανον.

CHAPTER 8.11

SECTION 8.11.1
διακριθέντες δὲ πρὸς μὲν τὰς πολεμίας ναῦς ἐπέταξαν ἐφορμεῖν ἱκανάς, ταῖς δὲ λοιπαῖς ἐς τὸ νησίδιον ὁρμίζονται ἐν ᾧ οὐ πολὺ ἀπέχοντι ἐστρατοπεδεύοντο, καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας ἐπὶ βοήθειαν ἔπεμπον.

SECTION 8.11.2
παρῆσαν γὰρ καὶ τοῖς Πελοποννησίοις τῇ ὑστεραίᾳ οἵ τε Κορίνθιοι βοηθοῦντες ἐπὶ τὰς ναῦς καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον καὶ οἱ ἄλλοι πρόσχωροι. καὶ ὁρῶντες τὴν φυλακὴν ἐν χωρίῳ ἐρήμῳ ἐπίπονον οὖσαν ἠπόρουν, καὶ ἐπενόησαν μὲν κατακαῦσαι τὰς ναῦς, ἔπειτα δὲ ἔδοξεν αὐτοῖς ἀνελκύσαι καὶ τῷ πεζῷ προσκαθημένους φυλακὴν ἔχειν, ἕως ἄν τις παρατύχῃ διαφυγὴ ἐπιτηδεία. ἔπεμψε δ’ αὐτοῖς καὶ Ἆγις αἰσθόμενος ταῦτα ἄνδρα Σπαρτιάτην Θέρμωνα.

SECTION 8.11.3
τοῖς δὲ Λακεδαιμονίοις πρῶτον μὲν ἠγγέλθη ὅτι αἱ νῆες ἀνηγμέναι εἰσὶν ἐκ τοῦ Ἰσθμοῦ (εἴρητο γάρ, ὅταν γένηται τοῦτο, Ἀλκαμένει ὑπὸ τῶν ἐφόρων ἱππέα πέμψαι), καὶ εὐθὺς τὰς παρὰ σφῶν πέντε ναῦς καὶ Χαλκιδέα ἄρχοντα καὶ Ἀλκιβιάδην μετ’ αὐτοῦ ἐβούλοντο πέμπειν· ἔπειτα ὡρμημένων αὐτῶν τὰ περὶ τὴν ἐν τῷ Σπειραίῳ τῶν νεῶν καταφυγὴν ἠγγέλθη, καὶ ἀθυμήσαντες, ὅτι πρῶτον ἁπτόμενοι τοῦ Ἰωνικοῦ πολέμου ἔπταισαν, τὰς ναῦς τὰς ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐκέτι διενοοῦντο πέμπειν, ἀλλὰ καί τινας προανηγμένας μετακαλεῖν.

CHAPTER 8.12

SECTION 8.12.1
γνοὺς δὲ ὁ Ἀλκιβιάδης πείθει αὖθις Ἔνδιον καὶ τοὺς ἄλλους ἐφόρους μὴ ἀποκνῆσαι τὸν πλοῦν, λέγων ὅτι φθήσονταί τε πλεύσαντες πρὶν τὴν τῶν νεῶν ξυμφορὰν Χίους αἰσθέσθαι, καὶ αὐτὸς ὅταν προσβάλῃ Ἰωνίᾳ, ῥᾳδίως πείσειν τὰς πόλεις ἀφίστασθαι τήν τε τῶν Ἀθηναίων λέγων ἀσθένειαν καὶ τὴν τῶν Λακεδαιμονίων προθυμίαν· πιστότερος γὰρ ἄλλων φανεῖσθαι.

SECTION 8.12.2
Ἐνδίῳ τε αὐτῷ ἰδίᾳ ἔλεγε καλὸν εἶναι δι’ ἐκείνου ἀποστῆσαί τε Ἰωνίαν καὶ βασιλέα ξύμμαχον ποιῆσαι Λακεδαιμονίοις, καὶ μὴ Ἄγιδος τὸ ἀγώνισμα τοῦτο γενέσθαι· ἐτύγχανε γὰρ τῷ Ἄγιδι αὐτὸς διάφορος ὤν.

SECTION 8.12.3
καὶ ὁ μὲν πείσας τούς τε ἄλλους ἐφόρους καὶ Ἔνδιον ἀνήγετο ταῖς πέντε ναυσὶ μετὰ Χαλκιδέως τοῦ Λακεδαιμονίου, καὶ διὰ τάχους τὸν πλοῦν ἐποιοῦντο.

CHAPTER 8.13

SECTION 8.13.1
ἀνεκομίζοντο δὲ ὑπὸ τὸν αὐτὸν χρόνον τοῦτον καὶ αἱ ἀπὸ τῆς Σικελίας Πελοποννησίων ἑκκαίδεκα νῆες αἱ μετὰ Γυλίππου ξυνδιαπολεμήσασαι· καὶ περὶ τὴν Λευκάδα ἀποληφθεῖσαι καὶ κοπεῖσαι ὑπὸ τῶν Ἀττικῶν ἑπτὰ καὶ εἴκοσι νεῶν, ὧν ἦρχεν Ἱπποκλῆς Μενίππου φυλακὴν ἔχων τῶν ἀπὸ τῆς Σικελίας νεῶν, αἱ λοιπαὶ πλὴν μιᾶς διαφυγοῦσαι τοὺς Ἀθηναίους κατέπλευσαν ἐς τὴν Κόρινθον.

CHAPTER 8.14

SECTION 8.14.1
ὁ δὲ Χαλκιδεὺς καὶ ὁ Ἀλκιβιάδης πλέοντες ὅσοις τε ἐπιτύχοιεν ξυνελάμβανον τοῦ μὴ ἐξάγγελτοι γενέσθαι, καὶ προσβαλόντες πρῶτον Κωρύκῳ τῆς ἠπείρου καὶ ἀφέντες ἐνταῦθα αὐτοὺς αὐτοὶ μὲν προξυγγενόμενοι τῶν ξυμπρασσόντων Χίων τισὶ καὶ κελευόντων καταπλεῖν μὴ προειπόντας ἐς τὴν πόλιν, ἀφικνοῦνται αἰφνίδιοι τοῖς Χίοις.

SECTION 8.14.2
καὶ οἱ μὲν πολλοὶ ἐν θαύματι ἦσαν καὶ ἐκπλήξει· τοῖς δ’ ὀλίγοις παρεσκεύαστο ὥστε βουλήν [τε] τυχεῖν ξυλλεγομένην, καὶ γενομένων λόγων ἀπό τε τοῦ Χαλκιδέως καὶ Ἀλκιβιάδου ὡς ἄλλαι [τε] νῆες πολλαὶ προσπλέουσι καὶ τὰ περὶ τῆς πολιορκίας τῶν ἐν τῷ Σπειραίῳ νεῶν οὐ δηλωσάντων, ἀφίστανται Χῖοι καὶ αὖθις Ἐρυθραῖοι Ἀθηναίων.

SECTION 8.14.3
καὶ μετὰ ταῦτα τρισὶ ναυσὶ πλεύσαντες καὶ Κλαζομενὰς ἀφιστᾶσιν. διαβάντες τε εὐθὺς οἱ Κλαζομένιοι ἐς τὴν ἤπειρον τὴν Πολίχναν ἐτείχιζον, εἴ τι δέοι, σφίσιν αὐτοῖς ἐκ τῆς νησῖδος ἐν ᾗ οἰκοῦσι πρὸς ἀναχώρησιν. καὶ οἱ μὲν ἀφεστῶτες ἐν τειχισμῷ τε πάντες ἦσαν καὶ παρασκευῇ πολέμου·

CHAPTER 8.15

SECTION 8.15.1
ἐς δὲ τὰς Ἀθήνας ταχὺ ἀγγελία τῆς Χίου ἀφικνεῖται· καὶ νομίσαντες μέγαν ἤδη καὶ σαφῆ τὸν κίνδυνον σφᾶς περιεστάναι, καὶ τοὺς λοιποὺς ξυμμάχους οὐκ ἐθελήσειν τῆς μεγίστης πόλεως μεθεστηκυίας ἡσυχάζειν, τά τε χίλια τάλαντα, ὧν διὰ παντὸς τοῦ πολέμου ἐγλίχοντο μὴ ἅψασθαι, εὐθὺς ἔλυσαν τὰς ἐπικειμένας ζημίας τῷ εἰπόντι ἢ ἐπιψηφίσαντι ὑπὸ τῆς παρούσης ἐκπλήξεως, καὶ ἐψηφίσαντο κινεῖν καὶ ναῦς πληροῦν οὐκ ὀλίγας, τῶν τε ἐν τῷ Σπειραίῳ ἐφορμουσῶν τὰς μὲν ὀκτὼ ἤδη πέμπειν, αἳ ἀπολιποῦσαι τὴν φυλακὴν τὰς μετὰ Χαλκιδέως διώξασαι καὶ οὐ καταλαβοῦσαι ἀνεκεχωρήκεσαν (ἦρχε δὲ αὐτῶν Στρομβιχίδης Διοτίμου), ἄλλας δὲ οὐ πολὺ ὕστερον βοηθεῖν δώδεκα μετὰ Θρασυκλέους, ἀπολιπούσας καὶ ταύτας τὴν ἐφόρμησιν.

SECTION 8.15.2
τάς τε τῶν Χίων ἑπτὰ ναῦς, αἳ αὐτοῖς ξυνεπολιόρκουν τὰς ἐν τῷ Σπειραίῳ, ἀπαγαγόντες τοὺς μὲν δούλους ἐξ αὐτῶν ἠλευθέρωσαν, τοὺς δ’ ἐλευθέρους κατέδησαν. ἑτέρας δὲ 〈δέκα〉 ἀντὶ πασῶν τῶν ἀπελθουσῶν νεῶν ἐς τὴν ἐφόρμησιν τῶν Πελοποννησίων διὰ τάχους πληρώσαντες ἀντέπεμψαν καὶ ἄλλας διενοοῦντο τριάκοντα πληροῦν. καὶ πολλὴ ἦν ἡ προθυμία καὶ ὀλίγον ἐπράσσετο οὐδὲν ἐς τὴν βοήθειαν τὴν ἐπὶ τὴν Χίον.

CHAPTER 8.16

SECTION 8.16.1
ἐν δὲ τούτῳ Στρομβιχίδης ταῖς ὀκτὼ ναυσὶν ἀφικνεῖται ἐς Σάμον, καὶ προσλαβὼν Σαμίαν μίαν ἔπλευσεν ἐς Τέων καὶ ἡσυχάζειν ἠξίου αὐτούς. ἐκ δὲ τῆς Χίου ἐς τὴν Τέων καὶ ὁ Χαλκιδεὺς μετὰ τριῶν καὶ εἴκοσι νεῶν ἐπέπλει καὶ ὁ πεζὸς ἅμα ὁ τῶν Κλαζομενίων καὶ Ἐρυθραίων παρῄει.

SECTION 8.16.2
προαισθόμενος δὲ ὁ Στρομβιχίδης ἐξανήγετο καὶ μετεωρισθεὶς ἐν τῷ πελάγει ὡς ἑώρα τὰς ναῦς πολλὰς τὰς ἀπὸ τῆς Χίου, φυγὴν ἐποιεῖτο ἐπὶ τῆς Σάμου· αἱ δὲ ἐδίωκον.

SECTION 8.16.3
τὸν δὲ πεζὸν οἱ Τήιοι τὸ πρῶτον οὐκ ἐσδεχόμενοι, ὡς ἔφυγον οἱ Ἀθηναῖοι, ἐσηγάγοντο. καὶ ἐπέσχον μὲν οἱ πεζοὶ καὶ Χαλκιδέα ἐκ τῆς διώξεως περιμένοντες· ὡς δὲ ἐχρόνιζε, καθῄρουν αὐτοί τε τὸ τεῖχος ὃ ἀνῳκοδόμησαν οἱ Ἀθηναῖοι τῆς Τηίων πόλεως τὸ πρὸς ἤπειρον, ξυγκαθῄρουν δὲ αὐτοῖς καὶ τῶν βαρβάρων ἐπελθόντες οὐ πολλοί, ὧν ἦρχε Στάγης ὕπαρχος Τισσαφέρνους.

CHAPTER 8.17

SECTION 8.17.1
Χαλκιδεὺς δὲ καὶ Ἀλκιβιάδης ὡς κατεδίωξαν ἐς Σάμον Στρομβιχίδην, ἐκ μὲν τῶν ἐκ Πελοποννήσου νεῶν τοὺς ναύτας ὁπλίσαντες ἐν Χίῳ καταλιμπάνουσιν, ἀντιπληρώσαντες δὲ ταύτας τε ἐκ Χίου καὶ ἄλλας εἴκοσιν ἔπλεον ἐς Μίλητον ὡς ἀποστήσοντες·

SECTION 8.17.2
ἐβούλετο γὰρ ὁ Ἀλκιβιάδης, ὢν ἐπιτήδειος τοῖς προεστῶσι τῶν Μιλησίων, φθάσαι τάς τε ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου ναῦς προσαγαγόμενος αὐτοὺς καὶ τοῖς Χίοις καὶ ἑαυτῷ καὶ Χαλκιδεῖ καὶ τῷ ἀποστείλαντι Ἐνδίῳ, ὥσπερ ὑπέσχετο, τὸ ἀγώνισμα προσθεῖναι, ὅτι πλείστας τῶν πόλεων μετὰ τῆς Χίων δυνάμεως καὶ Χαλκιδέως ἀποστήσας.

SECTION 8.17.3
λαθόντες οὖν τὸ πλεῖστον τοῦ πλοῦ καὶ φθάσαντες οὐ πολὺ τόν τε Στρομβιχίδην καὶ τὸν Θρασυκλέα, ὃς ἔτυχεν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν δώδεκα ναυσὶν ἄρτι παρὼν καὶ ξυνδιώκων, ἀφιστᾶσι τὴν Μίλητον. καὶ οἱ Ἀθηναῖοι κατὰ πόδας μιᾶς δεούσαις εἴκοσι ναυσὶν ἐπιπλεύσαντες, ὡς αὐτοὺς οὐκ ἐδέχοντο οἱ Μιλήσιοι, ἐν Λάδῃ τῇ ἐπικειμένῃ νήσῳ ἐφώρμουν.

SECTION 8.17.4
καὶ ἡ πρὸς βασιλέα ξυμμαχία Λακεδαιμονίοις ἡ πρώτη Μιλησίων εὐθὺς ἀποστάντων διὰ Τισσαφέρνους καὶ Χαλκιδέως ἐγένετο ἥδε.

CHAPTER 8.18

SECTION 8.18.1
‘ἐπὶ τοῖσδε ξυμμαχίαν ἐποιήσαντο πρὸς βασιλέα καὶ Τισσαφέρνην Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι. ὁπόσην χώραν καὶ πόλεις βασιλεὺς ἔχει καὶ οἱ πατέρες οἱ βασιλέως εἶχον, βασιλέως ἔστω· καὶ ἐκ τούτων τῶν πόλεων ὁπόσα Ἀθηναίοις ἐφοίτα χρήματα ἢ ἄλλο τι, κωλυόντων κοινῇ βασιλεὺς καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ὅπως μήτε χρήματα λαμβάνωσιν Ἀθηναῖοι μήτε ἄλλο μηδέν.

SECTION 8.18.2
καὶ τὸν πόλεμον τὸν πρὸς Ἀθηναίους κοινῇ πολεμούντων βασιλεὺς καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι· καὶ κατάλυσιν τοῦ πολέμου πρὸς Ἀθηναίους μὴ ἐξέστω ποιεῖσθαι, ἢν μὴ ἀμφοτέροις δοκῇ, βασιλεῖ καὶ Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις.

SECTION 8.18.3
ἢν δέ τινες ἀφιστῶνται ἀπὸ βασιλέως, πολέμιοι ὄντων καὶ Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις· καὶ ἤν τινες ἀφιστῶνται ἀπὸ Λακεδαιμονίων καὶ τῶν ξυμμάχων, πολέμιοι ὄντων βασιλεῖ κατὰ ταὐτά.’

CHAPTER 8.19

SECTION 8.19.1
ἡ μὲν ξυμμαχία αὕτη ἐγένετο· μετὰ δὲ ταῦτα οἱ Χῖοι εὐθὺς δέκα ἑτέρας πληρώσαντες ναῦς ἔπλευσαν ἐς Ἄναια, βουλόμενοι περί τε τῶν ἐν Μιλήτῳ πυθέσθαι καὶ τὰς πόλεις ἅμα ἀφιστάναι.

SECTION 8.19.2
καὶ ἐλθούσης παρὰ Χαλκιδέως ἀγγελίας αὐτοῖς ἀποπλεῖν πάλιν, καὶ ὅτι Ἀμόργης παρέσται κατὰ γῆν στρατιᾷ, ἔπλευσαν ἐς Διὸς ἱερόν· καὶ καθορῶσιν ἑκκαίδεκα ναῦς, ἃς ὕστερον ἔτι Θρασυκλέους Διομέδων ἔχων ἀπ’ Ἀθηνῶν προσέπλει.

SECTION 8.19.3
καὶ ὡς εἶδον, ἔφευγον μιᾷ μὲν νηὶ ἐς Ἔφεσον, αἱ δὲ λοιπαὶ ἐπὶ τῆς Τέω. καὶ τέσσαρας μὲν κενὰς οἱ Ἀθηναῖοι λαμβάνουσι τῶν ἀνδρῶν ἐς τὴν γῆν φθασάντων· αἱ δ’ ἄλλαι ἐς τὴν Τηίων πόλιν καταφεύγουσιν.

SECTION 8.19.4
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι ἐπὶ τῆς Σάμου ἀπέπλευσαν, οἱ δὲ Χῖοι ταῖς λοιπαῖς ναυσὶν ἀναγαγόμενοι καὶ ὁ πεζὸς μετ’ αὐτῶν Λέβεδον ἀπέστησαν καὶ αὖθις Αἱράς. καὶ μετὰ τοῦτο ἕκαστοι ἐπ’ οἴκου ἀπεκομίσθησαν, καὶ ὁ πεζὸς καὶ αἱ νῆες.

CHAPTER 8.20

SECTION 8.20.1
ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους αἱ ἐν τῷ Σπειραίῳ εἴκοσι νῆες τῶν Πελοποννησίων, καταδιωχθεῖσαι τότε καὶ ἐφορμούμεναι ἴσῳ ἀριθμῷ ὑπὸ Ἀθηναίων, ἐπέκπλουν ποιησάμεναι αἰφνίδιον καὶ κρατήσασαι ναυμαχίᾳ τέσσαράς τε ναῦς λαμβάνουσι τῶν Ἀθηναίων καὶ ἀποπλεύσασαι ἐς Κεγχρειὰς τὸν ἐς τὴν Χίον καὶ τὴν Ἰωνίαν πλοῦν αὖθις παρεσκευάζοντο. καὶ ναύαρχος αὐτοῖς ἐκ Λακεδαίμονος Ἀστύοχος ἐπῆλθεν, ᾧπερ ἐγίγνετο ἤδη πᾶσα ἡ ναυαρχία.

SECTION 8.20.2
ἀναχωρήσαντος δὲ τοῦ ἐκ τῆς Τέω πεζοῦ καὶ Τισσαφέρνης αὐτὸς στρατιᾷ παραγενόμενος καὶ ἐπικαθελὼν τὸ ἐν τῇ Τέῳ τεῖχος, εἴ τι ὑπελείφθη, ἀνεχώρησεν. καὶ Διομέδων ἀπελθόντος αὐτοῦ οὐ πολὺ ὕστερον δέκα ναυσὶν Ἀθηναίων ἀφικόμενος ἐσπείσατο Τηίοις ὥστε δέχεσθαι καὶ σφᾶς. καὶ παραπλεύσας ἐπὶ Αἱρὰς καὶ προσβαλών, ὡς οὐκ ἐλάμβανε τὴν πόλιν, ἀπέπλευσεν.

CHAPTER 8.21

SECTION 8.21.1
ἐγένετο δὲ κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον καὶ ἡ ἐν Σάμῳ ἐπανάστασις ὑπὸ τοῦ δήμου τοῖς δυνατοῖς μετὰ Ἀθηναίων, οἳ ἔτυχον ἐν τρισὶ ναυσὶ παρόντες. καὶ ὁ δῆμος ὁ Σαμίων ἐς διακοσίους μέν τινας τοὺς πάντας τῶν δυνατωτάτων ἀπέκτεινε, τετρακοσίους δὲ φυγῇ ζημιώσαντες καὶ αὐτοὶ τὴν γῆν αὐτῶν καὶ οἰκίας νειμάμενοι, Ἀθηναίων τε σφίσιν αὐτονομίαν μετὰ ταῦτα ὡς βεβαίοις ἤδη ψηφισαμένων, τὰ λοιπὰ διῴκουν τὴν πόλιν, καὶ τοῖς γεωμόροις μετεδίδοσαν οὔτε ἄλλου οὐδενὸς οὔτε ἐκδοῦναι οὐδ’ ἀγαγέσθαι παρ’ ἐκείνων οὐδ’ ἐς ἐκείνους οὐδενὶ ἔτι τοῦ δήμου ἐξῆν.

CHAPTER 8.22

SECTION 8.22.1
μετὰ δὲ ταῦτα τοῦ αὐτοῦ θέρους οἱ Χῖοι, ὥσπερ ἤρξαντο, οὐδὲν ἀπολείποντες προθυμίας, ἄνευ τε Πελοποννησίων πλήθει παρόντες ἀποστῆσαι τὰς πόλεις καὶ βουλόμενοι ἅμα ὡς πλείστους σφίσι ξυγκινδυνεύειν, στρατεύονται αὐτοί τε τρισκαίδεκα ναυσὶν ἐπὶ τὴν Λέσβον, ὥσπερ εἴρητο ὑπὸ τῶν Λακεδαιμονίων δεύτερον ἐπ᾽ αὐτὴν ἰέναι καὶ ἐκεῖθεν ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον, καὶ ὁ πεζὸς ἅμα Πελοποννησίων τε τῶν παρόντων καὶ τῶν αὐτόθεν ξυμμάχων παρῄει ἐπὶ Κλαζομενῶν τε καὶ Κύμης· ἦρχε δ’ αὐτοῦ Εὐάλας Σπαρτιάτης, τῶν δὲ νεῶν Δεινιάδας περίοικος.

SECTION 8.22.2
καὶ αἱ μὲν νῆες καταπλεύσασαι Μήθυμναν πρῶτον ἀφιστᾶσι, καὶ καταλείπονται τέσσαρες νῆες ἐν αὐτῇ· καὶ αὖθις αἱ λοιπαὶ Μυτιλήνην ἀφιστᾶσιν.

CHAPTER 8.23

SECTION 8.23.1
Ἀστύοχος δὲ ὁ Λακεδαιμόνιος ναύαρχος τέσσαρσι ναυσίν, ὥσπερ ὥρμητο, πλέων ἐκ τῶν Κεγχρειῶν ἀφικνεῖται ἐς Χίον. καὶ τρίτην ἡμέραν αὐτοῦ ἥκοντος αἱ Ἀττικαὶ νῆες πέντε καὶ εἴκοσιν ἔπλεον ἐς Λέσβον, ὧν ἦρχε Λέων καὶ Διομέδων· Λέων γὰρ ὕστερον δέκα ναυσὶ προσεβοήθησεν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν.

SECTION 8.23.2
ἀναγαγόμενος δὲ καὶ ὁ Ἀστύοχος τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ἐς ὀψὲ καὶ προσλαβὼν Χίαν ναῦν μίαν ἔπλει ἐς τὴν Λέσβον, ὅπως ὠφελοίη, εἴ τι δύναιτο. καὶ ἀφικνεῖται ἐς τὴν Πύρραν, ἐκεῖθεν δὲ τῇ ὑστεραίᾳ ἐς Ἔρεσον, ἔνθα πυνθάνεται ὅτι ἡ Μυτιλήνη ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων αὐτοβοεὶ ἑάλωκεν·

SECTION 8.23.3
οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι ὥσπερ ἔπλεον ἀπροσδόκητοι κατασχόντες ἐς τὸν λιμένα τῶν τε Χίων νεῶν ἐκράτησαν καὶ ἀποβάντες τοὺς ἀντιστάντας μάχῃ νικήσαντες τὴν πόλιν ἔσχον.

SECTION 8.23.4
ἃ πυνθανόμενος ὁ Ἀστύοχος τῶν τε Ἐρεσίων καὶ τῶν ἐκ τῆς Μηθύμνης μετ’ Εὐβούλου Χίων νεῶν, αἳ τότε καταλειφθεῖσαι καὶ ὡς ἡ Μυτιλήνη ἑάλω φεύγουσαι περιέτυχον αὐτῷ τρεῖς (μία γὰρ ἑάλω ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων), οὐκέτι ἐπὶ τὴν Μυτιλήνην ὥρμησεν, ἀλλὰ τὴν Ἔρεσον ἀποστήσας καὶ ὁπλίσας, καὶ τοὺς ἀπὸ τῶν ἑαυτοῦ νεῶν ὁπλίτας πεζῇ παραπέμπει ἐπὶ τὴν Ἄντισσαν καὶ Μήθυμναν ἄρχοντα Ἐτεόνικον προστάξας· καὶ αὐτὸς ταῖς τε μεθ’ ἑαυτοῦ ναυσὶ καὶ ταῖς τρισὶ ταῖς Χίαις παρέπλει, ἐλπίζων τοὺς Μηθυμναίους θαρσήσειν τε ἰδόντας σφᾶς καὶ ἐμμενεῖν τῇ ἀποστάσει.

SECTION 8.23.5
ὡς δὲ αὐτῷ τὰ ἐν τῇ Λέσβῳ πάντα ἠναντιοῦτο, ἀπέπλευσε τὸν ἑαυτοῦ στρατὸν πεζὸν ἀναλαβὼν ἐς τὴν Χίον. ἀπεκομίσθη δὲ πάλιν κατὰ πόλεις καὶ ὁ τῶν ξυμμάχων πεζός, ὃς ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον ἐμέλλησεν ἰέναι. καὶ ἀπὸ τῶν ἐν Κεγχρειᾷ ξυμμαχίδων Πελοποννησίων νεῶν ἀφικνοῦνται αὐτοῖς ἓξ μετὰ ταῦτα ἐς τὴν Χίον.

SECTION 8.23.6
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι τά τ’ ἐν τῇ Λέσβῳ πάλιν κατεστήσαντο καὶ πλεύσαντες ἐξ αὐτῆς Κλαζομενίων τὴν ἐν τῇ ἠπείρῳ Πολίχναν τειχιζομένην ἑλόντες διεκόμισαν πάλιν αὐτοὺς ἐς τὴν ἐν τῇ νήσῳ πόλιν, πλὴν τῶν αἰτίων τῆς ἀποστάσεως· οὗτοι δὲ ἐς Δαφνοῦντα ἀπῆλθον. καὶ αὖθις Κλαζομεναὶ προσεχώρησαν Ἀθηναίοις.

CHAPTER 8.24

SECTION 8.24.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους οἵ τ’ ἐπὶ Μιλήτῳ Ἀθηναῖοι ταῖς εἴκοσι ναυσὶν ἐν τῇ Λάδῃ ἐφορμοῦντες ἀπόβασιν ποιησάμενοι ἐς Πάνορμον τῆς Μιλησίας Χαλκιδέα τε τὸν Λακεδαιμόνιον ἄρχοντα μετ’ ὀλίγων παραβοηθήσαντα ἀποκτείνουσι καὶ τροπαῖον τρίτῃ ἡμέρᾳ ὕστερον διαπλεύσαντες ἔστησαν, ὃ οἱ Μιλήσιοι ὡς οὐ μετὰ κράτους τῆς γῆς σταθὲν ἀνεῖλον·

SECTION 8.24.2
καὶ Λέων καὶ Διομέδων ἔχοντες τὰς ἐκ Λέσβου Ἀθηναίων ναῦς, ἔκ τε Οἰνουσσῶν τῶν πρὸ Χίου νήσων καὶ ἐκ Σιδούσσης καὶ ἐκ Πτελεοῦ, ἃ ἐν τῇ Ἐρυθραίᾳ εἶχον τείχη, καὶ ἐκ τῆς Λέσβου ὁρμώμενοι τὸν πρὸς τοὺς Χίους πόλεμον ἀπὸ τῶν νεῶν ἐποιοῦντο· εἶχον δ’ ἐπιβάτας τῶν ὁπλιτῶν ἐκ καταλόγου ἀναγκαστούς.

SECTION 8.24.3
καὶ ἔν τε Καρδαμύλῃ ἀποβάντες καὶ ἐν Βολίσκῳ τοὺς προσβοηθήσαντας τῶν Χίων μάχῃ νικήσαντες καὶ πολλοὺς διαφθείραντες ἀνάστατα ἐποίησαν τὰ ταύτῃ χωρία, καὶ ἐν Φάναις αὖθις ἄλλῃ μάχῃ ἐνίκησαν καὶ τρίτῃ ἐν Λευκωνίῳ. καὶ μετὰ τοῦτο οἱ μὲν Χῖοι ἤδη οὐκέτι ἐπεξῇσαν, οἱ δὲ τὴν χώραν καλῶς κατεσκευασμένην καὶ ἀπαθῆ οὖσαν ἀπὸ τῶν Μηδικῶν μέχρι τότε διεπόρθησαν.

SECTION 8.24.4
Χῖοι γὰρ μόνοι μετὰ Λακεδαιμονίους ὧν ἐγὼ ᾐσθόμην ηὐδαιμόνησάν τε ἅμα καὶ ἐσωφρόνησαν, καὶ ὅσῳ ἐπεδίδου ἡ πόλις αὐτοῖς ἐπὶ τὸ μεῖζον, τόσῳ δὲ καὶ ἐκοσμοῦντο ἐχυρώτερον.

SECTION 8.24.5
καὶ οὐδ’ αὐτὴν τὴν ἀπόστασιν, εἰ τοῦτο δοκοῦσι παρὰ τὸ ἀσφαλέστερον πρᾶξαι, πρότερον ἐτόλμησαν ποιήσασθαι ἢ μετὰ πολλῶν τε καὶ ἀγαθῶν ξυμμάχων ἔμελλον ξυγκινδυνεύσειν καὶ τοὺς Ἀθηναίους ᾐσθάνοντο οὐδ’ αὐτοὺς ἀντιλέγοντας ἔτι μετὰ τὴν Σικελικὴν ξυμφορὰν ὡς οὐ πάνυ πονηρά σφῶν [βεβαίως] τὰ πράγματα εἴη· εἰ δέ τι ἐν τοῖς ἀνθρωπείοις τοῦ βίου παραλόγοις ἐσφάλησαν, μετὰ πολλῶν οἷς ταὐτὰ ἔδοξε, τὰ τῶν Ἀθηναίων ταχὺ ξυναναιρεθήσεσθαι, τὴν ἁμαρτίαν ξυνέγνωσαν.

SECTION 8.24.6
εἰργομένοις οὖν αὐτοῖς τῆς θαλάσσης καὶ κατὰ γῆν πορθουμένοις ἐνεχείρησάν τινες πρὸς Ἀθηναίους ἀγαγεῖν τὴν πόλιν· οὓς αἰσθόμενοι οἱ ἄρχοντες αὐτοὶ μὲν ἡσύχασαν, Ἀστύοχον δὲ ἐξ Ἐρυθρῶν τὸν ναύαρχον μετὰ τεσσάρων νεῶν, αἳ παρῆσαν αὐτῷ, κομίσαντες ἐσκόπουν ὅπως μετριώτατα ἢ ὁμήρων λήψει ἢ ἄλλῳ τῳ τρόπῳ καταπαύσουσι τὴν ἐπιβουλήν. καὶ οἱ μὲν ταῦτα ἔπρασσον.

CHAPTER 8.25

SECTION 8.25.1
ἐκ δὲ τῶν Ἀθηνῶν τοῦ αὐτοῦ θέρους τελευτῶντος χίλιοι ὁπλῖται Ἀθηναίων καὶ πεντακόσιοι καὶ χίλιοι Ἀργείων (τοὺς γὰρ πεντακοσίους τῶν Ἀργείων ψιλοὺς ὄντας ὥπλισαν οἱ Ἀθηναῖοι) καὶ χίλιοι τῶν ξυμμάχων ναυσὶ δυοῖν δεούσαις πεντήκοντα, ὧν ἦσαν καὶ ὁπλιταγωγοί, Φρυνίχου καὶ Ὀνομακλέους καὶ Σκιρωνίδου στρατηγούντων κατέπλευσαν ἐς Σάμον, καὶ διαβάντες ἐς Μίλητον ἐστρατοπεδεύσαντο.

SECTION 8.25.2
Μιλήσιοι δὲ ἐξελθόντες αὐτοί τε, ὀκτακόσιοι ὁπλῖται, καὶ οἱ μετὰ Χαλκιδέως ἐλθόντες Πελοποννήσιοι καὶ Τισσαφέρνους τι [ξενικὸν] ἐπικουρικόν, καὶ αὐτὸς Τισσαφέρνης παρὼν καὶ ἡ ἵππος αὐτοῦ, ξυνέβαλον τοῖς Ἀθηναίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις.

SECTION 8.25.3
καὶ οἱ μὲν Ἀργεῖοι τῷ σφετέρῳ αὐτῶν κέρᾳ προεξᾴξαντες καὶ καταφρονήσαντες, ὡς ἐπ᾽ Ἴωνάς τε καὶ οὐ δεξομένους ἀτακτότερον χωροῦντες, νικῶνται ὑπὸ τῶν Μιλησίων καὶ διαφθείρονται αὐτῶν ὀλίγῳ ἐλάσσους τριακοσίων ἀνδρῶν·

SECTION 8.25.4
Ἀθηναῖοι δὲ τούς τε Πελοποννησίους πρώτους νικήσαντες καὶ τοὺς βαρβάρους καὶ τὸν ἄλλον ὄχλον ὠσάμενοι, τοῖς Μιλησίοις οὐ ξυμμείξαντες, ἀλλ’ ὑποχωρησάντων αὐτῶν ἀπὸ τῆς τῶν Ἀργείων τροπῆς ἐς τὴν πόλιν ὡς ἑώρων τὸ ἄλλο σφῶν ἡσσώμενον, πρὸς αὐτὴν τὴν πόλιν τῶν Μιλησίων κρατοῦντες ἤδη τὰ ὅπλα τίθενται.

SECTION 8.25.5
καὶ ξυνέβη ἐν τῇ μάχῃ ταύτῃ τοὺς Ἴωνας ἀμφοτέρωθεν τῶν Δωριῶν κρατῆσαι· τούς τε γὰρ κατὰ σφᾶς Πελοποννησίους οἱ Ἀθηναῖοι ἐνίκων καὶ τοὺς Ἀργείους οἱ Μιλήσιοι. στήσαντες δὲ τροπαῖον τὸν περιτειχισμὸν ἰσθμώδους ὄντος τοῦ χωρίου οἱ Ἀθηναῖοι παρεσκευάζοντο, νομίζοντες, εἰ προσαγάγοιντο Μίλητον, ῥᾳδίως ἂν σφίσι καὶ τἆλλα προσχωρῆσαι.

CHAPTER 8.26

SECTION 8.26.1
ἐν τούτῳ δὲ περὶ δείλην ἤδη ὀψίαν ἀγγέλλεται αὐτοῖς τὰς ἀπὸ Πελοποννήσου καὶ Σικελίας πέντε καὶ πεντήκοντα ναῦς ὅσον οὐ παρεῖναι. τῶν τε γὰρ Σικελιωτῶν, Ἑρμοκράτους τοῦ Συρακοσίου μάλιστα ἐνάγοντος ξυνεπιλαβέσθαι καὶ τῆς ὑπολοίπου Ἀθηναίων καταλύσεως, εἴκοσι νῆες Συρακοσίων ἦλθον καὶ Σελινούντιαι δύο, αἵ τε ἐκ Πελοποννήσου, ἃς παρεσκευάζοντο, ἑτοῖμαι ἤδη οὖσαι· καὶ Θηριμένει τῷ Λακεδαιμονίῳ ξυναμφότεραι ὡς Ἀστύοχον τὸν ναύαρχον προσταχθεῖσαι κομίσαι, κατέπλευσαν ἐς Λέρον πρῶτον τὴν πρὸ Μιλήτου νῆσον·

SECTION 8.26.2
ἔπειτα ἐκεῖθεν αἰσθόμενοι ἐπὶ Μιλήτῳ ὄντας Ἀθηναίους ἐς τὸν Ἰασικὸν κόλπον πρότερον πλεύσαντες ἐβούλοντο εἰδέναι τὰ περὶ τῆς Μιλήτου.

SECTION 8.26.3
ἐλθόντος δὲ Ἀλκιβιάδου ἵππῳ ἐς Τειχιοῦσσαν τῆς Μιλησίας, οἷπερ τοῦ κόλπου πλεύσαντες ηὐλίσαντο, πυνθάνονται τὰ περὶ τῆς μάχης (παρῆν γὰρ ὁ Ἀλκιβιάδης καὶ ξυνεμάχετο τοῖς Μιλησίοις καὶ Τισσαφέρνει), καὶ αὐτοῖς παρῄνει, εἰ μὴ βούλονται τά τε ἐν Ἰωνίᾳ καὶ τὰ ξύμπαντα πράγματα διολέσαι, ὡς τάχιστα βοηθεῖν Μιλήτῳ καὶ μὴ περιιδεῖν ἀποτειχισθεῖσαν.

CHAPTER 8.27

SECTION 8.27.1
καὶ οἱ μὲν ἅμα τῇ ἕῳ ἔμελλον βοηθήσειν· Φρύνιχος δὲ ὁ τῶν Ἀθηναίων στρατηγός, ὡς ἀπὸ τῆς Λέρου ἐπύθετο τὰ τῶν νεῶν σαφῶς, βουλομένων τῶν ξυναρχόντων ὑπομείναντας διαναυμαχεῖν, οὐκ ἔφη οὔτ’ αὐτὸς ποιήσειν τοῦτο οὔτ’ ἐκείνοις οὐδ’ ἄλλῳ οὐδενὶ ἐς δύναμιν ἐπιτρέψειν.

SECTION 8.27.2
ὅπου γὰρ [ἔξεστιν] ἐν ὑστέρῳ σαφῶς εἰδότας πρὸς ὁπόσας τε ναῦς πολεμίας καὶ ὅσαις πρὸς αὐτὰς ταῖς σφετέραις ἱκανῶς καὶ καθ’ ἡσυχίαν παρασκευασαμένοις ἔσται ἀγωνίσασθαι, οὐδέποτε τῷ αἰσχρῷ ὀνείδει εἴξας ἀλόγως διακινδυνεύσειν.

SECTION 8.27.3
οὐ γὰρ αἰσχρὸν εἶναι Ἀθηναίους ναυτικῷ μετὰ καιροῦ ὑποχωρῆσαι, ἀλλὰ καὶ μετὰ ὁτουοῦν τρόπου αἴσχιον ξυμβήσεσθαι ἢν ἡσσηθῶσιν· καὶ τὴν πόλιν οὐ μόνον τῷ αἰσχρῷ, ἀλλὰ καὶ τῷ μεγίστῳ κινδύνῳ περιπίπτειν, ᾗ μόλις ἐπὶ ταῖς γεγενημέναις ξυμφοραῖς ἐνδέχεσθαι μετὰ βεβαίου παρασκευῆς καθ’ ἑκουσίαν, ἢ πάνυ γε ἀνάγκῃ, προτέρᾳ ποι ἐπιχειρεῖν, ἦ που δὴ μὴ βιαζομένῃ γε πρὸς αὐθαιρέτους κινδύνους ἰέναι.

SECTION 8.27.4
ὡς τάχιστα δὲ ἐκέλευε τούς τε τραυματίας ἀναλαβόντας καὶ τὸν πεζὸν καὶ τῶν σκευῶν ὅσα ἦλθον ἔχοντες, ἃ δ’ ἐκ τῆς πολεμίας εἰλήφασι καταλιπόντας ὅπως κοῦφαι ὦσιν αἱ νῆες, ἀποπλεῖν ἐς Σάμον, κἀκεῖθεν ἤδη ξυναγαγόντας πάσας τὰς ναῦς τοὺς ἐπίπλους, ἤν που καιρὸς ᾖ, ποιεῖσθαι.

SECTION 8.27.5
ὡς δὲ ἔπεισε, καὶ ἔδρασε ταῦτα· καὶ ἔδοξεν οὐκ ἐν τῷ αὐτίκα μᾶλλον ἢ ὕστερον, οὐκ ἐς τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐς ὅσα ἄλλα Φρύνιχος κατέστη, οὐκ ἀξύνετος εἶναι.

SECTION 8.27.6
καὶ οἱ μὲν Ἀθηναῖοι ἀφ’ ἑσπέρας εὐθὺς τούτῳ τῷ τρόπῳ ἀτελεῖ τῇ νίκῃ ἀπὸ τῆς Μιλήτου ἀνέστησαν, καὶ οἱ Ἀργεῖοι κατὰ τάχος καὶ πρὸς ὀργὴν τῆς ξυμφορᾶς ἀπέπλευσαν ἐκ τῆς Σάμου ἐπ’ οἴκου·

CHAPTER 8.28

SECTION 8.28.1
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι ἅμα τῇ ἕῳ ἐκ τῆς Τειχιούσσης ἄραντες ἐπικατάγονται, καὶ μείναντες ἡμέραν μίαν τῇ ὑστεραίᾳ καὶ τὰς Χίας ναῦς προσλαβόντες τὰς μετὰ Χαλκιδέως τὸ πρῶτον ξυγκαταδιωχθείσας ἐβούλοντο πλεῦσαι ἐπὶ τὰ σκεύη ἃ ἐξείλοντο ἐς Τειχιοῦσσαν πάλιν.

SECTION 8.28.2
καὶ ὡς ἦλθον, Τισσαφέρνης τῷ πεζῷ παρελθὼν πείθει αὐτοὺς ἐπὶ Ἴασον, ἐν ᾗ Ἀμόργης πολέμιος ὢν κατεῖχε, πλεῦσαι. καὶ προσβαλόντες τῇ Ἰάσῳ αἰφνίδιοι καὶ οὐ προσδεχομένων ἀλλ’ ἢ Ἀττικὰς τὰς ναῦς εἶναι αἱροῦσιν· καὶ μάλιστα ἐν τῷ ἔργῳ οἱ Συρακόσιοι ἐπῃνέθησαν.

SECTION 8.28.3
καὶ τόν τε Ἀμόργην ζῶντα λαβόντες, Πισσούθνου νόθον υἱόν, ἀφεστῶτα δὲ βασιλέως, παραδιδόασιν οἱ Πελοποννήσιοι Τισσαφέρνει ἀπαγαγεῖν, εἰ βούλεται, βασιλεῖ, ὥσπερ αὐτῷ προσέταξε, καὶ τὴν Ἴασον διεπόρθησαν καὶ χρήματα πάνυ πολλὰ ἡ στρατιὰ ἔλαβεν· παλαιόπλουτον γὰρ ἦν τὸ χωρίον.

SECTION 8.28.4
τούς τ’ ἐπικούρους τοὺς περὶ τὸν Ἀμόργην παρὰ σφᾶς αὐτοὺς κομίσαντες καὶ οὐκ ἀδικήσαντες ξυνέταξαν, ὅτι ἦσαν οἱ πλεῖστοι ἐκ Πελοποννήσου· τό τε πόλισμα Τισσαφέρνει παραδόντες καὶ τὰ ἀνδράποδα πάντα καὶ δοῦλα καὶ ἐλεύθερα, ὧν καθ’ ἕκαστον στατῆρα Δαρεικὸν παρ’ αὐτοῦ ξυνέβησαν λαβεῖν, ἔπειτα ἀνεχώρησαν ἐς τὴν Μίλητον.

SECTION 8.28.5
καὶ Πεδάριτόν τε τὸν Λέοντος ἐς τὴν Χίον ἄρχοντα Λακεδαιμονίων πεμψάντων ἀποστέλλουσι πεζῇ μέχρι Ἐρυθρῶν ἔχοντα τὸ παρὰ Ἀμόργου ἐπικουρικόν, καὶ ἐς τὴν Μίλητον αὐτοῦ Φίλιππον καθιστᾶσιν. καὶ τὸ θέρος ἐτελεύτα.

CHAPTER 8.29

SECTION 8.29.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου χειμῶνος, ἐπειδὴ τὴν Ἴασον κατεστήσατο ὁ Τισσαφέρνης ἐς φυλακήν, παρῆλθεν ἐς τὴν Μίλητον, καὶ μηνὸς μὲν τροφήν, ὥσπερ ὑπέστη ἐν τῇ Λακεδαίμονι, ἐς δραχμὴν Ἀττικὴν ἑκάστῳ πάσαις ταῖς ναυσὶ διέδωκε, τοῦ δὲ λοιποῦ χρόνου ἐβούλετο τριώβολον διδόναι, ἕως ἂν βασιλέα ἐπέρηται· ἢν δὲ κελεύῃ, δώσειν ἔφη ἐντελῆ τὴν δραχμήν.

SECTION 8.29.2
Ἑρμοκράτους δὲ ἀντειπόντος τοῦ Συρακοσίου στρατηγοῦ (ὁ γὰρ Θηριμένης οὐ ναύαρχος ὤν, ἀλλ’ Ἀστυόχῳ παραδοῦναι τὰς ναῦς ξυμπλέων μαλακὸς ἦν περὶ τοῦ μισθοῦ) ὅμως δὲ παρὰ πέντε ναῦς πλέον ἀνδρὶ ἑκάστῳ ἢ τρεῖς ὀβολοὶ ὡμολογήθησαν. ἐς γὰρ πέντε ναῦς καὶ πεντήκοντα τριάκοντα τάλαντα ἐδίδου τοῦ μηνός· καὶ τοῖς ἄλλοις, ὅσῳ πλείους νῆες ἦσαν τούτου τοῦ ἀριθμοῦ, κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον τοῦτον ἐδίδοτο.

CHAPTER 8.30

SECTION 8.30.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ χειμῶνος τοῖς ἐν τῇ Σάμῳ Ἀθηναίοις προσαφιγμέναι γὰρ ἦσαν καὶ οἴκοθεν ἄλλαι νῆες πέντε καὶ τριάκοντα καὶ στρατηγοὶ Χαρμῖνος καὶ Στρομβιχίδης καὶ Εὐκτήμων, καὶ τὰς ἀπὸ Χίου καὶ τὰς ἄλλας πάσας ξυναγαγόντες ἐβούλοντο διακληρωσάμενοι ἐπὶ μὲν τῇ Μιλήτῳ τῷ ναυτικῷ ἐφορμεῖν, πρὸς δὲ τὴν Χίον καὶ ναυτικὸν καὶ πεζὸν πέμψαι.

SECTION 8.30.2
καὶ ἐποίησαν οὕτως· Στρομβιχίδης μὲν γὰρ καὶ Ὀνομακλῆς καὶ Εὐκτήμων τριάκοντα ναῦς ἔχοντες καὶ τῶν ἐς Μίλητον ἐλθόντων χιλίων ὁπλιτῶν μέρος ἄγοντες ἐν ναυσὶν ὁπλιταγωγοῖς ἐπὶ Χίον λαχόντες ἔπλεον, οἱ δ’ ἄλλοι ἐν Σάμῳ μένοντες τέσσαρσι καὶ ἑβδομήκοντα ναυσὶν ἐθαλασσοκράτουν καὶ ἐπίπλους τῇ Μιλήτῳ ἐποιοῦντο.

CHAPTER 8.31

SECTION 8.31.1
ὁ δ’ Ἀστύοχος ὡς τότε ἐν τῇ Χίῳ ἔτυχε διὰ τὴν προδοσίαν τοὺς ὁμήρους καταλεγόμενος τούτου μὲν ἐπέσχεν,ἐπειδὴ ᾔσθετο τάς τε μετὰ Θηριμένους ναῦς ἡκούσας καὶ τὰ περὶ τὴν ξυμμαχίαν βελτίω ὄντα, λαβὼν δὲ ναῦς τάς τε Πελοποννησίων δέκα καὶ Χίας δέκα ἀνάγεται,

SECTION 8.31.2
καὶ προσβαλὼν Πτελεῷ καὶ οὐχ ἑλὼν παρέπλευσεν ἐπὶ Κλαζομενὰς καὶ ἐκέλευεν αὐτῶν τοὺς τὰ Ἀθηναίων φρονοῦντας ἀνοικίζεσθαι ἐς τὸν Δαφνοῦντα καὶ προσχωρεῖν σφίσιν· ξυνεκέλευε δὲ καὶ Τάμως Ἰωνίας ὕπαρχος ὤν.

SECTION 8.31.3
ὡς δ’ οὐκ ἐσήκουον, προσβολὴν ποιησάμενος τῇ πόλει οὔσῃ ἀτειχίστῳ καὶ οὐ δυνάμενος ἑλεῖν, ἀπέπλευσεν ἀνέμῳ μεγάλῳ αὐτὸς μὲν ἐς Φώκαιαν καὶ Κύμην, αἱ δὲ ἄλλαι νῆες κατῆραν ἐς τὰς ἐπικειμένας ταῖς Κλαζομεναῖς νήσους, Μαραθοῦσσαν καὶ Πήλην καὶ Δρυμοῦσσαν.

SECTION 8.31.4
καὶ ὅσα ὑπεξέκειτο αὐτόθι τῶν Κλαζομενίων, ἡμέρας ἐμμείναντες διὰ τοὺς ἀνέμους ὀκτὼ τὰ μὲν διήρπασαν καὶ ἀνήλωσαν, τὰ δὲ ἐσβαλόμενοι ἀπέπλευσαν ἐς Φώκαιαν καὶ Κύμην ὡς Ἀστύοχον.

CHAPTER 8.32

SECTION 8.32.1
ὄντος δ’ αὐτοῦ ἐνταῦθα Λεσβίων ἀφικνοῦνται πρέσβεις βουλόμενοι αὖθις ἀποστῆναι· καὶ αὐτὸν μὲν πείθουσιν, ὡς δ’ οἵ τε Κορίνθιοι καὶ οἱ ἄλλοι ξύμμαχοι ἀπρόθυμοι ἦσαν διὰ τὸ πρότερον σφάλμα, ἄρας ἔπλει ἐπὶ τῆς Χίου. καὶ χειμασθεισῶν τῶν νεῶν ὕστερον ἀφικνοῦνται ἄλλαι ἄλλοθεν ἐς τὴν Χίον.

SECTION 8.32.2
καὶ μετὰ τοῦτο Πεδάριτος, τότε παριὼν πεζῇ ἐκ τῆς Μιλήτου, γενόμενος ἐν Ἐρυθραῖς διαπεραιοῦται αὐτός τε καὶ ἡ στρατιὰ ἐς Χίον· ὑπῆρχον δὲ αὐτῷ καὶ ἐκ τῶν πέντε νεῶν στρατιῶται ὑπὸ Χαλκιδέως ἐς πεντακοσίους ξὺν ὅπλοις καταλειφθέντες.

SECTION 8.32.3
ἐπαγγελλομένων δέ τινων Λεσβίων τὴν ἀπόστασιν, προσφέρει τῷ τε Πεδαρίτῳ καὶ τοῖς Χίοις ὁ Ἀστύοχος τὸν λόγον ὡς χρὴ παραγενομένους ταῖς ναυσὶν ἀποστῆσαι τὴν λέσβον· ἢ γὰρ ξυμμάχους πλείους σφᾶς ἕξειν, ἢ τοὺς Ἀθηναίους, ἤν τι σφάλλωνται,κακώσειν. οἱ δ᾽ οὐκ ἐσήκουον, οὐδὲ τὰς ναῦς ὁ Πεδάριτος ἔφη τῶν Χίων αὐτῷ προήσειν.

CHAPTER 8.33

SECTION 8.33.1
κἀκεῖνος λαβὼν τάς τε τῶν Κορινθίων πέντε καὶ ἕκτην Μεγαρίδα καὶ μίαν Ἑρμιονίδα καὶ ἃς αὐτὸς Λακωνικὰς ἔχων ἦλθεν, ἔπλει ἐπὶ τῆς Μιλήτου πρὸς τὴν ναυαρχίαν, πολλὰ ἀπειλήσας τοῖς Χίοις ἦ μὴν μὴ ἐπιβοηθήσειν, ἤν τι δέωνται.

SECTION 8.33.2
καὶ προσβαλὼν Κωρύκῳ τῆς Ἐρυθραίας ἐνηυλίσατο. οἱ δ’ ἀπὸ τῆς Σάμου Ἀθηναῖοι ἐπὶ τὴν Χίον πλέοντες τῇ στρατιᾷ καὶ αὐτοὶ ἐκ τοῦ ἐπὶ θάτερα λόφου διείργοντο καὶ καθωρμίσαντο καὶ ἐλελήθεσαν ἀλλήλους.

SECTION 8.33.3
ἐλθούσης δὲ παρὰ Πεδαρίτου ὑπὸ νύκτα ἐπιστολῆς ὡς Ἐρυθραίων ἄνδρες αἰχμάλωτοι ἐκ Σάμου ἐπὶ προδοσίᾳ ἐς Ἐρυθρὰς ἥκουσιν ἀφειμένοι, ἀνάγεται ὁ Ἀστύοχος εὐθὺς ἐς τὰς Ἐρυθρὰς πάλιν, καὶ παρὰ τοσοῦτον ἐγένετο αὐτῷ μὴ περιπεσεῖν τοῖς Ἀθηναίοις.

SECTION 8.33.4
διαπλεύσας δὲ καὶ ὁ Πεδάριτος πρὸς αὐτόν, καὶ ἀναζητήσαντες τὰ περὶ τῶν δοκούντων προδιδόναι, ὡς ηὗρον ἅπαν ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων ἐκ τῆς Σάμου προφασισθέν, ἀπολύσαντες τῆς αἰτίας ἀπέπλευσαν ὁ μὲν ἐς τὴν Χίον, ὁ δὲ ἐς τὴν Μίλητον ἐκομίσθη, ὥσπερ διενοεῖτο.

CHAPTER 8.34

SECTION 8.34.1
ἐν τούτῳ δὲ καὶ ἡ τῶν Ἀθηναίων στρατιὰ ταῖς ναυσὶν ἐκ τοῦ Κωρύκου περιπλέουσα κατ’ Ἀργῖνον ἐπιτυγχάνει τρισὶ ναυσὶ τῶν Χίων μακραῖς, καὶ ὡς εἶδον, ἐδίωκον· καὶ χειμών τε μέγας ἐπιγίγνεται καὶ αἱ μὲν τῶν Χίων μόλις καταφεύγουσιν ἐς τὸν λιμένα, αἱ δὲ τῶν Ἀθηναίων αἱ μὲν μάλιστα ὁρμήσασαι τρεῖς διαφθείρονται καὶ ἐκπίπτουσι πρὸς τὴν πόλιν τῶν Χίων, καὶ ἄνδρες οἱ μὲν ἁλίσκονται, οἱ δ’ ἀποθνῄσκουσιν, αἱ δ’ ἄλλαι καταφεύγουσιν ἐς τὸν ὑπὸ τῷ Μίμαντι λιμένα Φοινικοῦντα καλούμενον. ἐντεῦθεν δ’ ὕστερον ἐς τὴν Λέσβον καθορμισάμενοι παρεσκευάζοντο ἐς τὸν τειχισμόν.

CHAPTER 8.35

SECTION 8.35.1
ἐκ δὲ τῆς Πελοποννήσου τοῦ αὐτοῦ χειμῶνος Ἱπποκράτης ὁ Λακεδαιμόνιος ἐκπλεύσας δέκα μὲν Θουρίαις ναυσίν, ὧν ἦρχε Δωριεὺς ὁ Διαγόρου τρίτος αὐτός, μιᾷ δὲ Λακωνικῇ, μιᾷ δὲ Συρακοσίᾳ, καταπλεῖ ἐς Κνίδον· ἡ δ’ ἀφειστήκει ἤδη ὑπὸ Τισσαφέρνους.

SECTION 8.35.2
καὶ αὐτοὺς οἱ ἐν τῇ Μιλήτῳ, ὡς ᾔσθοντο, ἐκέλευον ταῖς μὲν ἡμισείαις τῶν νεῶν Κνίδον φυλάσσειν, ταῖς δὲ περὶ Τριόπιον οὔσαις τὰς ἀπ’ Αἰγύπτου ὁλκάδας προσβαλλούσας ξυλλαμβάνειν· ἔστι δὲ τὸ Τριόπιον ἄκρα τῆς Κνιδίας προύχουσα, Ἀπόλλωνος ἱερόν.

SECTION 8.35.3
πυθόμενοι δὲ οἱ Ἀθηναῖοι καὶ πλεύσαντες ἐκ τῆς Σάμου λαμβάνουσι τὰς ἐπὶ τῷ Τριοπίῳ φρουρούσας ἓξ ναῦς· οἱ δ’ ἄνδρες ἀποφεύγουσιν ἐξ αὐτῶν. καὶ μετὰ τοῦτο ἐς τὴν Κνίδον καταπλεύσαντες καὶ προσβαλόντες τῇ πόλει ἀτειχίστῳ οὔσῃ ὀλίγου εἷλον.

SECTION 8.35.4
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ αὖθις προσέβαλλον, καὶ ὡς ἄμεινον φαρξαμένων αὐτῶν ὑπὸ νύκτα καὶ ἐπεσελθόντων αὐτοῖς τῶν ἀπὸ τοῦ Τριοπίου ἐκ τῶν νεῶν διαφυγόντων οὐκέθ’ ὁμοίως ἔβλαπτον, ἀπελθόντες καὶ δῃώσαντες τὴν τῶν Κνιδίων γῆν ἐς τὴν Σάμον ἀπέπλευσαν.

CHAPTER 8.36

SECTION 8.36.1
ὑπὸ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον Ἀστυόχου ἥκοντος ἐς τὴν Μίλητον ἐπὶ τὸ ναυτικὸν οἱ Πελοποννήσιοι εὐπόρως ἔτι εἶχον ἅπαντα τὰ κατὰ τὸ στρατόπεδον· καὶ γὰρ μισθὸς ἐδίδοτο ἀρκούντως καὶ τὰ ἐκ τῆς Ἰάσου μεγάλα χρήματα διαρπασθέντα ὑπῆν τοῖς στρατιώταις, οἵ τε Μιλήσιοι προθύμως τὰ τοῦ πολέμου ἔφερον.

SECTION 8.36.2
πρὸς δὲ τὸν Τισσαφέρνην ἐδόκουν ὅμως τοῖς Πελοποννησίοις αἱ πρῶται ξυνθῆκαι αἱ πρὸς Χαλκιδέα γενόμεναι ἐνδεεῖς εἶναι καὶ οὐ πρὸς σφῶν μᾶλλον, καὶ ἄλλας ἔτι Θηριμένους παρόντος ἐποίουν· καὶ εἰσὶν αἵδε.

CHAPTER 8.37

SECTION 8.37.1
‘ξυνθῆκαι Λακεδαιμονίων καὶ τῶν ξυμμάχων πρὸς βασιλέα Δαρεῖον καὶ τοὺς παῖδας τοὺς βασιλέως καὶ Τισσαφέρνην, σπονδὰς εἶναι καὶ φιλίαν κατὰ τάδε.

SECTION 8.37.2
ὁπόση χώρα καὶ πόλεις βασιλέως εἰσὶ Δαρείου ἢ τοῦ πατρὸς ἦσαν ἢ τῶν προγόνων, ἐπὶ ταύτας μὴ ἰέναι ἐπὶ πολέμῳ μηδὲ κακῷ μηδενὶ μήτε Λακεδαιμονίους μήτε τοὺς ξυμμάχους τοὺς Λακεδαιμονίων, μηδὲ φόρους πράσσεσθαι ἐκ τῶν πόλεων τούτων μήτε Λακεδαιμονίους μήτε τοὺς ξυμμάχους τοὺς Λακεδαιμονίων· μηδὲ Δαρεῖον βασιλέα μηδὲ ὧν βασιλεὺς ἄρχει ἐπὶ Λακεδαιμονίους μηδὲ τοὺς ξυμμάχους ἰέναι ἐπὶ πολέμῳ μηδὲ κακῷ μηδενί.

SECTION 8.37.3
ἢν δέ τι δέωνται Λακεδαιμόνιοι ἢ οἱ ξύμμαχοι βασιλέως ἢ βασιλεὺς Λακεδαιμονίων ἢ τῶν ξυμμάχων, ὅτι ἂν πείθωσιν ἀλλήλους, τοῦτο ποιοῦσι καλῶς ἔχειν.

SECTION 8.37.4
τὸν δὲ πόλεμον τὸν πρὸς Ἀθηναίους καὶ τοὺς ξυμμάχους κοινῇ ἀμφοτέρους πολεμεῖν· ἢν δὲ κατάλυσιν ποιῶνται, κοινῇ ἀμφοτέρους ποιεῖσθαι. ὁπόση δ’ ἂν στρατιὰ ἐν τῇ χώρᾳ τῇ βασιλέως ᾖ μεταπεμψαμένου βασιλέως, τὴν δαπάνην βασιλέα παρέχειν.

SECTION 8.37.5
ἢν δέ τις τῶν πόλεων ὁπόσαι ξυνέθεντο βασιλεῖ ἐπὶ τὴν βασιλέως ἴῃ χώραν, τοὺς ἄλλους κωλύειν καὶ ἀμύνειν βασιλεῖ κατὰ τὸ δυνατόν· καὶ ἤν τις τῶν ἐν τῇ βασιλέως χώρᾳ ἢ ὅσης βασιλεὺς ἄρχει ἐπὶ τὴν Λακεδαιμονίων ἴῃ ἢ τῶν ξυμμάχων, βασιλεὺς κωλυέτω καὶ ἀμυνέτω κατὰ τὸ δυνατόν.’

CHAPTER 8.38

SECTION 8.38.1
μετὰ δὲ ταύτας τὰς ξυνθήκας Θηριμένης μὲν παραδοὺς Ἀστυόχῳ τὰς ναῦς ἀποπλέων ἐν κέλητι ἀφανίζεται,

SECTION 8.38.2
οἱ δ’ ἐκ τῆς Λέσβου Ἀθηναῖοι ἤδη διαβεβηκότες ἐς τὴν Χίον τῇ στρατιᾷ καὶ κρατοῦντες καὶ γῆς καὶ θαλάσσης Δελφίνιον ἐτείχιζον, χωρίον ἄλλως τε ἐκ γῆς καρτερὸν καὶ λιμένας ἔχον καὶ τῆς τῶν Χίων πόλεως οὐ πολὺ ἀπέχον.

SECTION 8.38.3
οἱ δὲ Χῖοι ἐν πολλαῖς ταῖς πρὶν μάχαις πεπληγμένοι, καὶ ἄλλως ἐν σφίσιν αὐτοῖς οὐ πάνυ εὖ διακείμενοι, ἀλλὰ καὶ τῶν μετὰ Τυδέως τοῦ Ἴωνος ἤδη ὑπὸ Πεδαρίτου ἐπ᾽ ἀττικισμῷ τεθνεώτων καὶ τῆς ἄλλης πόλεως κατ’ ἀνάγκην ἐς ὀλίγους κατεχομένης ὑπόπτως διακείμενοι ἀλλήλοις ἡσύχαζον, καὶ οὔτ’ αὐτοὶ διὰ ταῦτα οὔθ’ οἱ μετὰ Πεδαρίτου ἐπίκουροι ἀξιόμαχοι αὐτοῖς ἐφαίνοντο.

SECTION 8.38.4
ἐς μέντοι τὴν Μίλητον ἔπεμπον κελεύοντες σφίσι τὸν Ἀστύοχον βοηθεῖν· ὡς δ’ οὐκ ἐσήκουεν, ἐπιστέλλει περὶ αὐτοῦ ἐς τὴν Λακεδαίμονα ὁ Πεδάριτος ὡς ἀδικοῦντος.

SECTION 8.38.5
καὶ τὰ μὲν ἐν τῇ Χίῳ ἐς τοῦτο καθειστήκει τοῖς Ἀθηναίοις· αἱ δ’ ἐκ τῆς Σάμου νῆες αὐτοῖς ἐπίπλους μὲν ἐποιοῦντο ταῖς ἐν τῇ Μιλήτῳ, ἐπεὶ δὲ μὴ ἀντανάγοιεν, ἀναχωροῦντες πάλιν ἐς τὴν Σάμον ἡσύχαζον.

CHAPTER 8.39

SECTION 8.39.1
ἐκ δὲ τῆς Πελοποννήσου ἐν τῷ αὐτῷ χειμῶνι αἱ τῷ Φαρναβάζῳ [ὑπὸ] Καλλιγείτου τοῦ Μεγαρέως καὶ Τιμαγόρου τοῦ Κυζικηνοῦ πρασσόντων παρασκευασθεῖσαι ὑπὸ Λακεδαιμονίων ἑπτὰ καὶ εἴκοσι νῆες ἄρασαι ἔπλεον ἐπὶ Ἰωνίας περὶ ἡλίου τροπάς, καὶ ἄρχων ἐπέπλει αὐτῶν Ἀντισθένης Σπαρτιάτης.

SECTION 8.39.2
ξυνέπεμψαν δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ ἕνδεκα ἄνδρας Σπαρτιατῶν ξυμβούλους Ἀστυόχῳ, ὧν εἷς ἦν Λίχας ὁ Ἀρκεσιλάου· καὶ εἴρητο αὐτοῖς ἐς Μίλητον ἀφικομένους τῶν τε ἄλλων ξυνεπιμέλεσθαι ᾗ μέλλει ἄριστα ἕξειν, καὶ τὰς ναῦς ταύτας ἢ αὐτὰς ἢ πλείους ἢ καὶ ἐλάσσους ἐς τὸν Ἑλλήσποντον ὡς Φαρνάβαζον, ἢν δοκῇ, ἀποπέμπειν, Κλέαρχον τὸν Ῥαμφίου, ὃς ξυνέπλει, ἄρχοντα προστάξαντας, καὶ Ἀστύοχον, ἢν δοκῇ τοῖς ἕνδεκα ἀνδράσι, παύειν τῆς ναυαρχίας, Ἀντισθένη δὲ καθιστάναι· πρὸς γὰρ τὰς τοῦ Πεδαρίτου ἐπιστολὰς ὑπώπτευον αὐτόν.

SECTION 8.39.3
πλέουσαι οὖν αἱ νῆες ἀπὸ Μαλέας πελάγιαι Μήλῳ προσέβαλον, καὶ περιτυχόντες ναυσὶ δέκα Ἀθηναίων τὰς τρεῖς λαμβάνουσι κενὰς καὶ κατακαίουσιν. μετὰ δὲ τοῦτο δεδιότες μὴ αἱ διαφυγοῦσαι τῶν Ἀθηναίων ἐκ τῆς Μήλου νῆες, ὅπερ ἐγένετο, μηνύσωσι τοῖς ἐν τῇ Σάμῳ τὸν ἐπίπλουν αὐτῶν, πρὸς τὴν Κρήτην πλεύσαντες καὶ πλείω τὸν πλοῦν διὰ φυλακῆς ποιησάμενοι ἐς τὴν Καῦνον τῆς Ἀσίας κατῆραν.

SECTION 8.39.4
ἐντεῦθεν δὴ ὡς ἐν ἀσφαλεῖ ὄντες ἀγγελίαν ἔπεμπον ἐπὶ τὰς ἐν τῇ Μιλήτῳ ναῦς τοῦ ξυμπαρακομισθῆναι.

CHAPTER 8.40

SECTION 8.40.1
οἱ δὲ Χῖοι καὶ Πεδάριτος κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον οὐδὲν ἧσσον, καίπερ διαμέλλοντα, τὸν Ἀστύοχον πέμποντες ἀγγέλους ἠξίουν σφίσι πολιορκουμένοις βοηθῆσαι ἁπάσαις ταῖς ναυσὶ καὶ μὴ περιιδεῖν τὴν μεγίστην τῶν ἐν Ἰωνίᾳ ξυμμαχίδων πόλεων ἔκ τε θαλάσσης εἰργομένην καὶ κατὰ γῆν λῃστείαις πορθουμένην.

SECTION 8.40.2
οἱ γὰρ οἰκέται τοῖς Χίοις πολλοὶ ὄντες καὶ μιᾷ γε πόλει πλὴν Λακεδαιμονίων πλεῖστοι γενόμενοι καὶ ἅμα διὰ τὸ πλῆθος χαλεπωτέρως ἐν ταῖς ἀδικίαις κολαζόμενοι, ὡς ἡ στρατιὰ τῶν Ἀθηναίων βεβαίως ἔδοξε μετὰ τείχους ἱδρῦσθαι, εὐθὺς αὐτομολίᾳ τε ἐχώρησαν οἱ πολλοὶ πρὸς αὐτοὺς καὶ τὰ πλεῖστα κακὰ ἐπιστάμενοι τὴν χώραν οὗτοι ἔδρασαν.

SECTION 8.40.3
ἔφασαν οὖν χρῆναι οἱ Χῖοι, ἕως ἔτι ἐλπὶς καὶ δυνατὸν κωλῦσαι, τειχιζομένου τοῦ Δελφινίου καὶ ἀτελοῦς ὄντος καὶ στρατοπέδῳ καὶ ναυσὶν ἐρύματος μείζονος προσπεριβαλλομένου, βοηθῆσαι σφίσιν. ὁ δὲ Ἀστύοχος καίπερ οὐ διανοούμενος διὰ τὴν τότε ἀπειλήν, ὡς ἑώρα καὶ τοὺς ξυμμάχους προθύμους ὄντας, ὥρμητο ἐς τὸ βοηθεῖν.

CHAPTER 8.41

SECTION 8.41.1
ἐν τούτῳ δὲ ἐκ τῆς Καύνου παραγίγνεται ἀγγελία ὅτι αἱ ἑπτὰ καὶ εἴκοσι νῆες καὶ οἱ τῶν Λακεδαιμονίων ξύμβουλοι πάρεισιν· καὶ νομίσας πάντα ὕστερα εἶναι τἆλλα πρὸς τὸ ναῦς τε, ὅπως θαλασσοκρατοῖεν μᾶλλον, τοσαύτας ξυμπαρακομίσαι, καὶ τοὺς Λακεδαιμονίους, οἳ ἧκον κατάσκοποι αὐτοῦ, ἀσφαλῶς περαιωθῆναι, εὐθὺς ἀφεὶς τὸ ἐς τὴν Χίον ἔπλει ἐς τὴν Καῦνον.

SECTION 8.41.2
καὶ ἐς Κῶν τὴν Μεροπίδα ἐν τῷ παράπλῳ ἀποβὰς τήν τε πόλιν ἀτείχιστον οὖσαν καὶ ὑπὸ σεισμοῦ, ὃς αὐτοῖς ἔτυχε μέγιστός γε δὴ ὧν μεμνήμεθα γενόμενος, ξυμπεπτωκυῖαν ἐκπορθεῖ, τῶν ἀνθρώπων ἐς τὰ ὄρη πεφευγότων, καὶ τὴν χώραν καταδρομαῖς λείαν ἐποιεῖτο, πλὴν τῶν ἐλευθέρων· τούτους δὲ ἀφίει.

SECTION 8.41.3
ἐκ δὲ τῆς Κῶ ἀφικόμενος ἐς τὴν Κνίδον νυκτὸς ἀναγκάζεται ὑπὸ τῶν Κνιδίων παραινούντων μὴ ἐκβιβάσαι τοὺς ναύτας, ἀλλ’ ὥσπερ εἶχε πλεῖν εὐθὺς ἐπὶ τὰς τῶν Ἀθηναίων ναῦς εἴκοσιν, ἃς ἔχων Χαρμῖνος εἷς τῶν ἐκ Σάμου στρατηγῶν ἐφύλασσε ταύτας τὰς ἑπτὰ καὶ εἴκοσι ναῦς ἐκ τῆς Πελοποννήσου προσπλεούσας, ἐφ’ ἅσπερ καὶ ὁ Ἀστύοχος παρέπλει.

SECTION 8.41.4
ἐπύθοντο δὲ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ ἐκ τῆς Μήλου τὸν ἐπίπλουν αὐτῶν, καὶ ἡ φυλακὴ τῷ Χαρμίνῳ περὶ τὴν Σύμην καὶ Χάλκην καὶ Ῥόδον καὶ περὶ τὴν Λυκίαν ἦν· ἤδη γὰρ ᾐσθάνετο καὶ ἐν τῇ Καύνῳ οὔσας αὐτάς.

CHAPTER 8.42

SECTION 8.42.1
ἐπέπλει οὖν ὥσπερ εἶχε πρὸς τὴν Σύμην ὁ Ἀστύοχος πρὶν ἔκπυστος γενέσθαι, εἴ πως περιλάβοι που μετεώρους τὰς ναῦς. καὶ αὐτῷ ὑετός τε καὶ τὰ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ξυννέφελα ὄντα πλάνησιν τῶν νεῶν ἐν τῷ σκότει καὶ ταραχὴν παρέσχεν.

SECTION 8.42.2
καὶ ἅμα τῇ ἕῳ διεσπασμένου τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ μὲν φανεροῦ ἤδη ὄντος τοῖς Ἀθηναίοις τοῦ εὐωνύμου κέρως, τοῦ δὲ ἄλλου περὶ τὴν νῆσον ἔτι πλανωμένου, ἐπανάγονται κατὰ τάχος ὁ Χαρμῖνος καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἐλάσσοσιν ἢ ταῖς εἴκοσι ναυσί, νομίσαντες ἅσπερ ἐφύλασσον ναῦς τὰς ἀπὸ τῆς Καύνου ταύτας εἶναι.

SECTION 8.42.3
καὶ προσπεσόντες εὐθὺς κατέδυσάν τε τρεῖς καὶ κατετραυμάτισαν ἄλλας, καὶ ἐν τῷ ἔργῳ ἐπεκράτουν, μέχρι οὗ ἐπεφάνησαν αὐτοῖς παρὰ δόξαν αἱ πλείους τῶν νεῶν καὶ πανταχόθεν ἀπεκλῄοντο.

SECTION 8.42.4
ἔπειτα δὲ ἐς φυγὴν καταστάντες ἓξ μὲν ναῦς ἀπολλύασι, ταῖς δὲ λοιπαῖς καταφεύγουσιν ἐς τὴν Τευτλοῦσσαν νῆσον, ἐντεῦθεν δὲ ἐς Ἁλικαρνασσόν. μετὰ δὲ τοῦτο οἱ μὲν Πελοποννήσιοι ἐς Κνίδον κατάραντες καὶ ξυμμιγεισῶν τῶν ἐκ τῆς Καύνου ἑπτὰ καὶ εἴκοσι νεῶν αὐτοῖς ξυμπάσαις πλεύσαντες καὶ τροπαῖον ἐν τῇ Σύμῃ στήσαντες πάλιν ἐς τὴν Κνίδον καθωρμίσαντο·

CHAPTER 8.43

SECTION 8.43.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ταῖς ἐκ τῆς Σάμου ναυσὶ πάσαις, ὡς ᾔσθοντο τὰ τῆς ναυμαχίας, πλεύσαντες ἐς τὴν Σύμην καὶ ἐπὶ μὲν τὸ ἐν τῇ Κνίδῳ ναυτικὸν οὐχ ὁρμήσαντες, οὐδ᾽ ἐκεῖνοι ἐπ’ ἐκείνους, λαβόντες δὲ τὰ ἐν τῇ Σύμῃ σκεύη τῶν νεῶν καὶ Λωρύμοις τοῖς ἐν τῇ ἠπείρῳ προσβαλόντες ἀπέπλευσαν ἐς τὴν Σάμον.

SECTION 8.43.2
ἅπασαι δ’ ἤδη οὖσαι ἅμα ἐν τῇ Κνίδῳ αἱ τῶν Πελοποννησίων νῆες ἐπεσκευάζοντό τε εἴ τι ἔδει καὶ πρὸς τὸν Τισσαφέρνην (παρεγένετο γάρ) λόγους ἐποιοῦντο οἱ ἕνδεκα ἄνδρες τῶν Λακεδαιμονίων περί τε τῶν ἤδη πεπραγμένων, εἴ τι μὴ ἤρεσκεν αὐτοῖς, καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος πολέμου, ὅτῳ τρόπῳ ἄριστα καὶ ξυμφορώτατα ἀμφοτέροις πολεμήσεται.

SECTION 8.43.3
μάλιστα δὲ ὁ Λίχας ἐσκόπει τὰ ποιούμενα, καὶ τὰς σπονδὰς οὐδετέρας, οὔτε τὰς Χαλκιδέως οὔτε τὰς Θηριμένους, ἔφη καλῶς ξυγκεῖσθαι, ἀλλὰ δεινὸν εἶναι εἰ χώρας ὅσης βασιλεὺς καὶ οἱ πρόγονοι ἦρξαν πρότερον, ταύτης καὶ νῦν ἀξιώσει κρατεῖν· ἐνεῖναι γὰρ καὶ νήσους ἁπάσας πάλιν δουλεύειν καὶ Θεσσαλίαν καὶ Λοκροὺς καὶ τὰ μέχρι Βοιωτῶν, καὶ ἀντ’ ἐλευθερίας ἂν Μηδικὴν ἀρχὴν τοῖς Ἕλλησι τοὺς Λακεδαιμονίους περιθεῖναι.

SECTION 8.43.4
ἑτέρας οὖν ἐκέλευε βελτίους σπένδεσθαι, ἢ ταύταις γε οὐ χρήσεσθαι, οὐδὲ τῆς τροφῆς ἐπὶ τούτοις δεῖσθαι οὐδέν. ἀγανακτῶν δὲ ὁ μὲν Τισσαφέρνης ἀπεχώρησεν ἀπ’ αὐτῶν δι’ ὀργῆς καὶ ἄπρακτος,

CHAPTER 8.44

SECTION 8.44.1
οἱ δ’ ἐς τὴν Ῥόδον ἐπικηρυκευομένων ἀπὸ τῶν δυνατωτάτων ἀνδρῶν τὴν γνώμην εἶχον πλεῖν, ἐλπίζοντες νῆσόν τε οὐκ ἀδύνατον καὶ ναυβατῶν πλήθει καὶ πεζῷ προσάξεσθαι, καὶ ἅμα ἡγούμενοι αὐτοὶ ἀπὸ τῆς ὑπαρχούσης ξυμμαχίας δυνατοὶ ἔσεσθαι Τισσαφέρνην μὴ αἰτοῦντες χρήματα τρέφειν τὰς ναῦς.

SECTION 8.44.2
πλεύσαντες οὖν εὐθὺς ἐν τῷ αὐτῷ χειμῶνι ἐκ τῆς Κνίδου καὶ προσβαλόντες Καμείρῳ τῆς Ῥοδίας πρῶτον ναυσὶ τέσσαρσι καὶ ἐνενήκοντα ἐξεφόβησαν μὲν τοὺς πολλοὺς οὐκ εἰδότας τὰ πρασσόμενα, καὶ ἔφευγον, ἄλλως τε καὶ ἀτειχίστου οὔσης τῆς πόλεως· εἶτα ξυγκαλέσαντες οἱ Λακεδαιμόνιοι τούτους τε καὶ τοὺς ἐκ τοῖν δυοῖν πολέοιν, Λίνδου καὶ Ἰηλυσοῦ, Ῥοδίους ἔπεισαν ἀποστῆναι Ἀθηναίων· καὶ προσεχώρησε Ῥόδος Πελοποννησίοις.

SECTION 8.44.3
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ταῖς ἐκ τῆς Σάμου ναυσὶν αἰσθόμενοι ἔπλευσαν μὲν βουλόμενοι φθάσαι καὶ ἐπεφάνησαν πελάγιοι, ὑστερήσαντες δὲ οὐ πολλῷ τὸ μὲν παραχρῆμα ἀπέπλευσαν ἐς Χάλκην, ἐντεῦθεν δ’ ἐς Σάμον, ὕστερον δὲ ἐκ τῆς Χάλκης καὶ ἐκ τῆς Κῶ [καὶ ἐκ τῆς Σάμου] τοὺς ἐπίπλους ποιούμενοι ἐπὶ τὴν Ῥόδον ἐπολέμουν.

SECTION 8.44.4
οἱ δὲ χρήματα μὲν ἐξέλεξαν ἐς δύο καὶ τριάκοντα τάλαντα οἱ Πελοποννήσιοι παρὰ τῶν Ῥοδίων, τὰ δ’ ἄλλα ἡσύχαζον ἡμέρας ὀγδοήκοντα, ἀνελκύσαντες τὰς ναῦς.

CHAPTER 8.45

SECTION 8.45.1
ἐν δὲ τούτῳ καὶ ἔτι πρότερον, πρὶν ἐς τὴν Ῥόδον αὐτοὺς ἀναστῆναι, τάδε ἐπράσσετο. Ἀλκιβιάδης μετὰ τὸν Χαλκιδέως θάνατον καὶ τὴν ἐν Μιλήτῳ μάχην τοῖς Πελοποννησίοις ὕποπτος ὤν, καὶ ἀπ’ αὐτῶν ἀφικομένης ἐπιστολῆς πρὸς Ἀστύοχον ἐκ Λακεδαίμονος ὥστ’ ἀποκτεῖναι (ἦν γὰρ καὶ τῷ Ἄγιδι ἐχθρὸς καὶ ἄλλως ἄπιστος ἐφαίνετο), πρῶτον μὲν ὑποχωρεῖ δείσας παρὰ Τισσαφέρνην, ἔπειτα ἐκάκου πρὸς αὐτὸν ὅσον ἐδύνατο μάλιστα τῶν Πελοποννησίων τὰ πράγματα,

SECTION 8.45.2
καὶ διδάσκαλος πάντων γιγνόμενος τήν τε μισθοφορὰν ξυνέτεμεν, ἀντὶ δραχμῆς Ἀττικῆς ὥστε τριώβολον καὶ τοῦτο μὴ ξυνεχῶς δίδοσθαι, λέγειν κελεύων τὸν Τισσαφέρνην πρὸς αὐτοὺς ὡς Ἀθηναῖοι ἐκ πλέονος χρόνου ἐπιστήμονες ὄντες τοῦ ναυτικοῦ τριώβολον τοῖς ἑαυτῶν διδόασιν, οὐ τοσοῦτον πενίᾳ ὅσον ἵνα αὐτῶν μὴ οἱ ναῦται ἐκ περιουσίας ὑβρίζοντες οἱ μὲν τὰ σώματα χείρω ἔχωσι δαπανῶντες ἐς τοιαῦτα ἀφ’ ὧν ἡ ἀσθένεια ξυμβαίνει, οἱ δὲ τὰς ναῦς ἀπολείπωσιν οὐχ ὑπολιπόντες ἐς ὁμηρείαν τὸν προσοφειλόμενον μισθόν·

SECTION 8.45.3
καὶ τοὺς τριηράρχους καὶ τοὺς στρατηγοὺς τῶν πόλεων ἐδίδασκεν [ὥστε] δόντα χρήματα αὐτὸν πεῖσαι, ὥστε ξυγχωρῆσαι ταῦτα ἑαυτῷ πλὴν τῶν Συρακοσίων· τούτων δὲ Ἑρμοκράτης ἠναντιοῦτο μόνος ὑπὲρ τοῦ παντὸς ξυμμαχικοῦ.

SECTION 8.45.4
τάς τε πόλεις δεομένας χρημάτων ἀπήλασεν αὐτὸς ἀντιλέγων ὑπὲρ τοῦ Τισσαφέρνους ὡς οἱ μὲν Χῖοι ἀναίσχυντοι εἶεν πλουσιώτατοι ὄντες τῶν Ἑλλήνων, ἐπικουρίᾳ δ’ ὅμως σῳζόμενοι ἀξιοῦσι καὶ τοῖς σώμασι καὶ τοῖς χρήμασιν ἄλλους ὑπὲρ τῆς ἐκείνων ἐλευθερίας κινδυνεύειν·

SECTION 8.45.5
τὰς δ’ ἄλλας πόλεις ἔφη ἀδικεῖν, αἳ ἐς Ἀθηναίους πρότερον ἢ ἀποστῆναι ἀνήλουν, εἰ μὴ καὶ νῦν καὶ τοσαῦτα καὶ ἔτι πλείω ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν ἐθελήσουσιν ἐσφέρειν.

SECTION 8.45.6
τόν τε Τισσαφέρνην ἀπέφαινε νῦν μέν, τοῖς ἰδίοις χρήμασι πολεμοῦντα, εἰκότως φειδόμενον, ἢν δέ ποτε τροφὴ καταβῇ παρὰ βασιλέως, ἐντελῆ αὐτοῖς ἀποδώσειν τὸν μισθὸν καὶ τὰς πόλεις τὰ εἰκότα ὠφελήσειν.

CHAPTER 8.46

SECTION 8.46.1
παρῄνει δὲ καὶ τῷ Τισσαφέρνει μὴ ἄγαν ἐπείγεσθαι τὸν πόλεμον διαλῦσαι, μηδὲ βουληθῆναι κομίσαντα ἢ ναῦς Φοινίσσας ἅσπερ παρεσκευάζετο ἢ Ἕλλησι πλέοσι μισθὸν πορίζοντα τοῖς αὐτοῖς τῆς τε γῆς καὶ τῆς θαλάσσης τὸ κράτος δοῦναι, ἔχειν δ᾽ ἀμφοτέρους ἐᾶν δίχα τὴν ἀρχήν, καὶ βασιλεῖ ἐξεῖναι αἰεὶ ἐπὶ τοὺς αὐτῷ λυπηροὺς τοὺς ἑτέρους ἐπάγειν.

SECTION 8.46.2
γενομένης δ’ ἂν καθ’ ἓν τῆς ἐς γῆν καὶ θάλασσαν ἀρχῆς ἀπορεῖν ἂν αὐτὸν οἷς τοὺς κρατοῦντας ξυγκαθαιρήσει, ἢν μὴ αὐτὸς βούληται μεγάλῃ δαπάνῃ καὶ κινδύνῳ ἀναστάς ποτε διαγωνίσασθαι. εὐτελέστερα δὲ τάδ’ εἶναι, βραχεῖ μορίῳ τῆς δαπάνης καὶ ἅμα μετὰ τῆς ἑαυτοῦ ἀσφαλείας αὐτοὺς περὶ ἑαυτοὺς τοὺς Ἕλληνας κατατρῖψαι.

SECTION 8.46.3
ἐπιτηδειοτέρους τε ἔφη τοὺς Ἀθηναίους εἶναι κοινωνοὺς αὐτῷ τῆς ἀρχῆς· ἧσσον γὰρ τῶν κατὰ γῆν ἐφίεσθαι, τὸν λόγον τε ξυμφορώτατον καὶ τὸ ἔργον ἔχοντας πολεμεῖν· τοὺς μὲν γὰρ ξυγκαταδουλοῦν ἂν σφίσι τε αὐτοῖς τὸ τῆς θαλάσσης μέρος καὶ ἐκείνῳ ὅσοι ἐν τῇ βασιλέως Ἕλληνες οἰκοῦσι, τοὺς δὲ τοὐναντίον ἐλευθερώσοντας ἥκειν, καὶ οὐκ εἰκὸς εἶναι Λακεδαιμονίους ἀπὸ μὲν σφῶν τῶν Ἑλλήνων ἐλευθεροῦν νῦν τοὺς Ἕλληνας, ἀπὸ δ’ ἐκείνων [τῶν βαρβάρων], ἢν μή ποτε αὐτοὺς μὴ ἐξέλωσι, μὴ ἐλευθερῶσαι.

SECTION 8.46.4
τρίβειν οὖν ἐκέλευε πρῶτον ἀμφοτέρους, καὶ ἀποτεμόμενον ὡς μέγιστα ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἔπειτ’ ἤδη τοὺς Πελοποννησίους ἀπαλλάξαι ἐκ τῆς χώρας.

SECTION 8.46.5
καὶ διενοεῖτο τὸ πλέον οὕτως ὁ Τισσαφέρνης, ὅσα γε ἀπὸ τῶν ποιουμένων ἦν εἰκάσαι. τῷ γὰρ Ἀλκιβιάδῃ διὰ ταῦτα ὡς εὖ περὶ τούτων παραινοῦντι προσθεὶς ἑαυτὸν ἐς πίστιν τήν τε τροφὴν κακῶς ἐπόριζε τοῖς Πελοποννησίοις καὶ ναυμαχεῖν οὐκ εἴα, ἀλλὰ καὶ τὰς Φοινίσσας φάσκων ναῦς ἥξειν καὶ ἐκ περιόντος ἀγωνιεῖσθαι ἔφθειρε τὰ πράγματα καὶ τὴν ἀκμὴν τοῦ ναυτικοῦ αὐτῶν ἀφείλετο γενομένην καὶ πάνυ ἰσχυράν, τά τε ἄλλα καταφανέστερον ἢ ὥστε λανθάνειν οὐ προθύμως ξυνεπολέμει.

CHAPTER 8.47

SECTION 8.47.1
ὁ δὲ Ἀλκιβιάδης ταῦτα ἅμα μὲν τῷ Τισσαφέρνει καὶ [τῷ] βασιλεῖ, ὢν παρ’ ἐκείνοις, ἄριστα εἶναι νομίζων παρῄνει, ἅμα δὲ τὴν ἑαυτοῦ κάθοδον ἐς τὴν πατρίδα ἐπιθεραπεύων, εἰδώς, εἰ μὴ διαφθερεῖ αὐτήν, ὅτι ἔσται ποτὲ αὐτῷ πείσαντι κατελθεῖν· πεῖσαι δ’ ἂν ἐνόμιζε μάλιστα ἐκ τοῦ τοιούτου, εἰ Τισσαφέρνης φαίνοιτο αὐτῷ ἐπιτήδειος ὤν· ὅπερ καὶ ἐγένετο.

SECTION 8.47.2
ἐπειδὴ γὰρ ᾔσθοντο αὐτὸν ἰσχύοντα παρ’ αὐτῷ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ Ἀθηναίων στρατιῶται, τὰ μὲν καὶ Ἀλκιβιάδου προσπέμψαντος λόγους ἐς τοὺς δυνατωτάτους αὐτῶν ἄνδρας ὥστε μνησθῆναι περὶ αὐτοῦ ἐς τοὺς βελτίστους τῶν ἀνθρώπων ὅτι ἐπ’ ὀλιγαρχίᾳ βούλεται καὶ οὐ πονηρίᾳ οὐδὲ δημοκρατίᾳ τῇ αὐτὸν ἐκβαλούσῃ κατελθὼν καὶ παρασχὼν Τισσαφέρνην φίλον αὐτοῖς ξυμπολιτεύειν, τὸ δὲ πλέον καὶ ἀπὸ σφῶν αὐτῶν οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τριήραρχοί τε τῶν Ἀθηναίων καὶ δυνατώτατοι ὥρμηντο ἐς τὸ καταλῦσαι τὴν δημοκρατίαν.

CHAPTER 8.48

SECTION 8.48.1
καὶ ἐκινήθη πρότερον ἐν τῷ στρατοπέδῳ τοῦτο καὶ ἐς τὴν πόλιν ἐντεῦθεν ὕστερον ἦλθεν. τῷ τε Ἀλκιβιάδῃ διαβάντες τινὲς ἐκ τῆς Σάμου ἐς λόγους ἦλθον, καὶ ὑποτείνοντος αὐτοῦ Τισσαφέρνην μὲν πρῶτον, ἔπειτα δὲ καὶ βασιλέα φίλον ποιήσειν, εἰ μὴ δημοκρατοῖντο (οὕτω γὰρ ἂν πιστεῦσαι μᾶλλον βασιλέα), πολλὰς ἐλπίδας εἶχον αὐτοί θ’ ἑαυτοῖς οἱ δυνατώτατοι τῶν πολιτῶν τὰ πράγματα, οἵπερ καὶ ταλαιπωροῦνται μάλιστα, ἐς ἑαυτοὺς περιποιήσειν καὶ τῶν πολεμίων ἐπικρατήσειν.

SECTION 8.48.2
ἔς τε τὴν Σάμον ἐλθόντες ξυνίστασάν τε τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἐπιτηδείους ἐς ξυνωμοσίαν καὶ ἐς τοὺς πολλοὺς φανερῶς ἔλεγον ὅτι βασιλεὺς σφίσι φίλος ἔσοιτο καὶ χρήματα παρέξοι Ἀλκιβιάδου τε κατελθόντος καὶ μὴ δημοκρατουμένων.

SECTION 8.48.3
καὶ ὁ μὲν ὄχλος, εἰ καί τι παραυτίκα ἤχθετο τοῖς πρασσομένοις, διὰ τὸ εὔπορον τῆς ἐλπίδος τοῦ παρὰ βασιλέως μισθοῦ ἡσύχαζεν· οἱ δὲ ξυνιστάντες τὴν ὀλιγαρχίαν, ἐπειδὴ τῷ πλήθει ἐκοίνωσαν, αὖθις κἀν σφίσιν αὐτοῖς καὶ τοῦ ἑταιρικοῦ τῷ πλέονι τὰ ἀπὸ τοῦ Ἀλκιβιάδου ἐσκόπουν.

SECTION 8.48.4
καὶ τοῖς μὲν ἄλλοις ἐφαίνετο εὔπορα καὶ πιστά, Φρυνίχῳ δὲ στρατηγῷ ἔτι ὄντι οὐδὲν ἤρεσκεν, ἀλλ’ ὅ τε Ἀλκιβιάδης, ὅπερ καὶ ἦν, οὐδὲν μᾶλλον ὀλιγαρχίας ἢ δημοκρατίας δεῖσθαι ἐδόκει αὐτῷ οὐδ’ ἄλλο τι σκοπεῖσθαι ἢ ὅτῳ τρόπῳ ἐκ τοῦ παρόντος κόσμου τὴν πόλιν μεταστήσας ὑπὸ τῶν ἑταίρων παρακληθεὶς κάτεισι, σφίσι δὲ περιοπτέον εἶναι τοῦτο μάλιστα, ὅπως μὴ στασιάσωσιν· [τῷ] βασιλεῖ τε οὐκ εὔπορον εἶναι καὶ Πελοποννησίων ἤδη ὁμοίως ἐν τῇ θαλάσσῃ ὄντων καὶ πόλεις ἐχόντων ἐν τῇ αὐτοῦ ἀρχῇ οὐ τὰς ἐλαχίστας, Ἀθηναίοις προσθέμενον, οἷς οὐ πιστεύει, πράγματα ἔχειν, ἐξὸν Πελοποννησίους, ὑφ’ ὧν κακὸν οὐδέν πω πέπονθε, φίλους ποιήσασθαι.

SECTION 8.48.5
τάς τε ξυμμαχίδας πόλεις, αἷς ὑπεσχῆσθαι δὴ σφᾶς ὀλιγαρχίαν, ὅτι δὴ καὶ αὐτοὶ οὐ δημοκρατήσονται, εὖ εἰδέναι ἔφη ὅτι οὐδὲν μᾶλλον σφίσιν οὔθ’ αἱ ἀφεστηκυῖαι προσχωρήσονται οὔθ’ αἱ ὑπάρχουσαι βεβαιότεραι ἔσονται· οὐ γὰρ βουλήσεσθαι αὐτοὺς μετ᾽ ὀλιγαρχίας ἢ δημοκρατίας δουλεύειν μᾶλλον ἢ μεθ’ ὁποτέρου ἂν τύχωσι τούτων ἐλευθέρους εἶναι·

SECTION 8.48.6
τούς τε καλοὺς κἀγαθοὺς ὀνομαζομένους οὐκ ἐλάσσω αὐτοὺς νομίζειν σφίσι πράγματα παρέξειν τοῦ δήμου, ποριστὰς ὄντας καὶ ἐσηγητὰς τῶν κακῶν τῷ δήμῳ, ἐξ ὧν τὰ πλείω αὐτοὺς ὠφελεῖσθαι· καὶ τὸ μὲν ἐπ’ ἐκείνοις εἶναι καὶ ἄκριτοι ἂν καὶ βιαιότερον ἀποθνῄσκειν, τὸν δὲ δῆμον σφῶν τε καταφυγὴν εἶναι καὶ ἐκείνων σωφρονιστήν.

SECTION 8.48.7
καὶ ταῦτα παρ’ αὐτῶν τῶν ἔργων ἐπισταμένας τὰς πόλεις σαφῶς αὐτὸς εἰδέναι ὅτι οὕτω νομίζουσιν. οὔκουν ἑαυτῷ γε τῶν ἀπ’ Ἀλκιβιάδου καὶ ἐν τῷ παρόντι πρασσομένων ἀρέσκειν οὐδέν.

CHAPTER 8.49

SECTION 8.49.1
οἱ δὲ ξυλλεγέντες τῶν ἐν τῇ ξυνωμοσίᾳ, ὥσπερ καὶ τὸ πρῶτον αὐτοῖς ἐδόκει, τά τε παρόντα ἐδέχοντο καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας πρέσβεις Πείσανδρον καὶ ἄλλους παρεσκευάζοντο πέμπειν, ὅπως περί τε τῆς τοῦ Ἀλκιβιάδου καθόδου πράσσοιεν καὶ τῆς τοῦ ἐκεῖ δήμου καταλύσεως καὶ τὸν Τισσαφέρνην φίλον τοῖς Ἀθηναίοις ποιήσειαν.

CHAPTER 8.50

SECTION 8.50.1
γνοὺς δὲ ὁ Φρύνιχος ὅτι ἔσοιτο περὶ τῆς τοῦ Ἀλκιβιάδου καθόδου λόγος καὶ ὅτι Ἀθηναῖοι ἐνδέξονται αὐτήν, δείσας πρὸς τὴν ἐναντίωσιν τῶν ὑφ’ αὑτοῦ λεχθέντων μή, ἢν κατέλθῃ, ὡς κωλυτὴν ὄντα κακῶς δρᾷ, τρέπεται ἐπὶ τοιόνδε τι.

SECTION 8.50.2
πέμπει ὡς τὸν Ἀστύοχον τὸν Λακεδαιμονίων ναύαρχον ἔτι ὄντα τότε περὶ τὴν Μίλητον κρύφα ἐπιστείλας ὅτι Ἀλκιβιάδης αὐτῶν τὰ πράγματα φθείρει Τισσαφέρνην Ἀθηναίοις φίλον ποιῶν, καὶ τἆλλα πάντα σαφῶς ἐγγράψας· ξυγγνώμην δὲ εἶναι ἑαυτῷ περὶ ἀνδρὸς πολεμίου καὶ μετὰ τοῦ τῆς πόλεως ἀξυμφόρου κακόν τι βουλεύειν.

SECTION 8.50.3
ὁ δὲ Ἀστύοχος τὸν μὲν Ἀλκιβιάδην ἄλλως τε καὶ οὐκέτι ὁμοίως ἐς χεῖρας ἰόντα οὐδὲ διενοεῖτο τιμωρεῖσθαι, ἀνελθὼν δὲ παρ’ αὐτὸν ἐς Μαγνησίαν καὶ παρὰ Τισσαφέρνην ἅμα λέγει τε αὐτοῖς τὰ ἐπισταλέντα ἐκ τῆς Σάμου καὶ γίγνεται αὐτὸς μηνυτής, προσέθηκέ τε, ὡς ἐλέγετο, ἐπὶ ἰδίοις κέρδεσι Τισσαφέρνει ἑαυτὸν καὶ περὶ τούτων καὶ περὶ τῶν ἄλλων κοινοῦσθαι· διόπερ καὶ [περὶ] τῆς μισθοφορᾶς οὐκ ἐντελοῦς οὔσης μαλακωτέρως ἀνθήπτετο.

SECTION 8.50.4
ὁ δὲ Ἀλκιβιάδης εὐθὺς πέμπει κατὰ Φρυνίχου γράμματα ἐς τὴν Σάμον πρὸς τοὺς ἐν τέλει ὄντας οἷα δέδρακε, καὶ ἀξιῶν αὐτὸν ἀποθνῄσκειν.

SECTION 8.50.5
θορυβούμενος δὲ ὁ Φρύνιχος καὶ πάνυ ἐν τῷ μεγίστῳ κινδύνῳ ὢν διὰ τὸ μήνυμα ἀποστέλλει αὖθις πρὸς τὸν Ἀστύοχον, τά τε πρότερα μεμφόμενος ὅτι οὐ καλῶς ἐκρύφθη καὶ νῦν ὅτι ὅλον τὸ στράτευμα τὸ τῶν Ἀθηναίων ἑτοῖμος εἴη τὸ ἐν τῇ Σάμῳ παρασχεῖν αὐτοῖς διαφθεῖραι, γράψας καθ’ ἕκαστα, ἀτειχίστου οὔσης Σάμου, ᾧ ἂν τρόπῳ αὐτὰ πράξειε, καὶ ὅτι ἀνεπίφθονόν οἱ ἤδη εἴη περὶ τῆς ψυχῆς δι’ ἐκείνους κινδυνεύοντι καὶ τοῦτο καὶ ἄλλο πᾶν δρᾶσαι μᾶλλον ἢ ὑπὸ τῶν ἐχθίστων αὐτὸν διαφθαρῆναι. ὁ δὲ Ἀστύοχος μηνύει καὶ ταῦτα τῷ Ἀλκιβιάδῃ.

CHAPTER 8.51

SECTION 8.51.1
καὶ ὡς προῄσθετο αὐτὸν ὁ Φρύνιχος ἀδικοῦντα καὶ ὅσον οὐ παροῦσαν ἀπὸ τοῦ Ἀλκιβιάδου περὶ τούτων ἐπιστολήν, αὐτὸς προφθάσας τῷ στρατεύματι ἐξάγγελος γίγνεται ὡς οἱ πολέμιοι μέλλουσιν ἀτειχίστου οὔσης τῆς Σάμου καὶ ἅμα τῶν νεῶν οὐ πασῶν ἔνδον ὁρμουσῶν ἐπιθήσεσθαι τῷ στρατοπέδῳ, καὶ ταῦτα σαφῶς πεπυσμένος εἴη, καὶ χρῆναι τειχίζειν τε Σάμον ὡς τάχιστα καὶ τἆλλα ἐν φυλακῇ ἔχειν· ἐστρατήγει δὲ καὶ κύριος ἦν αὐτὸς πράσσων ταῦτα.

SECTION 8.51.2
καὶ οἱ μὲν τὸν τειχισμόν τε παρεσκευάζοντο καὶ ἐκ τοῦ τοιούτου, καὶ ὣς μέλλουσα, Σάμος θᾶσσον ἐτειχίσθη· αἱ δὲ παρὰ τοῦ Ἀλκιβιάδου ἐπιστολαὶ οὐ πολὺ ὕστερον ἧκον ὅτι προδίδοταί τε τὸ στράτευμα ὑπὸ Φρυνίχου καὶ οἱ πολέμιοι μέλλουσιν ἐπιθήσεσθαι.

SECTION 8.51.3
δόξας δὲ ὁ Ἀλκιβιάδης οὐ πιστὸς εἶναι, ἀλλὰ τὰ ἀπὸ τῶν πολεμίων προειδὼς τῷ Φρυνίχῳ ὡς ξυνειδότι κατ’ ἔχθραν ἀνατιθέναι, οὐδὲν ἔβλαψεν αὐτόν, ἀλλὰ καὶ ξυνεμαρτύρησε μᾶλλον ταὐτὰ ἐσαγγείλας.

CHAPTER 8.52

SECTION 8.52.1
μετὰ δὲ τοῦτο Ἀλκιβιάδης μὲν Τισσαφέρνην παρεσκεύαζε καὶ ἀνέπειθεν ὅπως φίλος ἔσται τοῖς Ἀθηναίοις, δεδιότα μὲν τοὺς Πελοποννησίους, ὅτι πλέοσι ναυσὶ τῶν Ἀθηναίων παρῆσαν, βουλόμενον δὲ ὅμως, εἰ δύναιτό πως, πεισθῆναι, ἄλλως τε καὶ ἐπειδὴ τὴν ἐν τῇ Κνίδῳ διαφορὰν περὶ τῶν Θηριμένους σπονδῶν ᾔσθετο τῶν Πελοποννησίων̔ ἤδη γὰρ κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν ἐν τῇ Ῥόδῳ ὄντων αὐτῶν ἐγεγένητὀ· ἐν ᾗ τὸν τοῦ Ἀλκιβιάδου λόγον πρότερον εἰρημένον περὶ τοῦ ἐλευθεροῦν τοὺς Λακεδαιμονίους τὰς ἁπάσας πόλεις ἐπηλήθευσεν ὁ Λίχας, οὐ φάσκων ἀνεκτὸν εἶναι ξυγκεῖσθαι κρατεῖν βασιλέα τῶν πόλεων ὧν ποτὲ καὶ πρότερον ἢ αὐτὸς ἢ οἱ πατέρες ἦρχον. καὶ ὁ μὲν Ἀλκιβιάδης, ἅτε περὶ μεγάλων ἀγωνιζόμενος, προθύμως τὸν Τισσαφέρνην θεραπεύων προσέκειτο·

CHAPTER 8.53

SECTION 8.53.1
οἱ δὲ μετὰ τοῦ Πεισάνδρου πρέσβεις τῶν Ἀθηναίων ἀποσταλέντες ἐκ τῆς Σάμου ἀφικόμενοι ἐς τὰς Ἀθήνας λόγους ἐποιοῦντο ἐν τῷ δήμῳ κεφαλαιοῦντες ἐκ πολλῶν, μάλιστα δὲ ὡς ἐξείη αὐτοῖς Ἀλκιβιάδην καταγαγοῦσι καὶ μὴ τὸν αὐτὸν τρόπον δημοκρατουμένοις βασιλέα τε ξύμμαχον ἔχειν καὶ Πελοποννησίων περιγενέσθαι.

SECTION 8.53.2
ἀντιλεγόντων δὲ πολλῶν καὶ ἄλλων περὶ τῆς δημοκρατίας καὶ τῶν Ἀλκιβιάδου ἅμα ἐχθρῶν διαβοώντων ὡς δεινὸν εἴη εἰ τοὺς νόμους βιασάμενος κάτεισι, καὶ Εὐμολπιδῶν καὶ Κηρύκων περὶ τῶν μυστικῶν δι’ ἅπερ ἔφυγε μαρτυρομένων καὶ ἐπιθειαζόντων μὴ κατάγειν, ὁ Πείσανδρος παρελθὼν πρὸς πολλὴν ἀντιλογίαν καὶ σχετλιασμὸν ἠρώτα ἕνα ἕκαστον παράγων τῶν ἀντιλεγόντων, εἴ τινα ἐλπίδα ἔχει σωτηρίας τῇ πόλει, Πελοποννησίων ναῦς τε οὐκ ἐλάσσους σφῶν ἐν τῇ θαλάσσῃ ἀντιπρῴρους ἐχόντων καὶ πόλεις ξυμμαχίδας πλείους, βασιλέως τε αὐτοῖς καὶ Τισσαφέρνους χρήματα παρεχόντων, σφίσι τε οὐκέτι ὄντων, εἰ μή τις πείσει βασιλέα μεταστῆναι παρὰ σφᾶς.

SECTION 8.53.3
ὁπότε δὲ μὴ φαῖεν ἐρωτώμενοι, ἐνταῦθα δὴ σαφῶς ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι ‘τοῦτο τοίνυν οὐκ ἔστιν ἡμῖν γενέσθαι, εἰ μὴ πολιτεύσομεν τε σωφρονέστερον καὶ ἐς ὀλίγους μᾶλλον τὰς ἀρχὰς ποιήσομεν, ἵνα πιστεύῃ ἡμῖν βασιλεύς, καὶ μὴ περὶ πολιτείας τὸ πλέον βουλεύσομεν ἐν τῷ παρόντι ἢ περὶ σωτηρίας (ὕστερον γὰρ ἐξέσται ἡμῖν καὶ μεταθέσθαι, ἢν μή τι ἀρέσκῃ), Ἀλκιβιάδην τε κατάξομεν, ὃς μόνος τῶν νῦν οἷός τε τοῦτο κατεργάσασθαι.’

CHAPTER 8.54

SECTION 8.54.1
ὁ δὲ δῆμος τὸ μὲν πρῶτον ἀκούων χαλεπῶς ἔφερε τὸ περὶ τῆς ὀλιγαρχίας· σαφῶς δὲ διδασκόμενος ὑπὸ τοῦ Πεισάνδρου μὴ εἶναι ἄλλην σωτηρίαν, δείσας καὶ ἅμα ἐπελπίζων ὡς καὶ μεταβαλεῖται, ἐνέδωκεν.

SECTION 8.54.2
καὶ ἐψηφίσαντο πλεύσαντα τὸν Πείσανδρον καὶ δέκα ἄνδρας μετ’ αὐτοῦ πράσσειν ὅπῃ [ἂν] αὐτοῖς δοκοίη ἄριστα ἕξειν τά τε πρὸς τὸν Τισσαφέρνην καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην.

SECTION 8.54.3
ἅμα τε διαβαλόντος καὶ Φρύνιχον τοῦ Πεισάνδρου παρέλυσεν ὁ δῆμος τῆς ἀρχῆς καὶ τὸν ξυνάρχοντα Σκιρωνίδην, ἀντέπεμψαν δὲ στρατηγοὺς ἐπὶ τὰς ναῦς Διομέδοντα καὶ Λέοντα. τὸν δὲ Φρύνιχον ὁ Πείσανδρος φάσκων Ἴασον προδοῦναι καὶ Ἀμόργην διέβαλεν, οὐ νομίζων ἐπιτήδειον εἶναι τοῖς πρὸς τὸν Ἀλκιβιάδην πρασσομένοις.

SECTION 8.54.4
καὶ ὁ μὲν Πείσανδρος τάς τε ξυνωμοσίας, αἵπερ ἐτύγχανον πρότερον ἐν τῇ πόλει οὖσαι ἐπὶ δίκαις καὶ ἀρχαῖς, ἁπάσας ἐπελθὼν καὶ παρακελευσάμενος ὅπως ξυστραφέντες καὶ κοινῇ βουλευσάμενοι καταλύσουσι τὸν δῆμον, καὶ τἆλλα παρασκευάσας ἐπὶ τοῖς παροῦσιν ὥστε μηκέτι διαμέλλεσθαι, αὐτὸς μετὰ τῶν δέκα ἀνδρῶν τὸν πλοῦν ὡς τὸν Τισσαφέρνην ποιεῖται.

CHAPTER 8.55

SECTION 8.55.1
ὁ δὲ Λέων καὶ ὁ Διομέδων ἐν τῷ αὐτῷ χειμῶνι ἀφιγμένοι ἤδη ἐπὶ τὰς τῶν Ἀθηναίων ναῦς ἐπίπλουν τῇ Ῥόδῳ ἐποιήσαντο. καὶ τὰς μὲν ναῦς καταλαμβάνουσιν ἀνειλκυσμένας τῶν Πελοποννησίων, ἐς δὲ τὴν γῆν ἀπόβασίν τινα ποιησάμενοι καὶ τοὺς προσβοηθήσαντας Ῥοδίων νικήσαντες μάχῃ ἀπεχώρησαν ἐς τὴν Χάλκην, καὶ τὸν πόλεμον ἐντεῦθεν μᾶλλον 〈ἢ〉 ἐκ τῆς Κῶ ἐποιοῦντο· εὐφυλακτότερα γὰρ αὐτοῖς ἐγίγνετο, εἴ ποι ἀπαίροι τὸ τῶν Πελοποννησίων ναυτικόν.

SECTION 8.55.2
ἦλθε δ’ ἐς τὴν Ῥόδον καὶ Ξενοφαντίδας Λάκων παρὰ Πεδαρίτου ἐκ Χίου, λέγων ὅτι τὸ τεῖχος τῶν Ἀθηναίων ἤδη ἐπιτετέλεσται, καὶ εἰ μὴ βοηθήσουσι πάσαις ταῖς ναυσίν, ἀπολεῖται τὰ ἐν Χίῳ πράγματα. οἱ δὲ διενοοῦντο βοηθήσειν.

SECTION 8.55.3
ἐν τούτῳ δὲ ὁ Πεδάριτος αὐτός τε καὶ τὸ περὶ αὑτὸν ἐπικουρικὸν ἔχων καὶ τοὺς Χίους πανστρατιᾷ προσβαλὼν τῶν Ἀθηναίων τῷ περὶ τὰς ναῦς ἐρύματι αἱρεῖ τέ τι αὐτοῦ καὶ νεῶν τινῶν ἀνειλκυσμένων ἐκράτησεν· ἐπεκβοηθησάντων δὲ τῶν Ἀθηναίων καὶ τρεψαμένων τοὺς Χίους πρώτους νικᾶται καὶ τὸ ἄλλο τὸ περὶ τὸν Πεδάριτον, καὶ αὐτὸς ἀποθνῄσκει καὶ τῶν Χίων πολλοὶ καὶ ὅπλα ἐλήφθη πολλά.

CHAPTER 8.56

SECTION 8.56.1
μετὰ δὲ ταῦτα οἱ μὲν Χῖοι ἔκ τε γῆς καὶ θαλάσσης ἔτι μᾶλλον ἢ πρότερον ἐπολιορκοῦντο καὶ ὁ λιμὸς αὐτόθι ἦν μέγας· οἱ δὲ περὶ τὸν Πείσανδρον Ἀθηναίων πρέσβεις ἀφικόμενοι ὡς τὸν Τισσαφέρνην λόγους ποιοῦνται περὶ τῆς ὁμολογίας.

SECTION 8.56.2
Ἀλκιβιάδης δέ (οὐ γὰρ αὐτῷ πάνυ τὰ ἀπὸ Τισσαφέρνους βέβαια ἦν, φοβουμένου τοὺς Πελοποννησίους μᾶλλον καὶ ἔτι βουλομένου, καθάπερ καὶ ὑπ’ ἐκείνου ἐδιδάσκετο, τρίβειν ἀμφοτέρους) τρέπεται ἐπὶ τοιόνδε εἶδος ὥστε τὸν Τισσαφέρνην ὡς μέγιστα αἰτοῦντα παρὰ τῶν Ἀθηναίων μὴ ξυμβῆναι.

SECTION 8.56.3
δοκεῖ δέ μοι καὶ ὁ Τισσαφέρνης τὸ αὐτὸ βουληθῆναι, αὐτὸς μὲν διὰ τὸ δέος, ὁ δὲ Ἀλκιβιάδης, ἐπειδὴ ἑώρα ἐκεῖνον καὶ ὣς οὐ ξυμβησείοντα, δοκεῖν τοῖς Ἀθηναίοις ἐβούλετο μὴ ἀδύνατος εἶναι πεῖσαι, ἀλλ’ ὡς πεπεισμένῳ Τισσαφέρνει καὶ βουλομένῳ προσχωρῆσαι τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἱκανὰ διδόναι.

SECTION 8.56.4
ᾔτει γὰρ τοσαῦτα ὑπερβάλλων ὁ Ἀλκιβιάδης, λέγων αὐτὸς ὑπὲρ παρόντος τοῦ Τισσαφέρνους, ὥστε τὸ τῶν Ἀθηναίων, καίπερ ἐπὶ πολὺ ὅτι αἰτοίη ξυγχωρούντων, ὅμως αἴτιον γενέσθαι· Ἰωνίαν τε γὰρ πᾶσαν ἠξίου δίδοσθαι καὶ αὖθις νήσους τε τὰς ἐπικειμένας καὶ ἄλλα, οἷς οὐκ ἐναντιουμένων τῶν Ἀθηναίων τέλος ἐν τῇ τρίτῃ ἤδη ξυνόδῳ, δείσας μὴ πάνυ φωραθῇ ἀδύνατος ὤν, ναῦς ἠξίου ἐᾶν βασιλέα ποιεῖσθαι καὶ παραπλεῖν τὴν ἑαυτοῦ γῆν ὅπῃ ἂν καὶ ὅσαις ἂν βούληται. ἐνταῦθα δὴ οὐκέτι... ἀλλ’ ἄπορα νομίσαντες οἱ Ἀθηναῖοι καὶ ὑπὸ τοῦ Ἀλκιβιάδου ἐξηπατῆσθαι, δι’ ὀργῆς ἀπελθόντες κομίζονται ἐς τὴν Σάμον.

CHAPTER 8.57

SECTION 8.57.1
Τισσαφέρνης δὲ εὐθὺς μετὰ ταῦτα καὶ ἐν τῷ αὐτῷ χειμῶνι παρέρχεται ἐς τὴν Καῦνον, βουλόμενος τοὺς Πελοποννησίους πάλιν τε κομίσαι ἐς τὴν Μίλητον καὶ ξυνθήκας ἔτι ἄλλας ποιησάμενος, ἃς ἂν δύνηται, τροφήν τε παρέχειν καὶ μὴ παντάπασιν ἐκπεπολεμῶσθαι, δεδιὼς μή, ἢν ἀπορῶσι πολλαῖς ναυσὶ τῆς τροφῆς, ἢ τοῖς Ἀθηναίοις ἀναγκασθέντες ναυμαχεῖν ἡσσηθῶσιν ἢ κενωθεισῶν τῶν νεῶν ἄνευ ἑαυτοῦ γένηται τοῖς Ἀθηναίοις ἃ βούλονται. ἔτι δὲ ἐφοβεῖτο μάλιστα μὴ τῆς τροφῆς ζητήσει πορθήσωσι τὴν ἤπειρον.

SECTION 8.57.2
πάντων οὖν τούτων λογισμῷ καὶ προνοίᾳ, ὥσπερ ἐβούλετο ἐπανισοῦν τοὺς Ἕλληνας πρὸς ἀλλήλους, μεταπεμψάμενος οὖν τοὺς Πελοποννησίους τροφήν τε αὐτοῖς δίδωσι καὶ σπονδὰς τρίτας τάσδε σπένδεται.

CHAPTER 8.58

SECTION 8.58.1
‘τρίτῳ καὶ δεκάτῳ ἔτει Δαρείου βασιλεύοντος, ἐφορεύοντος δὲ Ἀλεξιππίδα ἐν Λακεδαίμονι, ξυνθῆκαι ἐγένοντο ἐν Μαιάνδρου πεδίῳ Λακεδαιμονίων καὶ τῶν ξυμμάχων πρὸς Τισσαφέρνην καὶ Ἱεραμένη καὶ τοὺς Φαρνάκου παῖδας περὶ τῶν βασιλέως πραγμάτων καὶ Λακεδαιμονίων καὶ τῶν ξυμμάχων.

SECTION 8.58.2
χώραν τὴν βασιλέως, ὅση τῆς Ἀσίας ἐστί, βασιλέως εἶναι· καὶ περὶ τῆς χώρας τῆς ἑαυτοῦ βουλευέτω βασιλεὺς ὅπως βούλεται.

SECTION 8.58.3
Λακεδαιμονίους δὲ καὶ τοὺς ξυμμάχους μὴ ἰέναι ἐπὶ χώραν τὴν βασιλέως ἐπὶ κακῷ μηδενί, μηδὲ βασιλέα ἐπὶ τὴν Λακεδαιμονίων χώραν μηδὲ τῶν ξυμμάχων ἐπὶ κακῷ μηδενί.

SECTION 8.58.4
ἢν δέ τις Λακεδαιμονίων ἢ τῶν ξυμμάχων ἐπὶ κακῷ ἴῃ ἐπὶ τὴν βασιλέως χώραν, Λακεδαιμονίους καὶ τοὺς ξυμμάχους κωλύειν· καὶ ἤν τις ἐκ τῆς βασιλέως ἴῃ ἐπὶ κακῷ ἐπὶ Λακεδαιμονίους ἢ τοὺς ξυμμάχους, βασιλεὺς κωλυέτω.

SECTION 8.58.5
τροφὴν δὲ ταῖς ναυσὶ ταῖς νῦν παρούσαις Τισσαφέρνην παρέχειν κατὰ τὰ ξυγκείμενα μέχρι ἂν αἱ νῆες αἱ βασιλέως ἔλθωσιν·

SECTION 8.58.6
Λακεδαιμονίους δὲ καὶ τοὺς ξυμμάχους, ἐπὴν αἱ βασιλέως νῆες ἀφίκωνται, τὰς ἑαυτῶν ναῦς, ἢν βούλωνται, τρέφειν ἐφ’ ἑαυτοῖς εἶναι. ἢν δὲ παρὰ Τισσαφέρνους λαμβάνειν ἐθέλωσι τὴν τροφήν, Τισσαφέρνην παρέχειν, Λακεδαιμονίους δὲ καὶ τοὺς ξυμμάχους τελευτῶντος τοῦ πολέμου τὰ χρήματα Τισσαφέρνει ἀποδοῦναι ὁπόσα ἂν λάβωσιν.

SECTION 8.58.7
ἐπὴν δὲ αἱ βασιλέως νῆες ἀφίκωνται, αἵ τε Λακεδαιμονίων νῆες καὶ αἱ τῶν ξυμμάχων καὶ αἱ βασιλέως κοινῇ τὸν πόλεμον πολεμούντων καθ’ ὅτι ἂν Τισσαφέρνει δοκῇ καὶ Λακεδαιμονίοις καὶ τοῖς ξυμμάχοις. ἢν δὲ καταλύειν βούλωνται πρὸς Ἀθηναίους, ἐν ὁμοίῳ καταλύεσθαι.’

CHAPTER 8.59

SECTION 8.59.1
αἱ μὲν σπονδαὶ αὗται ἐγένοντο, καὶ μετὰ ταῦτα παρεσκευάζετο Τισσαφέρνης τάς τε Φοινίσσας ναῦς ἄξων, ὥσπερ εἴρητο, καὶ τἆλλα ὅσαπερ ὑπέσχετο, καὶ ἐβούλετο παρασκευαζόμενος γοῦν δῆλος εἶναι·

CHAPTER 8.60

SECTION 8.60.1
Βοιωτοὶ δὲ τελευτῶντος ἤδη τοῦ χειμῶνος Ὠρωπὸν εἷλον προδοσίᾳ, Ἀθηναίων ἐμφρουρούντων. ξυνέπραξαν δὲ Ἐρετριῶν τε ἄνδρες καὶ αὐτῶν Ὠρωπίων, ἐπιβουλεύοντες ἀπόστασιν τῆς Εὐβοίας· ἐπὶ γὰρ τῇ Ἐρετρίᾳ τὸ χωρίον ὂν ἀδύνατα ἦν Ἀθηναίων ἐχόντων μὴ οὐ μεγάλα βλάπτειν καὶ Ἐρέτριαν καὶ τὴν ἄλλην Εὔβοιαν.

SECTION 8.60.2
ἔχοντες οὖν ἤδη τὸν Ὠρωπὸν ἀφικνοῦνται ἐς Ῥόδον οἱ Ἐρετριῆς, ἐπικαλούμενοι ἐς τὴν Εὔβοιαν τοὺς Πελοποννησίους. οἱ δὲ πρὸς τὴν τῆς Χίου κακουμένης βοήθειαν μᾶλλον ὥρμηντο, καὶ ἄραντες πάσαις ταῖς ναυσὶν ἐκ τῆς Ῥόδου ἔπλεον.

SECTION 8.60.3
καὶ γενόμενοι περὶ τὸ Τριόπιον καθορῶσι τὰς τῶν Ἀθηναίων ναῦς πελαγίας ἀπὸ τῆς Χάλκης πλεούσας· καὶ ὡς οὐδέτεροι ἀλλήλοις ἐπέπλεον, ἀφικνοῦνται οἱ μὲν ἐς τὴν Σάμον, οἱ δὲ ἐς τὴν Μίλητον, καὶ ἑώρων οὐκέτι ἄνευ ναυμαχίας οἷόν τε εἶναι ἐς τὴν Χίον βοηθῆσαι. καὶ ὁ χειμὼν ἐτελεύτα οὗτος, καὶ εἰκοστὸν ἔτος τῷ πολέμῳ ἐτελεύτα τῷδε ὃν Θουκυδίδης ξυνέγραψεν.

CHAPTER 8.61

SECTION 8.61.1
τοῦ δ’ ἐπιγιγνομένου θέρους ἅμα τῷ ἦρι εὐθὺς ἀρχομένῳ Δερκυλίδας τε ἀνὴρ Σπαρτιάτης στρατιὰν ἔχων οὐ πολλὴν παρεπέμφθη πεζῇ ἐφ’ Ἑλλησπόντου Ἄβυδον ἀποστήσων (εἰσὶ δὲ Μιλησίων ἄποικοι), καὶ οἱ Χῖοι, ἐν ὅσῳ αὐτοῖς ὁ Ἀστύοχος ἠπόρει ὅπως βοηθήσοι, ναυμαχῆσαι πιεζόμενοι τῇ πολιορκίᾳ ἠναγκάσθησαν.

SECTION 8.61.2
ἔτυχον δὲ ἔτι ἐν Ῥόδῳ ὄντος Ἀστυόχου ἐκ τῆς Μιλήτου Λέοντά τε ἄνδρα Σπαρτιάτην, ὃς Ἀντισθένει ἐπιβάτης ξυνεξῆλθε, τοῦτον κεκομισμένοι μετὰ τὸν Πεδαρίτου θάνατον ἄρχοντα καὶ ναῦς δώδεκα, αἳ ἔτυχον φύλακες Μιλήτου οὖσαι, ὧν ἦσαν Θούριαι πέντε καὶ Συρακόσιαι τέσσαρες καὶ μία Ἀναιῖτις καὶ μία Μιλησία καὶ Λέοντος μία.

SECTION 8.61.3
ἐπεξελθόντων δὲ τῶν Χίων πανδημεὶ καὶ καταλαβόντων τι ἐρυμνὸν χωρίον καὶ τῶν νεῶν αὐτοῖς ἅμα ἓξ καὶ τριάκοντα ἐπὶ τὰς τῶν Ἀθηναίων δύο καὶ τριάκοντα ἀναγαγομένων ἐναυμάχησαν· καὶ καρτερᾶς γενομένης ναυμαχίας οὐκ ἔλασσον ἔχοντες ἐν τῷ ἔργῳ οἱ Χῖοι καὶ οἱ ξύμμαχοι (ἤδη γὰρ καὶ ὀψὲ ἦν) ἀνεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν.

CHAPTER 8.62

SECTION 8.62.1
μετὰ δὲ τοῦτο εὐθὺς τοῦ Δερκυλίδου πεζῇ ἐκ τῆς Μιλήτου παρεξελθόντος Ἄβυδος ἐν τῷ Ἑλλησπόντῳ ἀφίσταται πρὸς Δερκυλίδαν καὶ Φαρνάβαζον, καὶ Λάμψακος δυοῖν ἡμέραιν ὕστερον.

SECTION 8.62.2
Στρομβιχίδης δὲ ἐκ τῆς Χίου πυθόμενος κατὰ τάχος βοηθήσας ναυσὶν Ἀθηναίων τέσσαρσι καὶ εἴκοσιν, ὧν καὶ στρατιώτιδες ἦσαν ὁπλίτας ἄγουσαι, ἐπεξελθόντων τῶν Λαμψακηνῶν μάχῃ κρατήσας καὶ αὐτοβοεὶ Λάμψακον ἀτείχιστον οὖσαν ἑλών, καὶ σκεύη μὲν καὶ ἀνδράποδα ἁρπαγὴν ποιησάμενος, τοὺς δ’ ἐλευθέρους πάλιν κατοικίσας, ἐπ’ Ἄβυδον ἦλθεν.

SECTION 8.62.3
καὶ ὡς οὔτε προσεχώρουν οὔτε προσβάλλων ἐδύνατο ἑλεῖν, ἐς τὸ ἀντιπέρας τῆς Ἀβύδου ἀποπλεύσας Σηστὸν πόλιν τῆς Χερσονήσου, ἥν ποτε Μῆδοι εἶχον, καθίστατο φρούριον καὶ φυλακὴν τοῦ παντὸς Ἑλλησπόντου.

CHAPTER 8.63

SECTION 8.63.1
ἐν τούτῳ δὲ οἱ Χῖοί τε θαλασσοκράτορες μᾶλλον ἐγένοντο καὶ οἱ ἐν τῇ Μιλήτῳ καὶ ὁ Ἀστύοχος πυθόμενος τὰ περὶ τῆς ναυμαχίας καὶ τὸν Στρομβιχίδην καὶ τὰς ναῦς ἀπεληλυθότα ἐθάρσησεν.

SECTION 8.63.2
καὶ παραπλεύσας δυοῖν νεοῖν Ἀστύοχος ἐς Χίον κομίζει αὐτόθεν τὰς ναῦς καὶ ξυμπάσαις ἤδη ἐπίπλουν ποιεῖται ἐπὶ τὴν Σάμον· καὶ ὡς αὐτῷ διὰ τὸ ἀλλήλοις ὑπόπτως ἔχειν οὐκ ἀντανήγοντο, ἀπέπλευσε πάλιν ἐς τὴν Μίλητον.

SECTION 8.63.3
ὑπὸ γὰρ τοῦτον τὸν χρόνον καὶ ἔτι πρότερον ἡ ἐν ταῖς Ἀθήναις δημοκρατία κατελέλυτο. ἐπειδὴ γὰρ οἱ περὶ τὸν Πείσανδρον πρέσβεις παρὰ τοῦ Τισσαφέρνους ἐς τὴν Σάμον ἦλθον, τά τε ἐν αὐτῷ τῷ στρατεύματι ἔτι βεβαιότερον κατέλαβον καὶ αὐτῶν τῶν Σαμίων προυτρέψαντο τοὺς δυνατωτάτους ὥστε πειρᾶσθαι μετὰ σφῶν ὀλιγαρχηθῆναι, καίπερ ἐπαναστάντας αὐτοὺς ἀλλήλοις ἵνα μὴ ὀλιγαρχῶνται·

SECTION 8.63.4
καὶ ἐν σφίσιν αὐτοῖς ἅμα οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τῶν Ἀθηναίων κοινολογούμενοι ἐσκέψαντο Ἀλκιβιάδην μέν, ἐπειδήπερ οὐ βούλεται, ἐᾶν (καὶ γὰρ οὐκ ἐπιτήδειον αὐτὸν εἶναι ἐς ὀλιγαρχίαν ἐλθεῖν), αὐτοὺς δὲ ἐπὶ σφῶν αὐτῶν, ὡς ἤδη καὶ κινδυνεύοντας, ὁρᾶν ὅτῳ τρόπῳ μὴ ἀνεθήσεται τὰ πράγματα, καὶ τὰ τοῦ πολέμου ἅμα ἀντέχειν καὶ ἐσφέρειν αὐτοὺς ἐκ τῶν ἰδίων οἴκων προθύμως χρήματα καὶ ἤν τι ἄλλο δέῃ, ὡς οὐκέτι ἄλλοις ἢ σφίσιν αὐτοῖς ταλαιπωροῦντας.

CHAPTER 8.64

SECTION 8.64.1
παρακελευσάμενοι οὖν τοιαῦτα τὸν μὲν Πείσανδρον εὐθὺς τότε καὶ τῶν πρέσβεων τοὺς ἡμίσεις ἀπέστελλον ἐπ’ οἴκου πράξοντας τἀκεῖ, καὶ εἴρητο αὐτοῖς τῶν ὑπηκόων πόλεων αἷς ἂν προσσχῶσιν ὀλιγαρχίαν καθιστάναι· τοὺς δ’ ἡμίσεις ἐς τἆλλα τὰ ὑπήκοα χωρία ἄλλους ἄλλῃ διέπεμπον,

SECTION 8.64.2
καὶ Διειτρέφη ὄντα περὶ Χίον, ᾑρημένον δὲ ἐς τὰ ἐπὶ Θρᾴκης ἄρχειν, ἀπέστελλον ἐπὶ τὴν ἀρχήν. καὶ ἀφικόμενος ἐς τὴν Θάσον τὸν δῆμον κατέλυσεν.

SECTION 8.64.3
καὶ ἀπελθόντος αὐτοῦ οἱ Θάσιοι δευτέρῳ μηνὶ μάλιστα τὴν πόλιν ἐτείχιζον, ὡς τῆς μὲν μετ’ Ἀθηναίων ἀριστοκρατίας οὐδὲν ἔτι προσδεόμενοι, τὴν δ’ ἀπὸ Λακεδαιμονίων ἐλευθερίαν ὁσημέραι προσδεχόμενοι·

SECTION 8.64.4
καὶ γὰρ καὶ φυγὴ αὐτῶν ἔξω ἦν ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων παρὰ τοῖς Πελοποννησίοις, καὶ αὕτη μετὰ τῶν ἐν τῇ πόλει ἐπιτηδείων κατὰ κράτος ἔπρασσε ναῦς τε κομίσαι καὶ τὴν Θάσον ἀποστῆσαι. ξυνέβη οὖν αὐτοῖς μάλιστα ἃ ἐβούλοντο, τὴν πόλιν τε ἀκινδύνως ὀρθοῦσθαι καὶ τὸν ἐναντιωσόμενον δῆμον καταλελύσθαι.

SECTION 8.64.5
περὶ μὲν οὖν τὴν Θάσον τἀναντία τοῖς τὴν ὀλιγαρχίαν καθιστᾶσι τῶν Ἀθηναίων ἐγένετο, δοκεῖν δέ μοι καὶ ἐν ἄλλοις πολλοῖς τῶν ὑπηκόων· σωφροσύνην γὰρ λαβοῦσαι αἱ πόλεις καὶ ἄδειαν τῶν πρασσομένων ἐχώρησαν ἐπὶ τὴν ἄντικρυς ἐλευθερίαν τῆς ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ὑπούλου εὐνομίας οὐ προτιμήσαντες.

CHAPTER 8.65

SECTION 8.65.1
οἱ δὲ ἀμφὶ τὸν Πείσανδρον παραπλέοντές τε, ὥσπερ ἐδέδοκτο, τοὺς δήμους ἐν ταῖς πόλεσι κατέλυον, καὶ ἅμα ἔστιν ἀφ’ ὧν χωρίων καὶ ὁπλίτας ἔχοντες σφίσιν αὐτοῖς ξυμμάχους ἦλθον ἐς τὰς Ἀθήνας.

SECTION 8.65.2
καὶ καταλαμβάνουσι τὰ πλεῖστα τοῖς ἑταίροις προειργασμένα. καὶ γὰρ Ἀνδροκλέα τέ τινα τοῦ δήμου μάλιστα προεστῶτα ξυστάντες τινὲς τῶν νεωτέρων κρύφα ἀποκτείνουσιν, ὅσπερ καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην οὐχ ἥκιστα ἐξήλασε, καὶ αὐτὸν κατ’ ἀμφότερα, τῆς τε δημαγωγίας ἕνεκα καὶ οἰόμενοι τῷ Ἀλκιβιάδῃ ὡς κατιόντι καὶ τὸν Τισσαφέρνην φίλον ποιήσοντι χαριεῖσθαι, μᾶλλόν τι διέφθειραν· καὶ ἄλλους τινὰς ἀνεπιτηδείους τῷ αὐτῷ τρόπῳ κρύφα ἀνήλωσαν.

SECTION 8.65.3
λόγος τε ἐκ τοῦ φανεροῦ προείργαστο αὐτοῖς ὡς οὔτε μισθοφορητέον εἴη ἄλλους ἢ τοὺς στρατευομένους οὔτε μεθεκτέον τῶν πραγμάτων πλέοσιν ἢ πεντακισχιλίοις, καὶ τούτοις οἳ ἂν μάλιστα τοῖς τε χρήμασι καὶ τοῖς σώμασιν ὠφελεῖν οἷοί τε ὦσιν.

CHAPTER 8.66

SECTION 8.66.1
ἦν δὲ τοῦτο εὐπρεπὲς πρὸς τοὺς πλείους, ἐπεὶ ἕξειν γε τὴν πόλιν οἵπερ καὶ μεθίστασαν ἔμελλον. δῆμος μέντοι ὅμως ἔτι καὶ βουλὴ ἡ ἀπὸ τοῦ κυάμου ξυνελέγετο· ἐβούλευον δὲ οὐδὲν ὅτι μὴ τοῖς ξυνεστῶσι δοκοίη, ἀλλὰ καὶ οἱ λέγοντες ἐκ τούτων ἦσαν καὶ τὰ ῥηθησόμενα πρότερον αὐτοῖς προύσκεπτο.

SECTION 8.66.2
ἀντέλεγέ τε οὐδεὶς ἔτι τῶν ἄλλων, δεδιὼς καὶ ὁρῶν πολὺ τὸ ξυνεστηκός· εἰ δέ τις καὶ ἀντείποι, εὐθὺς ἐκ τρόπου τινὸς ἐπιτηδείου ἐτεθνήκει, καὶ τῶν δρασάντων οὔτε ζήτησις οὔτ’ εἰ ὑποπτεύοιντο δικαίωσις ἐγίγνετο, ἀλλ’ ἡσυχίαν εἶχεν ὁ δῆμος καὶ κατάπληξιν τοιαύτην ὥστε κέρδος ὁ μὴ πάσχων τι βίαιον, εἰ καὶ σιγῴη, ἐνόμιζεν.

SECTION 8.66.3
καὶ τὸ ξυνεστηκὸς πολὺ πλέον ἡγούμενοι εἶναι ἢ ὅσον ἐτύγχανεν ὂν ἡσσῶντο ταῖς γνώμαις, καὶ ἐξευρεῖν αὐτὸ ἀδύνατοι ὄντες διὰ τὸ μέγεθος τῆς πόλεως καὶ διὰ τὴν ἀλλήλων ἀγνωσίαν οὐκ εἶχον [αὐτοὶ ἐξευρεῖν].

SECTION 8.66.4
κατὰ δὲ ταὐτὸ τοῦτο καὶ προσολοφύρασθαί τινι ἀγανακτήσαντα, ὥστε ἀμύνασθαι ἐπιβουλεύσαντα, ἀδύνατον ἦν· ἢ γὰρ ἀγνῶτα ἂν ηὗρεν ᾧ ἐρεῖ ἢ γνώριμον ἄπιστον.

SECTION 8.66.5
ἀλλήλοις γὰρ ἅπαντες ὑπόπτως προσῇσαν οἱ τοῦ δήμου, ὡς μετέχοντά τινα τῶν γιγνομένων. ἐνῆσαν γὰρ καὶ οὓς οὐκ ἄν ποτέ τις ᾤετο ἐς ὀλιγαρχίαν τραπέσθαι· καὶ τὸ ἄπιστον οὗτοι μέγιστον πρὸς τοὺς πολλοὺς ἐποίησαν καὶ πλεῖστα ἐς τὴν τῶν ὀλίγων ἀσφάλειαν ὠφέλησαν, βέβαιον τὴν ἀπιστίαν τῷ δήμῳ πρὸς ἑαυτὸν καταστήσαντες.

CHAPTER 8.67

SECTION 8.67.1
ἐν τούτῳ οὖν τῷ καιρῷ οἱ περὶ τὸν Πείσανδρον ἐλθόντες εὐθὺς τῶν λοιπῶν εἴχοντο. καὶ πρῶτον μὲν τὸν δῆμον ξυλλέξαντες εἶπον γνώμην δέκα ἄνδρας ἑλέσθαι ξυγγραφέας αὐτοκράτορας, τούτους δὲ ξυγγράψαντας γνώμην ἐσενεγκεῖν ἐς τὸν δῆμον ἐς ἡμέραν ῥητὴν καθ’ ὅτι ἄριστα ἡ πόλις οἰκήσεται·

SECTION 8.67.2
ἔπειτα ἐπειδὴ ἡ ἡμέρα ἐφῆκε, ξυνέκλῃσαν τὴν ἐκκλησίαν ἐς τὸν Κολωνόν (ἔστι δὲ ἱερὸν Ποσειδῶνος ἔξω πόλεως ἀπέχον σταδίους μάλιστα δέκα), καὶ ἐσήνεγκαν οἱ ξυγγραφῆς ἄλλο μὲν οὐδέν, αὐτὸ δὲ τοῦτο, ἐξεῖναι μὲν Ἀθηναίων ἀνατεὶ εἰπεῖν γνώμην ἣν ἄν τις βούληται· ἢν δέ τις τὸν εἰπόντα ἢ γράψηται παρανόμων ἢ ἄλλῳ τῳ τρόπῳ βλάψῃ, μεγάλας ζημίας ἐπέθεσαν.

SECTION 8.67.3
ἐνταῦθα δὴ λαμπρῶς ἐλέγετο ἤδη μήτε ἀρχὴν ἄρχειν μηδεμίαν ἔτι ἐκ τοῦ αὐτοῦ κόσμου μήτε μισθοφορεῖν προέδρους τε ἑλέσθαι πέντε ἄνδρας, τούτους δὲ ἑλέσθαι ἑκατὸν ἄνδρας, καὶ τῶν ἑκατὸν ἕκαστον πρὸς ἑαυτὸν τρεῖς· ἐλθόντας δὲ αὐτοὺς τετρακοσίους ὄντας ἐς τὸ βουλευτήριον ἄρχειν ὅπῃ ἂν ἄριστα γιγνώσκωσιν αὐτοκράτορας, καὶ τοὺς πεντακισχιλίους δὲ ξυλλέγειν ὁπόταν αὐτοῖς δοκῇ.

CHAPTER 8.68

SECTION 8.68.1
ἦν δὲ ὁ μὲν τὴν γνώμην ταύτην εἰπὼν Πείσανδρος, καὶ τἆλλα ἐκ τοῦ προφανοῦς προθυμότατα ξυγκαταλύσας τὸν δῆμον· ὁ μέντοι ἅπαν τὸ πρᾶγμα ξυνθεὶς ὅτῳ τρόπῳ κατέστη ἐς τοῦτο καὶ ἐκ πλείστου ἐπιμεληθεὶς Ἀντιφῶν ἦν ἀνὴρ Ἀθηναίων τῶν καθ’ ἑαυτὸν ἀρετῇ τε οὐδενὸς ὕστερος καὶ κράτιστος ἐνθυμηθῆναι γενόμενος καὶ ἃ γνοίη εἰπεῖν, καὶ ἐς μὲν δῆμον οὐ παριὼν οὐδ’ ἐς ἄλλον ἀγῶνα ἑκούσιος οὐδένα, ἀλλ’ ὑπόπτως τῷ πλήθει διὰ δόξαν δεινότητος διακείμενος, τοὺς μέντοι ἀγωνιζομένους καὶ ἐν δικαστηρίῳ καὶ ἐν δήμῳ πλεῖστα εἷς ἀνήρ, ὅστις ξυμβουλεύσαιτό τι, δυνάμενος ὠφελεῖν.

SECTION 8.68.2
καὶ αὐτός τε, ἐπειδὴ † μετέστη ἡ δημοκρατία καὶ ἐς ἀγῶνας κατέστη † τὰ τῶν τετρακοσίων ἐν ὑστέρῳ μεταπεσόντα ὑπὸ τοῦ δήμου ἐκακοῦτο †, ἄριστα φαίνεται τῶν μέχρι ἐμοῦ ὑπὲρ αὐτῶν τούτων αἰτιαθείς, ὡς ξυγκατέστησε, θανάτου δίκην ἀπολογησάμενος.

SECTION 8.68.3
παρέσχε δὲ καὶ ὁ Φρύνιχος ἑαυτὸν πάντων διαφερόντως προθυμότατον ἐς τὴν ὀλιγαρχίαν, δεδιὼς τὸν Ἀλκιβιάδην καὶ ἐπιστάμενος εἰδότα αὐτὸν ὅσα ἐν τῇ Σάμῳ πρὸς τὸν Ἀστύοχον ἔπραξε, νομίζων οὐκ ἄν ποτε αὐτὸν κατὰ τὸ εἰκὸς ὑπ’ ὀλιγαρχίας κατελθεῖν· πολύ τε πρὸς τὰ δεινά, ἐπειδήπερ ὑπέστη, φερεγγυώτατος ἐφάνη.

SECTION 8.68.4
καὶ Θηραμένης ὁ τοῦ Ἅγνωνος ἐν τοῖς ξυγκαταλύουσι τὸν δῆμον πρῶτος ἦν, ἀνὴρ οὔτε εἰπεῖν οὔτε γνῶναι ἀδύνατος. ὥστε ἀπ’ ἀνδρῶν πολλῶν καὶ ξυνετῶν πραχθὲν τὸ ἔργον οὐκ ἀπεικότως καίπερ μέγα ὂν προυχώρησεν· χαλεπὸν γὰρ ἦν τὸν Ἀθηναίων δῆμον ἐπ’ ἔτει ἑκατοστῷ μάλιστα ἐπειδὴ οἱ τύραννοι κατελύθησαν ἐλευθερίας παῦσαι, καὶ οὐ μόνον μὴ ὑπήκοον ὄντα, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἥμισυ τοῦ χρόνου τούτου αὐτὸν ἄλλων ἄρχειν εἰωθότα.

CHAPTER 8.69

SECTION 8.69.1
ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐκκλησία οὐδενὸς ἀντειπόντος, ἀλλὰ κυρώσασα ταῦτα διελύθη, τοὺς τετρακοσίους ἤδη ὕστερον τρόπῳ τοιῷδε ἐς τὸ βουλευτήριον ἐσήγαγον. ἦσαν [δ᾽] Ἀθηναῖοι πάντες αἰεὶ οἱ μὲν ἐπὶ τείχει, οἱ δ’ ἐν τάξει, τῶν ἐν Δεκελείᾳ πολεμίων ἕνεκα ἐφ’ ὅπλοις·

SECTION 8.69.2
τῇ οὖν ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τοὺς μὲν μὴ ξυνειδότας εἴασαν ὥσπερ εἰώθεσαν ἀπελθεῖν, τοῖς δ’ ἐν τῇ ξυνωμοσίᾳ εἴρητο ἡσυχῇ μὴ ἐπ’ αὐτοῖς τοῖς ὅπλοις, ἀλλ’ ἄπωθεν περιμένειν, καὶ ἤν τις ἐνιστῆται τοῖς ποιουμένοις, λαβόντας τὰ ὅπλα μὴ ἐπιτρέπειν.

SECTION 8.69.3
ἦσαν δὲ καὶ Ἄνδριοι καὶ Τήνιοι καὶ Καρυστίων τριακόσιοι καὶ Αἰγινητῶν τῶν ἐποίκων, οὓς Ἀθηναῖοι ἔπεμψαν οἰκήσοντας, ἐπ’ αὐτὸ τοῦτο ἥκοντες ἐν τοῖς ἑαυτῶν ὅπλοις, οἷς ταὐτὰ προείρητο.

SECTION 8.69.4
τούτων δὲ διατεταγμένων οὕτως ἐλθόντες οἱ τετρακόσιοι μετὰ ξιφιδίου ἀφανοῦς ἕκαστος, καὶ οἱ εἴκοσι καὶ ἑκατὸν μετ’ αὐτῶν [Ἕλληνες] νεανίσκοι, οἷς ἐχρῶντο εἴ τί που δέοι χειρουργεῖν, ἐπέστησαν τοῖς ἀπὸ τοῦ κυάμου βουλευταῖς οὖσιν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ καὶ εἶπον αὐτοῖς ἐξιέναι λαβοῦσι τὸν μισθόν· ἔφερον δὲ αὐτοῖς τοῦ ὑπολοίπου χρόνου παντὸς αὐτοὶ καὶ ἐξιοῦσιν ἐδίδοσαν.

CHAPTER 8.70

SECTION 8.70.1
ὡς δὲ τούτῳ τῷ τρόπῳ ἥ τε βουλὴ οὐδὲν ἀντειποῦσα ὑπεξῆλθε καὶ οἱ ἄλλοι πολῖται οὐδὲν ἐνεωτέριζον, ἀλλ’ ἡσύχαζον, οἱ [δὲ] τετρακόσιοι ἐσελθόντες ἐς τὸ βουλευτήριον τότε μὲν πρυτάνεις τε σφῶν αὐτῶν ἀπεκλήρωσαν καὶ ὅσα πρὸς τοὺς θεοὺς εὐχαῖς καὶ θυσίαις καθιστάμενοι ἐς τὴν ἀρχὴν ἐχρήσαντο, ὕστερον δὲ πολὺ μεταλλάξαντες τῆς τοῦ δήμου διοικήσεως (πλὴν τοὺς φεύγοντας οὐ κατῆγον τοῦ Ἀλκιβιάδου ἕνεκα) τά τε ἄλλα ἔνεμον κατὰ κράτος τὴν πόλιν.

SECTION 8.70.2
καὶ ἄνδρας τέ τινας ἀπέκτειναν οὐ πολλούς, οἳ ἐδόκουν ἐπιτήδειοι εἶναι ὑπεξαιρεθῆναι, καὶ ἄλλους ἔδησαν, τοὺς δὲ καὶ μετεστήσαντο· πρός τε Ἆγιν τὸν Λακεδαιμονίων βασιλέα ὄντα ἐν τῇ Δεκελείᾳ ἐπεκηρυκεύοντο, λέγοντες διαλλαγῆναι βούλεσθαι καὶ εἰκὸς εἶναι αὐτὸν σφίσι καὶ οὐκέτι τῷ ἀπίστῳ δήμῳ μᾶλλον ξυγχωρεῖν.

CHAPTER 8.71

SECTION 8.71.1
ὁ δὲ νομίζων τὴν πόλιν οὐχ ἡσυχάζειν, οὐδ’ εὐθὺς οὕτω τὸν δῆμον τὴν παλαιὰν ἐλευθερίαν παραδώσειν, εἴ τε στρατιὰν πολλὴν ἴδοι σφῶν, οὐκ ἂν ἡσυχάζειν, οὐδ’ ἐν τῷ παρόντι πάνυ τι πιστεύων μὴ οὐκέτι ταράσσεσθαι αὐτούς, τοῖς μὲν ἀπὸ τῶν τετρακοσίων ἐλθοῦσιν οὐδὲν ξυμβατικὸν ἀπεκρίνατο, προσμεταπεμψάμενος δὲ ἐκ Πελοποννήσου στρατιὰν πολλὴν οὐ πολλῷ ὕστερον καὶ αὐτὸς τῇ ἐκ τῆς Δεκελείας φρουρᾷ μετὰ τῶν ἐλθόντων κατέβη πρὸς αὐτὰ τὰ τείχη τῶν Ἀθηναίων, ἐλπίσας ἢ ταραχθέντας αὐτοὺς μᾶλλον ἂν χειρωθῆναι σφίσιν ᾗ βούλονται ἢ καὶ αὐτοβοεὶ ἂν διὰ τὸν ἔνδοθέν τε καὶ ἔξωθεν κατὰ τὸ εἰκὸς γενησόμενον θόρυβον· τῶν γὰρ μακρῶν τειχῶν διὰ τὴν κατ’ αὐτὰ ἐρημίαν λήψεως οὐκ ἂν ἁμαρτεῖν.

SECTION 8.71.2
ὡς δὲ προσέμειξέ τε ἐγγὺς καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τὰ μὲν ἔνδοθεν οὐδ’ ὁπωστιοῦν ἐκίνησαν, τοὺς δὲ ἱππέας ἐκπέμψαντες καὶ μέρος τι τῶν ὁπλιτῶν καὶ ψιλῶν καὶ τοξοτῶν ἄνδρας τε κατέβαλον αὐτῶν διὰ τὸ ἐγγὺς προσελθεῖν καὶ ὅπλων τινῶν καὶ νεκρῶν ἐκράτησαν, οὕτω δὴ γνοὺς ἀπήγαγε πάλιν τὴν στρατιάν.

SECTION 8.71.3
καὶ αὐτὸς μὲν καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ κατὰ χώραν ἐν τῇ Δεκελείᾳ ἔμενον, τοὺς δ’ ἐπελθόντας ὀλίγας τινὰς ἡμέρας ἐν τῇ γῇ μείναντας ἀπέπεμψεν ἐπ’ οἴκου. μετὰ δὲ τοῦτο παρά τε τὸν Ἆγιν ἐπρεσβεύοντο οἱ τετρακόσιοι οὐδὲν ἧσσον, κἀκείνου μᾶλλον ἤδη προσδεχομένου καὶ παραινοῦντος ἐκπέμπουσι καὶ ἐς τὴν Λακεδαίμονα περὶ ξυμβάσεως πρέσβεις, βουλόμενοι διαλλαγῆναι.

CHAPTER 8.72

SECTION 8.72.1
πέμπουσι δὲ καὶ ἐς τὴν Σάμον δέκα ἄνδρας παραμυθησομένους τὸ στρατόπεδον καὶ διδάξοντας ὡς οὐκ ἐπὶ βλάβῃ τῆς πόλεως καὶ τῶν πολιτῶν ἡ ὀλιγαρχία κατέστη, ἀλλ’ ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ξυμπάντων πραγμάτων, πεντακισχίλιοί τε ὅτι εἶεν καὶ οὐ τετρακόσιοι μόνον οἱ πράσσοντες· καίτοι οὐ πώποτε Ἀθηναίους διὰ τὰς στρατείας καὶ τὴν ὑπερόριον ἀσχολίαν ἐς οὐδὲν πρᾶγμα οὕτω μέγα ἐλθεῖν βουλεύσοντας ἐν ᾧ πεντακισχιλίους ξυνελθεῖν.

SECTION 8.72.2
ἄλλα τ’ ἐπιστείλαντες τὰ πρέποντα εἰπεῖν ἀπέπεμψαν αὐτοὺς εὐθὺς μετὰ τὴν ἑαυτῶν κατάστασιν, δείσαντες μή, ὅπερ ἐγένετο, ναυτικὸς ὄχλος οὔτ’ αὐτὸς μένειν ἐν τῷ ὀλιγαρχικῷ κόσμῳ ἐθέλῃ, σφᾶς τε μὴ ἐκεῖθεν ἀρξαμένου τοῦ κακοῦ μεταστήσωσιν.

CHAPTER 8.73

SECTION 8.73.1
ἐν γὰρ τῇ Σάμῳ ἐνεωτερίζετο ἤδη τὰ περὶ τὴν ὀλιγαρχίαν, καὶ ξυνέβη τοιάδε γενέσθαι ὑπ’ αὐτὸν τὸν χρόνον τοῦτον ὅνπερ οἱ τετρακόσιοι ξυνίσταντο.

SECTION 8.73.2
οἱ γὰρ τότε τῶν Σαμίων ἐπαναστάντες τοῖς δυνατοῖς καὶ ὄντες δῆμος μεταβαλλόμενοι αὖθις καὶ πεισθέντες ὑπό τε τοῦ Πεισάνδρου, ὅτε ἦλθε, καὶ τῶν ἐν τῇ Σάμῳ ξυνεστώτων Ἀθηναίων ἐγένοντό τε ἐς τριακοσίους ξυνωμόται καὶ ἔμελλον τοῖς ἄλλοις ὡς δήμῳ ὄντι ἐπιθήσεσθαι.

SECTION 8.73.3
καὶ Ὑπέρβολόν τέ τινα τῶν Ἀθηναίων, μοχθηρὸν ἄνθρωπον, ὠστρακισμένον οὐ διὰ δυνάμεως καὶ ἀξιώματος φόβον, ἀλλὰ διὰ πονηρίαν καὶ αἰσχύνην τῆς πόλεως, ἀποκτείνουσι μετὰ Χαρμίνου τε ἑνὸς τῶν στρατηγῶν καί τινων τῶν παρὰ σφίσιν Ἀθηναίων, πίστιν διδόντες αὐτοῖς, καὶ ἄλλα μετ’ αὐτῶν τοιαῦτα ξυνέπραξαν, τοῖς τε πλέοσιν ὥρμηντο ἐπιτίθεσθαι.

SECTION 8.73.4
οἱ δὲ αἰσθόμενοι τῶν τε στρατηγῶν Λέοντι καὶ Διομέδοντι (οὗτοι γὰρ οὐχ ἑκόντες διὰ τὸ τιμᾶσθαι ὑπὸ τοῦ δήμου ἔφερον τὴν ὀλιγαρχίαν) τὸ μέλλον σημαίνουσι καὶ Θρασυβούλῳ καὶ Θρασύλῳ, τῷ μὲν τριηραρχοῦντι, τῷ δὲ ὁπλιτεύοντι, καὶ ἄλλοις οἳ ἐδόκουν αἰεὶ μάλιστα ἐναντιοῦσθαι τοῖς ξυνεστῶσιν· καὶ οὐκ ἠξίουν περιιδεῖν αὐτοὺς σφᾶς τε διαφθαρέντας καὶ Σάμον Ἀθηναίοις ἀλλοτριωθεῖσαν, δι’ ἣν μόνον [μέχρι νῦν] ἡ ἀρχὴ αὐτοῖς ἐς τοῦτο ξυνέμεινεν.

SECTION 8.73.5
οἱ δὲ ἀκούσαντες τῶν τε στρατιωτῶν ἕνα ἕκαστον μετῇσαν μὴ ἐπιτρέπειν, καὶ οὐχ ἥκιστα τοὺς Παράλους, ἄνδρας Ἀθηναίους τε καὶ ἐλευθέρους πάντας ἐν τῇ νηὶ πλέοντας καὶ αἰεὶ δήποτε ὀλιγαρχίᾳ καὶ μὴ παρούσῃ ἐπικειμένους· ὅ τε Λέων καὶ ὁ Διομέδων αὐτοῖς ναῦς τινάς, ὁπότε ποι πλέοιεν, κατέλειπον φύλακας.

SECTION 8.73.6
ὥστε ἐπειδὴ αὐτοῖς ἐπετίθεντο οἱ τριακόσιοι, βοηθησάντων πάντων τούτων, μάλιστα δὲ τῶν Παράλων, περιεγένοντο οἱ τῶν Σαμίων πλέονες, καὶ τριάκοντα μέν τινας ἀπέκτειναν τῶν τριακοσίων, τρεῖς δὲ τοὺς αἰτιωτάτους φυγῇ ἐζημίωσαν· τοῖς δ’ ἄλλοις οὐ μνησικακοῦντες δημοκρατούμενοι τὸ λοιπὸν ξυνεπολίτευον.

CHAPTER 8.74

SECTION 8.74.1
τὴν δὲ Πάραλον ναῦν καὶ Χαιρέαν ἐπ’ αὐτῆς τὸν Ἀρχεστράτου, ἄνδρα Ἀθηναῖον, γενόμενον ἐς τὴν μετάστασιν πρόθυμον, ἀποπέμπουσιν οἵ τε Σάμιοι καὶ οἱ στρατιῶται κατὰ τάχος ἐς τὰς Ἀθήνας ἀπαγγελοῦντα τὰ γεγενημένα· οὐ γὰρ ᾔδεσάν πω τοὺς τετρακοσίους ἄρχοντας.

SECTION 8.74.2
καὶ καταπλευσάντων αὐτῶν εὐθέως τῶν μὲν Παράλων τινὰς οἱ τετρακόσιοι δύο ἢ τρεῖς ἔδησαν, τοὺς δὲ ἄλλους ἀφελόμενοι τὴν ναῦν καὶ μετεμβιβάσαντες ἐς ἄλλην στρατιῶτιν ναῦν ἔταξαν φρουρεῖν περὶ Εὔβοιαν.

SECTION 8.74.3
ὁ δὲ Χαιρέας εὐθὺς διαλαθών πως, ὡς εἶδε τὰ παρόντα, πάλιν ἐς τὴν Σάμον ἐλθὼν ἀγγέλλει τοῖς στρατιώταις ἐπὶ τὸ μεῖζον πάντα δεινώσας τὰ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν, ὡς πληγαῖς τε πάντας ζημιοῦσι καὶ ἀντειπεῖν ἔστιν οὐδὲν πρὸς τοὺς ἔχοντας τὴν πολιτείαν, καὶ ὅτι αὐτῶν καὶ γυναῖκες καὶ παῖδες ὑβρίζονται, καὶ διανοοῦνται, ὁπόσοι ἐν Σάμῳ στρατεύονται μὴ ὄντες τῆς σφετέρας γνώμης, τούτων πάντων τοὺς προσήκοντας λαβόντες εἴρξειν, ἵνα, ἢν μὴ ὑπακούσωσι, τεθνήκωσιν· καὶ ἄλλα πολλὰ ἐπικαταψευδόμενος ἔλεγεν.

CHAPTER 8.75

SECTION 8.75.1
οἱ δὲ ἀκούοντες ἐπὶ τοὺς τὴν ὀλιγαρχίαν μάλιστα ποιήσαντας καὶ ἔτι τῶν ἄλλων τοὺς μετασχόντας τὸ μὲν πρῶτον ὥρμησαν βάλλειν, ἔπειτα μέντοι ὑπὸ τῶν διὰ μέσου κωλυθέντες καὶ διδαχθέντες μὴ τῶν πολεμίων ἀντιπρῴρων ἐγγὺς ἐφορμούντων ἀπολέσωσι τὰ πράγματα, ἐπαύσαντο.

SECTION 8.75.2
μετὰ δὲ τοῦτο λαμπρῶς ἤδη ἐς δημοκρατίαν βουλόμενοι μεταστῆσαι τὰ ἐν τῇ Σάμῳ ὅ τε Θρασύβουλος ὁ τοῦ Λύκου καὶ Θράσυλος (οὗτοι γὰρ μάλιστα προειστήκεσαν τῆς μεταβολῆς) ὥρκωσαν πάντας τοὺς στρατιώτας τοὺς μεγίστους ὅρκους, καὶ αὐτοὺς τοὺς ἐκ τῆς ὀλιγαρχίας μάλιστα, ἦ μὴν δημοκρατήσεσθαί τε καὶ ὁμονοήσειν καὶ τὸν πρὸς Πελοποννησίους πόλεμον προθύμως διοίσειν καὶ τοῖς τετρακοσίοις πολέμιοί τε ἔσεσθαι καὶ οὐδὲν ἐπικηρυκεύσεσθαι.

SECTION 8.75.3
ξυνώμνυσαν δὲ καὶ Σαμίων πάντες τὸν αὐτὸν ὅρκον οἱ ἐν τῇ ἡλικίᾳ, καὶ τὰ πράγματα πάντα καὶ τὰ ἀποβησόμενα ἐκ τῶν κινδύνων ξυνεκοινώσαντο οἱ στρατιῶται τοῖς Σαμίοις, νομίζοντες οὔτε ἐκείνοις ἀποστροφὴν σωτηρίας οὔτε σφίσιν εἶναι, ἀλλ᾽, ἐάν τε οἱ τετρακόσιοι κρατήσωσιν ἐάν τε οἱ ἐκ Μιλήτου πολέμιοι, διαφθαρήσεσθαι.

CHAPTER 8.76

SECTION 8.76.1
ἐς φιλονικίαν τε καθέστασαν τὸν χρόνον τοῦτον οἱ μὲν τὴν πόλιν ἀναγκάζοντες δημοκρατεῖσθαι, οἱ δὲ τὸ στρατόπεδον ὀλιγαρχεῖσθαι.

SECTION 8.76.2
ἐποίησαν δὲ καὶ ἐκκλησίαν εὐθὺς οἱ στρατιῶται, ἐν ᾗ τοὺς μὲν προτέρους στρατηγούς, καὶ εἴ τινα τῶν τριηράρχων ὑπώπτευον, ἔπαυσαν, ἄλλους δὲ ἀνθείλοντο καὶ τριηράρχους καὶ στρατηγούς, ὧν Θρασύβουλός τε καὶ Θράσυλος ὑπῆρχον.

SECTION 8.76.3
καὶ παραινέσεις ἄλλας τε ἐποιοῦντο ἐν σφίσιν αὐτοῖς ἀνιστάμενοι καὶ ὡς οὐ δεῖ ἀθυμεῖν ὅτι ἡ πόλις αὐτῶν ἀφέστηκεν· τοὺς γὰρ ἐλάσσους ἀπὸ σφῶν τῶν πλεόνων καὶ ἐς πάντα ποριμωτέρων μεθεστάναι.

SECTION 8.76.4
ἐχόντων γὰρ σφῶν τὸ πᾶν ναυτικόν, τάς τε ἄλλας πόλεις ὧν ἄρχουσιν ἀναγκάσειν τὰ χρήματα ὁμοίως διδόναι καὶ εἰ ἐκεῖθεν ὡρμῶντο (πόλιν τε γὰρ σφίσιν ὑπάρχειν Σάμον οὐκ ἀσθενῆ, ἀλλ’ ἣ παρ’ ἐλάχιστον δὴ ἦλθε τὸ Ἀθηναίων κράτος τῆς θαλάσσης, ὅτε ἐπολέμησεν, ἀφελέσθαι, τούς τε πολεμίους ἐκ τοῦ αὐτοῦ χωρίου ἀμυνεῖσθαι οὗπερ καὶ πρότερον), καὶ δυνατώτεροι εἶναι σφεῖς ἔχοντες τὰς ναῦς πορίζεσθαι τὰ ἐπιτήδεια τῶν ἐν τῇ πόλει.

SECTION 8.76.5
καὶ δι’ ἑαυτοὺς δὲ ἐν τῇ Σάμῳ προκαθημένους καὶ πρότερον αὐτοὺς κρατεῖν τοῦ ἐς τὸν Πειραιᾶ ἔσπλου, καὶ νῦν ἐς τοιοῦτον καταστήσονται μὴ βουλομένων σφίσι πάλιν τὴν πολιτείαν ἀποδοῦναι, ὥστε αὐτοὶ δυνατώτεροι εἶναι εἴργειν ἐκείνους τῆς θαλάσσης ἢ ὑπ᾽ ἐκείνων εἴργεσθαι.

SECTION 8.76.6
βραχύ τέ τι εἶναι καὶ οὐδενὸς ἄξιον ὃ πρὸς τὸ περιγίγνεσθαι τῶν πολεμίων ἡ πόλις σφίσι χρήσιμος ἦν, καὶ οὐδὲν ἀπολωλεκέναι, οἵ γε μήτε ἀργύριον εἶχον ἔτι πέμπειν, ἀλλ᾽ αὐτοὶ ἐπορίζοντο οἱ στρατιῶται, μήτε βούλευμα χρηστόν, οὗπερ ἕνεκα πόλις στρατοπέδων κρατεῖ· ἀλλὰ καὶ ἐν τούτοις τοὺς μὲν ἡμαρτηκέναι τοὺς πατρίους νόμους καταλύσαντας, αὐτοὶ δὲ σῴζειν καὶ ἐκείνους πειράσεσθαι προσαναγκάζειν, ὥστε οὐδὲ τούτους, οἵπερ ἂν βουλεύοιέν τι χρηστόν, παρὰ σφίσι χείρους εἶναι.

SECTION 8.76.7
Ἀλκιβιάδην τε, ἢν αὐτῷ ἄδειάν τε καὶ κάθοδον ποιήσωσιν, ἄσμενον τὴν παρὰ βασιλέως ξυμμαχίαν παρέξειν. τό τε μέγιστον, ἢν ἁπάντων σφάλλωνται, εἶναι αὐτοῖς τοσοῦτον ἔχουσι ναυτικὸν πολλὰς τὰς ἀποχωρήσεις ἐν αἷς καὶ πόλεις καὶ γῆν εὑρήσουσιν.

CHAPTER 8.77

SECTION 8.77.1
τοιαῦτα ἐν ἀλλήλοις ἐκκλησιάσαντες καὶ παραθαρσύναντες σφᾶς αὐτοὺς καὶ τὰ τοῦ πολέμου παρεσκευάζοντο οὐδὲν ἧσσον. οἱ δὲ ἀπὸ τῶν τετρακοσίων πεμφθέντες ἐς τὴν Σάμον [οἱ δέκα πρεσβευταὶ] ὡς ταῦτα ἐν τῇ Δήλῳ ἤδη ὄντες ᾐσθάνοντο, ἡσύχαζον αὐτοῦ.

CHAPTER 8.78

SECTION 8.78.1
ὑπὸ δὲ τὸν χρόνον τοῦτον καὶ οἱ ἐν τῇ Μιλήτῳ τῶν Πελοποννησίων ἐν τῷ ναυτικῷ στρατιῶται κατὰ σφᾶς αὐτοὺς διεβόων ὡς ὑπό τε Ἀστυόχου καὶ Τισσαφέρνους φθείρεται τὰ πράγματα, τοῦ μὲν οὐκ ἐθέλοντος οὔτε πρότερον ναυμαχεῖν, ἕως ἔτι αὐτοί τε ἔρρωντο μᾶλλον καὶ τὸ ναυτικὸν τῶν Ἀθηναίων ὀλίγον ἦν, οὔτε νῦν, ὅτε στασιάζειν τε λέγονται καὶ αἱ νῆες αὐτῶν οὐδέπω ἐν τῷ αὐτῷ εἰσίν, ἀλλὰ τὰς παρὰ Τισσαφέρνους Φοινίσσας ναῦς μένοντες, ἄλλως ὄνομα καὶ οὐκ ἔργον, κινδυνεύσειν διατριβῆναι· τὸν δ’ αὖ Τισσαφέρνην τάς τε ναῦς ταύτας οὐ κομίζειν, καὶ τροφὴν ὅτι οὐ ξυνεχῶς οὐδ’ ἐντελῆ διδοὺς κακοῖ τὸ ναυτικόν. οὔκουν ἔφασαν χρῆναι μέλλειν ἔτι, ἀλλὰ διαναυμαχεῖν.

CHAPTER 8.79

SECTION 8.79.1
καὶ μάλιστα οἱ Συρακόσιοι ἐνῆγον. αἰσθόμενοι δὲ οἱ ξύμμαχοι καὶ ὁ Ἀστύοχος τὸν θροῦν, καὶ δόξαν αὐτοῖς ἀπὸ ξυνόδου ὥστε διαναυμαχεῖν, ἐπειδὴ καὶ ἐσηγγέλλετο αὐτοῖς ἡ ἐν τῇ Σάμῳ ταραχή, ἄραντες ταῖς ναυσὶ πάσαις οὔσαις δώδεκα καὶ ἑκατὸν καὶ τοὺς Μιλησίους πεζῇ κελεύσαντες ἐπὶ τῆς Μυκάλης παριέναι ἔπλεον ὡς πρὸς τὴν Μυκάλην.

SECTION 8.79.2
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ταῖς ἐκ Σάμου ναυσὶ δυοῖν καὶ ὀγδοήκοντα, αἳ ἔτυχον ἐν Γλαύκῃ τῆς Μυκάλης ὁρμοῦσαι (διέχει δὲ ὀλίγον ταύτῃ ἡ Σάμος τῆς ἠπείρου πρὸς τὴν Μυκάλην), ὡς εἶδον τὰς τῶν Πελοποννησίων ναῦς προσπλεούσας, ὑπεχώρησαν ἐς τὴν Σάμον, οὐ νομίσαντες τῷ πλήθει διακινδυνεῦσαι περὶ τοῦ παντὸς ἱκανοὶ εἶναι.

SECTION 8.79.3
καὶ ἅμα (προῄσθοντο γὰρ αὐτοὺς ἐκ τῆς Μιλήτου ναυμαχησείοντας) προσεδέχοντο καὶ τὸν Στρομβιχίδην ἐκ τοῦ Ἑλλησπόντου σφίσι ταῖς ἐκ τῆς Χίου ναυσὶν ἐπ’ Ἀβύδου ἀφικομέναις προσβοηθήσειν· προυπέπεμπτο γὰρ αὐτῷ ἄγγελος.

SECTION 8.79.4
καὶ οἱ μὲν οὕτως ἐπὶ τῆς Σάμου ἀνεχώρησαν, οἱ δὲ Πελοποννήσιοι καταπλεύσαντες ἐπὶ τῆς Μυκάλης ἐστρατοπεδεύσαντο, καὶ τῶν Μιλησίων καὶ τῶν πλησιοχώρων ὁ πεζός.

SECTION 8.79.5
καὶ τῇ ὑστεραίᾳ μελλόντων αὐτῶν ἐπιπλεῖν τῇ Σάμῳ ἀγγέλλεται ὁ Στρομβιχίδης ταῖς ἀπὸ τοῦ Ἑλλησπόντου ναυσὶν ἀφιγμένος· καὶ εὐθὺς ἀπέπλεον πάλιν ἐπὶ τῆς Μιλήτου.

SECTION 8.79.6
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι προσγενομένων σφίσι τῶν νεῶν ἐπίπλουν αὐτοὶ ποιοῦνται τῇ Μιλήτῳ ναυσὶν ὀκτὼ καὶ ἑκατὸν βουλόμενοι διαναυμαχῆσαι· καὶ ὡς οὐδεὶς αὐτοῖς ἀντανήγετο, ἀπέπλευσαν πάλιν ἐς τὴν Σάμον.

CHAPTER 8.80

SECTION 8.80.1
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ θέρει μετὰ τοῦτο εὐθὺς οἱ Πελοποννήσιοι, ἐπειδὴ ἁθρόαις ταῖς ναυσὶν οὐκ ἀξιόμαχοι νομίσαντες εἶναι οὐκ ἀντανήγοντο, ἀπορήσαντες ὁπόθεν τοσαύταις ναυσὶ χρήματα ἕξουσιν, ἄλλως τε καὶ Τισσαφέρνους κακῶς διδόντος, ἀποστέλλουσιν ὡς τὸν Φαρνάβαζον, ὥσπερ καὶ τὸ πρῶτον ἐκ τῆς Πελοποννήσου προσετάχθη, Κλέαρχον τὸν Ῥαμφίου ἔχοντα ναῦς τεσσαράκοντα.

SECTION 8.80.2
ἐπεκαλεῖτό τε γὰρ αὐτοὺς ὁ Φαρνάβαζος καὶ τροφὴν ἑτοῖμος ἦν παρέχειν, καὶ ἅμα καὶ τὸ Βυζάντιον ἐπεκηρυκεύετο αὐτοῖς ἀποστῆναι.

SECTION 8.80.3
καὶ αἱ μὲν τῶν Πελοποννησίων αὗται νῆες ἀπάρασαι ἐς τὸ πέλαγος, ὅπως λάθοιεν ἐν τῷ πλῷ τοὺς Ἀθηναίους, χειμασθεῖσαι, καὶ αἱ μὲν Δήλου λαβόμεναι αἱ πλείους μετὰ Κλεάρχου καὶ ὕστερον πάλιν ἐλθοῦσαι ἐς Μίλητον (Κλέαρχος δὲ κατὰ γῆν αὖθις ἐς τὸν Ἑλλήσποντον κομισθεὶς ἦρχεν), αἱ δὲ μετὰ Ἑλίξου τοῦ Μεγαρέως στρατηγοῦ δέκα ἐς τὸν Ἑλλήσποντον διασωθεῖσαι Βυζάντιον ἀφιστᾶσιν.

SECTION 8.80.4
καὶ μετὰ ταῦτα οἱ ἐκ τῆς Σάμου πέμπουσιν αἰσθόμενοι νεῶν βοήθειαν καὶ φυλακὴν ἐς τὸν Ἑλλήσποντον, καί τις καὶ ναυμαχία βραχεῖα γίγνεται πρὸ τοῦ Βυζαντίου ναυσὶν ὀκτὼ πρὸς ὀκτώ.

CHAPTER 8.81

SECTION 8.81.1
οἱ δὲ προεστῶτες ἐν τῇ Σάμῳ καὶ μάλιστα Θρασύβουλος, αἰεί γε τῆς αὐτῆς γνώμης ἐχόμενος, ἐπειδὴ μετέστησε τὰ πράγματα, ὥστε κατάγειν Ἀλκιβιάδην, [καὶ] τέλος ἀπ’ ἐκκλησίας ἔπεισε τὸ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν, καὶ ψηφισαμένων αὐτῶν Ἀλκιβιάδῃ κάθοδον καὶ ἄδειαν πλεύσας ὡς τὸν Τισσαφέρνην κατῆγεν ἐς τὴν Σάμον τὸν Ἀλκιβιάδην, νομίζων μόνην σωτηρίαν εἰ Τισσαφέρνην αὐτοῖς μεταστήσειεν ἀπὸ Πελοποννησίων.

SECTION 8.81.2
γενομένης δὲ ἐκκλησίας τήν τε ἰδίαν ξυμφορὰν τῆς φυγῆς ἐπῃτιάσατο καὶ ἀνωλοφύρατο ὁ Ἀλκιβιάδης, καὶ περὶ τῶν πολιτικῶν πολλὰ εἰπὼν ἐς ἐλπίδας τε αὐτοὺς οὐ σμικρὰς τῶν μελλόντων καθίστη, καὶ ὑπερβάλλων ἐμεγάλυνε τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν παρὰ τῷ Τισσαφέρνει, ἵνα οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτὸν καὶ μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν καὶ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν, οἵ τε πολέμιοι τῷ Τισσαφέρνει ὡς μάλιστα διαβάλλοιντο καὶ [ἀπὸ] τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν.

SECTION 8.81.3
ὑπισχνεῖτο δ’ οὖν τάδε μέγιστα ἐπικομπῶν ὁ Ἀλκιβιάδης, ὡς Τισσαφέρνης αὐτῷ ὑπεδέξατο ἦ μήν, ἕως ἄν τι τῶν ἑαυτοῦ λείπηται, ἢν Ἀθηναίοις πιστεύσῃ, μὴ ἀπορήσειν αὐτοὺς τροφῆς, οὐδ’ ἢν δέῃ τελευτῶντα τὴν ἑαυτοῦ στρωμνὴν ἐξαργυρῶσαι, τάς τε ἐν Ἀσπένδῳ ἤδη οὔσας Φοινίκων ναῦς κομιεῖν Ἀθηναίοις καὶ οὐ Πελοποννησίοις· πιστεῦσαι δ’ ἂν μόνως Ἀθηναίοις, εἰ σῶς αὐτὸς κατελθὼν αὐτῷ ἀναδέξαιτο.

CHAPTER 8.82

SECTION 8.82.1
οἱ δὲ ἀκούοντες ταῦτά τε καὶ ἄλλα πολλὰ στρατηγόν τε αὐτὸν εὐθὺς εἵλοντο μετὰ τῶν προτέρων καὶ τὰ πράγματα πάντα ἀνετίθεσαν, τήν τε παραυτίκα ἐλπίδα ἕκαστος τῆς τε σωτηρίας καὶ τῆς τῶν τετρακοσίων τιμωρίας οὐδενὸς ἂν ἠλλάξαντο, καὶ ἑτοῖμοι ἤδη ἦσαν διὰ τὸ αὐτίκα τούς τε παρόντας πολεμίους ἐκ τῶν λεχθέντων καταφρονεῖν καὶ πλεῖν ἐπὶ τὸν Πειραιᾶ.

SECTION 8.82.2
ὁ δὲ τὸ μὲν ἐπὶ τὸν Πειραιᾶ πλεῖν τοὺς ἐγγυτέρω πολεμίους ὑπολιπόντας καὶ πάνυ διεκώλυσε, πολλῶν ἐπειγομένων, τὰ δὲ τοῦ πολέμου πρῶτον ἔφη, ἐπειδὴ καὶ στρατηγὸς ᾕρητο, πλεύσας ὡς Τισσαφέρνην πράξειν.

SECTION 8.82.3
καὶ ἀπὸ ταύτης τῆς ἐκκλησίας εὐθὺς ᾤχετο, ἵνα δοκῇ πάντα μετ’ ἐκείνου κοινοῦσθαι, καὶ ἅμα βουλόμενος αὐτῷ τιμιώτερός τε εἶναι καὶ ἐνδείκνυσθαι ὅτι καὶ στρατηγὸς ἤδη ᾕρηται καὶ εὖ καὶ κακῶς οἷός τέ ἐστιν αὐτὸν [ἤδη] ποιεῖν. ξυνέβαινε δὲ τῷ Ἀλκιβιάδῃ τῷ μὲν Τισσαφέρνει τοὺς Ἀθηναίους φοβεῖν, ἐκείνοις δὲ τὸν Τισσαφέρνην.

CHAPTER 8.83

SECTION 8.83.1
οἱ δὲ Πελοποννήσιοι ἐν τῇ Μιλήτῳ πυνθανόμενοι τὴν τοῦ Ἀλκιβιάδου κάθοδον, καὶ πρότερον τῷ Τισσαφέρνει ἀπιστοῦντες πολλῷ δὴ μᾶλλον ἔτι διεβέβληντο.

SECTION 8.83.2
ξυνηνέχθη γὰρ αὐτοῖς κατὰ τὸν ἐπὶ τὴν Μίλητον τῶν Ἀθηναίων ἐπίπλουν, ὡς οὐκ ἠθέλησαν ἀνταναγαγόντες ναυμαχῆσαι, πολλῷ ἐς τὴν μισθοδοσίαν τὸν Τισσαφέρνην ἀρρωστότερον γενόμενον καὶ ἐς τὸ μισεῖσθαι ὑπ’ αὐτῶν πρότερον ἔτι τούτων διὰ τὸν Ἀλκιβιάδην ἐπιδεδωκέναι.

SECTION 8.83.3
καὶ ξυνιστάμενοι κατ’ ἀλλήλους οἷάπερ καὶ πρότερον οἱ στρατιῶται ἀνελογίζοντο καί τινες καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἀξίων λόγου ἀνθρώπων καὶ οὐ μόνον τὸ στρατιωτικόν, ὡς οὔτε μισθὸν ἐντελῆ πώποτε λάβοιεν, τό τε διδόμενον βραχὺ καὶ οὐδὲ τοῦτο ξυνεχῶς· καὶ εἰ μή τις ἢ διαναυμαχήσει ἢ ἀπαλλάξεται ὅθεν τροφὴν ἕξει, ἀπολείψειν τοὺς ἀνθρώπους τὰς ναῦς· πάντων τε Ἀστύοχον εἶναι αἴτιον ἐπιφέροντα ὀργὰς Τισσαφέρνει διὰ ἴδια κέρδη.

CHAPTER 8.84

SECTION 8.84.1
ὄντων δ’ αὐτῶν ἐν τοιούτῳ ἀναλογισμῷ ξυνηνέχθη καὶ τοιόσδε τις θόρυβος περὶ τὸν Ἀστύοχον.

SECTION 8.84.2
τῶν γὰρ Συρακοσίων καὶ Θουρίων ὅσῳ μάλιστα καὶ ἐλεύθεροι ἦσαν τὸ πλῆθος οἱ ναῦται, τοσούτῳ καὶ θρασύτατα προσπεσόντες τὸν μισθὸν ἀπῄτουν. ὁ δὲ αὐθαδέστερόν τέ τι ἀπεκρίνατο καὶ ἠπείλησε καὶ τῷ γε Δωριεῖ ξυναγορεύοντι τοῖς ἑαυτοῦ ναύταις καὶ ἐπανήρατο τὴν βακτηρίαν.

SECTION 8.84.3
τὸ δὲ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν ὡς εἶδον, οἷα δὴ ναῦται, ὥρμησαν ἐκραγέντες ἐπὶ τὸν Ἀστύοχον ὥστε βάλλειν· ὁ δὲ προϊδὼν καταφεύγει ἐπὶ βωμόν τινα. οὐ μέντοι ἐβλήθη γε, ἀλλὰ διελύθησαν ἀπ’ ἀλλήλων.

SECTION 8.84.4
ἔλαβον δὲ καὶ τὸ ἐν τῇ Μιλήτῳ ἐνῳκοδομημένον τοῦ Τισσαφέρνους φρούριον οἱ Μιλήσιοι λάθρᾳ ἐπιπεσόντες, καὶ τοὺς ἐνόντας φύλακας αὐτοῦ ἐκβάλλουσιν· ξυνεδόκει δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ξυμμάχοις ταῦτα καὶ οὐχ ἥκιστα τοῖς Συρακοσίοις.

SECTION 8.84.5
ὁ μέντοι Λίχας οὔτε ἠρέσκετο αὐτοῖς ἔφη τε χρῆναι Τισσαφέρνει καὶ δουλεύειν Μιλησίους καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ἐν τῇ βασιλέως τὰ μέτρια καὶ ἐπιθεραπεύειν, ἕως ἂν τὸν πόλεμον εὖ θῶνται. οἱ δὲ Μιλήσιοι ὠργίζοντό τε αὐτῷ καὶ διὰ ταῦτα καὶ δι’ ἄλλα τοιουτότροπα καὶ νόσῳ ὕστερον ἀποθανόντα αὐτὸν οὐκ εἴασαν θάψαι οὗ ἐβούλοντο οἱ παρόντες τῶν Λακεδαιμονίων.

CHAPTER 8.85

SECTION 8.85.1
κατὰ δὴ τοιαύτην διαφορὰν ὄντων αὐτοῖς τῶν πραγμάτων πρός τε τὸν Ἀστύοχον καὶ τὸν Τισσαφέρνην Μίνδαρος διάδοχος τῆς Ἀστυόχου ναυαρχίας ἐκ Λακεδαίμονος ἐπῆλθε καὶ παραλαμβάνει τὴν ἀρχήν· ὁ δὲ Ἀστύοχος ἀπέπλει.

SECTION 8.85.2
ξυνέπεμψε δὲ καὶ Τισσαφέρνης αὐτῷ πρεσβευτὴν τῶν παρ’ ἑαυτοῦ, Γαυλίτην ὄνομα, Κᾶρα δίγλωσσον, κατηγορήσοντα τῶν τε Μιλησίων περὶ τοῦ φρουρίου καὶ περὶ αὐτοῦ ἅμα ἀπολογησόμενον, εἰδὼς τούς τε Μιλησίους πορευομένους ἐπὶ καταβοῇ τῇ αὑτοῦ μάλιστα καὶ τὸν Ἑρμοκράτη μετ’ αὐτῶν, ὃς ἔμελλε τὸν Τισσαφέρνην ἀποφαίνειν φθείροντα τῶν Πελοποννησίων τὰ πράγματα μετὰ Ἀλκιβιάδου καὶ ἐπαμφοτερίζοντα.

SECTION 8.85.3
ἔχθρα δὲ πρὸς αὐτὸν ἦν αὐτῷ αἰεί ποτε περὶ τοῦ μισθοῦ τῆς ἀποδόσεως· καὶ τὰ τελευταῖα φυγόντος ἐκ Συρακουσῶν τοῦ Ἑρμοκράτους καὶ ἑτέρων ἡκόντων ἐπὶ τὰς ναῦς τῶν Συρακοσίων ἐς τὴν Μίλητον στρατηγῶν, Ποτάμιδος καὶ Μύσκωνος καὶ Δημάρχου, ἐνέκειτο ὁ Τισσαφέρνης φυγάδι ὄντι ἤδη τῷ Ἑρμοκράτει πολλῷ ἔτι μᾶλλον καὶ κατηγόρει ἄλλα τε καὶ ὡς χρήματά ποτε αἰτήσας αὑτὸν καὶ οὐ τυχὼν τὴν ἔχθραν οἱ προθοῖτο.

SECTION 8.85.4
ὁ μὲν οὖν Ἀστύοχος καὶ οἱ Μιλήσιοι καὶ ὁ Ἑρμοκράτης ἀπέπλευσαν ἐς τὴν Λακεδαίμονα. ὁ δὲ Ἀλκιβιάδης διεβεβήκει πάλιν ἤδη παρὰ τοῦ Τισσαφέρνους ἐς τὴν Σάμον.

CHAPTER 8.86

SECTION 8.86.1
καὶ οἱ ἐκ τῆς Δήλου ἀπὸ τῶν τετρακοσίων [πρεσβευταί], οὓς τότε ἔπεμψαν παραμυθησομένους καὶ ἀναδιδάξοντας τοὺς ἐν τῇ Σάμῳ, ἀφικνοῦνται παρόντος τοῦ Ἀλκιβιάδου, καὶ ἐκκλησίας γενομένης λέγειν ἐπεχείρουν.

SECTION 8.86.2
οἱ δὲ στρατιῶται τὸ μὲν πρῶτον οὐκ ἤθελον ἀκούειν, ἀλλ’ ἀποκτείνειν ἐβόων τοὺς τὸν δῆμον καταλύοντας, ἔπειτα μέντοι μόλις ἡσυχάσαντες ἤκουσαν.

SECTION 8.86.3
οἱ δ’ ἀπήγγελλον ὡς οὔτε ἐπὶ διαφθορᾷ τῆς πόλεως ἡ μετάστασις γίγνοιτο, ἀλλ’ ἐπὶ σωτηρίᾳ, οὔθ’ ἵνα τοῖς πολεμίοις παραδοθῇ (ἐξεῖναι γάρ, ὅτε ἐσέβαλον ἤδη σφῶν ἀρχόντων, τοῦτο ποιῆσαι), τῶν τε πεντακισχιλίων ὅτι πάντες ἐν τῷ μέρει μεθέξουσιν, οἵ τε οἰκεῖοι αὐτῶν οὔθ’ ὑβρίζονται, ὥσπερ Χαιρέας διαβάλλων ἀπήγγειλεν, οὔτε κακὸν ἔχουσιν οὐδέν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῖς σφετέροις αὐτῶν ἕκαστοι κατὰ χώραν μένουσιν.

SECTION 8.86.4
ἄλλα τε πολλὰ εἰπόντων οὐδὲν μᾶλλον ἐσήκουον, ἀλλ’ ἐχαλέπαινον καὶ γνώμας ἄλλοι ἄλλας ἔλεγον, μάλιστα δὲ ἐπὶ τὸν Πειραιᾶ πλεῖν. καὶ δοκεῖ Ἀλκιβιάδης πρῶτον τότε καὶ οὐδενὸς ἔλασσον τὴν πόλιν ὠφελῆσαι· ὡρμημένων γὰρ τῶν ἐν Σάμῳ Ἀθηναίων πλεῖν ἐπὶ σφᾶς αὐτούς, ἐν ᾧ σαφέστατα Ἰωνίαν καὶ Ἑλλήσποντον εὐθὺς εἶχον οἱ πολέμιοι, κωλυτὴς γενέσθαι.

SECTION 8.86.5
καὶ ἐν τῷ τότε ἄλλος μὲν οὐδ’ ἂν εἷς ἱκανὸς ἐγένετο κατασχεῖν τὸν ὄχλον, ἐκεῖνος δὲ τοῦ τ’ ἐπίπλου ἔπαυσε καὶ τοὺς ἰδίᾳ τοῖς πρέσβεσιν ὀργιζομένους λοιδορῶν ἀπέτρεπεν.

SECTION 8.86.6
αὐτὸς δὲ ἀποκρινάμενος αὐτοῖς ἀπέπεμπεν, ὅτι τοὺς μὲν πεντακισχιλίους οὐ κωλύοι ἄρχειν, τοὺς μέντοι τετρακοσίους ἀπαλλάσσειν ἐκέλευεν αὐτοὺς καὶ καθιστάναι τὴν βουλὴν ὥσπερ καὶ πρότερον, τοὺς πεντακοσίους· εἰ δὲ ἐς εὐτέλειάν τι ξυντέτμηται ὥστε τοὺς στρατευομένους μᾶλλον ἔχειν τροφήν, πάνυ ἐπαινεῖν.

SECTION 8.86.7
καὶ τἆλλα ἐκέλευεν ἀντέχειν καὶ μηδὲν ἐνδιδόναι τοῖς πολεμίοις· πρὸς μὲν γὰρ σφᾶς αὐτοὺς σῳζομένης τῆς πόλεως πολλὴν ἐλπίδα εἶναι καὶ ξυμβῆναι, εἰ δὲ ἅπαξ τὸ ἕτερον σφαλήσεται, ἢ τὸ ἐν Σάμῳ ἢ ἐκεῖνοι, οὐδ’ ὅτῳ διαλλαγήσεταί τις ἔτι ἔσεσθαι.

SECTION 8.86.8
παρῆσαν δὲ καὶ Ἀργείων πρέσβεις, ἐπαγγελλόμενοι τῷ ἐν τῇ Σάμῳ τῶν Ἀθηναίων δήμῳ ὥστε βοηθεῖν· ὁ δὲ Ἀλκιβιάδης ἐπαινέσας αὐτοὺς καὶ εἰπὼν ὅταν τις καλῇ παρεῖναι οὕτως ἀπέπεμπεν.

SECTION 8.86.9
ἀφίκοντο δὲ οἱ Ἀργεῖοι μετὰ τῶν Παράλων, οἳ τότε ἐτάχθησαν ἐν τῇ στρατιώτιδι νηὶ ὑπὸ τῶν τετρακοσίων περιπλεῖν Εὔβοιαν, καὶ ἄγοντες Ἀθηναίων ἐς Λακεδαίμονα ἀπὸ τῶν τετρακοσίων [πεμπτοὺς] πρέσβεις, Λαισποδίαν καὶ Ἀριστοφῶντα καὶ Μελησίαν, [οἳ] ἐπειδὴ ἐγένοντο πλέοντες κατ’ Ἄργος, τοὺς μὲν πρέσβεις ξυλλαβόντες τοῖς Ἀργείοις παρέδοσαν ὡς τῶν οὐχ ἥκιστα καταλυσάντων τὸν δῆμον ὄντας, αὐτοὶ δὲ οὐκέτι ἐς τὰς Ἀθήνας ἀφίκοντο, ἀλλ’ ἄγοντες ἐκ τοῦ Ἄργους ἐς τὴν Σάμον τοὺς πρέσβεις ἀφικνοῦνται ᾗπερ εἶχον τριήρει.

CHAPTER 8.87

SECTION 8.87.1
τοῦ δ’ αὐτοῦ θέρους Τισσαφέρνης, κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐν ᾧ μάλιστα διά τε τἆλλα καὶ διὰ τὴν Ἀλκιβιάδου κάθοδον ἤχθοντο αὐτῷ οἱ Πελοποννήσιοι ὡς φανερῶς ἤδη ἀττικίζοντι, βουλόμενος, ὡς ἐδόκει δή, ἀπολύεσθαι πρὸς αὐτοὺς τὰς διαβολάς, παρεσκευάζετο πορεύεσθαι ἐπὶ τὰς Φοινίσσας ναῦς ἐς Ἄσπενδον, καὶ τὸν Λίχαν ξυμπορεύεσθαι ἐκέλευεν· τῇ δὲ στρατιᾷ προστάξειν ἔφη Τάμων ἑαυτοῦ ὕπαρχον, ὥστε τροφὴν ἐν ὅσῳ ἂν αὐτὸς ἀπῇ διδόναι.

SECTION 8.87.2
λέγεται δὲ οὐ κατὰ ταὐτό, οὐδὲ ῥᾴδιον εἰδέναι τίνι γνώμῃ παρῆλθεν ἐς τὴν Ἄσπενδον καὶ παρελθὼν οὐκ ἤγαγε τὰς ναῦς.

SECTION 8.87.3
ὅτι μὲν γὰρ αἱ Φοίνισσαι νῆες ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα καὶ ἑκατὸν μέχρι Ἀσπένδου ἀφίκοντο σαφές ἐστι, διότι δὲ οὐκ ἦλθον πολλαχῇ εἰκάζεται. οἱ μὲν γὰρ ἵνα διατρίβῃ ἀπελθών, ὥσπερ καὶ διενοήθη, τὰ τῶν Πελοποννησίων (τροφὴν γοῦν οὐδὲν βέλτιον, ἀλλὰ καὶ χεῖρον ὁ Τάμως, ᾧ προσετάχθη, παρεῖχεν), οἱ δὲ ἵνα τοὺς Φοίνικας προαγαγὼν ἐς τὴν Ἄσπενδον ἐκχρηματίσαιτο ἀφείς (καὶ γὰρ ὣς αὐτοῖς οὐδὲν ἔμελλε χρήσεσθαι), ἄλλοι δ’ ὡς καταβοῆς ἕνεκα τῆς ἐς Λακεδαίμονα, τοῦ λέγεσθαι ὡς οὐκ ἀδικεῖ, ἀλλὰ καὶ σαφῶς οἴχεται ἐπὶ τὰς ναῦς ἀληθῶς πεπληρωμένας.

SECTION 8.87.4
ἐμοὶ μέντοι δοκεῖ σαφέστατον εἶναι διατριβῆς ἕνεκα καὶ ἀνοκωχῆς τῶν Ἑλληνικῶν τὸ ναυτικὸν οὐκ ἀγαγεῖν, φθορᾶς μέν, ἐν ὅσῳ παρῄει ἐκεῖσε καὶ διέμελλεν, ἀνισώσεως δέ, ὅπως μηδετέροις προσθέμενος ἰσχυροτέρους ποιήσῃ, ἐπεί, εἴ γε ἐβουλήθη, διαπολεμῆσαι 〈ἂν〉 ἐπιφανεὶς δήπου οὐκ ἐνδοιαστῶς· κομίσας γὰρ ἂν Λακεδαιμονίοις τὴν νίκην κατὰ τὸ εἰκὸς ἔδωκεν, οἵ γε καὶ ἐν τῷ παρόντι ἀντιπάλως μᾶλλον ἢ ὑποδεεστέρως τῷ ναυτικῷ ἀνθώρμουν.

SECTION 8.87.5
καταφωρᾷ δὲ μάλιστα καὶ ἣν εἶπε πρόφασιν οὐ κομίσας τὰς ναῦς. ἔφη γὰρ αὐτὰς ἐλάσσους ἢ ὅσας βασιλεὺς ἔταξε ξυλλεγῆναι· ὁ δὲ χάριν ἂν δήπου ἐν τούτῳ μείζω ἔτι ἔσχεν, οὔτ᾽ ἀναλώσας πολλὰ τῶν βασιλέως τά τε αὐτὰ ἀπ’ ἐλασσόνων πράξας.

SECTION 8.87.6
ἐς δ’ οὖν τὴν Ἄσπενδον ᾑτινιδὴ γνώμῃ ὁ Τισσαφέρνης ἀφικνεῖται καὶ τοῖς Φοίνιξι ξυγγίγνεται· καὶ οἱ Πελοποννήσιοι ἔπεμψαν ὡς ἐπὶ τὰς ναῦς κελεύσαντος αὐτοῦ Φίλιππον ἄνδρα Λακεδαιμόνιον δύο τριήρεσιν.

CHAPTER 8.88

SECTION 8.88.1
Ἀλκιβιάδης δὲ ἐπειδὴ καὶ τὸν Τισσαφέρνην ᾔσθετο παριόντα ἐπὶ τῆς Ἀσπένδου, ἔπλει καὶ αὐτὸς λαβὼν τρεῖς καὶ δέκα ναῦς, ὑποσχόμενος τοῖς ἐν τῇ Σάμῳ ἀσφαλῆ καὶ μεγάλην χάριν (ἢ γὰρ αὐτὸς ἄξειν Ἀθηναίοις τὰς Φοινίσσας ναῦς ἢ Πελοποννησίοις γε κωλύσειν ἐλθεῖν), εἰδώς, ὡς εἰκός, ἐκ πλέονος τὴν Τισσαφέρνους γνώμην ὅτι οὐκ ἄξειν ἔμελλε, καὶ βουλόμενος αὐτὸν τοῖς Πελοποννησίοις ἐς τὴν ἑαυτοῦ καὶ Ἀθηναίων φιλίαν ὡς μάλιστα διαβάλλειν, ὅπως μᾶλλον δι’ αὐτὸ σφίσιν ἀναγκάζοιτο προσχωρεῖν.καὶ ὁ μὲν ἄρας εὐθὺ τῆς Φασήλιδος καὶ Καύνου ἄνω τὸν πλοῦν ἐποιεῖτο.

CHAPTER 8.89

SECTION 8.89.1
οἱ δ’ ἐκ τῆς Σάμου ἀπὸ τῶν τετρακοσίων πεμφθέντες πρέσβεις ἐπειδὴ ἀφικόμενοι ἐς τὰς Ἀθήνας ἀπήγγειλαν τὰ παρὰ τοῦ Ἀλκιβιάδου, ὡς κελεύει τε ἀντέχειν καὶ μηδὲν ἐνδιδόναι τοῖς πολεμίοις, ἐλπίδας τε ὅτι πολλὰς ἔχει κἀκείνοις τὸ στράτευμα διαλλάξειν καὶ Πελοποννησίων περιέσεσθαι, ἀχθομένους καὶ πρότερον τοὺς πολλοὺς τῶν μετεχόντων τῆς ὀλιγαρχίας καὶ ἡδέως ἂν ἀπαλλαγέντας πῃ ἀσφαλῶς τοῦ πράγματος πολλῷ δὴ μᾶλλον ἐπέρρωσαν.

SECTION 8.89.2
καὶ ξυνίσταντό τε ἤδη καὶ τὰ πράγματα διεμέμφοντο, ἔχοντες ἡγεμόνας τῶν πάνυ [στρατηγῶν] τῶν ἐν τῇ ὀλιγαρχίᾳ καὶ ἐν ἀρχαῖς ὄντων, οἷον Θηραμένη τε τὸν Ἅγνωνος καὶ Ἀριστοκράτη τὸν Σκελίου καὶ ἄλλους, οἳ μετέσχον μὲν ἐν τοῖς πρῶτοι τῶν πραγμάτων, φοβούμενοι δέ, ὡς ἔφασαν, τό τε ἐν τῇ Σάμῳ στράτευμα καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην σπουδῇ πάνυ, τούς τε ἐς τὴν Λακεδαίμονα πρεσβευομένους [ἔπεμπον], μή τι ἄνευ τῶν πλεόνων κακὸν δράσωσι τὴν πόλιν, οὐ τὸ † ἀπαλλαξείειν τοῦ ἄγαν ἐς ὀλίγους ἐλθεῖν, ἀλλὰ τοὺς πεντακισχιλίους ἔργῳ καὶ μὴ ὀνόματι χρῆναι ἀποδεικνύναι καὶ τὴν πολιτείαν ἰσαιτέραν καθιστάναι.

SECTION 8.89.3
ἦν δὲ τοῦτο μὲν σχῆμα πολιτικὸν τοῦ λόγου αὐτοῖς, κατ’ ἰδίας δὲ φιλοτιμίας οἱ πολλοὶ αὐτῶν τῷ τοιούτῳ προσέκειντο, ἐν ᾧπερ καὶ μάλιστα ὀλιγαρχία ἐκ δημοκρατίας γενομένη ἀπόλλυται· πάντες γὰρ αὐθημερὸν ἀξιοῦσιν οὐχ ὅπως ἴσοι, ἀλλὰ καὶ πολὺ πρῶτος αὐτὸς ἕκαστος εἶναι· ἐκ δὲ δημοκρατίας αἱρέσεως γιγνομένης ῥᾷον τὰ ἀποβαίνοντα ὡς οὐκ ἀπὸ τῶν ὁμοίων ἐλασσούμενός τις φέρει.

SECTION 8.89.4
σαφέστατα δ’ αὐτοὺς ἐπῆρε τὰ ἐν τῇ Σάμῳ τοῦ Ἀλκιβιάδου ἰσχυρὰ ὄντα καὶ ὅτι αὐτοῖς οὐκ ἐδόκει μόνιμον τὸ τῆς ὀλιγαρχίας ἔσεσθαι· ἠγωνίζετο οὖν εἷς ἕκαστος αὐτὸς πρῶτος προστάτης τοῦ δήμου γενέσθαι.

CHAPTER 8.90

SECTION 8.90.1
οἱ δὲ τῶν τετρακοσίων μάλιστα ἐναντίοι ὄντες τῷ τοιούτῳ εἴδει καὶ προεστῶτες Φρύνιχός τε, ὃς καὶ στρατηγήσας ἐν τῇ Σάμῳ [ποτὲ] τῷ Ἀλκιβιάδῃ τότε διηνέχθη, καὶ Ἀρίσταρχος, ἀνὴρ ἐν τοῖς μάλιστα καὶ ἐκ πλείστου ἐναντίος τῷ δήμῳ, καὶ Πείσανδρος καὶ Ἀντιφῶν καὶ ἄλλοι οἱ δυνατώτατοι, πρότερόν τε, ἐπεὶ τάχιστα κατέστησαν καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐν τῇ Σάμῳ σφῶν ἐς δημοκρατίαν ἀπέστη, πρέσβεις τε ἀπέστελλον σφῶν ἐς τὴν Λακεδαίμονα καὶ τὴν ὁμολογίαν προυθυμοῦντο καὶ τὸ ἐν τῇ Ἠετιωνείᾳ καλουμένῃ τεῖχος ἐποιοῦντο, πολλῷ τε μᾶλλον ἔτι, ἐπειδὴ καὶ οἱ ἐκ τῆς Σάμου πρέσβεις σφῶν ἦλθον, ὁρῶντες τούς τε πολλοὺς καὶ σφῶν τοὺς δοκοῦντας πρότερον πιστοὺς εἶναι μεταβαλλομένους.

SECTION 8.90.2
καὶ ἀπέστειλαν μὲν Ἀντιφῶντα καὶ Φρύνιχον καὶ ἄλλους δέκα κατὰ τάχος, φοβούμενοι καὶ τὰ αὐτοῦ καὶ τὰ ἐκ τῆς Σάμου, ἐπιστείλαντες παντὶ τρόπῳ ὅστις καὶ ὁπωσοῦν ἀνεκτὸς ξυναλλαγῆναι πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους,

SECTION 8.90.3
ᾠκοδόμουν δὲ ἔτι προθυμότερον τὸ ἐν τῇ Ἠετιωνείᾳ τεῖχος. ἦν δὲ τοῦ τείχους ἡ γνώμη αὕτη, ὡς ἔφη Θηραμένης καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ, οὐχ ἵνα τοὺς ἐν Σάμῳ, ἢν βίᾳ ἐπιπλέωσι, μὴ δέξωνται ἐς τὸν Πειραιᾶ, ἀλλ’ ἵνα τοὺς πολεμίους μᾶλλον, ὅταν βούλωνται, καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ δέξωνται.

SECTION 8.90.4
χηλὴ γάρ ἐστι τοῦ Πειραιῶς ἡ Ἠετιωνεία, καὶ παρ’ αὐτὴν εὐθὺς ὁ ἔσπλους ἐστίν. ἐτειχίζετο οὖν οὕτω ξὺν τῷ πρότερον πρὸς ἤπειρον ὑπάρχοντι τείχει, ὥστε καθεζομένων ἐς αὐτὸ ἀνθρώπων ὀλίγων ἄρχειν τοῦ ἔσπλου· ἐπ’ αὐτὸν γὰρ τὸν ἐπὶ τῷ στόματι τοῦ λιμένος στενοῦ ὄντος τὸν ἕτερον πύργον ἐτελεύτα τό τε παλαιὸν τὸ πρὸς ἤπειρον καὶ τὸ ἐντὸς τὸ καινὸν τεῖχος τειχιζόμενον πρὸς θάλασσαν.

SECTION 8.90.5
διῳκοδόμησαν δὲ καὶ στοάν, ἥπερ ἦν μεγίστη καὶ ἐγγύτατα τούτου εὐθὺς ἐχομένη ἐν τῷ Πειραιεῖ, καὶ ἦρχον αὐτοὶ αὐτῆς, ἐς ἣν καὶ τὸν σῖτον ἠνάγκαζον πάντας τὸν ὑπάρχοντά τε καὶ τὸν ἐσπλέοντα ἐξαιρεῖσθαι καὶ ἐντεῦθεν προαιροῦντας πωλεῖν.

CHAPTER 8.91

SECTION 8.91.1
ταῦτ’ οὖν ἐκ πλέονός τε ὁ Θηραμένης διεθρόει καὶ ἐπειδὴ οἱ ἐκ τῆς Λακεδαίμονος πρέσβεις οὐδὲν πράξαντες ἀνεχώρησαν τοῖς ξύμπασι ξυμβατικόν, φάσκων κινδυνεύσειν τὸ τεῖχος τοῦτο καὶ τὴν πόλιν διαφθεῖραι.

SECTION 8.91.2
ἅμα γὰρ καὶ ἐκ τῆς Πελοποννήσου ἐτύγχανον Εὐβοέων ἐπικαλουμένων κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον τοῦτον δύο καὶ τεσσαράκοντα νῆες, ὧν ἦσαν καὶ ἐκ Τάραντος καὶ Λοκρῶν Ἰταλιώτιδες καὶ Σικελικαί τινες, ὁρμοῦσαι ἤδη ἐπὶ Λᾷ τῆς Λακωνικῆς καὶ παρασκευαζόμεναι τὸν ἐς τὴν Εὔβοιαν πλοῦν (ἦρχε δὲ αὐτῶν Ἀγησανδρίδας Ἀγησάνδρου Σπαρτιάτης)· ἃς ἔφη Θηραμένης οὐκ Εὐβοίᾳ μᾶλλον ἢ τοῖς τειχίζουσι τὴν Ἠετιωνείαν προσπλεῖν, καὶ εἰ μή τις ἤδη φυλάξεται, λήσειν διαφθαρέντας.

SECTION 8.91.3
ἦν δέ τι καὶ τοιοῦτον ἀπὸ τῶν τὴν κατηγορίαν ἐχόντων, καὶ οὐ πάνυ διαβολὴ μόνον τοῦ λόγου. ἐκεῖνοι γὰρ μάλιστα μὲν ἐβούλοντο ὀλιγαρχούμενοι ἄρχειν καὶ τῶν ξυμμάχων, εἰ δὲ μή, τάς τε ναῦς καὶ τὰ τείχη ἔχοντες αὐτονομεῖσθαι, ἐξειργόμενοι δὲ καὶ τούτου μὴ οὖν ὑπὸ τοῦ δήμου γε αὖθις γενομένου αὐτοὶ πρὸ τῶν ἄλλων μάλιστα διαφθαρῆναι, ἀλλὰ καὶ τοὺς πολεμίους ἐσαγαγόμενοι ἄνευ τειχῶν καὶ νεῶν ξυμβῆναι καὶ ὁπωσοῦν τὰ τῆς πόλεως ἔχειν, εἰ τοῖς γε σώμασι σφῶν ἄδεια ἔσται.

CHAPTER 8.92

SECTION 8.92.1
διόπερ καὶ τὸ τεῖχος τοῦτο καὶ πυλίδας ἔχον καὶ ἐσόδους καὶ ἐπεσαγωγὰς τῶν πολεμίων ἐτείχιζόν τε προθύμως καὶ φθῆναι ἐβούλοντο ἐξεργασάμενοι.

SECTION 8.92.2
πρότερον μὲν οὖν κατ’ ὀλίγους τε καὶ κρύφα μᾶλλον τὰ λεγόμενα ἦν· ἐπειδὴ δὲ ὁ Φρύνιχος ἥκων ἐκ τῆς ἐς Λακεδαίμονα πρεσβείας πληγεὶς ὑπ’ ἀνδρὸς τῶν περιπόλων τινὸς ἐξ ἐπιβουλῆς ἐν τῇ ἀγορᾷ πληθούσῃ καὶ οὐ πολὺ ἀπὸ τοῦ βουλευτηρίου ἀπελθὼν ἀπέθανε παραχρῆμα, καὶ ὁ μὲν πατάξας διέφυγεν, ὁ δὲ ξυνεργὸς Ἀργεῖος ἄνθρωπος ληφθεὶς καὶ βασανιζόμενος ὑπὸ τῶν τετρακοσίων οὐδενὸς ὄνομα τοῦ κελεύσαντος εἶπεν οὐδὲ ἄλλο τι ἢ ὅτι εἰδείη πολλοὺς ἀνθρώπους καὶ ἐς τοῦ περιπολάρχου καὶ ἄλλοσε κατ’ οἰκίας ξυνιόντας, τότε δὴ οὐδενὸς γεγενημένου ἀπ’ αὐτοῦ νεωτέρου καὶ ὁ Θηραμένης ἤδη θρασύτερον καὶ Ἀριστοκράτης καὶ ὅσοι ἄλλοι τῶν τετρακοσίων αὐτῶν καὶ τῶν ἔξωθεν ἦσαν ὁμογνώμονες ᾖσαν ἐπὶ τὰ πράγματα.

SECTION 8.92.3
ἅμα γὰρ καὶ ἀπὸ τῆς Λᾶς αἱ νῆες ἤδη περιπεπλευκυῖαι καὶ ὁρμισάμεναι ἐς τὴν Ἐπίδαυρον τὴν Αἴγιναν κατεδεδραμήκεσαν· καὶ οὐκ ἔφη ὁ Θηραμένης εἰκὸς εἶναι ἐπ’ Εὔβοιαν πλεούσας αὐτὰς ἐς Αἴγιναν κατακολπίσαι καὶ πάλιν ἐν Ἐπιδαύρῳ ὁρμεῖν, εἰ μὴ παρακληθεῖσαι ἥκοιεν ἐφ’ οἷσπερ καὶ αὐτὸς αἰεὶ κατηγόρει· οὐκέτι οὖν οἷόν τε εἶναι ἡσυχάζειν.

SECTION 8.92.4
τέλος δὲ πολλῶν καὶ στασιωτικῶν λόγων καὶ ὑποψιῶν προσγενομένων καὶ ἔργῳ ἤδη ἥπτοντο τῶν πραγμάτων· οἱ γὰρ ἐν τῷ Πειραιεῖ τὸ τῆς Ἠετιωνείας τεῖχος ὁπλῖται οἰκοδομοῦντες, ἐν οἷς καὶ ὁ Ἀριστοκράτης ἦν ταξιαρχῶν καὶ τὴν ἑαυτοῦ φυλὴν ἔχων, ξυλλαμβάνουσιν Ἀλεξικλέα στρατηγὸν ὄντα ἐκ τῆς ὀλιγαρχίας καὶ μάλιστα πρὸς τοὺς ἑταίρους τετραμμένον, καὶ ἐς οἰκίαν ἀγαγόντες εἶρξαν.

SECTION 8.92.5
ξυνεπελάβοντο δὲ αὐτοῖς ἅμα καὶ ἄλλοι καὶ Ἕρμων τις τῶν περιπόλων τῶν Μουνιχίασι τεταγμένων ἄρχων· τὸ δὲ μέγιστον, τῶν ὁπλιτῶν τὸ στῖφος ταῦτα ἐβούλετο.

SECTION 8.92.6
ὡς δὲ ἐσηγγέλθη τοῖς τετρακοσίοις (ἔτυχον δὲ ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ξυγκαθήμενοι), εὐθύς, πλὴν ὅσοις μὴ βουλομένοις ταῦτ’ ἦν, ἑτοῖμοι ἦσαν ἐς τὰ ὅπλα ἰέναι καὶ τῷ Θηραμένει καὶ τοῖς μετ’ αὐτοῦ ἠπείλουν. ὁ δὲ ἀπολογούμενος ἑτοῖμος ἔφη εἶναι ξυναφαιρησόμενος ἰέναι ἤδη. καὶ παραλαβὼν ἕνα τῶν στρατηγῶν ὃς ἦν αὐτῷ ὁμογνώμων ἐχώρει ἐς τὸν Πειραιᾶ· ἐβοήθει δὲ καὶ Ἀρίσταρχος καὶ τῶν ἱππέων νεανίσκοι.

SECTION 8.92.7
ἦν δὲ θόρυβος πολὺς καὶ ἐκπληκτικός· οἵ τε γὰρ ἐν τῷ ἄστει ἤδη ᾤοντο τόν τε Πειραιᾶ κατειλῆφθαι καὶ τὸν ξυνειλημμένον τεθνάναι, οἵ τε ἐν τῷ Πειραιεῖ τοὺς ἐκ τοῦ ἄστεως ὅσον οὔπω ἐπὶ σφᾶς παρεῖναι.

SECTION 8.92.8
μόλις δὲ τῶν τε πρεσβυτέρων διακωλυόντων τοὺς ἐν τῷ ἄστει διαθέοντας καὶ ἐπὶ τὰ ὅπλα φερομένους καὶ Θουκυδίδου τοῦ Φαρσαλίου τοῦ προξένου τῆς πόλεως παρόντος καὶ προθύμως ἐμποδών τε ἑκάστοις γιγνομένου καὶ ἐπιβοωμένου μὴ ἐφεδρευόντων ἐγγὺς τῶν πολεμίων ἀπολέσαι τὴν πατρίδα, ἡσύχασάν τε καὶ σφῶν αὐτῶν ἀπέσχοντο.

SECTION 8.92.9
καὶ ὁ μὲν Θηραμένης ἐλθὼν ἐς τὸν Πειραιᾶ (ἦν δὲ καὶ αὐτὸς στρατηγός), ὅσον καὶ ἀπὸ βοῆς ἕνεκα, ὠργίζετο τοῖς ὁπλίταις· ὁ δὲ Ἀρίσταρχος καὶ οἱ ἐναντίοι τῷ ἀληθεῖ ἐχαλέπαινον.

SECTION 8.92.10
οἱ δὲ ὁπλῖται ὁμόσε τε ἐχώρουν οἱ πλεῖστοι τῷ ἔργῳ καὶ οὐ μετεμέλοντο, καὶ τὸν Θηραμένη ἠρώτων εἰ δοκεῖ αὐτῷ ἐπ’ ἀγαθῷ τὸ τεῖχος οἰκοδομεῖσθαι καὶ εἰ ἄμεινον εἶναι καθαιρεθέν. ὁ δέ, εἴπερ καὶ ἐκείνοις δοκεῖ καθαιρεῖν, καὶ ἑαυτῷ ἔφη ξυνδοκεῖν. καὶ ἐντεῦθεν εὐθὺς ἀναβάντες οἵ τε ὁπλῖται καὶ πολλοὶ τῶν ἐκ τοῦ Πειραιῶς ἀνθρώπων κατέσκαπτον τὸ τείχισμα.

SECTION 8.92.11
ἦν δὲ πρὸς τὸν ὄχλον ἡ παράκλησις ὡς χρή, ὅστις τοὺς πεντακισχιλίους βούλεται ἄρχειν ἀντὶ τῶν τετρακοσίων, ἰέναι ἐπὶ τὸ ἔργον. ἐπεκρύπτοντο γὰρ ὅμως ἔτι τῶν πεντακισχιλίων τῷ ὀνόματι, μὴ ἄντικρυς δῆμον ὅστις βούλεται ἄρχειν ὀνομάζειν, φοβούμενοι μὴ τῷ ὄντι ὦσι καὶ πρός τινα εἰπών τίς τι ἀγνοίᾳ σφαλῇ. καὶ οἱ τετρακόσιοι διὰ τοῦτο οὐκ ἤθελον τοὺς πεντακισχιλίους οὔτε εἶναι οὔτε μὴ ὄντας δήλους εἶναι, τὸ μὲν καταστῆσαι μετόχους τοσούτους ἄντικρυς ἂν δῆμον ἡγούμενοι, τὸ δ’ αὖ ἀφανὲς φόβον ἐς ἀλλήλους παρέξειν.

CHAPTER 8.93

SECTION 8.93.1
τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ μὲν τετρακόσιοι ἐς τὸ βουλευτήριον ὅμως καὶ τεθορυβημένοι ξυνελέγοντο· οἱ δ’ ἐν τῷ Πειραιεῖ ὁπλῖται τόν τε Ἀλεξικλέα ὃν ξυνέλαβον ἀφέντες καὶ τὸ τείχισμα καθελόντες ἐς τὸ πρὸς τῇ Μουνιχίᾳ Διονυσιακὸν θέατρον ἐλθόντες καὶ θέμενοι τὰ ὅπλα ἐξεκλησίασαν, καὶ δόξαν αὐτοῖς εὐθὺς ἐχώρουν ἐς τὸ ἄστυ καὶ ἔθεντο αὖ ἐν τῷ Ἀνακείῳ τὰ ὅπλα.

SECTION 8.93.2
ἐλθόντες δὲ ἀπὸ τῶν τετρακοσίων τινὲς ᾑρημένοι πρὸς αὐτοὺς ἀνὴρ ἀνδρὶ διελέγοντό τε καὶ ἔπειθον οὓς ἴδοιεν ἀνθρώπους ἐπιεικεῖς αὐτούς τε ἡσυχάζειν καὶ τοὺς ἄλλους παρακατέχειν, λέγοντες τούς τε πεντακισχιλίους ἀποφανεῖν, καὶ ἐκ τούτων ἐν μέρει ᾗ ἂν τοῖς πεντακισχιλίοις δοκῇ τοὺς τετρακοσίους ἔσεσθαι, τέως δὲ τὴν πόλιν μηδενὶ τρόπῳ διαφθείρειν μηδ’ ἐς τοὺς πολεμίους ἀνῶσαι.

SECTION 8.93.3
τὸ δὲ πᾶν πλῆθος τῶν ὁπλιτῶν ἀπὸ πολλῶν καὶ πρὸς πολλοὺς λόγων γιγνομένων ἠπιώτερον ἦν ἢ πρότερον καὶ ἐφοβεῖτο μάλιστα περὶ τοῦ παντὸς πολιτικοῦ· ξυνεχώρησάν τε ὥστε ἐς ἡμέραν ῥητὴν ἐκκλησίαν ποιῆσαι ἐν τῷ Διονυσίῳ περὶ ὁμονοίας.

CHAPTER 8.94

SECTION 8.94.1
ἐπειδὴ δὲ ἐπῆλθεν ἡ [ἐν Διονύσου] ἐκκλησία καὶ ὅσον οὐ ξυνειλεγμένοι ἦσαν, ἀγγέλλονται αἱ δύο καὶ τεσσαράκοντα νῆες καὶ ὁ Ἀγησανδρίδας ἀπὸ τῶν Μεγάρων τὴν Σαλαμῖνα παραπλεῖν· καὶ πᾶς τις [τῶν πολλῶν ὁπλιτῶν] αὐτὸ τοῦτο ἐνόμιζεν εἶναι τὸ πάλαι λεγόμενον ὑπὸ Θηραμένους καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ, ὡς ἐς τὸ τείχισμα ἔπλεον αἱ νῆες, καὶ χρησίμως ἐδόκει καταπεπτωκέναι.

SECTION 8.94.2
ὁ δὲ Ἀγησανδρίδας τάχα μέν τι καὶ ἀπὸ ξυγκειμένου λόγου περί τε τὴν Ἐπίδαυρον καὶ ταύτῃ ἀνεστρέφετο, εἰκὸς δ’ αὐτὸν καὶ πρὸς τὸν παρόντα στασιασμὸν τῶν Ἀθηναίων, δι’ ἐλπίδος ὡς κἂν ἐς δέον παραγένοιτο, ταύτῃ ἀνέχειν.

SECTION 8.94.3
οἱ δ’ αὖ Ἀθηναῖοι, ὡς ἠγγέλθη αὐτοῖς, εὐθὺς δρόμῳ ἐς τὸν Πειραιᾶ πανδημεὶ ἐχώρουν, ὡς τοῦ ἰδίου πολέμου μείζονος [ἢ] ἀπὸ τῶν πολεμίων οὐχ ἑκάς, ἀλλὰ πρὸς τῷ λιμένι ὄντος. καὶ οἱ μὲν ἐς τὰς παρούσας ναῦς ἐσέβαινον, οἱ δὲ ἄλλας καθεῖλκον, οἱ δέ τινες ἐπὶ τὰ τείχη καὶ τὸ στόμα τοῦ λιμένος παρεβοήθουν.

CHAPTER 8.95

SECTION 8.95.1
αἱ δὲ τῶν Πελοποννησίων νῆες παραπλεύσασαι καὶ περιβαλοῦσαι Σούνιον ὁρμίζονται μεταξὺ Θορικοῦ τε καὶ Πρασιῶν, ὕστερον δὲ ἀφικνοῦνται ἐς Ὠρωπόν.

SECTION 8.95.2
Ἀθηναῖοι δὲ κατὰ τάχος καὶ ἀξυγκροτήτοις πληρώμασιν ἀναγκασθέντες χρήσασθαι, οἷα πόλεώς τε στασιαζούσης καὶ περὶ τοῦ μεγίστου ἐν τάχει βουλόμενοι βοηθῆσαι (Εὔβοια γὰρ αὐτοῖς ἀποκεκλῃμένης τῆς Ἀττικῆς πάντα ἦν), πέμπουσι Θυμοχάρη στρατηγὸν καὶ ναῦς ἐς Ἐρετρίαν,

SECTION 8.95.3
ὧν ἀφικομένων ξὺν ταῖς πρότερον ἐν Εὐβοίᾳ οὔσαις ἓξ καὶ τριάκοντα ἐγένοντο. καὶ εὐθὺς ναυμαχεῖν ἠναγκάζοντο· ὁ γὰρ Ἀγησανδρίδας ἀριστοποιησάμενος ἐκ τοῦ Ὠρωποῦ ἀνήγαγε τὰς ναῦς· ἀπέχει δὲ μάλιστα ὁ Ὠρωπὸς τῆς τῶν Ἐρετριῶν πόλεως θαλάσσης μέτρον ἑξήκοντα σταδίους.

SECTION 8.95.4
ὡς οὖν ἐπέπλει, εὐθὺς ἐπλήρουν καὶ οἱ Ἀθηναῖοι τὰς ναῦς, οἰόμενοι σφίσι παρὰ ταῖς ναυσὶ τοὺς στρατιώτας εἶναι· οἱ δὲ ἔτυχον οὐκ ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἄριστον ἐπισιτιζόμενοι (οὐδὲν γὰρ ἐπωλεῖτο ἀπὸ προνοίας τῶν Ἐρετριῶν), ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐπ’ ἔσχατα τοῦ ἄστεως οἰκιῶν, ὅπως σχολῇ πληρουμένων φθάσειαν οἱ πολέμιοι προσπεσόντες καὶ ἐξαναγκάσειαν τοὺς Ἀθηναίους οὕτως ὅπως τύχοιεν ἀνάγεσθαι. σημεῖον δὲ αὐτοῖς ἐς τὸν Ὠρωπὸν ἐκ τῆς Ἐρετρίας, ὁπότε χρὴ ἀνάγεσθαι, ἤρθη.

SECTION 8.95.5
διὰ τοιαύτης δὴ παρασκευῆς οἱ Ἀθηναῖοι ἀναγαγόμενοι καὶ ναυμαχήσαντες ὑπὲρ τοῦ λιμένος τῶν Ἐρετριῶν ὀλίγον μέν τινα χρόνον ὅμως καὶ ἀντέσχον, ἔπειτα ἐς φυγὴν τραπόμενοι καταδιώκονται ἐς τὴν γῆν.

SECTION 8.95.6
καὶ ὅσοι μὲν αὐτῶν πρὸς τὴν πόλιν τῶν Ἐρετριῶν ὡς φιλίαν καταφεύγουσι, χαλεπώτατα ἔπραξαν φονευόμενοι ὑπ’ αὐτῶν· οἳ δὲ ἐς τὸ τείχισμα τὸ ἐν τῇ Ἐρετρίᾳ, ὃ εἶχον αὐτοί, περιγίγνονται καὶ ὅσαι ἐς Χαλκίδα ἀφικνοῦνται τῶν νεῶν.

SECTION 8.95.7
λαβόντες δὲ οἱ Πελοποννήσιοι δύο καὶ εἴκοσι ναῦς τῶν Ἀθηναίων καὶ ἄνδρας τοὺς μὲν ἀποκτείναντες, τοὺς δὲ ζωγρήσαντες τροπαῖον ἔστησαν. καὶ ὕστερον οὐ πολλῷ Εὔβοιάν [τε] ἅπασαν ἀποστήσαντες πλὴν Ὠρεοῦ (ταύτην δὲ αὐτοὶ Ἀθηναῖοι εἶχον) καὶ τἆλλα τὰ περὶ αὐτὴν καθίσταντο.

CHAPTER 8.96

SECTION 8.96.1
τοῖς δὲ Ἀθηναίοις ὡς ἦλθε τὰ περὶ τὴν Εὔβοιαν γεγενημένα, ἔκπληξις μεγίστη δὴ τῶν πρὶν παρέστη. οὔτε γὰρ ἡ ἐν τῇ Σικελίᾳ ξυμφορά, καίπερ μεγάλη τότε δόξασα εἶναι, οὔτε ἄλλο οὐδέν πω οὕτως ἐφόβησεν.

SECTION 8.96.2
ὅπου γὰρ στρατοπέδου τε τοῦ ἐν Σάμῳ ἀφεστηκότος ἄλλων τε νεῶν οὐκ οὐσῶν οὐδὲ τῶν ἐσβησομένων αὐτῶν τε στασιαζόντων καὶ ἄδηλον ὂν ὁπότε σφίσιν αὐτοῖς ξυρράξουσι, τοσαύτη ἡ ξυμφορὰ ἐπεγεγένητο, ἐν ᾗ ναῦς τε καὶ τὸ μέγιστον Εὔβοιαν ἀπωλωλέκεσαν, ἐξ ἧς πλείω ἢ τῆς Ἀττικῆς ὠφελοῦντο, πῶς οὐκ εἰκότως ἠθύμουν;

SECTION 8.96.3
μάλιστα δ’ αὐτοὺς καὶ δι’ ἐγγυτάτου ἐθορύβει, εἰ οἱ πολέμιοι τολμήσουσι νενικηκότες εὐθὺ σφῶν ἐπὶ τὸν Πειραιᾶ ἐρῆμον ὄντα νεῶν πλεῖν· καὶ ὅσον οὐκ ἤδη ἐνόμιζον αὐτοὺς παρεῖναι.

SECTION 8.96.4
ὅπερ ἄν, εἰ τολμηρότεροι ἦσαν, ῥᾳδίως ἂν ἐποίησαν, καὶ ἢ διέστησαν ἂν ἔτι μᾶλλον τὴν πόλιν ἐφορμοῦντες ἤ, εἰ ἐπολιόρκουν μένοντες, καὶ τὰς ἀπ’ Ἰωνίας ναῦς ἠνάγκασαν ἂν καίπερ πολεμίας οὔσας τῇ ὀλιγαρχίᾳ τοῖς σφετέροις οἰκείοις καὶ τῇ ξυμπάσῃ πόλει βοηθῆσαι· καὶ ἐν τούτῳ Ἑλλήσποντός τε ἂν ἦν αὐτοῖς καὶ Ἰωνία καὶ αἱ νῆσοι καὶ τὰ μέχρι Εὐβοίας καὶ ὡς εἰπεῖν ἡ Ἀθηναίων ἀρχὴ πᾶσα.

SECTION 8.96.5
ἀλλ’ οὐκ ἐν τούτῳ μόνῳ Λακεδαιμόνιοι Ἀθηναίοις πάντων δὴ ξυμφορώτατοι προσπολεμῆσαι ἐγένοντο, ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλοις πολλοῖς· διάφοροι γὰρ πλεῖστον ὄντες τὸν τρόπον, οἱ μὲν ὀξεῖς, οἱ δὲ βραδεῖς, καὶ οἱ μὲν ἐπιχειρηταί, οἱ δὲ ἄτολμοι, ἄλλως τε καὶ ἐν ἀρχῇ ναυτικῇ πλεῖστα ὠφέλουν. ἔδειξαν δὲ οἱ Συρακόσιοι· μάλιστα γὰρ ὁμοιότροποι γενόμενοι ἄριστα καὶ προσεπολέμησαν.

CHAPTER 8.97

SECTION 8.97.1
ἐπὶ δ’ οὖν τοῖς ἠγγελμένοις οἱ Ἀθηναῖοι ναῦς τε εἴκοσιν ὅμως ἐπλήρουν καὶ ἐκκλησίαν ξυνέλεγον, μίαν μὲν εὐθὺς τότε πρῶτον ἐς τὴν Πύκνα καλουμένην, οὗπερ καὶ ἄλλοτε εἰώθεσαν, ἐν ᾗπερ καὶ τοὺς τετρακοσίους καταπαύσαντες τοῖς πεντακισχιλίοις ἐψηφίσαντο τὰ πράγματα παραδοῦναι (εἶναι δὲ αὐτῶν ὁπόσοι καὶ ὅπλα παρέχονται) καὶ μισθὸν μηδένα φέρειν μηδεμιᾷ ἀρχῇ· εἰ δὲ μή, ἐπάρατον ἐποιήσαντο.

SECTION 8.97.2
ἐγίγνοντο δὲ καὶ ἄλλαι ὕστερον πυκναὶ ἐκκλησίαι, ἀφ’ ὧν καὶ νομοθέτας καὶ τἆλλα ἐψηφίσαντο ἐς τὴν πολιτείαν. καὶ οὐχ ἥκιστα δὴ τὸν πρῶτον χρόνον ἐπί γε ἐμοῦ Ἀθηναῖοι φαίνονται εὖ πολιτεύσαντες· μετρία γὰρ ἥ τε ἐς τοὺς ὀλίγους καὶ τοὺς πολλοὺς ξύγκρασις ἐγένετο καὶ ἐκ πονηρῶν τῶν πραγμάτων γενομένων τοῦτο πρῶτον ἀνήνεγκε τὴν πόλιν.

SECTION 8.97.3
ἐψηφίσαντο δὲ καὶ Ἀλκιβιάδην καὶ ἄλλους μετ’ αὐτοῦ κατιέναι καὶ παρά τε ἐκεῖνον καὶ παρὰ τὸ ἐν Σάμῳ στρατόπεδον πέμψαντες διεκελεύοντο ἀνθάπτεσθαι τῶν πραγμάτων.

CHAPTER 8.98

SECTION 8.98.1
ἐν δὲ τῇ μεταβολῇ ταύτῃ εὐθὺς οἱ μὲν περὶ τὸν Πείσανδρον καὶ Ἀλεξικλέα καὶ ὅσοι ἦσαν τῆς ὀλιγαρχίας μάλιστα ὑπεξέρχονται ἐς τὴν Δεκέλειαν· Ἀρίσταρχος δὲ αὐτῶν μόνος (ἔτυχε γὰρ καὶ στρατηγῶν) λαβὼν κατὰ τάχος τοξότας τινὰς τοὺς βαρβαρωτάτους ἐχώρει πρὸς τὴν Οἰνόην.

SECTION 8.98.2
ἦν δὲ Ἀθηναίων ἐν μεθορίοις τῆς Βοιωτίας τεῖχος, ἐπολιόρκουν δ’ αὐτὸ διὰ ξυμφορὰν σφίσιν ἐκ τῆς Οἰνόης γενομένην ἀνδρῶν ἐκ Δεκελείας ἀναχωρούντων διαφθορᾶς οἱ Κορίνθιοι ἐθελοντηδόν, προσπαρακαλέσαντες τοὺς Βοιωτούς.

SECTION 8.98.3
κοινολογησάμενος οὖν αὐτοῖς ὁ Ἀρίσταρχος ἀπατᾷ τοὺς ἐν τῇ Οἰνόῃ, λέγων ὡς καὶ οἱ ἐν τῇ πόλει τἆλλα ξυμβεβήκασι Λακεδαιμονίοις, κἀκείνους δεῖ Βοιωτοῖς τὸ χωρίον παραδοῦναι· ἐπὶ τούτοις γὰρ ξυμβεβάσθαι. οἱ δὲ πιστεύσαντες ὡς ἀνδρὶ στρατηγῷ καὶ οὐκ εἰδότες οὐδὲν διὰ τὸ πολιορκεῖσθαι ὑπόσπονδοι ἐξέρχονται.

SECTION 8.98.4
τούτῳ μὲν τῷ τρόπῳ Οἰνόην τε ληφθεῖσαν Βοιωτοὶ κατέλαβον καὶ ἡ ἐν ταῖς Ἀθήναις ὀλιγαρχία καὶ στάσις ἐπαύσατο.

CHAPTER 8.99

SECTION 8.99.1
ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τοῦ θέρους τούτου καὶ οἱ ἐν τῇ Μιλήτῳ Πελοποννήσιοι, ὡς τροφήν τε οὐδεὶς ἐδίδου τῶν ὑπὸ Τισσαφέρνους τότε [ὅτε ἐπὶ τὴν Ἄσπενδον παρῄει] προσταχθέντων, καὶ αἱ Φοίνισσαι νῆες οὐδὲ ὁ Τισσαφέρνης τέως που ἧκον, ὅ τε Φίλιππος ὁ ξυμπεμφθεὶς αὐτῷ ἐπεστάλκει Μινδάρῳ τῷ ναυάρχῳ καὶ ἄλλος Ἱπποκράτης, ἀνὴρ Σπαρτιάτης καὶ ὢν ἐν Φασήλιδι, ὅτι οὔτε αἱ νῆες παρέσοιντο πάντα τε ἀδικοῖντο ὑπὸ Τισσαφέρνους, Φαρνάβαζός τε ἐπεκαλεῖτο αὐτοὺς καὶ ἦν πρόθυμος κομίσας τὰς ναῦς καὶ αὐτὸς τὰς λοιπὰς ἔτι πόλεις τῆς ἑαυτοῦ ἀρχῆς ἀποστῆσαι τῶν Ἀθηναίων, ὥσπερ καὶ ὁ Τισσαφέρνης, ἐλπίζων πλέον τι σχήσειν ἀπ’ αὐτοῦ, οὕτω δὴ ὁ Μίνδαρος πολλῷ κόσμῳ καὶ ἀπὸ παραγγέλματος αἰφνιδίου, ὅπως λάθοι τοὺς ἐν Σάμῳ, ἄρας ἀπὸ τῆς Μιλήτου ναυσὶ τρισὶ καὶ ἑβδομήκοντα ἔπλει ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον (πρότερον δὲ ἐν τῷ αὐτῷ θέρει τῷδε ἑκκαίδεκα ἐς αὐτὸν νῆες ἐσέπλευσαν, αἳ καὶ τῆς Χερσονήσου τι μέρος κατέδραμον)· χειμασθεὶς δὲ ἀνέμῳ καὶ ἀναγκασθεὶς καταίρει ἐς τὴν Ἴκαρον, καὶ μείνας ἐν αὐτῇ ὑπὸ ἀπλοίας πέντε ἢ ἓξ ἡμέρας ἀφικνεῖται ἐς τὴν Χίον.

CHAPTER 8.100

SECTION 8.100.1
ὁ δὲ Θράσυλος ἐκ τῆς Σάμου, ἐπειδὴ ἐπύθετο αὐτὸν ἐκ τῆς Μιλήτου ἀπηρκότα, ἔπλει καὶ αὐτὸς ναυσὶν εὐθὺς πέντε καὶ πεντήκοντα, ἐπειγόμενος μὴ φθάσῃ ἐς τὸν Ἑλλήσποντον ἐσπλεύσας.

SECTION 8.100.2
αἰσθόμενος δὲ ὅτι ἐν τῇ Χίῳ εἴη καὶ νομίσας αὐτὸν καθέξειν αὐτοῦ, σκοποὺς μὲν κατεστήσατο καὶ ἐν τῇ Λέσβῳ καὶ ἐν τῇ ἀντιπέρας ἠπείρῳ, εἰ ἄρα ποι κινοῖντο αἱ νῆες, ὅπως μὴ λάθοιεν, αὐτὸς δὲ ἐς τὴν Μήθυμναν παραπλεύσας ἄλφιτά τε καὶ τἆλλα ἐπιτήδεια παρασκευάζειν ἐκέλευεν ὡς, ἢν πλείων χρόνος γίγνηται, ἐκ τῆς Λέσβου τοὺς ἐπίπλους τῇ Χίῳ ποιησόμενος.

SECTION 8.100.3
ἅμα δὲ (Ἔρεσος γὰρ τῆς Λέσβου ἀφειστήκει) ἐβούλετο ἐπ’ αὐτὴν πλεύσας, εἰ δύναιτο, ἐξελεῖν. Μηθυμναίων γὰρ οὐχ οἱ ἀδυνατώτατοι φυγάδες διακομίσαντες ἔκ τε τῆς Κύμης προσεταιριστοὺς ὁπλίτας ὡς πεντήκοντα καὶ τῶν ἐκ τῆς ἠπείρου μισθωσάμενοι, ξύμπασιν ὡς τριακοσίοις, Ἀναξάνδρου Θηβαίου κατὰ τὸ ξυγγενὲς ἡγουμένου, προσέβαλον πρῶτον Μηθύμνῃ, καὶ ἀποκρουσθέντες τῆς πείρας διὰ τοὺς ἐκ τῆς Μυτιλήνης Ἀθηναίων φρουροὺς προελθόντας αὖθις ἔξω μάχῃ ἀπωσθέντες καὶ διὰ τοῦ ὄρους κομισθέντες ἀφιστᾶσι τὴν Ἔρεσον.

SECTION 8.100.4
πλεύσας οὖν ὁ Θράσυλος ἐπ’ αὐτὴν πάσαις ταῖς ναυσὶ διενοεῖτο προσβολὴν ποιεῖσθαι· προαφιγμένος δὲ αὐτόσε ἦν καὶ ὁ Θρασύβουλος πέντε ναυσὶν ἐκ τῆς Σάμου, ὡς ἠγγέλθη αὐτοῖς ἡ τῶν φυγάδων αὕτη διάβασις· ὑστερήσας δ’ ἐπὶ τὴν Ἔρεσον ἐφώρμει ἐλθών.

SECTION 8.100.5
προσεγένοντο δὲ καὶ ἐκ τοῦ Ἑλλησπόντου τινὲς δύο νῆες ἐπ’ οἴκου ἀνακομιζόμεναι καὶ Μηθυμναῖαι 〈πέντε〉· καὶ αἱ πᾶσαι νῆες παρῆσαν ἑπτὰ καὶ ἑξήκοντα, ἀφ’ ὧν τῷ στρατεύματι παρεσκευάζοντο ὡς κατὰ κράτος μηχαναῖς τε καὶ παντὶ τρόπῳ, ἢν δύνωνται, αἱρήσοντες τὴν Ἔρεσον.

CHAPTER 8.101

SECTION 8.101.1
ὁ δὲ Μίνδαρος ἐν τούτῳ καὶ ἐκ τῆς Χίου τῶν Πελοποννησίων αἱ νῆες ἐπισιτισάμεναι δυοῖν ἡμέραιν καὶ λαβόντες παρὰ τῶν Χίων τρεῖς τεσσαρακοστὰς ἕκαστος Χίας τῇ τρίτῃ διὰ ταχέων ἀπαίρουσιν ἐκ τῆς Χίου 〈οὐ〉 πελάγιαι, ἵνα μὴ περιτύχωσι ταῖς ἐν τῇ Ἐρέσῳ ναυσίν, ἀλλὰ ἐν ἀριστερᾷ τὴν Λέσβον ἔχοντες ἔπλεον ἐπὶ τὴν ἤπειρον.

SECTION 8.101.2
καὶ προσβαλόντες τῆς Φωκαΐδος ἐς τὸν ἐν Καρτερίοις λιμένα καὶ ἀριστοποιησάμενοι, παραπλεύσαντες τὴν Κυμαίαν δειπνοποιοῦνται ἐν Ἀργινούσαις τῆς ἠπείρου, ἐν τῷ ἀντιπέρας τῆς Μυτιλήνης.

SECTION 8.101.3
ἐντεῦθεν δὲ ἔτι πολλῆς νυκτὸς παραπλεύσαντες καὶ ἀφικόμενοι τῆς ἠπείρου ἐς Ἁρματοῦντα καταντικρὺ Μηθύμνης, ἀριστοποιησάμενοι διὰ ταχέων παραπλεύσαντες Λεκτὸν καὶ Λάρισαν καὶ Ἁμαξιτὸν καὶ τὰ ταύτῃ χωρία ἀφικνοῦνται ἐς Ῥοίτειον ἤδη τοῦ Ἑλλησπόντου πρωίτερον μέσων νυκτῶν. εἰσὶ δ’ αἳ τῶν νεῶν καὶ ἐς Σίγειον κατῆραν καὶ ἄλλοσε τῶν ταύτῃ χωρίων.

CHAPTER 8.102

SECTION 8.102.1
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι ἐν τῇ Σηστῷ δυοῖν δεούσαις εἴκοσι ναυσὶν ὄντες, ὡς αὐτοῖς οἵ τε φρυκτωροὶ ἐσήμαινον καὶ ᾐσθάνοντο τὰ πυρὰ ἐξαίφνης πολλὰ ἐν τῇ πολεμίᾳ φανέντα, ἔγνωσαν ὅτι ἐσπλέουσιν οἱ Πελοποννήσιοι. καὶ τῆς αὐτῆς ταύτης νυκτὸς ὡς εἶχον τάχους ὑπομείξαντες τῇ Χερσονήσῳ παρέπλεον ἐπ’ Ἐλαιοῦντος, βουλόμενοι ἐκπλεῦσαι ἐς τὴν εὐρυχωρίαν τὰς τῶν πολεμίων ναῦς.

SECTION 8.102.2
καὶ τὰς μὲν ἐν Ἀβύδῳ ἑκκαίδεκα ναῦς ἔλαθον, προειρημένης φυλακῆς τῷ φιλίῳ ἐπίπλῳ, ὅπως αὐτῶν ἀνακῶς ἕξουσιν, ἢν ἐκπλέωσιν· τὰς δὲ μετὰ τοῦ Μινδάρου ἅμα τῇ ἕῳ κατιδόντες, τὴν δίωξιν εὐθὺς ποιουμένων οὐ φθάνουσι πάσαις, ἀλλ’ αἱ μὲν πλείους ἐπὶ τῆς Ἴμβρου καὶ Λήμνου διέφυγον, τέσσαρες δὲ τῶν νεῶν αἱ ὕσταται πλέουσαι καταλαμβάνονται παρὰ τὸν Ἐλαιοῦντα.

SECTION 8.102.3
καὶ μίαν μὲν ἐποκείλασαν κατὰ τὸ ἱερὸν τοῦ Πρωτεσιλάου αὐτοῖς ἀνδράσι λαμβάνουσι, δύο δὲ ἑτέρας ἄνευ τῶν ἀνδρῶν· τὴν δὲ μίαν πρὸς τῇ Ἴμβρῳ κενὴν κατακαίουσιν.

CHAPTER 8.103

SECTION 8.103.1
μετὰ δὲ τοῦτο ταῖς τε ἐξ Ἀβύδου ξυμμιγείσαις καὶ ταῖς ἄλλαις ξυμπάσαις ἓξ καὶ ὀγδοήκοντα πολιορκήσαντες Ἐλαιοῦντα ταύτην τὴν ἡμέραν, ὡς οὐ προσεχώρει, ἀπέπλευσαν ἐς Ἄβυδον.

SECTION 8.103.2
οἱ δ’ Ἀθηναῖοι ψευσθέντες τῶν σκοπῶν καὶ οὐκ ἂν οἰόμενοι σφᾶς λαθεῖν τὸν παράπλουν τῶν πολεμίων νεῶν, ἀλλὰ καθ’ ἡσυχίαν τειχομαχοῦντες, ὡς ᾔσθοντο, εὐθὺς ἀπολιπόντες τὴν Ἔρεσον κατὰ τάχος ἐβοήθουν ἐς τὸν Ἑλλήσποντον·

SECTION 8.103.3
καὶ δύο τε ναῦς τῶν Πελοποννησίων αἱροῦσιν, αἳ πρὸς τὸ πέλαγος τότε θρασύτερον ἐν τῇ διώξει ἀπάρασαι περιέπεσον αὐτοῖς, καὶ ἡμέρᾳ ὕστερον ἀφικόμενοι ὁρμίζονται ἐς τὸν Ἐλαιοῦντα καὶ τὰς ἐκ τῆς Ἴμβρου ὅσαι κατέφυγον κομίζονται καὶ ἐς τὴν ναυμαχίαν πέντε ἡμέρας παρεσκευάζοντο.

CHAPTER 8.104

SECTION 8.104.1
μετὰ δὲ τοῦτο ἐναυμάχουν τρόπῳ τοιῷδε. οἱ Ἀθηναῖοι παρέπλεον ἐπὶ κέρως ταξάμενοι παρ’ αὐτὴν τὴν γῆν ἐπὶ τῆς Σηστοῦ, οἱ δὲ Πελοποννήσιοι αἰσθόμενοι ἐκ τῆς Ἀβύδου ἀντανῆγον καὶ αὐτοί.

SECTION 8.104.2
καὶ ὡς ἔγνωσαν ναυμαχήσοντες, παρέτειναν τὸ κέρας οἱ μὲν Ἀθηναῖοι παρὰ τὴν Χερσόνησον, ἀρξάμενοι ἀπὸ Ἰδάκου μέχρι Ἀρριανῶν, νῆες ἓξ καὶ ἑβδομήκοντα, οἱ δ’ αὖ Πελοποννήσιοι ἀπὸ Ἀβύδου μέχρι Δαρδάνου, νῆες ἓξ καὶ ὀγδοήκοντα.

SECTION 8.104.3
κέρας δὲ τοῖς μὲν Πελοποννησίοις εἶχον τὸ μὲν δεξιὸν Συρακόσιοι, τὸ δ’ ἕτερον αὐτὸς Μίνδαρος καὶ τῶν νεῶν αἱ ἄριστα πλέουσαι, Ἀθηναίοις δὲ τὸ μὲν ἀριστερὸν Θράσυλος, ὁ δὲ Θρασύβουλος τὸ δεξιόν· οἱ δὲ ἄλλοι στρατηγοὶ ὡς ἕκαστοι διετάξαντο.

SECTION 8.104.4
ἐπειγομένων δὲ τῶν Πελοποννησίων πρότερόν τε ξυμμεῖξαι, καὶ κατὰ μὲν τὸ δεξιὸν τῶν Ἀθηναίων ὑπερσχόντες αὐτοὶ τῷ εὐωνύμῳ ἀποκλῇσαι τοῦ ἔξω αὐτοὺς ἔκπλου, εἰ δύναιντο, κατὰ δὲ τὸ μέσον ἐξῶσαι πρὸς τὴν γῆν οὐχ ἑκὰς οὖσαν, οἱ Ἀθηναῖοι γνόντες, ᾗ μὲν ἐβούλοντο ἀποφάρξασθαι αὐτοὺς οἱ ἐναντίοι, ἀντεπεξῆγον καὶ περιεγίγνοντο τῷ πλῷ,

SECTION 8.104.5
τὸ δ’ εὐώνυμον αὐτοῖς ὑπερεβεβλήκει ἤδη τὴν ἄκραν ἣ Κυνὸς σῆμα καλεῖται. τῷ δὲ μέσῳ, τοιούτου ξυμβαίνοντος, ἀσθενέσι καὶ διεσπασμέναις ταῖς ναυσὶ καθίσταντο, ἄλλως τε καὶ ἐλάσσοσι χρώμενοι τὸ πλῆθος καὶ τοῦ χωρίου τοῦ περὶ τὸ Κυνὸς σῆμα ὀξεῖαν καὶ γωνιώδη τὴν περιβολὴν ἔχοντος, ὥστε τὰ ἐν τῷ ἐπέκεινα αὐτοῦ γιγνόμενα μὴ κάτοπτα εἶναι.

CHAPTER 8.105

SECTION 8.105.1
προσπεσόντες οὖν οἱ Πελοποννήσιοι κατὰ τὸ μέσον ἐξέωσάν τε ἐς τὸ ξηρὸν τὰς ναῦς τῶν Ἀθηναίων καὶ ἐς τὴν γῆν ἐπεξέβησαν, τῷ ἔργῳ πολὺ περισχόντες.

SECTION 8.105.2
ἀμῦναι δὲ τῷ μέσῳ οὔθ’ οἱ περὶ τὸν Θρασύβουλον ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ ὑπὸ πλήθους τῶν ἐπικειμένων νεῶν ἐδύναντο οὔθ’ οἱ περὶ τὸν Θράσυλον ἀπὸ τοῦ εὐωνύμου (ἀφανές τε γὰρ ἦν διὰ τὴν ἄκραν τὸ Κυνὸς σῆμα, καὶ ἅμα οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ἄλλοι οὐκ ἐλάσσους ἐπιτεταγμένοι εἶργον αὐτούς), πρὶν οἱ Πελοποννήσιοι διὰ τὸ κρατήσαντες ἀδεῶς ἄλλοι ἄλλην ναῦν διώκειν ἤρξαντο μέρει τινὶ σφῶν ἀτακτότεροι γενέσθαι.

SECTION 8.105.3
γνόντες δὲ οἱ περὶ τὸν Θρασύβουλον τὰς ἐπὶ σφίσι ναῦς ἐπεχούσας παυσάμενοι τῆς ἐπεξαγωγῆς ἤδη τοῦ κέρως καὶ ἐπαναστρέψαντες εὐθὺς ἠμύναντό τε καὶ τρέπουσι, καὶ τὰς κατὰ τὸ νικῆσαν τῶν Πελοποννησίων μέρος ὑπολαβόντες πεπλανημένας ἔκοπτόν τε καὶ ἐς φόβον τὰς πλείους ἀμαχεὶ καθίστασαν. οἵ τε Συρακόσιοι ἐτύγχανον καὶ αὐτοὶ ἤδη τοῖς περὶ τὸν Θράσυλον ἐνδεδωκότες καὶ μᾶλλον ἐς φυγὴν ὁρμήσαντες, ἐπειδὴ καὶ τοὺς ἄλλους ἑώρων.

CHAPTER 8.106

SECTION 8.106.1
γεγενημένης δὲ τῆς τροπῆς καὶ καταφυγόντων τῶν Πελοποννησίων πρὸς τὸν Μείδιον μάλιστα ποταμὸν τὸ πρῶτον, ὕστερον δὲ ἐς Ἄβυδον, ναῦς μὲν ὀλίγας ἔλαβον οἱ Ἀθηναῖοι (στενὸς γὰρ ὢν ὁ Ἑλλήσποντος βραχείας τὰς ἀποφυγὰς τοῖς ἐναντίοις παρεῖχε), τὴν μέντοι νίκην ταύτην τῆς ναυμαχίας ἐπικαιροτάτην δὴ ἔσχον.

SECTION 8.106.2
φοβούμενοι γὰρ τέως τὸ τῶν Πελοποννησίων ναυτικὸν διά τε τὰ κατὰ βραχὺ σφάλματα καὶ διὰ τὴν ἐν τῇ Σικελίᾳ ξυμφοράν, ἀπηλλάγησαν τοῦ σφᾶς τε αὐτοὺς καταμέμφεσθαι καὶ τοὺς πολεμίους ἔτι ἀξίους του ἐς τὰ ναυτικὰ νομίζειν.

SECTION 8.106.3
ναῦς μέντοι τῶν ἐναντίων λαμβάνουσι Χίας μὲν ὀκτώ, Κορινθίας δὲ πέντε, Ἀμπρακιώτιδας δὲ δύο καὶ Βοιωτίας δύο, Λευκαδίων δὲ καὶ Λακεδαιμονίων καὶ Συρακοσίων καὶ Πελληνέων μίαν ἑκάστων· αὐτοὶ δὲ πέντε καὶ δέκα ναῦς ἀπολλύασιν.

SECTION 8.106.4
στήσαντες δὲ τροπαῖον ἐπὶ τῇ ἄκρᾳ οὗ τὸ Κυνὸς σῆμα καὶ τὰ ναυάγια προσαγαγόμενοι καὶ νεκροὺς τοῖς ἐναντίοις ὑποσπόνδους ἀποδόντες ἀπέστειλαν καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας τριήρη ἄγγελον τῆς νίκης.

SECTION 8.106.5
οἱ δὲ ἀφικομένης τῆς νεὼς καὶ ἀνέλπιστον τὴν εὐτυχίαν ἀκούσαντες ἐπί τε ταῖς περὶ τὴν Εὔβοιαν ἄρτι ξυμφοραῖς καὶ κατὰ τὴν στάσιν γεγενημέναις πολὺ ἐπερρώσθησαν καὶ ἐνόμισαν σφίσιν ἔτι δυνατὰ εἶναι τὰ πράγματα, ἢν προθύμως ἀντιλαμβάνωνται, περιγενέσθαι.

CHAPTER 8.107

SECTION 8.107.1
μετὰ δὲ τὴν ναυμαχίαν ἡμέρᾳ τετάρτῃ ὑπὸ σπουδῆς ἐπισκευάσαντες τὰς ναῦς οἱ ἐν τῇ Σηστῷ Ἀθηναῖοι ἔπλεον ἐπὶ Κύζικον ἀφεστηκυῖαν· καὶ κατιδόντες κατὰ Ἁρπάγιον καὶ Πρίαπον τὰς ἀπὸ τοῦ Βυζαντίου ὀκτὼ ναῦς ὁρμούσας, ἐπιπλεύσαντες καὶ μάχῃ κρατήσαντες τοὺς ἐν τῇ γῇ ἔλαβον τὰς ναῦς. ἀφικόμενοι δὲ καὶ ἐπὶ τὴν Κύζικον ἀτείχιστον οὖσαν προσηγάγοντο πάλιν καὶ χρήματα ἀνέπραξαν.

SECTION 8.107.2
ἔπλευσαν δὲ ἐν τούτῳ καὶ οἱ Πελοποννήσιοι ἐκ τῆς Ἀβύδου ἐπὶ τὸν Ἐλαιοῦντα καὶ τῶν σφετέρων νεῶν τῶν αἰχμαλώτων ὅσαι ἦσαν ὑγιεῖς ἐκομίσαντο (τὰς δὲ ἄλλας Ἐλαιούσιοι κατέκαυσαν), καὶ ἐς τὴν Εὔβοιαν ἀπέπεμψαν Ἱπποκράτη καὶ Ἐπικλέα κομιοῦντας τὰς ἐκεῖθεν ναῦς.

CHAPTER 8.108

SECTION 8.108.1
κατέπλευσε δὲ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τούτους καὶ ὁ Ἀλκιβιάδης ταῖς τρισὶ καὶ δέκα ναυσὶν ἀπὸ τῆς Καύνου καὶ Φασήλιδος ἐς τὴν Σάμον, ἀγγέλλων ὅτι τάς τε Φοινίσσας ναῦς ἀποστρέψειε Πελοποννησίοις ὥστε μὴ ἐλθεῖν καὶ τὸν Τισσαφέρνην ὅτι φίλον πεποιήκοι μᾶλλον Ἀθηναίοις ἢ πρότερον.

SECTION 8.108.2
καὶ πληρώσας ναῦς ἐννέα πρὸς αἷς εἶχεν Ἁλικαρνασσέας τε πολλὰ χρήματα ἐξέπραξε καὶ Κῶν ἐτείχισεν. ταῦτα δὲ πράξας καὶ ἄρχοντα ἐν τῇ Κῷ καταστήσας πρὸς τὸ μετόπωρον ἤδη ἐς τὴν Σάμον κατέπλευσεν.

SECTION 8.108.3
καὶ ὁ Τισσαφέρνης ἀπὸ τῆς Ἀσπένδου, ὡς ἐπύθετο τὰς τῶν Πελοποννησίων ναῦς ἐκ τῆς Μιλήτου ἐς τὸν Ἑλλήσποντον πεπλευκυίας, ἀναζεύξας ἤλαυνεν ἐπὶ τῆς Ἰωνίας.

SECTION 8.108.4
ὄντων δὲ τῶν Πελοποννησίων ἐν τῷ Ἑλλησπόντῳ, Ἀντάνδριοι (εἰσὶ δὲ Αἰολῆς) παρακομισάμενοι ἐκ τῆς Ἀβύδου πεζῇ διὰ τῆς Ἴδης τοῦ ὄρους ὁπλίτας ἐσηγάγοντο ἐς τὴν πόλιν, ὑπὸ Ἀρσάκου τοῦ Πέρσου Τισσαφέρνους ὑπάρχου ἀδικούμενοι, ὅσπερ καὶ Δηλίους τοὺς Ἀτραμύττιον κατοικήσαντας ὅτε ὑπ’ Ἀθηναίων Δήλου καθάρσεως ἕνεκα ἀνέστησαν, ἔχθραν προσποιησάμενος ἄδηλον καὶ ἐπαγγείλας στρατιὰν αὐτῶν τοῖς βελτίστοις, ἐξαγαγὼν ὡς ἐπὶ φιλίᾳ καὶ ξυμμαχίᾳ, τηρήσας ἀριστοποιουμένους καὶ περιστήσας τοὺς ἑαυτοῦ κατηκόντισεν.

SECTION 8.108.5
φοβούμενοι οὖν αὐτὸν διὰ τοῦτο τὸ ἔργον μήποτε καὶ περὶ σφᾶς τι παρανομήσῃ, καὶ ἄλλα ἐπιβάλλοντος αὐτοῦ ἃ φέρειν οὐκ ἐδύναντο, ἐκβάλλουσι τοὺς φρουροὺς αὐτοῦ ἐκ τῆς ἀκροπόλεως.

CHAPTER 8.109

SECTION 8.109.1
ὁ δὲ Τισσαφέρνης αἰσθόμενος καὶ τοῦτο τῶν Πελοποννησίων τὸ ἔργον καὶ οὐ μόνον τὸ ἐν τῇ Μιλήτῳ καὶ Κνίδῳ (καὶ ἐνταῦθα γὰρ αὐτοῦ ἐξεπεπτώκεσαν οἱ φρουροί), διαβεβλῆσθαί τε νομίσας αὐτοῖς σφόδρα καὶ δείσας μὴ καὶ ἄλλο τι ἔτι βλάπτωσι, καὶ ἅμα ἀχθόμενος εἰ Φαρνάβαζος ἐξ ἐλάσσονος χρόνου καὶ δαπάνης δεξάμενος αὐτοὺς κατορθώσει τι μᾶλλον τῶν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, πορεύεσθαι διενοεῖτο πρὸς αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ Ἑλλησπόντου, ὅπως μέμψηταί τε τῶν περὶ τὴν Ἄντανδρον γεγενημένων καὶ τὰς διαβολὰς καὶ περὶ τῶν Φοινισσῶν νεῶν καὶ τῶν ἄλλων ὡς εὐπρεπέστατα ἀπολογήσηται. καὶ ἀφικόμενος πρῶτον ἐς Ἔφεσον θυσίαν ἐποιήσατο τῇ Ἀρτέμιδι.

SECTION 8.109.2
[ὅταν ὁ μετὰ τοῦτο τὸ θέρος χειμὼν τελευτήσῃ, ἓν καὶ εἰκοστὸν ἔτος πληροῦται.]

## Translation — Mouseia

> Mouseia's complete machine-assisted Musean translation, made directly from the complete Attic Greek text of all eight books, 917 chapters and 3,587 sections (Henry Stuart Jones's Oxford text, Perseus Digital Library), for fidelity, the force of the speeches, clarity and structure.

### Book 1

CHAPTER 1.1

SECTION 1.1.1
Thucydides the Athenian wrote the history of the war between the Peloponnesians and the Athenians, recounting how they fought one another. He began as soon as it broke out, expecting it to be great and more worthy of record than any that had preceded it. His grounds were that both sides entered it at the height of their strength, with their entire resources prepared, and that he saw the rest of the Greek world aligning itself with one side or the other, some at once, others still considering it.

SECTION 1.1.2
For this was the greatest upheaval to befall the Greeks and a part of the barbarian world—indeed, one might say, the greater part of humanity.

SECTION 1.1.3
As for what came before it, and the still more distant past, the length of time made clear discovery impossible. Yet from the evidence I find credible when I carry my inquiry as far back as possible, I judge that neither the wars nor anything else that happened then was on a great scale.

CHAPTER 1.2

SECTION 1.2.1
For the country now called Hellas plainly had no settled population in early times. Instead, migrations were frequent, and each people readily abandoned its own land under pressure from others who were always more numerous.

SECTION 1.2.2
There was no commerce, nor could people move freely among one another without fear, either by land or by sea. Each cultivated its own territory only enough to live on, without surplus wealth or planted estates: no one knew when another might come and strip them of everything, especially since they had no walls. Believing they could secure their necessary daily food anywhere, they had little difficulty moving away. For this reason they had neither the strength of great cities nor other resources of power.

SECTION 1.2.3
It was always the best land that underwent the most changes of inhabitants: what is now called Thessaly, Boeotia, most of the Peloponnese except Arcadia, and the richest parts of the rest of the country.

SECTION 1.2.4
For the excellence of the soil increased the power of certain men and so bred civil strife, through which the inhabitants ruined themselves; at the same time, they were more exposed to designs by outsiders.

SECTION 1.2.5
Attica, at any rate, whose thin soil kept it for the longest time free of civil strife, was always inhabited by the same people.

SECTION 1.2.6
Here is a particularly strong illustration of the argument that migrations prevented the rest of Hellas from growing to the same extent. The most powerful of those driven out of other parts of Hellas by war or civil strife took refuge among the Athenians, since their country was secure. Becoming citizens, they increased the city's population still further from very early times, until later the Athenians even sent colonies to Ionia because Attica could no longer hold them.

CHAPTER 1.3

SECTION 1.3.1
Another especially clear indication, to my mind, of the weakness of early times is this: before the Trojan War, Hellas appears to have undertaken nothing in common.

SECTION 1.3.2
Indeed, I believe it did not yet even bear this name as a whole. Before Hellen son of Deucalion, the designation seems not to have existed at all; the different peoples, and most widely the Pelasgians, gave their own names to their respective territories. But when Hellen and his sons became powerful in Phthiotis, and other cities brought them in for assistance, these communities individually came increasingly to be called Greeks through their association with them. Yet only after a long time [could] the name prevail for them all.

SECTION 1.3.3
Homer supplies the strongest evidence. Though he lived much later even than the Trojan War, nowhere does he use this name for them all, nor for any except the men who came with Achilles from Phthiotis, who were indeed the first Greeks. In his poems he calls them Danaans, Argives, and Achaeans. Nor, however, does he speak of barbarians, because, as I see it, the Greeks had not yet been set apart under a single, contrasting name.

SECTION 1.3.4
Those, then, who were called Greeks—first the separate cities whose people understood one another, and later the whole body—accomplished nothing together before the Trojan War, because they were weak and had little intercourse with one another. Even that expedition they undertook jointly only when they had begun to make greater use of the sea.

CHAPTER 1.4

SECTION 1.4.1
Minos is the earliest figure known to us by report to have acquired a navy. He gained control over most of what is now the Greek sea, ruled the Cycladic islands, and was the first to colonize most of them, expelling the Carians and installing his own sons as governors. He also, as one would expect, cleared piracy from the sea as far as he could, so that his revenues might reach him more readily.

CHAPTER 1.5

SECTION 1.5.1
For in early times the Greeks, and those barbarians who inhabited the mainland coasts or held islands, turned to piracy as they began to cross more often in ships to one another's shores. Their leaders were men of considerable power, seeking both their own profit and food for the weak. They fell upon unwalled towns, whose inhabitants lived in scattered villages, and plundered them, drawing most of their livelihood from this activity. The occupation as yet carried no shame; rather, it even brought some glory.

SECTION 1.5.2
Evidence survives among certain mainland peoples even now, for whom skill in this is an honor, and in the older poets, who everywhere put the same question to those arriving by sea: whether they are pirates. Those questioned evidently disowned no such occupation, and those who wished to know were not reproaching them.

SECTION 1.5.3
They also plundered one another on land. Even to this day much of Hellas lives in the old manner, among the Ozolian Locrians, the Aetolians, the Acarnanians, and the mainland in that region. Among these mainland peoples the custom of carrying weapons has persisted from the piracy of old.

CHAPTER 1.6

SECTION 1.6.1
For all Hellas once carried weapons: its settlements were unprotected, and travel between them was unsafe. Living under arms became their habitual way of life, as it is among the barbarians.

SECTION 1.6.2
Those parts of Hellas where life is still conducted in this fashion are evidence of the practices once shared by all.

SECTION 1.6.3
The Athenians were among the first to lay aside their weapons and adopt a more relaxed and luxurious way of life. Indeed, it is not long since the older men among their wealthy citizens gave up the linen tunics and the knots of hair fastened with golden cicadas that they wore in their taste for refinement. Through kinship with them, the older Ionians too long retained this fashion.

SECTION 1.6.4
The Lacedaemonians, by contrast, were the first to wear modest clothing of the present kind; and in other respects too, those who possessed more adopted, to an unusual degree, the same way of life as the multitude.

SECTION 1.6.5
They were also the first to strip naked, taking off their clothes in public and rubbing themselves with oil when they exercised. Formerly, even in the Olympic games, athletes competed wearing loincloths over their genitals, and it is not many years since the practice ceased. Even now some barbarians, especially those in Asia, offer prizes for boxing and wrestling, and compete in loincloths.

SECTION 1.6.6
Many other instances could be adduced to show that the Greeks of old lived in the same manner as the barbarians of today.

CHAPTER 1.7

SECTION 1.7.1
The more recently founded cities, established when navigation had become safer and wealth more abundant, were built with walls on the very shores. They occupied the isthmuses both for commerce and to strengthen themselves against their respective neighbors. The older cities, however, both on the islands and on the mainland, were founded farther from the sea because piracy long persisted. For the pirates plundered one another, and also those other people who were not seafarers but lived near the coast. These cities remain inland to this day.

CHAPTER 1.8

SECTION 1.8.1
The islanders were no less given to piracy: they were Carians and Phoenicians, for these peoples inhabited most of the islands. There is evidence for this. When the Athenians purified Delos during this war and removed all the tombs of the dead on the island, more than half proved to be those of Carians. They were identified by the weapons buried with them and by the manner of burial, which the Carians still practice today.

SECTION 1.8.2
But once Minos had established his navy, passage between peoples became safer—for he expelled the wrongdoers from the islands at the very time when he was colonizing most of them.

SECTION 1.8.3
The coastal populations now devoted themselves more to acquiring wealth and lived with greater security, and some even built walls around their towns as they grew richer than before. For the desire for gain led the weaker to endure subjection to the stronger, while the more powerful, possessing surplus wealth, brought the smaller cities under their authority.

SECTION 1.8.4
It was when this condition was already further advanced that, at a later date, they made their expedition against Troy.

CHAPTER 1.9

SECTION 1.9.1
Agamemnon, too, seems to me to have assembled the expedition because he surpassed his contemporaries in power, rather than because he led Helen's suitors under the constraint of the oaths they had sworn to Tyndareus.

SECTION 1.9.2
Those Peloponnesians who have received the clearest traditions from their predecessors also say that Pelops first won power through the great wealth he brought from Asia to an impoverished people, and, though an immigrant, gave his name to their country. Still greater fortunes later fell to his descendants. Eurystheus was killed in Attica by the descendants of Heracles; Atreus was his mother's brother, and when Eurystheus went on campaign he had entrusted Mycenae and the government to him as a kinsman. Atreus happened at the time to be in flight from his father because of the death of Chrysippus. When Eurystheus did not return, Atreus took over the kingship of Mycenae and all the territories Eurystheus had ruled. The Mycenaeans themselves desired this, both from fear of the descendants of Heracles and because Atreus seemed powerful and had cultivated the people. Thus the descendants of Pelops became greater than those of Perseus.

SECTION 1.9.3
Agamemnon, I believe, inherited these resources and at the same time acquired greater naval strength than the others; he assembled and led the expedition more through fear than goodwill.

SECTION 1.9.4
For he evidently arrived with the largest number of ships himself and also supplied ships to the Arcadians, as Homer has made clear, if his testimony is sufficient for anyone. In his account of the scepter's transmission he also says that Agamemnon / “ruled over many islands and all Argos.” / Now, as a mainland ruler, he could not have controlled islands beyond those close by—which cannot have been many—unless he also possessed some naval force. From this expedition one must also infer the character of the times that preceded it.

CHAPTER 1.10

SECTION 1.10.1
That Mycenae was a small place, or that any town of that age now seems insignificant, would not be sound evidence for disbelieving that the expedition was as large as the poets have said and tradition maintains.

SECTION 1.10.2
For if the city of the Lacedaemonians were deserted and only its sanctuaries and the foundations of its buildings remained, I think that, after much time had passed, later generations would find its power hard to credit in comparison with its fame. Yet they occupy two-fifths of the Peloponnese and lead the whole of it, as well as many allies outside it. Nevertheless, because their city is not gathered into a single settlement and has no costly sanctuaries or buildings, but is settled in villages in the old manner of Hellas, it would appear inferior. If the same fate befell the Athenians, their power would be estimated from the city's visible appearance at twice what it is.

SECTION 1.10.3
There is therefore no reason for disbelief, nor should one look to the appearance of cities rather than their power. We should judge that expedition the greatest of those before it, but inferior to those of our own day—if here too we should place any trust in Homer's poetry. Though, as a poet, he probably embellished and magnified it, even on his account it appears inferior.

SECTION 1.10.4
For of the twelve hundred ships in his poem he gives the Boeotian ships a hundred and twenty men each and those of Philoctetes fifty, indicating, as I believe, the largest and the smallest; at any rate, he mentions the size of no others in his catalogue of ships. That all the men rowed as well as fought he makes clear in the case of Philoctetes' ships, for he represents all the oarsmen as archers. It is unlikely that many sailed as passengers apart from the kings and those of highest rank, especially since they were to cross the open sea with military equipment, and their ships were not fully decked but fitted out in the old style, more like pirate vessels.

SECTION 1.10.5
Taking an average, then, between the largest and the smallest ships, one sees that not many men went, considering that they were sent jointly from all Hellas.

CHAPTER 1.11

SECTION 1.11.1
The cause was not so much a shortage of men as a shortage of money. Lack of provisions made them bring a smaller army, only as large as they hoped could live off the country while fighting. Once they arrived, they won a battle—this is clear, for otherwise they could not have built the defenses of their camp. Yet even then they evidently did not employ their whole strength, but turned to farming the Chersonese and to piracy because provisions were scarce. Their dispersal enabled the Trojans all the more to hold out in the field throughout the ten years, since they were a match for whatever force remained at any time.

SECTION 1.11.2
Had they come with abundant provisions and kept together, prosecuting the war continuously without piracy or farming, they would easily have taken Troy through victory in battle: even when dispersed, they held their own with whatever portion of their force was present. By settling down to a siege, moreover, they would have captured Troy in less time and with less trouble.

SECTION 1.11.3
But lack of money kept the earlier undertakings weak; and even this one, the most celebrated of all that preceded it, proves in its actual achievements inferior to its fame and to the account of it that has now prevailed through the poets.

CHAPTER 1.12

SECTION 1.12.1
Even after the Trojan War, Hellas was still undergoing migrations and resettlement, so that it had no peace in which to grow.

SECTION 1.12.2
For the Greeks' long-delayed return from Ilium brought many changes, and civil strife was widespread in the cities; those expelled in these struggles founded new cities.

SECTION 1.12.3
The present Boeotians, for example, were driven out of Arne by the Thessalians in the sixtieth year after the capture of Ilium, and settled the country now called Boeotia, but formerly the land of Cadmus. A portion of their people had already been in this country earlier, and some of these had joined the expedition to Ilium. In the eightieth year the Dorians, together with the descendants of Heracles, took possession of the Peloponnese.

SECTION 1.12.4
Only after a long time did Hellas at last attain secure peace, free from further displacement, and send out colonies. The Athenians settled the Ionians and most of the islanders; the Peloponnesians settled most of Italy and Sicily, as well as certain places in the rest of Hellas. All these settlements were founded after the Trojan War.

CHAPTER 1.13

SECTION 1.13.1
As Hellas grew more powerful and devoted itself still more than before to acquiring wealth, tyrannies were established in most cities as their revenues increased. Earlier there had been hereditary kingships with specified privileges. Hellas also began to equip fleets, and the Greeks applied themselves more closely to the sea.

SECTION 1.13.2
The Corinthians are said to have been the first to bring naval practice close to its present form, and Corinth was the first place in Hellas where triremes were built.

SECTION 1.13.3
The Corinthian shipbuilder Ameinocles is also known to have built four ships for the Samians. It was about three hundred years before the end of this war that Ameinocles went to Samos.

SECTION 1.13.4
The earliest sea battle known to us was fought between the Corinthians and the Corcyraeans; this too was about two hundred and sixty years before the same date.

SECTION 1.13.5
For with their city situated on the Isthmus, the Corinthians had always possessed a trading center. In early times the Greeks, both within and outside the Peloponnese, traveled through Corinthian territory to reach one another, more often by land than by sea. The Corinthians were therefore wealthy and powerful, as even the early poets have shown: they gave the place the epithet “rich.” When the Greeks took more to sailing, the Corinthians acquired their ships and suppressed piracy; by providing a trading center for both routes, they made their city powerful through its revenues.

SECTION 1.13.6
Later the Ionians too acquired a substantial navy, under Cyrus, the first king of the Persians, and his son Cambyses. At war with Cyrus, they controlled their own sea for a time. Polycrates also, tyrant of Samos under Cambyses, used his naval strength to subject other islands and, after taking Rhenea, dedicated it to Delian Apollo. The Phocaeans, while founding Massalia, defeated the Carthaginians at sea.

CHAPTER 1.14

SECTION 1.14.1
For these were the strongest navies. Yet even these, though they arose many generations after the Trojan War, evidently used few triremes: they were still equipped with fifty-oared ships and long vessels, like the fleets of that earlier age.

SECTION 1.14.2
Shortly before the Persian Wars and the death of Darius, who became king of the Persians after Cambyses, the tyrants of Sicily and the Corcyraeans acquired large numbers of triremes. For these were the last navies of any account to be established in Hellas before Xerxes' expedition.

SECTION 1.14.3
The Aeginetans, the Athenians, and any others possessed few ships, mostly fifty-oared vessels. Only quite recently had Themistocles persuaded the Athenians, who were at war with the Aeginetans and also expecting the barbarian's invasion, to build the ships with which they fought their sea battles; and even these did not yet have continuous decks.

CHAPTER 1.15

SECTION 1.15.1
Such, then, were the Greek navies, both the early fleets and those formed later. Those who applied themselves to them nevertheless acquired considerable power, through revenues and rule over others. For they sailed against the islands and subdued them, the peoples with insufficient territory of their own being especially active.

SECTION 1.15.2
On land, however, no war arose that brought any substantial increase in power. All the wars that did occur were fought by each people against its own neighbors; the Greeks did not mount expeditions far from home to conquer others. They had not combined as subjects under the greatest cities, nor, on the other hand, did they make joint expeditions of their own as equals. Rather, each neighboring people fought separately against the others.

SECTION 1.15.3
It was chiefly in the ancient war between the Chalcidians and the Eretrians that the rest of the Greek world divided into alliances with the two sides.

CHAPTER 1.16

SECTION 1.16.1
Different obstacles to growth arose in different places. When the Ionians' affairs had advanced far, Cyrus and the Persian kingdom, after overthrowing Croesus and all the territory between the river Halys and the sea, made war upon them and enslaved their mainland cities. Later Darius, commanding the Phoenician navy, enslaved the islands as well.

CHAPTER 1.17

SECTION 1.17.1
The tyrants in the Greek cities looked only to their own interests—the safety of their persons and the increase of their private households—and governed their cities with as much caution as possible. They accomplished no deed of consequence, apart from any action each took against its own neighbors; for it was the tyrants in Sicily who advanced furthest in power. Thus Hellas was held back on every side for a long time: it accomplished nothing conspicuous in common, and its separate cities were less venturesome.

CHAPTER 1.18

SECTION 1.18.1
The tyrants of Athens and most of the last tyrants elsewhere in Hellas, which had already been under tyrannies for a long time, were overthrown by the Lacedaemonians, with the exception of those in Sicily. For although Lacedaemon, after its settlement by the Dorians who now inhabit it, experienced civil strife for the longest period known to us, it nevertheless secured good government at a very early date and was always free of tyranny. By the end of this war, the Lacedaemonians had lived under the same constitution for a little more than four hundred years; the strength this gave them enabled them to regulate affairs in the other cities as well. Not many years after the overthrow of the tyrants in Hellas, the battle of Marathon was fought between the Medes and the Athenians.

SECTION 1.18.2
In the tenth year after it, the barbarian returned with his great armament to enslave Hellas. With this immense danger hanging over them, the Lacedaemonians, preeminent in power, took command of the Greeks who fought together, while the Athenians, as the Medes approached, resolved to abandon their city, removed their possessions, and embarked on their ships, becoming a naval people. Having jointly driven back the barbarian, not long afterward the Greeks who had revolted from the King and those who had fought against him divided between the Athenians and the Lacedaemonians. For these two powers stood out as the greatest: the one was strong on land, the other at sea.

SECTION 1.18.3
Their common military alliance lasted only a short time. Then the Lacedaemonians and Athenians quarreled and fought one another with their allies; and whenever any of the other Greeks fell into dispute, they now joined one side or the other. Thus from the Persian Wars down to this war, sometimes at peace under treaty, sometimes fighting one another or their own rebellious allies, they developed their military resources and became more experienced, practicing their skills amid real dangers.

CHAPTER 1.19

SECTION 1.19.1
The Lacedaemonians led their allies without subjecting them to tribute, taking care only that they should be governed by oligarchies favorable to Lacedaemonian interests. The Athenians, by contrast, in time took over the cities' ships, except those of Chios and Lesbos, and fixed payments of money for all. By the time of this war, their own military resources were greater than ever they had been at the height of their strength with their alliance unimpaired.

CHAPTER 1.20

SECTION 1.20.1
Such were my findings concerning early times, though it is difficult to trust every successive piece of evidence. For people accept accounts of the past from one another without testing them, even when the events belong to their own country.

SECTION 1.20.2
Most Athenians, for example, believe that Hipparchus was tyrant when Harmodius and Aristogiton killed him. They do not know that Hippias, as the eldest of Pisistratus' sons, held power, while Hipparchus and Thessalus were his brothers. On that very day, at the last moment, Harmodius and Aristogiton suspected that one of their fellow conspirators had informed Hippias. Believing him forewarned, they left him alone; but wanting to strike a blow at whatever risk before they were arrested, they came upon Hipparchus arranging the Panathenaic procession near the place called the Leocorium and killed him.

SECTION 1.20.3
The other Greeks too hold many mistaken beliefs, even about things that still exist and have not been obscured by time: that each of the Lacedaemonian kings casts two votes rather than one, for instance, and that they have a Pitanate company, which never existed at all. So little trouble do most people take in searching for the truth; they turn instead to what lies ready to hand.

CHAPTER 1.21

SECTION 1.21.1
Nevertheless, anyone who concludes from the evidence given that events were substantially as I have related them would not be mistaken. He should put no greater trust in the poets, who have celebrated them with magnifying embellishments, or in the prose chroniclers, who have composed their accounts more to attract an audience than to tell the truth. Their subjects cannot be verified, and time has for the most part carried them beyond belief into the realm of fable. Rather, he should consider that my findings, drawn from the clearest indications, are adequate given the antiquity of the events.

SECTION 1.21.2
And although people always judge the war they are fighting to be the greatest while it lasts, but marvel more at ancient wars once it is over, this war will nevertheless prove greater than those earlier wars to anyone who examines the events themselves.

CHAPTER 1.22

SECTION 1.22.1
As for what the various speakers said, either before entering the war or when already engaged in it, it was difficult to remember the precise words, both for me in the speeches I heard myself and for those who reported to me from elsewhere. I have therefore presented the speeches as I thought each speaker would have expressed what the circumstances at each moment most demanded, while keeping as close as possible to the overall purport of what was actually said.

SECTION 1.22.2
As for the actions of the war, I did not think it right to write from whatever report came my way, nor according to my own impressions. I investigated each event with the greatest precision possible, both those at which I was present myself and those I learned of from others.

SECTION 1.22.3
The facts were established only with difficulty, because those present at each event did not give the same account of the same things, but spoke according to their sympathy for one side or the other, or according to their memory.

SECTION 1.22.4
The absence of fable in these accounts may perhaps make them less pleasing to hear. But I shall be content if they are judged useful by those who wish to examine clearly what happened, and what, human nature being what it is, will happen again at some future time in the same or a similar form. The work has been composed as an enduring possession, rather than a performance-piece for the moment's hearing.

CHAPTER 1.23

SECTION 1.23.1
Of earlier achievements, the greatest was the war against the Medes; yet even that was swiftly decided by two naval battles and two battles on land. This war, by contrast, extended over a great length of time, and in its course sufferings befell Hellas unlike any others within an equal span.

SECTION 1.23.2
Never had so many cities been captured and laid waste, some by barbarians, others by the Greeks themselves as they fought one another; some even changed their inhabitants after capture. Never had so many people been driven into exile, or so much blood been shed, whether in the war itself or through civil strife.

SECTION 1.23.3
And things previously reported by hearsay, but more rarely confirmed in fact, ceased to seem incredible: earthquakes, the same shocks extending at once over the widest tracts of land with the utmost violence; eclipses of the sun, occurring more frequently than those remembered from earlier times; severe droughts in some places, with famines following them; and the pestilential disease, which did no less harm and destroyed part of the population. For all these calamities fell upon Hellas together with this war.

SECTION 1.23.4
The Athenians and Peloponnesians began it by breaking the thirty-year truce they had concluded after the capture of Euboea.

SECTION 1.23.5
As to why they broke it, I have first set out the accusations and disputes, so that no one should ever have to ask how so great a war arose among the Greeks.

SECTION 1.23.6
The truest cause, though least openly expressed, was, I believe, the growing power of Athens and the fear it inspired in the Lacedaemonians, which compelled them to go to war. But the accusations openly voiced on either side, which led them to break the truce and enter upon the war, were as follows.

CHAPTER 1.24

SECTION 1.24.1
Epidamnus is a city on the right as one sails into the Ionian Gulf. Its neighbors are the Taulantians, barbarians of Illyrian stock.

SECTION 1.24.2
The Corcyraeans colonized it, but its founder was Phalius son of Eratoclides, a Corinthian of the line of Heracles, summoned from the mother city in accordance with the ancient custom. Some Corinthians and others of Dorian stock also joined in the settlement.

SECTION 1.24.3
As time passed, the power of the Epidamnians grew great and their population numerous.

SECTION 1.24.4
But after many years of civil strife among themselves, they were, it is said, ruined by a war with the neighboring barbarians and stripped of much of their power.

SECTION 1.24.5
Finally, just before this war, their people drove out the powerful men. These returned with the barbarians and plundered those in the city by land and sea.

SECTION 1.24.6
Under this pressure, the Epidamnians in the city sent ambassadors to Corcyra, their mother city, begging the Corcyraeans not to stand by and watch their destruction, but to reconcile them with the exiles and put an end to the war with the barbarians.

SECTION 1.24.7
They made these pleas seated as suppliants in the sanctuary of Hera. The Corcyraeans, however, rejected their supplication and sent them away without accomplishing anything.

CHAPTER 1.25

SECTION 1.25.1
When the Epidamnians realized that no help would come from Corcyra, they were at a loss how to settle their present troubles. They sent to Delphi and asked the god whether they should hand their city over to the Corinthians as its founders and try to secure some assistance from them. His response was that they should hand it over and take the Corinthians as their leaders.

SECTION 1.25.2
The Epidamnians accordingly went to Corinth and, in obedience to the oracle, handed over the colony. They demonstrated that their founder came from Corinth, made known the oracle's response, and begged the Corinthians not to stand by and watch their destruction, but to come to their defense.

SECTION 1.25.3
The Corinthians undertook to help, both on grounds of right, since they considered the colony no less theirs than the Corcyraeans', and also out of hatred for the Corcyraeans, who, though their colonists, treated them with neglect.

SECTION 1.25.4
For at common festivals they neither granted the customary honors nor allowed a Corinthian to inaugurate the sacrificial rites, as the other colonies did. Instead, they despised them: in wealth they then matched the richest of the Greeks, and in equipment for war they were stronger than the Corinthians. At times they even prided themselves on their great naval superiority, encouraged also by the fame in seamanship of the Phaeacians, Corcyra's earlier inhabitants. This made them equip their navy all the more zealously, and they were by no means weak: they possessed a hundred and twenty triremes when they began the war.

CHAPTER 1.26

SECTION 1.26.1
With all these grievances against them, the Corinthians gladly sent assistance to Epidamnus, inviting anyone who wished to go as a settler, and sending a garrison drawn from the Ambraciots, the Leucadians, and themselves.

SECTION 1.26.2
They traveled overland to Apollonia, a Corinthian colony, for fear that the Corcyraeans would obstruct their passage if they crossed by sea.

SECTION 1.26.3
When the Corcyraeans learned that settlers and a garrison had reached Epidamnus and that the colony had been handed over to Corinth, they were furious. They sailed out at once with twenty-five ships, and later with a further fleet, and insolently ordered the Epidamnians to receive the exiles back and dismiss the garrison and settlers sent by Corinth. For the Epidamnian exiles had come to Corcyra, pointing to ancestral tombs and appealing to their kinship as grounds for their plea to be restored.

SECTION 1.26.4
The Epidamnians obeyed none of these demands. The Corcyraeans therefore advanced against them with forty ships, accompanied by the exiles whom they meant to restore, and with Illyrians whom they had taken as allies.

SECTION 1.26.5
Taking up positions before the city, they proclaimed that any Epidamnian who wished, as well as the foreigners, could leave unharmed; otherwise they would be treated as enemies. When the inhabitants refused to comply, the Corcyraeans laid siege to the city, which stands on an isthmus.

CHAPTER 1.27

SECTION 1.27.1
When messengers came from Epidamnus to tell the Corinthians of the siege, they prepared an expedition. At the same time they proclaimed a settlement at Epidamnus, inviting anyone who wished to go on terms of full equality. Anyone unwilling to sail at once, but wishing to have a share in the colony, could remain behind on depositing fifty Corinthian drachmas. Many sailed, and many also paid the money.

SECTION 1.27.2
They also asked the Megarians to escort them with ships, in case the Corcyraeans tried to prevent their passage. The Megarians prepared to accompany them with eight ships, and Pale in Cephallenia with four. They appealed to the Epidaurians too, who supplied five ships; Hermione supplied one, Troezen two, Leucas ten, and Ambracia eight. They asked the Thebans and Phliasians for money, and the Eleans for empty ships as well as money. The Corinthians themselves prepared thirty ships and three thousand hoplites.

CHAPTER 1.28

SECTION 1.28.1
When the Corcyraeans learned of these preparations, they went to Corinth, bringing with them Lacedaemonian and Sicyonian ambassadors, and demanded that the Corinthians withdraw the garrison and settlers at Epidamnus, since they had no claim to that city.

SECTION 1.28.2
If the Corinthians asserted a claim, the Corcyraeans were willing to submit to arbitration before such cities in the Peloponnese as both parties could agree upon; whichever side was judged to own the colony should retain it. They were also willing to refer the matter to the oracle at Delphi.

SECTION 1.28.3
They urged the Corinthians not to make war. Otherwise, they said, Corinthian aggression would compel them too, for the sake of assistance, to make friends outside their present circle—a course they did not desire.

SECTION 1.28.4
The Corinthians replied that they would consider the matter if the Corcyraeans withdrew their ships and the barbarians from Epidamnus; before that, it was not proper for the Epidamnians to be under siege while the Corinthians went to arbitration.

SECTION 1.28.5
The Corcyraeans countered that they would do so if the Corinthians also withdrew their men from Epidamnus. They were also ready for both sides to remain where they were and conclude a truce until judgment was given.

CHAPTER 1.29

SECTION 1.29.1
The Corinthians accepted none of these proposals. Once their ships were fully manned and their allies had arrived, they first sent a herald to declare war on the Corcyraeans, then put to sea with seventy-five ships and two thousand hoplites, sailing for Epidamnus to fight against the Corcyraeans.

SECTION 1.29.2
The fleet was commanded by Aristeus son of Pellichus, Callicrates son of Callias, and Timanor son of Timanthes; the land force by Archetimus son of Eurytimus and Isarchidas son of Isarchus.

SECTION 1.29.3
When they reached Actium in the territory of Anactorium, where the sanctuary of Apollo stands at the mouth of the Ambracian Gulf, the Corcyraeans sent a herald ahead in a small boat to forbid their advancing against them. Meanwhile they were manning their ships, bracing the old ones to make them seaworthy and repairing the rest.

SECTION 1.29.4
When the herald returned with no peaceful answer from the Corinthians, and their own eighty ships were fully manned—for forty were besieging Epidamnus—they put out to meet the enemy, formed their line, and fought a naval battle.

SECTION 1.29.5
The Corcyraeans won a decisive victory and destroyed fifteen Corinthian ships. On that same day, as it happened, their force besieging Epidamnus also secured its surrender on terms: the newcomers were to be sold into slavery, while the Corinthians were to be kept in chains until some further decision was reached.

CHAPTER 1.30

SECTION 1.30.1
After the naval battle the Corcyraeans set up a trophy on Leucimme, a headland of Corcyra. They killed all the other prisoners they had taken, but kept the Corinthians in chains.

SECTION 1.30.2
Later, when the Corinthians and their allies had returned home after their defeat at sea, the Corcyraeans held command of all the waters in that region. They sailed to Leucas, the Corinthian colony, and ravaged its land; they also burned Cyllene, the port of the Eleans, because the Eleans had supplied Corinth with ships and money.

SECTION 1.30.3
For most of the time after the naval battle they controlled the sea, sailing against Corinth's allies and laying their lands waste. This continued until the Corinthians, as summer advanced, sent ships and an army to relieve their hard-pressed allies and encamped at Actium and around Chimerium in Thesprotis, to protect Leucas and the other cities friendly to them.

SECTION 1.30.4
The Corcyraeans in turn encamped opposite them at Leucimme, with ships and land forces. Neither side sailed against the other. They remained facing one another throughout that summer, and only when winter had arrived did each return home.

CHAPTER 1.31

SECTION 1.31.1
Throughout the year after the naval battle and the following year, the Corinthians, pursuing their war against Corcyra in anger, built ships and exerted themselves to equip the strongest possible fleet, recruiting rowers for pay both from the Peloponnese itself and from the rest of Hellas.

SECTION 1.31.2
The Corcyraeans learned of these preparations and became afraid. Since they were bound by treaty to none of the Greeks, and had enrolled themselves neither in the Athenian alliance nor in the Lacedaemonian, they resolved to approach the Athenians, become their allies, and try to obtain some assistance from them.

SECTION 1.31.3
On learning this, the Corinthians also went to Athens on an embassy, lest the Athenian navy should join the Corcyraean and prevent them from bringing the war to the conclusion they desired.

SECTION 1.31.4
An assembly was convened, and the two sides came forward to argue their cases. The Corcyraeans spoke as follows.

CHAPTER 1.32

SECTION 1.32.1
“Athenians, those who come to their neighbors to request assistance, as we now do, without a great service to their credit or an existing alliance, ought first to show that what they ask is to the others' advantage—or, failing that, at least does them no harm—and then that their gratitude will be lasting. If they establish none of this clearly, they should not resent a refusal.

SECTION 1.32.2
“The Corcyraeans have sent us to ask for an alliance, confident that we can give you firm assurances on these points as well.

SECTION 1.32.3
“Yet the very policy we have followed has made our present appeal to you inconsistent, and has also proved disadvantageous to our own interests in this crisis.

SECTION 1.32.4
“For though we have never before voluntarily become anyone's allies, we now come to ask this of others; and in our present war with Corinth that same policy has left us isolated. What once seemed our prudence—refusing, through an alliance with others, to share dangers at a neighbor's discretion—has now turned out to be folly and weakness.

SECTION 1.32.5
“In the naval battle already fought, we repelled the Corinthians alone and unaided. But now they have set out against us with a greater force drawn from the Peloponnese and the rest of Hellas. We see that our own strength alone cannot prevail, and the danger is great if we fall under their power. We must therefore ask assistance from you and everyone else; and we deserve indulgence for now venturing upon a course opposed to our former abstention from affairs: our earlier judgment was mistaken, not base.

CHAPTER 1.33

SECTION 1.33.1
“If you grant our request, the occasion of our need will bring you many honorable advantages. First, you will be assisting men who suffer injustice, not men who injure others. Then, by receiving us when our greatest interests are in danger, you will lay up gratitude with the most enduring possible witness to your kindness. Moreover, we possess the largest navy apart from your own.

SECTION 1.33.2
“Consider: what good fortune could be rarer, or more painful to your enemies, than for a power whose accession you would have prized above great sums of money and great obligations to come of its own accord and offer itself without danger or expense? It brings you, besides, a reputation for virtue before the world, gratitude from those you defend, and strength for yourselves. In all history few have gained all these things at once; and few who ask for an alliance come offering those they approach as much security and distinction as they themselves will receive.

SECTION 1.33.3
“If any of you thinks that the war in which we could be useful will not come, his judgment is mistaken. He does not perceive that the Lacedaemonians, afraid of you, are eager for war, or that the Corinthians, influential with them and hostile to you, are now seizing the opportunity to subdue us before attacking you. They mean to prevent us from standing together against them in our common enmity, and to forestall us in at least one of two aims: weakening us or strengthening themselves.

SECTION 1.33.4
“Our task, in turn, is to act before them—we by offering the alliance, you by accepting it—and to lay our plans against them first, rather than answer plans already laid against us.

CHAPTER 1.34

SECTION 1.34.1
“If they say that you have no right to receive their colonists, let them learn that every colony honors its mother city when well treated, but becomes estranged when wronged. Colonists are sent out not to be slaves, but to be equals of those who remain behind.

SECTION 1.34.2
“That they were in the wrong is clear: when invited to arbitrate over Epidamnus, they chose to pursue their grievances by war rather than on equal terms of justice.

SECTION 1.34.3
“Let their treatment of us, their kinsmen, be a warning to you too, so that you are neither misled by their deceit nor ready to serve them when they ask outright. A man will remain most secure if he gives his adversaries the fewest favors that he later has cause to regret.

CHAPTER 1.35

SECTION 1.35.1
“Nor will you break your treaty with the Lacedaemonians by receiving us, since we are allies of neither side.

SECTION 1.35.2
“For it is stated in the treaty that any Greek city allied with neither may join whichever side it pleases.

SECTION 1.35.3
“It would be monstrous if these men were allowed to man their ships from the treaty states, and also from the rest of Hellas—not least from your own subjects—yet barred us from the alliance now offered and from assistance anywhere else, and then charged you with wrongdoing if you granted our request.

SECTION 1.35.4
“We shall have much greater grounds for complaint if we fail to persuade you. For you will be rejecting us, though we are in danger and are not your enemies, while these men, who are your enemies and are attacking us, you will not merely fail to restrain: you will even stand by while they draw additional strength from your empire. That is not just. You should either bar them too from recruiting mercenaries in your dominions, or send us whatever assistance you can be persuaded to give; best of all, you should receive us openly and come to our aid.

SECTION 1.35.5
“As we said at the outset, we can demonstrate many advantages, the greatest being that we have the same enemies—the surest pledge of loyalty—and that these enemies are not weak, but capable of harming those who change sides. Moreover, since the alliance offered is naval, not continental, its rejection has quite a different weight. Your best course, if you can, is to let no one else possess ships; failing that, to have the strongest naval power as your friend.

CHAPTER 1.36

SECTION 1.36.1
“If anyone finds these arguments advantageous but fears that accepting them will break the treaty, let him understand that his apprehension, with strength behind it, will frighten his adversaries more, while his confidence, if he rejects us, will have only weakness behind it and leave his powerful enemies less afraid. Let him understand too that his decision now concerns Athens no less than Corcyra, and that he is not taking the best thought for Athens if, with war approaching and all but upon him, he looks only to the immediate moment and hesitates to acquire a place whose friendship or hostility is of the greatest strategic consequence.

SECTION 1.36.2
“For it lies well on the coastal route to Italy and Sicily, enabling you to prevent a navy from coming from there to reinforce the Peloponnesians, and to escort your own fleet from here to those regions; it is also highly advantageous in other respects.

SECTION 1.36.3
“To sum up as briefly as possible, this one consideration should teach you, collectively and individually, not to abandon us. There are three navies of any account among the Greeks: yours, ours, and the Corinthians'. If you allow two of them to combine, and the Corinthians secure us first, you will fight at sea against Corcyraeans and Peloponnesians together. But if you receive us, you will have our ships added to yours when you contend against them.”

SECTION 1.36.4
Such was the speech of the Corcyraeans. After them the Corinthians spoke as follows.

CHAPTER 1.37

SECTION 1.37.1
“Since these Corcyraeans have spoken not only about your receiving them, but also claimed that we are unjust and that they are being attacked without good cause, we too must first touch on both these matters before proceeding with the rest of our argument. Thus you will have a firmer understanding of our claim, and will not dismiss their request without due consideration.

SECTION 1.37.2
“They say they have never yet accepted an alliance with anyone out of prudence. But they adopted this practice to serve wrongdoing, not virtue: they wanted no ally to witness their injustices, and no shame to face when they called him in.

SECTION 1.37.3
“At the same time their city's self-sufficient position allows them to judge for themselves the injuries they inflict, rather than submit to agreed procedures. They themselves very seldom sail to their neighbors, while others are constantly compelled to put in at Corcyra.

SECTION 1.37.4
“They have put forward this plausible refusal of treaties not to avoid sharing in the wrongdoing of others, but to do wrong alone: to use force where they are stronger, to gain an advantage where they escape notice, and, if they incur any reproach, to brazen it out.

SECTION 1.37.5
“Yet if they were honorable men, as they claim, the harder it was for their neighbors to reach them, the more clearly they could have displayed their virtue by giving and accepting justice.

CHAPTER 1.38

SECTION 1.38.1
“But this is not how they behave, either toward others or toward us. Though our colonists, they have always stood apart from us, and now they make war, saying that they were not sent out to be mistreated.

SECTION 1.38.2
“We too deny that we founded their settlement in order to suffer their insults: we meant to be their leaders and to receive the respect that is our due.

SECTION 1.38.3
“Our other colonies, at any rate, honor us, and no people are more devoted to us than our colonists.

SECTION 1.38.4
“It is plain that, if we satisfy the greater number, these men alone have no just cause for dissatisfaction. Nor would we take the extraordinary step of making war on them if we had not also suffered extraordinary wrong.

SECTION 1.38.5
“Even if we were at fault, it would have been honorable for them to yield to our anger, and shameful for us to override their moderation by force.

SECTION 1.38.6
“But in their arrogance and the license wealth gives them, they have committed many other offenses against us. And Epidamnus, which is ours, they disowned when it was in distress; yet when we came to its assistance, they seized it by force and hold it still.

CHAPTER 1.39

SECTION 1.39.1
“They say, indeed, that they were willing first to submit to arbitration. But such an offer should carry weight not when made from a position of advantage and safety, but when the man making it places deeds and words alike on equal terms before resorting to a contest of arms.

SECTION 1.39.2
“These men offered the fair appearance of arbitration not before besieging the place, but only when they believed we would not stand by. And now they have come here, not merely having done wrong there themselves, but asking you to be not their allies but their accomplices in injustice, and to receive them while they are at odds with us.

SECTION 1.39.3
“They should have approached you when they were most secure, not now, when we have been wronged and they are in danger; not now, when you, who had no share in their strength then, would give them a share of your assistance, and, though innocent of their offenses, bear an equal share of our blame. They should long ago have shared their power with you if they were to share its consequences as well.

CHAPTER 1.40

SECTION 1.40.1
“We have shown, then, that we come with justified grievances, and that these men are violent and grasping. You must now learn why you could not justly receive them.

SECTION 1.40.2
“For although the treaty states that any city not enrolled in either alliance may join whichever side it wishes, this provision does not cover those who join to injure others. It covers the city that seeks security without depriving another of its allegiance, and that will not bring war instead of peace upon those who receive it, if they are prudent. That is what you would now suffer if you did not listen to us.

SECTION 1.40.3
“For you would become not merely their helpers, but our enemies instead of our treaty partners. If you go with them, we must defend ourselves against them and you together.

SECTION 1.40.4
“Yet justice requires you above all to stand aside from both parties; failing that, you should on the contrary join us against them. You are bound by treaty to Corinth, whereas with Corcyra you have never even entered into a suspension of hostilities. Nor should you establish the precedent of receiving those who revolt from others.

SECTION 1.40.5
“When the Samians revolted, we did not cast our vote against you, though the other Peloponnesians were divided in their voting over whether to help them. Instead, we openly argued that each power should discipline its own allies.

SECTION 1.40.6
“For if you receive and assist those who do wrong, no fewer of your own allies will plainly come over to us, and you will establish a precedent that bears more heavily upon yourselves than upon us.

CHAPTER 1.41

SECTION 1.41.1
“These, then, are our claims upon you, sufficient under the customs of the Greeks. We also offer this counsel and ask repayment of a favor, which we say is due to us now: we are neither enemies seeking to harm you nor friends entitled to impose upon you.

SECTION 1.41.2
“For once, when you lacked warships for your war against the Aeginetans before the Persian Wars, you received twenty ships from Corinth. This service, and our service concerning the Samians—when we prevented the Peloponnesians from helping them—enabled you to overcome the Aeginetans and punish the Samians. Both services came at moments when men advancing against their enemies care for nothing beside victory.

SECTION 1.41.3
“For they regard the man who serves them as a friend, even if he was formerly an enemy, and the man who opposes them as an enemy, even if he happens to be a friend. They even put their own interests second to winning the immediate contest.

CHAPTER 1.42

SECTION 1.42.1
“Remember these things—and let the younger men learn them from their elders—and resolve to repay us in kind. Do not suppose that what we say is just, but that, if you go to war, your advantage lies elsewhere.

SECTION 1.42.2
“For advantage attends above all the course in which one makes the fewest mistakes. The future war with which the Corcyraeans frighten you, urging you to act unjustly, still lies out of sight; it is not worth being carried away by it into acquiring open enmity with the Corinthians now, not at some future time. Prudence lies rather in dispelling the suspicion that already exists over Megara (for the most recent favor, if timely,

SECTION 1.42.3
“even if smaller, can cancel a greater grievance),

SECTION 1.42.4
“and not in being drawn along by the great naval alliance they offer. To do no wrong to one's equals is a more secure source of strength than to be carried away by the immediate, visible prospect of gain and pursue an advantage through dangers.

CHAPTER 1.43

SECTION 1.43.1
“We now find ourselves in the very circumstances for which we ourselves laid down the principle at Lacedaemon: that each power should discipline its own allies. We ask to receive the same treatment from you, and that you, who benefited by our vote, should not injure us by yours.

SECTION 1.43.2
“Repay us on equal terms, recognizing that this is precisely the occasion on which a man who renders service shows himself most truly a friend, and one who opposes us an enemy.

SECTION 1.43.3
“Do not receive these Corcyraeans as allies against our will, or defend them in their wrongdoing.

SECTION 1.43.4
“By acting thus you will both do what is right and take the course best for yourselves.”

CHAPTER 1.44

SECTION 1.44.1
Such was the Corinthians' speech in their turn. The Athenians heard both sides, and the assembly met twice. At the first meeting they were no less receptive to the Corinthian arguments; at the second they changed their minds. They decided not to make an alliance with the Corcyraeans binding them to regard the same powers as enemies and friends—for if the Corcyraeans called on them to sail against Corinth, their treaty with the Peloponnesians would be broken. Instead they made a defensive alliance, pledging to help one another if anyone attacked Corcyra or Athens or their allies.

SECTION 1.44.2
For they believed that war with the Peloponnesians would come in any case, and they did not wish to abandon Corcyra, with so great a navy, to the Corinthians. Rather, they wanted the two powers to clash as violently as possible, so that, should the need arise, the Corinthians and the other naval powers would be weaker when the Athenians went to war with them.

SECTION 1.44.3
At the same time, the island seemed to them well placed on the coastal route to Italy and Sicily.

CHAPTER 1.45

SECTION 1.45.1
With this purpose the Athenians accepted the Corcyraeans, and not long after the Corinthians had departed they sent ten ships to their aid.

SECTION 1.45.2
Their generals were Lacedaemonius son of Cimon, Diotimus son of Strombichus, and Proteas son of Epicles.

SECTION 1.45.3
They instructed them not to fight the Corinthians at sea unless they sailed against Corcyra and were about to land there or in some other part of its territory; in that event they were to prevent them with all their strength. These instructions were given to avoid breaking the treaty.

CHAPTER 1.46

SECTION 1.46.1
The ships duly arrived at Corcyra. The Corinthians, when their preparations were complete, sailed against Corcyra with a hundred and fifty ships: ten from Elis, twelve from Megara, ten from Leucas, twenty-seven from Ambracia, one from Anactorium, and ninety of their own.

SECTION 1.46.2
Each city's contingent had its own generals; the Corinthians were commanded by Xenoclides son of Euthycles and four colleagues.

SECTION 1.46.3
Sailing from Leucas, they approached the mainland opposite Corcyra and anchored at Chimerium in Thesprotia.

SECTION 1.46.4
There is a harbor there, and above it, inland from the sea, lies the city of Ephyra, in the Elaeatis district of Thesprotia. Beside it the Acherusian Lake discharges into the sea; the river Acheron flows through Thesprotia into this lake, which takes its name from the river. The river Thyamis also flows here, forming the boundary between Thesprotia and Cestrine. Between these rivers the promontory of Chimerium projects into the sea.

SECTION 1.46.5
Here, then, on the mainland the Corinthians anchored and made their camp.

CHAPTER 1.47

SECTION 1.47.1
When the Corcyraeans learned of their approach, they manned a hundred and ten ships, under Miciades, Aesimides, and Eurybatus, and encamped on one of the islands called Sybota. The ten Athenian ships were also present.

SECTION 1.47.2
Their land force was stationed at Cape Leucimme, together with a thousand hoplites who had come to their aid from Zacynthus.

SECTION 1.47.3
Many barbarians had also come to support the Corinthians on the mainland, for the mainland peoples of this region have always been friendly to them.

CHAPTER 1.48

SECTION 1.48.1
When the Corinthians were ready, they took provisions for three days and put out from Chimerium by night to give battle at sea.

SECTION 1.48.2
As dawn broke on their voyage, they sighted the Corcyraean ships out at sea and sailing toward them.

SECTION 1.48.3
When the two sides saw one another, they formed opposing lines. On the Corcyraean right were the Athenian ships; the Corcyraeans themselves held the rest of the line, their ships divided into three squadrons, each commanded by one of the three generals.

SECTION 1.48.4
Such was the Corcyraean formation. On the Corinthian side, the Megarian and Ambraciot ships held the right wing, and the other allies the center, each in their own contingent. The Corinthians themselves held the left wing with their best-sailing ships, facing the Athenians and the Corcyraean right.

CHAPTER 1.49

SECTION 1.49.1
When the signals had been raised on both sides, they closed and began the battle. Both carried many hoplites on their decks, as well as many archers and javelin throwers; they were still prepared for battle in the old-fashioned, less skillful manner.

SECTION 1.49.2
The sea battle was fierce, though not distinguished for skill; for the most part it resembled a battle on land.

SECTION 1.49.3
Once they collided, they could not easily draw apart, both because the ships were so numerous and crowded together, and because they relied chiefly for victory on the hoplites on deck, who stood and fought while the ships lay motionless. There were no maneuvers to break through the enemy line; they fought at sea more by courage and strength than by knowledge.

SECTION 1.49.4
Everywhere there was great tumult, and the sea battle was a confusion. In its course the Athenian ships would come up to support the Corcyraeans wherever they were hard pressed, striking fear into their opponents but not beginning an engagement: their generals were afraid to disregard the Athenians' instructions.

SECTION 1.49.5
The Corinthian right wing suffered most. The Corcyraeans routed it with twenty ships, pursued its scattered vessels to the mainland, and sailed as far as the enemy camp. Landing there, they burned the deserted tents and plundered the property.

SECTION 1.49.6
Here, then, the Corinthians and their allies were defeated and the Corcyraeans had the upper hand. But on the left, where the Corinthians themselves were stationed, they were winning decisively: the Corcyraeans, whose fleet was smaller to begin with, were missing the twenty ships engaged in the pursuit.

SECTION 1.49.7
Seeing the Corcyraeans hard pressed, the Athenians now came more openly to their aid, though at first they held back from ramming any ship. But when the rout became unmistakable and the Corinthians pressed on, everyone was soon caught up in the action, and distinctions were no longer observed. Necessity had brought matters to the point where Corinthians and Athenians attacked one another.

CHAPTER 1.50

SECTION 1.50.1
After the rout, the Corinthians did not fasten lines to the hulls of the ships they had sunk and take them in tow. Instead they turned on the men, sailing through the wreckage to kill rather than capture them alive. They also killed their own friends without recognizing them, unaware that their right wing had been defeated.

SECTION 1.50.2
With so many ships on either side, spread over so great an expanse of sea, once they had become entangled it was not easy to distinguish who was winning and who was losing. For in number of ships this was the greatest sea battle yet fought by Greeks against Greeks.

SECTION 1.50.3
When the Corinthians had pursued the Corcyraeans to land, they turned to their own wrecks and dead. They secured most of them and brought them to Sybota, where the barbarian land force had come to their support. Sybota is an uninhabited harbor in Thesprotia. Having done this, they gathered their ships again and sailed against the Corcyraeans.

SECTION 1.50.4
The Corcyraeans, with such ships as were still seaworthy and remained to them, together with the Athenian ships, sailed out in their turn to meet them, afraid that they would attempt to land in their territory.

SECTION 1.50.5
It was already late, and the paean had been sung for the attack, when the Corinthians suddenly began backing water. They had sighted twenty Athenian ships approaching, sent out as reinforcements after the first ten. The Athenians had feared that the Corcyraeans might be defeated—as indeed they were—and that their own ten ships would be too few to defend them.

CHAPTER 1.51

SECTION 1.51.1
The Corinthians, then, saw these ships first and began to withdraw, suspecting that more ships were coming from Athens than they could see.

SECTION 1.51.2
The Corcyraeans had not seen them, for the direction of their approach kept them more out of sight. They wondered why the Corinthians were backing water, until some men caught sight of the ships and said that ships were sailing up over there. Then they too withdrew: it was already growing dark, and the Corinthians had turned away and broken off the engagement.

SECTION 1.51.3
Thus the two sides parted, and the sea battle ended as night fell.

SECTION 1.51.4
These twenty ships from Athens, commanded by Glaucon son of Leagrus and Andocides son of Leogoras, made their way through the dead and the wrecks to the Corcyraeans' camp at Leucimme, reaching it not long after they had first been sighted.

SECTION 1.51.5
Since it was night, the Corcyraeans feared that they were enemy ships; then they recognized them, and the ships came to anchor.

CHAPTER 1.52

SECTION 1.52.1
On the following day the thirty Athenian ships and all the Corcyraean ships that were seaworthy put out and sailed toward the harbor at Sybota where the Corinthians lay, wishing to discover whether they would give battle.

SECTION 1.52.2
The Corinthians took their ships out from shore and formed a line in open water, but remained still. They had no intention of beginning a sea battle of their own accord, seeing that fresh ships had arrived from Athens and that they themselves faced many difficulties: guarding the prisoners they had aboard, and having no means of repairing their ships in an uninhabited place.

SECTION 1.52.3
Rather, they were considering how to make their voyage home, afraid that the Athenians, since they had come to blows, might regard the treaty as broken and refuse to let them sail away.

CHAPTER 1.53

SECTION 1.53.1
They therefore decided to put men aboard a small boat and send them to the Athenians without a herald's staff, to test their intentions. They sent them with this message:

SECTION 1.53.2
“You are doing wrong, Athenians, in beginning war and breaking the treaty. As we seek to punish our own enemies, you stand in our way, raising arms against us. If you mean to prevent us from sailing against Corcyra or anywhere else we wish, and are breaking the treaty, take us here first and treat us as enemies.”

SECTION 1.53.3
Such was their message. All those in the Corcyraean force who heard it immediately shouted that they should be seized and put to death. But the Athenians answered as follows:

SECTION 1.53.4
“We are neither beginning war, Peloponnesians, nor breaking the treaty. We have come to aid these Corcyraeans, who are our allies. If you wish to sail anywhere else, we do not prevent you; but if you sail against Corcyra or any part of its territory, we shall not stand aside, so far as it is in our power to act.”

CHAPTER 1.54

SECTION 1.54.1
After this answer from the Athenians, the Corinthians prepared for their voyage home and set up a trophy at Sybota on the mainland. The Corcyraeans recovered the wrecks and dead that had been carried toward their side by the current and by a wind which had risen during the night and scattered them in every direction. They too set up a trophy, on the island of Sybota, claiming victory.

SECTION 1.54.2
Each side claimed victory on the following grounds. The Corinthians had prevailed in the sea battle until nightfall, so that they had brought in most of the wrecks and dead; they held no fewer than a thousand prisoners and had sunk about seventy ships. On these grounds they raised a trophy. The Corcyraeans had destroyed some thirty ships and, after the Athenians arrived, had recovered the wrecks and dead that lay on their side. Moreover, on the previous day the Corinthians had backed water and withdrawn before them at the sight of the Athenian ships, and after the Athenians' arrival they had not sailed out from Sybota to meet them. For these reasons the Corcyraeans raised their trophy.

CHAPTER 1.55

SECTION 1.55.1
Thus each side claimed the victory. As they sailed home, the Corinthians seized by deceit Anactorium, at the mouth of the Ambracian Gulf, a place held jointly by themselves and the Corcyraeans. After settling Corinthian inhabitants there, they returned home. Of their Corcyraean prisoners they sold eight hundred who were slaves, but kept two hundred and fifty under guard in chains, treating them with great consideration, so that on their return they might win Corcyra over to Corinth. Most of these men were in fact among the foremost in the city in influence.

SECTION 1.55.2
In this way Corcyra came through its war with the Corinthians, and the Athenian ships departed from the island. This became the Corinthians' first grievance against the Athenians leading to the war: that, while the treaty was in force, they had fought against them at sea alongside the Corcyraeans.

CHAPTER 1.56

SECTION 1.56.1
Immediately afterward, the following further dispute arose between the Athenians and Peloponnesians, drawing them toward war.

SECTION 1.56.2
While the Corinthians were seeking means of revenge, the Athenians, suspecting their hostility, issued orders to the Potidaeans, who live on the isthmus of Pallene. Though colonists of Corinth, they were allies of Athens and subject to tribute. They were to demolish their wall facing Pallene, give hostages, and dismiss the magistrates whom the Corinthians sent each year, receiving no more in future. The Athenians feared that, persuaded by Perdiccas and the Corinthians, they might revolt and draw the other allies in the Thracian region into revolt with them.

CHAPTER 1.57

SECTION 1.57.1
The Athenians began taking these precautions concerning the Potidaeans immediately after the sea battle at Corcyra.

SECTION 1.57.2
For the Corinthians were now openly hostile, and Perdiccas son of Alexander, king of the Macedonians, had become their enemy, though formerly an ally and friend.

SECTION 1.57.3
He had become their enemy because the Athenians had made an alliance with his brother Philip and with Derdas, who were acting together against him.

SECTION 1.57.4
Alarmed, he sent to Lacedaemon and worked to bring about war between Athens and the Peloponnesians; he also sought the Corinthians' support for the revolt of Potidaea.

SECTION 1.57.5
He approached the Chalcidians and Bottiaeans in the Thracian region as well, urging them to join the revolt. He believed that, with these neighboring territories as allies, he could more easily wage war in their company.

SECTION 1.57.6
The Athenians learned of this and wished to forestall the cities' revolt. They happened to be sending thirty ships and a thousand hoplites against his territory, under Archestratus son of Lycomedes and ten other generals. They therefore instructed the commanders of the ships to take hostages from the Potidaeans and demolish their wall, and to keep watch over the neighboring cities to prevent their revolt.

CHAPTER 1.58

SECTION 1.58.1
The Potidaeans had sent envoys to Athens to see whether they could persuade the Athenians to make no change in their treatment of them. They had also gone to Lacedaemon with the Corinthians and [sought] to arrange assistance if needed. Their prolonged negotiations at Athens, however, brought them no satisfactory result: the ships were sailing against them no less than against Macedonia. And the Lacedaemonian authorities had promised that, if the Athenians attacked Potidaea, they would invade Attica. At this juncture, then, the Potidaeans revolted, binding themselves by a common oath with the Chalcidians and Bottiaeans.

SECTION 1.58.2
Perdiccas persuaded the Chalcidians to abandon and demolish their coastal cities and move inland to Olynthus, making this single city strong. To those who abandoned their homes he granted the use of land of his own in Mygdonia around Lake Bolbe, for as long as the war with the Athenians should last. So they demolished their cities, moved inland, and prepared for war.

CHAPTER 1.59

SECTION 1.59.1
The thirty Athenian ships arrived in the Thracian region and found that Potidaea and the other places had already revolted.

SECTION 1.59.2
Believing it impossible with their present force to fight both Perdiccas and the places that had joined the revolt, the generals turned toward Macedonia, their original destination. They established themselves there and fought alongside Philip and the brothers of Derdas, who had invaded from the interior with an army.

CHAPTER 1.60

SECTION 1.60.1
Meanwhile the Corinthians, with Potidaea in revolt and the Athenian ships off Macedonia, feared for the place and regarded its peril as their own. They sent volunteers from among their own people and men from the rest of the Peloponnese whom they induced to serve for pay: sixteen hundred hoplites in all, and four hundred light-armed troops.

SECTION 1.60.2
Their general was Aristeus son of Adeimantus. Personal friendship with him was a principal reason why most of the soldiers from Corinth volunteered to accompany him, for he had always been well disposed toward the Potidaeans.

SECTION 1.60.3
They arrived in the Thracian region on the fortieth day after Potidaea's revolt.

CHAPTER 1.61

SECTION 1.61.1
News that the cities had revolted reached the Athenians at once. When they learned that Aristeus and his men were also on their way, they sent two thousand of their own hoplites and forty ships against the rebellious places, with Callias son of Calliades and four other generals.

SECTION 1.61.2
On arriving in Macedonia, they first found that the earlier force of a thousand had just taken Therme and was besieging Pydna.

SECTION 1.61.3
They too took up positions before Pydna and joined the siege. But then, making a settlement and, under pressure of necessity, an alliance with Perdiccas, they withdrew from Macedonia: affairs at Potidaea and the arrival of Aristeus demanded their urgent attention.

SECTION 1.61.4
They went to Beroea and from there to Strepsa, where they first attempted to take the place but failed. They then marched overland toward Potidaea with three thousand hoplites of their own, besides many allies, and six hundred Macedonian cavalry under Philip and Pausanias. At the same time seventy ships sailed along the coast.

SECTION 1.61.5
Advancing by short stages, they reached Gigonus on the third day and encamped.

CHAPTER 1.62

SECTION 1.62.1
The Potidaeans and the Peloponnesians with Aristeus, awaiting the Athenians, were encamped on the isthmus on the side toward Olynthus, and had established a market outside the city.

SECTION 1.62.2
The allies had chosen Aristeus as general of the entire infantry force, and Perdiccas to command the cavalry. For he had immediately deserted the Athenians again and was fighting alongside the Potidaeans, having appointed Iolaus to govern in his place.

SECTION 1.62.3
Aristeus' plan was to hold his own force on the isthmus and watch for an Athenian advance, while the Chalcidians, the allies from beyond the isthmus, and the two hundred cavalry furnished by Perdiccas remained at Olynthus. When the Athenians advanced against him, these forces were to come to his support from the rear and catch the enemy between them.

SECTION 1.62.4
Callias, the Athenian general, and his fellow commanders, for their part, sent the Macedonian cavalry and a few of the allies toward Olynthus to prevent the forces there from coming to the enemy's aid. They themselves broke camp and advanced toward Potidaea.

SECTION 1.62.5
When they reached the isthmus and saw the enemy preparing for battle, they too drew up in opposing order, and soon afterward the two sides engaged.

SECTION 1.62.6
The wing of Aristeus himself, with the picked Corinthians and other troops around him, routed the force opposite and pressed far ahead in pursuit. But the rest of the Potidaean and Peloponnesian army was defeated by the Athenians and fled inside the walls.

CHAPTER 1.63

SECTION 1.63.1
Returning from the pursuit, Aristeus saw that the rest of the army had been defeated and hesitated over which way to risk going, toward Olynthus or into Potidaea. He decided to gather his men into the most compact body possible and force his way at a run into Potidaea. He made his way through the water beside the harbor mole, under attack and with difficulty, losing a few men but saving most.

SECTION 1.63.2
The forces at Olynthus that were to support the Potidaeans—the place is about sixty stades away and within sight—advanced a short distance to their aid when the battle began and the signals were raised. The Macedonian cavalry drew up opposite to stop them. But the Athenians soon won the victory and the signals were lowered; the men from Olynthus withdrew inside their walls, and the Macedonians returned to the Athenians. Neither side's cavalry took part in the battle.

SECTION 1.63.3
After the battle the Athenians raised a trophy and returned the dead to the Potidaeans under truce. The Potidaeans and their allies lost a little fewer than three hundred men; the Athenians themselves lost a hundred and fifty, and their general Callias fell.

CHAPTER 1.64

SECTION 1.64.1
The Athenians immediately enclosed the [wall] on the isthmus side with a siege wall and kept guard there, but the Pallene side remained without a siege wall. They did not think their numbers sufficient both to guard the isthmus and to cross over to Pallene and build fortifications, fearing that the Potidaeans and their allies might attack them once their force was divided.

SECTION 1.64.2
When the Athenians at home learned that the Pallene side had not been enclosed, they later sent sixteen hundred hoplites of their own under the general Phormio son of Asopius. He arrived in Pallene and, using Aphytis as his base, led his army toward Potidaea by short stages, ravaging the land as he went. When no one came out to offer battle, he enclosed the [wall] on the Pallene side with a siege wall.

SECTION 1.64.3
Potidaea was now under close siege from both sides, and from the sea as well, where ships maintained a blockade.

CHAPTER 1.65

SECTION 1.65.1
When the city had been walled off, Aristeus saw no hope of deliverance unless something came from the Peloponnese or some other unexpected turn occurred. He advised all but five hundred to wait for a favorable wind and sail away, so that the grain would last longer; he himself was willing to be among those who remained. But he could not persuade them, and, wishing to make the arrangements that the situation required and put affairs outside the city on the best possible footing, he sailed out undetected by the Athenian guard.

SECTION 1.65.2
Remaining among the Chalcidians, he fought alongside them in other actions and ambushed the Sermylians near their city, killing many. He also pursued negotiations in the Peloponnese to obtain some assistance.

SECTION 1.65.3
After Potidaea had been walled off, Phormio, with his sixteen hundred men, ravaged Chalcidice and Bottice and captured some of their smaller towns.

CHAPTER 1.66

SECTION 1.66.1
These, then, were the grievances that had arisen between the Athenians and Peloponnesians. The Corinthians complained that the Athenians were besieging Potidaea, their own colony, with Corinthians and Peloponnesians inside it. The Athenians complained that the Peloponnesians had brought about the revolt of a city allied to Athens and subject to tribute, and had come and openly fought against them alongside the Potidaeans. Yet war had not actually broken out; the truce still held, for the Corinthians had acted on their own.

CHAPTER 1.67

SECTION 1.67.1
With Potidaea under siege, the Corinthians did not remain inactive: their own men were inside, and they feared for the place as well. They immediately summoned the allies to Lacedaemon and, on arriving, loudly denounced the Athenians for having broken the treaty and wronged the Peloponnese.

SECTION 1.67.2
The Aeginetans, though they sent no embassy openly for fear of the Athenians, secretly joined them in pressing for war as vigorously as any, saying that they were not autonomous as the treaty required.

SECTION 1.67.3
The Lacedaemonians extended the invitation to their allies and to anyone else who claimed to have suffered any wrong at Athenian hands. They convened their own customary assembly and invited them to speak.

SECTION 1.67.4
Various speakers came forward to make their respective complaints, among them the Megarians. They set out numerous other grounds of dispute, but above all protested that they were excluded from the harbors of the Athenian empire and from the market of Attica, contrary to the treaty.

SECTION 1.67.5
The Corinthians came forward last, having let the others first inflame the Lacedaemonians, and spoke as follows.

CHAPTER 1.68

SECTION 1.68.1
“The trust that governs your own political life and dealings with one another, Lacedaemonians, makes you less ready to trust what we say about others. From it you gain self-restraint, but you approach affairs abroad with a greater measure of ignorance.

SECTION 1.68.2
“For though we often warned you of the injuries the Athenians were about to inflict on us, you never sought to learn about the matters we explained on each occasion; instead you suspected the speakers of speaking for the sake of their own private differences. That is why you have summoned these allies not before we suffered, but only now that we are in the midst of the trouble. Among them we have as much right as any to speak, since we also have the gravest complaints: the Athenians outrage us, and you neglect us.

SECTION 1.68.3
“If they were wronging Greece somewhere out of sight, you would need instruction, as men who did not know. But as things stand, why speak at length? You see some Greeks already enslaved, and the Athenians plotting against others—not least our own allies—and long since prepared for the possibility of war.

SECTION 1.68.4
“Otherwise they would not have taken Corcyra under their protection and held it against our will, or be besieging Potidaea: the latter is a position of the greatest strategic value for operations along the Thracian coast, while the former would have furnished the Peloponnesians with a very great navy.

CHAPTER 1.69

SECTION 1.69.1
“And you are responsible for this. First you allowed them to fortify their city after the Persian Wars, and later to erect the Long Walls; and down to this day you have continually deprived of freedom not only those whom they have enslaved but now your own allies as well. For the truer agent of enslavement is not the man who imposes it, but the man who could stop it and looks on—especially if he also claims the honor of being the liberator of Greece.

SECTION 1.69.2
“Only with difficulty have we assembled even now, and even now with no clear purpose. For we ought no longer to be considering whether we are wronged, but how we shall defend ourselves. Those who act have made their plans and are already advancing, not merely intending to advance, against men who have yet to decide.

SECTION 1.69.3
“We know the course the Athenians follow, and that they advance upon their neighbors little by little. So long as they think your insensibility keeps you from noticing, they act with less confidence; once they know that you see and look on, they will press hard upon us.

SECTION 1.69.4
“For you alone among the Greeks, Lacedaemonians, remain inactive, defending yourselves against an enemy not by force but by delay, and you alone destroy the growth of your enemies' power not at its beginning but when it has doubled.

SECTION 1.69.5
“Yet you were said to be men on whom one could rely: your reputation, it seems, surpassed your deeds. We ourselves know that the Persian reached the Peloponnese from the ends of the earth before any adequate force from you went out to meet him. And now you look on at the Athenians, who are not far away, as he was, but close at hand. Rather than attack them yourselves, you prefer to resist when they attack, and to enter a contest of chance against opponents far stronger than you. Yet you know that the barbarian came to grief chiefly through his own mistakes, and that against the Athenians themselves we have often survived through their errors rather than through assistance from you. Indeed, hopes placed in you have already destroyed some who trusted them and were left unprepared.

SECTION 1.69.6
“Let none of you think that these words spring more from hostility than from reproach. Reproach is for friends who err; accusation is for enemies who do wrong.

CHAPTER 1.70

SECTION 1.70.1
“At the same time, we believe that we have as much right as anyone to censure our neighbors, especially when such great interests are at stake. You seem to us unaware of them, and never to have reckoned what sort of men the Athenians are against whom your contest will be fought—how far they differ from you, and how completely.

SECTION 1.70.2
“They are innovators, swift to conceive a plan and to accomplish in deed what they have resolved; you preserve what you possess, conceive nothing new, and in action fall short even of what necessity demands.

SECTION 1.70.3
“Again, they are bold beyond their strength, take risks beyond their judgment, and are hopeful amid dangers; your way is to achieve less than your strength allows, distrust even what your judgment finds secure, and think you will never be delivered from danger.

SECTION 1.70.4
“They are tireless where you delay, travelers abroad where you are the most inveterate stay-at-homes. For they think that absence may bring them some gain, while you think that an advance may damage even what you already have.

SECTION 1.70.5
“When they defeat their enemies, they pursue their advantage to the utmost; when defeated, they fall back as little as possible.

SECTION 1.70.6
“Moreover, they expend their bodies for their city as though these belonged least to themselves, but use their judgment on her behalf as their most intimate possession.

SECTION 1.70.7
“If they conceive a plan and fail to carry it through, they believe they have been deprived of what was their own; what they win by an advance they count a small achievement beside what they will gain next. If an attempt should fail, they make good the loss by turning their hopes elsewhere. They alone possess what they conceive almost as soon as they hope for it, so quickly do they set about whatever they resolve.

SECTION 1.70.8
“At all this they labor throughout their lives amid toil and danger. They enjoy what they have least of all, because they are always acquiring more, regard no occasion as a festival except the performance of what must be done, and consider idle tranquillity no less a misfortune than laborious activity.

SECTION 1.70.9
“In short, if someone said that they were born neither to be at rest themselves nor to let the rest of mankind be so, he would speak the truth.

CHAPTER 1.71

SECTION 1.71.1
“Yet with such a city ranged against you, Lacedaemonians, you still delay. You do not think that peace lasts longest for those who, while acting justly, keep themselves prepared and make plain their resolve not to submit to injury; instead, you base your notion of fair dealing on neither harming others nor suffering harm yourselves in defending against them.

SECTION 1.71.2
“You would scarcely attain that even if your neighbor were a city like your own. As things stand, however, as we have just shown, your practices are antiquated beside theirs.

SECTION 1.71.3
“In politics, as in a craft, the latest developments must always prevail. For a city at peace, unchanged customs are best; but those compelled to meet many challenges also need much invention. That is precisely why the Athenians' methods, through their wide experience, have been renewed far beyond yours.

SECTION 1.71.4
“Let this, then, be the limit of your slowness. Now come quickly to the aid of the others and of the Potidaeans, as you promised, by invading Attica. Do not abandon friends and kinsmen to their bitterest enemies, or drive the rest of us in despair to seek some other alliance.

SECTION 1.71.5
“In doing so we would commit no wrong, either before the gods who guard our oaths or before men who understand. For it is not those who turn to others when abandoned who break a treaty, but those who fail to aid the men to whom they have sworn alliance.

SECTION 1.71.6
“If you are willing to act with vigor, we shall remain. For in changing sides we would neither act piously nor find others more closely bound to us by long association.

SECTION 1.71.7
“Consider these things well, and try to lead a Peloponnese no smaller than the one your fathers handed down to you.”

CHAPTER 1.72

SECTION 1.72.1
Such were the words of the Corinthians. An Athenian embassy happened already to be at Lacedaemon on other business. When its members learned of the speeches, they decided that they should appear before the Lacedaemonians, not to answer any of the charges brought by the cities, but to make clear, on the question as a whole, that the Lacedaemonians should not decide in haste but examine it at greater length. At the same time they wished to show how great their city's power was, reminding the older men of what they knew and informing the younger of what lay outside their experience. They thought their words would incline the Lacedaemonians toward remaining at peace rather than making war.

SECTION 1.72.2
They therefore approached the Lacedaemonians and said that they too wished to address their assembly, unless there was some objection. The Lacedaemonians invited them to come forward, and the Athenians did so and spoke as follows.

CHAPTER 1.73

SECTION 1.73.1
“Our embassy was sent not to dispute with your allies, but on the business for which our city dispatched us. Yet on learning of the great outcry against us, we have come forward—not to answer the cities' charges, for neither our speeches nor theirs would be made before you as our judges, but to prevent you from too readily accepting your allies' persuasion and deciding badly on matters of great importance. At the same time, in response to the whole account now given of us, we wish to make clear that our possessions are not unreasonably held, and that our city deserves consideration.

SECTION 1.73.2
“Why speak of the most distant past, when hearsay rather than the eyewitness of our listeners would bear witness to our words? But we must speak of the Persian Wars and of events you yourselves know, even if our constant mention of them is somewhat wearisome. For when we acted then, the risks we ran were for a benefit in whose actual fruits you shared; let us not be deprived of all credit in words, if that does us any good.

SECTION 1.73.3
“We shall speak not so much to plead our cause as to furnish evidence and show what sort of city you will have to fight if you decide unwisely.

SECTION 1.73.4
“We claim that at Marathon we alone faced the barbarian in the forefront of danger, and that when he came a second time, being unable to defend ourselves on land, we embarked with our whole people and fought beside the others at Salamis. This prevented him from sailing against your cities one by one and ravaging the Peloponnese, since you could not have come to one another's aid against so many ships.

SECTION 1.73.5
“He himself supplied the strongest proof: defeated at sea, he withdrew swiftly with the greater part of his army, since his power was no longer what it had been.

CHAPTER 1.74

SECTION 1.74.1
“That being the outcome, and it being plainly shown that the Greeks' fortunes depended on their ships, we furnished the three things most useful to the result: the greatest number of ships, the most intelligent general, and the most unflagging zeal. Of the four hundred ships, ours were a little short of two-thirds; our commander was Themistocles, who was chiefly responsible for fighting the sea battle in the strait, which most clearly saved the cause. For this you yourselves honored him more highly than any foreigner who ever came to you.

SECTION 1.74.2
“And the zeal we displayed was by far the most daring. When no one helped us on land, and the others as far as our borders were already enslaved, we thought it right to abandon our city and sacrifice our possessions, yet even so not to desert the common cause of the allies who remained, or scatter and become useless to them. Instead we embarked and faced the danger, without resenting your failure to come to our defense beforehand.

SECTION 1.74.3
“So we claim to have benefited you no less than you benefited us. For you came to help from cities still inhabited, and in order to continue enjoying them, when you became afraid chiefly for yourselves, not for us—at any rate, while we were still unharmed, you did not appear. We, setting out from a city that no longer existed and risking ourselves for one whose recovery offered little hope, bore our share in saving both you and ourselves.

SECTION 1.74.4
“If earlier we had gone over to the Persian out of fear for our country, as others did, or had not later dared to embark because we were already ruined, there would have been no further need for you to fight at sea with too few ships: his designs would have advanced unopposed, just as he wished.

CHAPTER 1.75

SECTION 1.75.1
“Do we not deserve, Lacedaemonians, in view of our zeal then and the intelligence of our judgment, that the Greeks should not regard the empire we hold with such excessive resentment?

SECTION 1.75.2
“For we acquired this very empire not by force, but because you were unwilling to remain and deal with what was left of the barbarian's power, while the allies approached us and themselves asked us to become their leaders.

SECTION 1.75.3
“The course of events itself first compelled us to advance it to its present extent, chiefly through fear, then through honor, and later through advantage as well.

SECTION 1.75.4
“And it no longer seemed safe to relax our hold and run the risk, hated as we were by most, with some already subdued after revolt, and with you no longer as friendly to us as before, but suspicious and at odds with us. For those who revolted would have gone over to you.

SECTION 1.75.5
“No one can be blamed for securing his own interests in the face of the greatest dangers.

CHAPTER 1.76

SECTION 1.76.1
“You yourselves, Lacedaemonians, lead the cities of the Peloponnese after arranging their affairs to suit your own advantage. If you had remained in command then and had incurred lasting hatred, as we have, we know well that you would have been no less burdensome to the allies, and would have been compelled either to rule with a firm hand or to endanger yourselves.

SECTION 1.76.2
“So we too have done nothing extraordinary or contrary to human nature in accepting an empire when it was offered and not relinquishing it, overcome by three of the strongest motives—honor, fear, and advantage. Nor were we the first to act in this way: it has always been established that the weaker is held down by the stronger. Besides, we thought ourselves worthy of our position, and you agreed, until now, when calculations of your own advantage have led you to invoke the argument of justice. Yet no one who had the chance to acquire something by strength has ever put that argument first and turned aside from gaining more.

SECTION 1.76.3
“Those deserve praise who, following human nature in ruling others, prove more just than their actual power requires.

SECTION 1.76.4
“We believe that if others took over our position, they would show most clearly whatever moderation we exercise. Yet for us even our fairness has, against all reason, brought disrepute rather than praise.

CHAPTER 1.77

SECTION 1.77.1
“For although we accept disadvantages in lawsuits arising from agreements with our allies, and have established hearings before our own courts under equal laws, we are thought litigious.

SECTION 1.77.2
“None of them considers why this reproach is not leveled at those who hold empires elsewhere and are less moderate toward their subjects than we are. Those who are free to use force have no further need of lawsuits.

SECTION 1.77.3
“But our allies, accustomed to dealing with us on equal terms, take it hard if, contrary to their belief that they ought not to be, they are put at any disadvantage by a decision, by the power our empire gives us, or in any way at all. They are not grateful that they are not deprived of more; instead, they resent the deficiency more bitterly than if we had set law aside from the outset and openly sought our own advantage. In that case, not even they would have disputed that the weaker must yield to the stronger.

SECTION 1.77.4
“People, it seems, are angrier at being wronged than at being subjected to force: the first looks like being overreached by an equal, the second like being compelled by a superior.

SECTION 1.77.5
“At any rate, they endured worse treatment than this under the Persian, yet our rule seems harsh to them. Naturally so: the present always weighs heavily on subjects.

SECTION 1.77.6
“If you were to overthrow us and take power, you would soon transform the goodwill you have won through fear of us, if your judgment now resembled the conduct you showed during your brief command against the Persian. For your own customs are incompatible with those of others; moreover, each of you who goes abroad observes neither those customs nor those followed by the rest of Greece.

CHAPTER 1.78

SECTION 1.78.1
“Deliberate slowly, then, for the stakes are not small, and do not let the opinions and complaints of others persuade you to add to your own burdens. Before you enter it, recognize in advance how great is the unpredictable element in war.

SECTION 1.78.2
“For as it lengthens, it tends for the most part to become a matter of chance, over which neither side has an advantage; and the risk is taken in uncertainty as to which way it will turn.

SECTION 1.78.3
“When men go to war, they take to deeds first, though these should come later; only when they are already suffering do they turn to words.

SECTION 1.78.4
“We have not yet made such a mistake ourselves, nor do we see that you have done so. We therefore urge you, while sound judgment is still a free choice for us both, not to break the treaty or violate your oaths, but to settle our differences by arbitration according to the agreement. Otherwise, calling the gods who guard our oaths to witness, we shall try to defend ourselves against your opening of war, following whatever course you lead us into.”

CHAPTER 1.79

SECTION 1.79.1
Such were the words of the Athenians. After hearing both their allies' charges against the Athenians and what the Athenians had said, the Lacedaemonians dismissed everyone and deliberated by themselves on the situation.

SECTION 1.79.2
The opinions of the majority converged on the same conclusion: the Athenians were already doing wrong, and war must be made quickly. But their king Archidamus, a man reputed both intelligent and prudent, came forward and spoke as follows.

CHAPTER 1.80

SECTION 1.80.1
“I myself, Lacedaemonians, have by now experienced many wars, and I see among you men of my own age with the same experience. Let no one, then, desire the undertaking through inexperience, as many might, or because he thinks it good and safe.

SECTION 1.80.2
“And this war, on which you are now deliberating, you would find no small one, if you reckoned it soberly.

SECTION 1.80.3
“Against Peloponnesians and our neighboring peoples, our strength is comparable, and we can quickly reach each objective. But against men whose country is far away, who are also most experienced at sea and superbly equipped in every other respect—with private and public wealth, ships, horses, arms, and a population such as no other single place in Greece possesses—and who have in addition many tribute-paying allies, how can we lightly take up war? On what should we rely in rushing into it unprepared?

SECTION 1.80.4
“Our ships? There we are inferior; and if we are to train and build a fleet to match theirs, that will take time. Our money, then? There we fall further short still: we have none in the common treasury, and we are not ready to contribute from our private resources.

CHAPTER 1.81

SECTION 1.81.1
“Perhaps someone may take confidence from our superiority in arms and numbers, which would enable us to make repeated incursions and ravage their land.

SECTION 1.81.2
“But they have much other land under their rule, and they will import by sea whatever they need.

SECTION 1.81.3
“If, again, we try to make their allies revolt, we shall need ships to help these too, since most of them are islanders.

SECTION 1.81.4
“What sort of war, then, will ours be? Unless we prevail at sea or cut off the revenues from which they maintain their navy, we shall suffer the greater harm.

SECTION 1.81.5
“And in that position it will no longer even be honorable to make peace, especially if we are thought to have been the ones who began the quarrel.

SECTION 1.81.6
“Let us not be carried away by the hope that the war will soon end if we lay waste their land. I fear rather that we may even bequeath it to our children. Such is the Athenians' spirit that they are unlikely either to become slaves to their land or to be terrified by war as though they had never known it.

CHAPTER 1.82

SECTION 1.82.1
“Yet I do not urge you to let them injure our allies without taking notice, or to leave their plots undetected. Rather, we should not yet take up arms, but send envoys and make our complaints, neither plainly threatening war nor suggesting that we shall submit. Meanwhile we should put our own affairs in order, securing additional allies, both Greeks and barbarians, wherever we can gain some further strength in ships or money. No blame attaches to those who, like us, are threatened by Athenian designs if they secure their safety by enlisting barbarians as well as Greeks. At the same time, let us develop our own resources.

SECTION 1.82.2
“If they listen to our embassies, that will be best. If not, after two or three years we shall go against them better armed, should we so decide.

SECTION 1.82.3
“Perhaps, seeing both our preparations and the corresponding message conveyed by our words, they would be more inclined to yield, while their land was still unravaged and they were deliberating over good things still theirs and not yet destroyed.

SECTION 1.82.4
“For you must regard their land as nothing other than a hostage in your hands, all the more valuable for being so well cultivated. We must spare it as long as possible, and not drive them to desperation and so make them harder to bring to terms.

SECTION 1.82.5
“For if, hurried on by our allies' complaints, we ravage it unprepared, beware that we do not bring greater shame and difficulty upon the Peloponnese.

SECTION 1.82.6
“Complaints, whether of cities or individuals, can be settled; but once we have all taken up a war for particular interests, when there is no knowing how it will develop, it is not easy to lay it down with honor.

CHAPTER 1.83

SECTION 1.83.1
“And let no one think it cowardice that so many should not at once attack a single city.

SECTION 1.83.2
“They too have no fewer allies, who contribute money; and war is a matter not so much of arms as of the expenditure that makes arms effective, especially for a land power against a sea power.

SECTION 1.83.3
“Let us first provide that money, then, and not be stirred into action beforehand by our allies' words. Since it is we who shall bear the greater responsibility for the outcome, whether good or bad, let us also take a calm look ahead at what it may be.

CHAPTER 1.84

SECTION 1.84.1
“And do not be ashamed of the slowness and delay for which they reproach us most. If you hurry, you may be slower to finish, because you begin unprepared; moreover, we have always inhabited a city both free and of the highest renown.

SECTION 1.84.2
“This quality may most truly be called intelligent self-restraint. Through it we alone do not grow insolent in prosperity, and yield less than others to misfortune. When men urge us with praise into dangers contrary to our judgment, we are not carried away by pleasure; and if someone provokes us with accusations, our vexation makes us no more likely to be persuaded.

SECTION 1.84.3
“Our discipline makes us both warlike and sound in counsel: warlike because a sense of shame is bound up above all with self-restraint, and courage with shame; sound in counsel because our education leaves us too little learned to despise the laws, and its severity makes us too self-controlled to disobey them. We are not excessively clever in useless matters, brilliantly disparaging our enemies' preparations in words only to fall short when we confront them in deeds. Rather, we are taught to believe that our neighbors' designs are much like our own, and that the accidents of fortune cannot be analyzed by reasoning.

SECTION 1.84.4
“We always prepare in deed on the assumption that our opponents plan well. We must base our hopes not on their making mistakes, but on the soundness of our own foresight. Nor should we think that one man differs greatly from another: the best is the one trained in what is most necessary.

CHAPTER 1.85

SECTION 1.85.1
“Let us not abandon these practices, handed down to us by our fathers and preserved by ourselves to our lasting benefit. Nor, hurried on in a brief fraction of a day, should we decide the fate of many lives, much wealth, many cities, and our good name: let us deliberate calmly. Our strength gives us more freedom than others to do so.

SECTION 1.85.2
“Send to the Athenians about Potidaea, and send about the wrongs our allies say they have suffered, especially since the Athenians are ready to submit to arbitration. It is not lawful to attack someone who offers arbitration as a wrongdoer before taking up that offer. At the same time prepare for war. This will be both the wisest course for yourselves and the most alarming to your opponents.”

SECTION 1.85.3
Such were the words of Archidamus. Last of all Sthenelaidas, who was then one of the ephors, came forward and spoke [to the Lacedaemonians] as follows.

CHAPTER 1.86

SECTION 1.86.1
“I do not understand the Athenians’ many words. After praising themselves at length, they nowhere denied that they are wronging our allies and the Peloponnese. Yet if they were brave against the Medes then, but are wicked toward us now, they deserve a double punishment, because they have turned from good men into bad.

SECTION 1.86.2
“We are the same now as we were then, and if we are sensible, we shall not stand by while our allies are wronged, nor delay their defense. Their suffering is no longer a thing to come.

SECTION 1.86.3
“Others may have abundant money, ships, and horses; we have good allies, whom we must not surrender to the Athenians. Nor should we settle the matter by lawsuits and words, when their injuries are not merely words: we must defend them swiftly and with all our strength.

SECTION 1.86.4
“Let no one teach us that we, the injured, ought to deliberate. It is rather those who mean to do injury who ought to deliberate long.

SECTION 1.86.5
“Vote, then, Lacedaemonians, for war in a manner worthy of Sparta. Do not allow the Athenians to grow greater, and let us not utterly betray our allies. With the gods beside us, let us advance against the aggressors.”

CHAPTER 1.87

SECTION 1.87.1
Having spoken in this manner, he himself, as ephor, put the question to the Lacedaemonian assembly.

SECTION 1.87.2
They decide by acclamation, not by ballot, and he said that he could not distinguish which shout was louder. Wishing, however, to make them declare their judgment openly and so give them a stronger impulse toward war, he said, “Those of you, Lacedaemonians, who judge that the treaty has been broken and the Athenians are in the wrong, stand over there”—pointing out a place to them—“and those who do not, on the other side.” They rose and separated,

SECTION 1.87.3
and those who judged the treaty broken were by far the greater number.

SECTION 1.87.4
They summoned the allies and told them that in their own judgment the Athenians were in the wrong, but that they wished to call in all the allies and put the matter to a vote, so that, after deliberating together, they might make war if that was their decision.

SECTION 1.87.5
Having accomplished this, the allies departed for home; the Athenian envoys left later, after conducting the business for which they had come.

SECTION 1.87.6
This decision of the assembly, that the treaty had been broken, was reached in the fourteenth year of the Thirty Years’ Treaty, concluded after the events in Euboea.

CHAPTER 1.88

SECTION 1.88.1
The Lacedaemonians voted that the treaty had been broken and that they must go to war, not so much because the allies’ arguments persuaded them as because they feared that the Athenians might become still more powerful, seeing that most of Hellas was already subject to them.

CHAPTER 1.89

SECTION 1.89.1
For it was in the following manner that the Athenians came into the position in which their power grew.

SECTION 1.89.2
After the Medes had withdrawn from Europe, defeated by the Greeks both at sea and on land, and those of them who had taken refuge with their ships at Mycale had been destroyed, Leotychidas, king of the Lacedaemonians, who had commanded the Greeks at Mycale, returned home with the allies from the Peloponnese. The Athenians and the allies from Ionia and the Hellespont, who had already revolted from the King, remained behind and besieged Sestos, which the Medes held. They stayed through the winter and took it when the barbarians abandoned it; afterward they sailed out of the Hellespont, each contingent to its own city.

SECTION 1.89.3
Once the barbarians had left their country, the Athenian people immediately began bringing back their children, wives, and surviving possessions from the places where they had put them for safety, and prepared to rebuild the city and its walls. Only short stretches of the circuit wall remained standing, and most of the houses had fallen; the few that survived were those in which the leading Persians themselves had lodged.

CHAPTER 1.90

SECTION 1.90.1
Learning what was intended, the Lacedaemonians sent an embassy. They themselves would have preferred to see neither the Athenians nor anyone else possessing a wall, but still more they were urged on by their allies, who feared both the size of the Athenian fleet, which had not existed before, and the daring they had displayed in the war against the Medes.

SECTION 1.90.2
They asked the Athenians not to fortify their city, but rather to join them in pulling down the circuit walls of all the cities outside the Peloponnese that still had them. They did not reveal to the Athenians the purpose and suspicion behind their proposal, but argued that, if the barbarian invaded again, he would have no fortified base from which to operate, as he had lately operated from Thebes. The Peloponnese, they said, was sufficient for everyone as both a refuge and a base.

SECTION 1.90.3
On Themistocles’ advice, the Athenians answered the Lacedaemonians’ proposals by saying that they would send envoys to discuss them, and immediately dismissed them. Themistocles urged that he himself be sent to Lacedaemon as quickly as possible, but that the other envoys chosen to accompany him should not be sent at once: they should be held back until the wall had been raised to the minimum height needed to fight from it. Everyone in the city was to join in building it [the men themselves, the women, and the children], sparing no private or public building from which anything useful for the work could be taken, but demolishing them all.

SECTION 1.90.4
After giving these instructions, and intimating that he would manage matters at Lacedaemon himself, he departed.

SECTION 1.90.5
When he arrived in Lacedaemon, he did not approach the authorities, but kept delaying and offering excuses. Whenever one of the officials asked why he did not appear before the public body, he said that he was waiting for his fellow envoys: some pressing business had detained them, but he expected them shortly and was surprised that they had not yet arrived.

CHAPTER 1.91

SECTION 1.91.1
His listeners believed Themistocles because of their friendship for him; but when others arrived and reported positively that the wall was being built and already gaining height, they could find no reason to disbelieve them.

SECTION 1.91.2
Realizing this, he urged them not to be led astray by reports, but instead to send trustworthy men of their own who would inspect the work and bring back a reliable account.

SECTION 1.91.3
They therefore sent men, and Themistocles secretly sent word to the Athenians about them, ordering that they be detained as unobtrusively as possible and not released until he and his colleagues had returned. For by now his fellow envoys, Habronichus son of Lysicles and Aristides son of Lysimachus, had arrived and reported that the wall was high enough. He feared that the Lacedaemonians, once they learned the truth beyond doubt, would no longer let them go.

SECTION 1.91.4
The Athenians accordingly detained the envoys as instructed, while Themistocles now appeared before the Lacedaemonians and declared openly that their city was already walled sufficiently to protect its inhabitants. If the Lacedaemonians or their allies wished to send an embassy to Athens, they must henceforth approach people capable of judging both their own interests and those of all.

SECTION 1.91.5
When they had thought it best to abandon their city and embark on their ships, the envoys said, they had resolved on that bold course without consulting the Lacedaemonians; and whenever they had taken counsel together with them, their judgment had proved second to none.

SECTION 1.91.6
So now too they judged it better that their own city should have a wall, and believed that this would benefit both its citizens individually and all the allies.

SECTION 1.91.7
For without equivalent means of defense it was impossible to take counsel for the common good on anything like equal or similar terms. Either all must be allies without walls, he said, or they must acknowledge that what had been done was right.

CHAPTER 1.92

SECTION 1.92.1
On hearing this, the Lacedaemonians showed no open anger toward the Athenians. Their embassy, after all, had ostensibly been sent not to prohibit the work but to offer advice for the common good; besides, at that time they felt the warmest friendship for the Athenians because of their zeal against the Mede. Nevertheless, thwarted in their wishes, they were secretly resentful. The envoys on both sides returned home without any formal complaint.

CHAPTER 1.93

SECTION 1.93.1
In this way the Athenians walled their city in a short time.

SECTION 1.93.2
Even now the construction makes its haste apparent. The foundations are laid with stones of every sort, in places not even fitted together, but just as each was brought up; many gravestones and dressed blocks were incorporated into the work. For the circuit of the city had been extended outward on every side, and in their haste they laid hands on everything indiscriminately.

SECTION 1.93.3
Themistocles also persuaded them to finish building the walls of Piraeus. He had begun the work earlier, during the year in which he held office as the Athenians’ archon. He considered the site excellent, with its three natural harbors, and thought that, now they had become a seafaring people, it gave them a great advantage

SECTION 1.93.4
in acquiring power. He was indeed the first to venture to say that they must hold fast to the sea, and from the outset he was laying the foundations of their empire as well.

SECTION 1.93.5
On his advice they built the wall around Piraeus to the thickness still visible today: two wagons, meeting each other, could bring up stones side by side. There was neither rubble nor clay inside, but large stones laid together, cut square and bound to one another on their outer faces with iron and lead. The height, however, was completed to only about half what he had intended.

SECTION 1.93.6
He wished its size and thickness to discourage enemy designs, and thought that a few men, even the least serviceable, would suffice to guard it, leaving the rest to embark on the ships.

SECTION 1.93.7
For his chief concern was with the ships, having perceived, as I think, that an advance by sea was easier for the King’s army than one by land. He considered Piraeus more useful than the upper city, and often advised the Athenians that, if they were ever overpowered on land, they should go down to it and resist all comers with their ships.

SECTION 1.93.8
Thus the Athenians built their fortifications and made their other preparations immediately after the withdrawal of the Medes.

CHAPTER 1.94

SECTION 1.94.1
Pausanias son of Cleombrotus was sent out from Lacedaemon as general of the Greeks with twenty ships from the Peloponnese. The Athenians sailed with him in thirty ships, accompanied by a large force of the other allies.

SECTION 1.94.2
They campaigned in Cyprus and subdued most of it, and afterward went against Byzantium, which the Medes held, and took it by siege while he was still in command.

CHAPTER 1.95

SECTION 1.95.1
By now his violent conduct was provoking resentment among the other Greeks, especially the Ionians and all who had lately been liberated from the King. They kept approaching the Athenians and asking them, as their kinsmen, to become their leaders and not to submit to Pausanias if he tried to use force against them.

SECTION 1.95.2
The Athenians accepted their proposals and applied themselves to protecting them from such treatment and arranging everything else as seemed best for their own interests.

SECTION 1.95.3
Meanwhile the Lacedaemonians recalled Pausanias to investigate the reports that were reaching them. Greeks arriving there accused him of many wrongs, and his behavior seemed more an imitation of tyranny than the exercise of military command.

SECTION 1.95.4
His recall coincided with the transfer of the allies to the Athenian side out of hatred for him, except for the troops from the Peloponnese.

SECTION 1.95.5
On his arrival in Lacedaemon, he was convicted of wrongs committed against particular individuals, but acquitted of the gravest charges. The chief accusation against him was collaboration with the Medes, and this seemed most clearly established.

SECTION 1.95.6
They did not send him out again as commander, but sent Dorcis and some others with a small force. The allies, however, would no longer concede the leadership to them.

SECTION 1.95.7
When they realized this, they withdrew; and the Lacedaemonians sent no others out afterward. They feared that men who went abroad might become corrupted, as they had seen happen with Pausanias; they also wanted to be rid of the war against the Medes, and considered the Athenians capable of leading it and, at that time, friendly toward themselves.

CHAPTER 1.96

SECTION 1.96.1
Having thus assumed the leadership with the consent of the allies, owing to their hatred of Pausanias, the Athenians determined which cities were to supply money for the war against the barbarian and which were to supply ships. Their declared purpose was to avenge their sufferings by ravaging the King’s country.

SECTION 1.96.2
The Athenians then first established the office of Hellenotamiae, who received the tribute—for this was the name given to the monetary contribution. The first tribute assessed was four hundred and sixty talents. Delos was their treasury, and the meetings were held in the sanctuary.

CHAPTER 1.97

SECTION 1.97.1
At first the Athenians led allies who were autonomous and deliberated in common meetings. In the interval between the war against the Medes and this war, they accomplished the following through warfare and the conduct of affairs, in struggles against the barbarian, against their own allies when they revolted, and against whichever Peloponnesians they encountered on each occasion.

SECTION 1.97.2
I have recorded these events and made this digression because all my predecessors left this period untreated, composing either accounts of Greek affairs before the wars against the Medes or accounts of those wars themselves. Hellanicus, the one who did touch on this period in his history of Attica, mentioned it briefly and without chronological precision. At the same time, this account shows how the Athenian empire was established.

CHAPTER 1.98

SECTION 1.98.1
First, under the command of Cimon son of Miltiades, they besieged and captured Eion on the Strymon, which the Medes held, and enslaved its inhabitants.

SECTION 1.98.2
Next they enslaved the inhabitants of Scyros, the island in the Aegean occupied by Dolopians, and settled it themselves.

SECTION 1.98.3
They also went to war with the Carystians, without the involvement of the other Euboeans, and in time reached a settlement with them.

SECTION 1.98.4
Afterward they fought the Naxians, who had revolted, and reduced them by siege. This was the first allied city to be enslaved in violation of the established arrangement; later the others suffered the same fate as circumstances befell each of them.

CHAPTER 1.99

SECTION 1.99.1
There were various causes of the revolts, but the chief were failures to provide the tribute and ships, and, in some cases, failure to serve on campaign. For the Athenians exacted their dues strictly and made themselves odious by imposing obligations on people neither accustomed nor willing to bear hardship.

SECTION 1.99.2
In other respects too, the Athenians were no longer as welcome as leaders; campaigns were no longer conducted on equal terms, and it was easy for them to subdue those who revolted.

SECTION 1.99.3
The allies themselves were responsible for this. Their reluctance to serve on campaigns led most of them, so that they need not leave home, to agree to contribute the equivalent expense in money instead of ships. Thus the Athenian navy grew from the funds they contributed, while they themselves, whenever they revolted, found themselves unprepared and inexperienced in war.

CHAPTER 1.100

SECTION 1.100.1
After this came the battle on land and the battle at sea at the river Eurymedon in Pamphylia, between the Athenians and their allies and the Medes. Under the command of Cimon son of Miltiades, the Athenians won both on the same day, capturing and destroying some two hundred Phoenician triremes in all.

SECTION 1.100.2
Some time later the Thasians revolted from them after a dispute over the trading stations on the opposite coast of Thrace and the mine they worked. The Athenians sailed against Thasos, won a naval battle, and landed on the island.

SECTION 1.100.3
About the same time they sent ten thousand settlers, drawn from their own people and their allies, to the Strymon, intending to settle what was then called Nine Ways and is now Amphipolis. They gained possession of Nine Ways, which the Edonians held, but on advancing into the interior of Thrace they were destroyed at Drabescus in Edonian territory by the united Thracians, who regarded the settlement of the place [Nine Ways] as a hostile act.

CHAPTER 1.101

SECTION 1.101.1
Defeated in battle and under siege, the Thasians appealed to the Lacedaemonians, asking them to come to their aid by invading Attica.

SECTION 1.101.2
Without the Athenians’ knowledge, they promised to do so and were preparing to act, but were prevented by the earthquake that occurred. During it, their Helots and, among the perioeci, the Thurians and Aethaeans revolted and withdrew to Ithome. Most of the Helots were descendants of the ancient Messenians who had been enslaved at that time; for this reason all the rebels were called Messenians.

SECTION 1.101.3
Thus the Lacedaemonians became engaged in war with the rebels at Ithome. The Thasians, in the third year of the siege, came to terms with the Athenians: they pulled down their wall, surrendered their ships, agreed on the money they must pay at once and the tribute they must contribute thereafter, and relinquished the mainland and the mine.

CHAPTER 1.102

SECTION 1.102.1
As their war against the rebels at Ithome dragged on, the Lacedaemonians called in their allies, including the Athenians, who came in considerable strength under Cimon’s command.

SECTION 1.102.2
They summoned them chiefly because they were thought skilled in attacking fortifications. The prolonged siege showed that the Lacedaemonians were deficient in this skill; otherwise they would have taken the place by assault.

SECTION 1.102.3
This expedition brought the first open breach between the Lacedaemonians and the Athenians. When the place could not be taken by assault, the Lacedaemonians grew afraid of the Athenians’ daring and love of innovation; regarding them also as a people of different stock, they feared that, if they remained, the rebels at Ithome might persuade them to attempt some upheaval. They therefore dismissed the Athenians alone among the allies, not disclosing their suspicion but saying that they no longer needed them.

SECTION 1.102.4
The Athenians understood that they were being dismissed not for the more honorable reason offered, but because some suspicion had arisen. They took deep offense, judging such treatment from the Lacedaemonians undeserved. Immediately on returning, they renounced the alliance they had made with them against the Mede and allied themselves with their enemies, the Argives. At the same time both peoples entered into an alliance with the Thessalians, under the same oaths.

CHAPTER 1.103

SECTION 1.103.1
In the tenth year, those in Ithome, unable to hold out any longer, reached an agreement with the Lacedaemonians: they were to leave the Peloponnese under a truce and never set foot there again. Anyone caught doing so would be the slave of his captor.

SECTION 1.103.2
The Lacedaemonians had also previously received a Pythian oracle instructing them to release the suppliant of Zeus of Ithome.

SECTION 1.103.3
They departed with their children and wives, and the Athenians, by now hostile to the Lacedaemonians, received them and settled them at Naupactus, which they had recently captured from the Ozolian Locrians.

SECTION 1.103.4
The Megarians too deserted the Lacedaemonians and joined the Athenian alliance, because the Corinthians were pressing them in a war over their territorial boundaries. The Athenians took possession of Megara and Pegae, built for the Megarians the Long Walls from their city to Nisaea, and garrisoned them themselves. This was a principal source of the Corinthians’ bitter hatred of the Athenians, which now first arose.

CHAPTER 1.104

SECTION 1.104.1
Inarus son of Psammetichus, a Libyan and king of the Libyans bordering Egypt, set out from Marea, the city inland from Pharos, and brought most of Egypt into revolt against King Artaxerxes. Having made himself ruler, he called in the Athenians.

SECTION 1.104.2
They happened to be campaigning in Cyprus with two hundred ships of their own and their allies. Leaving Cyprus, they came to him and sailed up the Nile from the sea. They gained command of the river and two-thirds of Memphis, and made war on the remaining third, called the White Wall. There the Persians and Medes who had fled had taken refuge, together with the Egyptians who had not joined the revolt.

CHAPTER 1.105

SECTION 1.105.1
The Athenians landed from their ships at Haliae and fought a battle against the Corinthians and Epidaurians, in which the Corinthians were victorious. Later the Athenians fought a naval battle off Cecryphalea against Peloponnesian ships, and the Athenians won.

SECTION 1.105.2
After this, war broke out between the Athenians and the Aeginetans, and a great naval battle was fought off Aegina, with the allies present on either side. The Athenians were victorious, captured seventy of the enemy’s ships, and landed on the island, where they began a siege under the command of Leocrates son of Stroebus.

SECTION 1.105.3
The Peloponnesians then wished to help the Aeginetans. They first ferried three hundred Corinthian and Epidaurian hoplites over to Aegina as reinforcements; the Corinthians and their allies then occupied the heights of Geraneia and descended into Megarian territory. They thought that the Athenians would be unable to help the Megarians with so large a force away in Aegina and Egypt, or that, if they did come to their aid, they would abandon Aegina.

SECTION 1.105.4
The Athenians, however, did not move their army from Aegina. Instead, the oldest and youngest of those left in the city went to Megara under Myronides’ command.

SECTION 1.105.5
They fought an evenly balanced battle against the Corinthians and then separated, each side believing that it had not had the worse of the action.

SECTION 1.105.6
The Athenians, who had after all held something of an advantage, set up a trophy when the Corinthians withdrew. The Corinthians, reproached for cowardice by the older men in their city, made preparations and returned about twelve days later to erect a trophy of their own, claiming victory. The Athenians sallied out from Megara, killed those setting up the trophy, and engaged and defeated the rest.

CHAPTER 1.106

SECTION 1.106.1
The defeated troops retreated, and a considerable body of them, hard pressed and missing the road, stumbled into a private enclosure which happened to be surrounded by a large ditch and offered no way out.

SECTION 1.106.2
Seeing this, the Athenians blocked the front with their hoplites and stationed their light-armed troops all around, stoning to death everyone who had entered. This was a grievous disaster for the Corinthians, though the main body of their army returned home.

CHAPTER 1.107

SECTION 1.107.1
About this time the Athenians also began building the Long Walls to the sea, one to Phalerum and the other to Piraeus.

SECTION 1.107.2
The Phocians invaded the Dorians’ territory, the motherland of the Lacedaemonians—Boeum, Cytinium, and Erineus—and captured one of these towns. The Lacedaemonians came to the Dorians’ aid with fifteen hundred hoplites of their own and ten thousand allies, commanded by Nicomedes son of Cleombrotus on behalf of King Pleistoanax son of Pausanias, who was still young. They compelled the Phocians by agreement to restore the town and then began their return.

SECTION 1.107.3
If they wished to cross the Crisaean Gulf by sea, the Athenians were ready to sail around and prevent them with their fleet. Nor did a march through Geraneia seem safe, since the Athenians held Megara and Pegae. Geraneia was difficult to traverse and was always guarded by the Athenians, and they now learned that the Athenians intended to block them there as well.

SECTION 1.107.4
They decided to remain in Boeotia and consider the safest way to get through. Certain Athenians were also secretly inviting them in, hoping to put an end both to the democracy and to the construction of the Long Walls.

SECTION 1.107.5
The Athenians marched against them in full force, together with a thousand Argives and contingents from their other allies, numbering fourteen thousand in all.

SECTION 1.107.6
They took the field against them because they believed them at a loss how to get through, and also in part because they suspected a plot to overthrow the democracy.

SECTION 1.107.7
Thessalian cavalry also came to the Athenians in accordance with their alliance, but went over to the Lacedaemonians during the battle.

CHAPTER 1.108

SECTION 1.108.1
A battle was fought at Tanagra in Boeotia, and the Lacedaemonians and their allies were victorious, with heavy losses on both sides.

SECTION 1.108.2
The Lacedaemonians entered Megarian territory, cut down its trees, and returned home through Geraneia and the Isthmus. On the sixty-second day after the battle, the Athenians marched against the Boeotians under Myronides’ command,

SECTION 1.108.3
and, defeating them in battle at Oenophyta, gained control of Boeotia and Phocis, demolished the wall of Tanagra, and took the hundred wealthiest Opuntian Locrians as hostages. They also completed their own Long Walls.

SECTION 1.108.4
After this the Aeginetans too came to terms with the Athenians, pulling down their walls, surrendering their ships, and agreeing to pay tribute in the future.

SECTION 1.108.5
The Athenians also sailed around the Peloponnese under the command of Tolmides son of Tolmaeus. They burned the Lacedaemonians’ dockyard, captured Chalcis, a Corinthian town, and landed in Sicyonian territory, where they defeated the Sicyonians in battle.

CHAPTER 1.109

SECTION 1.109.1
The Athenians and their allies in Egypt remained there, and their warfare took many forms.

SECTION 1.109.2
At first the Athenians were masters of Egypt, and the King sent Megabazus, a Persian, to Lacedaemon with money, hoping to induce the Peloponnesians to invade Attica and so draw the Athenians away from Egypt.

SECTION 1.109.3
When he made no headway and the money was being spent to no purpose, Megabazus returned to Asia with what remained of it. The King then sent Megabyzus son of Zopyrus, a Persian, with a large army.

SECTION 1.109.4
He arrived by land, defeated the Egyptians and their allies in battle, and drove the Greeks out of Memphis. Finally he shut them up on the island of Prosopitis and besieged them there for a year and six months, until, by draining the canal and diverting its water elsewhere, he left their ships on dry ground and joined most of the island to the mainland. He then crossed over on foot and captured the island.

CHAPTER 1.110

SECTION 1.110.1
Thus the Greeks' undertaking came to ruin after six years of war. Only a few out of many survived, making their way through Libya to Cyrene; most perished.

SECTION 1.110.2
Egypt came once more under the king's rule, except for Amyrtaeus, the king in the marshes. They could not capture him because of the marsh's vast extent; besides, its inhabitants are the most warlike of the Egyptians.

SECTION 1.110.3
Inarus, the king of the Libyans, who had brought about the whole movement in Egypt, was captured through betrayal and impaled.

SECTION 1.110.4
Fifty triremes from Athens and the rest of the alliance, sailing to Egypt as a relief force, put in at the Mendesian mouth of the Nile, knowing nothing of what had happened. Infantry attacked them from the land and a Phoenician fleet from the sea, destroying most of their ships; the smaller number escaped back home.

SECTION 1.110.5
Such was the end of the great expedition of the Athenians and their allies to Egypt.

CHAPTER 1.111

SECTION 1.111.1
Orestes, the son of Echecratidas, king of the Thessalians, was in exile from Thessaly and persuaded the Athenians to restore him. Taking with them their Boeotian and Phocian allies, the Athenians marched against Pharsalus in Thessaly. They controlled the countryside only so far as they could go without straying far from their armed force, for the Thessalian cavalry held them in check. They neither captured the city nor made any progress toward the other objects of their expedition, but withdrew with Orestes, having accomplished nothing.

SECTION 1.111.2
Not long afterward, a thousand Athenians embarked on the ships at Pegae, which they themselves held, and sailed along the coast to Sicyon under the command of Pericles son of Xanthippus. They landed and defeated in battle those Sicyonians who came to meet them.

SECTION 1.111.3
They at once took Achaeans with them, sailed across to Acarnania, and campaigned against Oeniadae, which they besieged. They did not, however, capture it, but withdrew home.

CHAPTER 1.112

SECTION 1.112.1
Later, after an interval of three years, the Peloponnesians and Athenians concluded a five-year truce.

SECTION 1.112.2
The Athenians suspended their war against the Greeks, but campaigned against Cyprus with two hundred ships of their own and their allies, under Cimon's command.

SECTION 1.112.3
Sixty of these ships sailed to Egypt at the summons of Amyrtaeus, the king in the marshes; the others besieged Citium.

SECTION 1.112.4
But Cimon died, and a shortage of food arose, so they withdrew from Citium. Sailing off Salamis in Cyprus, they fought the Phoenicians, Cypriots, and Cilicians simultaneously at sea and on land. Victorious in both battles, they withdrew home, together with the ships that had returned from Egypt.

SECTION 1.112.5
After this the Lacedaemonians undertook the campaign called the Sacred War; they gained possession of the sanctuary at Delphi and handed it over to the Delphians. Later, after their withdrawal, the Athenians in turn campaigned there, gained possession, and handed it over to the Phocians.

CHAPTER 1.113

SECTION 1.113.1
Some time afterward, when Boeotian exiles held Orchomenus, Chaeronea, and certain other places in Boeotia, the Athenians campaigned against these hostile positions with a thousand hoplites of their own and contingents from the several allies, under the command of Tolmides son of Tolmaeus. They captured Chaeronea, enslaved its inhabitants, and withdrew after installing a garrison.

SECTION 1.113.2
As they marched through Coronea, the Boeotian exiles from Orchomenus attacked them, together with Locrians, exiles from Euboea, and all who shared their views. They defeated the Athenians in battle, killing some and taking others alive.

SECTION 1.113.3
The Athenians abandoned all Boeotia, making a truce on condition that their men should be returned.

SECTION 1.113.4
The Boeotian exiles returned, and all the others too became autonomous once more.

CHAPTER 1.114

SECTION 1.114.1
Not long afterward, Euboea revolted from the Athenians. Pericles had already crossed there with an Athenian army when news reached him that Megara had revolted, that the Peloponnesians were about to invade Attica, and that the Athenian garrison had been killed by the Megarians, apart from those who had escaped to Nisaea. The Megarians had brought in Corinthians, Sicyonians, and Epidaurians to support their revolt. Pericles hurriedly brought the army back from Euboea.

SECTION 1.114.2
After this the Peloponnesians invaded Attica as far as Eleusis and Thria and laid waste the land, led by Pleistoanax son of Pausanias, king of the Lacedaemonians. They advanced no farther, but withdrew home.

SECTION 1.114.3
The Athenians crossed again to Euboea under Pericles' command and subdued the whole island. They settled the rest of it by agreement, but expelled the Hestiaeans and occupied their land themselves.

CHAPTER 1.115

SECTION 1.115.1
Not long after their return from Euboea, they concluded a thirty-year truce with the Lacedaemonians and their allies, giving up Nisaea, Pegae, Troezen, and Achaea; these were the possessions they held belonging to the Peloponnesians.

SECTION 1.115.2
In the sixth year, war broke out between the Samians and Milesians over Priene. The Milesians, getting the worse of the war, came to Athens and loudly accused the Samians. Private individuals from Samos itself, who wanted to change the constitution, joined in supporting them.

SECTION 1.115.3
The Athenians therefore sailed to Samos with forty ships and established a democracy. They took fifty Samian boys and as many men as hostages and placed them on Lemnos, then withdrew, leaving a garrison behind.

SECTION 1.115.4
For some of the Samians had not stayed, but had fled to the mainland. They made an alliance with the most powerful men in the city and with Pissuthnes son of Hystaspes, who then governed Sardis, collected some seven hundred mercenaries, and crossed over to Samos by night.

SECTION 1.115.5
First they rose against the people and overpowered most of them; then they stole their hostages out of Lemnos and revolted. They handed over the Athenian garrison and the officials stationed among them to Pissuthnes, and immediately prepared to march against Miletus. The Byzantines joined them in revolt.

CHAPTER 1.116

SECTION 1.116.1
When the Athenians learned of this, they sailed against Samos with sixty ships, though sixteen of these were not available for the engagement: some had gone toward Caria to watch for the Phoenician ships, and others to Chios and Lesbos to call for assistance. With forty-four ships, under Pericles and nine other generals, they fought off the island of Tragia against seventy Samian ships, twenty of them troop transports. The whole Samian fleet was then sailing from Miletus. The Athenians were victorious.

SECTION 1.116.2
Later, forty ships from Athens and twenty-five from Chios and Lesbos came to their aid. They landed, won the upper hand on land, and besieged the city with three walls, blockading it by sea as well.

SECTION 1.116.3
Pericles took sixty ships from the blockading fleet and sailed in haste toward Caunus and Caria, after a report that Phoenician ships were sailing against them. Indeed, Stesagoras and others had also left Samos with five ships to meet the Phoenician fleet.

CHAPTER 1.117

SECTION 1.117.1
Meanwhile the Samians made a sudden sortie by sea and fell upon the unfortified camp. They destroyed the ships on advance guard and defeated in battle those that put out to oppose them. For about fourteen days they controlled the sea around their island, bringing in and sending out whatever they wished.

SECTION 1.117.2
When Pericles returned, they were shut in again by his fleet. Later, further reinforcements arrived from Athens: forty ships under Thucydides, Hagnon, and Phormio, and twenty under Tlepolemus and Anticles; thirty also came from Chios and Lesbos.

SECTION 1.117.3
The Samians fought one brief naval engagement, but, unable to hold out, were reduced by siege in the ninth month and surrendered on agreed terms. They dismantled their wall, gave hostages, handed over their ships, and undertook to repay the money spent on the war in scheduled installments. The Byzantines too agreed to be subjects as before.

CHAPTER 1.118

SECTION 1.118.1
Not many years after these events came the affairs already recounted—those of Corcyra and Potidaea, and all that furnished the grounds for this war.

SECTION 1.118.2
All these actions of the Greeks against one another and against the barbarian took place in some fifty years between Xerxes' withdrawal and the beginning of this war. In that time the Athenians made their empire more secure and themselves advanced to great power. The Lacedaemonians perceived this but did not check it except briefly, remaining inactive for most of the time: even before this they had been slow to go to war unless compelled, and to some extent wars of their own had kept them occupied. At last the Athenians' power was plainly rising, and they were encroaching on the Lacedaemonians' alliance. Then the Lacedaemonians could endure it no longer; they resolved to undertake this war with all their strength and, if they could, bring that power down.

SECTION 1.118.3
The Lacedaemonians themselves had accordingly decided that the truce had been broken and the Athenians were in the wrong. They sent to Delphi to ask the god whether it would be better for them to go to war. He answered, it is said, that if they fought with all their strength they would win, and declared that he himself would assist them, whether called upon or uninvited.

CHAPTER 1.119

SECTION 1.119.1
They summoned the allies again, intending to put to a vote whether they should go to war. When the envoys from the alliance had arrived and the assembly met, the other speakers stated their views, most accusing the Athenians and urging war. The Corinthians had already appealed separately to each city to vote for war, fearing that Potidaea might be lost in the meantime. They were present on this occasion too, and came forward last to speak as follows.

CHAPTER 1.120

SECTION 1.120.1
“Men of the alliance, we can no longer reproach the Lacedaemonians: they have themselves voted for war and have now assembled us for that purpose. Leaders must manage their own affairs on an equal footing with the rest, while taking forethought for the common interest, just as in other respects they are honored above all.

SECTION 1.120.2
“Those of us who have already had dealings with the Athenians need no instruction in guarding against them. But those who live farther inland, away from the trade routes, must understand that unless they defend the coastal peoples, they will find it harder to bring their seasonal produce down to the sea and receive in return what the sea supplies to the mainland. They must not prove poor judges of the present arguments, as though these did not concern them; they must expect that, if they abandon the coast, the danger may one day reach them too, and that what they now deliberate concerns themselves no less.

SECTION 1.120.3
“They must therefore not hesitate to exchange peace for war. It is the part of prudent men to remain at peace when they suffer no wrong, but of brave men, when wronged, to turn from peace to war, and, when a good opportunity offers, to make peace again. They must neither be elated by success in war nor, out of delight in the tranquillity of peace, submit to injustice.

SECTION 1.120.4
“For the man who hesitates for the sake of pleasure may, if he stays inactive, soonest lose that delight in ease for which he hesitates; and the man who presses his advantage too far through success in war has failed to see that the audacity carrying him away is untrustworthy.

SECTION 1.120.5
“Many ill-conceived plans have succeeded against adversaries still less wise, and still more plans thought well conceived have ended shamefully in the opposite result. No one conceives a plan and carries it into action with equal confidence: we form our judgments in safety, but in action fear makes us fall short.

CHAPTER 1.121

SECTION 1.121.1
“We now stir up war because we are being wronged and have ample grounds for complaint; once we have retaliated against the Athenians, we shall lay it aside at the proper time.

SECTION 1.121.2
“We have many reasons to expect victory: first, our superiority in numbers and experience of war; next, the equal readiness of us all to obey orders.

SECTION 1.121.3
“And a fleet, in which their strength lies, we shall equip from the resources each of us possesses and from the funds at Delphi and Olympia. By taking out a loan we can draw away their foreign sailors with higher pay. For Athenian power is bought rather than native; ours is less exposed to this danger, since its strength lies more in men than in money.

SECTION 1.121.4
“A single victory at sea will in all likelihood bring them down. If they hold out, we too shall practice seamanship over a longer time; and once we have brought our skill to equality with theirs, in courage at least we shall surely prevail. The natural excellence we possess cannot be theirs through teaching; the superiority in knowledge they possess can be overcome by our practice.

SECTION 1.121.5
“We shall contribute money to meet these expenses. It would be monstrous if their allies never wearied of contributing to their own enslavement, while we refused to spend in order to punish our enemies and save ourselves at the same time—and to keep them from taking our money and using those very resources to harm us.

CHAPTER 1.122

SECTION 1.122.1
“We have other ways of waging war as well: the revolt of their allies, which would above all deprive them of the revenues that sustain their strength; fortified posts in their country; and other measures no one can now foresee. War least of all proceeds by settled rules: for the most part it devises its own methods to meet each turn of events. In dealing with it, the man who keeps his temper is more secure, while the man who loses it is no less liable to stumble.

SECTION 1.122.2
“Let us also consider that if each of us were disputing a boundary with an equal opponent, that would be bearable. As things stand, the Athenians are a match for us all together, and stronger still against each city separately. Unless, then, we resist them with a single purpose, both collectively and by peoples and individual cities, they will subdue us without effort if we remain divided. And let anyone who finds it terrible even to hear understand that defeat brings nothing less than outright slavery.

SECTION 1.122.3
“For the Peloponnese, even to entertain such a possibility in words is a disgrace: so many cities suffering at the hands of one. In that event we would be thought either to deserve our suffering or to endure it through cowardice, and would appear worse than our fathers. They liberated Hellas; we do not even secure that liberty for ourselves, but allow a tyrant city to be established, though we claim the right to overthrow the sole rulers within individual cities.

SECTION 1.122.4
“We cannot see how such conduct escapes one of three great failings: lack of judgment, weakness, or neglect. Surely you have not avoided these only to fall into contemptuous confidence, which has harmed the greatest number, and which, from bringing so many to grief, has been renamed by its opposite—folly.

CHAPTER 1.123

SECTION 1.123.1
“But why prolong our accusations about the past beyond what serves the present? We must instead labor for the future by coming to the aid of our present cause. It is your ancestral way to win distinction through hardship; do not change that habit if you now enjoy some advantage in wealth and freedom of action, for it is not right that abundance should lose what poverty acquired. Rather, go confidently to war for all these reasons: the god has given his answer and himself promised to assist us, and all the rest of Hellas will join our struggle, some from fear, others for advantage.

SECTION 1.123.2
“You will not be the first to break the truce: the god himself, in bidding us go to war, judges it already violated. Rather, you will defend it against injustice. Those who defend themselves do not break a truce; those who attack first do.

CHAPTER 1.124

SECTION 1.124.1
“Since, then, every circumstance favors your going to war, and we urge this course in the common interest—if indeed a community of interest is the surest bond for cities and individuals alike—do not delay in bringing aid to the Potidaeans, who are Dorians besieged by Ionians, though formerly the reverse was true, and in recovering freedom for the rest. We can no longer wait while some are already suffering injury and others will suffer the same before long, if it becomes known that we assembled but did not dare defend ourselves.

SECTION 1.124.2
“Recognize, men of the alliance, that necessity is upon you and that this counsel is the best, and vote for war. Do not fear the immediate danger, but desire the longer-lasting peace that will follow it. Peace is made more secure by war; refusing to fight merely to remain at ease is not equally free from danger.

SECTION 1.124.3
“Consider that the tyrant city established in Hellas stands against us all alike, ruling some already and intending to rule the rest. Let us attack and subdue it, so that we ourselves may live in future without danger and may liberate the Greeks now enslaved.” Such was the speech of the Corinthians.

CHAPTER 1.125

SECTION 1.125.1
When the Lacedaemonians had heard the opinion of every delegation, they put the question to all the allies present in turn, larger and smaller cities alike. The majority voted for war.

SECTION 1.125.2
Although the decision had been taken, they could not act at once, being unprepared. They resolved that each should procure what was needed, without delay. Nevertheless, they spent less than a year making the necessary preparations before invading Attica and openly beginning the war.

CHAPTER 1.126

SECTION 1.126.1
During this time they sent embassies to the Athenians, putting forward grievances, so that, if the Athenians would not listen to their demands, they might have the strongest possible grounds for war.

SECTION 1.126.2
First the Lacedaemonians sent envoys demanding that the Athenians drive out the curse of the goddess. The curse arose as follows.

SECTION 1.126.3
Cylon was an Athenian of earlier times, an Olympic victor, noble and powerful. He had married the daughter of Theagenes, a Megarian who was at that time tyrant of Megara.

SECTION 1.126.4
When Cylon consulted the oracle at Delphi, the god told him to seize the Athenian Acropolis at the greatest festival of Zeus.

SECTION 1.126.5
He obtained a force from Theagenes and won over his friends. When the Olympic festival in the Peloponnese came round, he seized the Acropolis with the aim of becoming tyrant, believing this to be Zeus's greatest festival and to have a particular connection with himself as an Olympic victor.

SECTION 1.126.6
Whether the greatest festival meant was in Attica or somewhere else he had not further considered, nor did the oracle make it clear. For the Athenians too have what is called the Diasia, a very great festival of Zeus Meilichius outside the city, at which the whole people offer sacrifices, many of them not animal victims but the pure offerings customary there. Believing, however, that he understood correctly, he undertook the attempt.

SECTION 1.126.7
When the Athenians learned of it, they came in full force from the countryside against him and his men, settled down before the Acropolis, and besieged them.

SECTION 1.126.8
As time passed, the Athenians grew weary of maintaining the siege, and most went away. They entrusted the watch to the nine archons and gave them full authority to settle the whole affair as they judged best. At that time the nine archons conducted most public business.

SECTION 1.126.9
Cylon's besieged companions were in a desperate state from lack of food and water.

SECTION 1.126.10
Cylon himself and his brother escaped. The rest, hard pressed and with some already dying of hunger, seated themselves as suppliants at the altar on the Acropolis.

SECTION 1.126.11
The Athenians entrusted with the watch saw that they were dying in the sanctuary and made them rise, promising to do them no harm. They led them away and killed them; some who, on the way, seated themselves at the altars of the Venerable Goddesses were also put to death. From this, both the killers and their descendants were called accursed and offenders against the goddess.

SECTION 1.126.12
The Athenians themselves expelled these accursed men, and later Cleomenes the Lacedaemonian expelled them too, with the help of an Athenian faction. They banished the living and dug up and cast out the bones of the dead. Afterward, however, they returned, and their descendants are still in the city.

CHAPTER 1.127

SECTION 1.127.1
This, then, was the curse the Lacedaemonians demanded should be driven out. They professed above all to be vindicating the gods, but knew that Pericles son of Xanthippus was implicated through his mother's family, and believed that, if he were expelled, their dealings with the Athenians would go more easily.

SECTION 1.127.2
Yet they hoped less to bring about his expulsion than to discredit him with the city, on the ground that the war would be due in part to his personal misfortune.

SECTION 1.127.3
For he was the most powerful man of his time and led the government; he opposed the Lacedaemonians in everything and would not allow concessions, but urged the Athenians toward war.

CHAPTER 1.128

SECTION 1.128.1
The Athenians in turn demanded that the Lacedaemonians drive out the curse arising from Taenarum. For the Lacedaemonians had once made some Helot suppliants rise from Poseidon's sanctuary [at Taenarum], led them away, and killed them. They themselves believe that this was the reason for the great earthquake at Sparta.

SECTION 1.128.2
They also demanded that the Lacedaemonians drive out the curse of the Goddess of the Bronze House. It arose as follows.

SECTION 1.128.3
After Pausanias the Lacedaemonian had first been recalled by the Spartans from his command in the Hellespont, tried by them, and acquitted of wrongdoing, he was no longer sent out in an official capacity. Instead, he took a trireme from Hermione on his own account and, without Lacedaemonian authority, went to the Hellespont. In word he went to serve in the Greeks' war; in deed, to pursue his dealings with the king, as he had attempted the first time too, aspiring to dominion over the Greeks.

SECTION 1.128.4
He first laid the king under an obligation to him in the following way, and so began the whole affair.

SECTION 1.128.5
On his previous arrival, after withdrawing from Cyprus, he had captured Byzantium. Medes held it, and among those captured there were certain connections and relatives of the king. These prisoners he then sent back to the king without the knowledge of the other allies, though his stated account was that they had escaped from him.

SECTION 1.128.6
He acted in concert with Gongylus of Eretria, to whom he had entrusted both Byzantium and the prisoners. He also sent Gongylus to carry a letter to the king. As was later discovered, it contained the following.

SECTION 1.128.7
“Pausanias, commander of Sparta, sends you these men, whom he took by the spear, wishing to do you a favor. I propose, if it also seems good to you, to marry your daughter and make Sparta and the rest of Hellas subject to you. I believe I can accomplish this in consultation with you. If, then, any of these proposals pleases you, send a trustworthy man to the coast through whom we may conduct our further discussions.”

CHAPTER 1.129

SECTION 1.129.1
Such was the substance of the letter. Xerxes was delighted with it and sent Artabazus son of Pharnaces to the coast, ordering him to take over the Dascylian satrapy, replacing Megabates, its previous governor. He also entrusted him with a letter in reply, to be sent on to Pausanias at Byzantium as quickly as possible, and told him to show Pausanias the seal and to carry out, as well and faithfully as possible, whatever instructions Pausanias gave him concerning the king's affairs.

SECTION 1.129.2
On arriving, Artabazus carried out the other orders as directed and forwarded the letter.

SECTION 1.129.3
The reply read as follows: “Thus says King Xerxes to Pausanias. For the men you saved for me from Byzantium across the sea, your service shall stand recorded forever in our house; and I approve the proposals you have sent. Let neither night nor day hold you back and make you slacken in accomplishing anything you promise me. Let neither the expense in gold and silver nor the size of an army, if one must be brought anywhere, stand in your way. Rather, with Artabazus, a good man whom I have sent you, act confidently in your interests and mine, in whatever way will be finest and best for us both.”

CHAPTER 1.130

SECTION 1.130.1
When Pausanias received this letter, he was already held in great honor by the Greeks for his command at Plataea, but now his pride rose far higher, and he could no longer endure the customary way of life. He would leave Byzantium dressed in Median clothes; Medes and Egyptians served as his bodyguard as he traveled through Thrace; and he had his table laid in the Persian manner. Unable to keep his purpose to himself, he revealed in small actions the greater deeds he intended to carry out in time to come.

SECTION 1.130.2
He made himself difficult to approach, and treated everyone alike with such a harsh temper that no one could come near him. This was among the chief reasons why the alliance passed over to the Athenians.

CHAPTER 1.131

SECTION 1.131.1
When the Lacedaemonians learned of this, they recalled him on the first occasion for precisely these reasons. Later, after he had sailed out a second time in the ship from Hermione without their orders, he was found to be behaving in the same way. Though the Athenians had forcibly driven him out of Byzantium by siege, he did not return to Sparta, but settled at Colonae in the Troad; reports reached them that he was negotiating with the barbarians and staying there for no good purpose. Then they delayed no longer: the ephors sent a herald with a coded dispatch and told him not to fall behind the herald on the return journey; otherwise, the Spartans declared war on him.

SECTION 1.131.2
Wishing to arouse as little suspicion as possible, and confident that he could use money to dispose of the accusation, he returned to Sparta a second time. At first the ephors threw him into prison—they have the power to do this even to the king—but later he secured his release and offered to stand trial before anyone who wished to bring these charges against him.

CHAPTER 1.132

SECTION 1.132.1
Yet neither his enemies among the Spartans nor the city as a whole had any clear evidence on which they could confidently rely to punish a man of the royal house who also held office at the time: as cousin of Pleistarchus, the son of Leonidas and still a young king, he was acting as his guardian.

SECTION 1.132.2
His lawless conduct and imitation of the barbarians nevertheless gave them many grounds to suspect that he did not wish to remain on an equal footing with his fellow citizens. They examined his other behavior for any departure from established customs, including the occasion when he had presumed to inscribe, on his own authority, the following elegiac couplet on the tripod at Delphi which the Greeks had dedicated as the first fruits of the spoils from the Medes: / After destroying the army of the Medes as leader of the Greeks, / Pausanias dedicated this memorial to Phoebus.

SECTION 1.132.3
The Lacedaemonians had at once had this couplet chiseled off the tripod and inscribed instead the names of the cities that had joined in overthrowing the barbarian and set up the offering. Even then it had been considered an offense on Pausanias' part; now that he had come to this predicament, the act seemed much more plainly in keeping with his present designs.

SECTION 1.132.4
They also learned that he was intriguing with the Helots, and this was indeed the case: he was promising them freedom and citizenship if they would rise with him and help him carry the whole enterprise through.

SECTION 1.132.5
Even so, they would not trust certain Helot informers enough to take drastic action against him. They followed their customary practice toward their own people, never hastily deciding on an irreparable measure against a Spartan without indisputable proof. At last, it is said, the man who was to carry his final letters to the King by way of Artabazus turned informer: a man from Argilus, once his boy lover and most trusted by him. Reflecting that none of the messengers before him had ever returned, he became afraid. He made a copy of the seal, so that if his suspicion proved mistaken, or Pausanias asked to make some alteration to the letter, he would not discover what had happened; then he opened the letters. Suspecting that some such instruction had been added, he found that his own death too was ordered in them.

CHAPTER 1.133

SECTION 1.133.1
When he showed them the letter, the ephors were more convinced, but still wished to hear Pausanias himself say something. By arrangement the man went to Taenarum as a suppliant and put up a hut divided into two chambers by a partition, behind which he concealed some of the ephors. Pausanias came to him and asked why he had taken refuge as a suppliant, and they heard everything plainly. The man complained of what had been written about him and set out the rest in detail: he had never once compromised Pausanias in his services to the King, yet the special reward chosen for him was to die like the mass of his servants. Pausanias acknowledged these very charges, urged him not to be angry about the present affair, gave him a pledge of safety if he left the sanctuary, and demanded that he set out as quickly as possible and not obstruct the enterprise.

CHAPTER 1.134

SECTION 1.134.1
Having heard the facts clearly, the ephors withdrew for the moment; now certain of the truth, they set about arresting him in the city. It is said that, when he was about to be seized in the street, he saw the face of one of the ephors approaching and understood his purpose; another, out of goodwill, gave him a secret nod to warn him. He ran to the sanctuary of the Goddess of the Bronze House and reached its shelter before they could seize him, for the sacred precinct was close by. He entered a small building belonging to the sanctuary, to avoid the hardship of remaining in the open, and stayed there quietly.

SECTION 1.134.2
For the moment his pursuers were too late. Afterward they removed the roof of the building and, watching until he was inside, shut him in and walled up the doors. They stationed themselves outside and besieged him with starvation.

SECTION 1.134.3
When they realized that he was about to breathe his last there in the building, they brought him out of the sanctuary while he was still alive; immediately after being brought out, he died.

SECTION 1.134.4
They had intended to throw him into the Caeadas [where they threw criminals], but then decided to bury him somewhere nearby. Later the god at Delphi instructed the Lacedaemonians to transfer his tomb to the place where he died—he now lies in the entrance precinct, as inscribed pillars indicate—and, since their deed had brought pollution upon them, to give the Goddess of the Bronze House two bodies in return for one. They therefore made two bronze statues and dedicated them in place of Pausanias.

CHAPTER 1.135

SECTION 1.135.1
The Athenians, on the ground that the god too had judged this a pollution, made a counter-demand that the Lacedaemonians expel it.

SECTION 1.135.2
The Lacedaemonians also sent envoys to Athens and implicated Themistocles in Pausanias' dealings with the Medes, on the evidence they had found in the inquiry into Pausanias, demanding that he receive the same punishment.

SECTION 1.135.3
The Athenians were persuaded. Themistocles had by then been ostracized and was living at Argos, though he also visited other parts of the Peloponnese. They sent men with orders to arrest him wherever they found him, together with the Lacedaemonians, who were eager to join the pursuit.

CHAPTER 1.136

SECTION 1.136.1
Themistocles learned of this beforehand and fled from the Peloponnese to Corcyra, whose people he had benefited. But the Corcyraeans said they were afraid to keep him and so incur the enmity of the Lacedaemonians and Athenians, and conveyed him to the mainland opposite.

SECTION 1.136.2
Pursued by the men appointed to arrest him, who followed reports of his movements, he was driven by a desperate predicament to seek lodging with Admetus, king of the Molossians, who was no friend of his.

SECTION 1.136.3
Admetus happened to be away from home. Themistocles became a suppliant to his wife, and she instructed him to take their child and sit down at the hearth.

SECTION 1.136.4
When Admetus returned not long afterward, Themistocles told him who he was. If he had opposed some request Admetus had once made to the Athenians, he urged him not to take vengeance now that he was a fugitive: that would mean inflicting harm on a man now far weaker than himself, whereas it was noble to take vengeance on equals from a position of equality. Besides, his own opposition had concerned some request, not the preservation of Admetus' life; but if Admetus surrendered him—and he explained who was pursuing him and on what charge—he would be depriving him of his very life.

CHAPTER 1.137

SECTION 1.137.1
On hearing this, Admetus raised him up together with his own son, whom Themistocles was still holding as he sat—this was the most binding form of supplication. When the Lacedaemonians and Athenians arrived not long afterward, he refused to surrender him despite all their arguments. Instead, since Themistocles wished to go to the King, he sent him overland to the other sea, to Pydna in Alexander's dominions.

SECTION 1.137.2
There he found a merchant ship setting sail for Ionia and went aboard, but a storm carried him down to the Athenian force besieging Naxos. Alarmed—for no one aboard knew him—he told the shipmaster who he was and why he was in flight. If the man did not save him, he said, he would declare that he had taken him aboard for a bribe. Their safety lay in allowing no one to leave the ship until they could sail again; if he obeyed, Themistocles would repay the favor worthily. The shipmaster did as he asked and, after riding offshore from the camp for a day and a night, eventually reached Ephesus.

SECTION 1.137.3
Themistocles rewarded him with a gift of money: the funds he had placed in safety at Athens and Argos were afterward brought to him, those from Athens by his friends. He then traveled inland with one of the Persians of the coastal region and sent in a letter to King Artaxerxes, son of Xerxes, who had recently come to the throne.

SECTION 1.137.4
The letter said: “I, Themistocles, have come to you. Of all the Greeks, I did your house the greatest harm for as long as necessity compelled me to defend myself against your father's invasion, but afterward I did it far greater good, when I was in safety and his journey home was in danger. You owe me a return for my service”—here he wrote of the advance warning he had sent from Salamis about the retreat, and of his having prevented the destruction of the bridges at that time, a credit he falsely claimed—“and now I am here, able to do you great good, pursued by the Greeks because of my friendship with you. I wish to wait a year and then explain to you in person the purpose of my coming.”

CHAPTER 1.138

SECTION 1.138.1
The King, it is said, admired his intent and told him to do so. During the interval he had requested, Themistocles learned as much as he could of the Persian language and the customs of the country.

SECTION 1.138.2
When he appeared after the year, he gained greater influence with the King than any Greek before him, both because of his previous standing and because of the hope he held out of enslaving the Greek world for him, but above all because, when put to the test, he proved himself a man of intelligence.

SECTION 1.138.3
For Themistocles gave the surest demonstration of the strength of natural ability, and in this respect deserved admiration beyond anyone else. By his native intelligence, with no education beforehand to develop it and none acquired later, he was the best judge of an immediate situation after the briefest deliberation, and the most discerning in forecasting what would happen in the most distant future. Whatever he had in hand he could also explain; nor, in matters beyond his experience, was he without the power to judge adequately. Above all, he could foresee the better or worse outcome while it still lay hidden. In short, through the force of his nature and with the least need for preparation, he surpassed all others in devising what the moment required.

SECTION 1.138.4
He fell ill and died. Some say, however, that he deliberately took poison, believing it impossible to fulfill his promises to the King.

SECTION 1.138.5
His monument stands in the marketplace at Magnesia in Asia. He had governed this district: the King had given him Magnesia for his bread, which yielded fifty talents a year; Lampsacus for his wine, since it was considered richer in wine than any other place at the time; and Myus for the other provisions of his table.

SECTION 1.138.6
His relatives say that, at his own command, his bones were brought home and buried in Attica without the Athenians' knowledge: burial there was forbidden him as an exile for treason. Such was the end of Pausanias the Lacedaemonian and Themistocles the Athenian, the most illustrious Greeks of their time.

CHAPTER 1.139

SECTION 1.139.1
Such were the demands the Lacedaemonians made on their first embassy, and the counter-demands they received, concerning the expulsion of those under a curse. On subsequent visits to Athens they demanded that the Athenians withdraw from Potidaea and leave Aegina autonomous. Above all, they declared most emphatically that there would be no war if the Athenians repealed the decree concerning the Megarians, which barred them from the harbors within the Athenian empire and from the market in Attica.

SECTION 1.139.2
The Athenians would neither comply with the other demands nor repeal the decree. They accused the Megarians of cultivating sacred land and land whose boundaries were unsettled, and of harboring runaway slaves.

SECTION 1.139.3
At last the final envoys arrived from Lacedaemon—Ramphias, Melesippus, and Agesander. They said nothing of the usual earlier demands, but only this: “The Lacedaemonians wish for peace, and peace is possible if you leave the Greeks autonomous.” The Athenians held an assembly and opened the question to debate among themselves; they decided to deliberate on all the issues once and for all and then give their answer.

SECTION 1.139.4
Many came forward and spoke on either side, some arguing that they must go to war, others that the decree should not stand in the way of peace but should be repealed. Pericles son of Xanthippus also came forward—the foremost Athenian of his time, the ablest in speech and action—and advised them as follows.

CHAPTER 1.140

SECTION 1.140.1
“Athenians, I hold to the same judgment as always: we must not yield to the Peloponnesians. I know that men do not carry the same ardor into the actual conduct of war as they do when persuaded to undertake it, but change their judgments with their fortunes. Even now I see that my advice must be the same, or much the same; and I claim that those of you whom it persuades must support our common decisions even if we meet with some reverse, or else claim no share in the wisdom of them when we succeed. For the course of events may be as senseless as the thoughts of men: that is why, when things turn out against calculation, we habitually blame fortune.

SECTION 1.140.2
“The Lacedaemonians have plainly plotted against us before, and do so no less plainly now. Though the agreement requires us to submit our disputes to judgment and accept judgment from one another, each side retaining what it holds, they have neither asked for such judgment themselves nor accepted our offer of it. They prefer to settle their grievances by war rather than discussion, and now come issuing commands, no longer making complaints.

SECTION 1.140.3
“They order us to withdraw from Potidaea, leave Aegina autonomous, and repeal the decree concerning the Megarians; these latest envoys even demand that we leave the Greeks autonomous.

SECTION 1.140.4
“Let none of you think that we would be going to war over a trifle if we refused to repeal the Megarian decree. They put this foremost, saying that if it were repealed there would be no war; but do not leave yourselves grounds for self-reproach, as though you had gone to war over a small thing.

SECTION 1.140.5
“For this small thing contains the whole confirmation and test of your resolve. If you concede it to them, you will immediately be ordered to make some greater concession, on the assumption that here too you obeyed from fear. But by firmly refusing, you would make it clear that they must rather deal with you as equals.

CHAPTER 1.141

SECTION 1.141.1
“Decide here and now either to submit before suffering any injury, or, if we are to fight—as I think the better course—to yield on neither a great pretext nor a small one, and not to hold our possessions in fear. For the greatest claim and the least, when imposed as a command by equals on their neighbors before judgment, amount to the same enslavement.

SECTION 1.141.2
“As for the war and the resources of either side, hear the particulars and learn why our position will not be the weaker.

SECTION 1.141.3
“The Peloponnesians work their land themselves and have no money either privately or in their public treasuries. They also lack experience of protracted wars or wars overseas, since poverty allows them only brief campaigns against one another.

SECTION 1.141.4
“Men in such circumstances cannot repeatedly man fleets or send armies into the field: they would be away from their own properties while spending their own resources, and would moreover be shut out from the sea.

SECTION 1.141.5
“Wars are sustained by reserves rather than forced contributions. Those who work their own land are readier to fight with their bodies than with their money: they trust that they may survive the dangers, but have no assurance that their money will not be spent before the end, especially if the war lasts longer than they expect, as it probably will.

SECTION 1.141.6
“In a single battle the Peloponnesians and their allies could stand against all the Greeks, but they cannot wage war against a power equipped differently from themselves. They have no single council to act promptly at need, and, with equal votes but belonging to different peoples, each presses his own interest. From this it generally follows that nothing is accomplished.

SECTION 1.141.7
“Some wish above all to take vengeance on someone, others to suffer as little damage as possible to their own possessions. They assemble only at long intervals, and spend a small part of the time considering common interests, but the greater part pursuing their own. Each thinks that his own neglect will do no harm, and that someone else will take care to foresee what is needed on his behalf; thus, because all separately reason in the same way, the common cause is ruined as a whole without their noticing.

CHAPTER 1.142

SECTION 1.142.1
“Most important, lack of money will hamper them, as they delay over the slow business of procuring it; but the opportunities of war will not wait.

SECTION 1.142.2
“Nor, indeed, need we fear either their building a fortified position against us or their fleet.

SECTION 1.142.3
“It would be difficult even in peacetime to establish a rival city, much more so in enemy territory, with us no less firmly fortified against them.

SECTION 1.142.4
“If they build a fort, they might damage part of our land by raids and the desertions it encourages; but it will not be enough to prevent us from sailing to their country and fortifying a position against them, or from using our ships, the source of our strength, to defend ourselves.

SECTION 1.142.5
“For we gain more experience of warfare on land from our naval activity than they gain of naval warfare from their activity on land.

SECTION 1.142.6
“Nor will they readily acquire skill at sea.

SECTION 1.142.7
“Even you, who have practiced it ever since the Median Wars, have not yet perfected it. How, then, could men who are farmers, not seamen, accomplish anything worthwhile, when we shall not even allow them to practice, but shall always lie off their coasts with a large fleet?

SECTION 1.142.8
“With only a few ships blockading them, they might venture a battle, their numbers emboldening their ignorance; but shut in by many, they will keep still, and through lack of practice become less skillful and therefore more timid.

SECTION 1.142.9
“Seamanship is an art like any other. It cannot be practiced casually, as a sideline whenever the occasion offers; rather, it allows no other occupation even as a sideline.

CHAPTER 1.143

SECTION 1.143.1
“Even if they were to lay hands on the money at Olympia or Delphi and try, by offering higher pay, to draw away the foreign sailors in our service, that would be alarming only if we, embarking ourselves along with our resident aliens, were not a match for them. As it is, we have this resource, and, most important, our own citizens supply us with more and better helmsmen and other skilled crewmen than all the rest of Hellas together.

SECTION 1.143.2
“In the face of the danger, none of the foreigners would accept exile from his own country and join them in a struggle with the poorer prospect of success, merely for the gift of higher pay for a few days.

SECTION 1.143.3
“Such, or something like it, is my view of the Peloponnesians' position. Our own is free of the weaknesses I have found in theirs, and has other great advantages that they cannot match.

SECTION 1.143.4
“If they march against our country by land, we shall sail against theirs; and the devastation of even a part of the Peloponnese will not be comparable to that of all Attica. They cannot acquire other land in its place without fighting, whereas we have abundant land both on islands and on the mainland.

SECTION 1.143.5
“For command of the sea is a great thing. Consider: if we were islanders, who could be less vulnerable to capture? Even now we must think of ourselves as nearly as possible in that position, abandon our land and houses, and guard the sea and the city. We must not let anger over those losses draw us into battle with the far more numerous Peloponnesians: if we defeat them, we shall fight just as many again, while if we lose, we lose as well our hold on the allies, the source of our strength. They will not remain quiet if we are no longer able to send armies against them. We should mourn not houses and land but human lives; it is not these possessions that acquire men, but men who acquire them. If I thought I could persuade you, I would tell you to go out and devastate them yourselves, and show the Peloponnesians that you will not submit for their sake.

CHAPTER 1.144

SECTION 1.144.1
“I have many other reasons to hope that we shall prevail, provided you are willing not to add to our empire while at war, or to incur further dangers of your own choosing. I fear our own mistakes more than our enemies' designs.

SECTION 1.144.2
“But those matters will be explained in another speech, as events unfold. For now, let us dismiss these envoys with this answer: we shall allow the Megarians to use our market and harbors if the Lacedaemonians, for their part, cease expelling us and our allies as foreigners, since neither measure is forbidden by the treaty. We shall leave the cities autonomous if they were autonomous when we made the treaty, and when the Lacedaemonians too restore to their own cities the right to govern themselves, not in ways convenient to them [the Lacedaemonians], but as each city itself desires. We are willing to submit to judgment according to the agreement; we shall not begin a war, but shall defend ourselves against those who do. Such an answer is just and at the same time worthy of this city.

SECTION 1.144.3
“We must recognize that war is inevitable, and that the more willingly we accept it, the less fiercely our enemies will press us; and that the greatest dangers bring the greatest honors, to city and individual alike.

SECTION 1.144.4
“Our fathers, at least, stood against the Medes without starting from resources as great as ours—indeed, abandoning even what they had. By judgment more than fortune, and daring greater than their strength, they drove back the barbarian and raised our power to its present height. We must not fall short of them, but resist our enemies in every way and strive to hand on that power undiminished to those who come after us.”

CHAPTER 1.145

SECTION 1.145.1
Such was Pericles' speech. The Athenians judged his advice the best for them and voted as he proposed. Their answer to the Lacedaemonians followed his judgment, both in the particulars he had set out and in its general substance: they would do nothing at another's command, but were ready to have the grievances settled by judgment under the agreement, on equal and reciprocal terms. The envoys returned home, and no further embassies followed.

CHAPTER 1.146

SECTION 1.146.1
These were the charges and disputes between the two sides before the war, beginning directly with the affairs of Epidamnus and Corcyra. Even while these continued, they still had dealings with one another and traveled to each other's countries without a herald, though not without suspicion. For what was happening amounted to the dissolution of the treaty and furnished grounds for war.

### Book 2

CHAPTER 2.1

SECTION 2.1.1
Here now begins the war between the Athenians and Peloponnesians and the allies of each, in which they no longer had dealings with one another except through heralds, but, once engaged, fought without interruption. The events are recorded in the order in which they occurred, by summer and winter.

CHAPTER 2.2

SECTION 2.2.1
The thirty-year truce concluded after the capture of Euboea had lasted fourteen years. In the fifteenth year, when Chrysis had been priestess at Argos for forty-eight years, Aenesias was ephor at Sparta, and Pythodorus still had two months to serve as archon at Athens, in the sixth month after the battle at Potidaea and just as spring began, a little more than three hundred Thebans entered Plataea in Boeotia, an ally of Athens, under arms, at about the hour of first sleep. Their commanders were the Boeotarchs Pythangelus son of Phyleides and Diemporus son of Onetorides.

SECTION 2.2.2
Some Plataeans, Nauclides and his associates, had invited them in and opened the gates. To secure power for themselves, they wanted to kill their opponents among the citizens and bring the city over to Thebes.

SECTION 2.2.3
They arranged this through Eurymachus son of Leontiades, a man of the greatest influence at Thebes. Foreseeing that war would come, the Thebans wanted to seize Plataea, which had always been at odds with them, while peace still lasted and before war had openly broken out. This also made it easier for them to enter unnoticed, since no guard had been posted.

SECTION 2.2.4
Taking up their position under arms in the marketplace, they refused to follow the advice of those who had brought them in, who urged them to act at once and attack their enemies' houses. Instead, they resolved to make reassuring proclamations and bring the city to an agreement and friendship. The herald announced that anyone who wished to join the alliance according to the ancestral customs of all the Boeotians should take his station under arms beside them. They thought the city would readily come over to them by this means.

CHAPTER 2.3

SECTION 2.3.1
When the Plataeans realized that the Thebans were inside and that their city had suddenly been seized, they were terrified. Thinking that far more men had entered than was the case—they could not see them in the darkness—they moved toward an agreement, accepted the proposals, and kept quiet, especially since the Thebans were taking no hostile action against anyone.

SECTION 2.3.2
While these dealings were in progress, however, they discovered that the Thebans were few and thought they could easily overpower them by an attack; for most of the Plataeans had no wish to revolt from Athens.

SECTION 2.3.3
They therefore decided to make the attempt. They gathered by breaking through the shared walls between their houses, so that they would not be seen moving through the streets. They set wagons without their draft animals across the streets to serve as barricades, and made whatever other preparations seemed likely to help in the circumstances.

SECTION 2.3.4
When all was as ready as they could make it, they waited until the last darkness just before dawn and came out of the houses against them. They did not want to engage in daylight, when the Thebans would have greater confidence and meet them on equal terms, but in darkness, when their greater fear would leave them at a disadvantage against the Plataeans' knowledge of the city. They attacked at once and quickly came to close quarters.

CHAPTER 2.4

SECTION 2.4.1
When the Thebans realized that they had been deceived, they closed ranks and beat back the attacks wherever they fell.

SECTION 2.4.2
They repulsed them two or three times. But then the Plataeans charged with a great uproar, while the women and household slaves shouted and shrieked from the houses, hurling stones and roof tiles. Heavy rain had also fallen during the night. The Thebans lost their nerve, turned, and fled through the city. Most did not know the ways to safety amid the darkness and mud—it was the end of the month—and their pursuers knew well how to prevent their escape. Thus most of them were killed.

SECTION 2.4.3
One of the Plataeans shut the gates through which they had entered, the only ones that were open, using the butt-spike of a javelin in place of a pin to secure the bar. There was no longer an exit even there.

SECTION 2.4.4
Pursued through the city, some climbed the wall and threw themselves down outside; most of these died. A few escaped unnoticed through an unguarded gate, where a woman gave them an axe and they cut through the bar, but not many got out, for they were soon discovered. Others perished scattered about the city.

SECTION 2.4.5
The largest body, which had kept most closely together, rushed into a large building adjoining the wall whose doors happened to be open, thinking that its doors were city gates and offered a passage straight through to the outside.

SECTION 2.4.6
Seeing them trapped, the Plataeans debated whether to set the building on fire and burn them where they stood, or deal with them in some other way.

SECTION 2.4.7
In the end, these men and all the other Thebans still alive and wandering through the city agreed to surrender themselves and their arms to the Plataeans, to be dealt with as they pleased.

SECTION 2.4.8
Such was the fate of the men inside Plataea.

CHAPTER 2.5

SECTION 2.5.1
The rest of the Thebans were to have arrived with their full army while it was still night, in case anything went wrong for those who had entered. When news of what had happened reached them on the road, they hurried to the rescue.

SECTION 2.5.2
Plataea is seventy stades from Thebes, and the rain that had fallen in the night delayed their arrival: the river Asopus was running high and was difficult to cross.

SECTION 2.5.3
Marching in the rain and crossing the river with difficulty, they arrived too late, when some of their men had already been killed and the survivors were held prisoner.

SECTION 2.5.4
When the Thebans learned what had happened, they began planning an attack on the Plataeans outside the city. People and property were still out in the fields, since the disaster had come unexpectedly in peacetime. They wanted any people they captured to serve as an exchange for their men inside, if any had been taken alive. Such was their intention.

SECTION 2.5.5
While they were still deliberating, the Plataeans, suspecting some such move and fearing for those outside, sent a herald to the Thebans. They said that the attempt to seize their city during a truce had been an act of impiety, and warned them not to harm anything outside. Otherwise, they said, they too would kill the men they held alive; but if the Thebans withdrew from their territory, they would return the prisoners.

SECTION 2.5.6
This is the Theban account, and they say that the Plataeans also swore to it. The Plataeans deny having promised to return the men unconditionally: there were first to be discussions, and they would return them if an agreement was reached. They also deny having sworn an oath.

SECTION 2.5.7
In any event, the Thebans withdrew from the territory without doing any harm. The Plataeans hurriedly brought in their people and property from the countryside and immediately killed the prisoners. There were a hundred and eighty captives, among them Eurymachus, with whom the betrayers had made their arrangements.

CHAPTER 2.6

SECTION 2.6.1
After doing this, they sent a messenger to Athens, returned the dead to the Thebans under a truce, and arranged matters in the city as they thought the situation required.

SECTION 2.6.2
The Athenians received immediate news of what had happened at Plataea. They at once arrested all the Boeotians in Attica and sent a herald to Plataea with instructions to say that nothing further should be done to the Theban prisoners until they too had considered their fate.

SECTION 2.6.3
For they had not been told that the men were dead. The first messenger had left as the Thebans entered, the second just after they had been defeated and captured; of later events the Athenians knew nothing. They sent their instructions in this ignorance, and the herald arrived to find the men already killed.

SECTION 2.6.4
After this the Athenians marched to Plataea, brought in grain, left a garrison, and evacuated the men least fit for service, together with the women and children.

CHAPTER 2.7

SECTION 2.7.1
With the affair at Plataea and the unmistakable breaking of the truce, the Athenians prepared for war, as did the Lacedaemonians and their allies. Both sides intended to send embassies to the King and elsewhere among the barbarians, wherever they hoped to gain some assistance, and sought to make allies of cities outside their own sphere of power.

SECTION 2.7.2
Besides the ships already available locally, the cities in Italy and Sicily that had chosen the Lacedaemonian side were ordered to build ships in proportion to their size, to bring the whole fleet to five hundred, and to prepare a specified sum of money. In other respects they were to remain quiet and admit Athenians coming in a single ship until these preparations were complete.

SECTION 2.7.3
The Athenians reviewed their existing alliance and sent embassies especially to the regions around the Peloponnese—Corcyra, Cephallenia, the Acarnanians, and Zacynthus—seeing that, if these were securely friendly, they could wage war against the Peloponnese on every side.

CHAPTER 2.8

SECTION 2.8.1
Neither side conceived anything small; both threw themselves into the war with vigor, as was natural. At the beginning everyone takes hold more eagerly; and there were then many young men both in the Peloponnese and in Athens whose inexperience made them embrace the war willingly. All the rest of Greece hung in suspense as its foremost cities came into collision.

SECTION 2.8.2
Many prophecies were repeated, and the oracle-reciters chanted many predictions, both in the cities about to go to war and elsewhere.

SECTION 2.8.3
Shortly before these events Delos too had been shaken by an earthquake, although it had never been shaken before within Greek memory. This was spoken of and regarded as a sign of what was to come. Any other occurrence of that kind was also eagerly sought out.

SECTION 2.8.4
People's sympathies lay far more with the Lacedaemonians, especially since they had proclaimed that they were liberating Greece. Every person and every city was eager to help them, in word and deed, wherever possible; each believed that success was being hindered wherever he himself did not lend a hand.

SECTION 2.8.5
Such was the anger of most people against the Athenians: some wished to be released from their rule, others feared being brought under it.

CHAPTER 2.9

SECTION 2.9.1
With such preparations and in such a spirit they set out, each entering the war with the following cities as allies.

SECTION 2.9.2
The allies of the Lacedaemonians were these: all the Peloponnesians within the Isthmus except the Argives and Achaeans, who were friendly to both sides. Of the Achaeans, only the Pellenians fought alongside them at first, though later all did so. Outside the Peloponnese their allies were the Megarians, Boeotians, Locrians, Phocians, Ambraciots, Leucadians, and Anactorians.

SECTION 2.9.3
Of these, the Corinthians, Megarians, Sicyonians, Pellenians, Eleans, Ambraciots, and Leucadians supplied naval forces; the Boeotians, Phocians, and Locrians supplied cavalry; and the other cities supplied infantry. Such was the alliance of the Lacedaemonians.

SECTION 2.9.4
The allies of the Athenians were the Chians, Lesbians, Plataeans, Messenians at Naupactus, most of the Acarnanians, the Corcyraeans, the Zacynthians, and the other tribute-paying cities in the following regions: coastal Caria, the Dorians neighboring the Carians, Ionia, the Hellespont, the Thracian coast, and the islands to the east of the Peloponnese and Crete, including all the Cyclades except Melos and Thera.

SECTION 2.9.5
Of these, the Chians, Lesbians, and Corcyraeans supplied naval forces; the rest supplied infantry and money.

SECTION 2.9.6
Such were the alliances of the two sides and their preparations for war.

CHAPTER 2.10

SECTION 2.10.1
Immediately after the events at Plataea, the Lacedaemonians sent word throughout the Peloponnese and to their allies outside it, ordering the cities to prepare troops and the supplies needed for a campaign abroad, with a view to invading Attica.

SECTION 2.10.2
As each city completed its preparations, two-thirds of its forces assembled at the Isthmus at the appointed time.

SECTION 2.10.3
When the whole army had gathered, Archidamus, the king of the Lacedaemonians who commanded this expedition, summoned the generals of all the cities and their chief officers and most distinguished men, and addressed them as follows.

CHAPTER 2.11

SECTION 2.11.1
“Peloponnesians and allies, our fathers made many campaigns both within the Peloponnese itself and beyond it, and the older men among us are not without experience of war. Yet never have we taken the field with a greater force than this: we are now advancing against a city of the greatest power, and our own army is the largest and the best.

SECTION 2.11.2
“We must therefore show ourselves neither inferior to our fathers nor unequal to our own reputation. All Greece is stirred by this undertaking and watches it intently, wishing us success in our designs because of its hatred of Athens.

SECTION 2.11.3
“Even if someone thinks that we attack in overwhelming numbers and that there is little danger of the enemy meeting us in battle, that is no reason to advance with any less care in our preparations. Rather, every commander and soldier from every city must always expect that he himself will encounter danger.

SECTION 2.11.4
“For war is uncertain: attacks commonly spring from a slight occasion and are made in anger. Often a smaller force, because it was afraid, has defended itself more successfully against a larger one whose contempt had left it unprepared.

SECTION 2.11.5
“In an enemy's country we must always campaign with confidence in our minds, but with the practical preparations of men who are afraid. In this way we will have the greatest courage to attack the enemy and the greatest security against attack.

SECTION 2.11.6
“The city we are approaching is by no means so incapable of defending itself; it is most thoroughly prepared in every respect. We must therefore fully expect its people to come out to battle, if they have not already resolved to do so before our arrival, then when they see us in their country, laying it waste and destroying their possessions.

SECTION 2.11.7
“For everyone is seized by anger at the immediate sight of an unaccustomed injury inflicted before his eyes; and where calculation has least hold, passion carries men furthest into action.

SECTION 2.11.8
“The Athenians are likely to act in this way even more than others, since they claim the right to rule the rest and to invade and ravage their neighbors' land rather than see their own ravaged.

SECTION 2.11.9
“Since, then, we are campaigning against so great a city, and the outcome will bring the greatest honor or dishonor upon our ancestors and ourselves, follow wherever your commanders lead, making discipline and vigilance your highest concern, and responding promptly to orders. For nothing is finer or safer than a great multitude visibly governed by a single discipline.”

CHAPTER 2.12

SECTION 2.12.1
After this address Archidamus dismissed the gathering and first sent to Athens Melesippus son of Diacritus, a Spartan, to see whether the Athenians might be more inclined to yield now that they saw the army already on its way.

SECTION 2.12.2
But they would not admit him into the city or give him a public hearing. A proposal of Pericles had already prevailed, that they should receive no herald or embassy from the Lacedaemonians once these had taken the field. They therefore sent him away unheard, ordering him to be beyond their borders that very day; in future, if the Lacedaemonians wanted anything, they must first withdraw to their own territory and then send an embassy. They sent escorts with Melesippus to prevent him from speaking to anyone.

SECTION 2.12.3
When he reached the border and was about to part from his escorts, he spoke only these words before going on: “This day will mark the beginning of great evils for the Greeks.”

SECTION 2.12.4
When he returned to the camp and Archidamus learned that the Athenians would still make no concessions, he broke camp and advanced with his army into their territory.

SECTION 2.12.5
The Boeotians supplied their contingent and cavalry to join the Peloponnesian campaign, and with their remaining troops marched to Plataea and ravaged its territory.

CHAPTER 2.13

SECTION 2.13.1
While the Peloponnesians were still gathering at the Isthmus and on the march, before they invaded Attica, Pericles son of Xanthippus, one of the ten Athenian generals, recognized that the invasion was coming. Since Archidamus was his guest-friend, he suspected that he might pass over his estates and leave them unravaged, either from a personal wish to oblige him or on the orders of the Lacedaemonians, to cast suspicion upon him—as they had also demanded the expulsion of those under the curses on his account. He therefore declared in advance to the Athenians in the assembly that Archidamus was indeed his guest-friend, but that this relationship would bring no harm to the city. If the enemy did not ravage his estates and houses as they did those of everyone else, he gave them up as public property, and no suspicion should attach to him on that score.

SECTION 2.13.2
As for the present situation, he gave the same advice as before: they should prepare for war and bring in their possessions from the countryside; they should not go out to battle but come inside and guard the city, equip the fleet, in which their strength lay, and keep a firm hold on their allies. Their power, he said, came from the money these paid in revenue, and success in war depended chiefly on sound judgment and ample reserves of money.

SECTION 2.13.3
He urged confidence: apart from the other revenue, tribute from the allies brought the city an average of six hundred talents a year, and at that time six thousand talents of coined silver still lay on the Acropolis. At its highest the reserve had reached nine thousand seven hundred talents, from which money had been spent on the gateways of the Acropolis and the other buildings, and on Potidaea.

SECTION 2.13.4
This was apart from uncoined gold and silver in private and public dedications, the sacred vessels used in processions and contests, the spoils taken from the Medes, and other such treasures, whose value [was] no less than five hundred talents.

SECTION 2.13.5
He added the considerable sums held in the other temples, which they could use; and if they were wholly cut off from all other resources, they could even use the gold with which the goddess herself was adorned. The statue, he explained, carried forty talents' weight of refined gold, all of it removable. If they used it for their preservation, however, they must replace it afterward with no less.

SECTION 2.13.6
Such were the financial resources with which he encouraged them. They had thirteen thousand hoplites, apart from the sixteen thousand stationed in the forts and along the battlements.

SECTION 2.13.7
That was the number on guard at first whenever the enemy invaded, drawn from the oldest and youngest citizens and from the resident aliens who served as hoplites. The Phaleric Wall ran thirty-five stades to the circuit wall of the city, and the part of that circuit which was guarded measured forty-three stades; a section between the Long Wall and the Phaleric Wall was left unguarded. The Long Walls to Piraeus were forty stades in length, and the outer one was guarded. The whole circuit of Piraeus, including Munychia, measured sixty stades, of which half was guarded.

SECTION 2.13.8
He also stated that they had twelve hundred cavalry, including mounted archers, sixteen hundred archers, and three hundred seaworthy triremes.

SECTION 2.13.9
Such were the resources of the Athenians, none of these figures being an overstatement, when the first Peloponnesian invasion was imminent and they were entering the war. Pericles also advanced his other customary arguments to demonstrate that they would prevail in the war.

CHAPTER 2.14

SECTION 2.14.1
The Athenians listened and were persuaded. They began bringing in their children and wives from the countryside, together with the rest of their household belongings, even dismantling the woodwork of their houses. Their sheep and draft animals they sent across to Euboea and the neighboring islands.

SECTION 2.14.2
The removal was hard upon them, since most had always been accustomed to living in the countryside.

CHAPTER 2.15

SECTION 2.15.1
This had been the Athenian way of life more than that of other peoples from the remotest times. Under Cecrops and the earliest kings, down to Theseus, Attica was always inhabited in separate towns, each with its own town hall and magistrates. Unless there was some danger to fear, they did not gather to deliberate with the king, but each community governed itself and held its own councils. Some even made war on the kings, as the Eleusinians under Eumolpus did against Erechtheus.

SECTION 2.15.2
But when Theseus became king, combining intelligence with power, he reorganized the country in other respects and abolished the council chambers and magistracies of the other towns. Establishing a single council chamber and town hall in the present city, he united everyone in it. Although each continued to occupy his own land as before, he compelled them to recognize this one city alone. With everyone now contributing to it, the city grew great, and in this condition Theseus handed it down to those who followed. From that time to this the Athenians have celebrated the Synoecia, a publicly funded festival in honor of the goddess.

SECTION 2.15.3
Before that, the city consisted of what is now the Acropolis, together with the ground below it, chiefly toward the south.

SECTION 2.15.4
Here is the evidence: on the Acropolis itself are sanctuaries of other deities as well, and those outside it lie chiefly toward this part of the city—the sanctuary of Olympian Zeus, the Pythian sanctuary, the sanctuary of Earth, and that of Dionysus in the Marshes. In his honor the more ancient Dionysia are celebrated [on the twelfth] in the month of Anthesterion, a custom still observed by the Ionians descended from Athens. Other ancient sanctuaries also stand in this quarter.

SECTION 2.15.5
The spring now called Enneacrunus, from the form given it by the tyrants, was formerly called Callirrhoe, when its sources were uncovered. Because it was close by, those early inhabitants used it for their most important purposes; and from that ancient practice its water is still customarily used before weddings and for other sacred rites.

SECTION 2.15.6
Because the ancient settlement was here, the Acropolis is still called the City by the Athenians to this day.

CHAPTER 2.16

SECTION 2.16.1
The Athenians, then, had long shared in this life of independent settlements across the countryside; and even after their union, most of them, in the earlier generations and those that followed down to this war, continued from habit to be born and live in the country. They did not readily uproot their entire households, especially since they had only lately restored their properties after the Persian Wars.

SECTION 2.16.2
They were grieved and deeply distressed to leave their houses and the sanctuaries that had always been theirs by ancestral inheritance from the old political order. They faced a change in their way of life, and each man felt that he was leaving nothing less than his own city.

CHAPTER 2.17

SECTION 2.17.1
When they reached the city, a few had houses of their own, and some found refuge with friends or relatives; but most occupied the empty spaces of the city and all the sanctuaries and shrines of heroes, except the Acropolis, the Eleusinium, and any other precinct firmly closed to them. Even the place called the Pelargic, below the Acropolis, was occupied under the pressure of immediate necessity, although a curse forbade settlement there and the closing words of a Pythian oracle also prohibited it: “The Pelargic is better left idle.”

SECTION 2.17.2
To my mind, the oracle came true in the opposite way to what people expected. The city's misfortunes did not arise from the unlawful occupation; rather, the war created the necessity of occupation. Without naming the war, the oracle foresaw that the place would never be settled for any good.

SECTION 2.17.3
Many also made homes in the towers of the walls and wherever else they could. The city could not hold them all when they gathered inside; later they divided up and occupied the Long Walls and much of Piraeus.

SECTION 2.17.4
At the same time they took up their preparations for war, assembling their allies and fitting out a hundred ships for an attack on the Peloponnese.

SECTION 2.17.5
Such was the stage their preparations had reached.

CHAPTER 2.18

SECTION 2.18.1
The Peloponnesian army advanced and came first to Oenoe in Attica, at the point where they intended to invade. Once encamped, they prepared to assault its wall with siege engines and by other means.

SECTION 2.18.2
Oenoe, lying on the frontier between Attica and Boeotia, had been fortified, and the Athenians used it as a stronghold whenever war overtook them. They accordingly made ready their assaults, and otherwise spent some time around the place.

SECTION 2.18.3
This brought Archidamus no small share of blame. Even during the preparations for war he had been thought irresolute and well disposed toward the Athenians, since he had shown no eagerness in urging war. Once the army was assembling, the halt at the Isthmus and the slow pace of the rest of the march discredited him, but above all the delay at Oenoe.

SECTION 2.18.4
For during this time the Athenians were bringing their property into the city, and the Peloponnesians believed that, had they advanced swiftly, they would have found everything still outside, but for his hesitation.

SECTION 2.18.5
Such was the army’s resentment against Archidamus while they lay encamped. But he held back, expecting, it is said, that while their land remained untouched the Athenians would make some concession, and would shrink from watching it ravaged.

CHAPTER 2.19

SECTION 2.19.1
When, however, they had assaulted Oenoe and tried every method without being able to take it, and the Athenians sent no herald to negotiate, they at last set out from there and invaded Attica. It was about the eightieth day after the events at Plataea [involving the Thebans who had entered it], in summer, when the grain was ripe. Their commander was Archidamus son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians.

SECTION 2.19.2
They encamped and first ravaged Eleusis and the Thriasian plain, routing a body of Athenian cavalry near the streams called the Rheiti. Then they advanced through Cropia, keeping Mount Aegaleos on their right, until they reached Acharnae, the largest of the districts of Attica called demes. There they settled into camp and remained a long time, ravaging the land.

CHAPTER 2.20

SECTION 2.20.1
Archidamus is said to have had the following purpose in remaining near Acharnae with his army drawn up as if for battle, rather than descending into the plain during that invasion.

SECTION 2.20.2
He hoped that the Athenians, strong in their multitude of young men and equipped for war as never before, might come out against him and refuse to look on while their land was ravaged.

SECTION 2.20.3
Since they had not met him at Eleusis or in the Thriasian plain, he stayed near Acharnae to test whether they would march out.

SECTION 2.20.4
The position seemed to him suitable for a camp; and he also thought that the Acharnians, who formed a great part of the citizen body—they furnished three thousand hoplites—would not look on while their own possessions were destroyed, but would impel the whole people to battle. Even if the Athenians did not come out during that invasion, he could thereafter ravage the plain and advance against the city itself with less to fear. For the Acharnians, stripped of their own property, would not be equally eager to risk their lives for that of others, and opinion would be divided.

SECTION 2.20.5
With this intention Archidamus remained near Acharnae.

CHAPTER 2.21

SECTION 2.21.1
As long as the army was near Eleusis and the Thriasian plain, the Athenians still had some hope that it would advance no closer. They remembered how Pleistoanax son of Pausanias, king of the Lacedaemonians, had invaded Attica with a Peloponnesian army fourteen years before this war, reached Eleusis and Thria, and then withdrawn without advancing farther. This was indeed the reason for his exile from Sparta: he was suspected of having been bribed [to withdraw].

SECTION 2.21.2
But when they saw the army near Acharnae, sixty stades from the city, they could bear it no longer. Naturally enough, the ravaging of their land before their eyes—a sight the younger men had never seen, nor the older men except during the Persian Wars—seemed terrible to them. The general feeling, strongest among the young, was that they should march out and not stand by.

SECTION 2.21.3
They gathered in groups and argued fiercely, some urging a sortie, others opposing it. Reciters of oracles chanted predictions of every kind, and each man listened as his own impulse led him. The Acharnians, believing themselves no insignificant part of the Athenian people, pressed hardest for a sortie, since it was their land that was being ravaged. The city was inflamed in every way. They were angry with Pericles and remembered nothing of his earlier advice, but denounced him for not leading them out when he was their general, and held him responsible for all they were suffering.

CHAPTER 2.22

SECTION 2.22.1
Pericles saw that they were embittered by the present situation and were not judging what was best. Confident that his decision against a sortie was right, he convened neither an assembly nor any other gathering, lest they meet in anger rather than with judgment and make a disastrous mistake. He guarded the city and kept it as quiet as he could.

SECTION 2.22.2
He did, however, keep sending out cavalry to prevent advance parties from the enemy army from falling upon and damaging the farms near the city. A brief cavalry engagement took place at Phrygia between one squadron of Athenian cavalry, with Thessalians beside them, and the Boeotian cavalry. The Athenians and Thessalians held their own until hoplites came to the Boeotians’ support; then they were routed, and a few Thessalians and Athenians were killed. They nevertheless recovered their dead that same day without a truce.

SECTION 2.22.3
The Peloponnesians set up a trophy the next day. The Thessalians had brought this assistance to the Athenians under their ancient alliance. Those who came were Larisaeans, Pharsalians, [Parasians], Crannonians, Pyrasians, Gyrtonians, and Pheraeans. Their commanders from Larisa were Polymedes and Aristonous, each representing one of the rival factions, and from Pharsalus, Menon. The other cities also had their own commanders.

CHAPTER 2.23

SECTION 2.23.1
When the Athenians did not come out to meet them in battle, the Peloponnesians broke camp at Acharnae and laid waste some of the other demes between Mount Parnes and Mount Brilessus.

SECTION 2.23.2
While they were still in the country, the Athenians dispatched the hundred ships they had been preparing to sail around the Peloponnese, carrying a thousand hoplites and four hundred archers. The generals were Carcinus son of Xenotimus, Proteas son of Epicles, and Socrates son of Antigenes.

SECTION 2.23.3
These put to sea with this force and began their voyage around the coast. The Peloponnesians, after remaining in Attica as long as their provisions lasted, withdrew through Boeotia, not by the route of their invasion. As they passed Oropus, they ravaged the land called Graice, occupied by the Oropians, who were subjects of Athens. On reaching the Peloponnese they dispersed, each contingent to its own city.

CHAPTER 2.24

SECTION 2.24.1
After their withdrawal, the Athenians established guards on land and at sea, intending to maintain them throughout the war. They also resolved to set aside a thousand talents from the money on the Acropolis as a separate reserve, not to be spent: the war was to be financed from the remaining funds. They imposed the penalty of death on anyone who proposed or put to the vote the use of this money for any other purpose, unless the enemy attacked the city with a naval force and it became necessary to defend it.

SECTION 2.24.2
Along with this money, they reserved each year a hundred of their best triremes, with captains appointed to them. None of these ships was to be used for any other purpose, but only, if necessary, together with the money to meet that same danger.

CHAPTER 2.25

SECTION 2.25.1
The Athenians in the hundred ships sailing around the Peloponnese were joined by Corcyraeans who had come to their aid with fifty ships, and by some of their other allies in that region. As they sailed, they damaged various places, and, landing at Methone in Laconia, they assaulted its wall, which was weak and had no men to defend it.

SECTION 2.25.2
Brasidas son of Tellis, a Spartan, happened to be in that district with a guard force. On hearing of the attack, he hastened to the aid of the people in the town with a hundred hoplites. He dashed through the Athenian army, which was scattered over the countryside and facing the wall, and burst into Methone. Losing only a few of his men in the rush, he saved the city, and for this daring deed became the first man in the war to receive public praise at Sparta.

SECTION 2.25.3
The Athenians put to sea and continued along the coast. Landing at Pheia in Elis, they ravaged the land for two days and defeated in battle three hundred picked men from Hollow Elis and Eleans from the surrounding district itself who had come to its defense.

SECTION 2.25.4
A strong wind came down, and they were caught in rough weather on a harborless shore. Most embarked and sailed around the headland called Ichthys to the harbor at Pheia; meanwhile the Messenians and some others who could not get aboard marched overland and captured Pheia.

SECTION 2.25.5
Later the ships came around, took them aboard, and put out to sea, abandoning Pheia; by then the main Elean army had arrived in support. The Athenians sailed on to other places and ravaged them.

CHAPTER 2.26

SECTION 2.26.1
About this same time the Athenians sent thirty ships to cruise along Locris and at the same time guard Euboea. Their general was Cleopompus son of Clinias.

SECTION 2.26.2
Making landings, he ravaged parts of the coast, captured Thronium and took hostages from its people, and defeated in battle at Alope the Locrians who had come in support.

CHAPTER 2.27

SECTION 2.27.1
That same summer the Athenians also expelled the Aeginetans from Aegina, together with their children and wives, charging them with no small responsibility for the war. Besides, with Aegina lying so close to the Peloponnese, they thought it safer to possess the island themselves by sending settlers there. They dispatched the settlers not long afterward.

SECTION 2.27.2
The Lacedaemonians gave the displaced Aeginetans Thyrea to live in and its land to cultivate, both because of their hostility toward the Athenians and because the Aeginetans had been their benefactors at the time of the earthquake and the revolt of the Helots. The territory of Thyrea lies on the border between Argive and Laconian land and extends down to the sea. Some of the Aeginetans settled there; the rest scattered throughout the other parts of Greece.

CHAPTER 2.28

SECTION 2.28.1
That same summer, at the new moon—the only time, it seems, when such a thing can happen—the sun was eclipsed after midday and then became full again, having taken the shape of a crescent while some stars appeared.

CHAPTER 2.29

SECTION 2.29.1
In the same summer the Athenians appointed Nymphodorus son of Pythes, a man of Abdera, as their proxenus and summoned him to Athens, though they had previously regarded him as an enemy. Sitalces had married his sister, and he wielded great influence with him; the Athenians wanted Sitalces son of Teres, king of the Thracians, to become their ally.

SECTION 2.29.2
This Teres, the father of Sitalces, was the first to extend the great Odrysian kingdom over much of the rest of Thrace; for a large part of the Thracians are independent.

SECTION 2.29.3
This Teres has no connection with Tereus, who married Procne daughter of Pandion from Athens, nor did they come from the same part of Thrace. The latter [Tereus] lived at Daulia, in the land now called Phocis, which was then inhabited by Thracians. It was in this land that the women committed the deed concerning Itys; indeed, many poets, when speaking of the nightingale, have named the bird Daulian. It is also more likely that Pandion contracted his daughter’s marriage over so short a distance, for mutual advantage, rather than as far away as the Odrysians, a journey of many days. Teres, whose name is not even the same, was the first king to establish the power of the Odrysians.

SECTION 2.29.4
It was his son Sitalces whom the Athenians were making their ally, wanting his help in subduing the places on the Thracian coast and Perdiccas.

SECTION 2.29.5
Nymphodorus came to Athens and secured the alliance with Sitalces and Athenian citizenship for his son Sadocus. He also undertook to bring the war in Thrace to an end: he would persuade Sitalces to send the Athenians a Thracian army of cavalry and peltasts.

SECTION 2.29.6
He also reconciled Perdiccas with the Athenians and persuaded them to restore Therme to him. Perdiccas immediately joined the Athenians and Phormio in a campaign against the Chalcidians.

SECTION 2.29.7
Thus Sitalces son of Teres, king of the Thracians, and Perdiccas son of Alexander, king of the Macedonians, became allies of the Athenians.

CHAPTER 2.30

SECTION 2.30.1
The Athenians in the hundred ships, still sailing around the Peloponnese, captured Sollium, a Corinthian town, and handed over its land and town for the exclusive possession of the Acarnanians of Palaerus. They also took Astacus by force, drove out its tyrant Euarchus, and brought the place into their alliance.

SECTION 2.30.2
Sailing next to the island of Cephallenia, they brought it over without a battle. Cephallenia lies opposite Acarnania and Leucas and has four cities: Pale, Cranii, Same, and Pronni. Not long afterward the ships returned to Athens.

CHAPTER 2.31

SECTION 2.31.1
Toward the autumn of that summer the Athenians invaded the Megarid in full force, citizens and resident foreigners alike, under the command of Pericles son of Xanthippus. The Athenians in the hundred ships that had been sailing around the Peloponnese happened by then to be at Aegina on their way home. When they learned that the entire army from the city was in Megarian territory, they sailed there and joined it.

SECTION 2.31.2
This was the largest Athenian army ever assembled in one body, while the city was still at full strength and had not yet suffered from the plague. The Athenian citizens themselves numbered no fewer than ten thousand hoplites, apart from their three thousand at Potidaea; the resident foreigners who joined the invasion furnished no fewer than three thousand hoplites, besides a considerable mass of light-armed troops. After laying waste most of the land, they withdrew.

SECTION 2.31.3
Later in the war the Athenians made further invasions of the Megarid every year, sometimes with cavalry and sometimes with their whole army, until they captured Nisaea.

CHAPTER 2.32

SECTION 2.32.1
At the close of that summer the Athenians also fortified Atalanta as a stronghold. This previously uninhabited island lies off the Opuntian Locrians; the fort was intended to prevent raiders from sailing out of Opus and the rest of Locris to plunder Euboea. These were the events of that summer after the Peloponnesian withdrawal from Attica.

CHAPTER 2.33

SECTION 2.33.1
In the following winter Euarchus the Acarnanian, wishing to return to Astacus, persuaded the Corinthians to sail with forty ships and fifteen hundred hoplites to restore him. He also hired some mercenaries himself. The commanders of the force were Euphamidas son of Aristonymus, Timoxenus son of Timocrates, and Eumachus son of Chrysis.

SECTION 2.33.2
They sailed and restored him. They also wished to gain possession of some other places on the Acarnanian coast, but, after trying and failing, they sailed for home.

SECTION 2.33.3
On the way along the coast they put in at Cephallenia and landed in the territory of the Cranii. The Cranii deceived them by some agreement and attacked them unawares, causing losses among their men. They put to sea in some haste and made their way home.

CHAPTER 2.34

SECTION 2.34.1
That same winter the Athenians, following their ancestral custom, held a public funeral for the first to die in this war. The ceremony was conducted in this way.

SECTION 2.34.2
Two days before the funeral, they erect a tent and lay out the bones of the dead; each person brings whatever offering he wishes for his own.

SECTION 2.34.3
When the funeral procession takes place, wagons carry coffins of cypress wood, one for each tribe. Within each lie the bones of those who belonged to that tribe. One empty bier, covered with a cloth, is carried for the missing whose bodies could not be found for recovery.

SECTION 2.34.4
Anyone who wishes, citizen or foreigner, joins the procession, and the women related to the dead are present at the tomb to lament.

SECTION 2.34.5
They lay the remains in the public burial ground, in the most beautiful suburb of the city. They always bury the war dead there, except for those who fell at Marathon: judging their valor exceptional, they made their tomb on the battlefield itself.

SECTION 2.34.6
When the remains have been covered with earth, a man chosen by the city, considered a man of intelligence and eminent in standing, delivers a fitting speech in their praise. After this the people depart.

SECTION 2.34.7
Such is their manner of burial, and throughout the war they observed this custom whenever the occasion arose.

SECTION 2.34.8
For these first dead, Pericles son of Xanthippus was chosen to speak. When the moment came, he stepped forward from the tomb onto a high platform built so that his voice might reach as far as possible into the crowd, and spoke as follows.

CHAPTER 2.35

SECTION 2.35.1
“Most of those who have spoken here before have praised the man who added this speech to our custom, holding it a fine thing that it should be delivered at the burial of those who die in war. To me it would have seemed enough that men who proved themselves brave in deeds should also have their honors displayed in deeds, as you see in the public arrangements here around this tomb, rather than that the valor of many should depend for its credibility on one man’s speech, whether he speaks well or poorly.

SECTION 2.35.2
“For it is difficult to speak with due measure where it is hard even to establish confidence in the truth. The listener who knows the facts and is well disposed may think that something has been presented less fully than he wishes and knows it to deserve; the listener without such knowledge may, from envy, think some things exaggerated, if he hears of anything beyond his own powers. Praise spoken of others is tolerable only so far as each man thinks himself capable of doing something of what he hears; what surpasses that limit provokes envy and then disbelief.

SECTION 2.35.3
“But since those before us judged this practice right, I too must obey the custom and try, so far as possible, to meet the wishes and expectations of each of you.

CHAPTER 2.36

SECTION 2.36.1
“I shall begin with our ancestors. It is both just and fitting that on such an occasion they should receive this tribute of remembrance. For the same people have always inhabited this land, and, through the succession of generations, have handed it down free to this day by their valor.

SECTION 2.36.2
“They deserve praise, and our fathers deserve still more: through no little toil they added to their inheritance the empire we possess and left it to us who live today.

SECTION 2.36.3
“Most of its expansion has been our own work, the work of those here today, most of us now in the settled prime of life. We have also furnished the city with everything, making it fully sufficient for itself in war and in peace.

SECTION 2.36.4
“I shall pass over the deeds of war by which each possession was won, or the occasions when we or our fathers resolutely repelled a barbarian or Greek enemy’s attack; I do not wish to speak at length to those who know these things. But I shall first explain the habits by which we attained our power, the constitution under which it grew, and the character from which our greatness sprang, and then proceed to praise these men. I think such an account will suit this occasion and benefit the whole gathering, citizens and foreigners alike, who hear it.

CHAPTER 2.37

SECTION 2.37.1
“Our constitution does not emulate the laws of our neighbors; we are ourselves an example to some rather than imitators of others. It is called a democracy because its administration serves not the few but the many. In private disputes the laws afford equality to all; in public distinction, each man is preferred according to the reputation he has earned in some field, not for belonging to a class so much as for his merit. Nor, if he can render some service to the city, is he hindered by poverty and the obscurity of his standing.

SECTION 2.37.2
“We conduct our public life in freedom, and do not watch one another’s daily pursuits with suspicion: we do not resent our neighbor for doing what pleases him, or burden him with looks of disapproval which, though harmless, are painful to see.

SECTION 2.37.3
“But while we deal with one another without constraint in private, in public affairs reverence above all keeps us from breaking the law. We obey those who hold office at any time and the laws, especially those laid down to protect the injured, and those unwritten laws whose breach brings acknowledged shame.

CHAPTER 2.38

SECTION 2.38.1
“We have also provided the mind with abundant relief from toil, observing games and sacrifices throughout the year, and maintaining handsome private homes, whose daily pleasure drives sorrow away.

SECTION 2.38.2
“The greatness of our city brings everything to us from every land, so that we enjoy the good things produced here with no more sense of familiarity than those of other peoples.

CHAPTER 2.39

SECTION 2.39.1
“In our preparations for war, too, we differ from our opponents in these ways. We throw our city open to all, and never expel foreigners to prevent anyone from learning or seeing something that an enemy might profit by observing if it were not concealed. We trust less in preparations and stratagems than in the courage that springs from ourselves when action comes. In education, they pursue courage from their earliest youth through laborious training; we live at ease, yet face dangers as great as theirs with no less resolve.

SECTION 2.39.2
“Here is the proof: the Lacedaemonians do not invade our land alone, but with all their allies; we invade our neighbors’ land ourselves and, fighting on foreign soil against men defending their own possessions, generally defeat them without difficulty.

SECTION 2.39.3
“No enemy has yet encountered our whole strength together, since we must at the same time attend to our navy and send our own men on many missions by land. Yet if they engage some part of our force, on defeating a few of us they boast that they have driven us all back, and on being defeated they claim to have lost to us all.

SECTION 2.39.4
“And yet, if we are willing to face danger through ease rather than arduous training, and with courage born of character rather than enforced by law, we gain this advantage: we do not exhaust ourselves in advance over sufferings still to come, and when we meet them we prove no less daring than those who are always laboring. Our city deserves admiration for these things, and for others as well.

CHAPTER 2.40

SECTION 2.40.1
“For we cultivate beauty without extravagance and thought without softness. We use wealth as a resource for action rather than a boast in words; and to acknowledge poverty is no disgrace to anyone, but not to escape it through effort is more disgraceful.

SECTION 2.40.2
“The same men can attend at once to their own affairs and to the city's, and those occupied with their trades can still have a sound understanding of public matters. For we alone regard the man who takes no part in these not as one who minds his own business, but as useless; and we ourselves either judge affairs or think them through correctly, believing that words do not impair deeds: the greater harm is to enter upon the necessary action without first being instructed by discussion.

SECTION 2.40.3
“For in this too we are distinctive: the same men are both exceptionally daring and exact in calculating what they will undertake. In others, ignorance brings rashness, calculation hesitation. Yet those may justly be judged strongest in spirit who know most clearly what is terrible and what is pleasant, and are not thereby turned aside from danger.

SECTION 2.40.4
“In generosity too we take the opposite course from most: we acquire friends not by receiving kindness but by doing it. The giver of a favor is the firmer friend, seeking through goodwill toward its recipient to keep the debt alive; the man who owes a favor in return is less eager, knowing that he will repay his generosity not as a kindness but as a debt.

SECTION 2.40.5
“And we alone help others without misgiving, trusting not so much to calculations of advantage as to the confidence born of freedom.

CHAPTER 2.41

SECTION 2.41.1
“In sum, I say that our city as a whole is an education for Hellas, and that, individually, the same man among us could, I believe, prove equal in his own person to the widest variety of tasks, with the greatest grace and versatility.

SECTION 2.41.2
“That this is not a boast in words for the occasion, but the truth of deeds, is shown by the very power of the city, which we have acquired through these ways of life.

SECTION 2.41.3
“For she alone among the cities of today proves greater in experience than in report; she alone gives neither an attacking enemy cause to resent the quality of those at whose hands he suffers, nor a subject cause to complain that his rulers are unworthy.

SECTION 2.41.4
“We have displayed our power with great signs and certainly not without witnesses, and shall be admired by those who live now and those who come after. We have no need of Homer to praise us, nor of anyone whose verses will give momentary pleasure only for the truth to damage the impression they convey of our deeds. Rather, we have compelled every sea and land to open to our daring, and everywhere have established enduring memorials of the harm and the good we have done.

SECTION 2.41.5
“For such a city these men died fighting, nobly resolving that she should not be taken from them; and it is only fitting that every survivor should willingly labor for her.

CHAPTER 2.42

SECTION 2.42.1
“This is why I have spoken at length about the city: to show that the stakes of our struggle are not the same as those of men who possess none of these advantages in equal measure, and at the same time to establish by clear evidence the praise of those about whom I now speak.

SECTION 2.42.2
“The greatest part of that praise has already been spoken. For the glories for which I celebrated the city were the adornment bestowed by the valor of these men and men like them; and for few of the Greeks would words appear so evenly matched with deeds as for these. Their present end seems to me to reveal a man's worth, both as its first disclosure and as its final confirmation.

SECTION 2.42.3
“For even in men inferior in other respects, it is just to give precedence to their courage in war on behalf of their country. By effacing evil with good, they benefited the community more than they harmed it through their private lives.

SECTION 2.42.4
“Of these men, none grew fainthearted through preferring the wealth he might still enjoy, nor did any, in the hope that he might yet escape poverty and become rich, postpone the danger. They held vengeance upon their opponents more desirable than these things and considered this the noblest of risks; with it they chose to punish their enemies and relinquish those other hopes. They entrusted the unseen prospect of success to hope, but in action, confronting what already lay before their eyes, they thought it right to rely on themselves. Judging it better to suffer while resisting than to yield and survive, they escaped the shame of reproach and bore the deed with their bodies; in the briefest turn of fortune they passed away at the height of glory rather than of fear.

CHAPTER 2.43

SECTION 2.43.1
“Such, then, these men proved themselves, as befitted the city. Those who remain must pray for a safer resolve against the enemy, but consider none less daring acceptable. You must not weigh its benefit in words alone—someone might speak at length to you, who know it no less well yourselves, of all the good that lies in resisting the enemy. Rather, behold the city's power daily in its deeds and become her lovers; and whenever she seems great to you, reflect that men acquired this greatness by daring, by knowing what duty required, and by a sense of shame in action. Even when they failed in some attempt, they did not think that the city too should be deprived of their valor, but freely offered her the noblest contribution.

SECTION 2.43.2
“For in giving their bodies to the common cause, each received for himself praise that never ages and the most conspicuous of tombs—not so much the one in which they lie as that in which their glory is left, eternally remembered whenever an occasion for word or deed presents itself.

SECTION 2.43.3
“For the whole earth is the tomb of distinguished men. It is not only an inscription on pillars in their own land that marks them: even in a land not their own, an unwritten memory lives within each person, a memory of their resolve rather than of their deed.

SECTION 2.43.4
“Take them now as your example; judge happiness to be freedom and freedom courage, and do not stand aside from the dangers of war.

SECTION 2.43.5
“For it is not the unfortunate, who have no hope of good, who have the greater reason to be unsparing of their lives, but those who still risk a reversal while they live and stand to lose most if they stumble.

SECTION 2.43.6
“For to a man with pride, the degradation that accompanies [an act of] cowardice is more painful than the unfelt death that comes with vigor and shared hope.

CHAPTER 2.44

SECTION 2.44.1
“And so, to those parents of these men who are here, I offer consolation rather than lament. They know that they have grown up amid fortune's many turns. Fortunate are those whose lot is most honorable—death, as it is now for these men, or grief, as for you—and whose allotted span of happiness was also the measure of their lives.

SECTION 2.44.2
“I know, indeed, that it is hard to persuade you of this, when you will so often find reminders in the good fortune of others, in which you too once rejoiced. Grief is not for the good things one loses without ever having known them, but for what is taken away after one has grown accustomed to it.

SECTION 2.44.3
“Those who are still of an age to have children must find endurance also in the hope of others. In private life, children born afterward will help some to forget those who are gone; and the city will benefit in two ways, in not being depopulated and in its security. For men cannot deliberate fairly or justly unless they too expose their children to danger on equal terms.

SECTION 2.44.4
“As for those past that age, count as gain the greater part of your lives in which you were fortunate, and remember that what remains will be brief; find relief in these men's renown. For the love of honor alone does not age, and in life's years of uselessness it is not gain, as some say, that gives the greater pleasure, but being honored.

CHAPTER 2.45

SECTION 2.45.1
“For those here who are sons or brothers of these men, I see a great contest ahead. Everyone is accustomed to praise the dead, and even with extraordinary valor you would scarcely be judged a little below them, let alone their equals. The living meet envy from their rivals; those no longer in the way are honored with goodwill free of rivalry.

SECTION 2.45.2
“And if I must also say something of the virtue of women, for those who will now be widows, a brief exhortation will convey it all. Great is your glory if you do not fall below the nature that is yours; and great too is hers whose name is least spoken of among men, whether for virtue or for blame.

CHAPTER 2.46

SECTION 2.46.1
“I too have now spoken, as the law requires, what words I had that suited the occasion. In deed, those being buried have already received their honors; for what remains, the city will henceforth rear their children at public expense until they come of age, setting before these men and the survivors a crown of real benefit for such contests. For where the greatest prizes are established for valor, there also the best men live as citizens.

SECTION 2.46.2
“Now, when each of you has mourned his own, depart.”

CHAPTER 2.47

SECTION 2.47.1
Such was the funeral held during this winter; and when the winter passed, the first year of this war came to an end.

SECTION 2.47.2
As soon as summer began, the Peloponnesians and their allies invaded Attica with two-thirds of their forces, as on the first occasion. They were led by Archidamus son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians; they established themselves and ravaged the land.

SECTION 2.47.3
They had not yet been in Attica many days when the disease first began among the Athenians. It was said to have struck before in many places, around Lemnos and elsewhere; but nowhere was there any memory of so great a pestilence or such destruction of human life.

SECTION 2.47.4
At first the doctors, treating it without knowledge, could give no help; indeed, they themselves died most, since they came into closest contact with it. Nor could any other human art avail. All the supplications they made at sanctuaries, their resort to oracles and the like, were useless; and at last, overcome by the calamity, they abandoned these too.

CHAPTER 2.48

SECTION 2.48.1
It began, it is said, in Ethiopia beyond Egypt, then descended into Egypt and Libya and into most of the King's territory.

SECTION 2.48.2
It fell suddenly upon the city of the Athenians, first attacking the people in Piraeus, so that they even said the Peloponnesians had thrown poison into the wells: there were as yet no fountains there. Later it reached the upper city too, and deaths now became far more numerous.

SECTION 2.48.3
Let each speak according to his knowledge, physician and layman alike, about its probable origin and whatever causes he thinks could have had the power to bring about so great a change. I shall describe what the disease was like, and set out the signs by which anyone studying them might best recognize it, with some foreknowledge, if it should ever strike again. For I suffered from it myself and myself saw others suffering.

CHAPTER 2.49

SECTION 2.49.1
That year, as was generally agreed, happened to be freer of other illnesses than any other; and if anyone was already unwell, it all developed into this.

SECTION 2.49.2
The others, without any apparent cause, were suddenly seized while in full health, first by fierce heat in the head and redness and inflammation of the eyes; the parts within, the throat and tongue, were at once blood-red and gave off breath that was strange and foul-smelling.

SECTION 2.49.3
These symptoms were followed by sneezing and hoarseness, and before long the pain descended to the chest with a violent cough. When it settled in the pit of the stomach, it turned it over, and there followed discharges of bile of every kind named by physicians, accompanied by great distress.

SECTION 2.49.4
Most also suffered dry retching, which brought on violent spasms; in some these abated at this stage, in others only much later.

SECTION 2.49.5
To the touch, the body's surface was neither excessively hot nor pale, but reddish and livid, breaking out in small blisters and sores. Inside, however, it burned so fiercely that the sufferers could not bear even the lightest clothing or linen laid over them, or anything but nakedness; they would most gladly have thrown themselves into cold water. Many of those left untended did indeed throw themselves into wells, driven by an unquenchable thirst; drinking more or less made no difference.

SECTION 2.49.6
The torment of restlessness and sleeplessness pressed on them throughout. Yet while the disease was at its height the body did not waste away, but withstood the suffering beyond expectation. Thus most died on the ninth or seventh day from the inward burning, while they still had some strength; or, if they escaped this, the disease descended into the bowels, producing severe ulceration and uncontrollable diarrhea, through which most of them later died of weakness.

SECTION 2.49.7
For the affliction, first lodged in the head, passed from above through the whole body; and even if someone survived its worst effects, its attack on the extremities left its mark.

SECTION 2.49.8
For it struck the genitals and the ends of the hands and feet, and many escaped with the loss of these parts, some with the loss of their eyes as well. Others, on first recovering, were seized by a complete loss of memory and recognized neither themselves nor their friends and family.

CHAPTER 2.50

SECTION 2.50.1
The character of the disease defied description: not only did it attack each sufferer more harshly than human nature could bear, but in this especially it showed itself something different from the familiar illnesses. Though many bodies lay unburied, the birds and four-footed animals that feed on human flesh either would not approach them or died after tasting them.

SECTION 2.50.2
The evidence was this: birds of that kind conspicuously disappeared, and were seen neither near any such bodies nor anywhere else. Dogs, because they live with human beings, made the outcome easier to observe.

CHAPTER 2.51

SECTION 2.51.1
Such was the disease in its general character; I pass over many other peculiarities in which one person's experience differed from another's. At that time none of the usual illnesses caused any additional distress; whatever did occur ended in this.

SECTION 2.51.2
Some died from neglect, others despite the most careful treatment. There was not a single remedy, one might say, whose administration could be relied upon to help: what benefited one person harmed another.

SECTION 2.51.3
No constitution, whether strong or weak, proved capable of resisting it; it carried off all alike, even those tended with every care in their regimen.

SECTION 2.51.4
The most terrible features of the whole calamity were the despair that came whenever anyone felt himself falling ill—for their minds turned at once to hopelessness, and they abandoned themselves far more readily instead of resisting—and the way they caught the infection from one another through nursing and died like sheep. This caused the greatest destruction.

SECTION 2.51.5
For if fear made them unwilling to approach one another, they died alone, and many households were emptied for want of anyone to nurse them. If they did approach, they perished, especially those who laid any claim to virtue: shame made them unsparing of themselves in visiting their friends, when even the relatives at last grew too weary to lament the dead, overcome by the weight of calamity.

SECTION 2.51.6
Yet those who had escaped the disease showed greater pity for the dying and the afflicted, both because they already knew the disease and because they were now themselves free of fear. For it did not strike the same person twice, at least not fatally. Others called them fortunate; and in their own overwhelming joy at the moment they entertained an idle hope for the future too, that they would never again be carried off even by another disease.

CHAPTER 2.52

SECTION 2.52.1
Besides the suffering already upon them, the influx from the country into the city pressed them still harder, and the newcomers no less than the rest.

SECTION 2.52.2
For there were no houses available, and they lived in huts stifling at that season of the year, so that death came amid utter disorder. As people died, their bodies lay heaped upon one another; the half-dead writhed in the streets and around every fountain in their longing for water.

SECTION 2.52.3
The sanctuaries in which they had lodged were full of corpses, since people died there on the spot. For as the calamity overwhelmed them, people, not knowing where to turn, grew equally heedless of sacred things and religious obligations.

SECTION 2.52.4
All the customs they had previously observed in burial were thrown into confusion, and each buried his dead as he could. Many resorted to shameless ways of burial, lacking the necessary supplies because so many of their own had already died. Some put their own dead on another's pyre and lit it before those who had built it could arrive; others threw the body they were carrying on top of another already burning, and went away.

CHAPTER 2.53

SECTION 2.53.1
The disease also first brought a greater lawlessness to the city in other matters. Men more readily dared to pursue pleasures they had previously concealed, seeing the swift reversals both of the prosperous, suddenly dying, and of those who had formerly owned nothing, but at once possessed their property.

SECTION 2.53.2
So they thought they should enjoy what they had quickly and for pleasure, judging their bodies and their wealth alike things of a day.

SECTION 2.53.3
No one was eager to endure further hardship for what was thought noble, considering it uncertain whether he would perish before attaining it. Whatever was pleasant at once, and whatever gain could serve that pleasure from any source, came to be considered both noble and useful.

SECTION 2.53.4
Neither fear of the gods nor human law restrained them. As for the gods, seeing everyone perish alike, they judged that worship and its neglect came to the same thing; as for their offenses, no one expected to live until judgment was passed and pay the penalty. Rather, they felt that a far greater sentence had already been pronounced against them and hung over their heads, and that before it fell it was only reasonable to enjoy something of life.

CHAPTER 2.54

SECTION 2.54.1
Such was the affliction that beset and oppressed the Athenians, with people dying within and their land being ravaged outside.

SECTION 2.54.2
In their misery, as was natural, they also recalled this verse, which the older men said had long ago been sung: / “A Dorian war will come, and plague along with it.”

SECTION 2.54.3
There was a dispute among people over whether the ancients had named not plague but famine in the verse; but in the circumstances the view that plague had been spoken naturally prevailed, for people shaped their memory to their sufferings. Yet if another Dorian war should ever follow this one, I think, and a famine happen to occur, they will probably sing it that way.

SECTION 2.54.4
Those who knew it also remembered the oracle given to the Lacedaemonians: when they asked the god whether they should go to war, he answered that if they fought with all their strength, victory would be theirs, and said that he himself would assist them.

SECTION 2.54.5
So they conjectured that events accorded with the oracle. The disease began immediately after the Peloponnesians invaded; it did not enter the Peloponnese to any extent worth mentioning, but spread most widely over Athens, and then over the most populous of the other places. Such were the events connected with the disease.

CHAPTER 2.55

SECTION 2.55.1
After ravaging the plain, the Peloponnesians advanced into the district called the Paralus as far as Laurium, where the Athenians have their silver mines. First they ravaged the part facing the Peloponnese, then that turned toward Euboea and Andros.

SECTION 2.55.2
Pericles, who was general then too, held to the same opinion as during the former invasion: the Athenians should not march out against them.

CHAPTER 2.56

SECTION 2.56.1
While they were still in the plain, before they reached the coast, he was preparing an expedition of a hundred ships against the Peloponnese; and when all was ready, he put to sea.

SECTION 2.56.2
He carried on the ships four thousand Athenian hoplites, and three hundred cavalry in horse-transports, converted then for the first time from old ships. Chians and Lesbians also joined the expedition with fifty ships.

SECTION 2.56.3
When this Athenian force put to sea, it left the Peloponnesians in the coastal district of Attica.

SECTION 2.56.4
On reaching Epidaurus in the Peloponnese, they ravaged most of its territory; they also attacked the city and came to hope they could capture it, but did not succeed.

SECTION 2.56.5
Putting out from Epidaurus, they ravaged the territories of Troezen, Halieis, and Hermione, all coastal districts of the Peloponnese.

SECTION 2.56.6
Sailing from these, they reached Prasiae, a small coastal town in Laconia, ravaged its territory, and captured and sacked the town itself. After doing this they returned home. They no longer found the Peloponnesians in Attica: they had withdrawn.

CHAPTER 2.57

SECTION 2.57.1
For as long as the Peloponnesians were in Athenian territory and the Athenians were campaigning aboard their ships, the disease destroyed Athenians both in the expeditionary force and in the city. It was even said that the Peloponnesians left the land more quickly out of fear of the disease, having learned from deserters that it was in the city and being aware at the same time of the burials.

SECTION 2.57.2
Yet in this invasion they stayed longer than in any other and ravaged the whole country: they spent about forty days in Attica.

CHAPTER 2.58

SECTION 2.58.1
During the same summer, Hagnon son of Nicias and Cleopompus son of Clinias, fellow generals of Pericles, took the force he had employed and at once campaigned against the Chalcidians in the Thracian region and against Potidaea, which was still under siege. On arrival they brought siege engines against Potidaea and tried every means of taking it.

SECTION 2.58.2
They made no progress toward capturing the city, nor did their other efforts meet with success commensurate with their preparations. For the disease fell upon them and now pressed the Athenians very hard, destroying the army; even the Athenian troops already there, who had previously been healthy, became infected from Hagnon's force. Phormio and his sixteen hundred men were no longer in the Chalcidian region.

SECTION 2.58.3
Hagnon therefore returned with the ships to Athens, having lost to the disease one thousand and fifty out of four thousand hoplites in about forty days. The troops who had been there before remained in position and continued the siege of Potidaea.

CHAPTER 2.59

SECTION 2.59.1
After the Peloponnesians' second invasion, the Athenians began to change their minds, as their land had been ravaged a second time and disease and war pressed upon them together.

SECTION 2.59.2
They blamed Pericles for having persuaded them to go to war, holding him responsible for the disasters into which they had fallen, and were eager to come to terms with the Lacedaemonians. They sent ambassadors to them, but achieved nothing. Finding no way out in any direction, they pressed their attacks on Pericles.

SECTION 2.59.3
He saw them embittered by their present circumstances and doing everything he had expected. Calling an assembly—for he was still general—he wished to hearten them and, by turning their minds from anger, bring them to a calmer and less fearful temper. He came forward and spoke as follows.

CHAPTER 2.60

SECTION 2.60.1
“Your anger against me has come as I expected—I understand its causes—and that is why I have called this assembly: to remind you of certain things and to rebuke you if you are either angry with me or yielding to your misfortunes without just cause.

SECTION 2.60.2
“For I believe that a city prospering as a whole brings its individual citizens greater benefit than one in which each citizen prospers but the community falls to ruin.

SECTION 2.60.3
“A man whose private affairs are flourishing is nevertheless destroyed along with his country when it perishes; but a man suffering misfortune in a fortunate city has a far better chance of surviving.

SECTION 2.60.4
“Since, then, a city can bear the misfortunes of individuals, while no individual can bear those of the city, how can it not be everyone's duty to defend it, instead of doing what you are doing now? Stunned by your troubles at home, you abandon the common safety, and blame both me, who advised you to fight, and yourselves, who agreed.

SECTION 2.60.5
“And yet the man with whom you are angry is one who considers himself second to none in discerning what must be done and explaining it, a lover of his city and above the power of money.

SECTION 2.60.6
“For a man who understands but cannot explain clearly is no better placed than if he had never formed the thought. One who possesses both gifts but bears his city ill will cannot speak with the same devotion to its interests; and if he has this devotion too, but yields to money, all the rest will be sold for this one thing.

SECTION 2.60.7
“So if you were persuaded to go to war because you believed that I possessed these qualities even somewhat more than others, it would not be reasonable now to charge me, at least, with wrongdoing.

CHAPTER 2.61

SECTION 2.61.1
“For those who have a choice and are otherwise fortunate, going to war is great folly. But if the choice was necessarily between yielding to one's neighbors and submitting at once, or facing danger and prevailing, the man who evades the danger deserves more blame than the man who confronts it.

SECTION 2.61.2
“I remain the same and do not shift my ground; it is you who change. You were persuaded when unharmed, but repent now that you suffer, and my advice appears wrong through the weakness of your judgment. Each of you already feels the pain, while the benefit is not yet apparent to anyone; and with a great reversal falling upon you in so short a time, your minds lack the strength to persevere in what you resolved.

SECTION 2.61.3
“For the sudden, the unexpected, and what happens most contrary to calculation enslave the spirit; and this, besides your other troubles, has happened to you above all in the plague.

SECTION 2.61.4
“Yet as citizens of a great city, brought up in habits worthy of it, you must be willing to face even the greatest misfortunes and not efface your standing. People think it equally just to blame the man who falls short of his established reputation through weakness and to hate the man who reaches boldly for a reputation he has no right to. You must put aside the pain of your private losses and take up the defense of the common safety.

CHAPTER 2.62

SECTION 2.62.1
“As for your fear that the labor of war may prove great without bringing us victory, you should be satisfied with the many arguments by which I have shown on other occasions that this suspicion is unfounded. But I shall also make clear something about the extent of your imperial power which, I think, you have never considered for yourselves, nor have I set out in my earlier speeches. I would not have employed it now either, since its claim has a somewhat boastful air, had I not seen you unreasonably cast down.

SECTION 2.62.2
“You think that you rule only your allies; but I declare that, of the two realms open to human use, land and sea, you are absolute masters of the whole of one—not merely as far as you now range, but farther too, if you wish. With your present naval resources, neither the King nor any other people now in existence can prevent you from sailing.

SECTION 2.62.3
“This power plainly bears no comparison with the use of houses and land, whose loss you consider so great. Rather than grieve over them, you should think little of them, regarding them beside this power as a garden plot, an ornament of wealth. Recognize that freedom, if we hold fast and preserve it, will readily recover these things, whereas submission to others commonly diminishes even what was possessed before. Do not prove inferior to your fathers in either respect: they secured these things through labor, not by receiving them from others, and, preserving them as well, handed them down to you. To be stripped of what one holds is more shameful than to fail in acquiring it. Meet your enemies not merely with confidence, but with contempt.

SECTION 2.62.4
“For even a coward may acquire a boastful spirit through ignorance favored by fortune; but contempt belongs to the man who trusts his judgment that he is superior to his opponents—and that is our position.

SECTION 2.62.5
“And when fortune is equal, intelligence makes the daring born of a sense of superiority more secure. It relies less on hope, whose strength lies in helplessness, than on judgment drawn from the resources at hand, whose foresight is more dependable.

CHAPTER 2.63

SECTION 2.63.1
“It is right that you should defend the city's honor, which comes from ruling and in which you all glory: you must not shun its labors, unless you also renounce its honors. Nor should you think that the struggle concerns only one thing, slavery instead of freedom; it also concerns the loss of empire and the danger from those whose hatred you have earned in exercising it.

SECTION 2.63.2
“You can no longer withdraw from that empire, even if someone, frightened by the present crisis, would play the virtuous man by remaining inactive. For by now you hold it as a tyranny: taking it may seem unjust, but letting it go is dangerous.

SECTION 2.63.3
“Such men would very quickly destroy a city, whether by persuading others or by settling somewhere independently on their own. For inactivity cannot survive unless it takes its place beside action; nor is it advantageous in a ruling city, but in a subject city, to live safely as a slave.

CHAPTER 2.64

SECTION 2.64.1
“Do not let such citizens lead you astray, and do not be angry with me, when you yourselves joined me in deciding on war. Our enemies have invaded and done what was to be expected when you refused to submit; and beyond what we anticipated this plague has come upon us—the one event of all that has surpassed expectation. I know that it accounts for some further share of your hatred of me, but unjustly, unless you will also give me credit whenever you prosper beyond calculation.

SECTION 2.64.2
“What comes from the gods must be borne as necessity, and what comes from our enemies with courage. This has long been the city's practice; do not let it be broken in your time.

SECTION 2.64.3
“Know that the city has the greatest name among all peoples because it does not yield to misfortune, and has expended more lives and labor in war than any other; that it has acquired the greatest power yet known; and that the memory of this power will remain forever among those who come after us, even if we should now at some point give ground—for all things naturally decline. They will remember that we Greeks ruled over more Greeks than any others, withstood the greatest wars against them all together and separately, and inhabited a city richer in every resource and greater than any other.

SECTION 2.64.4
“The inactive man may find fault with these things; but anyone who wishes to achieve something himself will emulate them, while anyone who lacks them will envy them.

SECTION 2.64.5
“To be hated and to cause distress for the moment has been the lot of all who have claimed the right to rule others. But the man who accepts that burden of envy for the greatest ends judges rightly. For hatred does not last long, while present splendor and glory in the time to come remain in everlasting memory.

SECTION 2.64.6
“Look ahead to the honor of the future and to the avoidance of disgrace now, and secure both by an immediate show of resolve. Send no more heralds to the Lacedaemonians, and do not reveal how heavily your present hardships weigh upon you. For those who are least distressed in spirit by misfortune and most steadfast against it in action are the strongest, whether cities or individuals.”

CHAPTER 2.65

SECTION 2.65.1
By speaking in this way, Pericles tried to release the Athenians from their anger against him and turn their thoughts away from their present terrors.

SECTION 2.65.2
In public affairs they were persuaded by his words: they no longer sent to the Lacedaemonians and pursued the war with greater determination. In private, however, they grieved over their sufferings: the common people because, having started with little, they had lost even that; the powerful because they had lost fine estates in the countryside, with their buildings and costly fittings; and, most of all, because they had war instead of peace.

SECTION 2.65.3
Nevertheless, the whole body of citizens did not cease to be angry with him until they had imposed a fine upon him.

SECTION 2.65.4
Not long afterward, in the usual manner of a crowd, they elected him general again and entrusted all affairs to him. Each man's pain over his private losses had by then grown less acute, and they considered him the most valuable man for the needs of the city as a whole.

SECTION 2.65.5
For throughout the time when he led the city in peace, he guided it with moderation and kept it safe, and under him it became greatest; and when war broke out, he evidently foresaw its strength in this too.

SECTION 2.65.6
He lived for two years and six months after its outbreak; and after his death the foresight of his judgment about the war became still more apparent.

SECTION 2.65.7
For he said that they would prevail if they remained on the defensive, attended to the fleet, and neither sought to extend their empire during the war nor put the city at risk. They did the opposite in all these respects, and, pursuing private ambitions and private gains, mismanaged even matters seemingly unconnected with the war, to the harm of themselves and their allies. When such policies succeeded, they chiefly brought honor and advantage to individuals; when they failed, the damage fell upon the city in its conduct of the war.

SECTION 2.65.8
The reason was that Pericles, powerful through his standing and judgment, and manifestly incorruptible in matters of money, held the people in check without curtailing their freedom; he led them rather than being led by them. Since he did not seek to acquire power by improper means, he had no need to speak to please them; his standing instead enabled him to contradict them even at the cost of their anger.

SECTION 2.65.9
Whenever he saw them emboldened by arrogance at the wrong moment, his words struck them with fear; and when they were unreasonably afraid, he restored their confidence. What existed was a democracy in word, but in deed the rule of the foremost man.

SECTION 2.65.10
His successors, being more nearly equal to one another and each striving to become foremost, turned to pleasing the people and surrendered even the conduct of affairs to them.

SECTION 2.65.11
From this arose many errors, as was to be expected in a great city possessing an empire, and in particular the expedition to Sicily. This was not so much a misjudgment concerning the people they were attacking as a failure by those who sent it to decide on measures suited to the men abroad. Instead, through private slanders in their contest for leadership of the people, they both blunted the army's effectiveness and, for the first time, brought the city's affairs into turmoil through their quarrels with one another.

SECTION 2.65.12
Though they had lost other forces and the greater part of their fleet in Sicily, and civil strife was already upon the city, they nevertheless held out for three years against their original enemies, the Sicilians who joined them, most of their own allies, who had now revolted, and later Cyrus, the King's son, who joined the opposing side and supplied the Peloponnesians with money for their fleet. They did not give in until they had fallen upon one another in their private quarrels and brought about their own overthrow.

SECTION 2.65.13
So ample was the margin in Pericles' estimate at the time: on the grounds he had foreseen, the city could quite easily have prevailed in the war against the Peloponnesians alone.

CHAPTER 2.66

SECTION 2.66.1
In the same summer, the Lacedaemonians and their allies sailed with a hundred ships against the island of Zacynthus, which lies opposite Elis. Its inhabitants are colonists of the Achaeans of the Peloponnese and were allied with Athens.

SECTION 2.66.2
A thousand Lacedaemonian hoplites were aboard, with Cnemus, a Spartan, as admiral. They landed and ravaged most of the country; but when the inhabitants would not come to terms, they sailed home.

CHAPTER 2.67

SECTION 2.67.1
At the end of the same summer, Aristeus the Corinthian, the Lacedaemonian envoys Aneristus, Nicolaus, and Pratodamus, Timagoras of Tegea, and Pollis, an Argive traveling in a private capacity, were on their way to Asia to visit the King, hoping to persuade him to provide money and join the war. They first came to Sitalces son of Teres in Thrace. They wished, if possible, to persuade him to abandon his alliance with Athens and march against Potidaea, where an Athenian army was conducting the siege, and also to obtain passage through his territory on their intended journey across the Hellespont to Pharnaces son of Pharnabazus, who was to send them on to the King.

SECTION 2.67.2
The Athenian envoys Learchus son of Callimachus and Ameiniades son of Philemon happened to be with Sitalces. They persuaded his son Sadocus, who had become an Athenian citizen, to hand the men over to them, so that they should not cross over to the King and do their part in harming his adopted city.

SECTION 2.67.3
Won over, Sadocus sent others with Learchus and Ameiniades and had the men arrested as they traveled through Thrace toward the vessel in which they intended to cross the Hellespont, before they embarked. He ordered their captors to hand them over to the Athenian envoys, who took charge of them and brought them to Athens.

SECTION 2.67.4
Upon their arrival, the Athenians feared that Aristeus might escape and do them still greater harm, since he was known to have been responsible already for the whole affair at Potidaea and on the Thracian coast. That very day they put all the men to death without trial, though they wished to make certain statements, and threw them into a ravine. They considered themselves justified in retaliating by the same means that the Lacedaemonians had first employed, when they killed the Athenian and allied merchants they caught sailing in cargo ships around the Peloponnese and threw them into ravines. For at the beginning of the war the Lacedaemonians killed as enemies everyone they captured at sea, both those fighting alongside Athens and those on neither side.

CHAPTER 2.68

SECTION 2.68.1
About the same time, at the end of the summer, the Ambraciots, having mobilized many of the barbarians as well as their own forces, marched against Amphilochian Argos and the rest of Amphilochia.

SECTION 2.68.2
Their hostility toward the Argives first arose as follows.

SECTION 2.68.3
After the Trojan War, Amphilochus son of Amphiaraus returned home and, dissatisfied with the state of affairs at Argos, founded Amphilochian Argos and settled the rest of Amphilochia on the Ambracian Gulf, naming Argos after his own native city.

SECTION 2.68.4
(This city was the largest in Amphilochia and had the most powerful inhabitants.)

SECTION 2.68.5
Many generations later, however, under pressure from misfortunes, the Argives invited the Ambraciots, whose territory bordered Amphilochia, to settle with them. It was then, through these Ambraciot settlers, that they first acquired the Greek language they now speak; the other Amphilochians are barbarians.

SECTION 2.68.6
In time, then, the Ambraciots expelled the Argives and occupied the city themselves.

SECTION 2.68.7
After this happened, the Amphilochians entrusted themselves to the Acarnanians. Both peoples then called in the Athenians, who sent them the general Phormio and thirty ships. When Phormio arrived, they took Argos by storm and enslaved the Ambraciots; Amphilochians and Acarnanians settled there together.

SECTION 2.68.8
It was after this that the alliance between the Athenians and the Acarnanians first came into being.

SECTION 2.68.9
The Ambraciots' hostility toward the Argives began with this enslavement of their own people. Later, during the war, they undertook the present expedition with their own forces, the Chaonians, and some of the other neighboring barbarians. When they reached Argos, they gained control of the countryside, but their assault failed to capture the city; they withdrew home and dispersed to their respective peoples. Such were the events of the summer.

CHAPTER 2.69

SECTION 2.69.1
In the following winter, the Athenians sent twenty ships around the Peloponnese under the general Phormio. Based at Naupactus, he kept watch to prevent anyone from sailing out of Corinth and the Crisaean Gulf or sailing in. They sent another six ships under the general Melesander toward Caria and Lycia, to collect money in those regions and prevent Peloponnesian pirates from using them as bases to interfere with the passage of cargo ships from Phaselis, Phoenicia, and the mainland in that direction.

SECTION 2.69.2
Melesander marched inland into Lycia with a force of Athenians from the ships and allies; he was defeated in battle and killed, and lost part of his army.

CHAPTER 2.70

SECTION 2.70.1
During the same winter, the Potidaeans could no longer hold out under siege. The Peloponnesian invasions of Attica had done nothing to dislodge the Athenians, their food had run out, many other desperate expedients for obtaining nourishment had already been tried there, and some had even tasted one another's flesh. In these circumstances they approached the Athenian generals commanding against them—Xenophon son of Euripides, Hestiodorus son of Aristoclides, and Phanomachus son of Callimachus—to discuss an agreement.

SECTION 2.70.2
The generals accepted the proposal, seeing the army's hardship in a place exposed to winter weather, and knowing that the city had already spent two thousand talents on the siege.

SECTION 2.70.3
They therefore agreed on these terms: the inhabitants, their children and wives, and the mercenaries were to leave with one garment each, the women with two, and a specified sum of money for their journey.

SECTION 2.70.4
They left under the protection of the agreement, going to Chalcidice and wherever each could. The Athenians blamed the generals for reaching an agreement without consulting them, for they believed they could have secured the city on whatever terms they wished. Later they sent settlers of their own to Potidaea and established them there. These were the events of the winter, and the second year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 2.71

SECTION 2.71.1
In the following summer the Peloponnesians and their allies did not invade Attica, but marched against Plataea, led by Archidamus son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians. He encamped with his army and was about to ravage the land when the Plataeans immediately sent envoys to him, who spoke as follows:

SECTION 2.71.2
“Archidamus and Lacedaemonians, in marching against the land of Plataea you act unjustly and unworthily both of yourselves and of the fathers from whom you descend. For Pausanias son of Cleombrotus, the Lacedaemonian, freed Hellas from the Medes with those Greeks who were willing to share the danger of the battle fought here. After sacrificing to Zeus the Liberator in the marketplace of Plataea and summoning all the allies, he restored their own land and city to the Plataeans, to inhabit in independence. No one was ever to march against them unjustly or to enslave them; otherwise, the allies then present were to defend them to the best of their ability.

SECTION 2.71.3
“Your fathers granted us this for the courage and zeal we displayed in those dangers; but you do the opposite. You have come with the Thebans, our bitterest enemies, to enslave us.

SECTION 2.71.4
“Calling as witnesses the gods who sanctioned the oaths then, your ancestral gods, and the gods of our own land, we tell you not to wrong the territory of Plataea or violate the oaths, but to let us live in independence, as Pausanias judged right.”

CHAPTER 2.72

SECTION 2.72.1
When the Plataeans had said this, Archidamus answered: “Your words are just, men of Plataea, if your actions match them. As Pausanias granted you, live in independence yourselves, and help to free the others who shared in the dangers of that time and swore the oaths with you, but are now under Athenian rule. This great armament has been raised and this war begun to liberate them and the rest. Best of all, join in that liberation and so keep your oaths yourselves. Failing that, as we have already proposed before, remain at peace, enjoying your own possessions, and take neither side. Receive both as friends, but neither for purposes of war. That will satisfy us.”

SECTION 2.72.2
Such was Archidamus' answer. After hearing it, the Plataean envoys went into the city and communicated his words to the people. They replied that they could not do as he proposed without the Athenians' consent, since their children and wives were with them. They also feared for the whole city: once the Lacedaemonians withdrew, the Athenians might come and refuse to allow the arrangement, or the Thebans might again try to seize their city, invoking the oath's requirement that both sides be admitted.

SECTION 2.72.3
To reassure them on these points, he said: “Hand over your city and houses to us Lacedaemonians, mark out the boundaries of your land, and give us a count of your trees and anything else that can be counted. Move away yourselves wherever you wish for the duration of the war. When it is over, we shall return what we have received. Until then we shall hold it in trust, cultivating the land and paying you a return sufficient for your needs.”

CHAPTER 2.73

SECTION 2.73.1
On hearing this they went back into the city and, after consulting the people, said that they wished first to communicate his proposal to the Athenians; if they persuaded them, they would do as he asked. In the meantime, they requested a truce and asked him not to ravage their land. He granted a truce for as many days as their journey could reasonably be expected to take, and left the land unharmed.

SECTION 2.73.2
The [Plataean] envoys went to the Athenians and consulted them, then returned and reported to those in the city as follows:

SECTION 2.73.3
“Men of Plataea, the Athenians say that never in the past, from the time we became allies, have they abandoned you when you were wronged, nor will they stand by now: they will help you to the best of their ability. They charge you, by the oaths your fathers swore, to make no change in the alliance.”

CHAPTER 2.74

SECTION 2.74.1
When the envoys had delivered this report, the Plataeans resolved not to betray the Athenians, but to endure the sight of their land being ravaged, if necessary, and whatever else might befall them. No one was to go out again; instead they would answer from the wall that they could not do as the Lacedaemonians proposed.

SECTION 2.74.2
After they had given their answer, King Archidamus first appealed to the gods and heroes of the land to bear witness, speaking as follows: “Gods and heroes who possess the land of Plataea, be witnesses that our coming into this land was not unjust in the first place: these men had already abandoned our common oath. This is the land where our fathers prayed to you and defeated the Medes, and you made it favorable to the Greeks in their struggle. Nor shall we act unjustly in anything we may now do; for we have made many reasonable proposals and have not prevailed. Give your assent: let those who first committed injustice suffer punishment, and let those who lawfully bring it upon them obtain redress.”

CHAPTER 2.75

SECTION 2.75.1
After this appeal to the gods, he set his army to war. First they enclosed the Plataeans with a palisade made from the trees they had cut down, to prevent anyone from coming out; then they began raising a mound against the city, expecting that with so great an army at work they would capture it very quickly.

SECTION 2.75.2
They cut timber from Cithaeron and built up both sides, laying it crosswise like wickerwork in place of walls, so that the mound would not spread too far. Into it they carried brushwood, stones, earth, and anything else whose addition might advance the work.

SECTION 2.75.3
For seventy days and nights they kept building without interruption, divided into shifts for rest, so that some carried material while others took food and sleep. The Lacedaemonian officers commanding the contingents from each city joined in supervising them and drove them on with the work.

SECTION 2.75.4
When the Plataeans saw the mound rising, they assembled a wooden framework and set it on their own wall where the mound was approaching. Within this they built up bricks, which they took from the neighboring houses as they pulled them down.

SECTION 2.75.5
The timber bound the bricks together, to keep the structure from becoming weak as it rose; and it had screens of hides and leather, so that both the workmen and the timber would be protected against fire-bearing arrows and kept safe.

SECTION 2.75.6
The wall was rising to a great height, and the mound rose to meet it no less quickly. The Plataeans then devised this expedient: they broke through their wall where the mound pressed against it and carried the earth inside.

CHAPTER 2.76

SECTION 2.76.1
When the Peloponnesians discovered this, they packed clay into reed frames and threw them into the breach, so that the material could not crumble like earth and be carried away.

SECTION 2.76.2
Blocked in this direction, the Plataeans abandoned that method. Instead they dug a tunnel from the city, calculated its course beneath the mound, and once again drew the soil away into their own lines. For a long time the men outside did not discover them; thus their additions made less progress, as the mound was being undermined from below and continually settling into the space left empty.

SECTION 2.76.3
But fearing that even so they would be unable, with their few men against so many, to hold out, they devised a further measure. They stopped work on the great structure facing the mound and, starting on either side of it from the low wall, built an inward-curving crescent of wall within the city. If the great wall were taken, this would hold out, and the enemy would have to build another mound against it; as they advanced inward, they would face twice the labor and be more exposed to attack from both sides.

SECTION 2.76.4
Along with their work on the mound, the Peloponnesians brought siege engines against the city. One, brought up on the mound against the great structure, shook it severely and frightened the Plataeans; others were brought against other parts of the wall. The Plataeans threw nooses around these and hauled them upward. They also suspended great beams by long iron chains attached at either end to two sloping spars that projected beyond the wall, and drew the beams up crosswise. Whenever an engine was about to strike at any point, they let the beam go, allowing the chains to slacken instead of holding it in hand; falling with force, it snapped off the projecting head of the ram.

CHAPTER 2.77

SECTION 2.77.1
After this, since their engines achieved nothing and a counterwall was rising against their mound, the Peloponnesians judged that the means of attack at their disposal offered no way to take the city, and began preparing to enclose it with a wall.

SECTION 2.77.2
First, however, they decided to try fire, to see whether, if a wind arose, they could burn down the city, which was not large. They were devising every possible means of bringing it into their hands without expense and a siege.

SECTION 2.77.3
They carried bundles of brushwood and threw them from the mound, first into the space between the wall and the earthwork. With so many hands at work, this was soon filled; then they piled more over as much of the rest of the city as they could reach from their elevated position. They threw in fire with sulfur and pitch and set the wood alight.

SECTION 2.77.4
A blaze arose greater than any fire made by human hands that anyone had yet seen, at least up to that time; for in the mountains, woodland had before now, through the friction of trees in the wind, spontaneously kindled and sent up flames.

SECTION 2.77.5
This fire was enormous, and came very near to destroying the Plataeans, who had escaped all the other dangers. A large part of the city could not be approached; and if a wind had arisen to drive the fire into it, as the enemy hoped, they would not have escaped.

SECTION 2.77.6
As it was, this too is said to have occurred: heavy rain [from the sky] and thunder came, quenching the flames and so ending the danger.

CHAPTER 2.78

SECTION 2.78.1
When the Peloponnesians failed in this attempt as well, they retained part of their army and dismissed the greater part, then built a wall all around the city, dividing the ground among the contingents from each city. There was a ditch both inside and outside, from which they made their bricks.

SECTION 2.78.2
When everything was finished, about the rising of Arcturus, they left guards for half the wall—the Boeotians guarded the other half—and withdrew their army, dispersing to their several cities.

SECTION 2.78.3
The Plataeans had previously sent their children, women, oldest men, and the mass of those unfit for service to Athens. Those left behind to endure the siege were four hundred Plataeans, eighty Athenians, and a hundred and ten women who prepared their food.

SECTION 2.78.4
These were their entire numbers when the siege began; there was no one else within the walls, slave or free. Such were the preparations for the siege of Plataea.

CHAPTER 2.79

SECTION 2.79.1
In the same summer, at the time of the expedition against Plataea, the Athenians campaigned against the Chalcidians in Thrace and the Bottiaeans with two thousand of their own hoplites and two hundred cavalry, when the grain was ripe. Xenophon son of Euripides was general, with two colleagues.

SECTION 2.79.2
They came beneath the walls of Spartolus in Bottice and destroyed the grain. It seemed that the city would also come over to them, through the efforts of certain men within. But those who opposed this sent to Olynthus, and hoplites and other troops arrived to guard the city. When this force came out of Spartolus, the Athenians engaged it in battle immediately below the city.

SECTION 2.79.3
The Chalcidian hoplites and some auxiliaries with them were defeated by the Athenians and withdrew into Spartolus, but the Chalcidian cavalry and light troops defeated the Athenian cavalry and light troops.

SECTION 2.79.4
The Chalcidians also had a few peltasts from the country called Crusis. The battle had only just ended when more peltasts came to their aid from Olynthus.

SECTION 2.79.5
When the light troops from Spartolus saw them, encouraged both by these reinforcements and by their own earlier success, they attacked the Athenians again, together with the Chalcidian cavalry and the men who had come to help. The Athenians withdrew toward the two companies they had left beside the baggage.

SECTION 2.79.6
Whenever the Athenians advanced, the enemy gave way; when they withdrew, the enemy pressed them and hurled javelins. The Chalcidian cavalry rode up and attacked wherever they thought best, and by the fear they inspired contributed greatly to routing the Athenians, whom they pursued a long way.

SECTION 2.79.7
The Athenians took refuge in Potidaea. Later they recovered their dead under truce and returned to Athens with the remnant of their army. Four hundred and thirty of their men had died, and all their generals. The Chalcidians and Bottiaeans set up a trophy, recovered their own dead, and dispersed to their several cities.

CHAPTER 2.80

SECTION 2.80.1
In the same summer, not long after these events, the Ambraciots and Chaonians, wishing to subdue the whole of Acarnania and detach it from Athens, persuaded the Lacedaemonians to equip a fleet from their allies and send a thousand hoplites against Acarnania. They argued that if the Lacedaemonians joined them with ships and infantry at the same time, the Acarnanians on the coast would be unable to unite in the defense: they would easily secure Acarnania and then master Zacynthus and Cephallenia as well. The Athenians would no longer be able to sail around the Peloponnese as before; there was even hope of taking Naupactus.

SECTION 2.80.2
The Lacedaemonians were persuaded and immediately sent Cnemus, who was still admiral, with the hoplites in a few ships. They instructed the fleet to make ready and sail to Leucas as quickly as possible.

SECTION 2.80.3
The Corinthians were especially eager to support the Ambraciots, who were their colonists. The ships from Corinth, Sicyon, and the places in that region were still being prepared, while those from Leucas, Anactorium, and Ambracia had arrived earlier and were waiting at Leucas.

SECTION 2.80.4
Cnemus and the thousand hoplites with him crossed over undetected by Phormio, who commanded the twenty Athenian ships keeping watch around Naupactus, and at once began preparing the expedition by land.

SECTION 2.80.5
Of the Greeks, he had with him Ambraciots, Leucadians, Anactorians, and the thousand Peloponnesians he had brought himself; of the barbarians, a thousand Chaonians, who had no king and were led by Photius and Nicanor, members of the ruling family who held the chief office for the year. The Thesprotians, who likewise had no king, campaigned with the Chaonians.

SECTION 2.80.6
Sabylinthus led the Molossians and Atintanians, acting as guardian to King Tharyps, who was still a child; Oroedus, their king, led the Parauaeans. A thousand Orestians, whose king was Antiochus, campaigned with the Parauaeans, Antiochus having entrusted their command to Oroedus.

SECTION 2.80.7
Perdiccas also sent a thousand Macedonians without the Athenians' knowledge; these arrived later.

SECTION 2.80.8
With this army Cnemus advanced, without waiting for the fleet from Corinth. Passing through Argeia, they sacked Limnaea, an unwalled village. They came against Stratus, the largest city in Acarnania, believing that if they took this first, the rest would readily come over to them.

CHAPTER 2.81

SECTION 2.81.1
When the Acarnanians learned that a large army had invaded by land and that the enemy would arrive by sea with ships at the same time, they did not unite in the defense, but each guarded their own territory. They sent to Phormio, asking him to help; he replied that with a fleet about to sail from Corinth, he could not leave Naupactus unprotected.

SECTION 2.81.2
The Peloponnesians and their allies divided themselves into three bodies and advanced toward the city of the Stratians, intending to camp close by and, if persuasion failed, to attempt the wall by force.

SECTION 2.81.3
The Chaonians and the other barbarians advanced in the center; to their right were the Leucadians, Anactorians, and those with them, and on the left Cnemus, the Peloponnesians, and the Ambraciots. They were widely separated from one another, sometimes even out of sight.

SECTION 2.81.4
The Greeks advanced in formation, maintaining their guard until they encamped in a suitable place. But the Chaonians, confident in themselves and regarded by the mainland peoples of that region as the most warlike, did not wait to establish a camp. They rushed forward with the other barbarians, thinking to take the city at the first shout and make the achievement their own.

SECTION 2.81.5
The Stratians perceived this while they were still approaching. Judging that if they defeated them in isolation, the Greeks would no longer advance against them with the same confidence, they laid ambushes beforehand around the city. When the enemy came close, they charged out from the city and fell upon them from the ambushes.

SECTION 2.81.6
The Chaonians were thrown into panic and many were killed; when the other barbarians saw them giving way, they no longer stood their ground but took to flight.

SECTION 2.81.7
Neither of the Greek divisions knew of the battle, since the barbarians had gone far ahead and were thought to be hurrying to establish a camp.

SECTION 2.81.8
But when the fleeing barbarians came pressing back upon them, they took them in, united their divisions, and stayed quietly where they were for the day. The Stratians did not come to close quarters, since the other Acarnanians had not yet joined them, but slung stones from a distance and reduced them to helplessness: they could not move without their armor. The Acarnanians are considered unsurpassed in the use of the sling.

CHAPTER 2.82

SECTION 2.82.1
When night came, Cnemus withdrew his army in haste to the river Anapus, eighty stades from Stratus. The next day he recovered his dead under truce, and, when men from Oeniadae came to him as friends, he withdrew to their city before the Acarnanian reinforcements arrived. From there each contingent returned home. The Stratians set up a trophy for the battle against the barbarians.

CHAPTER 2.83

SECTION 2.83.1
The fleet from Corinth and the other allies in the Crisaean Gulf, which was to have joined Cnemus to prevent the Acarnanians on the coast from bringing help inland, did not arrive. Instead, about the same days as the battle at Stratus, it was compelled to fight a sea battle against Phormio and the twenty Athenian ships stationed at Naupactus.

SECTION 2.83.2
For Phormio was watching them as they sailed along out of the gulf, intending to attack in open water.

SECTION 2.83.3
The Corinthians and their allies were sailing with equipment intended not for a sea battle but rather for a land campaign in Acarnania, and did not think the Athenians would venture to fight their forty-seven ships with only twenty of their own. But they saw the Athenians keeping pace with them as they sailed along the coast; and when they crossed from Patrae in Achaea toward the opposite mainland, making for Acarnania, they observed the Athenians sailing toward them from Chalcis and the river Evenus. Nor had their departure by night escaped notice. Thus they were compelled to fight in the middle of the strait.

SECTION 2.83.4
Each of the cities contributing ships had its own commanders; those of the Corinthians were Machaon, Isocrates, and Agatharchidas.

SECTION 2.83.5
The Peloponnesians formed their ships into as wide a circle as they could without allowing the enemy to sail through, with prows outward and sterns inward. They placed inside both the small craft accompanying them and their five fastest ships, so that these could emerge at short notice to support any point the enemy attacked.

CHAPTER 2.84

SECTION 2.84.1
The Athenians, ranged in single file, sailed around them, continually passing close alongside and making as if to ram at once, forcing them into an ever narrower space. But Phormio had ordered them not to attack until he himself gave the signal.

SECTION 2.84.2
He expected that their formation would not hold like an infantry formation on land: the ships would collide, and the small craft would cause confusion. If the wind blew out of the gulf—the wind he was awaiting as he circled, which usually arose toward dawn—they would not remain steady for a moment. Since his own ships handled better, he considered that the choice of when to attack lay with him, and that this would be the best moment.

SECTION 2.84.3
The wind came down, and the ships, already confined in a narrow space, were thrown into confusion by the combined pressure of the wind and the small craft. Ship struck ship, and the men pushed them apart with poles; amid their shouting, warnings, and abuse of one another, they could hear neither orders nor the rowing-masters. Inexperienced men, unable to lift their oars clear of the waves, made their ships less responsive to the helmsmen. At precisely this moment Phormio gave the signal. The Athenians fell upon them and first sank one of the commanders' ships, then destroyed the others wherever they went. They brought them to such a state that in their confusion none turned to resist, but all fled toward Patrae and Dyme in Achaea.

SECTION 2.84.4
The Athenians pursued, captured twelve ships, and took aboard most of their crews, then sailed away to Molycreum. They set up a trophy on Rhium, dedicated a ship to Poseidon, and returned to Naupactus.

SECTION 2.84.5
The Peloponnesians too sailed at once with their remaining ships from Dyme and Patrae to Cyllene, the port of the Eleans. After the battle at Stratus, Cnemus and the ships from Leucas, which were to have joined this fleet, also arrived at Cyllene.

CHAPTER 2.85

SECTION 2.85.1
The Lacedaemonians also sent Timocrates, Brasidas, and Lycophron to the fleet as advisers to Cnemus, ordering him to prepare for another, more successful sea battle and not to let a few ships bar him from the sea.

SECTION 2.85.2
The outcome seemed to them utterly contrary to expectation, especially since this was their first experience of a sea battle. They did not believe their fleet so inferior, but thought there must have been some failure of nerve; they did not weigh the Athenians' long experience against their own brief training. They therefore sent the advisers in anger.

SECTION 2.85.3
On arriving, these men, together with Cnemus, sent orders to the cities for additional ships and fitted out those already there for a sea battle.

SECTION 2.85.4
Phormio too sent men to Athens to report the enemy's preparations and give an account of the sea battle they had won, requesting that as many ships as possible be sent to him quickly, since he expected from day to day to fight at any moment.

SECTION 2.85.5
The Athenians dispatched twenty ships to him, but gave their commander additional orders to go first to Crete. For Nicias, a Cretan of Gortyn who was their proxenus, persuaded them to sail against Cydonia, saying that he would bring it over to them, though it was hostile. He was bringing them there to oblige the Polichnitans, who were neighbors of the Cydonians.

SECTION 2.85.6
The commander took the ships to Crete and, together with the Polichnitans, ravaged the Cydonians' land. Winds and weather unfit for sailing kept him there a considerable time.

CHAPTER 2.86

SECTION 2.86.1
While the Athenians were detained around Crete, the Peloponnesians at Cyllene, now prepared for a sea battle, sailed along to Panormus in Achaea, where the Peloponnesian land army had come to their support.

SECTION 2.86.2
Phormio too sailed along to Molycrian Rhium and anchored outside it with the twenty ships with which he had fought the battle.

SECTION 2.86.3
This Rhium was friendly to the Athenians; the other Rhium lies opposite, in the Peloponnese. About seven stades of sea separate them, and this is the mouth of the Crisaean Gulf.

SECTION 2.86.4
When they saw the Athenians, the Peloponnesians likewise anchored with their seventy-seven ships at Achaean Rhium, not far from Panormus, where their infantry lay.

SECTION 2.86.5
For six or seven days they lay at anchor facing one another, training and preparing for the battle. The Peloponnesians intended not to sail outside the Rhiums into open water, fearing a repetition of their earlier disaster; the Athenians intended not to enter the narrows, believing that a battle in confined water would favor the enemy.

SECTION 2.86.6
Then Cnemus, Brasidas, and the other Peloponnesian generals, wishing to bring on the sea battle quickly, before any reinforcements could arrive from Athens, first assembled their troops. Seeing that most were afraid because of their earlier defeat and reluctant to fight, they encouraged them with these words:

CHAPTER 2.87

SECTION 2.87.1
“Men of the Peloponnese, if any of you fears the coming sea battle because of the one already fought, that battle gives him no sound ground for his fear.

SECTION 2.87.2
“For our preparations, as you know, were deficient, and we were sailing not so much for a sea battle as for a land campaign. Many accidents of fortune also went against us, and inexperience doubtless contributed to our failure, since this was our first sea battle.

SECTION 2.87.3
“Our defeat, then, did not come from cowardice. Nor should our resolve, which was not overpowered outright and still has an answer to give, be blunted by the outcome of that misfortune. We should recognize that men may be brought down by fortune, yet the same men rightly remain courageous in spirit; and that, when courage is theirs, they cannot reasonably turn coward in anything by making inexperience their excuse.

SECTION 2.87.4
“Your deficiency in experience is not even as great as your superiority in daring. Their skill, which you fear most, will, if it has courage with it, also have the presence of mind in danger to practice what it has learned; but without stoutness of heart no art has power against peril. Fear drives out memory, and art without fighting spirit is of no use.

SECTION 2.87.5
“Against their greater experience, then, set your greater daring; against the fear born of defeat, the fact that you were then unprepared.

SECTION 2.87.6
“You have, besides, superiority in numbers of ships, and will fight close to your own land with hoplites at hand. Victory generally belongs to those who are more numerous and better prepared.

SECTION 2.87.7
“Thus we can find not a single respect in which we should reasonably expect to fail. The very errors we made before, now added to our experience, will teach us.

SECTION 2.87.8
“Take courage, then, helmsmen and sailors alike, and let each perform his own part, without leaving the post assigned to him.

SECTION 2.87.9
“We shall prepare the attack no worse than your former commanders, and shall give no one an excuse to act the coward. If anyone should nevertheless choose to do so, he will receive the punishment he deserves; the brave will be honored with the rewards proper to their valor.”

CHAPTER 2.88

SECTION 2.88.1
Such was the encouragement the commanders gave the Peloponnesians. Phormio, himself concerned at his men's apprehension and aware that they were gathering in groups among themselves in fear of the enemy's numbers of ships, wished to assemble them, restore their confidence, and offer the counsel the moment required.

SECTION 2.88.2
For he had always told them before, preparing their minds in advance, that however great the fleet that attacked them, they must stand their ground. The men had long since taken this conviction to heart: as Athenians, they would not give way before any multitude of Peloponnesian ships.

SECTION 2.88.3
But now, seeing them disheartened at the actual sight before them, he wished to remind them to be confident. He assembled the Athenians and spoke as follows:

CHAPTER 2.89

SECTION 2.89.1
“Soldiers, I have assembled you because I see you alarmed at the enemy's numbers, and do not think you should be in dread of what is not to be feared.

SECTION 2.89.2
“In the first place, it is because they have already been defeated and do not themselves believe they are our equals that they have equipped so many ships rather than a force equal to ours. Then, as for the chief ground of confidence with which they approach—the belief that courage is their natural due—they are confident for no other reason than that their experience on land generally brings them success, and they think it will do the same for them at sea.

SECTION 2.89.3
“But the advantage should now rightly be ours, if indeed it is theirs on land, since they are in no way superior in courage: each of us is bolder in the field where we have more experience.

SECTION 2.89.4
“The Lacedaemonians who command them, for the sake of their own reputation, are bringing most of them unwillingly into danger; otherwise, after so complete a defeat, they would never have attempted another sea battle.

SECTION 2.89.5
“Do not, then, fear their daring. You inspire in them a far greater and better-founded fear, both because you have defeated them already and because they believe you would not stand against them unless you expected some success to justify facing such unequal odds.

SECTION 2.89.6
“For an enemy superior in numbers, like this one, advances relying more on strength than on judgment; but those who, with far inferior numbers and under no compulsion, dare to oppose him must possess great firmness of purpose. These men reckon with that, and fear us more for conduct beyond their expectations than for the force that reason would lead them to expect.

SECTION 2.89.7
“Many armies have already fallen to smaller forces through inexperience, and some through lack of daring; of neither failing do we now have any share.

SECTION 2.89.8
“I shall not willingly fight the battle in the gulf, nor shall I sail into it. For I see that confined waters do not favor a few ships, well handled and with better sailing qualities, against many unskilled ones. A man cannot advance properly to ram without sight of the enemy from far off, nor withdraw at the right moment when hard pressed. There is no sailing through the enemy's line and no turning back to attack—maneuvers that belong to better-handled ships. Instead the sea battle must become a land battle, and in that the more numerous ships have the advantage.

SECTION 2.89.9
“I shall take thought for these matters as far as I can. You, remaining in good order beside your ships, must receive commands promptly, especially since an attack can come over so short a distance. In action, prize order and silence above all: they are useful in most operations of war, and not least in a sea battle. Resist these men in a manner worthy of your earlier achievements.

SECTION 2.89.10
“Great is the contest before you: either to destroy the Peloponnesians' hope of naval power, or to bring the Athenians closer to fearing for their command of the sea.

SECTION 2.89.11
“Again I remind you that you have defeated most of them already; and men who have been defeated do not readily face the same dangers with the same spirit.”

CHAPTER 2.90

SECTION 2.90.1
Such was Phormio’s exhortation also. Since the Athenians would not sail into the gulf and its narrow waters to attack them, the Peloponnesians sought to draw them inside against their will. At dawn they put out, with their ships formed four abreast, and sailed along their own coast into the gulf, their right wing leading, in the same order in which they had lain at anchor.

SECTION 2.90.2
On this wing they had stationed their twenty fastest ships, so that if Phormio supposed they were sailing against Naupactus and himself sailed along the coast to its relief, the Athenians should not escape their attack by passing outside their wing, but should be enclosed by these ships.

SECTION 2.90.3
As they had anticipated, when he saw them putting out, he feared for the undefended town; reluctantly and in haste he embarked his men and sailed along the shore. The Messenian infantry hurried along beside him to give support.

SECTION 2.90.4
When the Peloponnesians saw them sailing past in single file, already inside the gulf and close to land—just where they most wanted them—at a single signal they suddenly wheeled their ships and sailed in line abreast against the Athenians, each as fast as it could. They hoped to cut off the whole fleet.

SECTION 2.90.5
But eleven of the leading ships slipped past the Peloponnesian wing as it wheeled and escaped into open water. The rest the Peloponnesians overtook as they tried to escape, drove ashore, and wrecked; they killed all the Athenians aboard who did not swim clear.

SECTION 2.90.6
They made fast to some of the empty ships and began towing them away; one they had already captured with its crew. But the Messenians came to the rescue, waded into the sea in their armor, climbed aboard, and fought from the decks, recovering some of the ships even as they were being towed off.

CHAPTER 2.91

SECTION 2.91.1
Here, then, the Peloponnesians had the advantage and were wrecking the Athenian ships. Their twenty ships from the right wing pursued the eleven Athenian ships that had escaped their wheeling movement into open water. All but one reached Naupactus ahead of their pursuers and, taking up positions with their bows facing outward opposite the temple of Apollo, prepared to defend themselves if the enemy sailed in against them at the shore.

SECTION 2.91.2
The Peloponnesians came on behind, singing the paean as they sailed, as though victory was theirs already. One Leucadian ship, far ahead of the rest, was pursuing the single Athenian ship left behind.

SECTION 2.91.3
A merchant ship happened to be lying at anchor offshore. The Athenian ship reached it first, sailed around it, struck the pursuing Leucadian amidships, and sank it.

SECTION 2.91.4
This unexpected event, so contrary to all calculation, struck fear into the Peloponnesians. Their pursuit was already disordered by their sense of victory: some ships now halted with their oars held in the water, wishing to wait for the main body—a dangerous thing to do with an enemy so close, ready to attack—while others, unfamiliar with the waters, ran aground on shoals.

CHAPTER 2.92

SECTION 2.92.1
The sight gave the Athenians courage. At a single command they raised a shout and charged. Encumbered by their earlier mistakes and their present disorder, the Peloponnesians held out a little while, then turned and fled to Panormus, from which they had put out.

SECTION 2.92.2
In pursuit the Athenians captured the six enemy ships nearest them and recovered their own, which the Peloponnesians had first wrecked near the shore and then taken in tow. Some of the men they killed; others they took alive.

SECTION 2.92.3
Timocrates the Lacedaemonian, who was aboard the Leucadian ship that sank beside the merchantman, cut his own throat as the ship was lost. His body washed into the harbor of Naupactus.

SECTION 2.92.4
On their return the Athenians set up a trophy at the place from which they had put out to gain their victory. They recovered the dead and wreckage that lay near their own shore and returned the enemy’s dead under a truce.

SECTION 2.92.5
The Peloponnesians too set up a trophy, claiming victory for the rout in which they had wrecked the ships against the shore. The ship they had captured they dedicated beside the trophy on Achaean Rhium.

SECTION 2.92.6
After this, fearing the reinforcements from Athens, they all, except the Leucadians, sailed under cover of night into the Crisaean Gulf and on to Corinth.

SECTION 2.92.7
Not long after the fleet’s departure, the Athenians from Crete arrived at Naupactus with the twenty ships that should have joined Phormio before the sea battle. And the summer ended.

CHAPTER 2.93

SECTION 2.93.1
Before the fleet that had withdrawn to Corinth and the Crisaean Gulf was dispersed, Cnemus, Brasidas, and the other Peloponnesian commanders resolved, at the beginning of winter and on the advice of the Megarians, to attempt an attack on Piraeus, the port of Athens. It was unguarded and its entrance unbarred, as was natural given the Athenians’ overwhelming naval superiority.

SECTION 2.93.2
Their plan was for each sailor to take his oar, his rowing cushion, and his oar strap, and march from Corinth to the sea on the Athenian side. They were to reach Megara quickly, launch the forty ships that happened to be in its dockyard at Nisaea, and sail directly against Piraeus.

SECTION 2.93.3
There was no fleet stationed there on guard, nor any expectation that the enemy might ever make so sudden a naval attack. The Athenians thought they would not dare even a deliberate attack in the open, and that, if they planned one, they themselves would learn of it beforehand.

SECTION 2.93.4
Once they had decided, they set out at once. They arrived by night, launched the ships from Nisaea, and sailed—not against Piraeus, as they had intended, for they had taken fright at the danger, and a wind is also said to have hindered them, but against the headland of Salamis facing Megara. On it stood a fort, with a guard of three ships to prevent any shipping from entering or leaving Megara. They attacked the fort, towed away the empty triremes, and, falling upon the people unawares, ravaged the rest of Salamis.

CHAPTER 2.94

SECTION 2.94.1
Fire signals warning of the enemy were raised toward Athens, and the alarm was as great as any in the war. Those in the city thought the enemy had already sailed into Piraeus; those in Piraeus thought Salamis had been taken and the enemy were all but sailing in upon them. Indeed, had they chosen not to shrink from it, this could easily have happened, and no wind would have prevented it.

SECTION 2.94.2
At daybreak the Athenians hastened in full force to Piraeus and launched their ships. Embarking in haste and great confusion, they sailed for Salamis, while their land forces took up guard positions in Piraeus.

SECTION 2.94.3
When the Peloponnesians learned that help was coming, they sailed quickly back to Nisaea, having overrun most of Salamis and taken prisoners, plunder, and the three ships from the fort at Budorum. Their own ships also caused them some alarm: they had been launched after a long interval and were anything but watertight. On reaching Megara they withdrew to Corinth again by land.

SECTION 2.94.4
The Athenians, finding them gone from Salamis, sailed back as well. After this they took greater precautions for the security of Piraeus, barring its harbors and attending to its defense in other ways.

CHAPTER 2.95

SECTION 2.95.1
At about the same time, as this winter began, Sitalces son of Teres, the Odrysian king of the Thracians, marched against Perdiccas son of Alexander, king of Macedonia, and against the Chalcidians in Thrace. Two promises were at issue: he wished to exact fulfillment of one and fulfill the other himself.

SECTION 2.95.2
Perdiccas had made promises to him if he would reconcile him with the Athenians, who were pressing him hard at the beginning of the war, and would not restore his hostile brother Philip to the throne; but he had not performed what he had undertaken. Sitalces himself, when making his alliance with the Athenians, had agreed to bring the Chalcidian war in Thrace to an end.

SECTION 2.95.3
He therefore made the expedition on both accounts, taking with him Philip’s son Amyntas to place him on the Macedonian throne, as well as the Athenian envoys who happened to be there on this business, and Hagnon as commander. The Athenians too were to come against the Chalcidians with ships and as large an army as possible.

CHAPTER 2.96

SECTION 2.96.1
Starting from the Odrysian country, he first called out the Thracians under his rule on this side of Mount Haemus and Rhodope, as far as the sea [toward both the Euxine Sea and the Hellespont]; then the Getae beyond Haemus and the other peoples settled on this side of the river Ister, nearer the coast of the Euxine Sea. The Getae and the peoples of this region border on the Scythians and are equipped like them: all are mounted archers.

SECTION 2.96.2
He also summoned many of the independent, sword-bearing mountain Thracians called Dii, most of whom inhabit Rhodope. Some he induced to come for pay; others followed of their own accord.

SECTION 2.96.3
He called out the Agrianians and Laeaeans as well, and all the other Paeonian peoples he ruled; these were the furthest limits of his dominion. For it extended as far as the Laeaean Paeonians and the river Strymon, which flows from Mount Scombrus through the Agrianians and Laeaeans; [there] it bordered on the Paeonians who were independent.

SECTION 2.96.4
Toward the Triballians, who were also independent, the Treres and Tilataeans marked the boundary. They live north of Mount Scombrus and extend westward to the river Oscius. This river rises in the same mountain as the Nestus and Hebrus—a great, uninhabited mountain adjoining Rhodope.

CHAPTER 2.97

SECTION 2.97.1
Along the sea, the Odrysian dominion stretched from the city of Abdera into the Euxine Sea as far as the river Ister. By the shortest course, with the wind always astern, the voyage along this coast takes a merchantman four days and as many nights; by land, a lightly equipped man completes the shortest journey from Abdera to the Ister in eleven days.

SECTION 2.97.2
Such was its extent along the coast. Inland, from Byzantium to the Laeaeans and the Strymon—for here it reached furthest up from the sea—the distance was a thirteen-day journey for a lightly equipped man.

SECTION 2.97.3
The tribute from the whole barbarian territory and the Greek cities, at the level it reached under Seuthes, who succeeded Sitalces as king and raised it to its highest point, amounted to about four hundred talents of silver, paid in gold and silver. Gifts of gold and silver were brought in to no less a value, apart from textiles, figured and plain, and other furnishings—not only for the king himself but also for the Odrysian nobles and those who shared his power.

SECTION 2.97.4
For they had established a custom opposite to that of the Persian kingdom: to receive rather than to give. The custom existed among the other Thracians too—it was more shameful to refuse a request than to make one and fail—but the Odrysians, as their power allowed, practiced it on a greater scale. Nothing could be accomplished without giving gifts. Thus the kingdom attained great strength.

SECTION 2.97.5
Of all the kingdoms in Europe between the Ionian Gulf and the Euxine Sea, it became the greatest in revenue and general prosperity, though in fighting strength and the size of its army it stood far below the Scythian kingdom, which ranked first.

SECTION 2.97.6
In this respect no power in Europe can equal the Scythians; indeed, not even in Asia is there a single people that could stand against them, nation against nation, if all the Scythians were of one mind. Yet in other respects—in sound judgment and understanding of the practical needs of life—they do not measure up to others.

CHAPTER 2.98

SECTION 2.98.1
Ruling so extensive a country, Sitalces was assembling his army. When his preparations were complete, he set out for Macedonia, first through his own dominion and then across Cercine, an uninhabited mountain on the boundary between the Sinti and the Paeonians. He crossed it by the road he himself had previously cut through the forest when he marched against the Paeonians.

SECTION 2.98.2
As they crossed the mountain from the Odrysian country, they had the Paeonians on their right and the Sinti and Maedi on their left. After crossing it they reached Doberus in Paeonia.

SECTION 2.98.3
On the march his army lost no men except a few to sickness, but it gained more: many independent Thracians followed uninvited in hope of plunder. Thus the whole force is said to have numbered no fewer than a hundred and fifty thousand.

SECTION 2.98.4
The greater part was infantry, and about a third cavalry. Most of the cavalry was furnished by the Odrysians themselves, and next by the Getae. Of the infantry, the most warlike were the independent swordsmen who had come down from Rhodope; the rest followed as a mixed multitude, most formidable in its numbers.

CHAPTER 2.99

SECTION 2.99.1
They therefore gathered at Doberus and prepared to descend from the heights into lower Macedonia, which Perdiccas ruled.

SECTION 2.99.2
For the Lyncestians, Elimiotae, and other peoples of the uplands are Macedonians too; they are allies and subjects of these lowland Macedonians, but have kingships of their own.

SECTION 2.99.3
The present coastal Macedonia was first acquired and ruled by Alexander, the father of Perdiccas, and his ancestors, who were originally Temenids from Argos. They expelled by force of arms the Pierians from Pieria; these later settled at Phagres and other places beneath Mount Pangaeum, beyond the Strymon, and even now the coastal land below Pangaeum is called the Pierian Gulf. From the country called Bottia they expelled the Bottiaeans, who now live beside the Chalcidians.

SECTION 2.99.4
They also acquired a narrow strip of Paeonia along the river Axius, extending down from the interior to Pella and the sea; and beyond the Axius, as far as the Strymon, they occupy the country called Mygdonia, having driven out the Edonians.

SECTION 2.99.5
They also expelled the Eordians from what is now called Eordia. Most of them perished, but a small remnant is settled around Physca. They expelled the Almopians from Almopia as well.

SECTION 2.99.6
These Macedonians also subdued the other peoples whose lands they still hold: Anthemus, Crestonia, Bisaltia, and much of Macedonia proper. The whole is called Macedonia, and Perdiccas son of Alexander was its king when Sitalces invaded.

CHAPTER 2.100

SECTION 2.100.1
Unable to resist the great army advancing upon them, these Macedonians took refuge in the strongholds and fortified places that existed in the country.

SECTION 2.100.2
These were not many. Later, when Archelaus son of Perdiccas became king, he built the fortifications now in the country, cut straight roads, and put its other affairs in order. In horses, arms, and the rest of his military provision, he achieved more than all the eight kings before him together.

SECTION 2.100.3
The Thracian army advanced from Doberus first into what had once been Philip’s dominion. It took Idomene by storm; Gortynia, Atalanta, and certain other places surrendered by agreement out of friendship for Philip’s son Amyntas, who was with the army. Europus they besieged, but could not take.

SECTION 2.100.4
Then the army advanced into the rest of Macedonia, to the left of Pella and Cyrrhus. They did not penetrate beyond these places into Bottiaea and Pieria, but ravaged Mygdonia, Crestonia, and Anthemus.

SECTION 2.100.5
The Macedonians had no thought of resisting with infantry. They summoned additional cavalry from their upland allies and, few against many, charged the Thracian army wherever an opportunity seemed to offer. Wherever they struck, no one stood against them: they were good horsemen, protected by breastplates. But when they were surrounded by the multitude, they exposed themselves to danger from a mass many times their own number. In the end they remained inactive, judging themselves unequal to taking risks against such superior numbers.

CHAPTER 2.101

SECTION 2.101.1
Sitalces was negotiating with Perdiccas over the objects of his expedition. Since the Athenians had not arrived with their ships, doubting whether he would come, but had sent gifts and envoys instead, he dispatched part of his army against the Chalcidians and Bottiaeans. He confined them within their walls and ravaged their land.

SECTION 2.101.2
While he remained in these regions, the Thessalians to the south, the Magnetes and the other subjects of Thessaly, and the Greeks as far as Thermopylae feared that the army might advance against them too, and made preparations.

SECTION 2.101.3
Fear also seized the Thracians who occupied the plains northward beyond the Strymon: the Panaeans, Odomantians, Droans, and Dersaeans. All these are independent.

SECTION 2.101.4
Among the Greeks hostile to Athens, too, the expedition prompted talk that the Athenians might lead the Thracians against them under the terms of their alliance.

SECTION 2.101.5
Sitalces occupied and ravaged Chalcidice, Bottice, and Macedonia together. But he was accomplishing none of the objects of his invasion, his army was short of food, and it was suffering from the winter weather. Seuthes son of Sparadocus, his nephew and the most powerful man after himself, persuaded him to depart quickly. Perdiccas had secretly won Seuthes over by promising him his sister in marriage with a dowry.

SECTION 2.101.6
Sitalces yielded and, after staying thirty days in all, eight of them among the Chalcidians, withdrew his army homeward in haste. Perdiccas later gave his sister Stratonice to Seuthes, as he had promised. Such were the events of Sitalces’ expedition.

CHAPTER 2.102

SECTION 2.102.1
During the same winter, after the Peloponnesian fleet had dispersed, the Athenians at Naupactus made an expedition under Phormio. They sailed along the coast to Astacus, disembarked, and marched into the interior of Acarnania with four hundred Athenian hoplites from the ships and four hundred Messenians. They expelled from Stratus, Coronta, and other places men whose loyalty seemed doubtful, restored Cynes son of Theolytus to Coronta, and returned to their ships.

SECTION 2.102.2
They did not think it possible in winter to march against Oeniadae, the only Acarnanians who had always been their enemies. For the river Achelous flows from Mount Pindus through Dolopia, the country of the Agraeans and Amphilochians, and the Acarnanian plain, passing the city of Stratus in its upper course and entering the sea beside Oeniadae. It forms a lake around their city, and its waters make a winter campaign impossible.

SECTION 2.102.3
Most of the Echinades islands also lie directly opposite Oeniadae, close to the mouths of the Achelous. The river, being large, continually deposits silt, and some of the islands have already become part of the mainland; it is to be expected that all will meet the same fate before very long.

SECTION 2.102.4
For the stream is powerful, voluminous, and muddy, and the islands lie close together, helping to bind the silt between them [by preventing its dispersal]. They lie staggered rather than in a row and leave no straight channels through which the water can pass out to sea.

SECTION 2.102.5
They are uninhabited and small. It is said that when Alcmaeon son of Amphiaraus was wandering after the murder of his mother, Apollo’s oracle told him to settle in this land. The god declared that there would be no release from his terrors until he found and inhabited a country which, when he killed his mother, had not yet been seen by the sun and was not yet land; all the rest of the earth was polluted for him.

SECTION 2.102.6
At a loss, as the story goes, he at last thought of this deposit of the Achelous. It seemed to him that enough land for him to live on might have accumulated during the considerable time he had wandered since killing his mother. He settled in the region around Oeniadae, became its ruler, and left the country named after his son Acarnan. Such is the account of Alcmaeon that has come down to us.

CHAPTER 2.103

SECTION 2.103.1
The Athenians and Phormio sailed from Acarnania to Naupactus and, at the beginning of spring, sailed home to Athens. They brought the free men among the prisoners from the sea battles, who were exchanged man for man, and the ships they had captured.

SECTION 2.103.2
And this winter ended, and the third year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

### Book 3

CHAPTER 3.1

SECTION 3.1.1
The following summer, when the grain was ripening, the Peloponnesians and their allies invaded Attica. Their commander was Archidamus son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians.

SECTION 3.1.2
They established themselves and ravaged the land. The Athenian cavalry made their customary attacks wherever opportunity offered, preventing the mass of light-armed troops from advancing beyond the hoplites to damage the country near the city.

SECTION 3.1.3
After remaining as long as their provisions lasted, they withdrew and dispersed to their several cities.

CHAPTER 3.2

SECTION 3.2.1
Immediately after the Peloponnesian invasion, Lesbos, except for Methymna, revolted from Athens. They had wished to do so even before the war, but the Lacedaemonians had refused to receive them; and now too they were forced to revolt earlier than they intended.

SECTION 3.2.2
They were waiting for the completion of their harbor moles, the building of walls and the construction of ships, and for the arrival from the Black Sea of the archers, grain, and other supplies they had sent for.

SECTION 3.2.3
But the Tenedians, who were at odds with them, the Methymnaeans, and certain Mytilenaeans themselves—men of the opposing faction who served as Athens' representatives—reported to the Athenians that they were forcibly uniting Lesbos under Mytilene and pressing forward all their preparations for revolt in concert with the Lacedaemonians and their Boeotian kinsmen. Unless someone forestalled them at once, Athens would lose Lesbos.

CHAPTER 3.3

SECTION 3.3.1
The Athenians, worn down by the plague and by the war, which had only just begun and was already at its height, thought it a formidable undertaking to add Lesbos to their enemies, with its fleet and its strength unimpaired. At first they would not accept the accusations, giving greater weight to their wish that they should not be true. But when the envoys they sent could not persuade the Mytilenaeans to abandon either the unification or their preparations, alarm made them resolve to strike first.

SECTION 3.3.2
They suddenly dispatched forty ships which happened to be ready for a voyage around the Peloponnese. Cleippides son of Deinias was in command, with two other generals.

SECTION 3.3.3
For they had been informed of a festival of Apollo Maloeis outside the city, celebrated by the entire Mytilenaean population, and hoped, by making haste, to fall upon them unawares. If the attempt succeeded, their purpose would be achieved; if not, they were to order the Mytilenaeans to surrender their ships and demolish their walls, and to make war if they refused.

SECTION 3.3.4
The ships sailed. Meanwhile, the Athenians detained the ten Mytilenaean triremes which happened to be with them as an allied contingent, and put their crews under guard.

SECTION 3.3.5
But a man crossed from Athens to Euboea, made his way overland to Geraestus, and found a merchant ship putting to sea. He took passage and reached Mytilene on the third day after leaving Athens, bringing news of the approaching fleet.

SECTION 3.3.6
The Mytilenaeans therefore did not go out to the sanctuary of Maloeis. They also barricaded the unfinished portions of their walls and harbors and kept guard.

CHAPTER 3.4

SECTION 3.4.1
The Athenians sailed in not long afterward. Finding this state of affairs, the generals delivered their instructions; when the Mytilenaeans would not obey, they began hostilities.

SECTION 3.4.2
Unprepared and suddenly forced into war, the Mytilenaeans took their ships a short distance outside the harbor as though to offer battle, but were chased back by the Athenian fleet. They then approached the generals with proposals, wishing, if possible, to secure some reasonable agreement that would send the ships away for the present.

SECTION 3.4.3
The Athenian generals accepted their proposals, being themselves afraid that their force might not be sufficient to make war on all Lesbos.

SECTION 3.4.4
A truce was concluded, and the Mytilenaeans sent to Athens one of their accusers, who had already repented, together with other envoys, to see whether they could persuade the Athenians to withdraw the ships on the grounds that they were planning no revolt.

SECTION 3.4.5
Meanwhile they also dispatched envoys to Lacedaemon in a trireme, escaping the notice of the Athenian fleet, which lay at anchor at Malea, north of the city. They had no confidence that their negotiations at Athens would succeed.

SECTION 3.4.6
The envoys to Lacedaemon made a difficult passage across the open sea and worked to obtain some assistance for their people.

CHAPTER 3.5

SECTION 3.5.1
When the envoys returned from Athens without having achieved anything, the Mytilenaeans and the rest of Lesbos, except Methymna, entered upon war. The Methymnaeans had come to the Athenians' aid, as had the Imbrians, the Lemnians, and a few of their other allies.

SECTION 3.5.2
The Mytilenaeans made a sortie in full force against the Athenian camp. A battle followed in which they held their own, but they neither bivouacked on the field nor trusted their strength, and withdrew. Afterward they remained quiet, wishing to take their risks with additional preparations and whatever reinforcements might arrive from the Peloponnese. Indeed, Meleas the Laconian and Hermaeondas the Theban had reached them. These men had been sent out before the revolt, but had failed to arrive ahead of the Athenian fleet; they now slipped into harbor in a trireme after the battle. They urged the Mytilenaeans to send another trireme and envoys back with them, and these were dispatched.

CHAPTER 3.6

SECTION 3.6.1
Greatly encouraged by the Mytilenaeans' inaction, the Athenians summoned their allies, who came much more readily when they saw no vigorous action from the Lesbians. Moving their anchorage around to the south of the city, they fortified two camps, one on either side, and maintained a naval blockade of both harbors.

SECTION 3.6.2
Thus they denied the Mytilenaeans the use of the sea. On land, however, the Mytilenaeans and the other Lesbians, who had now come to their assistance, controlled the rest of the country; the Athenians held only a small area around their camps. Malea served them chiefly as a station for their ships and a market. Such was the course of the war around Mytilene.

CHAPTER 3.7

SECTION 3.7.1
At about the same time that summer, the Athenians also sent thirty ships around the Peloponnese under the command of Asopius son of Phormio. The Acarnanians had asked them to send a son or some other kinsman of Phormio to lead them.

SECTION 3.7.2
As the ships sailed along the Laconian coast, they ravaged its coastal settlements.

SECTION 3.7.3
Asopius then sent most of the ships home, while he himself reached Naupactus with twelve. Later he called out the whole Acarnanian population and campaigned against Oeniadae, sailing with the ships along the Achelous while his land army ravaged the country.

SECTION 3.7.4
When the inhabitants would not submit, he dismissed the land forces, sailed to Leucas, and made a landing at Nericus. During his withdrawal he and part of his army were killed by the local people who had come to the defense, together with a few garrison troops.

SECTION 3.7.5
Later the Athenians sailed to recover their dead from the Leucadians under a truce.

CHAPTER 3.8

SECTION 3.8.1
The Mytilenaean envoys sent out in the first ship reached Olympia, having been told by the Lacedaemonians to attend there so that the other allies too could hear them and deliberate. This was the Olympiad in which Dorieus of Rhodes won his second victory.

SECTION 3.8.2
When they were admitted to speak after the festival, they said the following.

CHAPTER 3.9

SECTION 3.9.1
“Lacedaemonians and allies, we know the established custom among the Greeks. Those who receive men who revolt during a war and abandon their former alliance welcome them for the benefit they bring, but think less of them as traitors to their former friends.

SECTION 3.9.2
“And this judgment is not unjust, if those who revolt and those from whom they part have been equal in their intentions and goodwill toward one another, matched in resources and strength, and if no reasonable ground for revolt exists. But that was not the case between us and Athens.

SECTION 3.9.3
“Let no one think less of us, then, because, though honored by them in peace, we revolt in their hour of danger.

CHAPTER 3.10

SECTION 3.10.1
“For our first words must concern justice and good faith, especially since we are asking for an alliance. We know that neither lasting friendship between individuals nor effective partnership between cities can exist unless each believes in the other's integrity and their ways are otherwise alike. Divergence of purpose produces differences in action.

SECTION 3.10.2
“Our alliance with the Athenians first arose when you withdrew from the war against the Persians, while they remained to complete the tasks still unfinished.

SECTION 3.10.3
“We became allies, however, not of the Athenians for the enslavement of the Greeks, but of the Greeks for their liberation from the Persian.

SECTION 3.10.4
“As long as they led us as equals, we followed willingly. But when we saw them relaxing their hostility toward the Persian and advancing toward the enslavement of their allies, we no longer felt secure.

SECTION 3.10.5
“Divided among many voices and unable to unite in resistance, the allies were enslaved, except for ourselves and the Chians. We continued to campaign with them, autonomous, supposedly, and free in name.

SECTION 3.10.6
“But we no longer trusted the Athenians as leaders, judging by the examples before us. It was not likely that, after subduing those who had entered the treaty alongside us, they would refrain from doing the same to the survivors if ever they could.

CHAPTER 3.11

SECTION 3.11.1
“Had we all remained autonomous, we would have had firmer assurance that they would make no move against us. But with the majority in subjection, and ourselves still dealing with them as equals, they were naturally going to find this harder to bear: they were already yielding to the pull of their greater power, while our state alone still stood on equal terms. This was all the more so as their own strength increased and we became more isolated.

SECTION 3.11.2
“Only a balance of fear makes an alliance secure. A man wishing to violate it is deterred by knowing that he would have no superiority in an attack.

SECTION 3.11.3
“We were left autonomous for no other reason than that they thought their empire could be secured through plausible language and the advances of policy rather than force.

SECTION 3.11.4
“For one thing, they used us as evidence that men with equal votes would not join their campaigns unwillingly unless those they attacked were in the wrong. At the same time, they first brought the strongest against the weaker states, leaving the strongest until last, when, with the rest stripped away, they would find them weaker.

SECTION 3.11.5
“Had they begun with us, while all the allies still possessed their own strength and a point around which to rally, they would not have subdued us so easily.

SECTION 3.11.6
“Our fleet also caused them some fear: united with yours, or attached to some other power, it might one day endanger them.

SECTION 3.11.7
“We also owed our survival in part to courting both their people as a body and their successive leaders.

SECTION 3.11.8
“Yet, judging by their treatment of the others, we did not think we could have held out for long had this war not broken out.

CHAPTER 3.12

SECTION 3.12.1
“What friendship was this, then, or what dependable freedom, when we welcomed one another against our true feelings? In war they courted us out of fear, and in peace we did the same to them. The security that goodwill above all establishes for other men was supplied to us by fear: held together more by dread than friendship, we remained allies. Whichever side first gained confidence from a sense of safety would also be the first to break the bond.

SECTION 3.12.2
“So anyone who thinks us wrong to have revolted before they carried out the harm they were delaying against us, instead of waiting to learn for certain whether any of it would come, judges wrongly.

SECTION 3.12.3
“If we had been equally able to plot against them in return and to delay in our turn, what need would there have been, on equal terms, to put ourselves at their mercy? But since the power to attack always rests with them, the right to forestall the attack must rest with us.

CHAPTER 3.13

SECTION 3.13.1
“Such, Lacedaemonians and allies, were the grounds and reasons for our revolt: clear enough for our hearers to understand that we acted reasonably, and grave enough to alarm us and turn us toward some means of safety. We had wished to do this long ago, when we sent to you about revolt while peace still lasted, but your refusal to receive us prevented it. Now, when the Boeotians invited us, we answered at once. We believed our secession would serve two ends: toward the Greeks, that we should no longer join the Athenians in harming them, but join in liberating them; toward the Athenians, that we should not ourselves be destroyed by them later, but act first.

SECTION 3.13.2
“Our revolt, however, has come sooner than intended and before we were prepared. All the more reason for you to receive us as allies and send help quickly, so that you may be seen defending those you ought to defend and at the same time injuring your enemies.

SECTION 3.13.3
“The opportunity is without precedent. The Athenians have been devastated by plague and the drain on their funds; their ships are either off your coasts or stationed against us.

SECTION 3.13.4
“They are therefore unlikely to have ships to spare if you invade for a second time this summer, by sea and land together. Either they will not resist your fleet as it approaches, or they will withdraw from both your country and ours.

SECTION 3.13.5
“Let no one imagine that he will face danger himself for the sake of another's land. Whoever thinks Lesbos far away will find its benefits close at hand. For the war will turn not on Attica, as some suppose, but on what sustains Attica.

SECTION 3.13.6
“Its revenue comes from its allies, and that revenue will grow still greater if they subdue us: no one else will revolt, our resources will be added to theirs, and we may suffer more terribly than those already enslaved.

SECTION 3.13.7
“But if you help us with vigor, you will gain a city with a great fleet, the very thing you most need; you will more easily overthrow the Athenians by drawing away their allies, since everyone will come over with greater confidence; and you will escape the charge you have incurred of failing to help those who revolt. If you show yourselves liberators, you will hold a firmer mastery of the war.

CHAPTER 3.14

SECTION 3.14.1
“Respect, then, both the hopes the Greeks place in you and Olympian Zeus, in whose sanctuary we stand as suppliants in all but name: become allies of the Mytilenaeans and defend us. Do not abandon us, who put our own lives alone at risk but will share the benefit of success with everyone—and spread the injury still more widely if, through your refusal, we fall.

SECTION 3.14.2
“Show yourselves the men the Greeks believe you to be and our fear needs you to be.”

CHAPTER 3.15

SECTION 3.15.1
Such was the Mytilenaeans' speech. The Lacedaemonians and their allies heard and accepted their arguments, and admitted the Lesbians to their alliance. Intending to invade Attica, they instructed the allies present to come quickly to the Isthmus with two-thirds of their forces. They themselves arrived first and prepared hauling equipment at the Isthmus for the ships, intending to carry them across from Corinth into the sea facing Athens and attack by land and sea together.

SECTION 3.15.2
They pursued these preparations eagerly, but the other allies assembled slowly: they were occupied with bringing in the harvest and had little appetite for campaigning.

CHAPTER 3.16

SECTION 3.16.1
The Athenians realized that these preparations rested on a conviction of their weakness. Wishing to show that this judgment was mistaken, and that without moving their fleet from Lesbos they could easily repel the force advancing from the Peloponnese, they manned a hundred ships. The citizens themselves embarked, except for the cavalry and the five-hundred-measure property class, together with the resident foreigners. They sailed up to the Isthmus, displaying their strength and making landings wherever they chose in the Peloponnese.

SECTION 3.16.2
The Lacedaemonians, seeing how far events had confounded their expectations, thought the Lesbians' account untrue. They saw no way forward: their allies had not assembled, and reports were also coming in that the thirty Athenian ships cruising around the Peloponnese were ravaging the country of their perioeci. They therefore withdrew home.

SECTION 3.16.3
Later they began fitting out a fleet to send to Lesbos. They ordered the cities to furnish a total of forty ships and appointed Alcidas admiral to command the expedition.

SECTION 3.16.4
The Athenians too withdrew with their hundred ships when they saw the Lacedaemonians depart.

CHAPTER 3.17

SECTION 3.17.1
[At the time when these ships were sailing, the ships they had simultaneously in active service were among their most numerous and finest; at the beginning of the war they had had a comparable number, indeed even more.

SECTION 3.17.2
For a hundred guarded Attica, Euboea, and Salamis, while another hundred operated around the Peloponnese, besides those at Potidaea and elsewhere. Thus in a single summer their ships in simultaneous service numbered two hundred and fifty.

SECTION 3.17.3
This, together with Potidaea, did most to drain their funds.

SECTION 3.17.4
For the hoplites maintaining the siege of Potidaea received two drachmas a day—one for each man himself and one for his attendant. There were the original three thousand, whose numbers never fell below that throughout the siege, and sixteen hundred with Phormio, who left earlier. The crews of all the ships received the same rate of pay. Such was the initial depletion of their funds, and this was the greatest number of ships they ever manned.]

CHAPTER 3.18

SECTION 3.18.1
While the Lacedaemonians were at the Isthmus, the Mytilenaeans and their auxiliaries marched overland against Methymna, expecting it to be betrayed to them. They attacked the city, but when events did not unfold as they expected, they went off to Antissa, Pyrrha, and Eresus. After placing affairs in these cities on a firmer footing and strengthening their walls, they returned home in haste.

SECTION 3.18.2
When they had withdrawn, the Methymnaeans in their turn marched against Antissa. The Antissaeans and their auxiliaries made a sortie and defeated them, killing many; the survivors retreated hurriedly.

SECTION 3.18.3
On learning of these events, and that the Mytilenaeans controlled the countryside while their own soldiers were too few to prevent it, the Athenians sent out Paches son of Epicurus as general with a thousand of their own hoplites, when autumn was already beginning.

SECTION 3.18.4
They rowed their own ships on the passage, reached Mytilene, and enclosed it with a single circuit of wall. At certain strong positions forts were built into it.

SECTION 3.18.5
Mytilene was now firmly blockaded on both sides, by land and by sea, and winter was coming on.

CHAPTER 3.19

SECTION 3.19.1
Needing more money for the siege, the Athenians now for the first time contributed a levy of two hundred talents themselves, and also sent twelve money-collecting ships to their allies under Lysicles and four other generals.

SECTION 3.19.2
Lysicles sailed about collecting money at various places. Advancing inland from Myus in Caria through the plain of the Maeander as far as the hill of Sandius, he was attacked by the Carians and Anaeans, and was killed along with many of his soldiers.

CHAPTER 3.20

SECTION 3.20.1
That same winter, the Plataeans, still besieged by the Peloponnesians and Boeotians, were hard pressed by failing provisions. With no hope of relief from Athens and no other prospect of deliverance, they and the Athenians besieged with them planned at first to break out all together and cross the enemy walls, if they could force their way. The attempt was proposed by Theaenetus son of Tolmides, a seer, and Eupompidas son of Daimachus, who was also their general.

SECTION 3.20.2
Afterward about half lost their resolve, judging the danger too great. But some two hundred and twenty men remained willing to make the escape, in the following manner.

SECTION 3.20.3
They made ladders equal in height to the enemy wall, measuring it by the courses of bricks at a point facing them where the wall happened not to have been plastered. Many counted the courses at the same time: some would be mistaken, but most would arrive at the true reckoning, especially as they counted repeatedly and were not far away, but could readily see the portion of the wall they needed.

SECTION 3.20.4
In this way they obtained the dimensions for their ladders, calculating the height from the thickness of a brick.

CHAPTER 3.21

SECTION 3.21.1
The Peloponnesians' wall was constructed as follows. It had two circuits, one facing Plataea, the other facing any force that might approach from Athens outside. The circuits stood about sixteen feet apart.

SECTION 3.21.2
This intervening space [the sixteen feet] had been built up with quarters allotted to the guards, all continuous, so that the whole appeared to be a single thick wall with battlements on both sides.

SECTION 3.21.3
At intervals of ten battlements stood great towers, as broad as the wall and extending across it from its inner face to its outer. There was therefore no passage beside a tower; the men passed through the middle of the towers themselves.

SECTION 3.21.4
On nights of rain and storm the guards left the battlements and kept watch from the towers, which stood close together and were roofed above. Such was the wall that held the Plataeans enclosed.

CHAPTER 3.22

SECTION 3.22.1
When their preparations were complete, they waited for a moonless night of storm, rain, and wind, and went out, led by the very men who had devised the attempt. First they crossed the ditch that surrounded them; then they approached the enemy wall unnoticed by the guards, who could not see them in the darkness or hear the sound of their approach above the wind's answering roar.

SECTION 3.22.2
They also advanced at wide intervals, so that their weapons would not clash together and betray them. They were lightly equipped and wore a shoe only on the left foot, to give them a firmer hold in the mud.

SECTION 3.22.3
They approached the battlements between two towers, knowing them to be deserted. First came the men carrying the ladders, which they set in place; then twelve lightly armed men with short swords and breastplates climbed up. Their leader was Ammeas son of Coroebus, who was the first to ascend. His followers climbed up after him, six toward each tower. Other lightly armed men with short spears followed, while others behind carried their shields to make the climb easier for them, intending to hand them over when they were close to the enemy.

SECTION 3.22.4
When more men had reached the top, the guards in the towers became aware of them. One of the Plataeans, taking hold of the battlements, had dislodged a tile, which fell with a crash.

SECTION 3.22.5
At once a shout went up, and the army rushed toward the wall. But in the darkness and storm they did not know where the danger lay. At the same time the Plataeans left in the city came out and attacked the Peloponnesian wall on the side opposite to that where their men were crossing, to distract attention from them as much as possible.

SECTION 3.22.6
The guards remained at their posts in confusion. No one dared leave his own station to give assistance, and they could not make out what was happening.

SECTION 3.22.7
The three hundred assigned to give help wherever it was needed moved outside the wall toward the shouting. Fire signals warning of an enemy were raised toward Thebes.

SECTION 3.22.8
But the Plataeans in the city raised many answering fire signals from their wall, prepared beforehand for this very purpose: to confuse the enemy's reading of the signals, so that they would mistake what was happening for something else and not come to help before the men making their escape had got clear and reached safety.

CHAPTER 3.23

SECTION 3.23.1
Meanwhile, as the Plataeans were crossing the wall, their leading men, once they had climbed up, killed the guards in both towers and secured them. They stationed themselves in the passageways through the towers, guarding against anyone bringing help by that route; then they set ladders against the towers from the wall and sent more men up. Some, throwing missiles from the towers, held off reinforcements both below and above, while the greater number meanwhile set up many ladders, pushed away the battlements, and crossed the stretch of wall between the towers.

SECTION 3.23.2
Each man, as he crossed, took his stand on the edge of the ditch; from there they shot arrows and hurled javelins at anyone who came to help along the wall and threatened to obstruct the crossing.

SECTION 3.23.3
When all had made their way over, the men from the towers, the last to descend, struggled down and moved toward the ditch. At this moment the three hundred advanced against them carrying torches.

SECTION 3.23.4
The Plataeans, standing in the darkness on the edge of the ditch, could see these men more clearly and shot arrows and javelins at their exposed bodies; they themselves remained concealed and were harder to make out because of the torches. Thus even the last Plataeans crossed the ditch before the enemy reached them, though with difficulty and strenuous effort.

SECTION 3.23.5
For ice had formed in it, not firm enough to walk on, but rather slushy, as it is with an east [or north] wind; and the snow falling that night with such a wind had filled the ditch with water, which they crossed with barely their heads above it. Indeed, it was chiefly the violence of the storm that made their escape possible.

CHAPTER 3.24

SECTION 3.24.1
Leaving the ditch, the Plataeans moved in a body along the road toward Thebes, keeping the hero-shrine of Androcrates on their right. They thought their enemies would least suspect them of taking this road, which led toward the enemy; at the same time they could see the Peloponnesians pursuing with torches along the road toward Cithaeron and Dryoscephalae, the road to Athens.

SECTION 3.24.2
The Plataeans followed the Theban road for six or seven stades, then turned back and took the road toward the mountain, to Erythrae and Hysiae. Reaching the mountains, they escaped to Athens: two hundred and twelve men out of a larger number. Some had turned back into the city before crossing the wall, and one archer was captured at the outer ditch.

SECTION 3.24.3
The Peloponnesians abandoned their pursuit and returned to their stations. The Plataeans in the city knew nothing of what had happened, but those who had turned back reported that no one had survived. At daybreak they therefore sent out a herald and made a truce to recover the dead; when they learned the truth, they desisted. In this way these Plataean men crossed the wall and were saved.

CHAPTER 3.25

SECTION 3.25.1
As the same winter drew to its end, Salaethus the Lacedaemonian was sent from Lacedaemon to Mytilene in a trireme. He sailed to Pyrrha, then went on foot along a ravine where the surrounding siege wall could be crossed, and entered Mytilene undetected. He told the presiding magistrates that there would be an invasion of Attica and, at the same time, the arrival of the forty ships that were to assist them; he himself had been sent ahead for this purpose and also to attend to the other arrangements.

SECTION 3.25.2
The Mytilenaeans took courage and were less inclined to come to terms with the Athenians. This winter ended, and with it ended the fourth year of this war, which Thucydides wrote.

CHAPTER 3.26

SECTION 3.26.1
The following summer, after dispatching the forty-two ships to Mytilene under Alcidas, whom they appointed to command as their admiral, the Peloponnesians and their allies themselves invaded Attica. Their purpose was to distract the Athenians on both sides and leave them less able to act against the ships sailing to Mytilene.

SECTION 3.26.2
This invasion was led by Cleomenes in place of Pausanias, son of Pleistoanax, who was king but still too young; Cleomenes was his father's brother.

SECTION 3.26.3
They ravaged the parts of Attica laid waste before, [and] whatever had sprouted again, as well as everything left untouched in the earlier invasions. After the second invasion, this was the most grievous for the Athenians.

SECTION 3.26.4
For they kept waiting to hear from Lesbos of some action by the ships, which they supposed had already completed the crossing, and meanwhile ranged through the land, laying waste most of it. But when none of their expectations was fulfilled and their food had run out, they withdrew and dispersed to their cities.

CHAPTER 3.27

SECTION 3.27.1
Meanwhile the Mytilenaeans, whose ships from the Peloponnese had not arrived but were long delayed, and whose food had run out, were compelled to come to terms with the Athenians in the following circumstances.

SECTION 3.27.2
Salaethus, himself no longer expecting the ships, equipped the people, who had previously been without heavy arms, intending to march out against the Athenians.

SECTION 3.27.3
Once they had received arms, however, they no longer obeyed the authorities. Gathering in groups, they demanded that the powerful bring out their grain for all to see and distribute it to everyone; otherwise, they declared, they would themselves reach an agreement with the Athenians and hand over the city.

CHAPTER 3.28

SECTION 3.28.1
Those in power realized that they could not prevent this and that they would be in danger if excluded from the agreement. They therefore made a settlement on behalf of all with Paches and his army: the Athenians were to have the right to decide whatever they wished concerning the Mytilenaeans, who were to admit the army into the city; the Mytilenaeans were to send an embassy to Athens to plead their case; and until its return Paches was neither to imprison nor enslave nor kill any Mytilenaean.

SECTION 3.28.2
Such was the agreement. Yet those Mytilenaeans who had dealt most closely with the Lacedaemonians were terrified, and when the army entered they could not hold their ground: despite the agreement they took refuge at the altars. Paches persuaded them to rise with a promise to do them no harm, and placed them in custody on Tenedos until the Athenians should reach a decision.

SECTION 3.28.3
He also sent triremes to Antissa and brought it over, and arranged the other affairs of the army as he thought best.

CHAPTER 3.29

SECTION 3.29.1
The Peloponnesians in the forty ships, who should have arrived with all speed, had lingered on the voyage around the Peloponnese itself and made the rest of their passage at leisure. They escaped the notice of the Athenians in the city until they put in at Delos; sailing from there to Icarus and Myconus, they first learned that Mytilene had fallen.

SECTION 3.29.2
Wishing to establish the truth, they sailed into Embatum in the territory of Erythrae. Mytilene had fallen about seven days before they reached Embatum. Once they had confirmed the news, they deliberated in the light of their circumstances, and Teutiaplus, an Elean, addressed them as follows.

CHAPTER 3.30

SECTION 3.30.1
“Alcidas, and all of us Peloponnesians here who command the force, I propose that we sail for Mytilene just as we are, before our presence becomes known.

SECTION 3.30.2
“For, as is natural with men who have only just taken a city, we shall probably find much left unguarded, above all on the seaward side, where they would never expect an enemy to appear and where our strength chiefly lies. Their infantry, too, is likely to be scattered carelessly among the houses, as happens with victors.

SECTION 3.30.3
“If, then, we strike suddenly and by night, I hope that, with the help of those inside—if any friend of ours still remains—we may gain control of the situation.

SECTION 3.30.4
“Let us not shrink from the danger, but recognize that this is precisely the unguarded moment in war: the general who guards against it in himself and strikes when he sees it in his enemy will achieve the greatest successes.”

CHAPTER 3.31

SECTION 3.31.1
These words failed to persuade Alcidas. Some of the Ionian exiles and the Lesbians sailing with him urged that, if he feared this risk, he should seize one of the Ionian cities or Cyme in Aeolis. From a city as their base they could bring Ionia into revolt—there was hope of this, for no one had been unwilling to see them arrive—and deprive the Athenians of this, their greatest source of revenue, while also putting them to expense if they established a blockade against them. They thought they could persuade Pissuthnes, too, to join in the war.

SECTION 3.31.2
But he would not accept these proposals either. Having come too late for Mytilene, his overriding intention was to reach the Peloponnese again as quickly as possible.

CHAPTER 3.32

SECTION 3.32.1
Putting out from Embatum, he sailed along the coast; on touching at Myonnesus in Teian territory, he slaughtered most of the prisoners he had taken on the voyage.

SECTION 3.32.2
When he anchored at Ephesus, envoys came from the Samians at Anaea and told him that he was not going the right way about liberating Greece if he killed men who neither raised a hand against him nor were his enemies, but were allies of Athens under compulsion. Unless he stopped, they said, he would win over few of his enemies as friends, but turn far more of his friends into enemies.

SECTION 3.32.3
He was persuaded and released all the Chians he still held, along with some of the others. For on seeing the ships, people had not fled but rather approached, taking them for Athenian vessels; they had not the faintest expectation that, with Athens mistress of the sea, Peloponnesian ships would ever reach Ionia.

CHAPTER 3.33

SECTION 3.33.1
From Ephesus Alcidas sailed in haste, making his voyage a flight. For the Salaminia and the Paralus had sighted him while he was still at anchor near Clarus—they happened to be sailing from Athens—and, afraid of pursuit, he struck out across the open sea, determined to touch willingly at no land except the Peloponnese.

SECTION 3.33.2
News reached Paches and the Athenians from Erythraean territory and came in from every quarter. Since Ionia was unfortified, there was great fear that the Peloponnesians, even if they had no intention of remaining, might descend on the cities as they sailed past and plunder them. The Paralus and the Salaminia, having themselves seen him at Clarus, brought an eyewitness report.

SECTION 3.33.3
Paches pursued with the greatest urgency, following him as far as the island of Patmos; when capture no longer seemed possible, he turned back. Since he had not encountered the ships at sea, he counted it a gain that they had not been trapped anywhere and forced to establish a camp, leaving the Athenians to guard and blockade them.

CHAPTER 3.34

SECTION 3.34.1
On his return along the coast he also put in at Notium, belonging to the Colophonians. Colophonians had settled there after their upper city was captured by Itamanes and the barbarians, who had been brought in during their own civil strife. Its capture took place about the time of the Peloponnesians' second invasion of Attica.

SECTION 3.34.2
Those who had fled to Notium and settled there now fell into civil strife again. One party brought in Arcadian and barbarian mercenaries from Pissuthnes and kept them within a dividing wall; joined by the Colophonians from the upper city who had sided with the Medes, they governed together. The other party, which had withdrawn before them and was in exile, called in Paches.

SECTION 3.34.3
He invited Hippias, commander of the Arcadians inside the dividing wall, to a conference, on the understanding that, if nothing said proved satisfactory, he would bring him back inside the wall safe and sound. Hippias came out to him; Paches held him under guard, though not in chains, and himself suddenly attacked the fortification. Taking its defenders by surprise, he captured it and killed the Arcadians and all the barbarians inside. He then brought Hippias back within the wall, as he had agreed, and once he was inside seized him and had him shot down with arrows.

SECTION 3.34.4
He handed Notium over to the Colophonians, except those who had sided with the Medes. Later the Athenians sent founders and settled Notium under their own laws, gathering together all the Colophonians who were to be found in any of the cities.

CHAPTER 3.35

SECTION 3.35.1
On reaching Mytilene, Paches secured the submission of Pyrrha and Eresus. He also captured Salaethus the Lacedaemonian, who was hiding in the city, and sent him to Athens, along with the Mytilenaeans he had placed in custody on Tenedos and anyone else he considered responsible for the revolt.

SECTION 3.35.2
He sent away the greater part of the army as well; remaining with the rest, he arranged affairs in Mytilene and the rest of Lesbos as he thought best.

CHAPTER 3.36

SECTION 3.36.1
When these men and Salaethus arrived, the Athenians immediately put Salaethus to death, although among other offers he undertook to have the Peloponnesians withdraw from Plataea, which was still under siege.

SECTION 3.36.2
They deliberated over the other men, and in their anger resolved to kill not only those present but every adult male Mytilenaean, and to enslave the women and children. Their grievance against the revolt was sharpened by the fact that the Mytilenaeans had undertaken it without being subject to their rule like the other allies; and no small addition to their fury came from the Peloponnesian ships, which had dared to venture into Ionia to assist them. For the revolt seemed to have been no hastily conceived design.

SECTION 3.36.3
They therefore sent a trireme to Paches to announce their decision, ordering him to dispose of the Mytilenaeans without delay.

SECTION 3.36.4
The very next day, however, they felt some change of heart and began to reflect that their decision had been savage and momentous: to destroy a whole city rather than only the guilty.

SECTION 3.36.5
When the Mytilenaean envoys present in Athens and their Athenian supporters perceived this, they induced the authorities to reopen the question for debate. They persuaded them the more easily because the authorities themselves could plainly see that most of the citizens wanted someone to give them another opportunity to deliberate.

SECTION 3.36.6
An assembly was called at once, and various speakers put forward their opinions. Cleon son of Cleaenetus, who had carried the previous motion for the executions, came forward again and spoke as follows. In other respects too he was the most violent of the citizens, and at that time by far the most persuasive with the people.

CHAPTER 3.37

SECTION 3.37.1
“Often before now I have recognized that a democracy is incapable of ruling others, but never more clearly than in your present change of heart over the Mytilenaeans.

SECTION 3.37.2
“Because in daily life you have no fear or suspicion of one another, you take the same attitude toward your allies. Whenever their words mislead you into error or pity makes you yield, you do not see that your weakness endangers yourselves without winning your allies' gratitude. You fail to consider that your empire is a tyranny, exercised over men who plot against you and submit unwillingly; they obey you not for the favors you grant at your own expense, but because you prevail by strength rather than by their goodwill.

SECTION 3.37.3
“Most alarming of all would be that nothing we once decide should stand firm, and that we should fail to recognize that a city with inferior laws which remain unshaken is stronger than one with good laws which have no authority; that ignorance joined with self-restraint is more useful than cleverness joined with license; and that, as a rule, ordinary men administer their cities better than their more intelligent fellows.

SECTION 3.37.4
“For the latter wish to appear wiser than the laws and to defeat every argument made in public, as though they could find no more important field in which to display their judgment; and this is how they generally bring their cities to ruin. The others, distrusting their own intelligence, acknowledge that they know less than the laws and are less capable of finding fault with a well-delivered argument; acting as impartial judges rather than contestants, they generally reach sound decisions.

SECTION 3.37.5
“We too must act in this way, and not, carried away by eloquence and a contest of intelligence, advise your multitude against our own convictions.

CHAPTER 3.38

SECTION 3.38.1
“For my part, I stand by my opinion. I am astonished both at those who have reopened debate about the Mytilenaeans and so caused delay, which favors the wrongdoers—for the injured man pursues the offender with blunted anger, whereas retaliation, following as closely as possible upon the injury and answering it in kind, most fully exacts redress—and at whoever will rise to oppose me and claim to show that the Mytilenaeans' offenses benefit us, while our misfortunes bring harm to our allies.

SECTION 3.38.2
“Plainly, either he will trust in his eloquence and strive to show that what seems perfectly clear has not been established, or, spurred by gain, he will elaborate a specious argument and try to lead you astray.

SECTION 3.38.3
“From contests of this kind the city awards the prizes to others, but bears the dangers itself.

SECTION 3.38.4
“You are to blame, for you preside badly over these contests: you habitually become spectators of words and listeners to deeds. You judge the feasibility of future actions by the eloquence of their advocates, and actions already accomplished by the eloquence of their critics, trusting what you hear more than the evidence of what you have seen done.

SECTION 3.38.5
“No one is better at being deceived by a novel argument, or less willing to follow one that has been tested; you are slaves to each new paradox and scornful of what is familiar.

SECTION 3.38.6
“Each of you wishes above all to be able to speak himself; failing that, you rival the speakers by trying not to appear slow in following their thought, applauding a sharp remark before it is fully spoken. You are eager to anticipate what is being said, but slow to foresee what will follow from it.

SECTION 3.38.7
“You seek, one might say, a world other than the one in which we live, yet cannot even judge our present circumstances adequately. In short, you surrender to the pleasure of listening and sit more like an audience at a display by sophists than men deliberating on their city's affairs.

CHAPTER 3.39

SECTION 3.39.1
“To turn you from these habits, I declare that no single city has wronged you more than Mytilene.

SECTION 3.39.2
“For I can pardon those who revolt because they cannot endure your rule or are compelled by the enemy. But these men possessed an island protected by walls; they had to fear our enemies only by sea, where their own fleet of triremes afforded no small defense; they lived under their own laws and received the highest honors from us. When men in such a position acted as they did, what was it but a plot and an insurrection rather than a revolt—for revolt is the act of those suffering oppression—and an attempt to destroy us by joining our bitterest enemies? This is more terrible than if they had acquired strength on their own and made war against us.

SECTION 3.39.3
“They took no warning from the disasters of their neighbors who had already revolted from us and been subdued; nor did their present prosperity make them hesitate to enter upon danger. Reckless in the face of the future, with hopes that outran their strength but fell short of their desire, they took up war, choosing to set force before justice. For it was when they thought they would prevail that they attacked us, not when they were being wronged.

SECTION 3.39.4
“Cities to which unexpected good fortune comes most suddenly and abundantly tend to turn to arrogance. Success that accords with reasonable expectation is usually safer for men than success beyond their hopes; and, broadly speaking, they find it easier to drive away adversity than to preserve prosperity.

SECTION 3.39.5
“We should never have honored the Mytilenaeans above the rest, and they would not have grown so insolent. For it is human nature in general to despise those who court us and admire those who refuse to yield.

SECTION 3.39.6
“Even now let their punishment match their offense. Do not lay the blame on the few and acquit the people. They all alike attacked you, although, had they turned to us, they could now be back in their city. Instead, judging it safer to share the danger with the few, they joined in the revolt.

SECTION 3.39.7
“Consider your allies: if you impose the same penalties on those forced into revolt by the enemy and those who revolt of their own will, which of them, do you think, will not revolt on the slightest pretext, when success brings freedom and failure no irreparable suffering?

SECTION 3.39.8
“Against each city we shall stake our money and our lives. If successful, you will take over a ruined city and be deprived thereafter of the revenue that gives us strength; if we fail, we shall have more enemies in addition to those we have already, and spend the time in which we ought to resist our existing enemies at war with our own allies.

CHAPTER 3.40

SECTION 3.40.1
“You must therefore hold out no hope, whether made persuasive by argument or purchased with money, that they will receive pardon for having erred as human beings do. They did not harm us unwillingly, but plotted with full knowledge; it is the involuntary act that deserves pardon.

SECTION 3.40.2
“Both when we first debated and now, I insist that you must not reverse your earlier decision, or fall into error through the three things most harmful to an empire: pity, pleasure in words, and leniency.

SECTION 3.40.3
“For compassion is justly exchanged between those who feel alike, not bestowed on men who will show none in return and are necessarily our enemies forever. Speakers who delight us with words will have their contest on other, less important occasions, not on one where the city will pay heavily for a brief pleasure, while they reap a handsome reward for their fine speaking. And leniency is better granted to those who will remain our friends in the future than to men who will remain unchanged and no less our enemies.

SECTION 3.40.4
“To sum it up in a word: if you follow me, you will do what is both just toward the Mytilenaeans and advantageous to yourselves; if you decide otherwise, you will win no gratitude from them, but rather pass sentence against yourselves. For if they were right to revolt, you must be wrong to rule. Yet if, even without a right, you claim to exercise that rule, these men too must be punished against strict justice for your advantage; otherwise you must abandon your empire and practice virtue free of danger.

SECTION 3.40.5
“Resolve to exact in return the same punishment they would have inflicted, and, having escaped, do not show yourselves more indifferent than those who plotted against you. Consider what they would probably have done had they overcome you, especially since they were the first to commit injustice.

SECTION 3.40.6
“Indeed, those who wrong others without cause are the most determined to pursue them to destruction, fearing the danger from an enemy left alive. For the man who has suffered an injury without deserving it, if he escapes, is a fiercer enemy than one whose hostility began on equal terms.

SECTION 3.40.7
“Do not, then, betray yourselves. Bring your minds as close as possible to the moment of suffering, and remember how you would have valued above everything the chance to subdue them. Repay them now, without yielding to the feelings of the immediate present or forgetting the terror that once hung over you.

SECTION 3.40.8
“Punish these men as they deserve, and set a clear example to your other allies that whoever revolts will pay with his life. Once they know this, you will be less often forced to neglect your enemies and fight your own allies.”

CHAPTER 3.41

SECTION 3.41.1
Such were Cleon's words. After him Diodotus son of Eucrates, who in the previous assembly had most strongly opposed putting the Mytilenaeans to death, came forward again and spoke as follows.

CHAPTER 3.42

SECTION 3.42.1
“I neither blame those who have reopened the question of the Mytilenaeans nor praise those who object to repeated deliberation on matters of the greatest importance. I believe that sound judgment has two chief enemies: haste and anger. The one is commonly joined with folly, the other with lack of education and narrowness of mind.

SECTION 3.42.2
“Anyone who contends that words cannot teach us about actions is either without understanding or has some private interest at stake: without understanding, if he thinks that the future, which is not yet visible, can be explained by any other means; privately interested, if, wishing to persuade you to something shameful, he thinks he cannot speak well on behalf of what is wrong, but can, by skillful slander, intimidate both his opponents and his audience.

SECTION 3.42.3
“Most dangerous of all are those who add the charge that a speaker is making a display for money. If the accusation were ignorance, a man who failed to persuade would retire with a reputation for being more foolish than dishonest. But when dishonesty is alleged, success leaves him under suspicion, and failure makes him both foolish and dishonest.

SECTION 3.42.4
“The city gains nothing from this: fear robs it of its counselors. Indeed, its affairs would prosper most if citizens of this kind were powerless to speak, for then it would be least often persuaded into error.

SECTION 3.42.5
“The good citizen should prove himself the better speaker not by frightening his opponents but by meeting them on equal terms. A wise city should neither add to the honor of the man whose counsels most often succeed nor diminish what he already enjoys; and the man whose judgment fails should not be punished, or even disgraced.

SECTION 3.42.6
“In this way the successful speaker would be least tempted to say something against his judgment merely to please you and win still greater honors; nor would the unsuccessful one seek, by the same appeal to your pleasure, to win the multitude over to himself.

CHAPTER 3.43

SECTION 3.43.1
“We do the opposite. Worse still, if a man is suspected of speaking for profit, even though his advice is the best, our resentment at the uncertain prospect of his gains deprives the city of a manifest benefit.

SECTION 3.43.2
“We have reached the point where good advice plainly spoken is no less suspect than bad: the man who wishes to persuade you to the most terrible course must win over the multitude by deceit, and the man who gives better counsel must likewise lie to make himself believed.

SECTION 3.43.3
“Ours is the only city whose excessive cleverness makes it impossible to do it an open service without deception. For anyone who openly bestows a benefit is suspected, in return, of secretly securing something more for himself.

SECTION 3.43.4
“Yet even under these conditions, when the greatest matters are at stake, we should claim the right to speak with a longer view than yours, who look at things only briefly—especially since our advice is subject to account, while your hearing of it is not.

SECTION 3.43.5
“For if the man who persuaded and the man who followed suffered equally, you would judge more soberly. As it is, when you sometimes go wrong, you punish, in whatever anger happens to seize you, the single judgment of the man who persuaded you, but not your own judgments, numerous though they were, which shared in the mistake.

CHAPTER 3.44

SECTION 3.44.1
“I have come forward neither to defend the Mytilenaeans nor to prosecute them. If we are sensible, our contest is not over their wrongdoing but over our own good judgment.

SECTION 3.44.2
“For even if I prove them guilty of the gravest wrong, I shall not therefore urge their death unless it is to our advantage; nor, if they have some claim to pardon, shall I urge it if it would bring the city no good.

SECTION 3.44.3
“I believe we are deliberating more about the future than the present. Cleon's strongest contention is that it will benefit us hereafter to prescribe death as the penalty, making revolt less frequent. I too rest my case on our future welfare, but reach the opposite conclusion.

SECTION 3.44.4
“And I ask you not to reject the usefulness of my argument for the fair appearance of his. His argument, being the more just, may well appeal to your present anger against the Mytilenaeans. But we are not conducting a lawsuit against them, with a need to establish justice; we are deliberating about them, to determine how they may serve our interests.

CHAPTER 3.45

SECTION 3.45.1
“In the cities, then, death is prescribed for many offenses, not merely as grave as this one, but less grave. Yet men are carried away by hope and take the risk; no one has ever embarked on a dangerous conspiracy after condemning his own design to failure.

SECTION 3.45.2
“And what city has ever attempted revolt believing its resources, whether its own or those supplied by its allies, inadequate to the task?

SECTION 3.45.3
“All men, in private and in public alike, are by nature prone to wrongdoing, and no law will restrain them. Indeed, men have run through the whole range of penalties, increasing them in the hope of suffering less at the hands of criminals. It is likely that in ancient times the penalties for the greatest offenses were milder, but as these were transgressed, most penalties in time rose to death. Yet even this is transgressed.

SECTION 3.45.4
“Either, then, we must discover some terror greater than death, or admit that death at least is no restraint. Poverty, giving boldness through necessity; power, giving greed through arrogance and pride; and the other conditions of human life, each possessed by some overpowering, incurable passion—all drive men into danger.

SECTION 3.45.5
“Hope and desire are present in every venture, desire leading and hope following: desire devises the plot, hope suggests that fortune will furnish the means. They do the greatest harm, and, invisible themselves, are stronger than the terrors before our eyes.

SECTION 3.45.6
“Fortune, too, contributes no less to men's elation. Sometimes she appears unexpectedly and encourages a man to take risks even with inferior resources. Cities are no less affected, since their stakes are the greatest—freedom or dominion over others—and each man, with everyone beside him, unreasoningly forms an exaggerated opinion of himself.

SECTION 3.45.7
“In short, there is no turning human nature back, once it is eagerly bent on some action, by the force of law or any other terror; and it is great simplicity to think there is.

CHAPTER 3.46

SECTION 3.46.1
“We must not, then, make worse decisions by trusting in the death penalty as a sure guarantee; nor must we deprive those who have revolted of all hope that they may change their minds and end their offense in the shortest possible time.

SECTION 3.46.2
“Consider: as things stand, a city that has revolted, if it recognizes that it cannot prevail, may come to terms while it is still able to repay our expenses and pay tribute in the future. But under the other policy, what city do you think would fail to prepare better than now and hold out under siege to the last, if a late surrender and an early one bring the same result?

SECTION 3.46.3
“And how can it fail to harm us to sit there spending money because agreement is impossible, and, if we capture the city, to take it over in ruins, deprived thereafter of its revenue? It is this revenue that gives us strength against our enemies.

SECTION 3.46.4
“Thus we must not injure ourselves by acting as exacting judges of offenders. Rather, by punishing moderately, we must see that in future we can make use of cities still strong in their financial resources. And we must seek our safeguard not in the severity of our laws but in the care we take over our actions.

SECTION 3.46.5
“At present we do the reverse: if we subdue a free people, ruled by force, who have naturally revolted in pursuit of self-government, we think that we ought to punish them harshly.

SECTION 3.46.6
“But with free peoples we should not punish fiercely after they revolt; we should guard fiercely before they revolt, forestalling them so that they never even conceive the thought. And once we have prevailed, we should hold as few as possible responsible.

CHAPTER 3.47

SECTION 3.47.1
“Consider also how great a mistake you would make in this further respect by following Cleon.

SECTION 3.47.2
“At present the people in every city are well disposed toward you. Either they do not join the oligarchs in revolt, or, if compelled to do so, they are from the outset enemies of those who brought about the revolt; and when you go to war with a city opposing you, you have its multitude as your ally.

SECTION 3.47.3
“But if you destroy the people of Mytilene, who took no part in the revolt and, as soon as they gained possession of arms, voluntarily surrendered the city, you will first commit a wrong by killing your benefactors; then you will give the powerful precisely what they most desire. For when they bring cities into revolt, they will immediately have the people as allies, since you will have demonstrated beforehand that the same penalty awaits the guilty and the innocent alike.

SECTION 3.47.4
“Even if they have done wrong, we must pretend not to notice, so that the one ally still left to us does not become an enemy.

SECTION 3.47.5
“For the preservation of our empire I consider it far more advantageous that we should willingly suffer wrong than justly destroy those whom we ought not to destroy. And Cleon's claim that the punishment is at once just and advantageous proves impossible to realize in the same act.

CHAPTER 3.48

SECTION 3.48.1
“Recognize that this is the better course, and, giving no greater weight to pity or to leniency—motives to which I too forbid you to yield—be persuaded by the counsel itself and follow me: judge at leisure those Mytilenaeans whom Paches sent here as guilty, and leave the rest to inhabit their city.

SECTION 3.48.2
“For this will be good for the future and will alarm our enemies now. The man who judges wisely against his opponents is stronger than the man who attacks without understanding, though his deeds are backed by force.”

CHAPTER 3.49

SECTION 3.49.1
Such were Diodotus' words. Although these were the two proposals most directly opposed to each other, the Athenians nevertheless remained divided in judgment, and the show of hands was nearly equal; but Diodotus' proposal prevailed.

SECTION 3.49.2
They immediately dispatched another trireme in all haste, lest the first should arrive ahead of them and they find the city destroyed. It had a lead of about a day and a night.

SECTION 3.49.3
The Mytilenaean envoys furnished the ship with wine and barley meal, promising great rewards if they arrived in time. So urgent was the voyage that the men ate as they rowed, taking barley meal kneaded with wine and oil, and slept in turns while the others rowed.

SECTION 3.49.4
By good fortune no wind opposed them. The first ship sailed without enthusiasm on its dreadful errand, while the second pressed forward in this fashion. The first arrived only so far ahead that Paches had read the decree and was about to carry out its orders when the second put in behind it and prevented the destruction. So close did Mytilene come to destruction.

CHAPTER 3.50

SECTION 3.50.1
The other men whom Paches had sent away as chiefly responsible for the revolt—a little more than a thousand—the Athenians put to death on Cleon's proposal. They also demolished the Mytilenaeans' walls and took possession of their ships.

SECTION 3.50.2
Later they imposed no tribute on the Lesbians, but divided their land, except that of the Methymnaeans, into three thousand allotments. Three hundred they set apart as sacred to the gods; to the rest they sent allotment-holders from among themselves, chosen by lot. The Lesbians agreed to pay these men two minas a year for each allotment and cultivated the land themselves.

SECTION 3.50.3
The Athenians also took over all the small towns on the mainland under Mytilenaean control, and these thereafter became subjects of Athens. Such was the course of events on Lesbos.

CHAPTER 3.51

SECTION 3.51.1
In the same summer, after the capture of Lesbos, the Athenians, under the command of Nicias son of Niceratus, made an expedition against the island of Minoa, which lies off Megara. The Megarians had built a tower on it and used it as a fortified post.

SECTION 3.51.2
Nicias wanted the Athenians to keep watch from there at closer range, rather than from Budorum and Salamis. He also wished to prevent the Peloponnesians from slipping out unobserved, either with triremes, as they had done before, or by dispatching privateers, and at the same time to stop anything from sailing in to the Megarians.

SECTION 3.51.3
First, then, using siege engines from the sea, he captured two towers projecting from Nisaea and cleared the entrance to the channel between the island and the mainland. He also began walling off the approach from the mainland, where reinforcements reached the island by a bridge across a marsh, for the island lay only a short distance from the mainland.

SECTION 3.51.4
When they had completed this in a few days, he then left a fortification and a garrison on the island itself and withdrew with his army.

CHAPTER 3.52

SECTION 3.52.1
At about the same time that summer, the Plataeans, with no food left and no longer able to endure the siege, came to terms with the Peloponnesians in the following way.

SECTION 3.52.2
The Peloponnesians were attacking their wall, and they could not defend themselves. The Lacedaemonian commander recognized their weakness, but did not wish to take the city by force: he had received instructions from Lacedaemon to ensure that, if a treaty should ever be made with the Athenians and both sides agreed to restore the places they held through warfare, Plataea should not have to be restored, since its inhabitants would have come over voluntarily. He therefore sent a herald to ask whether they were willing to surrender their city voluntarily to the Lacedaemonians and accept them as judges, who would punish the guilty, but no one contrary to justice.

SECTION 3.52.3
This was the herald's message, and the Plataeans, already reduced to the utmost weakness, surrendered the city. The Peloponnesians fed them for some days, until the five men appointed as judges arrived from Lacedaemon.

SECTION 3.52.4
When they arrived, no charge was brought forward. They summoned the Plataeans and asked them this question alone: whether they had done any good [at all] to the Lacedaemonians and their allies in the present war.

SECTION 3.52.5
The Plataeans asked leave to speak at greater length and appointed two of their number to speak for them: Astymachus son of Asopolaus and Lacon son of Aeimnestus, who was a proxenus of the Lacedaemonians. These came forward and spoke as follows.

CHAPTER 3.53

SECTION 3.53.1
“Lacedaemonians, we surrendered our city because we trusted you, expecting to undergo not a trial of this kind but one more in keeping with established law. Nor would we have consented to stand, as we now do, before any other judges [than you], believing that from you above all we would receive impartial treatment.

SECTION 3.53.2
“Now we fear that we have been mistaken in both respects. We have good reason to suspect that the gravest issues are at stake in this trial and that you may prove not to be impartial. Our evidence is that no prior accusation has been brought against us for us to answer—we ourselves had to ask leave to speak—and that your brief question is one to which a truthful answer tells against us, while a false one can be exposed.

SECTION 3.53.3
“Hemmed in on every side, we are compelled to speak, and think it safer to face the danger after saying something. For men in our position might reproach themselves for a speech left unspoken, thinking that, had it been made, it might have saved them.

SECTION 3.53.4
“Besides our other difficulties, persuasion itself is hard for us. If we were strangers to one another, we might benefit by presenting evidence of things unknown to you. As it is, we shall address men who know everything; and our fear is not that, having already judged our merits inferior to your own, you will make that a charge against us, but that, to gratify others, you are bringing us before a court whose judgment has already been decided.

CHAPTER 3.54

SECTION 3.54.1
“Nevertheless, we shall present the grounds of justice we possess, both in our quarrel with the Thebans and in our relations with you and the other Greeks; we shall recall our good deeds and try to persuade you.

SECTION 3.54.2
“To your brief question, whether we have done any good to the Lacedaemonians and their allies in this war, we reply: if you question us as enemies, you have suffered no wrong in receiving no benefit; but if you regard us as friends, then those who marched against us are themselves the ones at fault.

SECTION 3.54.3
“In the peace and against the Mede we proved ourselves worthy: we were not the first to break the peace now, and then we alone of the Boeotians joined in the attack upon him for the freedom of Greece.

SECTION 3.54.4
“For though we were an inland people, we fought at sea off Artemisium, and at the battle fought in our own land we stood beside you and Pausanias. In whatever other peril befell the Greeks at that time, we took a share beyond our strength.

SECTION 3.54.5
“And to you in particular, Lacedaemonians, when the greatest terror threatened Sparta after the earthquake, with the Helots in revolt at Ithome, we sent a third of our own people to your aid. It is not right to forget these things.

CHAPTER 3.55

SECTION 3.55.1
“Such was the part we thought ourselves bound to play in those great events of the past. Later we became your enemies; but you were responsible. When the Thebans used force against us and we asked for an alliance, you rejected us and told us to turn to the Athenians, who were near, while you lived far away.

SECTION 3.55.2
“Yet in this war you have neither suffered anything exceptional at our hands nor had any prospect of doing so.

SECTION 3.55.3
“If we refused to abandon the Athenians at your command, we committed no wrong. They came to our aid against the Thebans when you held back, and it was no longer honorable to betray them—especially men whom we had sought as allies in our own need, from whom we had received benefits and a share in their citizenship. It was only right that we should readily answer their summons.

SECTION 3.55.4
“As for the courses that each of you prescribes to your allies, if anything has been done amiss, the blame rests not with those who follow, but with those who lead them into what is wrong.

CHAPTER 3.56

SECTION 3.56.1
“The Thebans have wronged us in many other ways, but you yourselves know their latest offense, which has brought our present sufferings upon us.

SECTION 3.56.2
“For when they tried to seize our city during a truce, and in a sacred month besides, we rightly punished them according to the law established among all men: that it is lawful in the sight of the gods to defend oneself against an attacking enemy. It would not now be reasonable for us to suffer on their account.

SECTION 3.56.3
“For if you measure justice by your immediate advantage and their hostility to us, you will show yourselves not true judges of what is right, but servants rather of expediency.

SECTION 3.56.4
“And yet, if they seem useful to you now, we and the other Greeks were far more useful then, when you stood in greater danger. Now it is you who advance, formidable, against others; but in that hour, when the barbarian brought slavery upon everyone, these men were at his side.

SECTION 3.56.5
“It is only just to set our zeal of that time against our present fault, if indeed any fault has been committed. You will find great things weighed against small, and done at a time when it was rare for any Greek to set his valor against Xerxes' might. Praise went rather to those who, instead of securing their own advantage and safety against the invasion, were willing to risk danger and dare the noblest course.

SECTION 3.56.6
“We were among those men and received the highest honors; yet now we fear that the same principles will bring our destruction, because we chose the Athenians honorably rather than you for gain.

SECTION 3.56.7
“Yet you should show yourselves consistent in judging the same matters by the same standards. You should consider nothing else advantageous than that your worthy allies always have an assured return of gratitude for their valor, while your own immediate interests are also served.

CHAPTER 3.57

SECTION 3.57.1
“Consider further that most Greeks now regard you as a model of manly virtue. But if you pass an unreasonable judgment upon us—this trial will not be hidden, and you are men of high repute, while we too are free from reproach—take care lest they refuse to approve an unworthy verdict upon worthy men from men still worthier, or the dedication at the common sanctuaries of spoils taken from us, the benefactors of Greece.

SECTION 3.57.2
“It will seem a terrible thing that Lacedaemonians have laid Plataea waste: that your fathers inscribed our city's name upon the tripod at Delphi for its valor, but you, for the sake of the Thebans, have wiped it and every household within it from the whole Greek world.

SECTION 3.57.3
“For this is the depth of misfortune we have reached: we were doomed if the Medes prevailed, and now, before you who were once our dearest friends, we are losing our case to the Thebans. We have undergone two struggles of the gravest kind: then, to perish of hunger unless we surrendered our city; now, to stand trial for our lives.

SECTION 3.57.4
“We Plataeans, whose zeal for the Greeks exceeded our strength, have been cast aside by everyone, abandoned and without defenders. None of our former allies helps us; and we fear that you, Lacedaemonians, our only hope, may prove unworthy of our trust.

CHAPTER 3.58

SECTION 3.58.1
“Yet we ask you, by the gods who once witnessed our alliance and by our service to the Greeks, to relent and change your minds if the Thebans have persuaded you otherwise. Ask of them this gift in return: that you should not kill men whom it would dishonor you to kill. Secure credit for wisdom rather than shame, and do not purchase others' pleasure with your own disgrace.

SECTION 3.58.2
“For it is a brief task to destroy our bodies, but a labor to efface the infamy of it. You cannot reasonably punish us as enemies: we are men well disposed toward you who fought against you under compulsion.

SECTION 3.58.3
“Thus by granting us safety for our lives you would judge in accordance with divine law, remembering also that you received us in voluntary surrender, with hands outstretched—and Greek law forbids the killing of such men—and that we have been your benefactors throughout.

SECTION 3.58.4
“Look at the tombs of your fathers, who died at the hands of the Medes and were buried in our land. Every year we have publicly honored them with garments and the other customary rites, bringing first offerings of all the seasonal produce of our soil, as friends from a friendly land and allies to men who once fought beside us. You would do the reverse if you judged wrongly.

SECTION 3.58.5
“Consider: Pausanias buried them believing that he was laying them in friendly soil and among men such as we are. But if you kill us and turn Plataean territory into Theban, what else will you do but leave your fathers and kinsmen in hostile soil, among their killers, deprived of the honors they now enjoy? Moreover, you will enslave the land where the Greeks won their freedom, desolate the sanctuaries of the gods to whom they prayed before defeating the Medes, and take away the ancestral sacrifices from those who established and founded them.

CHAPTER 3.59

SECTION 3.59.1
“Such conduct does not befit your reputation, Lacedaemonians: neither to offend against the common laws of the Greeks and against your ancestors, nor to destroy us, your benefactors, for another's enmity, when you yourselves have suffered no wrong. Rather, spare us and let your judgment yield to a wise compassion, considering not only the horror of what we shall suffer, but the character of those who will suffer it, and how incalculable misfortune is, falling as it may upon anyone, however undeserving.

SECTION 3.59.2
“And we, as befits us and as necessity compels, beg you to be persuaded by these pleas, invoking the gods whose altars the Greeks share in common. We appeal to the oaths your fathers swore and ask you not to forget them; we become suppliants at your ancestral tombs and call upon the dead not to let us fall under Theban power, nor allow their dearest friends to be handed over to their bitterest enemies. We remind you of that day when we joined them in their most glorious deeds, while on this day we face the danger of the most terrible suffering.

SECTION 3.59.3
“Yet we must do what is both necessary and hardest for men in our plight: end our speech, since with its end the peril to our lives draws near. In closing, then, we say that we did not surrender our city to the Thebans—for before that we would have chosen to perish by starvation, the most shameful of deaths—but approached you in trust. And if we fail to persuade you, it is only just that you restore us to our former position and let us choose for ourselves the danger we must face.

SECTION 3.59.4
“At the same time we solemnly entreat you: do not let us, the Plataeans, who showed the greatest zeal for the Greeks, be delivered to the Thebans, our bitterest enemies, from your hands and from the security of your pledge, when we are your suppliants, Lacedaemonians. Become our saviors, and do not, while liberating the other Greeks, destroy us.”

CHAPTER 3.60

SECTION 3.60.1
Such was the Plataeans' speech. The Thebans, fearing that their words might cause the Lacedaemonians to relent, came forward and said that they too wished to speak, since, contrary to their own expectation, the Plataeans had been granted a speech extending beyond an answer to the question. Given permission, they spoke as follows.

CHAPTER 3.61

SECTION 3.61.1
“We would not have asked to speak if they too had answered the question briefly, instead of turning upon us with accusations and offering a lengthy defense of themselves on matters outside the issue and not even charged against them, and praise for actions no one had censured. As it is, we must answer some of their statements and expose the falsehood of others, so that neither our supposed wickedness nor their reputation may profit them, but you may hear the truth about both sides and judge.

SECTION 3.61.2
“Our first quarrel with them arose because, after we had founded Plataea later than the rest of Boeotia, along with other places which we took into our possession after driving out their mixed populations, these men refused to accept our leadership, as had originally been ordained. They stood apart from the other Boeotians and transgressed ancestral custom; when pressure was brought upon them, they went over to the Athenians and, with them, did us much harm, for which they suffered in return.

CHAPTER 3.62

SECTION 3.62.1
“When the barbarian invaded Hellas, they say that they alone among the Boeotians did not side with the Medes, and on this above all they pride themselves and revile us.

SECTION 3.62.2
“We say that they did not side with the Medes because the Athenians did not either; yet when the Athenians later advanced against the Greeks in the same fashion, these men, alone again among the Boeotians, sided with Athens.

SECTION 3.62.3
“Consider, however, the form of government under which each of us acted. Our city at that time was governed neither by an oligarchy with equality before the law nor by a democracy. Power lay with a narrow ruling clique—the arrangement most hostile to law and to sound government, and nearest to tyranny.

SECTION 3.62.4
“These men, hoping to strengthen their own power still further if the Mede prevailed, held the people down by force and brought him in. The city as a whole acted without being its own master, and cannot justly be reproached for offenses committed when it was not governed by law.

SECTION 3.62.5
“But once the Mede had withdrawn and the city had recovered its laws, you must consider whether, when the Athenians later advanced and tried to bring the rest of Hellas and our own country under their rule, already holding most of our country through civil strife, we did not fight and defeat them at Coronea and liberate Boeotia; and whether we are not now zealously helping to liberate the others, providing cavalry and resources on a scale unequaled by any of the allies.

CHAPTER 3.63

SECTION 3.63.1
“So much we offer in defense of our siding with the Medes. We shall now try to show that you have done the Greeks greater wrong and deserve every punishment far more.

SECTION 3.63.2
“You became allies and fellow citizens of the Athenians, you say, to secure their protection against us. Then you ought to have called them in only against us, and not joined them in attacking others. If the Athenians were leading you somewhere against your will, you had a choice: your alliance with these Lacedaemonians had already been made against the Mede—the very alliance you chiefly invoke. It was sufficient to keep us from you and, most important, to let you deliberate without fear. Instead, willingly and under no further compulsion, you preferred the Athenian cause.

SECTION 3.63.3
“You say it would have been shameful to betray your benefactors. Yet it was far more shameful and unjust to betray all the Greeks, to whom you were bound by oath, than the Athenians alone, when the latter were enslaving Hellas and the former were liberating it.

SECTION 3.63.4
“Nor was your repayment of their favor either equivalent or free of shame. For you called them in, you say, when you were suffering injustice, but became their accomplices when they inflicted injustice on others. Yet failure to repay a favor in kind is more shameful than failure to repay a debt justly incurred when its repayment would mean injustice.

CHAPTER 3.64

SECTION 3.64.1
“You have also made it clear that even then you alone refused to side with the Medes not for the Greeks' sake, but because the Athenians refused: you wished to act in concert with them and in opposition to us.

SECTION 3.64.2
“And now you claim the benefit of worthy deeds whose merit you owed to others. That is unreasonable. You chose the Athenians: fight beside them, and do not invoke the sworn alliance of that time as grounds for your salvation now.

SECTION 3.64.3
“For you abandoned it; in breach of it, you helped enslave the Aeginetans and certain others who had sworn it, instead of preventing their enslavement. And you did this willingly, under the same laws that you have retained to this day, with no one forcing you as we were forced. Nor did you accept our last invitation, before you were walled in, to remain at peace and support neither side.

SECTION 3.64.4
“Who, then, could more justly be hated by all the Greeks than you, who displayed your valor to their injury? The deeds in which you once proved yourselves worthy, as you claim, you have now shown to be foreign to you; what your nature always desired has been revealed in truth, for you joined the Athenians on their unjust course.

SECTION 3.64.5
“Such is what we have to show concerning our unwilling support for the Medes and your willing support for Athens.

CHAPTER 3.65

SECTION 3.65.1
“As for the latest wrong you claim to have suffered—that we unlawfully entered your city during a truce and a sacred festival—we do not believe that even here we were more at fault than you.

SECTION 3.65.2
“For if we had come of our own accord to fight against your city and ravage your land as enemies, we would have been in the wrong. But if your foremost men in wealth and birth freely invited us, wishing to end your alliance with outsiders and restore you to the ancestral institutions common to all Boeotians, what wrong did we do? Those who lead the way break the law more than those who follow.

SECTION 3.65.3
“But in our judgment neither they nor we broke it. Citizens like yourselves, and risking more, they opened their own walls and brought us into their own city as friends, not enemies. They wished the worse men among you to cease gaining the upper hand, and the better to receive their due. They sought to discipline your judgment, not to deprive the city of its people, but to unite it with its kindred, making you enemies to no one and at peace with all alike.

CHAPTER 3.66

SECTION 3.66.1
“Here is proof that our actions were not hostile: we harmed no one, and proclaimed that anyone who wished to live under the ancestral institutions of all the Boeotians should join us.

SECTION 3.66.2
“You gladly came over, made an agreement, and at first remained quiet. Later, when you realized how few we were—even if you thought we had acted somewhat unfairly in entering without the consent of your people—you did not repay us in kind, refraining from violence and seeking by words to persuade us to leave. Instead you attacked us in breach of the agreement. We do not grieve in the same way for those you killed in the fighting, for they suffered under a certain law of war. But those who stretched out their hands, whom you took alive and afterwards promised us not to kill, you unlawfully murdered: how can such deeds be anything but monstrous?

SECTION 3.66.3
“And though you committed three wrongs in a short span—the agreement you broke, the men's subsequent execution, and your false promise to us not to kill them if we did no harm to your property in the countryside—you nevertheless say that we broke the law, and claim exemption from punishment yourselves. No, not if these men judge rightly: you will be punished for all of them.

CHAPTER 3.67

SECTION 3.67.1
“We have gone through these matters, Lacedaemonians, for your sake and ours, so that you may know that your condemnation of them will be just, and we that our vengeance will be still more righteous.

SECTION 3.67.2
“Do not relent on hearing of their ancient virtues, if indeed they ever possessed any. Such virtues should assist those who suffer injustice, but double the punishment of those who do something shameful, since their offenses belie what was expected of them. Nor let lamentation and pity profit them, as they invoke your fathers' tombs and their own abandonment.

SECTION 3.67.3
“For against these we can show the far more terrible suffering of our young men whom they destroyed. Some of their fathers died at Coronea while bringing Boeotia over to you; others, left in old age, and their desolate households, make a far juster supplication to you for punishment of these men.

SECTION 3.67.4
“Those who suffer what they do not deserve have the greater claim to men's pity; those who suffer justly, as these do, deserve on the contrary to have men rejoice at their fate.

SECTION 3.67.5
“For their present abandonment they have themselves to blame: they willingly rejected the better allies. They broke the law without first suffering at our hands, judging by hatred rather than justice. Nor is the penalty they now pay an equal return: they will suffer lawfully, and not, as they claim, as men stretching out their hands in surrender after battle, but as men who handed themselves over for judgment under an agreement.

SECTION 3.67.6
“Defend, then, Lacedaemonians, the law of the Greeks which these men have violated; and to us, who have suffered unlawfully, render a just return for the zeal we have shown. Do not let their words thrust us aside in your esteem, but set an example to the Greeks, making the contest turn not on words but on deeds. When deeds are good, a brief account suffices; when they are wrong, speeches adorned with fine phrases become screens to hide them.

SECTION 3.67.7
“But if those who lead, as you do now, reduce the issues to their essentials and give judgment for all accordingly, men will be less inclined to seek fine words for unjust deeds.”

CHAPTER 3.68

SECTION 3.68.1
Such was the Thebans' speech. The Lacedaemonian judges thought it proper to ask whether the Plataeans had done them any service in the war. For they maintained that, in the preceding period, the Plataeans ought to have remained at peace under the old treaty made by Pausanias after the Mede's invasion; and later, when they had offered them neutrality on those terms before walling them in, they had refused. The judges therefore held that their own intentions had been just, while the Plataeans had put themselves outside the treaty and done them harm. Bringing them forward one by one, they asked the same question again: had they done any service to the Lacedaemonians and their allies in the war? Whenever a man said no, they led him away and killed him, making no exception.

SECTION 3.68.2
They killed no fewer than two hundred of the Plataeans themselves and twenty-five Athenians who had shared the siege with them; the women they enslaved.

SECTION 3.68.3
For about a year [the Thebans] gave the city over for habitation to Megarians exiled through civil strife and to the surviving Plataeans who favored their cause. Later they razed the entire city to its foundations and built beside Hera's sanctuary a lodging house two hundred feet along each side, with rooms all around on the lower and upper floors. They used the Plataeans' roofs and doorframes, and from the other furnishings within the walls—the bronze and iron—they made couches and dedicated them to Hera. They also built her a stone temple a hundred feet long. Making the land public property, they leased it out for ten years, and Thebans farmed it.

SECTION 3.68.4
Indeed, the Lacedaemonians' estrangement from the Plataeans in this whole affair was almost entirely for the Thebans' sake: they thought them useful for the war, which was then only just getting under way.

SECTION 3.68.5
Such was the end of Plataea, in the ninety-third year after its people became allies of the Athenians.

CHAPTER 3.69

SECTION 3.69.1
The forty Peloponnesian ships which had gone to aid Lesbos, after fleeing across the open sea, pursued by the Athenians, had been caught in a storm off Crete and driven from there in scattered groups to the Peloponnese. At Cyllene they found thirteen triremes of the Leucadians and Ambraciots, and Brasidas son of Tellis, who had arrived as adviser to Alcidas.

SECTION 3.69.2
Having failed at Lesbos, the Lacedaemonians wished to enlarge their fleet and sail against Corcyra, where civil strife was raging. The Athenians had only twelve ships in the neighborhood of Naupactus, and the Lacedaemonians hoped to forestall the arrival of any larger naval force from Athens. Brasidas and Alcidas were making preparations for this.

CHAPTER 3.70

SECTION 3.70.1
The Corcyraeans had been engaged in civil strife since the return of the prisoners taken in the sea battles over Epidamnus and released by the Corinthians. In word, their proxenoi had stood surety for eight hundred talents; in deed, the prisoners had been won over to bring Corcyra into the Corinthian interest. They approached the citizens one by one, working to detach the city from Athens.

SECTION 3.70.2
When an Athenian ship and a Corinthian ship arrived, each carrying envoys, discussions were held, and the Corcyraeans voted to remain allies of the Athenians under their agreement, but friends of the Peloponnesians as before.

SECTION 3.70.3
There was a certain Peithias, a voluntary proxenos of the Athenians and leader of the people. These men brought him to trial, charging that he was enslaving Corcyra to Athens.

SECTION 3.70.4
Acquitted, he prosecuted the five richest of them in turn, alleging that they cut stakes from the sacred precincts of Zeus and Alcinous. The penalty for each stake was one stater.

SECTION 3.70.5
When they were convicted, they seated themselves as suppliants at the sanctuaries, asking, because of the size of the fine, to pay it in agreed installments. But Peithias, who also happened to be a member of the council, persuaded it to enforce the law.

SECTION 3.70.6
Barred by the law from securing this relief, and learning at the same time that Peithias intended, while still a council member, to persuade the people to recognize the same friends and enemies as the Athenians, they conspired together. Armed with daggers, they suddenly entered the council and killed Peithias and about sixty others, both council members and private citizens. A few of those who shared Peithias's views escaped to the Athenian trireme, which was still there.

CHAPTER 3.71

SECTION 3.71.1
After this deed they assembled the Corcyraeans and declared that what had happened was for the best, and would keep them most securely from enslavement by Athens. In future, they should receive neither side except when coming peacefully in a single ship; anything more should be regarded as hostile. Having spoken, they compelled the people to ratify their proposal.

SECTION 3.71.2
They also immediately sent envoys to Athens to explain that their actions had been for the city's good, and to persuade those who had taken refuge there to do nothing hostile, so that no counterstroke might follow.

CHAPTER 3.72

SECTION 3.72.1
When they arrived, the Athenians arrested the envoys as revolutionaries, along with those they had persuaded, and detained them on Aegina.

SECTION 3.72.2
Meanwhile, after a Corinthian trireme and Lacedaemonian envoys had arrived, those who held power in Corcyra attacked the people and defeated them in battle.

SECTION 3.72.3
At nightfall the people took refuge in the citadel and the higher parts of the city, where they gathered and established themselves; they also held the Hyllaic harbor. The others occupied the marketplace, where most of them lived, and the harbor beside it, facing the mainland.

CHAPTER 3.73

SECTION 3.73.1
The following day there was a little skirmishing, and both sides sent throughout the countryside, calling upon the slaves and promising them freedom. Most of the household slaves joined the people as allies, while eight hundred mercenaries from the mainland joined the other side.

CHAPTER 3.74

SECTION 3.74.1
After a day had intervened, battle broke out again, and the people won, having the advantage both in the strength of their positions and in numbers. The women too boldly joined in, throwing roof tiles from the houses and enduring the tumult in defiance of their nature.

SECTION 3.74.2
The rout came late in the afternoon. Fearing that the people might rush forward, seize the dockyard at the first onset, and destroy them, the oligarchs set fire to the houses and apartment buildings around the marketplace to block the approach, sparing neither their own property nor anyone else's. Much merchandise belonging to traders was burned, and the entire city was at risk of destruction if a wind arose to carry the flames toward it.

SECTION 3.74.3
The fighting ceased, and both sides remained quiet and kept watch through the night. With the people victorious, the Corinthian ship slipped out to sea, and most of the mercenaries crossed secretly to the mainland.

CHAPTER 3.75

SECTION 3.75.1
On the following day Nicostratus son of Diitrephes, an Athenian general, arrived from Naupactus with twelve ships and five hundred Messenian hoplites to give assistance. He worked for a settlement and persuaded the two sides to agree that the ten men chiefly responsible should stand trial—they no longer remained—and that the rest should live in the city, having made a treaty with one another and with the Athenians, recognizing the same enemies and friends.

SECTION 3.75.2
Having arranged this, he was about to sail away. But the leaders of the people persuaded him to leave five of his ships with them, to discourage their opponents from making any move, while they themselves would man an equal number with their own people and send them with him.

SECTION 3.75.3
He agreed, and they began enrolling their enemies for the ships. Fearing that they would be sent to Athens, these men seated themselves in the sanctuary of the Dioscuri.

SECTION 3.75.4
Nicostratus tried to make them rise, reassuring them. When he failed to persuade them, the people took up arms, alleging that their distrustful refusal to sail showed that they had no honest intentions. They seized their weapons from their houses and would have killed some of the men they encountered had Nicostratus not prevented it.

SECTION 3.75.5
Seeing what was happening, the others seated themselves as suppliants in Hera's sanctuary, no fewer than four hundred in all. Fearing that they might attempt a revolution, the people persuaded them to rise and conveyed them to the island in front of the sanctuary, sending provisions across to them there.

CHAPTER 3.76

SECTION 3.76.1
While the civil strife stood at this point, on the fourth or fifth day after the men had been conveyed to the island, the Peloponnesian ships arrived from Cyllene, where they had lain at anchor after their voyage from Ionia. There were fifty-three of them. Alcidas commanded, as before, and Brasidas sailed with him as adviser. They put in at Sybota, a harbor on the mainland, and at dawn sailed against Corcyra.

CHAPTER 3.77

SECTION 3.77.1
The Corcyraeans, in great confusion and alarm both at events within the city and at the approaching fleet, began preparing sixty ships, sending each one out against the enemy as soon as it was manned. The Athenians urged them instead to let the Athenian ships sail out first and then follow with all their own together.

SECTION 3.77.2
As their ships approached the enemy in scattered order, two immediately deserted, while on others the men aboard fought one another. There was no order in anything they did.

SECTION 3.77.3
Seeing the confusion, the Peloponnesians deployed twenty ships against the Corcyraeans and the rest against the twelve Athenian ships, two of which were the Salaminia and the Paralus.

CHAPTER 3.78

SECTION 3.78.1
The Corcyraeans, attacking badly and a few ships at a time, were hard pressed in their part of the battle. The Athenians, fearing the enemy's numbers and the danger of encirclement, did not attack the ships arrayed against them as a whole or at their center, but struck at one wing and sank a ship. After this, when the enemy formed a circle, they sailed around it, trying to throw them into confusion.

SECTION 3.78.2
Those engaged against the Corcyraeans saw what was happening and, fearing a repetition of events at Naupactus, came to the rescue. The ships united and advanced together against the Athenians.

SECTION 3.78.3
The Athenians now began to withdraw, backing water, and at the same time sought to give the Corcyraean ships the fullest possible opportunity to reach safety first, by retreating slowly themselves and keeping the enemy drawn up against them.

SECTION 3.78.4
Such was the course of the sea battle, which ended at sunset.

CHAPTER 3.79

SECTION 3.79.1
The Corcyraeans feared that the victorious enemy might sail against the city and either recover the men on the island or attempt some other upheaval. They therefore conveyed the men from the island back to Hera's sanctuary and kept guard over the city.

SECTION 3.79.2
But despite their victory at sea, the enemy did not dare sail against the city. Taking thirteen Corcyraean ships with them, they sailed back to the mainland from which they had put out.

SECTION 3.79.3
The following day they were no more inclined to sail against the city, despite the great confusion and fear of its inhabitants and although Brasidas, it is said, urged Alcidas to do so; he had no equal vote in the decision. Instead they landed at the promontory of Leucimme and ravaged the countryside.

CHAPTER 3.80

SECTION 3.80.1
Meanwhile the Corcyraean people, terrified that the ships would attack, entered into discussions with the suppliants and the others about how the city might be saved, and persuaded some of them to go aboard the ships. For they nevertheless manned thirty, awaiting the attack.

SECTION 3.80.2
The Peloponnesians ravaged the land until midday and sailed away. Toward nightfall beacon signals informed them that sixty Athenian ships were approaching from Leucas. The Athenians had sent them, with Eurymedon son of Thucles as general, on learning of the civil strife and that the ships under Alcidas intended to sail against Corcyra.

CHAPTER 3.81

SECTION 3.81.1
The Peloponnesians therefore set off home at once that night, making all speed along the coast. They carried their ships across the Leucadian isthmus, so that they would not be seen sailing around it, and withdrew.

SECTION 3.81.2
When the Corcyraeans learned that the Attic ships were approaching and those of the enemy had gone, they brought into the city the Messenians who had previously been outside. They ordered the ships they had manned to sail around to the Hyllaic harbor, and while these were making the circuit, killed any of their enemies they could catch. They also took off the ships all those they had persuaded to embark and put them to death. Going to the sanctuary of Hera, they persuaded some fifty of the suppliants to submit to trial, and condemned every one of them to death.

SECTION 3.81.3
The greater number of the suppliants, who had not been persuaded, saw what was happening and killed one another there in the sanctuary. Some hanged themselves from the trees; others ended their lives however they could.

SECTION 3.81.4
For seven days, while Eurymedon remained after arriving with his sixty ships, the Corcyraeans murdered those of their fellow citizens whom they regarded as enemies. The charge they brought was an attempt to overthrow the democracy, but some died for private enmities, and others were killed by men who had borrowed money from them.

SECTION 3.81.5
Death assumed every form; as commonly happens in such times, there was no horror that did not occur, and worse still. Fathers killed their sons; men were dragged from sanctuaries and slain beside them; some were even walled up in the sanctuary of Dionysus and died there.

CHAPTER 3.82

SECTION 3.82.1
To such savagery did civil strife advance; and it seemed the more savage because it was among the first of these outbreaks. Later, virtually the whole Greek world was convulsed, with divisions everywhere: the leaders of the people sought to bring in the Athenians, the oligarchs the Lacedaemonians. In peace they would have had neither a pretext nor the readiness to call them in; but now that the two powers were at war, and an alliance offered either faction the means both to injure its opponents and, by the same act, to gain strength for itself, those who desired revolution could readily secure their intervention.

SECTION 3.82.2
Many grievous sufferings fell upon the cities through civil strife, such as occur and always will occur as long as human nature remains the same, though more violent or more temperate, and varying in their forms, as successive changes of circumstance bring them on. In peace and prosperity, cities and individuals alike have better dispositions because they do not fall under necessities imposed against their will. But war, stripping away the easy provision of daily life, is a violent teacher, and brings the passions of the multitude into accord with their circumstances.

SECTION 3.82.3
So civil strife spread through the cities, and those in which it came later, hearing of what had happened before, carried innovation in their designs much further, both in the ingenuity of their attacks and in the monstrous character of their reprisals.

SECTION 3.82.4
They altered the customary judgments that words conveyed about actions, to suit their own justifications. Unreasoning daring was counted courage loyal to one's party; prudent hesitation, cowardice in a respectable guise; self-restraint, a cloak for unmanliness; intelligence alive to every side of a question, incapacity to act on any. Impetuous violence was assigned to the manly character, while plotting with an eye to safety was a plausible excuse for holding back.

SECTION 3.82.5
The man who raged was always trustworthy; whoever contradicted him was suspect. A successful plotter was clever, but a man who detected a plot was cleverer still. Anyone who took thought to ensure that neither should be needed was a breaker of party ties and terrified of his opponents. In short, praise went to the man who forestalled someone about to do an injury, and to the man who urged someone who had never intended injury to commit it.

SECTION 3.82.6
Kinship itself became a less intimate bond than party fellowship, because party members were readier for reckless action without excuse. Such associations did not exist to seek advantage under the established laws, but to grasp more in defiance of them. Their pledges to one another were secured less by divine law than by complicity in some breach of law.

SECTION 3.82.7
Fair proposals from opponents were received, when the recipients had the advantage, with vigilance in action, not with generosity of spirit. Revenge upon another mattered more than escaping injury oneself. If oaths of reconciliation were ever exchanged, they held good for the immediate crisis, each side giving them because it was at a loss and had no strength to draw upon elsewhere. But when opportunity came, whichever side first regained confidence, if it saw the other unguarded, took greater pleasure in vengeance through a breach of trust than in an open attack. It reckoned both on its safety and on the prize for cleverness it won by prevailing through deceit. Most people more readily accept being called skillful scoundrels than honest fools: they are ashamed of the latter and proud of the former.

SECTION 3.82.8
The cause of all this was the pursuit of power through greed and ambition; from these, once rivalry had taken hold, came the zeal for victory. The leaders in each city, on either side, adopted a respectable name: the one professed to prefer political equality for the people, the other a temperate aristocracy. In word they served the public interest; in fact they made it the prize of their contest. Struggling by every means to overcome one another, they dared the most terrible deeds and pursued still greater reprisals, setting no limit at justice or the city's good, but always at whatever would give either side pleasure. Whether by an unjust vote of condemnation or by force, they were ready to seize mastery and satisfy their immediate rivalry. Neither side paid any regard to piety; those who managed to accomplish something hateful under a respectable cloak of words won the better reputation. Citizens in the middle were destroyed by both, either for refusing to join their struggle or from envy that they should survive.

CHAPTER 3.83

SECTION 3.83.1
Thus every form of moral corruption took root in the Greek world through civil strife. The simplicity in which nobility has so large a share was laughed out of existence, while a spirit of mutual distrust and antagonism everywhere prevailed.

SECTION 3.83.2
For there was nothing to reconcile them, no word secure enough, no oath formidable enough. All, convinced by their calculations that lasting security was hopeless, looked rather to protecting themselves from harm than to finding the capacity for trust.

SECTION 3.83.3
And those of lesser intelligence generally prevailed. Fearful of their own inadequacy and their opponents' cleverness—lest they should be worsted in debate and forestalled by the plots of more versatile minds—they went boldly into action.

SECTION 3.83.4
The others, contemptuously confident that they would foresee the danger, and that they had no need to secure by action what intelligence could secure, were more often caught unguarded and destroyed.

CHAPTER 3.84

SECTION 3.84.1
[In Corcyra, then, most of these outrages were first ventured: all that men taking revenge might do when those who had given them cause for retaliation had ruled them with arrogance rather than moderation; all the unjust designs of men seeking release from their accustomed poverty, passionately craving above all the possessions of their neighbors; and all the cruel and merciless attacks of those who acted not for gain, but chiefly against their equals, carried to extremes by the undisciplined force of anger.

SECTION 3.84.2
When the city's life had been thrown into confusion at this crisis, human nature, accustomed to wrongdoing even in defiance of the laws, now triumphed over them and gladly showed itself powerless over passion, stronger than justice, and hostile to everything above it. Otherwise men would not have preferred revenge to piety and gain to innocence, had envy not wielded a destructive power.

SECTION 3.84.3
In taking vengeance upon others, men presume to overthrow in advance the common laws that govern such matters, on which all rest their hope of preservation should they themselves suffer disaster. They will not leave those laws standing against a time when one of them, in danger, may need their help.]

CHAPTER 3.85

SECTION 3.85.1
Such were the passions the Corcyraeans in the city first unleashed against one another. Eurymedon and the Athenians sailed away with their fleet.

SECTION 3.85.2
Later the Corcyraean exiles—some five hundred of them had survived—seized the forts on the mainland and controlled their own territory across the water. Making this their base, they plundered those on the island and did great damage, and a severe famine arose in the city.

SECTION 3.85.3
They also sent embassies to Lacedaemon and Corinth to seek their restoration. When they achieved nothing, after some time they equipped ships and hired mercenaries, and crossed to the island, about six hundred in all.

SECTION 3.85.4
They burned their ships, to extinguish every hope but that of mastering the country, and went up to Mount Istone. There they built a fort, ravaged those in the city, and held the countryside.

CHAPTER 3.86

SECTION 3.86.1
At the close of the same summer the Athenians sent twenty ships to Sicily, under the command of Laches son of Melanopus and Charoeades son of Euphiletus.

SECTION 3.86.2
The Syracusans and Leontines had gone to war with one another. Allied with the Syracusans were all the other Dorian cities except Camarina, the same cities that had ranged themselves with the Lacedaemonian alliance when the war first began, though they had not actually taken part in the fighting. The Chalcidian cities and Camarina were allied with the Leontines. In Italy, Locri sided with the Syracusans, while Rhegium, through kinship, sided with the Leontines.

SECTION 3.86.3
The allies of the Leontines therefore sent to Athens and, invoking an ancient alliance and their Ionian descent, persuaded the Athenians to send them ships; for the Syracusans were excluding them from both land and sea.

SECTION 3.86.4
The Athenians sent them, professedly on the grounds of kinship, but wishing in reality to prevent grain from being carried from there to the Peloponnese, and to make a first trial of whether they could bring affairs in Sicily under their control.

SECTION 3.86.5
They established themselves at Rhegium in Italy and carried on the war with their allies. And the summer ended.

CHAPTER 3.87

SECTION 3.87.1
In the following winter the disease fell upon the Athenians a second time. It had never entirely disappeared, though there had been some respite.

SECTION 3.87.2
This later outbreak lasted no less than a year, the earlier one fully two years, so that nothing pressed harder upon the Athenians or did more to cripple their strength.

SECTION 3.87.3
For no fewer than four thousand four hundred hoplites from the ranks died, and three hundred cavalry, while the number among the rest of the population was beyond discovery.

SECTION 3.87.4
It was also at this time that the many earthquakes occurred, in Athens, Euboea, and Boeotia, and especially at Orchomenus in Boeotia.

CHAPTER 3.88

SECTION 3.88.1
During the same winter the Athenians in Sicily and the Rhegians made an expedition with thirty ships against the islands called the Islands of Aeolus; in summer the lack of water made an expedition impossible.

SECTION 3.88.2
The Liparaeans, who are colonists of Cnidus, possess these islands. They live on one small island, called Lipara, and from it they go out to cultivate the others, Didyme, Strongyle, and Hiera.

SECTION 3.88.3
The people there believe that Hephaestus works at his forge on Hiera, because it is seen to send up a great blaze at night and smoke by day. These islands lie opposite the territory of the Sicels and the Messenians, and were allies of the Syracusans.

SECTION 3.88.4
The Athenians ravaged their land, but as they would not come over, sailed away to Rhegium. And the winter ended, and the fifth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 3.89

SECTION 3.89.1
In the following summer the Peloponnesians and their allies advanced as far as the Isthmus, intending to invade Attica, under Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians. But frequent earthquakes made them turn back, and no invasion took place.

SECTION 3.89.2
About this time, while the earthquakes continued, the sea at Orobiae in Euboea withdrew from what was then the shoreline, rose into a wave, and swept over part of the city. Some of the water submerged the land and some receded, and what was formerly land is now sea. All who could not run to higher ground in time were killed.

SECTION 3.89.3
A similar inundation occurred around Atalanta, the island off the coast of the Opuntian Locrians. It carried away part of the Athenian fort and shattered one of two ships that had been hauled ashore.

SECTION 3.89.4
At Peparethus too there was a withdrawal of the sea, though no inundation followed; an earthquake brought down part of the wall, the town hall, and a few other houses.

SECTION 3.89.5
In my judgment, the cause of such an event is that, at the point where the earthquake is strongest, it drives the sea back, and the sea, suddenly drawn in again, produces a more violent flood. Without an earthquake, I do not think anything of this kind could happen.

CHAPTER 3.90

SECTION 3.90.1
During the same summer others too carried on the war in Sicily as circumstances befell them, both the Sicilian Greeks campaigning against one another and the Athenians with their own allies. I shall record those actions most worthy of mention, whether performed by the allies in concert with the Athenians or by their enemies against them.

SECTION 3.90.2
Charoeades, the Athenian general, had by now been killed in battle by the Syracusans. Laches, holding sole command of the fleet, therefore campaigned with the allies against Mylae in Messenian territory. Two Messenian tribes happened to be garrisoning Mylae, and had also laid an ambush for the troops coming from the ships.

SECTION 3.90.3
The Athenians and their allies routed the ambushing force and killed many of them. Then, attacking the fort, they compelled the defenders to agree both to surrender the citadel and to join the expedition against Messene.

SECTION 3.90.4
After this, when the Athenians and their allies advanced, the Messenians themselves also came over, giving hostages and providing the other guarantees required.

CHAPTER 3.91

SECTION 3.91.1
In the same summer the Athenians sent thirty ships around the Peloponnese under the command of Demosthenes son of Alcisthenes and Procles son of Theodorus, and sixty ships with two thousand hoplites to Melos, under Nicias son of Niceratus.

SECTION 3.91.2
They wished to bring the Melians to submission, since, though islanders, they refused either to obey them or to enter their alliance.

SECTION 3.91.3
But when the Melians would not come over despite the ravaging of their land, the Athenians put out from Melos and sailed to Oropus in Graice. Landing toward nightfall, the hoplites immediately marched inland from the ships to Tanagra in Boeotia.

SECTION 3.91.4
At an agreed signal the Athenians from the city marched out with their full force to meet them at the same place, under Hipponicus son of Callias and Eurymedon son of Thucles.

SECTION 3.91.5
They encamped that day in Tanagraean territory, ravaged it, and spent the night there. On the following day they defeated in battle the Tanagraeans who came out against them, together with some Thebans who had come to their aid. They took arms from the defeated and set up a trophy, then withdrew, some to the city and the others to the ships.

SECTION 3.91.6
Nicias sailed along the coast with his sixty ships, ravaged the coastal districts of Locris, and returned home.

CHAPTER 3.92

SECTION 3.92.1
About this time the Lacedaemonians founded Heraclea in Trachinia as a colony, for the following reasons.

SECTION 3.92.2
The Malians as a whole are divided into three groups: the Paralians, the Irians, and the Trachinians. Of these, the Trachinians, worn down by war with their neighbors the Oetaeans, at first contemplated attaching themselves to the Athenians. But fearing that these might not prove trustworthy, they sent to Lacedaemon, choosing Tisamenus as their ambassador.

SECTION 3.92.3
The Dorians, whose country is the motherland of the Lacedaemonians, joined in the embassy with the same request, for they too were suffering at the hands of the Oetaeans.

SECTION 3.92.4
After hearing them, the Lacedaemonians resolved to send out the colony. They wished to aid the Trachinians and Dorians, and at the same time thought the city's position advantageous for their war against Athens. A fleet could be equipped there against Euboea, making the crossing a short one, and the site would be useful for the passage toward Thrace. On all grounds they were eager to settle the place.

SECTION 3.92.5
First, then, they questioned the god at Delphi, and, receiving his approval, sent out settlers from among themselves and the perioeci. They also invited any other Greeks who wished to accompany them, except Ionians, Achaeans, and certain other peoples. Three Lacedaemonians led them as founders: Leon, Alcidas, and Damagon.

SECTION 3.92.6
On arriving, they built the walls of the city, now called Heraclea, on a new site, about forty stades from Thermopylae and twenty from the sea. They also prepared dockyards and walled off the approach toward Thermopylae at the narrow pass itself, so that it could be easily guarded.

CHAPTER 3.93

SECTION 3.93.1
When this city was being settled, the Athenians were at first alarmed, believing that it was being founded chiefly against Euboea, since the crossing to Cenaeum in Euboea is short. Yet the outcome belied their expectations: no danger came to them from it.

SECTION 3.93.2
The reason was that the Thessalians, who held power in these parts and on whose land the colony was founded, feared the presence of a powerful new neighbor. They ravaged the settlers and made unremitting war upon them, until they wore them down, though their numbers at first had been very great: with the Lacedaemonians founding the city, everyone went there confidently, believing its security assured. Not least, however, the Lacedaemonian governors themselves who came out ruined its affairs and reduced its population, driving most people away in fear by harsh and sometimes dishonest administration, so that their neighbors could now master them more readily.

CHAPTER 3.94

SECTION 3.94.1
In the same summer, about the time when the Athenians were detained at Melos, the Athenians aboard the thirty ships around the Peloponnese first ambushed and killed some of the garrison at Ellomenus in Leucadian territory. Later they came against Leucas with a larger force: all the Acarnanians, who followed with their full strength except for the Oeniadae, together with Zacynthians, Cephallenians, and fifteen Corcyraean ships.

SECTION 3.94.2
The Leucadians, overwhelmed by numbers, kept quiet while their territory was ravaged both outside the isthmus and inside it, where Leucas itself and the sanctuary of Apollo stand. The Acarnanians urged Demosthenes, the Athenian general, to cut them off with a wall, believing that they could easily reduce them by siege and rid themselves of a city perpetually hostile to them.

SECTION 3.94.3
At this point, however, the Messenians persuaded Demosthenes that, with so large an army assembled, it would be a fine opportunity to attack the Aetolians, who were enemies of Naupactus; and that, if he defeated them, he would readily win over the rest of the mainland in that region to the Athenians.

SECTION 3.94.4
For although the Aetolians were a large and warlike people, they lived in unwalled villages far apart from one another and used only light equipment. The Messenians declared that it would not be difficult to subdue them before they could combine for mutual defense.

SECTION 3.94.5
They urged him to attack the Apodotians first, then the Ophioneans, and after them the Eurytanians, who form the largest division of the Aetolians, speak a most unintelligible language, and are said to eat raw flesh. Once these were taken, the rest too would readily come over.

CHAPTER 3.95

SECTION 3.95.1
Demosthenes was persuaded by his regard for the Messenians, and above all by the belief that, without calling on the Athenian forces, he could march overland against the Boeotians with the mainland allies and the Aetolians. His route would pass through the Ozolian Locrians to Cytinium in Doris, keeping Parnassus on his right, until he descended into Phocian territory. The Phocians, he thought, would readily join the expedition because of their longstanding friendship with Athens, or could at least be compelled to do so; and Boeotia already borders on Phocis. He therefore put out from Leucas with his entire army, against the will of the Acarnanians, and sailed along the coast to Sollium.

SECTION 3.95.2
He shared his plan with the Acarnanians, but they rejected it because he had not walled off Leucas. With the rest of his army—the Cephallenians, Messenians, and Zacynthians, and the three hundred Athenian marines from his own ships—he marched against the Aetolians; for the fifteen Corcyraean ships had sailed away.

SECTION 3.95.3
His base was Oeneon in Locris. These Ozolian Locrians were allies, and were to meet the Athenians inland with their whole force. As neighbors of the Aetolians, equipped in the same manner, they were expected to be of great service on the expedition through their familiarity both with Aetolian warfare and with the country.

CHAPTER 3.96

SECTION 3.96.1
After spending the night with his army in the sanctuary of Nemean Zeus, where the poet Hesiod is said to have been killed by the local inhabitants—an oracle had foretold that he would meet this fate at Nemea—he set out at dawn and marched into Aetolia.

SECTION 3.96.2
On the first day he took Potidania, on the second Crocyleum, and on the third Tichium. He stayed there and sent the booty away to Eupalium in Locris. His intention was to subdue the other places, return to Naupactus, and then campaign later against the Ophioneans if they would not come to terms.

SECTION 3.96.3
The Aetolians had not been unaware of these preparations even when the plan was first being laid; and once the army had invaded, they all came to the defense in great strength. Even the remotest Ophioneans, the Bomians and Callians, whose territory reaches toward the Malian Gulf, came to help.

CHAPTER 3.97

SECTION 3.97.1
The Messenians gave Demosthenes much the same advice as before. Repeating their original assurance that the Aetolians could easily be conquered, they urged him to advance against the villages as quickly as possible, without waiting for the whole people to assemble and oppose him, but always trying to capture whichever village lay immediately before him.

SECTION 3.97.2
He was persuaded by them, and trusted his good fortune, since nothing had yet opposed him. Without waiting for the Locrians who were to come to his aid—his greatest need was for lightly armed javelin throwers—he advanced against Aegitium and took it by storm. The inhabitants had withdrawn and taken their station on the hills above the town, which stood on high ground about eighty stades from the sea.

SECTION 3.97.3
The Aetolians, who had by now come to the relief of Aegitium, attacked the Athenians and their allies, running down from the hills at different points and hurling javelins. When the Athenian army advanced they withdrew, and when it retired they pressed upon it. For a long time the fighting continued in this fashion, in pursuits and retreats, in both of which the Athenians were at a disadvantage.

CHAPTER 3.98

SECTION 3.98.1
As long as their archers had arrows and were able to use them, the Athenians held out, for the lightly armed Aetolians were checked by the shooting. But when the commander of the archers was killed and his men scattered, and the Athenians themselves were exhausted by prolonged endurance of the same struggle, while the Aetolians pressed them hard and showered them with javelins, they finally broke and fled. Plunging into ravines from which there was no escape and into unfamiliar country, they perished; for Chromon the Messenian, their guide along the roads, had also been killed.

SECTION 3.98.2
The Aetolians, swift of foot and lightly armed, caught many of them in close pursuit and killed them with javelins there in the rout. The greater number lost their way and rushed into woodland from which there were no paths out; the Aetolians brought fire and burned it around them.

SECTION 3.98.3
Every form of flight and destruction befell the Athenian army. The survivors barely escaped to the sea and to Oeneon in Locris, the very place from which they had set out.

SECTION 3.98.4
Many of the allies died, and about one hundred and twenty hoplites from the Athenians themselves. Of all the bodies of men of like number and age, these were the finest lost by the city of Athens in this war. Procles, the other general, was also killed.

SECTION 3.98.5
They recovered their dead from the Aetolians under a truce and withdrew to Naupactus, later returning by ship to Athens. Demosthenes, however, remained behind around Naupactus and the neighboring places, afraid of the Athenians because of what had happened.

CHAPTER 3.99

SECTION 3.99.1
At about the same time, the Athenians operating around Sicily sailed to Locris, defeated the Locrians who came to oppose one of their landings, and captured a small fort on the river Halex.

CHAPTER 3.100

SECTION 3.100.1
During the same summer the Aetolians, who had already sent ambassadors to Corinth and Lacedaemon—Tolophus the Ophionean, Boriades the Eurytan, and Tisander the Apodotian—persuaded them to send an army against Naupactus, because the Athenians had been brought in against them.

SECTION 3.100.2
Around autumn the Lacedaemonians sent out three thousand allied hoplites. Five hundred of these came from Heraclea in Trachis, a city newly founded at the time. Eurylochus, a Spartan, commanded the army, accompanied by the Spartans Macarius and Menedaius.

CHAPTER 3.101

SECTION 3.101.1
When the army had assembled at Delphi, Eurylochus opened negotiations through heralds with the Ozolian Locrians: the road to Naupactus ran through their country, and he also wanted to detach them from the Athenians.

SECTION 3.101.2
Of the Locrians, the Amphissians cooperated most readily with him, being afraid because of their hostility with the Phocians. They were the first to give hostages themselves, and persuaded the others, who feared the approaching army, to do the same: first their neighbors the Myonians, since Locris was hardest to enter at this point; then the Ipnians, Messapians, Tritaeans, Chalaeans, Tolophonians, Hessians, and Oeantheans. All these also joined the expedition. The Olpaeans gave hostages but did not follow; the Hyaeans gave none until a village of theirs called Polis had been captured.

CHAPTER 3.102

SECTION 3.102.1
When everything was ready and he had deposited the hostages at Cytinium in Doris, he advanced with his army through the Locrian country toward Naupactus. On the march he captured their towns of Oeneon and Eupalium, which had refused to join him.

SECTION 3.102.2
On reaching the territory of Naupactus, with the Aetolians now also there to support them, they ravaged the land and captured the unwalled suburb. They also marched against and captured Molycreum, a Corinthian colony but a subject of Athens.

SECTION 3.102.3
The Athenian Demosthenes, who happened still to be near Naupactus after the events in Aetolia, learned in advance of the army's approach and feared for the city. He went to the Acarnanians and persuaded them to come to its aid, though only with difficulty, because of the withdrawal from Leucas.

SECTION 3.102.4
They sent a thousand hoplites with him by ship, and their entry saved the place. For there was a grave fear that, with so extensive a wall and so few defenders, the city would fail to hold out.

SECTION 3.102.5
When Eurylochus and his companions learned that the force had entered and that the city could not be taken by assault, they withdrew, not toward the Peloponnese, but into Aeolis—the district now called Calydon and Pleuron—and the surrounding country, and to Proschium in Aetolia.

SECTION 3.102.6
For the Ambraciots came to them and persuaded them to join in an attack on Amphilochian Argos, the rest of Amphilochia, and Acarnania as well, saying that, if they mastered these places, the whole mainland would become allied to the Lacedaemonians.

SECTION 3.102.7
Eurylochus agreed, dismissed the Aetolians, and kept his army inactive in these districts until the Ambraciots should march against Argos and require his support. And the summer ended.

CHAPTER 3.103

SECTION 3.103.1
In the following winter the Athenians in Sicily advanced against Inessa, a Sicel town whose citadel the Syracusans held, together with their Greek allies and those Sicels who had been either under the absolute rule of the Syracusans or their allies, but had revolted [from the Syracusans] and were fighting alongside the Athenians. They assaulted the town, but, unable to take it, withdrew.

SECTION 3.103.2
During the retreat, the Syracusans from the fort attacked the allies as they withdrew behind the Athenians; falling upon them, they routed part of the army and killed a considerable number.

SECTION 3.103.3
After this Laches and the Athenians made several landings from their ships in Locris. By the river Caicinus they defeated in battle about three hundred Locrians who came to oppose them under Proxenus son of Capaton, and withdrew with the captured arms.

CHAPTER 3.104

SECTION 3.104.1
In the same winter the Athenians also purified Delos, in accordance with an oracle. Pisistratus the tyrant had purified it before, though not the whole island, but only as much as could be seen from the sanctuary. This time the purification extended to the whole island, and was carried out as follows.

SECTION 3.104.2
They removed all the graves of the dead on Delos and proclaimed that in future no one was to die or give birth on the island, but that people in either condition were to be taken across to Rhenea. Rhenea lies so close to Delos that Polycrates, the tyrant of Samos, who for a time was powerful at sea and ruled other islands as well, on capturing Rhenea dedicated it to Delian Apollo by fastening it to Delos with a chain. After the purification the Athenians then first celebrated the Delia as a four-yearly festival.

SECTION 3.104.3
Long ago there had also been a great gathering at Delos of the Ionians and the inhabitants of the neighboring islands. They came to attend the festival with their wives and children, as the Ionians now go to the Ephesia; athletic and musical contests were held there, and the cities brought choruses.

SECTION 3.104.4
Homer gives the clearest evidence that this was so in the following verses, from his prelude to Apollo: / “But when on Delos, Phoebus, your heart found its greatest delight, / there the Ionians in trailing robes gather / with their children and wives along your sacred way; / there with boxing and dancing and song / they honor and delight you, whenever they establish a contest.”

SECTION 3.104.5
That there was also a musical contest, and that people came to compete, he makes clear again in these lines from the same prelude. After praising the Delian chorus of women, he ended his praise with the following verses, in which he also mentioned himself: / “Come, may Apollo be gracious, and Artemis with him; / farewell to all of you. And in days to come / remember me, whenever another of earth's men, / a much-traveled stranger, comes here and asks: / ‘Girls, who is the sweetest singer of all / who visit you here, and in whom do you most delight?’ / Then all of you answer without prompting: / ‘A blind man, who lives on rugged Chios.’”

SECTION 3.104.6
Such is Homer's testimony that even in ancient times there was a great gathering and festival at Delos. Later the islanders and the Athenians continued to send choruses with sacrificial offerings, but the contests and most other observances fell away, presumably through misfortunes, until the Athenians then restored the contest and added horse races, which had not been held before.

CHAPTER 3.105

SECTION 3.105.1
In the same winter the Ambraciots, whose promises had kept Eurylochus and his army waiting, marched against Amphilochian Argos with three thousand hoplites. Invading the territory of Argos, they occupied Olpae, a strong fort on a hill by the sea, which the Acarnanians had once fortified and used as a common court of justice. It lies about twenty-five stades from the city of Argos, which is itself on the coast.

SECTION 3.105.2
Some of the Acarnanians assembled to help at Argos; others encamped at the place in Amphilochia called Crenae, watching to prevent the Peloponnesians under Eurylochus from slipping through to the Ambraciots undetected.

SECTION 3.105.3
They also sent for Demosthenes, who had commanded the Athenians in Aetolia, to become their leader, and for the twenty Athenian ships which happened to be off the Peloponnese under Aristoteles son of Timocrates and Hierophon son of Antimnestus.

SECTION 3.105.4
The Ambraciots at Olpae also sent a messenger to their city, urging the whole population to come to their aid. They feared that Eurylochus and his men might be unable to pass through the Acarnanians, leaving them to fight alone or making any attempt to withdraw unsafe.

CHAPTER 3.106

SECTION 3.106.1
When the Peloponnesians with Eurylochus learned that the Ambraciots had arrived at Olpae, they broke camp at Proschium and hurried to their aid. Crossing the Achelous, they marched through Acarnania, which was deserted because its men had gone to assist Argos, keeping the city of Stratus and its garrison on their right and the rest of Acarnania on their left.

SECTION 3.106.2
After passing through the territory of Stratus, they marched through Phytia and then along the outskirts of Medeon, and next through Limnaea. They then entered the territory of the Agraeans, no longer Acarnanian land, but friendly to them.

SECTION 3.106.3
Reaching Mount Thyamus, which belongs to the Agraeans, they crossed it and descended into the territory of Argos when night had already fallen. They passed undetected between the city of Argos and the Acarnanian guard at Crenae, and joined the Ambraciots at Olpae.

CHAPTER 3.107

SECTION 3.107.1
Their forces now united, at daybreak they took up a position at the place called Metropolis and made camp. Not much later the Athenians arrived in the Ambracian Gulf with their twenty ships to help the Argives, and Demosthenes arrived with two hundred Messenian hoplites and sixty Athenian archers.

SECTION 3.107.2
The ships blockaded the hill at Olpae from the sea. The Acarnanians and a few Amphilochians—the majority were forcibly held back by the Ambraciots—had already assembled at Argos and were preparing to engage the enemy. They elected Demosthenes commander of the entire allied force, alongside their own generals.

SECTION 3.107.3
He brought them up close to Olpae and encamped, with a deep ravine separating the armies. For five days they remained inactive; on the sixth both sides drew up for battle. The Peloponnesian army was larger and its line extended beyond the enemy's, so Demosthenes, fearing encirclement, placed about four hundred men, hoplites and light troops together, in ambush in a sunken road overgrown with brush. These were to spring up at the very moment of engagement and fall on the rear of the projecting enemy line.

SECTION 3.107.4
When both sides were ready, they came to close quarters. Demosthenes held the right wing with the Messenians and a few Athenians; the Acarnanians, each contingent in its assigned position, held the rest of the line, together with the Amphilochian javelin throwers who were present. The Peloponnesians and Ambraciots were drawn up intermingled, except for the Mantineans: these were massed together toward the left, though not at the extreme wing. Eurylochus and his men held the far left, facing the Messenians and Demosthenes.

CHAPTER 3.108

SECTION 3.108.1
When the fighting was already at close quarters and the Peloponnesians' wing extended beyond the enemy and began to encircle their right, the Acarnanians rose from ambush, fell upon their rear, and routed them. They would not stand to resist, and their panic brought most of the army into flight as well: the others were all the more terrified when they saw the force with Eurylochus, their strongest part, being destroyed. The Messenians, who were on this side with Demosthenes, did the greater part of the fighting.

SECTION 3.108.2
The Ambraciots and the troops on the right wing, however, defeated those facing them and pursued them toward Argos; indeed, they are the most warlike people in those parts.

SECTION 3.108.3
As they returned, they saw that the greater part of their army had been defeated, and the other Acarnanians pressed them hard. They struggled to reach safety at Olpae, and many were killed, since they crowded back in disorder and without any formation, except for the Mantineans. These withdrew in better order than any other part of the army. The battle ended late in the day.

CHAPTER 3.109

SECTION 3.109.1
On the following day Menedaius, who had taken command himself after the deaths of Eurylochus and Macarius, was at a loss after so great a defeat: how could he endure a siege if he stayed, cut off by land and by the Athenian ships at sea, or reach safety if he withdrew? He approached Demosthenes and the Acarnanian generals about a truce and withdrawal, and at the same time about recovering the dead.

SECTION 3.109.2
They gave back the dead, erected a trophy themselves, and recovered their own fallen, about three hundred. They would not openly grant a truce allowing the whole force to withdraw; secretly, however, Demosthenes and his Acarnanian fellow generals made an agreement with the Mantineans, Menedaius, the other Peloponnesian commanders, and the most important men among them, allowing them to depart quickly. He wished to strip the Ambraciots and the body of mercenaries [the foreign troops] of their support, but above all he wanted to discredit the Lacedaemonians and Peloponnesians among the Greeks of that region, as men who had betrayed their allies and put their own interest first.

SECTION 3.109.3
They recovered their dead and hastily buried them, as the agreement permitted; and those who had been given leave to withdraw secretly planned their departure.

CHAPTER 3.110

SECTION 3.110.1
Meanwhile Demosthenes and the Acarnanians received word that the whole Ambraciot force from the city, responding to the first message from Olpae, was marching through Amphilochia to their aid. They intended to join the men at Olpae and knew nothing of what had happened.

SECTION 3.110.2
He immediately sent a detachment of the army ahead to lay ambushes along the roads and occupy the strong positions, while preparing to advance against them with the rest of his force.

CHAPTER 3.111

SECTION 3.111.1
Meanwhile the Mantineans and those covered by the agreement went out on the pretext of gathering greens and firewood, and slipped away in small groups, collecting as they went the things they had supposedly come out for. Once they were well away from Olpae, they quickened their retreat.

SECTION 3.111.2
The Ambraciots and the others who happened to have come out together in a body, when they realized that these men were leaving, set off themselves at a run, eager to catch them.

SECTION 3.111.3
At first the Acarnanians thought that all alike were leaving without a truce, and pursued the Peloponnesians too. Someone even threw a javelin at some of their own generals who tried to stop them and declared that an agreement had been made with these men, believing that they themselves were being betrayed. Afterward, however, they let the Mantineans and Peloponnesians pass, but killed the Ambraciots.

SECTION 3.111.4
There was much dispute and uncertainty over whether a man was an Ambraciot or a Peloponnesian. They killed about two hundred of them; the rest escaped into the neighboring territory of the Agraeans, where Salynthius, their king and a friend of the fugitives, received them.

CHAPTER 3.112

SECTION 3.112.1
The Ambraciots coming from the city reached Idomene, which consists of two high hills. At nightfall the men Demosthenes had sent ahead from the camp occupied the larger one first, without being detected, and bivouacked there; the Ambraciots had already happened to climb the smaller.

SECTION 3.112.2
After supper, as soon as evening came, Demosthenes set out with the rest of the army. He himself led half the force by the pass, while the other half went through the Amphilochian mountains.

SECTION 3.112.3
At dawn he fell upon the Ambraciots, who were still in their beds and had no advance knowledge of what had happened; indeed, they were much more inclined to suppose that the newcomers were their own men.

SECTION 3.112.4
For Demosthenes had deliberately placed the Messenians in front and ordered them to address the enemy: speaking the Doric dialect, they would reassure the outposts, while the darkness that still lingered kept them from being clearly seen.

SECTION 3.112.5
When he fell upon their army, his men routed it and destroyed most of them on the spot; the survivors took to flight over the mountains.

SECTION 3.112.6
But the roads had already been occupied, and the Amphilochians knew their own country and were lightly armed against hoplites, whereas the fugitives were strangers to the land and had no idea where to turn. They plunged into ravines and the ambushes already laid for them, and were destroyed.

SECTION 3.112.7
They tried every form of flight. Some even turned toward the sea, which was not far away, and, seeing the Athenian ships, which happened to be sailing past during the action, swam out to them. In their immediate terror they thought it better, if they must die, to be killed by the men in the ships than by the Amphilochians, barbarians and their bitterest enemies.

SECTION 3.112.8
Such was the destruction of the Ambraciots: out of their great number only a few reached the city alive. The Acarnanians stripped the dead, erected trophies, and withdrew to Argos.

CHAPTER 3.113

SECTION 3.113.1
On the following day a herald came to them from the Ambraciots who had escaped from Olpae into Agraean territory. He was to ask for the recovery of those killed after the first battle, when, without a truce themselves, they had come out with the Mantineans and the men protected by the agreement.

SECTION 3.113.2
When the herald saw the arms of the Ambraciots who had come from the city, he was astonished at their number. He knew nothing of the disaster and thought they belonged to the men of his own force.

SECTION 3.113.3
Someone asked him why he was astonished and how many of his men had died, supposing in turn that the herald had come from the men at Idomene. He said about two hundred. The questioner replied, “These arms look to be those not of so few men,

SECTION 3.113.4
“but of more than a thousand.” The herald said in turn, “Then they are not from the men who fought with us.” The other answered, “They are, if you fought at Idomene yesterday.” “But we fought no one yesterday; it was the day before, during the withdrawal.” “Well, it was these men we fought yesterday, who had come to help from the city of Ambracia.”

SECTION 3.113.5
When the herald heard this and understood that the relieving force from the city had been destroyed, he broke into lamentation. Stunned by the magnitude of the calamity, he left at once without accomplishing his purpose, and no longer asked for the dead.

SECTION 3.113.6
This was, indeed, the greatest disaster to befall a single Greek city within a comparable span of days during this war. I have not recorded the number of the dead, because the losses reported are incredible in proportion to the city's size. Yet I know that, had the Acarnanians and Amphilochians wished to follow the advice of the Athenians and Demosthenes and take Ambracia, they could have captured it at the first assault. As it was, they feared that the Athenians, if they possessed it, would be more troublesome neighbors to them.

CHAPTER 3.114

SECTION 3.114.1
After this they allotted a third of the spoils to the Athenians and divided the rest among their cities. The Athenians' share was captured at sea; the three hundred complete suits of armor now dedicated in the Attic sanctuaries were set aside for Demosthenes, who sailed home with them. This success also made his return less hazardous after the disaster in Aetolia.

SECTION 3.114.2
The Athenians in the twenty ships also went back to Naupactus. After the departure of the Athenians and Demosthenes, the Acarnanians and Amphilochians made a truce allowing the Ambraciots and Peloponnesians who had taken refuge with Salynthius and the Agraeans to withdraw from Oeniadae, to which they had moved from Salynthius' country.

SECTION 3.114.3
For the future, the Acarnanians and Amphilochians made a treaty and alliance with the Ambraciots for a hundred years, on these terms: the Ambraciots were not to campaign with the Acarnanians against the Peloponnesians, nor the Acarnanians with the Ambraciots against the Athenians, but each was to aid the other's territory; the Ambraciots were to restore whatever Amphilochian places or hostages they held, and were not to send aid to Anactorium, which was at war with the Acarnanians.

SECTION 3.114.4
Having agreed to these terms, they ended the war. Afterward the Corinthians sent a garrison of about three hundred of their own hoplites to Ambracia, under Xenoclides son of Euthycles. They traveled overland and arrived with difficulty. Such were the events at Ambracia.

CHAPTER 3.115

SECTION 3.115.1
In the same winter the Athenians in Sicily landed from their ships in the territory of Himera, together with the Sicels who had invaded its outer districts from the interior; they also sailed to the islands of Aeolus.

SECTION 3.115.2
On returning to Rhegium, they found Pythodorus son of Isolochus, an Athenian general, who had come to succeed Laches in command of the ships.

SECTION 3.115.3
For the allies in Sicily had sailed to Athens and persuaded the Athenians to send more ships to help them. The Syracusans controlled their land, but were kept from the sea by only a few ships, and were gathering a fleet in preparation, determined not to tolerate this.

SECTION 3.115.4
The Athenians were fitting out forty ships to send to them, both because they believed that the war there would be brought to an end more quickly and because they wished to give their fleet practice.

SECTION 3.115.5
They therefore sent out one of the generals, Pythodorus, with a few ships, and intended to dispatch Sophocles son of Sostratides and Eurymedon son of Thucles with the greater number.

SECTION 3.115.6
Pythodorus, now holding Laches' command of the ships, sailed at the close of winter against the Locrian fort which Laches had previously captured. Defeated in battle by the Locrians, he withdrew.

CHAPTER 3.116

SECTION 3.116.1
At about the beginning of this same spring, the stream of fire flowed from Etna, as it had before, and devastated part of the land of the Catanaeans, who live beneath Mount Etna, the highest mountain in Sicily.

SECTION 3.116.2
This flow is said to have occurred in the fiftieth year after the previous one, and there are said to have been three eruptions in all since Sicily was settled by Greeks.

SECTION 3.116.3
These events took place during this winter, and the sixth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

### Book 4

CHAPTER 4.1

SECTION 4.1.1
In the following summer, when the grain was coming into ear, ten Syracusan ships and as many Locrian ships sailed to Messene in Sicily and occupied it at the inhabitants’ invitation; and Messene revolted from Athens.

SECTION 4.1.2
The Syracusans were chiefly moved to do this because they saw that the place offered an approach to Sicily, and feared that the Athenians might one day make it their base for an attack on them with greater forces. The Locrians acted out of hostility toward Rhegium, seeking to subdue its people by attacking from both sides.

SECTION 4.1.3
At the same time the Locrians had invaded Rhegian territory with their whole army, to prevent the Rhegians from coming to the aid of Messene; they were also being urged on by Rhegian exiles who were with them. Rhegium had long been torn by civil strife and was at present incapable of resisting the Locrians, which made them all the more eager to attack.

SECTION 4.1.4
After ravaging the country, the Locrian land forces withdrew, while the ships remained to guard Messene. Other ships being fitted out were also to anchor there and conduct the war from that base.

CHAPTER 4.2

SECTION 4.2.1
At about the same time that spring, before the grain was ripe, the Peloponnesians and their allies invaded Attica, under the command of Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians, and settled down to ravage the land.

SECTION 4.2.2
The Athenians sent off the forty ships for Sicily, as they had been preparing to do, with the two remaining generals, Eurymedon and Sophocles; Pythodorus, the third of them, had already reached Sicily.

SECTION 4.2.3
They instructed these generals, as they sailed past, to attend also to the Corcyraeans in the city, who were being plundered by the exiles in the mountains. Sixty Peloponnesian ships had sailed there to support the men in the mountains, in the belief that the severe famine in the city would make it easy for them to gain control.

SECTION 4.2.4
Demosthenes, who held no public command after his return from Acarnania, had himself requested permission to use these ships around the Peloponnese; they authorized him to do so if he wished.

CHAPTER 4.3

SECTION 4.3.1
As they sailed along the Laconian coast, they learned that the Peloponnesian ships were already at Corcyra. Eurymedon and Sophocles were eager to press on there, but Demosthenes urged them first to put in at Pylos and do what was needed before continuing their voyage. They objected; but a storm happened to arise and drove the ships into Pylos.

SECTION 4.3.2
Demosthenes at once demanded that the place be fortified—this was why he had sailed with them—and pointed out its abundant supplies of timber and stone, its natural strength, and the fact that both the site itself and a wide stretch of the surrounding country were uninhabited. Pylos is about four hundred stades from Sparta, in what was once Messenian territory; the Lacedaemonians call it Coryphasium.

SECTION 4.3.3
The generals replied that there were plenty of deserted headlands in the Peloponnese, if he wished to occupy them and put the city to expense. But he thought this place had particular advantages over others: it possessed a harbor, and the Messenians, who had ancient ties with the country and spoke the same language as the Lacedaemonians, could inflict the greatest harm by operating from it, while also providing a trustworthy garrison for the place.

CHAPTER 4.4

SECTION 4.4.1
Unable to persuade either the generals or the soldiers, even after consulting the regimental commanders, he remained inactive, prevented by the weather from sailing; until the soldiers themselves, with time on their hands, felt an impulse to set to work and fortify the place.

SECTION 4.4.2
They began the work without iron tools for dressing stone, carrying stones chosen as they found them and fitting each into place as best it would go. Where mortar was needed, they had no containers and carried it on their backs, bending forward to give it the best chance of staying there and clasping their hands behind them to keep it from falling off.

SECTION 4.4.3
They hurried in every way to finish the most vulnerable points before the Lacedaemonians could come to the rescue. Most of the position was naturally strong and needed no wall.

CHAPTER 4.5

SECTION 4.5.1
The Lacedaemonians happened to be celebrating a festival, and even when they heard the news they treated it lightly: when they marched out, they thought, the enemy would either refuse to face them or be easily taken by force. They were also held back to some extent because their army was still in Attica.

SECTION 4.5.2
In six days the Athenians walled the landward side of the position and the other points most in need of defense. They left Demosthenes there with five ships to guard it, while with the greater part of the fleet they pressed on toward Corcyra and Sicily.

CHAPTER 4.6

SECTION 4.6.1
When the Peloponnesians in Attica learned that Pylos had been occupied, they withdrew home in haste. The Lacedaemonians and King Agis regarded the affair at Pylos as their own concern; moreover, since they had invaded early and the grain was still green, most of the troops were short of food, and a spell of weather more severe than was usual for the season bore hard on the army.

SECTION 4.6.2
Thus several causes combined to hasten their withdrawal and make this the shortest of their invasions: they remained in Attica for only fifteen days.

CHAPTER 4.7

SECTION 4.7.1
At the same time Simonides, an Athenian general, gathered a few Athenians from the garrisons and a large force of the allies in that region, and took Eion on the Thracian coast, a colony of Mende then hostile to Athens, through betrayal from within. But the Chalcidians and Bottiaeans immediately came to its aid; he was driven out and lost many of his soldiers.

CHAPTER 4.8

SECTION 4.8.1
After the Peloponnesians returned from Attica, the Spartans themselves and the nearest of the perioeci immediately marched to the relief of Pylos. The other Lacedaemonians came up more slowly, having only just returned from another campaign.

SECTION 4.8.2
They also sent word throughout the Peloponnese to come to Pylos as quickly as possible, and summoned their sixty ships from Corcyra. These were hauled over the isthmus of Leucas and, escaping the notice of the Athenian ships at Zacynthus, reached Pylos, where the land army was already present.

SECTION 4.8.3
While the Peloponnesians were still approaching by sea, Demosthenes managed to slip out two ships ahead of them, to tell Eurymedon and the Athenians aboard the ships at Zacynthus to come at once, since the position was in danger.

SECTION 4.8.4
The ships sailed with all speed on Demosthenes’ errand, while the Lacedaemonians prepared to assault the fort by land and sea together, expecting an easy capture of a structure hastily built and held by few men.

SECTION 4.8.5
As they also expected the Athenian ships to come to the rescue from Zacynthus, they intended, if they had not already taken the place, to block the entrances to the harbor and prevent the Athenians from anchoring within it.

SECTION 4.8.6
For the island called Sphacteria stretches along the harbor close to its mouth, sheltering it and narrowing its entrances: the one by Pylos and the Athenian fort allows passage for two ships, the other, toward the rest of the mainland, for eight or nine. The whole island was wooded and trackless, being uninhabited, and was about fifteen stades long.

SECTION 4.8.7
They therefore intended to close the entrances with ships packed closely together, bows facing outward. Fearing that the enemy might use the island as a base against them, they sent hoplites across to it and posted others along the mainland.

SECTION 4.8.8
In this way, they thought, both island and mainland would be hostile to the Athenians, with nowhere to land: the seaward coast of Pylos itself, outside the harbor entrance, had no harbors to give them a base from which to help their own men. They themselves could thus, in all probability, reduce the position by siege without a sea battle or any danger, since it had no grain and had been occupied with scant preparation.

SECTION 4.8.9
Having settled on this plan, they sent the hoplites across to the island, selecting them by lot from all the companies. Others had crossed earlier, taking turns, but the last contingent, which was cut off there, numbered four hundred and twenty, besides the Helots who attended them. Their commander was Epitadas son of Molobrus.

CHAPTER 4.9

SECTION 4.9.1
Demosthenes, seeing that the Lacedaemonians were about to attack with fleet and infantry together, made his own preparations. He hauled up beneath the fort the triremes still remaining from those left with him, protected them with a palisade, and armed their sailors with poor shields, most of them wickerwork. There was no way to obtain arms in an uninhabited place; even these had come from some Messenians who happened to have arrived in a thirty-oared raiding ship and a light vessel. About forty of these Messenians were hoplites, whom he employed with the rest.

SECTION 4.9.2
He posted most of his men, armed and unarmed alike, on the strongest and most thoroughly fortified parts of the position facing the mainland, with orders to repel the infantry if it attacked. He himself chose sixty hoplites from the whole force and a few archers, and went outside the wall toward the sea, where he particularly expected the enemy to attempt a landing. The ground was difficult and rocky, facing the open sea; but as their wall was weakest there, he thought the enemy would be eager to force an entry at that point.

SECTION 4.9.3
For they themselves had never expected to be defeated at sea and had not built a strong wall there; if the enemy forced a landing, the position could be taken.

SECTION 4.9.4
He therefore advanced on this side to the water’s edge and drew up his hoplites to keep the enemy out if he could, encouraging them with these words.

CHAPTER 4.10

SECTION 4.10.1
“Men who share this danger with me, let none of you, in a crisis like this, wish to appear shrewd by calculating every peril that surrounds us, rather than advance boldly against the enemy, without stopping to reflect, and so win through. Situations as desperate as ours leave the least room for calculation and demand that we face the danger with the greatest speed.

SECTION 4.10.2
“I see most of the advantages on our side, if we are willing to stand firm and do not, in terror at their numbers, surrender the superior means we possess.

SECTION 4.10.3
“For I count the difficulty of approaching this ground as ours: it becomes our ally if we stand, but if we retreat, difficult though it is, it will be easy to cross with no one to bar the way. And we shall find the enemy more formidable because retreat will not be easy for him, even if we press him hard. On board his ships he is easiest to repel; once ashore, he is already on equal terms.

SECTION 4.10.4
“Nor need we fear their numbers too much. Many though they are, they will fight only a few at a time, for want of room to bring their ships in. This is not a larger army on land, fighting on equal terms, but one attacking from ships, which need many favorable circumstances to coincide at sea.

SECTION 4.10.5
“I therefore judge their difficulties a match for our small numbers. And I call on you as Athenians, who know from experience in making seaborne landings against others that a man who stands firm, and does not fall back in fear of the roar and the terrifying onset of the ships, can never be forced aside: now stand firm yourselves, and by holding them off at the very edge of the surf, save both ourselves and this position.”

CHAPTER 4.11

SECTION 4.11.1
Demosthenes’ encouragement gave the Athenians greater confidence; they went down and formed their line at the water’s edge.

SECTION 4.11.2
The Lacedaemonians got under way and assaulted the fort with their land army and, simultaneously, with forty-three ships. Their admiral was Thrasymelidas son of Cratesicles, a Spartan. He attacked at the very point Demosthenes had expected.

SECTION 4.11.3
The Athenians defended themselves on both sides, against land and sea. The attackers divided their ships into small groups, since there was no room for more to put in, and made their runs in turns, allowing one group to rest while another attacked. They strained every effort and urged one another on, hoping somehow to drive the defenders back and take the fort.

SECTION 4.11.4
Brasidas was the most conspicuous of them all. Commanding a trireme, he saw that the difficult shore made the captains and helmsmen hesitate even where a landing seemed possible, as they took care not to wreck their ships. He shouted that it was unworthy to spare timber and look on while the enemy held the fort they had built on Lacedaemonian soil. He urged them to smash their own ships in forcing a landing, and called on the allies not to shrink from giving their ships to the Lacedaemonians in the present emergency, in return for the great benefits they had received: they must run aground, land by every means, and master both the men and the position.

CHAPTER 4.12

SECTION 4.12.1
So he pressed the others on, and, compelling his own helmsman to run the ship aground, moved toward the gangway. As he tried to disembark, the Athenians drove him back; after many wounds he fainted, and as he collapsed onto the outrigger, his shield slipped into the sea. It was washed ashore and picked up by the Athenians, who later used it for the trophy they set up to commemorate this assault.

SECTION 4.12.2
The others were eager enough, but could not land, both because of the difficulty of the ground and because the Athenians stood firm without yielding a step.

SECTION 4.12.3
Fortune had so reversed their positions that the Athenians, on land—and Laconian land at that—were repelling a naval attack, while the Lacedaemonians were trying to land from ships against the Athenians on their own soil, now hostile to them. For at that time the prevailing reputation of the one people was to be preeminently land fighters, unsurpassed in infantry, and of the other to be seamen, far superior in their fleet.

CHAPTER 4.13

SECTION 4.13.1
After attacking throughout that day and part of the next, they ceased. On the third day they sent some of their ships to Asine for timber to make siege engines, believing that, though the wall facing the harbor was high, they could take it with engines, since a landing was easiest there.

SECTION 4.13.2
Meanwhile the Athenian ships arrived from Zacynthus, forty in number: some of the guard ships from Naupactus and four Chian ships had joined them in coming to the rescue.

SECTION 4.13.3
They saw both mainland and island crowded with hoplites, and the enemy ships inside the harbor, not coming out. At a loss where to anchor, they sailed for the moment to the nearby uninhabited island of Prote and spent the night there. The next day they prepared for a sea battle and put out, intending to fight in open water if the enemy would sail out to meet them, and otherwise to sail into the harbor themselves.

SECTION 4.13.4
The enemy neither put out to meet them nor had carried out their intended blockade of the entrances. Instead, they remained quietly on shore, manning their ships and making ready to fight, if anyone sailed in, within the harbor, which was no small one.

CHAPTER 4.14

SECTION 4.14.1
Recognizing this, the Athenians charged them through both entrances. Most of the enemy ships were already afloat with bows facing them; these they attacked and put to flight. Pursuing over a short distance, they damaged many and captured five, one of them with its crew, and rammed the rest after they had fled to shore. Some were struck while still being manned, before they could put out; others the Athenians took in tow and dragged away empty, their men having fled.

SECTION 4.14.2
The Lacedaemonians saw what was happening and felt the disaster bitterly, above all because their men were being cut off on the island. They rushed to help, wading into the sea in their armor, seizing the ships and pulling against those towing them away. Each man felt that a task was being held back unless he was there himself to take a hand.

SECTION 4.14.3
There was a great tumult, and each side reversed its manner of fighting over the ships: in their ardor and consternation the Lacedaemonians were, so to speak, fighting a sea battle from the land, while the Athenians, victorious and eager to exploit their present good fortune to the utmost, fought a land battle from their ships.

SECTION 4.14.4
After inflicting much hardship and many wounds on one another, they drew apart. The Lacedaemonians saved the empty ships, apart from those captured at the outset.

SECTION 4.14.5
When each side had returned to its camp, the Athenians set up a trophy, gave back the dead, and took possession of the wrecks. They immediately began sailing around the island and keeping it under guard, since the men there were cut off. The Peloponnesians on the mainland, now reinforced from every quarter, remained in position at Pylos.

CHAPTER 4.15

SECTION 4.15.1
When news of the events at Pylos reached Sparta, the Lacedaemonians resolved that, as in a great calamity, their authorities should go down to the camp, inspect the situation, and at once decide what seemed best.

SECTION 4.15.2
Seeing that it was impossible to help the men, and unwilling to risk their dying of hunger or being overwhelmed by superior numbers and captured, they decided, if the Athenian generals agreed, to conclude a truce concerning Pylos, send envoys to Athens to negotiate a settlement, and try to recover the men as quickly as possible.

CHAPTER 4.16

SECTION 4.16.1
The generals accepted the proposal, and a truce was made on these terms. The Lacedaemonians were to bring to Pylos and hand over to the Athenians the ships with which they had fought, together with every warship in Laconia, and were to make no armed attack on the fort by land or sea. The Athenians were to allow the Lacedaemonians on the mainland to send food to the men on the island in a fixed ration, with the barley meal already kneaded: for each man, two Attic choenices of meal, two cotylae of wine, and meat; for each servant, half that allowance. These supplies were to be sent in under Athenian supervision, and no boat was to sail in secretly. The Athenians were to keep their watch on the island no less strictly, but without landing, and were to make no armed attack on the Peloponnesian army by land or sea.

SECTION 4.16.2
If either side violated any of these terms, however slightly, the truce was then to be at an end. It was to remain in force until the Lacedaemonian envoys returned from Athens; the Athenians were to send them there in a trireme and bring them back. On their return the truce was to end, and the Athenians were to restore the ships in the same condition in which they had received them.

SECTION 4.16.3
The truce was concluded on these terms, the ships, about sixty in number, were handed over, and the envoys were sent away. On reaching Athens they spoke as follows.

CHAPTER 4.17

SECTION 4.17.1
“Athenians, the Lacedaemonians have sent us to negotiate concerning the men on the island, and to persuade you to a course that will serve your interests while bringing us as honorable an outcome to our misfortune as present circumstances allow.

SECTION 4.17.2
“If we speak at greater length, we do not depart from our custom: it is our practice to use few words where few suffice, but more when the occasion calls for explaining a matter of importance and accomplishing through speech what must be done.

SECTION 4.17.3
“Receive our words without hostility, not as though we were teaching you because you lacked understanding, but as a reminder to men already informed of how to deliberate well.

SECTION 4.17.4
“For you can turn your present good fortune to noble account, keeping what you have won and gaining honor and renown besides, without suffering the fate of those who receive some unaccustomed blessing. Because their present success has come beyond their expectations, they always reach out in hope of more.

SECTION 4.17.5
“But those who have experienced the most reversals in either direction have the best reason to distrust prosperity. That lesson, one would naturally expect, experience has taught your city and ours above all.

CHAPTER 4.18

SECTION 4.18.1
“Recognize it by looking at our present misfortunes. We, who possess the greatest standing among the Greeks, have come before you, though once we thought ourselves better able to grant what we now come to ask of you.

SECTION 4.18.2
“Yet this has not happened to us through lack of power, nor through arrogance born of an increase in it: with our resources unchanged, we have erred in judgment, a risk to which all alike are exposed.

SECTION 4.18.3
“You therefore have no reason to think that, because of your city’s present strength and the gains it has made, fortune too will always be on your side.

SECTION 4.18.4
“Prudent men are those who secure their blessings against uncertainty—and the same men would meet misfortune with greater understanding. They recognize that war does not attend upon them within whatever limits they choose to set its conduct, but according to the course their fortunes prescribe. Such men are least likely to stumble, because they do not grow elated by trusting to success in war, and are most willing to end it while their fortunes are still good.

SECTION 4.18.5
“This is what you now have a fine opportunity to do with us, Athenians. Do not refuse our advice and perhaps suffer a reverse later—there are many ways it could happen—and so be thought to have won even your present successes by chance, when you can leave behind for the future an unchallenged reputation for strength and understanding.

CHAPTER 4.19

SECTION 4.19.1
“The Lacedaemonians invite you to make a treaty and end the war. They offer peace, alliance, and close ties of friendship and mutual intimacy besides, asking in return for the men on the island. They judge it better for both sides not to hazard the outcome—whether some chance of rescue might allow the men to break free, or whether they might instead be reduced by siege and captured.

SECTION 4.19.2
“We believe that great enmities are most securely ended not when a man takes revenge, gains the upper hand in war, and binds his opponent by compulsory oaths to an unequal settlement, but when, though able to do this, he makes fair terms, surpasses his opponent in generosity, and reaches a moderate agreement beyond what the other had expected.

SECTION 4.19.3
“For the former enemy now feels bound not to retaliate as a victim of force, but to repay generosity, and a sense of honor makes him more willing to abide by the agreement.

SECTION 4.19.4
“Men behave in this way more readily toward their bitterest enemies than toward those with whom their differences have been slight. It is their nature to respond gladly to a voluntary concession by yielding in their turn, but to risk a struggle against overbearing arrogance even against their better judgment.

CHAPTER 4.20

SECTION 4.20.1
“For both of us, now if ever is the right time for reconciliation, before some irreparable event intervenes and overtakes us, compelling us to bear you an everlasting personal hatred in addition to our public enmity, and depriving you of the advantages we now offer.

SECTION 4.20.2
“While the issue is still undecided, while you can gain glory and our friendship, and we can lay aside our misfortune on reasonable terms before any disgrace, let us be reconciled. Let us choose peace in place of war for ourselves, and give the other Greeks a respite from suffering. For this they will consider you chiefly responsible. They are at war without any clear knowledge of which side began it; but if peace is made, a matter now chiefly in your power, they will give you the credit.

SECTION 4.20.3
“If you so resolve, you can become firm friends with the Lacedaemonians at their own invitation, by doing them a kindness rather than forcing them.

SECTION 4.20.4
“Consider how many advantages this is likely to hold. For if you and we speak with one voice, you know that the rest of the Greeks, being weaker, will show us the greatest deference.”

CHAPTER 4.21

SECTION 4.21.1
Such was the speech of the Lacedaemonians. They thought that the Athenians had previously desired a treaty and been prevented by their opposition, and that now, when peace was offered, they would gladly accept it and give back the men.

SECTION 4.21.2
But the Athenians thought that, with the men on the island in their grasp, a treaty was already theirs for the making whenever they wished, and they reached out for more.

SECTION 4.21.3
They were urged on chiefly by Cleon son of Cleaenetus, who was at that time a leader of the people and the most persuasive speaker with the multitude. He induced them to reply that the men on the island must first surrender their arms and themselves, and be brought to Athens. Once they had arrived, the Lacedaemonians must restore Nisaea, Pegae, Troezen, and Achaea—places they had not taken in war, but had obtained under the earlier agreement, when the Athenians, beset by misfortunes and then in greater need of a treaty, had yielded them. Only then could they recover their men and conclude a treaty for whatever term both sides approved.

CHAPTER 4.22

SECTION 4.22.1
The envoys made no objection to the reply, but asked the Athenians to choose representatives to meet with them, so that, speaking and listening on each point, they might quietly reach agreement on whatever they could persuade one another to accept.

SECTION 4.22.2
At this Cleon pressed them hard. He had known before, he said, that they had no just purpose in mind, and now it was plain: they would say nothing before the people, but wished to confer with a few men. If their intentions were sound, he demanded that they state them before everyone.

SECTION 4.22.3
The Lacedaemonians saw that they could not speak before the people of any concessions their misfortune might lead them to contemplate: if they made an offer and failed to secure agreement, they would be discredited with their allies. They also saw that the Athenians would not accept their proposals on moderate terms. They therefore left Athens without accomplishing anything.

CHAPTER 4.23

SECTION 4.23.1
On their return, the truce at Pylos ended at once, and the Lacedaemonians demanded their ships back, as had been agreed. But the Athenians alleged a raid on the fort in breach of the truce, together with other offenses that seemed insignificant, and refused to return them. They insisted on the provision that the truce was void if any part of it whatever was violated. The Lacedaemonians disputed this, denounced the withholding of the ships as an injustice, and went away to resume the war.

SECTION 4.23.2
Both sides now fought with all their strength at Pylos. By day the Athenians kept two ships constantly circling the island in opposite directions; at night the whole fleet lay around it, except on the seaward side when the wind blew. Twenty ships had also arrived from Athens for the blockade, bringing the total to seventy. The Peloponnesians remained encamped on the mainland and made attacks on the wall, watching for any opportunity that might arise to save their men.

CHAPTER 4.24

SECTION 4.24.1
Meanwhile in Sicily, the Syracusans and their allies brought up the rest of the fleet they were equipping to join the ships on guard at Messene, and waged war

SECTION 4.24.2
from Messene. The Locrians were especially insistent on this, out of hatred for the Rhegians, and had themselves invaded their territory with their entire force.

SECTION 4.24.3
They also wished to try their strength in a naval battle, seeing how few Athenian ships were present and learning that the larger fleet, which was to have come to Sicily, was blockading the island.

SECTION 4.24.4
For if they gained command at sea, they hoped that by attacking Rhegium with their army and fleet they would easily subdue it, and their position would at once become strong. Rhegium, at the extremity of Italy, and Messene, at that of Sicily, lie close together; the Athenians would thus be unable to maintain a station there and command the strait.

SECTION 4.24.5
The strait is the sea between Rhegium and Messene, where Sicily lies nearest the mainland. This is the place called Charybdis, through which Odysseus is said to have sailed. Its narrowness, and the currents of water pouring into it from the two great seas, the Tyrrhenian and the Sicilian, naturally gave it a reputation for danger.

CHAPTER 4.25

SECTION 4.25.1
In this stretch of water, then, the Syracusans and their allies, with a little more than thirty ships, were compelled late in the day to fight a naval battle over a vessel making the crossing. They put out against sixteen Athenian ships and eight Rhegian.

SECTION 4.25.2
Defeated by the Athenians, they sailed off in haste, each as chance allowed, to their respective camps at Messene and Rhegium, with the loss of one ship. Night overtook the action.

SECTION 4.25.3
After this the Locrians withdrew from Rhegian territory, while the ships of the Syracusans and their allies gathered and anchored at Peloris in the territory of Messene. Their land army was there as well.

SECTION 4.25.4
The Athenians and Rhegians sailed up and, seeing the ships empty, attacked them; but an iron grappling hook was thrown onto one of their own ships, which they lost, though its men swam away.

SECTION 4.25.5
After this the Syracusans embarked and sailed along the coast toward Messene under tow. The Athenians attacked again, but the Syracusans turned their bows out to sea and struck first, costing the Athenians another ship.

SECTION 4.25.6
Thus the Syracusans made their way into the harbor at Messene without coming off worse either in their passage along the coast or in the naval action as it developed.

SECTION 4.25.7
The Athenians then sailed to Camarina, having received word that Archias and his associates were betraying it to the Syracusans. Meanwhile the Messenians marched out with their whole force by land, and with their ships at the same time, against neighboring Naxos, a Chalcidian city.

SECTION 4.25.8
On the first day they confined the Naxians within their walls and ravaged the countryside. On the next they sailed round with their ships and ravaged the land by the Acesines River, while their infantry advanced against the city.

SECTION 4.25.9
Meanwhile many Sicels were descending from the heights to bring help against the Messenians. When the Naxians saw them, they took courage and encouraged one another, believing that the Leontines and their other Greek allies were coming to their aid. They suddenly rushed out of the city and fell on the Messenians, routed them, and killed more than a thousand. The rest made their way home with difficulty, for the barbarians also attacked them along the roads and destroyed the greater part of them.

SECTION 4.25.10
The ships put in at Messene and later dispersed to their several homes. The Leontines and their allies, together with the Athenians, immediately marched against Messene in its weakened condition. The Athenians made an attempt with their ships against the harbor, while the infantry attacked the city.

SECTION 4.25.11
But the Messenians, with some Locrians under Demoteles who had been left as a garrison after the disaster, made a sudden sortie. Falling on the Leontine army, they routed the greater part of it and killed many. When the Athenians saw this, they disembarked to give help and, coming upon the Messenians in disorder, drove them back into the city. They set up a trophy and withdrew to Rhegium.

SECTION 4.25.12
After this the Greeks in Sicily continued their land campaigns against one another without the Athenians.

CHAPTER 4.26

SECTION 4.26.1
At Pylos the Athenians were still besieging the Lacedaemonians on the island, and the Peloponnesian army on the mainland remained in position.

SECTION 4.26.2
The blockade was arduous for the Athenians, who lacked both food and water. There was only one spring, in the citadel of Pylos itself, and that a small one; most of the men dug through the shingle beside the sea and drank the sort of water one would expect.

SECTION 4.26.3
They were also cramped, encamped in so small a space. As there was no anchorage for the ships, some took their food on shore in turns, while the others lay at anchor out at sea.

SECTION 4.26.4
Above all, they were dispirited by the unexpected length of the siege. They had thought that in a few days they would starve out men confined to a deserted island and drinking brackish water.

SECTION 4.26.5
The reason was that the Lacedaemonians had invited anyone willing to bring ground grain, wine, cheese, or any other food useful in a siege into the island, setting a high price for its delivery and promising freedom to any Helot who brought it in.

SECTION 4.26.6
Others ran the risk of bringing supplies, but the Helots in particular did so. They set out from whatever part of the Peloponnese they could and landed, while it was still night, on the seaward side of the island.

SECTION 4.26.7
They watched especially for a wind to carry them in. With a wind blowing from the open sea, they more easily escaped the vigilance of the triremes, which could no longer maintain their stations around the island. The suppliers were reckless in making their approach: they ran their boats ashore, a value having been set on them for compensation, and the hoplites kept watch at the island's landing places. Those who ventured out in calm weather were captured.

SECTION 4.26.8
Swimmers also came through the harbor underwater, towing on a cord skins filled with poppy seed mixed with honey and crushed flaxseed. At first they escaped detection, but later guards were posted against them.

SECTION 4.26.9
Both sides devised every possible means, the one to get provisions in, the other to prevent their passing unnoticed.

CHAPTER 4.27

SECTION 4.27.1
At Athens, reports of the army's distress and of food being brought to the men on the island caused perplexity and fear that winter would overtake the blockade. They saw that bringing supplies round the Peloponnese would then be impossible, especially to a deserted place, when even in summer they could not send enough. Nor could the fleet maintain its blockade on a coast without harbors. Either the men would survive when the Athenians relaxed their watch, or, waiting for stormy weather, they would sail out in the boats that brought them food.

SECTION 4.27.2
Above all they feared the Lacedaemonians, believing that these must have some strong ground for confidence, since they no longer sent heralds to them. They regretted not having accepted the agreement.

SECTION 4.27.3
Cleon, aware that they suspected him over his obstruction of the settlement, declared that the men bringing the reports were not telling the truth. The men who had arrived urged the Athenians, if they did not believe them, to send inspectors; and Cleon himself was chosen as an inspector, together with Theagenes.

SECTION 4.27.4
He realized that he would be compelled either to repeat the very statements he was attacking, or to contradict them and be exposed as a liar. Seeing also that the Athenians were minded to make a greater military effort, he urged them not to send inspectors or waste the opportunity in delay, but, if they believed the reports true, to sail against the men.

SECTION 4.27.5
He pointedly reproached Nicias son of Niceratus, who was a general and his enemy: it would be easy, with a force properly equipped, to sail out and capture the men on the island, if the generals were men. He himself, at any rate, would do it if he were in command.

CHAPTER 4.28

SECTION 4.28.1
Some of the Athenians began to shout at Cleon, asking why he did not sail now, if he thought it so easy. Nicias, faced also with Cleon's reproaches, told him that, so far as the generals were concerned, he might take whatever force he wished and make the attempt.

SECTION 4.28.2
At first Cleon was ready, thinking that Nicias was only making a verbal offer; but when he understood that he truly meant to hand over the command, he drew back and said that Nicias, not he, was the general. He was now afraid, and had not expected Nicias to venture to give way to him.

SECTION 4.28.3
But Nicias renewed his offer, resigned the command at Pylos, and called the Athenians to witness. As crowds will do, the more Cleon tried to evade the voyage and retreat from what he had said, the more they urged Nicias to surrender the command and shouted at Cleon to sail.

SECTION 4.28.4
With no way left to escape his own words, he undertook the voyage. Coming forward, he declared that he was not afraid of the Lacedaemonians and would sail without taking a single man from the city: he would take the Lemnians and Imbrians who were present, the peltasts who had come as reinforcements from Aenus and elsewhere, and four hundred archers. With these, added to the soldiers at Pylos, he said he would within twenty days either bring the Lacedaemonians back alive or kill them where they were.

SECTION 4.28.5
His reckless words provoked some laughter among the Athenians. Yet the more sober-minded were pleased, reckoning that they would gain one of two benefits: either they would be rid of Cleon, which they thought more likely, or, if their judgment proved mistaken, he would subdue the Lacedaemonians for them.

CHAPTER 4.29

SECTION 4.29.1
When he had settled everything in the assembly and the Athenians had voted him authority for the voyage, he chose Demosthenes, one of the generals at Pylos, to share his command, and made haste to put to sea.

SECTION 4.29.2
He chose Demosthenes because he had learned that he was planning a landing on the island. The soldiers, suffering from the scant resources of the place, and more besieged than besiegers, were eager to risk a decisive action. The burning of the island had also given Demosthenes fresh confidence.

SECTION 4.29.3
Previously he had been afraid because the greater part of the island was wooded and pathless, having always been uninhabited; he thought this favored the enemy. Even if a large army landed, they could attack from concealment and inflict losses. Their own mistakes and preparations would not be so readily visible to the Athenians through the woods, while every error of the Athenian army would be plain to them. Thus they could strike unexpectedly wherever they wished, for the initiative would lie with them.

SECTION 4.29.4
If, on the other hand, he were forced to close with them in the dense woods, he thought that a smaller force familiar with the country would have the advantage over a larger one that did not know it. His own army, large though it was, might be destroyed without its plight being noticed, since the men could not see where they needed to help one another.

CHAPTER 4.30

SECTION 4.30.1
These thoughts weighed on him especially because of the disaster in Aetolia, which had been due in part to the woods.

SECTION 4.30.2
Cramped for space, the soldiers had been compelled to put in at the extremities of the island and take their midday meal under the protection of an advance guard. One of them accidentally set fire to a small patch of woodland; a wind then arose, and before they knew it most of the woods had burned down.

SECTION 4.30.3
Demosthenes could now see the Lacedaemonians more clearly and saw that they were more numerous than he had supposed, for he had previously suspected that the food was being brought in for fewer men. The island, too, was easier to land on. He therefore set about preparing the Athenians to press the assault with greater earnestness, as against a worthy enemy, sending for troops from the neighboring allies and making the other preparations.

SECTION 4.30.4
Cleon sent a messenger ahead to announce his coming and arrived at Pylos with the troops he had requested. When the two commanders met, they first sent a herald to the army on the mainland, inviting them, if they wished, to order the men on the island to surrender themselves and their arms without a struggle. The men would be held in reasonable custody until some broader agreement was reached.

CHAPTER 4.31

SECTION 4.31.1
When the offer was rejected, they waited one day. On the next, during the night, they embarked all the hoplites on a few ships and put out; shortly before dawn they landed on both sides of the island, from the open sea and from the harbor, about eight hundred hoplites in all, and ran forward against the first guard post on the island.

SECTION 4.31.2
The enemy were disposed as follows. At this first post there were about thirty hoplites. The greater part of the force, with Epitadas their commander, held the center of the island, where the ground was most level and the water was. A small detachment guarded the very end of the island facing Pylos, a place precipitous toward the sea and least open to attack from the land. There was also an old fort there, built of stones picked out for the purpose, which they thought would serve them if they were compelled to make a hard-pressed retreat. Such was their disposition.

CHAPTER 4.32

SECTION 4.32.1
The Athenians at once destroyed the first guards they rushed upon, some still in their beds, others taking up their arms. Their landing had gone unnoticed, since the guards thought the ships were sailing to their customary night stations for the blockade.

SECTION 4.32.2
At daybreak the rest of the force began to land: from a little more than seventy ships, everyone except the rowers on the lowest tier, each with whatever equipment he had; eight hundred archers and at least as many peltasts; the Messenians who had come to help; and all the other men holding Pylos, except the guards on the wall.

SECTION 4.32.3
Under Demosthenes' orders they spread out in detachments of two hundred or more, and in some places fewer, occupying the highest ground. His purpose was to reduce the enemy, surrounded on every side, to the greatest possible perplexity: they would not know which way to face, but would be caught between the masses of their opponents. If they advanced against those in front, they would be struck from behind; if against those on the flank, from the forces ranged on either side.

SECTION 4.32.4
Whichever way they moved, the enemy light troops would always be at their backs, and these were the hardest to deal with. They could fight at long range with arrows, javelins, stones, and slings, yet could not themselves be charged: even in flight they had the advantage, and when the enemy withdrew they pressed upon them. Such was the plan on which Demosthenes had first conceived the landing and which he now put into effect.

CHAPTER 4.33

SECTION 4.33.1
When Epitadas and the main body of the men on the island saw the first guard post destroyed and an army advancing against them, they formed up and moved against the Athenian hoplites, wishing to come to close quarters. These stood directly in front of them, while the light troops were on their flanks and behind them.

SECTION 4.33.2
They could neither engage the hoplites nor bring their own skill to bear. The light troops held them off with missiles from either side, while the hoplites remained still instead of advancing to meet them. Wherever the light troops pressed them closest, they charged and drove them back; but these turned and defended themselves again. Lightly equipped, they easily gained a head start in flight over ground that was difficult and rough from its former desolation, where the Lacedaemonians in their armor could not pursue them.

CHAPTER 4.34

SECTION 4.34.1
For a short time they skirmished with one another in this way. But the Lacedaemonians could no longer dash out swiftly wherever they were attacked, and the light troops recognized that their defense was growing slower. The sight of their own overwhelming numbers had given them most of their confidence; familiarity, too, had made the enemy seem less formidable, since they had not immediately suffered as they had expected when they first landed, their minds cowed by the thought that they were going against Lacedaemonians. Now, despising them, they raised a shout and rushed at them together, pelting them with stones, arrows, and javelins, whatever each man had at hand.

SECTION 4.34.2
The shout accompanying the onrush struck terror into men unaccustomed to such fighting. Dense clouds of dust rose from the newly burned woods, and it was impossible to see what lay ahead through the arrows and stones hurled by so many men and flying together with the dust.

SECTION 4.34.3
The Lacedaemonians' position now became desperate. Their felt caps could not keep out the arrows, and their spearshafts were splintered under the bombardment. They had no means of helping themselves: their eyes could not see ahead, and the louder shouting of the enemy drowned out their own orders. Danger surrounded them on every side, and they had no hope of finding a way to defend themselves and survive.

CHAPTER 4.35

SECTION 4.35.1
At last, with many already wounded as they continually wheeled about in the same place, they closed ranks and moved toward the fort at the end of the island, which was not far away, and toward their own guards there.

SECTION 4.35.2
Once they gave ground, the light troops, emboldened, pressed them with far louder cries. Any Lacedaemonians caught in the retreat were killed, but most escaped to the fort, where they joined the guards and formed a defensive line along its entire assailable front.

SECTION 4.35.3
The Athenians followed, but the strength of the position prevented them from passing round and surrounding the enemy. Instead, they advanced against them from the front and tried to drive them back.

SECTION 4.35.4
For a long time, through most of the day, both sides held out, tormented by battle, thirst, and sun: the one trying to dislodge the enemy from the height, the other refusing to yield. The Lacedaemonians defended themselves more easily than before, since they were no longer being surrounded on their flanks.

CHAPTER 4.36

SECTION 4.36.1
When no end was in sight, the Messenian general approached Cleon and Demosthenes and told them that they were laboring in vain. If they would give him a detachment of archers and light troops to work his way round behind the enemy by whatever route he could find, he thought he could force an entry.

SECTION 4.36.2
Receiving the men he requested, he started from a concealed point so that the enemy would not see him. He made his way along the cliff-bound part of the island wherever passage offered, through ground the Lacedaemonians had left unguarded in reliance on its natural strength. With great difficulty he got round unnoticed and suddenly appeared on the height behind them. The surprise appalled the enemy, while the sight of what they had been awaiting gave the Athenians far greater confidence.

SECTION 4.36.3
The Lacedaemonians, now struck from both sides, found themselves in the same predicament as the men at Thermopylae, to compare a small event with a great one. Those men had been destroyed when the Persians came round by the path; these, likewise caught between two forces, could no longer hold out. Few fighting against many, and with their bodies weakened by lack of food, they fell back; the Athenians now controlled the approaches.

CHAPTER 4.37

SECTION 4.37.1
Cleon and Demosthenes realized [that] if the enemy yielded even a little further, their own army would destroy them. They stopped the battle and held their men back, wishing to bring the Lacedaemonians alive to the Athenians: perhaps, on hearing a proclamation, they might break in spirit, surrender their arms, and succumb to the terror of their present plight.

SECTION 4.37.2
They proclaimed that, if the men wished, they might surrender their arms and themselves to the Athenians, to be dealt with as the Athenians should decide.

CHAPTER 4.38

SECTION 4.38.1
On hearing this, most of the men lowered their shields and waved their hands to signal their acceptance of the proclamation. A truce followed, and Cleon and Demosthenes met for talks with Styphon son of Pharax on the other side. Of the commanders before him, Epitadas, the first, was dead; Hippagretus, who had been appointed next, lay among the dead, still alive but taken for dead. Styphon himself had been appointed third in command under the law, to take over if anything happened to the other two.

SECTION 4.38.2
Styphon and his companions said that they wished to communicate by herald with the Lacedaemonians on the mainland and ask what they should do.

SECTION 4.38.3
The Athenians would allow none of them to leave, but themselves summoned heralds from the mainland. After two or three exchanges of questions, the last man to cross over to them from the Lacedaemonians on the mainland delivered this message: “The Lacedaemonians instruct you to decide for yourselves about your own fate, doing nothing dishonorable.” They consulted among themselves and surrendered their arms and their persons.

SECTION 4.38.4
The Athenians kept them under guard for that day and the following night. On the next day they set up a trophy on the island, made their other preparations for sailing, and assigned the prisoners to the captains of the triremes for safekeeping. The Lacedaemonians sent a herald and recovered their dead.

SECTION 4.38.5
The numbers killed on the island and taken alive were these. Four hundred and twenty hoplites had crossed over in all; of these, two hundred and ninety-two were brought back alive, and the rest were dead. About a hundred and twenty of the survivors were Spartans. Few Athenians were killed, for the fighting was not a pitched battle.

CHAPTER 4.39

SECTION 4.39.1
The whole time for which the men on the island were besieged, from the sea battle to the battle on the island, was seventy-two days.

SECTION 4.39.2
For about twenty of these days, while the envoys were away negotiating the treaty, they received provisions; for the rest they lived on supplies brought in by those who sailed across in secret. Some grain and other food were found left on the island: Epitadas, their commander, had allotted each man less than the available supplies allowed.

SECTION 4.39.3
The Athenians and Peloponnesians now each withdrew their forces from Pylos and returned home. Cleon's promise, wild though it was, had come true: within twenty days he brought back the men, just as he had undertaken to do.

CHAPTER 4.40

SECTION 4.40.1
Of all the events of the war, this was the one that most confounded the Greeks' expectations. They had believed that neither hunger nor any other extremity would induce the Lacedaemonians to surrender their arms: they would hold them to the last, fighting as best they could, and die.

SECTION 4.40.2
They could not believe that the men who surrendered were of the same quality as those who died. Later, when one of the Athenian allies spitefully asked a prisoner from the island whether those of his comrades who had died were brave and honorable men, he answered that the spindle—meaning the arrow—would be worth a great deal if it could distinguish the brave. He meant that stones and arrows killed whoever happened to be in their way.

CHAPTER 4.41

SECTION 4.41.1
When the men had been brought to Athens, the Athenians resolved to keep them in chains until some agreement was reached, but if the Peloponnesians invaded their land before then, to bring them out and put them to death.

SECTION 4.41.2
They stationed a garrison at Pylos. The Messenians at Naupactus, treating it as their native land—for Pylos belongs to the territory that was once Messenia—sent the most suitable of their own men there; these raided Laconia and did very great damage, aided by their common language with its inhabitants.

SECTION 4.41.3
The Lacedaemonians, unaccustomed until then to raids and warfare of this kind, were deeply troubled. Helots were deserting, and they feared that disorders in the countryside might spread still further. Though unwilling to reveal their distress to the Athenians, they sent embassies to them and tried to recover both Pylos and the men.

SECTION 4.41.4
But the Athenians reached for greater gains, and though the envoys came repeatedly, sent them away without accomplishing anything. Such were the events at Pylos.

CHAPTER 4.42

SECTION 4.42.1
Immediately afterward, in the same summer, the Athenians campaigned against Corinthian territory with eighty ships, two thousand hoplites of their own, and two hundred cavalry carried in horse transports. Allied troops from Miletus, Andros, and Carystus accompanied them. Nicias son of Niceratus commanded, with two colleagues.

SECTION 4.42.2
They sailed in and at dawn landed between Chersonesus and Rheitus, on the beach below the Solygean hill. In ancient times the Dorians had established themselves on this hill and made war on the Corinthians in the city, who were Aeolians; a village called Solygea now stands on it. From the beach where the ships landed, this village is twelve stades away, the city of Corinth sixty, and the Isthmus twenty.

SECTION 4.42.3
The Corinthians, forewarned from Argos that the Athenian force was coming, had long before marched to the Isthmus with their entire strength, except for those living beyond it. Five hundred of their men were also absent on garrison duty in Ambracia and Leucas. All the rest watched together for the Athenians, to see where they would land.

SECTION 4.42.4
But the Athenians sailed in by night undetected. When signals were raised to warn the Corinthians, they left half their men at Cenchreae, in case the Athenians should go toward Crommyon, and hurried to the rescue.

CHAPTER 4.43

SECTION 4.43.1
Battus, one of the generals—there were two present at the battle—took a company to defend the unwalled village of Solygea, while Lycophron engaged the enemy with the rest.

SECTION 4.43.2
The Corinthians first attacked the Athenian right wing, which had just landed in front of Chersonesus, and then the rest of the army. The fighting was fierce and entirely at close quarters.

SECTION 4.43.3
The right wing of the Athenians and Carystians—the latter were posted at the extreme end of the line—stood against the Corinthians and with difficulty drove them back. They withdrew to a stone wall, for the whole ground rose steeply, and from their higher position hurled stones; then, singing the paean, they advanced again. The Athenians met them, and the battle was once more hand to hand.

SECTION 4.43.4
A Corinthian company came to support its own left wing, routed the Athenian right, and pursued it to the sea. But from the ships the Athenians and Carystians turned back to face them again.

SECTION 4.43.5
The rest of the two armies fought without interruption, above all the Corinthian right wing, where Lycophron stood defending against the Athenian left: they expected the Athenians to attempt an attack on the village of Solygea.

CHAPTER 4.44

SECTION 4.44.1
For a long time they held their ground, neither yielding to the other. At last the Corinthians broke and withdrew toward the hill—the Athenian cavalry had been of service in the fighting, while their opponents had none. There they grounded their arms and remained still, making no further descent.

SECTION 4.44.2
It was in this rout, on their right wing, that most of their men were killed, including Lycophron the general. The rest of the army, when forced back in this way, withdrew to the heights and took up a position, without any prolonged pursuit or headlong flight.

SECTION 4.44.3
When the Corinthians no longer advanced to fight them, the Athenians stripped the enemy dead and gathered their own, and at once set up a trophy.

SECTION 4.44.4
The half of the Corinthian force stationed at Cenchreae, watching lest the Athenians sail toward Crommyon, could not see the battle because Mount Oneum lay in the way. But when they saw the dust and [when] they understood what it meant, they came to the rescue at once. The older Corinthians from the city also came out to help when they learned what had happened.

SECTION 4.44.5
Seeing all these men advancing, the Athenians supposed that reinforcements were coming from the neighboring Peloponnesian communities. They hurried back to the ships with their spoils and their own dead, except for two whom they could not find and left behind.

SECTION 4.44.6
They boarded their ships and crossed to the islands nearby. From there they sent a herald and recovered under truce the dead they had left behind. Two hundred and twelve Corinthians died in the battle, and a little fewer than fifty Athenians.

CHAPTER 4.45

SECTION 4.45.1
Putting out from the islands, the Athenians sailed that same day to Crommyon in Corinthian territory, a hundred and twenty stades from the city. They anchored, laid waste the land, and encamped for the night.

SECTION 4.45.2
The next day they sailed first along the coast to Epidaurian territory and made a landing there; then they came to Methana, between Epidaurus and Troezen. They walled off the isthmus of the peninsula [in which Methone stands] and established a garrison, from which they afterward raided the lands of Troezen, Haliae, and Epidaurus. When they had finished fortifying the place, they sailed home with their ships.

CHAPTER 4.46

SECTION 4.46.1
At about the same time as these events, Eurymedon and Sophocles, who had left Pylos with the Athenian ships bound for Sicily, arrived at Corcyra. Together with the people of the city, they marched against the Corcyraeans established on Mount Istone, who had crossed over after the civil strife and now controlled the countryside and were doing great damage.

SECTION 4.46.2
They attacked and took the fortification. The men, who had fled together to a height, agreed to surrender their mercenaries, lay down their own arms, and leave the Athenian people to decide their fate.

SECTION 4.46.3
The generals transported them to the island of Ptychia to be kept under guard until they could be sent to Athens. They were protected by a truce, on the condition that if any one of them was caught escaping, it would be void for them all.

SECTION 4.46.4
But the leaders of the Corcyraean people, afraid that the Athenians might not execute the prisoners when they arrived, devised the following scheme.

SECTION 4.46.5
They secretly sent friends to persuade a few of the men on the island. These were instructed to speak as though out of goodwill: their best course was to escape as quickly as possible, and the speakers would themselves provide a boat, for the Athenian generals were about to hand them over to the Corcyraean people.

CHAPTER 4.47

SECTION 4.47.1
When they had been persuaded and the boat had been arranged, they were caught sailing away. The truce was now void, and all the prisoners were handed over to the Corcyraeans.

SECTION 4.47.2
The Athenian generals contributed in no small measure to this outcome, making the pretext secure and emboldening the authors of the scheme to attempt it: they made it plain that, since they themselves were sailing to Sicily, they were unwilling to have the men conveyed by others, who would then receive the honor of bringing them in.

SECTION 4.47.3
The Corcyraeans took charge of the prisoners and shut them in a large building. Later they brought them out twenty at a time, bound to one another, and led them between two ranks of hoplites drawn up on either side. The soldiers struck and stabbed them whenever anyone recognized a personal enemy; men carrying whips walked beside them and hurried on those who moved too slowly.

CHAPTER 4.48

SECTION 4.48.1
They brought out and killed about sixty men in this way without those inside the building knowing it; they thought the men were being taken somewhere else to be resettled. But when they realized what was happening and someone told them, they called on the Athenians to kill them themselves, if they wished. They would no longer leave the building and declared that, so far as they could prevent it, they would let no one enter.

SECTION 4.48.2
The Corcyraeans had no intention of forcing their way through the doors. Instead they climbed onto the building, broke open the roof, and hurled tiles and shot arrows down on them.

SECTION 4.48.3
The prisoners defended themselves as best they could, while most also began to take their own lives. They drove the arrows shot at them into their throats, or hanged themselves with cords from some beds that happened to be inside, and with strips torn from their clothes. Through most of the night—for night fell upon their suffering—they destroyed themselves by every means, or died under the missiles from above.

SECTION 4.48.4
When day came, the Corcyraeans piled the bodies on wagons like loads of freight and carried them outside the city. The women captured in the fortification they sold into slavery.

SECTION 4.48.5
In this way the Corcyraeans from the mountain were destroyed by the people, and the civil strife, after reaching such great proportions, came to this end—at least for the duration of this war. Of the opposing party no remnant of any account was left.

SECTION 4.48.6
The Athenians sailed away to Sicily, their original destination, and fought there alongside their allies.

CHAPTER 4.49

SECTION 4.49.1
At the close of the summer the Athenians at Naupactus and the Acarnanians together made an expedition against Anactorium, a Corinthian city at the mouth of the Ambracian Gulf, and took it by treachery. The Acarnanians expelled [the Corinthians] and themselves occupied the place with settlers drawn from all their communities. And the summer ended.

CHAPTER 4.50

SECTION 4.50.1
In the following winter Aristides son of Archippus, one of the generals commanding the Athenian tribute-collecting ships sent out to the allies, arrested at Eion on the Strymon a Persian named Artaphernes, who was traveling from the King to Lacedaemon.

SECTION 4.50.2
He was brought to Athens, where the Athenians translated his letters from the Assyrian script and read them. Among much else, their chief message to the Lacedaemonians was that the King did not understand what they wanted: many envoys had come, but no two said the same thing. If, then, they wished to make any clear proposal, they should send men to him with the Persian.

SECTION 4.50.3
Later the Athenians sent Artaphernes to Ephesus in a trireme, together with envoys of their own. These learned there that King Artaxerxes son of Xerxes had recently died—his death fell at about this time—and returned home.

CHAPTER 4.51

SECTION 4.51.1
In the same winter the Chians dismantled their new wall at the Athenians' command, who suspected them of planning revolt. They did, however, secure from the Athenians pledges and the strongest possible assurance that no change would be planned in their affairs. And the winter ended, and the seventh year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 4.52

SECTION 4.52.1
At the very beginning of the following summer there was a partial eclipse of the sun about the new moon, and an earthquake early in the same month.

SECTION 4.52.2
The exiles from Mytilene and the rest of Lesbos, operating chiefly from the mainland, hired mercenaries from the Peloponnese and gathered others locally. They took Rhoeteum, but on receiving two thousand Phocaean staters gave it back without doing any damage.

SECTION 4.52.3
After this they marched against Antandrus and took the city through treachery. Their intention was to liberate the other cities known as the Actaean cities, once held by the Mytilenaeans but now in Athenian hands, and above all Antandrus. Once they had made it secure, it would be easy to build ships there, with timber available on the spot and from nearby Ida, and to furnish the other equipment. Using it as a base, they could readily ravage Lesbos close by and subdue the Aeolian towns on the mainland. Such were the preparations they intended to make.

CHAPTER 4.53

SECTION 4.53.1
In the same summer the Athenians campaigned against Cythera with sixty ships, two thousand hoplites, and a few cavalry, taking with them Milesians and some other allied troops. Their generals were Nicias son of Niceratus, Nicostratus son of Diitrephes, and Autocles son of Tolmaeus.

SECTION 4.53.2
Cythera is an island lying off Laconia opposite Malea. Its inhabitants are Lacedaemonians of the perioeci; each year an official called the Cytherodices crossed over from Sparta, and the Lacedaemonians regularly sent a garrison of hoplites and took great care of the place.

SECTION 4.53.3
It was a landfall for their merchant ships coming from Egypt and Libya; it also kept pirates from harassing Laconia so much by sea, the only direction from which it could be harmed, since its whole coast faces the Sicilian and Cretan seas.

CHAPTER 4.54

SECTION 4.54.1
The Athenians landed their force and took the coastal town called Scandea with ten ships and two thousand Milesian hoplites. The rest of the army disembarked on the side of the island facing Malea and advanced toward the Cytherians' town [on the sea], where they at once found the entire population encamped.

SECTION 4.54.2
In the battle that followed the Cytherians held their ground for a short time, then broke and fled to the upper town. Later they agreed with Nicias and his fellow commanders to leave their fate to the Athenians, on condition that they should not be put to death.

SECTION 4.54.3
Nicias had already held discussions with some of the Cytherians, and for this reason the settlement was reached more quickly and on terms more favorable to them, both for the moment and for the future. Otherwise the Athenians would have removed the Cytherians, since they were Lacedaemonians and their island lay so close to Laconia.

SECTION 4.54.4
After the agreement the Athenians took possession of Scandea, the little town at the harbor, and placed a garrison on Cythera. They then sailed to Asine, Helos, and most of the coastal places, landing and encamping wherever the opportunity offered, and laid waste the land for about seven days.

CHAPTER 4.55

SECTION 4.55.1
The Lacedaemonians saw the Athenians holding Cythera and expected them to make similar landings on their own soil. Nowhere did they oppose them with their full strength; instead they sent garrisons throughout the country, assigning as many hoplites as each place required. In other respects too they kept a close watch, fearing some disturbance of their established order: the disaster on the island had been as great as it was unexpected, Pylos and Cythera were occupied, and on every side they were beset by a war swift in its movements and impossible to guard against.

SECTION 4.55.2
They therefore departed from their usual practice and raised four hundred cavalry and a force of archers. In military affairs they now became more hesitant than ever, involved as they were in a naval struggle contrary to the character of their existing armament, and that against the Athenians, who always regarded an unattempted enterprise as a failure to achieve what they believed possible.

SECTION 4.55.3
At the same time, so many unforeseen blows of fortune in so short a period filled them with the greatest dismay; they feared that another disaster like the one on the island might befall them.

SECTION 4.55.4
This made them less bold in battle, and they imagined that every move they made would go wrong. Their confidence had become insecure because, until then, they had been strangers to misfortune.

CHAPTER 4.56

SECTION 4.56.1
Thus, while the Athenians were ravaging the coast, the Lacedaemonians generally remained quiet: wherever a landing took place within a garrison's district, its men thought themselves outnumbered, and their spirits were in this condition. One garrison did offer resistance, near Cotyrta and Aphroditia. Its charge scattered the dispersed mass of light-armed troops, but when the hoplites stood against it, it withdrew again. A few of its men were killed and their arms taken; the Athenians set up a trophy and sailed back to Cythera.

SECTION 4.56.2
From there they sailed round to Epidaurus Limera, ravaged part of its territory, and came to Thyrea. This lies in the country called Cynuria, on the border between Argive and Laconian territory. The Lacedaemonians, who held it, had given it to the expelled Aeginetans as a home, in return for their help at the time of the earthquake and the revolt of the Helots, and because, though subject to Athens, they had always stood by Lacedaemonian policy.

CHAPTER 4.57

SECTION 4.57.1
While the Athenians were still approaching by sea, the Aeginetans abandoned the wall they were then building on the shore and withdrew to the upper town where they lived, about ten stades from the sea.

SECTION 4.57.2
One of the Lacedaemonian garrisons stationed about the country had been helping them build the wall. Though the Aeginetans begged them, its men refused to enter the fortifications with them, thinking it dangerous to be shut up inside. They withdrew to the heights and, believing themselves no match for the enemy, remained quiet.

SECTION 4.57.3
Meanwhile the Athenians landed, advanced at once with their whole army, and took Thyrea. They burned the town and plundered everything in it, then returned to Athens with all the Aeginetans who had not been killed in the fighting, and with Tantalus son of Patrocles, the Lacedaemonian commander stationed among them, who had been wounded and captured alive.

SECTION 4.57.4
They also brought a few men from Cythera whom they thought it safer to remove. The Athenians resolved to confine these on the islands, and to let the other Cytherians live in their own land and pay four talents in tribute. All the captured Aeginetans were to be put to death because of the long-standing enmity, and Tantalus was to be chained up with the other Lacedaemonians taken on the island.

CHAPTER 4.58

SECTION 4.58.1
In the same summer, in Sicily, the Camarinaeans and Geloans first concluded an armistice with one another. Then the other Siceliots too assembled at Gela, with envoys from every city, and entered into talks to see whether they could reach a settlement. Many opinions were expressed on either side as they disputed and pressed their claims, each according to the losses they thought they had suffered. Hermocrates son of Hermon, a Syracusan, whose influence did most to persuade them, addressed the gathering as follows.

CHAPTER 4.59

SECTION 4.59.1
“Men of Sicily, I speak as a citizen neither of the least of your cities nor of the one most afflicted by the war, but to set before you openly the course I believe best for all Sicily.

SECTION 4.59.2
“Why should anyone speak at length about the hardships of war, rehearsing every evil it contains to people who know them already? No one is forced into it through ignorance, nor deterred by fear if he thinks he will gain an advantage. Rather, to one side the gains seem greater than the dangers, while the other is willing to face those dangers rather than suffer any immediate loss.

SECTION 4.59.3
“But if either side is pursuing these very aims at the wrong moment, advice to seek a settlement is useful.

SECTION 4.59.4
“For us too, to heed it now would be of the greatest value. Each of us, believing of course that he was arranging his own affairs well, first went to war; now, through argument with one another, we are trying to come to terms. And if it should prove impossible for each to go away with his equal share, we shall fight again.

CHAPTER 4.60

SECTION 4.60.1
“Yet we must recognize that, if we are wise, this gathering will concern not merely our separate interests, but whether we can still save the whole of Sicily from the designs which, in my judgment, Athens has upon it. And we must regard the Athenians as far more compelling mediators in these disputes than any words of mine. Possessing the greatest power among the Greeks, they are here with a few ships, watching for our mistakes; under the lawful name of alliance, they give a fair appearance to their natural hostility and turn it to their advantage.

SECTION 4.60.2
“For if we choose war and bring them in—men who march even against those who do not invite them—if we injure ourselves at our own expense and at the same time advance their empire, we may well expect that, once they see us worn down, they will one day come with a larger fleet and attempt to subject all this country to themselves.

CHAPTER 4.61

SECTION 4.61.1
“Yet if we are wise, each of us should call in allies and expose his own land to fresh dangers to acquire what he does not possess, rather than to damage what he already has. We must recognize that civil strife does more than anything else to destroy cities, and Sicily too: all of us who inhabit it are threatened together, yet city is divided against city.

SECTION 4.61.2
“Knowing this, we must make peace, individual with individual and city with city, and try together to save the whole of Sicily. No one should suppose that the Dorians among us are enemies of Athens, while the Chalcidians are safe through their Ionian kinship.

SECTION 4.61.3
“For the Athenians are not attacking these two peoples out of hatred for one of them because their origins are distinct, but out of desire for the good things of Sicily, which we possess in common.

SECTION 4.61.4
“They have made this plain now in answering the appeal of the Chalcidian people: though these have never yet helped them under the alliance, they themselves have been all the more eager to fulfill their treaty obligations.

SECTION 4.61.5
“That the Athenians should seek these advantages and provide for them in advance is entirely understandable. I blame not those who wish to rule, but those who are too ready to submit. For it is always human nature to rule whoever yields, and to guard against whoever attacks.

SECTION 4.61.6
“But if, knowing this, we fail to take proper precautions, if any of us has come here without judging it his first duty to set right the danger that threatens us all, we are at fault.

SECTION 4.61.7
“The quickest deliverance from it would come if we reached agreement with one another. For the Athenians are not operating from their own country, but from that of those who invited them. In this way our differences are ended without trouble, not by meeting war with war, but by peace. And those who came at our invitation, with a fair pretext for an unjust purpose, will depart with good reason, their purpose unfulfilled.

CHAPTER 4.62

SECTION 4.62.1
“So great, then, is the advantage that sound deliberation offers us against the Athenians.

SECTION 4.62.2
“And peace, which everyone agrees is best—how can we fail to establish it among ourselves as well? If one of you enjoys some advantage and another suffers the reverse, do you suppose that quiet will not do more than war to end the suffering and preserve the advantage for each, or that peace does not make honors and splendor safer, along with all the other benefits one might describe at length, just as one might discuss warfare? Consider these things, and do not disregard my words; rather, let each man see in them the prospect of his own deliverance.

SECTION 4.62.3
“And if anyone thinks that either justice or force guarantees him some achievement, let him not bitterly resent an unexpected disappointment. Let him recognize that many before now have pursued wrongdoers for vengeance, while others have hoped to gain more through their power: the former, far from avenging themselves, have not even survived, while the latter, instead of gaining more, have lost what was already their own as well.

SECTION 4.62.4
“For vengeance does not succeed by right merely because a wrong has been done; nor is strength secure merely because it is hopeful. The incalculable future has the widest sway, and, though the most treacherous of all things, proves also the most useful: since we fear it equally, we approach one another with greater foresight.

CHAPTER 4.63

SECTION 4.63.1
“Now, then, alarmed on both counts—by this fear of the unseen, because it cannot be reckoned, and by the Athenians already here, a present terror—and judging that these obstacles have sufficiently thwarted whatever each of us thought to accomplish but failed to achieve, let us send away the enemies who stand over our country. Let us come to terms ourselves, preferably for all time; failing that, let us make a truce for as long as possible and put off our private disputes until another day.

SECTION 4.63.2
“In short, let us understand that, if you listen to me, each of us will have a free city, from which, as our own masters, we can repay good and evil alike with equal valor. But if we reject this counsel and submit to others, there will be no question of punishing anyone: even with the best of fortune, we shall be forced to become friends to our bitterest enemies and enemies to those with whom we should not quarrel.

CHAPTER 4.64

SECTION 4.64.1
“For my part, as I said at the outset, though I represent the greatest city and am more often the attacker than the defender, I consider it right to foresee these dangers and make concessions. I will not injure my enemies so much that I suffer still greater harm myself, nor pursue victory so foolishly as to think myself as fully master of fortune, which I do not command, as of my own judgment. I will yield as far as is reasonable.

SECTION 4.64.2
“And I ask the rest of you to do the same as I do: make these concessions to one another, not under compulsion from the enemy.

SECTION 4.64.3
“For there is no disgrace in kinsmen yielding to kinsmen—a Dorian to a Dorian, or a Chalcidian to his own kindred. We are all, in short, neighbors, sharing a single country surrounded by the sea and called by a single name, Siceliots. We shall fight, I suppose, when occasion arises, and we shall make peace again among ourselves through common discussion;

SECTION 4.64.4
“but against invaders of another race we shall always defend ourselves together, if we are wise, since harm to individuals endangers us all. Never again shall we bring in allies from outside, or even mediators.

SECTION 4.64.5
“For by acting in this way we shall not deprive Sicily of two present blessings—deliverance from the Athenians and from war among ourselves—and in the future we shall inhabit it ourselves in freedom, less exposed to the designs of others.”

CHAPTER 4.65

SECTION 4.65.1
Hermocrates spoke to this effect, and the Siceliots took his advice. Among themselves they agreed to end the war, each retaining what they held; Morgantina, however, was to belong to the Camarinaeans, who would pay the Syracusans a fixed sum of money.

SECTION 4.65.2
The allies of the Athenians summoned the Athenian commanders and said that they would make a settlement, and that the truce would include them as well. With their approval the agreement was concluded, and afterward the Athenian ships sailed away from Sicily.

SECTION 4.65.3
When the generals returned, the Athenians at home punished Pythodorus and Sophocles with exile and imposed a fine on the third, Eurymedon, alleging that, although they could have subdued Sicily, they had been bribed to withdraw.

SECTION 4.65.4
So thoroughly had their present good fortune persuaded them that they expected nothing to stand in their way, and thought they could achieve the possible and the more difficult alike, with ample resources or with inadequate ones. The cause was their success in most undertakings beyond all calculation, which lent strength to their hopes.

CHAPTER 4.66

SECTION 4.66.1
During the same summer the Megarians in the city were hard pressed both by the Athenians, who invaded their country with their whole army twice every year, and by their own exiles at Pegae. These men, driven out by the people in the civil strife, were inflicting serious damage through their raids. The citizens began discussing among themselves the need to readmit the exiles rather than let the city be ruined from both sides.

SECTION 4.66.2
The friends of those outside heard the talk and themselves began to urge this policy more openly than before.

SECTION 4.66.3
The leaders of the people, realizing that under these hardships the people would not be able to stand firm with them, grew afraid and entered into discussions with the Athenian generals, Hippocrates son of Ariphron and Demosthenes son of Alcisthenes. They wished to surrender the city, believing this less dangerous to themselves than the return of the men they had expelled. They agreed that the Athenians should first seize the Long Walls, which extended about eight stades from the city to Nisaea, their harbor. This would prevent the Peloponnesians from coming to its aid from Nisaea, where they alone supplied the garrison to keep Megara securely in their hands. Afterward they would try to surrender the upper city too: once the walls had been taken, its inhabitants would be more likely to come over.

CHAPTER 4.67

SECTION 4.67.1
When both parties had completed their preparations in word and deed, the Athenians sailed under cover of night to Minoa, the Megarians' island, with six hundred hoplites commanded by Hippocrates, and took up a position in a nearby excavation from which bricks had been made for the walls.

SECTION 4.67.2
The men with Demosthenes, the other general—light-armed Plataeans and other patrol troops—lay in ambush at the sanctuary of Enyalius, which was nearer still. No one knew of their presence that night except the men whose business it was to know.

SECTION 4.67.3
As dawn approached, the Megarians who were betraying the city acted as follows. They had long been contriving to secure the opening of the gates: pretending to be raiders, they had made a practice, with the commander's consent, of taking a small boat with oars on both sides down to the sea on a wagon through the ditch at night, and sailing out. Before daylight they would bring it back on the wagon to the wall and take it in through the gates. Their purpose was to keep their patrol hidden from the Athenians on Minoa, since no vessel was visible in the harbor.

SECTION 4.67.4
On this occasion the wagon was already at the gates. When they were opened as usual, ostensibly for the boat, the Athenians saw it and ran at full speed from their ambush: this was the agreed signal. They wanted to get there before the gates could be shut again, while the wagon was still between them and prevented their closing. At the same time the Megarians acting with them killed the guards at the gates.

SECTION 4.67.5
The Plataeans and patrol troops with Demosthenes were the first to rush in, at the place where the trophy now stands. The nearest Peloponnesians became aware of them, and fighting began immediately inside the gates. The Plataeans defeated those who came to the rescue and secured the gates for the advancing Athenian hoplites.

CHAPTER 4.68

SECTION 4.68.1
Then, as each successive body of Athenians came inside, it advanced to the wall.

SECTION 4.68.2
A few of the Peloponnesian garrison at first stood their ground and defended themselves, and some of them were killed. Most, however, took to flight, terrified by the enemy's sudden attack in the night and by the Megarian traitors fighting against them; they thought that all the Megarians had betrayed them.

SECTION 4.68.3
For the Athenian herald had also, on his own initiative, proclaimed that any Megarian who wished could come and join the Athenians under arms. When they heard this, they held out no longer, but, convinced that the whole city was indeed fighting against them, fled to Nisaea.

SECTION 4.68.4
At dawn, with the walls already captured and the Megarians in the city in confusion, the men who had been negotiating with the Athenians, together with a considerable body of others privy to the plan, said that they must open the gates and march out to battle.

SECTION 4.68.5
They had agreed that, when the gates were opened, the Athenians would rush in. They themselves were to be clearly recognizable—they would smear themselves with oil—so that they would not be harmed. They felt all the safer about opening the gates because the four thousand Athenian hoplites and six hundred cavalry from Eleusis had also arrived, having marched through the night as arranged.

SECTION 4.68.6
They had already anointed themselves and were at the gates when someone who knew of the plot revealed it to the other party. These men gathered together and came in a body, declaring that they must neither march out—they had never dared do so before, even when stronger—nor expose the city to manifest danger. If anyone refused to obey, the battle would be fought on the spot. They gave no sign that they knew what was being done, but insisted that their advice was for the best, while remaining on guard at the gates. Thus the conspirators could not carry out their purpose.

CHAPTER 4.69

SECTION 4.69.1
The Athenian generals, realizing that some obstacle had arisen and that they could not take the city by force, immediately began to build a wall around Nisaea. They thought that, if they captured it before relief arrived, this would hasten

SECTION 4.69.2
the surrender of Megara as well. Iron tools, masons, and the other necessities quickly arrived from Athens. Starting from the wall they held, they built a cross-wall on the side facing Megara; from there the army divided the work of digging a ditch and building walls down to the sea on either side of Nisaea. They used stones and bricks from the suburb, and cut down trees and timber to make palisades wherever anything was needed. The houses of the suburb themselves served as fortifications when fitted with battlements.

SECTION 4.69.3
They worked throughout that day. By the afternoon of the next the wall was all but complete, and the men in Nisaea became afraid. They were short of grain, having drawn their supplies day by day from the upper city; they did not think the Peloponnesians would come quickly to their relief, and they regarded the Megarians as enemies. They therefore agreed with the Athenians to surrender their arms, each man to be released for a fixed sum of money. The Athenians, however, were to dispose as they pleased of the Lacedaemonians—the commander and any others who were there.

SECTION 4.69.4
Having agreed to these terms, they came out. The Athenians severed the Long Walls from the city of the Megarians, took possession of Nisaea, and made their further preparations.

CHAPTER 4.70

SECTION 4.70.1
At this time Brasidas son of Tellis, the Lacedaemonian, happened to be near Sicyon and Corinth, preparing an expedition to Thrace. When he learned of the capture of the walls, he feared both for the Peloponnesians in Nisaea and that Megara might be taken. He sent to the Boeotians, ordering them to meet him with an army as quickly as possible at Tripodiscus—a village of the Megarid below Mount Geraneia—and himself went there with two thousand seven hundred Corinthian hoplites, four hundred Phliasians, six hundred Sicyonians, and as many of his own men as had already assembled. He thought he would still find Nisaea untaken.

SECTION 4.70.2
When he learned what had happened—he had reached Tripodiscus in the night—he picked three hundred men from the army and, before his presence became known, approached the city of the Megarians undetected by the Athenians, who were near the sea. His professed purpose was to make an attempt on Nisaea, and he meant to do so in fact if he could; but his chief aim was to enter the city of the Megarians and secure it. He asked them to admit his men, saying that he had hopes of recovering Nisaea.

CHAPTER 4.71

SECTION 4.71.1
But the factions among the Megarians were afraid: one feared that he would bring back the exiles and expel them; the other, that the people, fearing precisely this, would attack them and the city would be destroyed in fighting within itself while the Athenians lay close by in wait. They did not admit him; both parties preferred to remain quiet and watch what would happen.

SECTION 4.71.2
For both expected a battle between the Athenians and the relieving force, and thought it would then be safer for them to join whichever side they favored, once it had won. Brasidas, unable to persuade them, withdrew to the rest of his army.

CHAPTER 4.72

SECTION 4.72.1
At dawn the Boeotians arrived. Even before Brasidas sent to them, they had intended to relieve Megara, regarding the danger as their own, and had already assembled their whole army at Plataea. When the messenger also arrived, they became far more eager, and sent two thousand two hundred hoplites and six hundred cavalry, returning home with the greater part of their forces.

SECTION 4.72.2
The entire army was now assembled, with no fewer than six thousand hoplites. The Athenian hoplites were drawn up near Nisaea and the sea, while their light-armed troops were scattered over the plain. The Boeotian cavalry fell upon the light-armed troops unawares and drove them toward the sea: until then no relief had yet reached the Megarians from any quarter.

SECTION 4.72.3
The Athenian cavalry rode out against them and came to close quarters. A prolonged cavalry battle followed, in which each side claims to have held its own.

SECTION 4.72.4
The Boeotian cavalry commander and a few others rode right up to Nisaea, where the Athenians killed and stripped them. Holding these bodies, the Athenians returned them under truce and raised a trophy. Neither side, however, gained a decisive result in the action as a whole before they separated, the Boeotians returning to their own men and the Athenians to Nisaea.

CHAPTER 4.73

SECTION 4.73.1
After this Brasidas and the army moved nearer the sea and the city of the Megarians. They occupied suitable ground, formed their line, and waited, expecting the Athenians to attack them and knowing that the Megarians were watching to see which side would win.

SECTION 4.73.2
They thought this served them well on both counts. They would not be the first to attack or willingly initiate a dangerous battle; yet, having openly shown themselves ready to defend themselves, they could justly claim a victory without a struggle. At the same time the effect upon the Megarians would be favorable.

SECTION 4.73.3
For if they had not appeared, it would have been no question of chance: they would certainly have lost the city at once, as though defeated. Now the Athenians might themselves prove unwilling to fight, allowing them to achieve their purpose without a battle. And that was what happened.

SECTION 4.73.4
For the Megarians saw the Athenians come out and form up beside the Long Walls, but then remain still, since their opponents were not advancing either. The Athenian generals, too, reckoned that the risk was unequal. Having already achieved most of their aims, they would be initiating battle against superior numbers, with Megara to gain if they won, but the finest of their hoplites to lose if they failed. On the other side, each contingent risked only a fraction of the whole force, even of the force now assembled, and could reasonably be willing to venture. After they had waited for a time and neither side attempted anything, the Athenians withdrew first to Nisaea, and then the Peloponnesians returned to their starting point. Thus the Megarian friends of the exiles, now more confident, opened the gates to Brasidas himself and the commanders from the cities, regarding him as the victor, since the Athenians were no longer willing to fight. They admitted them and entered into discussions; those who had negotiated with the Athenians were already cowed.

CHAPTER 4.74

SECTION 4.74.1
Later, when the allies had dispersed to their cities, Brasidas himself returned to Corinth and prepared the expedition to Thrace, his original destination.

SECTION 4.74.2
When the Athenians too had gone home, those Megarians in the city who had been most deeply involved in the dealings with them knew that they had been detected and immediately slipped away. The rest conferred with the friends of the exiles and brought back the men from Pegae, binding them by solemn oaths to bear no grudges and to advise what was best for the city.

SECTION 4.74.3
But once in office, they held a review of the men under arms, separated the companies, and selected about a hundred men from among their enemies and those thought to have been most deeply involved in the dealings with the Athenians. They compelled the people to pass judgment on these men by an open vote, and, when they had been condemned, put them to death and established a thoroughgoing oligarchy in the city.

SECTION 4.74.4
This change of government, brought about by a very few men through civil strife, endured for a remarkably long time.

CHAPTER 4.75

SECTION 4.75.1
During the same summer, as the Mytilenaeans were about to fortify Antandrus as they had planned, the Athenian generals commanding the money-collecting ships, Demodocus and Aristides, were in the Hellespont; their third colleague, Lamachus, had sailed into the Pontus with ten ships. When they learned of the preparations at the place, they feared that it might become like Anaea opposite Samos. The Samian exiles established there helped the Peloponnesians by sending pilots for their fleets, stirred up trouble among the Samians in the city, and received those who left it. They therefore gathered an army from the allies and sailed to Antandrus, defeated in battle the men who came out from it, and recovered the place.

SECTION 4.75.2
Not long afterward Lamachus, who had sailed into the Pontus, lost his ships while anchored in the Cales River in the territory of Heraclea: rain had fallen upstream, and the torrent came down suddenly. He and his army traveled on foot through the country of the Bithynian Thracians, who live across the water in Asia, and reached Chalcedon, a Megarian colony at the mouth of the Pontus.

CHAPTER 4.76

SECTION 4.76.1
In the same summer Demosthenes, the Athenian general, arrived at Naupactus with forty ships, immediately after the withdrawal from the Megarid.

SECTION 4.76.2
For certain men in the Boeotian cities were negotiating with Hippocrates and him, wishing to change the established order and turn it into a democracy on the Athenian model. Chiefly at the instigation of Ptoeodorus, an exile from Thebes, the following plan had been prepared for them.

SECTION 4.76.3
Some men were to betray Siphae, a coastal town in the territory of Thespiae on the Crisaean Gulf. Others from Orchomenus were offering to surrender Chaeronea, which belongs to Orchomenus, formerly called Minyan but now Boeotian. The Orchomenian exiles were especially active in the scheme and were hiring men from the Peloponnese. Chaeronea lies on the edge of Boeotia beside Phanotis in Phocis, and some Phocians were also involved.

SECTION 4.76.4
The Athenians were to occupy Delium, the sanctuary of Apollo in the territory of Tanagra facing Euboea. All these operations were to take place together on an appointed day, so that the Boeotians would not bring their combined forces to the relief of Delium, but would each attend to disturbances in their own territory.

SECTION 4.76.5
If the attempt succeeded and Delium was fortified, they confidently hoped that, even if no immediate change occurred in the Boeotian governments, the occupation of these positions, the raiding of the country, and the presence of a nearby refuge for each group would prevent affairs from remaining as they were. In time, with the Athenians supporting the rebels while their opponents could not unite their strength, they would bring matters into a favorable state.

CHAPTER 4.77

SECTION 4.77.1
Such was the plot being prepared. Hippocrates himself intended to march from Athens with an army against the Boeotians when the time came, but sent Demosthenes ahead with the forty ships to Naupactus. He was to gather an army there from the Acarnanians and the other allies of that region and sail to Siphae, which was to be betrayed to him. They had appointed a day on which these operations were to be carried out together.

SECTION 4.77.2
Demosthenes arrived and found that the people of Oeniadae had been compelled by all the Acarnanians to join the Athenian alliance. He himself called out the entire allied force in that region, marched first against Salynthius and the Agraeans, and won them over. He then made his remaining preparations to present himself at Siphae when the time came.

CHAPTER 4.78

SECTION 4.78.1
At about the same time in the summer, Brasidas was marching toward the Thracian region with seventeen hundred hoplites. When he reached Heraclea in Trachis, he sent a messenger ahead to his friends at Pharsalus, asking them to escort him and his army through the country. Panaerus, Dorus, Hippolochidas, Torylaus, and Strophacus, who was proxenus for the Chalcidians, came to Melitaea in Achaea; only then did he proceed.

SECTION 4.78.2
Other Thessalians also escorted him, as did Niconidas from Larisa, a friend of Perdiccas. For Thessaly was not easy to cross without a guide even in ordinary circumstances, and still less with an army. Throughout Greece alike, passage through a neighbor's territory without obtaining consent had come to be regarded with suspicion. Moreover, the Thessalian people had always been well disposed toward the Athenians.

SECTION 4.78.3
Thus, had Thessaly been governed by equal laws rather than by a narrow ruling class, he would never have made his way through. Even as it was, while he was marching, men opposed to his escorts met him at the Enipeus River and tried to stop him, saying that he was doing wrong to pass through without the consent of the community.

SECTION 4.78.4
His guides said that they would not take him through against their will, but were escorting him as his hosts because he had arrived unexpectedly. Brasidas himself said that he was passing through as a friend to the land and people of Thessaly, and was taking up arms against his enemies the Athenians, not against them. He knew of no enmity between Thessalians and Lacedaemonians that should prevent either from using the other's territory. Nor would he now advance against their wishes—indeed, he could not—but he did not think it right that he should be barred.

SECTION 4.78.5
On hearing this they went away. At his guides' urging, Brasidas pressed on at speed without a pause, before any larger force could gather to stop him. On the same day that he left Melitaea he reached Pharsalus and encamped beside the Apidanus River; from there he went to Phacium, and from Phacium to Perrhaebia.

SECTION 4.78.6
At this point his Thessalian guides turned back. The Perrhaebians, who were subjects of the Thessalians, conducted him to Dium in the dominions of Perdiccas, a small Macedonian town below Olympus facing Thessaly.

CHAPTER 4.79

SECTION 4.79.1
In this way Brasidas hurried through Thessaly before anyone could prepare to stop him, and reached Perdiccas and Chalcidice.

SECTION 4.79.2
For the successes of the Athenians had alarmed both those in the Thracian region who had revolted from them and Perdiccas, and they had brought the army out of the Peloponnese. The Chalcidians believed that the Athenians would turn against them first; the neighboring cities that had not revolted also secretly joined in bringing the army. Perdiccas, though not openly at war with Athens, was himself afraid on account of their old quarrels, and above all wished to subdue Arrhabaeus, king of the Lyncestians.

SECTION 4.79.3
The present misfortunes of the Lacedaemonians helped them obtain an army from the Peloponnese more easily.

CHAPTER 4.80

SECTION 4.80.1
For the Athenians were pressing hard upon the Peloponnese, and not least upon Lacedaemonian territory. The Lacedaemonians hoped that the best way to divert them was to send an army against their allies and inflict trouble in return—especially since the allies were ready to maintain it and were inviting them to support a revolt.

SECTION 4.80.2
At the same time they welcomed a pretext for sending away some of the Helots, lest, in the present circumstances, with Pylos occupied, they attempt a revolution.

SECTION 4.80.3
Indeed, their fear of the Helots' fierce temper and their numbers had led them to take the following measure; for most Lacedaemonian arrangements had always been directed above all toward guarding against the Helots. They proclaimed that any Helots who claimed to have served them best in war should submit their claims for judgment, with freedom as the promised reward. This was a test: they thought that those whose spirit led each to claim that he should be freed before the rest would also be the most likely to attack them.

SECTION 4.80.4
They selected about two thousand. These crowned themselves with garlands and went round the sanctuaries as men now free; but not long afterward the Lacedaemonians made them disappear, and no one knew how any one of them had been killed.

SECTION 4.80.5
On this occasion, too, they readily sent seven hundred Helots as hoplites with Brasidas; the rest he recruited for pay from the Peloponnese and led out himself.

CHAPTER 4.81

SECTION 4.81.1
The Lacedaemonians sent Brasidas himself, who was especially eager to go, and whom the Chalcidians were also eager to have. In Sparta he was considered a man of energy in every undertaking, and once abroad he proved of the greatest value to the Lacedaemonians.

SECTION 4.81.2
For the moment, by showing himself just and moderate toward the cities, he brought most of them to revolt and took some places by betrayal. Thus, when the Lacedaemonians wished to reach a settlement—as they did—they had places to restore and others to recover in exchange, and could obtain relief from the war in the Peloponnese. And in the later war, after the events in Sicily, the excellence and intelligence Brasidas had then displayed did more than anything to inspire the Athenian allies with a longing for the Lacedaemonians: some knew these qualities from experience, others believed in them from report.

SECTION 4.81.3
For he was the first to go abroad, and, by appearing a good man in every respect, left a firm expectation that the others were like him.

CHAPTER 4.82

SECTION 4.82.1
At the time, then, when the Athenians learned of his arrival in the Thracian region, they declared Perdiccas an enemy, believing him responsible for his passage, and tightened their watch over their allies there.

CHAPTER 4.83

SECTION 4.83.1
Perdiccas immediately took Brasidas and his army, together with his own forces, on an expedition against his neighbor Arrhabaeus son of Bromerus, king of the Lyncestian Macedonians. He had a quarrel with him and wished to subjugate him.

SECTION 4.83.2
But when he and Brasidas reached the entrance to Lyncus with the army, Brasidas said that before resorting to war he wished first to go and negotiate with Arrhabaeus, and, if possible, make him an ally of the Lacedaemonians.

SECTION 4.83.3
Arrhabaeus himself had also made overtures through a herald, declaring his readiness to submit to Brasidas as an impartial judge. The Chalcidian envoys accompanying the expedition urged Brasidas not to remove the dangers facing Perdiccas, so that they might have him more willing to serve their own purposes as well.

SECTION 4.83.4
Moreover, Perdiccas' representatives at Lacedaemon had said something to the effect that he would make many of the places around him their allies. On this understanding Brasidas claimed a greater right to conduct the business with Arrhabaeus in the common interest.

SECTION 4.83.5
Perdiccas said that he had not brought Brasidas to judge their disputes, but rather to overthrow whatever enemies he himself pointed out; and that, since he was maintaining half the army, Brasidas would wrong him by entering into discussions with Arrhabaeus.

SECTION 4.83.6
Nevertheless, Brasidas met him against Perdiccas' will and despite their quarrel, and, persuaded by his arguments, withdrew the army before invading his territory. After this Perdiccas contributed a third of its maintenance instead of half, considering himself wronged.

CHAPTER 4.84

SECTION 4.84.1
In the same summer, immediately afterward, Brasidas, with a force that included Chalcidians, marched against Acanthus, a colony of Andros, shortly before the grape harvest.

SECTION 4.84.2
The inhabitants were divided over admitting him: on one side were those who had joined the Chalcidians in bringing him, on the other the people. Yet fear for the crop, still outside the walls, led the mass of the citizens to yield to Brasidas' proposal that they admit him alone, hear him, and then deliberate. They admitted him; and, appearing before the people—he was not an incapable speaker, for a Lacedaemonian—he spoke as follows.

CHAPTER 4.85

SECTION 4.85.1
“Men of Acanthus, the Lacedaemonians have sent me and this army to make good the declaration we made at the beginning of the war: that we would fight the Athenians to liberate Greece.

SECTION 4.85.2
“If we have been slow to arrive, let no one blame us. Our expectations of the war at home were disappointed: we had hoped that we ourselves could quickly overthrow the Athenians without exposing you to danger. Now that the opportunity has offered, we have come, and together with you we shall try to bring them down.

SECTION 4.85.3
“But I am astonished that you have closed your gates against me, and that my arrival should be unwelcome.

SECTION 4.85.4
“For we Lacedaemonians believed that we were coming to allies—at least in sentiment, even before we actually arrived—and that you would welcome us. On that belief we took this great risk, traveling for many days through foreign territory and offering our whole-hearted effort.

SECTION 4.85.5
“If you have something else in mind, or intend to oppose both your own freedom and that of the other Greeks, it would be a grave matter.

SECTION 4.85.6
“For it is not merely that you yourselves resist: wherever else I go, people will be less ready to join me. They will find it troubling that you, the first people I approached, did not receive me—you who possess a city of such standing and are reputed to have good judgment. I shall have no credible explanation to offer; they will think either that the freedom I bring is unjust, or that I have come too weak and powerless to protect them against the Athenians if they attack.

SECTION 4.85.7
“Yet when I brought relief to Nisaea with this very army, which [I] now command, the Athenians, though more numerous, refused to engage. It is therefore unlikely that they will send against you by sea a force as large as their army at Nisaea.

CHAPTER 4.86

SECTION 4.86.1
“I have come not to harm the Greeks but to liberate them. I have bound the Lacedaemonian authorities by the most solemn oaths that whatever allies I win over shall be autonomous. Nor have we come to acquire you as allies by force or fraud, but, on the contrary, to ally ourselves with you, whom the Athenians have enslaved.

SECTION 4.86.2
“I therefore claim that I should neither be suspected, when I give the strongest assurances, nor be thought powerless to defend you; and I ask you to join us with confidence.

SECTION 4.86.3
“And if anyone is reluctant through some private fear that I may hand the city over to a particular party, let him trust me above all.

SECTION 4.86.4
“For I have not come to take sides in civil strife, nor would I consider the freedom I bring genuine if I set aside your ancestral constitution and enslaved the many to the few, or the few to the whole people.

SECTION 4.86.5
“That would be harsher than foreign rule, and we Lacedaemonians would earn no gratitude for our labors, but blame rather than honor and renown. The very charges on which we make war against the Athenians would be seen to attach to us, and more hatefully than to men who had made no display of virtue.

SECTION 4.86.6
“For men of standing, to gain an advantage by plausible deceit is more shameful than by open force. Open force proceeds by a claim to the strength that fortune has bestowed; deceit, by the plotting of an unjust mind.

CHAPTER 4.87

SECTION 4.87.1
“Such care do we take over matters in which our greatest interests are at stake. Beyond our oaths, you could have no stronger assurance than deeds which, examined in the light of our words, compel the conviction that it is also in our interest to act as I have said.

SECTION 4.87.2
“But if, despite these assurances, you say that you cannot join us; if you claim that your goodwill entitles you to turn us away without suffering harm, that freedom does not seem safe for you, and that it is right to offer it to those who can accept it but to force it on no one unwilling—then I shall call the gods and heroes of this land to witness that I have come for your good and cannot persuade you, and shall try to compel you by ravaging your territory.

SECTION 4.87.3
“I shall not then consider myself in the wrong, but justified by two compelling necessities: the interest of the Lacedaemonians, who must not, if you refuse to join us, be harmed by the money you send to Athens despite your goodwill toward us; and that of the Greeks, who must not be prevented by you from escaping slavery.

SECTION 4.87.4
“Otherwise we could have no reasonable ground for acting so; nor ought we Lacedaemonians to liberate the unwilling except for the sake of some common good.

SECTION 4.87.5
“Nor, again, do we aspire to empire. Rather, in our eagerness to put an end to the empire of others, we would wrong the greater number if, while bringing autonomy to all, we overlooked your opposition.

SECTION 4.87.6
“Consider these things well. Strive to be the first to lead the Greeks toward freedom and to lay up imperishable renown; preserve your own possessions from harm, and invest your whole city with the most glorious name.”

CHAPTER 4.88

SECTION 4.88.1
So much Brasidas said. After much had first been said on both sides, the Acanthians voted in secret. Persuaded by Brasidas' speech and afraid for their crop, the majority decided to revolt from Athens. They bound him by the oaths the Lacedaemonian authorities had sworn when they sent him out—that whatever allies he won over should be autonomous—and then admitted the army.

SECTION 4.88.2
Not long afterward Stagirus, another colony of Andros, joined in the revolt. These were the events of that summer.

CHAPTER 4.89

SECTION 4.89.1
At the very beginning of the following winter, when the arrangements for the betrayal of places in Boeotia to the Athenian generals Hippocrates and Demosthenes were under way, Demosthenes was to arrive with the fleet at Siphae, and Hippocrates at Delium. But there was a mistake over the days on which the two were to take the field. Demosthenes sailed to Siphae too early, with Acarnanians and many allies from that region aboard his ships, and achieved nothing: the plot had been disclosed by Nicomachus, a Phocian from Phanoteus, who told the Lacedaemonians, and they in turn told the Boeotians.

SECTION 4.89.2
All the Boeotians came to the rescue—Hippocrates was not yet in their territory troubling them—and Siphae and Chaeronea were occupied in advance. When those conducting the plot learned of the mistake, they made no move within the cities.

CHAPTER 4.90

SECTION 4.90.1
Hippocrates, meanwhile, raised the entire Athenian population, citizens themselves, resident aliens, and whatever foreigners were present, and reached Delium later, when the Boeotians had already withdrawn from Siphae. He encamped his army and fortified Delium [the sanctuary of Apollo] in the following manner.

SECTION 4.90.2
They dug a trench around the sanctuary and temple, throwing up the excavated earth to serve as a wall. They drove in stakes alongside, cut down the vines around the sanctuary and threw them in, together with stones and bricks taken from demolished buildings nearby; by every means they raised the rampart's height. They erected wooden towers where needed and where no sanctuary building stood, for the colonnade that had been there had fallen down.

SECTION 4.90.3
They began on the third day after leaving home and worked that day, the fourth, and until the midday meal on the fifth.

SECTION 4.90.4
Then, when most of the work was finished, the army went on ahead about ten stades from Delium on its way home. Most of the light troops continued their march at once, while the hoplites grounded their arms and rested. Hippocrates remained behind, posting guards and arranging for the unfinished work on the outer fortification to be completed as required.

CHAPTER 4.91

SECTION 4.91.1
During these days the Boeotians were assembling at Tanagra. When contingents from every city had arrived and they learned that the Athenians were moving homeward, the other Boeotarchs—there are eleven in all—were against fighting, since the enemy were no longer in Boeotia; for the Athenians were just about within the borders of Oropian territory when they grounded their arms. But Pagondas son of Aeoladas, Boeotarch from Thebes together with Arianthides son of Lysimachides, and himself holding the chief command, wished to give battle and thought it better to take the risk. He summoned the men by companies, so that they should not all leave their arms at once, and urged the Boeotians to advance against the Athenians and fight, speaking as follows.

CHAPTER 4.92

SECTION 4.92.1
“Men of Boeotia, the thought should never have entered the mind of any of us commanders that it would be wrong to fight the Athenians if we happened to find them no longer in Boeotia. They crossed from the neighboring country and built a fort within Boeotia in order to ravage it. Surely they are enemies wherever they are found, and wherever they came from to commit their acts of war.

SECTION 4.92.2
“If anyone has thought it safer to refrain, let him now change his mind. Those whose own country is under attack cannot calculate their precautions in the same way as a man who keeps his own possessions secure and voluntarily attacks another in pursuit of more.

SECTION 4.92.3
“It is your ancestral custom to resist an invading army of foreigners alike on your own soil and on your neighbors'. Against the Athenians, who are also our immediate neighbors, this is all the more necessary.

SECTION 4.92.4
“For every people, to be a match for its neighbors is to be free. Against these men, who seek to enslave not only those nearby but even distant peoples, how can we fail to carry the struggle to its utmost limit? We have an example in the Euboeans across the water and in most of the rest of Greece: we know their condition under Athenian rule. We must recognize that, whereas other peoples fight their neighbors over boundaries, for us, if we are defeated, one indisputable boundary will be fixed around our entire country.

SECTION 4.92.5
“For they will force their way in and possess what is ours. So much more dangerous than other neighbors are these men to us. Those who attack their neighbors with the confidence of strength, as the Athenians now do, generally march with less fear against a man who stays quiet and defends himself only on his own land; they are less ready to hold down one who meets them beyond his borders and, when opportunity offers, begins the war himself.

SECTION 4.92.6
“We have experienced this in our own dealings with them. By defeating them at Coronea, when they had occupied our country during our civil strife, we secured for Boeotia great freedom from fear, which has lasted to this day.

SECTION 4.92.7
“Remembering this, we older men must match our former deeds, while the younger, sons of fathers who then proved their valor, must strive not to disgrace the excellence that is theirs by inheritance. Let us trust that the god whose sanctuary they have unlawfully fortified and now occupy will be on our side, and trust in the favorable omens of our sacrifices. Let us close with these men and show them that, though they may gain what they covet by attacking those who will not resist, from men whose noble resolve is always to fight for their own country's freedom and never unjustly to enslave another's, they will not depart without a contest.”

CHAPTER 4.93

SECTION 4.93.1
With this exhortation Pagondas persuaded the Boeotians to advance against the Athenians. He quickly set the army in motion and led it forward, for the day was already late. When he came near their army, he halted in a position where a hill between them concealed each side from the other, and drew up his forces and prepared for battle.

SECTION 4.93.2
When Hippocrates, who was still at Delium, received word that the Boeotians were advancing, he sent orders to the army to form its line, and himself joined it not long afterward. He left about three hundred cavalry at Delium, both to guard it against any attack and to watch for an opportunity to fall upon the Boeotians during the battle.

SECTION 4.93.3
The Boeotians posted a force to oppose these men. When their arrangements were complete, they appeared over the hill and grounded their arms in their intended battle order: about seven thousand hoplites, more than ten thousand light troops, a thousand cavalry, and five hundred peltasts.

SECTION 4.93.4
The Thebans and the men of their district held the right wing; in the center were the Haliartians, Coronaeans, Copaeans, and the others around the lake; the Thespians, Tanagraeans, and Orchomenians held the left. Cavalry and light troops stood on either wing. The Thebans formed twenty-five shields deep; the others adopted whatever depth each contingent chose.

SECTION 4.93.5
Such were the forces and deployment of the Boeotians.

CHAPTER 4.94

SECTION 4.94.1
The Athenian hoplites, equal in number to their opponents, formed eight deep along the whole line, with cavalry on either wing. No light troops equipped as an organized force were present, nor had the city raised any. Those who had joined the invasion had been many times more numerous than the enemy's light troops; many had followed without arms, since there had been a general levy of citizens and foreigners present in the city. But they had set off home at the first opportunity, and only a few were there for the battle.

SECTION 4.94.2
When they had taken their places and were about to engage, Hippocrates the general passed along the Athenian line, encouraging the men with these words.

CHAPTER 4.95

SECTION 4.95.1
“Athenians, my exhortation will be brief, but for brave men it carries the same force, and serves more as a reminder than an appeal.

SECTION 4.95.2
“Let none of you imagine that, because we are on foreign soil, we are taking so great a risk without good reason. On their soil we shall be fighting for ours. If we win, the Peloponnesians will never invade your country without these men's cavalry; in a single battle you acquire this land and make your own more securely free.

SECTION 4.95.3
“Advance against them, then, as befits your city, which each of you proudly claims as his homeland, foremost among the Greeks; and as befits your fathers, who defeated these men in battle with Myronides at Oenophyta and once held Boeotia.”

CHAPTER 4.96

SECTION 4.96.1
Hippocrates was still delivering this exhortation and had reached only the middle of the line, with no time to go farther, when the Boeotians, after another brief encouragement from Pagondas, sang the paean and advanced down the hill. The Athenians advanced to meet them, and the two sides clashed at a run.

SECTION 4.96.2
The extreme wings of neither army came to close quarters: both were held back by the same obstacle, the watercourses. The rest were locked in fierce battle, shield thrust against shield.

SECTION 4.96.3
The Boeotian left, as far as the center, was being defeated by the Athenians, who pressed the troops there hard, and the Thespians above all. The troops drawn up beside them had withdrawn, leaving them encircled in a narrow space; those Thespians who died were cut down defending themselves at close quarters. Some Athenians, too, confused in the encircling movement, failed to recognize one another and killed their own men.

SECTION 4.96.4
The Boeotians on this side, then, were defeated and took refuge with the part of their army still fighting. But on the right, where the Thebans stood, they were overcoming the Athenians, pushing them back little by little at first and following them up.

SECTION 4.96.5
As their left was hard pressed, Pagondas sent two squadrons of cavalry around the hill out of sight. When these suddenly appeared over the crest, the victorious Athenian wing, thinking another army was coming against them, was thrown into fear.

SECTION 4.96.6
Now, under the pressure of this alarm on one side and of the Thebans following and breaking through their ranks on the other, the entire Athenian army took to flight.

SECTION 4.96.7
Some made for Delium and the sea, others toward Oropus, others toward Mount Parnes, and others wherever each saw some hope of safety.

SECTION 4.96.8
The Boeotians pursued and killed them, especially the cavalry, both their own and the Locrians who had come to their aid just as the rout began. But night overtook the battle, making it easier for the mass of the fugitives to escape.

SECTION 4.96.9
The next day the men at Oropus and those at Delium sailed home, leaving a garrison at Delium, which despite everything they still held.

CHAPTER 4.97

SECTION 4.97.1
The Boeotians set up a trophy, recovered their own dead, stripped those of the enemy, and, leaving a guard, withdrew to Tanagra, where they laid plans for an assault on Delium.

SECTION 4.97.2
An Athenian herald on his way to recover the dead met a Boeotian herald. The latter turned him back, saying that he would accomplish nothing until he himself had returned from his mission. He then appeared before the Athenians and delivered the Boeotians' message: they had acted unjustly in transgressing the established customs of the Greeks.

SECTION 4.97.3
For it was a rule observed by all that those invading one another's territory should leave its sanctuaries untouched. Yet the Athenians had fortified Delium and were living in it, and everything that men do on unconsecrated ground was being done there. They were even drawing water for their use from a source which the Boeotians themselves were forbidden to touch except for the ritual washing of hands in sacrifices.

SECTION 4.97.4
Therefore the Boeotians, on behalf of the god and themselves, calling upon the deities who shared his altar and upon Apollo, gave the Athenians notice to leave the sanctuary and take away what belonged to them.

CHAPTER 4.98

SECTION 4.98.1
When the herald had said this, the Athenians sent a herald of their own to the Boeotians and declared that they had done the sanctuary no wrong, nor would they willingly harm it in future. They had not entered it for that purpose in the first place, but to defend themselves from it more effectively against those who wronged them.

SECTION 4.98.2
The established rule among the Greeks was that whoever held power over any territory, great or small, always possessed its sanctuaries as well, tending them with such observances as they could manage in addition to those customary there.

SECTION 4.98.3
Indeed, the Boeotians themselves, and most others who had forcibly displaced a people and occupied its land, had first come upon sanctuaries belonging to strangers and now possessed them as their own.

SECTION 4.98.4
They too, had they been able to conquer more of Boeotian territory, would have held it; as matters stood, they would not willingly abandon the portion they occupied, for they regarded it as their own.

SECTION 4.98.5
As for the water, they had drawn on it under necessity—a necessity they had not wantonly brought upon themselves, but had been forced to accept in defending themselves against the Boeotians, who had first invaded their country.

SECTION 4.98.6
It was entirely reasonable that an act constrained by war and some terrible exigency should receive pardon even from the god. Altars themselves offered refuge for involuntary offenses, and the name of lawlessness belonged to wrongs committed without necessity, not to those who ventured on some act under the pressure of misfortune.

SECTION 4.98.7
Far greater impiety lay with those who demanded the sanctuaries in exchange for returning the dead than with those who refused to purchase, at the price of sanctuaries, what was their due.

SECTION 4.98.8
They demanded a clear answer: not whether they might recover their dead on withdrawing from Boeotian land—for they were no longer on Boeotian land, but on land they had won by the spear—but whether they might do so under a truce according to ancestral custom.

CHAPTER 4.99

SECTION 4.99.1
The Boeotians replied that if the Athenians were in Boeotia, they should leave Boeotian territory and take away what belonged to them; if they were on their own land, they must judge for themselves what to do. Their reasoning was that Oropia, where the dead happened to lie because the battle had been fought on the border, was subject to Athens, and that the Athenians could not recover the bodies from them by force; yet they would not, of course, grant a truce concerning Athenian territory either. The reply that they should “leave Boeotian territory and recover what they demanded” seemed a suitably worded reply. On hearing it, the Athenian herald departed without success.

CHAPTER 4.100

SECTION 4.100.1
The Boeotians immediately summoned javelin throwers and slingers from the Malian Gulf. Reinforcements had also reached them after the battle: two thousand Corinthian hoplites, the Peloponnesian garrison troops who had left Nisaea, and Megarians as well. They marched against Delium and assaulted the fortification; after trying other means, they brought up the engine that captured it, constructed as follows.

SECTION 4.100.2
They sawed a great beam in two, hollowed out its entire length, and fitted the halves precisely together again to form a tube. At its end they suspended a cauldron by chains, and an iron nozzle extended downward from the beam into it. Much of the rest of the timber was also sheathed in iron.

SECTION 4.100.3
They brought it up on wagons from a distance toward the wall, at the point where vine branches and timber had chiefly been used in its construction. When it was close, they inserted great bellows into the end of the beam nearest them and blew.

SECTION 4.100.4
The blast, passing through the airtight tube into the cauldron, which contained burning coals, sulfur, and pitch, raised a great flame and set the wall alight. No one could remain on it any longer; the defenders abandoned it and fled, and in this way the fortification was captured.

SECTION 4.100.5
Some of the garrison were killed, and two hundred were taken prisoner; most of the rest embarked on the ships and were conveyed home.

CHAPTER 4.101

SECTION 4.101.1
Delium was taken on the seventeenth day after the battle. Not long afterward the Athenian herald, knowing nothing of what had happened, came once more concerning the dead; the Boeotians now returned them and no longer gave the same answer.

SECTION 4.101.2
In the battle the Boeotians lost a little fewer than five hundred men, and the Athenians a little fewer than a thousand, together with Hippocrates the general; many light-armed troops and baggage carriers were also killed.

SECTION 4.101.3
A short time after this battle, Demosthenes too, whose attempt at Siphae had failed when he sailed there in connection with the planned betrayal, made a landing in Sicyonian territory. He had his army aboard the ships—Acarnanians and Agraeans, and four hundred Athenian hoplites.

SECTION 4.101.4
Before all the ships had come in, the Sicyonians rallied, routed those who had landed, and pursued them to their ships, killing some and taking others alive. They set up a trophy and returned the dead under a truce.

SECTION 4.101.5
At about the time of the events at Delium, Sitalces, king of the Odrysians, also died, having campaigned against the Triballians and been defeated in battle. Seuthes son of Sparadocus, his nephew, succeeded him as king of the Odrysians and of the rest of Thrace over which Sitalces had ruled.

CHAPTER 4.102

SECTION 4.102.1
That same winter Brasidas, with the allies in Thrace, marched against Amphipolis, the Athenian colony on the river Strymon.

SECTION 4.102.2
Aristagoras of Miletus, fleeing King Darius, had earlier attempted to settle the site on which the city now stands, but had been driven out by the Edonians. Thirty-two years later the Athenians also tried, sending ten thousand settlers drawn from their own people and any others who wished to go; these were destroyed by the Thracians at Drabescus.

SECTION 4.102.3
In the twenty-ninth year after that, the Athenians came again, sending Hagnon son of Nicias to found the colony. They expelled the Edonians and established themselves at this place, which had previously been called Nine Ways.

SECTION 4.102.4
Their base was Eion, a trading port they held on the coast at the river's mouth, twenty-five stades from the present city. Hagnon named the city Amphipolis because the Strymon flows around it on both sides [because it surrounds it]; he enclosed it with a long wall running from river to river, and founded the settlement in a conspicuous position facing both the sea and the mainland.

CHAPTER 4.103

SECTION 4.103.1
Against this city, then, Brasidas set out from Arnae in Chalcidice and marched with his army. Toward evening he reached Aulon and Bormiscus, where Lake Bolbe empties into the sea; after supper he continued through the night.

SECTION 4.103.2
The weather was stormy, with a little snow falling, which only spurred him on: he wished to escape the notice of everyone in Amphipolis except those who were betraying it.

SECTION 4.103.3
There were Argilian settlers in the city—the Argilians are colonists from Andros—and others who were helping to bring this about, some at the urging of Perdiccas, others of the Chalcidians.

SECTION 4.103.4
The Argilians were especially active. Living close by, always an object of Athenian suspicion, and plotting against the place, they had been negotiating for some time with their fellow citizens settled there to secure its surrender when the opportunity presented itself and Brasidas arrived. They now admitted him into their own city, revolted from Athens, and that night brought his army to the bridge over the river before dawn.

SECTION 4.103.5
The town lies some distance from the crossing, and at that time no walls extended down to it as they do now; only a small guard had been stationed there. Brasidas easily overpowered it, assisted by the treachery, the storm, and the surprise of his attack; he crossed the bridge and immediately gained possession of the property of the Amphipolitans living outside the walls throughout the territory.

CHAPTER 4.104

SECTION 4.104.1
His crossing came as a sudden shock to those in the city. Many of the people outside were being captured, while others were fleeing inside the walls; the Amphipolitans fell into great confusion, all the more because they distrusted one another.

SECTION 4.104.2
It is said that, had Brasidas chosen not to turn his army to plunder but to advance directly on the city, he would probably have taken it.

SECTION 4.104.3
Instead, after overrunning the country outside, he encamped his army and remained inactive, since nothing was being accomplished for him inside as he had expected.

SECTION 4.104.4
Meanwhile, the opponents of the traitors had sufficient numerical strength to prevent the immediate opening of the gates. Together with Eucles, the general sent from Athens to guard the place, they sent to the other general in the Thracian region, Thucydides son of Olorus, who wrote this history, calling on him to come to their aid. He was near Thasos, an island colonized from Paros, about half a day's voyage from Amphipolis.

SECTION 4.104.5
On receiving the message he sailed with all speed, taking the seven ships that happened to be at hand. His chief hope was to reach Amphipolis before it yielded at all; failing that, he intended to secure Eion first.

CHAPTER 4.105

SECTION 4.105.1
Meanwhile Brasidas, fearing the relief fleet from Thasos and learning that Thucydides possessed rights to work the gold mines in that part of Thrace, which made him one of the most influential men on the mainland, pressed to secure the city first if he could. He feared that on Thucydides' arrival the mass of the Amphipolitans would no longer submit, hoping that he would preserve them by gathering allied forces from the sea and from Thrace.

SECTION 4.105.2
He therefore offered moderate terms of agreement, proclaiming that any Amphipolitan or Athenian within the city who wished might remain in possession of his property with a full and equal share of civic rights; anyone unwilling to stay might depart within five days, taking his possessions with him.

CHAPTER 4.106

SECTION 4.106.1
On hearing this the majority changed their minds, especially since only a small part of the citizen body was Athenian, while most were of mixed origin, and many of those captured outside had relatives within. Against the prospect they feared, the proclamation seemed just. The Athenians would gladly leave, believing themselves exposed to greater danger than the others, and not expecting prompt relief; the rest would not be deprived of their city or their equal standing, and were being released from danger beyond all expectation.

SECTION 4.106.2
Those working with Brasidas therefore began openly to argue for these terms, seeing that the majority had changed sides and no longer heeded the Athenian general present. An agreement was made, and Brasidas was admitted on the terms he had proclaimed.

SECTION 4.106.3
Thus they surrendered the city. Thucydides and his ships reached Eion late that same day.

SECTION 4.106.4
Brasidas had only just secured Amphipolis, and came within a night of taking Eion as well; for if the ships had not arrived so swiftly to relieve it, it would have fallen at dawn.

CHAPTER 4.107

SECTION 4.107.1
After this Thucydides put Eion in order to make it secure both against an immediate attack by Brasidas and for the future, receiving those who chose to come down from the upper city under the agreement.

SECTION 4.107.2
Brasidas suddenly sailed down the river against Eion with many boats, hoping to seize the headland projecting from the wall and so command the entrance to the harbor; he also attempted an attack by land at the same time. Repulsed on both sides, he turned to organizing affairs around Amphipolis.

SECTION 4.107.3
Myrcinus, an Edonian city, joined him after Pittacus, king of the Edonians, had been killed by the sons of Goaxis and by Brauro, his own wife. Not long afterward Galepsus and Oesyme joined him too; these are Thasian colonies. Perdiccas, who arrived immediately after the capture, also helped him settle these affairs.

CHAPTER 4.108

SECTION 4.108.1
The loss of Amphipolis filled the Athenians with great alarm, especially because the city was valuable to them for its shipments of shipbuilding timber and its revenue. Moreover, the Lacedaemonians, with Thessalians to conduct them, had previously been able to march as far as the Strymon against the Athenian allies, but without control of the bridge they could not have advanced farther: above it the river broadens into a lake of great extent, while the approaches toward Eion were guarded by triremes. Now further advance had become easy, [they thought]. They also feared that their allies would revolt.

SECTION 4.108.2
For Brasidas showed moderation in his other dealings, and in his speeches everywhere declared that he had been sent out to liberate Hellas.

SECTION 4.108.3
When the cities subject to Athens learned of the capture of Amphipolis, of the terms he offered, and of his mildness, they were greatly stirred toward revolt. They sent heralds to him in secret, urging him to come on to them, each eager to be the first to break away.

SECTION 4.108.4
They believed they could do so safely, underestimating Athenian power by the full measure that later became clear. Their judgments rested more on the uncertainty of desire than on the security of foresight; for people habitually entrust what they long for to unreflecting hope, and thrust aside what they dislike with imperious reasoning.

SECTION 4.108.5
At the same time the Athenians had recently suffered their blow in Boeotia, and Brasidas was making seductive rather than truthful claims: that at Nisaea the Athenians had refused battle against his army alone. These things emboldened the cities and made them confident that no force would come against them.

SECTION 4.108.6
Above all, the immediate pleasure of the prospect, and the chance of making their first attempt while the Lacedaemonians were eager for action, left them ready to run every risk. On learning of this, the Athenians sent garrisons to the cities, such as they could provide at short notice and in winter. Brasidas sent to Lacedaemon urging the dispatch of an additional army, and himself made preparations to build triremes on the Strymon.

SECTION 4.108.7
The Lacedaemonians did not meet his requests, partly because of jealousy among their leading men, and partly because they preferred to recover the men taken on the island and end the war.

CHAPTER 4.109

SECTION 4.109.1
During the same winter the Megarians captured and razed to the ground their long walls, which the Athenians had held; and Brasidas, after taking Amphipolis, marched with his allies against the region called Acte.

SECTION 4.109.2
It projects seaward from the King's canal, and ends in Athos, a lofty mountain reaching into the Aegean Sea.

SECTION 4.109.3
Its cities include Sane, a colony from Andros beside the canal itself, facing the sea toward Euboea, and the other towns of Thyssus, Cleonae, Acrothoi, Olophyxus, and Dium.

SECTION 4.109.4
These are inhabited by mixed peoples of bilingual barbarians, with a small Chalcidian element as well. Most are Pelasgian—Tyrrhenians who once inhabited Lemnos and Athens—and there are also Bisaltians, Crestonians, and Edonians. They live in small towns.

SECTION 4.109.5
Most of them joined Brasidas, but Sane and Dium resisted, and he remained with his army and ravaged their land.

CHAPTER 4.110

SECTION 4.110.1
When they would not submit, he immediately marched against Torone in Chalcidice, which was held by the Athenians. A few men were inviting him there, ready to surrender the city. Arriving with his army while it was still night, close to daybreak, he took up a position by the sanctuary of the Dioscuri, about three stades from the city.

SECTION 4.110.2
His arrival escaped the rest of the Toronaeans and the Athenian garrison. But those working with him knew that he would come; a few had secretly gone out ahead and were watching for his approach. When they knew he was there, they brought in among themselves seven light-armed men carrying daggers—only these, out of the twenty originally detailed, had not been afraid to enter, and their leader was Lysistratus of Olynthus. Slipping through the seaward wall undetected, they climbed up and killed the guards at the highest watchpost, for the city lay against a hill, and broke through the postern facing Canastraeum.

CHAPTER 4.111

SECTION 4.111.1
Brasidas advanced a little and kept the main army still, but sent a hundred peltasts ahead so that, when a gate was opened and the agreed signal raised, they could be the first to rush in.

SECTION 4.111.2
As time passed they wondered at the delay and gradually drew close to the city. Inside, the Toronaeans making the arrangements with those who had entered, once the postern had been broken through and the gates by the marketplace opened by cutting the bar, first led some of the men around and admitted them through the postern. They meant to strike sudden terror into the unsuspecting people of the city from behind and from both sides. Then they raised the fire signal as agreed, and admitted the rest of the peltasts through the gates by the marketplace.

CHAPTER 4.112

SECTION 4.112.1
When Brasidas saw the signal, he set his army in motion and rushed forward at a run. They raised a shout together, throwing the people in the city into great terror.

SECTION 4.112.2
Some burst straight in through the gates; others climbed along squared beams that happened to be leaning against a fallen section of wall under reconstruction, for hauling up stones.

SECTION 4.112.3
Brasidas and the main body immediately turned uphill toward the heights of the city, wishing to capture it wholly and securely; the rest scattered alike in every direction.

CHAPTER 4.113

SECTION 4.113.1
As the city was being taken, most of the Toronaeans, knowing nothing of the plot, fell into confusion; but the conspirators and those who favored their actions at once joined the men who had entered.

SECTION 4.113.2
About fifty Athenian hoplites happened to be sleeping in the marketplace. When they became aware of the attack, a few were killed in close combat; of the rest, some escaped on foot, while others fled aboard the two ships on guard and reached the safety of the fort at Lecythus. The Athenians had occupied and held this point of the city, which projects into the sea and is cut off by a narrow isthmus.

SECTION 4.113.3
Those Toronaeans who were friendly to them also took refuge there with them.

CHAPTER 4.114

SECTION 4.114.1
When day had come and the city was securely held, Brasidas proclaimed to the Toronaeans who had taken refuge with the Athenians that anyone who wished might come out, recover his property, and live as a citizen without fear. He also sent a herald to the Athenians, ordering them to leave Lecythus under a truce with their possessions, since it belonged to the Chalcidians.

SECTION 4.114.2
They refused to abandon it, but asked him to grant them a day's truce to recover their dead. He granted two. During these days he strengthened the houses nearby, while the Athenians strengthened their own positions.

SECTION 4.114.3
He then assembled the Toronaeans and spoke much as he had at Acanthus. It was unjust, he said, either to think the men who had helped him capture the city inferior citizens or traitors—for they had acted not to enslave it, nor under the persuasion of money, but for the city's welfare and freedom—or for those who had taken no part to think they would not enjoy equal treatment. He had not come to ruin either the city or any individual.

SECTION 4.114.4
That was why he had made his proclamation to those who had taken refuge with the Athenians: he considered them no worse for their friendship with Athens. Once they had experience of his side [the Lacedaemonians], he believed they would feel no less goodwill toward them, but far more, in proportion to the greater justice of their conduct; their present fear came from lack of experience.

SECTION 4.114.5
He urged them all to prepare to be steadfast allies, and to understand that from now on they would be held responsible for any wrongdoing. As for the past, it was not his side that had been wronged: rather, they themselves had suffered at the hands of others stronger than they were, and any opposition they had offered was pardonable.

CHAPTER 4.115

SECTION 4.115.1
After speaking in this way and reassuring them, Brasidas began his assaults on Lecythus when the truce expired. The Athenians defended themselves from a weak fortification and from houses furnished with battlements.

SECTION 4.115.2
For one day they repelled the attackers. On the next, the enemy were about to bring up an engine from which they intended to throw fire onto the wooden barricades, and the army was already advancing. At the point where they thought the engine most likely to be brought up, and which was most vulnerable to attack, the Athenians erected a wooden tower on a house to oppose it. They carried up many amphoras and large jars of water, together with great stones, and many men climbed up as well.

SECTION 4.115.3
The house, burdened beyond its strength, suddenly collapsed with a great crash. Those Athenians nearby who could see what had happened were distressed rather than frightened; but those farther off, and especially those at the greatest distance, thought the position had already been taken at that point and rushed in flight toward the sea and the ships.

CHAPTER 4.116

SECTION 4.116.1
Brasidas, noticing that they were abandoning the battlements and seeing what was happening, immediately drove his army forward, captured the fortification, and killed everyone he caught inside.

SECTION 4.116.2
Thus the Athenians abandoned the place and crossed to Pallene in boats and ships. There is a sanctuary of Athena in Lecythus, and Brasidas had proclaimed before the assault that he would give thirty minas of silver to the first man to mount the wall. Believing that the capture had been achieved by some power other than human, he paid the thirty minas into the goddess's sanctuary, then demolished and cleared Lecythus and consecrated the whole of it as sacred ground.

SECTION 4.116.3
For the rest of the winter he settled affairs in the places he held and plotted against the others. With the passing of winter, the eighth year of the war came to an end.

CHAPTER 4.117

SECTION 4.117.1
At the opening of the next summer, with the coming of spring, the Lacedaemonians and Athenians immediately concluded a year's armistice. The Athenians believed that Brasidas would then detach no further possessions from them before they could prepare at leisure, and that, if matters went well for them, they might also reach a wider settlement. The Lacedaemonians believed that the Athenians felt the very fears they had anticipated, and that once they had experienced a respite from misery and hardship they would be more eager for reconciliation, returning the prisoners and concluding a treaty for a longer period as well.

SECTION 4.117.2
For they attached greater importance to recovering their men while Brasidas was still successful. If he advanced farther and brought the balance of power level, they would lose their men, and in facing the Athenians on equal terms would have to run risks even to prevail.

SECTION 4.117.3
The following armistice was therefore concluded between them and their allies.

CHAPTER 4.118

SECTION 4.118.1
“Concerning the sanctuary and oracle of Pythian Apollo, we resolve that anyone who wishes may have access without fraud or fear, according to ancestral laws.

SECTION 4.118.2
“The Lacedaemonians and the allies present approve these terms; they declare that they will send heralds to the Boeotians and Phocians and do all they can to persuade them.

SECTION 4.118.3
“Concerning the god's wealth, we shall take care to discover the wrongdoers, acting rightly and justly according to ancestral laws—you, we, and any others who wish to join us, all observing ancestral laws.

SECTION 4.118.4
“On these matters the Lacedaemonians and the other allies have resolved as stated. They have further resolved that, if the Athenians make a truce, each side shall remain in its own territory, retaining what we now hold. Those in Coryphasium shall remain within Buphras and Tomeus. Those in Cythera shall not enter the territory of the alliance: neither we theirs nor they ours. Those in Nisaea and Minoa shall not cross the road running from the gates by the shrine of Nisus to the sanctuary of Poseidon, and from the sanctuary of Poseidon straight to the bridge leading to Minoa; neither shall the Megarians and their allies cross this road. The Athenians shall retain the island they captured, and neither side shall enter the other's territory. The Athenians shall also retain whatever they now hold in Troezen, in accordance with the agreement made with them.

SECTION 4.118.5
“In using the sea along their own territory and that of their alliance, the Lacedaemonians and their allies shall sail in no warship, but in other oared vessels of no more than five hundred talents' carrying capacity.

SECTION 4.118.6
“Heralds, embassies, and as many attendants as may be thought fit shall have safe conduct to the Peloponnese and Athens, going and returning by land and sea, on matters concerning the end of the war and the settlement of claims.

SECTION 4.118.7
“During this period neither you nor we shall receive deserters, whether free or slave.

SECTION 4.118.8
“You shall submit to legal judgment at our suit, and we at yours, according to ancestral practice, settling disputed claims by law without war.

SECTION 4.118.9
“These are the resolutions of the Lacedaemonians and their allies. If anything better or more just occurs to you, come to Lacedaemon and explain it; neither the Lacedaemonians nor their allies will reject any just proposal you make.

SECTION 4.118.10
“Those who come shall come with full authority, just as you require of us. The truce shall last one year.”

SECTION 4.118.11
“Resolved by the people. Acamantis held the prytany; Phaenippus was secretary; Niciades presided. Laches moved: For the good fortune of the Athenians, an armistice shall be concluded on the terms to which the Lacedaemonians and their allies consent and have agreed before the people.

SECTION 4.118.12
“The armistice shall last one year, beginning on this day, the fourteenth of the month Elaphebolion.

SECTION 4.118.13
“During this period ambassadors and heralds shall pass between the two sides to discuss the terms on which the war may be ended.

SECTION 4.118.14
“The generals and prytanes shall convene an assembly, with peace as its first business … The Athenians shall deliberate on whatever proposals the embassy submits for ending the war. The embassies now present shall immediately swear before the people that they will faithfully abide by the truce for the year.”

CHAPTER 4.119

SECTION 4.119.1
“The Lacedaemonians and their allies concluded this agreement [and swore to it] with the Athenians and their allies on the twelfth day of the month Gerastius at Lacedaemon.

SECTION 4.119.2
“The following concluded the agreement and made the truce: for the Lacedaemonians, Taurus son of Echetimidas, Athenaeus son of Periclidas, and Philocharidas son of Eryxilaidas; for the Corinthians, Aeneas son of Ocytus and Euphamidas son of Aristonymus; for the Sicyonians, Damotimus son of Naucrates and Onasimus son of Megacles; for the Megarians, Nicasus son of Cecalus and Menecrates son of Amphidorus; for the Epidaurians, Amphias son of Eupaidas; for the Athenians, the generals Nicostratus son of Diitrephes, Nicias son of Niceratus, and Autocles son of Tolmaeus.”

SECTION 4.119.3
Such was the armistice that was concluded, and throughout its duration they met continually to discuss a more comprehensive peace.

CHAPTER 4.120

SECTION 4.120.1
Around these days, while the negotiations were proceeding, Scione, a city in Pallene, revolted from the Athenians and went over to Brasidas. The Scionaeans say that they come from Pellene in the Peloponnese: their first settlers, sailing home from Troy, were driven to this place by the storm that overtook the Achaeans, and settled there.

SECTION 4.120.2
After their revolt Brasidas crossed by night to Scione, with a friendly trireme sailing ahead while he followed at a distance in a small boat. If he encountered any vessel larger than his boat, the trireme was to defend him; if an enemy trireme appeared, he thought it would turn against the warship rather than the smaller craft, and he would escape in the interval.

SECTION 4.120.3
Once across, he called an assembly of the Scionaeans and spoke as he had at Acanthus and Torone. He added that they deserved the highest praise: although Pallene was cut off at the isthmus by the Athenians holding Potidaea, and they were virtually islanders, they had advanced toward freedom of their own accord, and had not been too timid to act for their manifest good until necessity overtook them. This was a sign that they would courageously face any other trial, however great. If affairs turned out as he intended, he would regard them as the Lacedaemonians' truest and most faithful friends, and honor them in other ways as well.

CHAPTER 4.121

SECTION 4.121.1
The Scionaeans were uplifted by his words, and all alike took courage, even those who had previously disliked what was being done. They resolved to sustain the war wholeheartedly, gave Brasidas a splendid welcome in every respect, and publicly crowned him with a golden crown as the liberator of Greece; in private they came up to him and bound ribbons about him as though he were a victorious athlete.

SECTION 4.121.2
Leaving them a garrison for the moment, he crossed back, and not long afterward brought over a larger force, intending to attempt Mende and Potidaea with their help. He thought the Athenians would come to the rescue as they would to an island, and wanted to forestall them; he also had negotiations under way for the betrayal of these cities.

CHAPTER 4.122

SECTION 4.122.1
He was about to attack these cities when the men announcing the armistice arrived to see him in a trireme: Aristonymus for the Athenians and Athenaeus for the Lacedaemonians.

SECTION 4.122.2
The army crossed back to Torone, while the envoys informed Brasidas of the agreement, and all the Lacedaemonian allies in Thrace accepted what had been done.

SECTION 4.122.3
Aristonymus approved the arrangements in all other respects, but when he discovered by reckoning the days that the Scionaeans had revolted after the agreement, he declared that they would not be covered by the truce. Brasidas argued vigorously to the contrary, maintaining that they had revolted before it, and refused to give up the city.

SECTION 4.122.4
When Aristonymus reported the matter at Athens, the Athenians were immediately ready to march against Scione. The Lacedaemonians, however, sent envoys to say that this would violate the truce; trusting Brasidas, they claimed the city and were prepared to submit the dispute over it to arbitration.

SECTION 4.122.5
The Athenians would not risk arbitration, but wished to march as soon as possible. They were enraged that even people who were, in effect, islanders now presumed to revolt from them, trusting in the Lacedaemonians' land power, which could be of no use to them.

SECTION 4.122.6
The truth about the revolt did in fact favor the Athenians' claim: the Scionaeans had revolted two days after the agreement. At once, on Cleon's motion, they passed a decree to capture Scione and put its people to death. Leaving other matters alone, they prepared for this undertaking.

CHAPTER 4.123

SECTION 4.123.1
Meanwhile Mende, a city in Pallene and a colony of Eretria, revolted from them. Brasidas accepted its people too, thinking that he did no wrong even though they had plainly come over during the armistice; for he in turn accused the Athenians of violating the truce in certain respects.

SECTION 4.123.2
This made the Mendaeans bolder: they saw that Brasidas was willing, and inferred from his conduct over Scione that he would not abandon them. At the same time, the few men among them who were negotiating the revolt, now that they were on the point of acting, would no longer draw back. Fearing for themselves if they were exposed, they forced the majority to act against its will.

SECTION 4.123.3
As soon as the Athenians heard, they were still more enraged, and made preparations against both cities.

SECTION 4.123.4
Expecting their fleet, Brasidas secretly evacuated the women and children of Scione and Mende to Olynthus in Chalcidice, and sent the two cities five hundred Peloponnesian hoplites and three hundred Chalcidian peltasts, with Polydamidas in command of them all. Together they made their preparations, expecting the Athenians to arrive shortly.

CHAPTER 4.124

SECTION 4.124.1
Meanwhile Brasidas and Perdiccas made a second joint expedition against Arrhabaeus into Lyncus. Perdiccas led the forces of the Macedonians under his rule and hoplites from the Greeks settled among them; Brasidas, besides the Peloponnesians he still had with him, brought Chalcidians, Acanthians, and contingents from the other allies according to their several strengths. The Greek hoplites numbered about three thousand in all; the Macedonian and Chalcidian cavalry accompanying them amounted to nearly a thousand, and there was also a large body of barbarians.

SECTION 4.124.2
They invaded Arrhabaeus' territory and, finding the Lyncestians encamped to oppose them, encamped opposite in their turn.

SECTION 4.124.3
The infantry on either side held a hill, with a plain between them, and the cavalry of both armies first rode down into it and fought. Then the Lyncestian hoplites came forward first from their hill with their cavalry, ready to fight; Brasidas and Perdiccas brought their own troops forward to meet them, engaged, and routed the Lyncestians. They killed many, while the rest escaped to the heights and remained inactive.

SECTION 4.124.4
After this they set up a trophy and waited two or three days for the Illyrians who were due to arrive as mercenaries in Perdiccas' service. Perdiccas then wanted to advance against Arrhabaeus' villages rather than remain where they were. Brasidas, however, was anxious about Mende, fearing that the Athenians might sail there first and do it harm; and, with the Illyrians still absent, he was unwilling to advance and preferred to withdraw.

CHAPTER 4.125

SECTION 4.125.1
While they were disputing this, word came that the Illyrians had betrayed Perdiccas and joined Arrhabaeus. Both now thought it best to retreat, afraid of the Illyrians' warlike reputation; but their disagreement had left them without any settled decision on when to depart. Night came on, and the Macedonians and the mass of barbarians suddenly took fright, as large armies are apt to fall into panic for no clear reason. Believing that many times the number who had actually come were advancing against them and were almost upon them, they broke into sudden flight toward home. Perdiccas knew nothing of it at first; when he discovered it, they compelled him to leave before he could see Brasidas, for their camps lay far apart.

SECTION 4.125.2
At dawn Brasidas saw that the Macedonians had gone ahead and that the Illyrians and Arrhabaeus were about to attack. He too assembled his hoplites, formed them into a square with the mass of light troops inside, and prepared to retreat.

SECTION 4.125.3
He assigned the youngest men to rush out against the enemy wherever they attacked, and intended himself to take the rear with three hundred picked men, turning as he withdrew to resist and beat back the foremost of the pursuing enemy.

SECTION 4.125.4
Before the enemy came close, he briefly addressed his soldiers with the following encouragement.

CHAPTER 4.126

SECTION 4.126.1
“Men of the Peloponnese, if I did not suspect that you were alarmed at being left alone, and at the numbers and barbarian character of the advancing enemy, I would not combine instruction with encouragement in this way. As it is, I shall try, with a brief reminder and exhortation, to convince you of the most important points concerning our friends' desertion and the enemy's numbers.

SECTION 4.126.2
“For you ought to be good soldiers not through the presence of allies on each occasion, but through your own valor, and to fear no multitude of others. You do not even come from states in which the many rule the few, but rather the few rule the many, having won their ascendancy by nothing other than superiority in battle.

SECTION 4.126.3
“As for the barbarians whom you now fear through inexperience, you must learn that they will not prove formidable: you can judge from your previous fighting against some of them alongside the Macedonians, and from what I infer and know from the reports of others.

SECTION 4.126.4
“For when an enemy is in reality weak but reputed strong, true knowledge of him gives those resisting him greater confidence; whereas an enemy with some solid advantage would be attacked more boldly by those who did not know of it beforehand.

SECTION 4.126.5
“These men make a terrifying show of preparing to attack, to those unfamiliar with them. Their numbers are frightening to the eye, the volume of their shouting is unbearable, and the brandishing of weapons in the air carries an appearance of menace. But they are not the same when they close with men who stand their ground against all this. They have no ordered ranks and so feel no shame at abandoning a position under pressure; retreat and advance alike bring them honor, leaving their courage beyond scrutiny. Indeed, fighting in which each man is his own master is best suited to give him a respectable excuse for saving himself. They consider it safer to frighten you without danger to themselves than to come to close quarters; otherwise they would have chosen the latter course rather than the former.

SECTION 4.126.6
“You can plainly see that all the terror they inspire beforehand amounts to little in action, though it overwhelms the eye and ear. Stand firm against it as it comes on, and then, when the moment offers, withdraw again in order and formation: you will reach safety sooner, and learn for the future that when men face the first assault of such mobs, these boast of their courage with distant threats, lingering rather than attacking; but when men give way to them, they are quick to display their valor in the safety of pursuit.”

CHAPTER 4.127

SECTION 4.127.1
With this encouragement Brasidas began to withdraw his army. Seeing it, the barbarians pressed on with loud shouting and uproar, thinking that he was fleeing and that they would catch and destroy him.

SECTION 4.127.2
But the detachments rushed out to meet them wherever they attacked, and Brasidas himself with his picked men stood his ground against their pursuit. Contrary to their expectation, his troops resisted the first onslaught; thereafter they met and beat back each attack, and withdrew when the enemy paused. The main body of the barbarians then left Brasidas' Greeks alone in the open country. Leaving a detachment to follow and attack them, the rest ran after the fleeing Macedonians, killing any they encountered, and hurried ahead to occupy the narrow entrance into Arrhabaeus' territory between two hills, knowing that Brasidas had no other way of retreat. As he was already approaching the difficult stretch of road itself, they moved around him to cut him off.

CHAPTER 4.128

SECTION 4.128.1
Brasidas saw their intention and ordered his three hundred to run toward the hill he thought the easier of the two to take, each man as fast as he could, without keeping formation, and try to dislodge the barbarians already there before the larger force encircling them could also reach the spot.

SECTION 4.128.2
They charged and overpowered the men on the hill, and the main body of the Greeks could now march toward it more easily. The barbarians were frightened by the rout of their men from the height at this point, and did not pursue much farther, thinking that the Greeks were already near the frontier and had escaped.

SECTION 4.128.3
Having secured the heights in his turn, Brasidas now advanced in greater safety and arrived that same day at Arnissa, the first place in Perdiccas' dominions.

SECTION 4.128.4
The soldiers themselves, angry at the Macedonians' premature retreat, unyoked and slaughtered any of their ox teams they came upon along the road, and appropriated any baggage they found abandoned, as was likely to happen in a frightened withdrawal by night.

SECTION 4.128.5
From this time Perdiccas first regarded Brasidas as an enemy. Thereafter he felt a hatred of the Peloponnesians at odds with his usual sympathies, given his relations with the Athenians; setting aside the demands of his own interests, he worked to find the quickest way of coming to terms with the latter and ridding himself of the former.

CHAPTER 4.129

SECTION 4.129.1
On withdrawing from Macedonia to Torone, Brasidas found that the Athenians already held Mende. He remained where he was, thinking himself no longer able to cross to Pallene and bring help, and kept Torone under guard.

SECTION 4.129.2
For at about the time of the events in Lyncus the Athenians had sailed against Mende and Scione, as they had been preparing to do, with fifty ships, ten of them Chian, a thousand of their own hoplites, six hundred archers, a thousand Thracian mercenaries, and peltasts from their other allies in the region. Their generals were Nicias son of Niceratus and Nicostratus son of Diitrephes.

SECTION 4.129.3
Sailing from Potidaea, they put in by the sanctuary of Poseidon and advanced against the Mendaeans. These, together with three hundred Scionaeans who had come to help and the Peloponnesian auxiliaries, seven hundred hoplites in all, and their commander Polydamidas, happened to be encamped outside the city on a strong hill.

SECTION 4.129.4
Nicias, with a hundred and twenty light troops from Methone, sixty picked Athenian hoplites, and all the archers, tried to climb the hill by a path, but was wounded by the defenders and could not force his way up. Nicostratus took a longer approach by another route with all the rest of the army, and in advancing against the hill, which was difficult to attack, fell into great confusion. The entire Athenian army came close to defeat.

SECTION 4.129.5
Since the Mendaeans and their allies would not yield that day, the Athenians withdrew and encamped; when night fell the Mendaeans retired into the city.

CHAPTER 4.130

SECTION 4.130.1
The next day the Athenians sailed around to the side facing Scione, captured the suburb, and ravaged the land all day without anyone coming out against them; there was also some civil strife in the city. During the following night the three hundred Scionaeans withdrew to their own home.

SECTION 4.130.2
On the succeeding day Nicias advanced with half the army, ravaging the land as he went toward the Scionaean frontier, while Nicostratus with the remainder took up a position against the city by the upper gates, on the road to Potidaea.

SECTION 4.130.3
The Mendaeans and their auxiliaries happened to be stationed under arms inside the wall at this point. Polydamidas drew them up for battle and urged the Mendaeans to make a sortie.

SECTION 4.130.4
One of the popular party, speaking in the spirit of their factional quarrel, answered that he would not go out and had no wish to fight. As he spoke, Polydamidas seized him by the arm and roughly handled him. At once the people took up their arms in a fury and advanced against the Peloponnesians and those who had joined them in acting against the popular interest.

SECTION 4.130.5
They attacked and routed them, partly through the suddenness of the clash, partly because the gates were being opened to the Athenians and the defenders took fright: they thought the attack had been arranged beforehand with them.

SECTION 4.130.6
Those who were not killed at once fled to the acropolis, which they had held before. The Athenians—Nicias had by now returned and was also close to the city—rushed into Mende with their entire army and plundered it as a place taken by storm, since it had not been opened to them under an agreement. The generals could scarcely restrain them from killing the inhabitants as well.

SECTION 4.130.7
After this they told the Mendaeans to govern themselves as before and to try among themselves any whom they considered responsible for the revolt. They cut off those in the acropolis with walls running down to the sea on either side, and posted a guard. Once they had secured affairs at Mende, they marched against Scione.

CHAPTER 4.131

SECTION 4.131.1
The Scionaeans and Peloponnesians came out to meet them and took position on a strong hill before the city. Unless the enemy captured it, they could not build a wall around Scione.

SECTION 4.131.2
The Athenians attacked it with all their strength, dislodged its defenders in battle, and encamped. After setting up a trophy, they prepared to build their enclosing wall.

SECTION 4.131.3
Not long afterward, when work was already under way, the auxiliaries besieged in the acropolis at Mende forced their way past the guard by the sea and arrived by night. Most of them slipped past the army before Scione and entered the city.

CHAPTER 4.132

SECTION 4.132.1
While Scione was being walled in, Perdiccas sent a herald to the Athenian generals and reached an agreement with the Athenians. This was prompted by his hostility toward Brasidas over the retreat from Lyncus; he had begun negotiations at the time of that retreat.

SECTION 4.132.2
The Lacedaemonian Ischagoras was then about to bring an army overland to Brasidas. Nicias urged Perdiccas, now that they had come to terms, to give the Athenians some clear proof of his fidelity; Perdiccas himself also no longer wanted Peloponnesians coming into his territory. He therefore enlisted his guest-friends in Thessaly—he always cultivated the leading men—and blocked the army and its preparations, so that they did not even attempt to pass through Thessaly.

SECTION 4.132.3
Ischagoras himself, however, together with Ameinias and Aristeus, reached Brasidas: the Lacedaemonians had sent them to inspect affairs. They also took men of military age out of Sparta, contrary to law, to appoint them governors of the cities rather than entrust these to whoever happened to be available. Brasidas appointed Clearidas son of Cleonymus at Amphipolis, and Pasitelidas son of Hegesander at Torone.

CHAPTER 4.133

SECTION 4.133.1
During the same summer the Thebans demolished the wall of Thespiae, accusing the city of siding with Athens. They had always wanted to do this, but their opportunity was now easier, since the flower of the Thespian people had perished in the battle against the Athenians.

SECTION 4.133.2
That same summer the temple of Hera at Argos burned down. Chrysis, the priestess, had placed a lighted lamp near the garlands and fallen asleep, so that everything caught fire and burned before she noticed.

SECTION 4.133.3
Chrysis fled that very night to Phlius, in fear of the Argives. Under the established law they appointed another priestess, named Phaeinis. At the time of her flight Chrysis' priesthood had extended through eight years and half the ninth of this war.

SECTION 4.133.4
By the close of summer Scione had been completely enclosed by a wall; the Athenians left a guard before it and withdrew with the rest of their army.

CHAPTER 4.134

SECTION 4.134.1
In the following winter the Athenians and Lacedaemonians remained inactive because of the armistice, but the Mantineans and Tegeans, with their respective allies, fought at Laodocium in Oresthis, and the victory was disputed. Each side routed the wing facing it, and both set up trophies and sent spoils to Delphi.

SECTION 4.134.2
There were, however, many dead on both sides; the battle was closely balanced, and night put an end to the action. The Tegeans bivouacked on the field and immediately set up a trophy, while the Mantineans withdrew to Bucolion and raised a rival trophy later.

CHAPTER 4.135

SECTION 4.135.1
As the same winter drew to its end and spring was already near, Brasidas also made an attempt on Potidaea. He approached by night and set a ladder against the wall, escaping notice up to that point: the ladder was placed in the interval after the bell had passed along and before the man passing it along returned. But the defenders discovered them immediately afterward, before they could climb up, and he quickly withdrew his army again without waiting for daylight.

SECTION 4.135.2
The winter ended, and the ninth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

### Book 5

CHAPTER 5.1

SECTION 5.1.1
In the summer that followed, the year's truce had expired by the time of the Pythian games. During the armistice the Athenians expelled the Delians from Delos, judging that an ancient offense made them impure in their service to the god, and that their continued presence left the purification incomplete. I have already described that purification, and how the Athenians thought they had acted rightly in removing the tombs of the dead. The Delians settled at Adramyttium in Asia, which Pharnaces gave them, each going as he chose.

CHAPTER 5.2

SECTION 5.2.1
Cleon, having persuaded the Athenians, sailed after the armistice for the places on the Thracian coast, with twelve hundred Athenian hoplites and three hundred cavalry, a larger number of allies, and thirty ships.

SECTION 5.2.2
He first put in at Scione, which was still under siege, and took on additional hoplites from the besieging force; then he sailed into Cophus, the harbor of the Toronaeans, not far from their city.

SECTION 5.2.3
There he learned from deserters that Brasidas was not in Torone and that its garrison was no match for him. He advanced against the city with his land army and sent ten ships around to sail into the harbor.

SECTION 5.2.4
He came first to the outer circuit of fortifications, which Brasidas had added to the city to bring the suburb within the walls. By breaking through part of the old wall, Brasidas had made the whole a single city.

CHAPTER 5.3

SECTION 5.3.1
Pasitelidas, the Lacedaemonian commander, and the garrison at hand came to the defense of the fortifications and resisted the Athenian assault. But when they were hard pressed, and the ships sent around to the harbor were coming into view at the same time, Pasitelidas feared that the fleet would seize the city before him while it lay undefended, and that he would be trapped if the fortifications fell. He abandoned them and ran for the city.

SECTION 5.3.2
But the Athenians from the ships captured Torone before he could reach it, while the infantry followed close behind him and burst in with a shout through the breach in the old wall. They killed some of the Peloponnesians and Toronaeans at once in hand-to-hand fighting, and took the others alive, including Pasitelidas, their commander.

SECTION 5.3.3
Brasidas was coming to the relief of Torone, but learned on the road that it had fallen and withdrew. He was about forty stades short of arriving in time.

SECTION 5.3.4
Cleon and the Athenians set up two trophies, one by the harbor and the other at the fortifications. They enslaved the Toronaean women and children and sent the men, together with the Peloponnesians and any other Chalcidians present, to Athens—about seven hundred in all. Of these, the Peloponnesians were released later under the treaty that was concluded; the rest were recovered by the Olynthians in an exchange of man for man.

SECTION 5.3.5
About the same time the Boeotians also took Panactum, an Athenian fortress on the frontier, through treachery.

SECTION 5.3.6
Cleon established a garrison at Torone, then put to sea and sailed around Athos toward Amphipolis.

CHAPTER 5.4

SECTION 5.4.1
About the same time Phaeax son of Erasistratus sailed for Italy and Sicily as one of three ambassadors whom the Athenians were sending in two ships.

SECTION 5.4.2
After the Athenians had left Sicily following the settlement, the Leontines had enrolled many new citizens, and the people were planning a redistribution of the land.

SECTION 5.4.3
The powerful men learned of this, brought in the Syracusans, and expelled the people. The exiles scattered as each could, while the powerful men came to terms with the Syracusans, left their city deserted, and settled at Syracuse with citizenship there.

SECTION 5.4.4
Later some of them, dissatisfied, left Syracuse in turn and occupied a quarter of the city of Leontini called Phocaeae, and Bricinniae, a stronghold in Leontine territory. Most of the people who had been expelled at that time joined them, and, established within the fortifications, they carried on the war.

SECTION 5.4.5
When the Athenians heard of this, they sent Phaeax to see whether they could save the people of Leontini by persuading their allies there, and the other Siceliots too if possible, to make a joint expedition against the Syracusans, on the grounds that they were building up their power.

SECTION 5.4.6
On his arrival Phaeax won over the Camarinaeans and the Acragantines, but met with opposition at Gela. He went no farther to the other cities, realizing that he would not persuade them, but returned through the country of the Sicels to Catana. On his way he also visited Bricinniae and encouraged its defenders; then he sailed away.

CHAPTER 5.5

SECTION 5.5.1
On his voyage to Sicily and again on his return, he negotiated with certain cities in Italy as well, concerning friendship with Athens. He encountered the Locrian settlers who had been expelled from Messene. After the settlement among the Siceliots, civil strife had broken out at Messene; one of the factions called in the Locrians, and these men were sent out as settlers, so that for a time Messene belonged to the Locrians.

SECTION 5.5.2
Phaeax therefore did them no harm when he encountered them on their way home, for the Locrians had reached an agreement with him concerning a settlement with the Athenians.

SECTION 5.5.3
They alone among the allies had not made a truce with the Athenians when the Siceliots came to terms; nor would they have done so even now, had they not been hard pressed by their war with the Hipponians and Medmaeans, their neighbors and their own colonists. Phaeax arrived back at Athens some time later.

CHAPTER 5.6

SECTION 5.6.1
When Cleon had sailed around from Torone toward Amphipolis, he made Eion his base and attacked Stagirus, a colony of the Andrians, but failed to take it. He did, however, storm Alepsus, the Thasian colony.

SECTION 5.6.2
He sent ambassadors to Perdiccas, asking him to bring an army in accordance with the alliance, and others into Thrace to Polles, king of the Odomantians, to bring as many Thracian mercenaries as possible. He himself remained at Eion, awaiting them.

SECTION 5.6.3
Brasidas learned of this and took up a position opposite him at Cerdylium. This place belongs to the Argilians and stands on high ground across the river, not far from Amphipolis. Everything could be seen from there, so that Cleon could not move out with his army unobserved. Brasidas expected him to do just that: to despise the numbers of his opponents and advance against Amphipolis with the troops he already had.

SECTION 5.6.4
Meanwhile Brasidas was making ready fifteen hundred Thracian mercenaries and calling out all the Edonians, both peltasts and cavalry. He also had a thousand Myrcinian and Chalcidian peltasts, besides those in Amphipolis.

SECTION 5.6.5
The hoplites assembled numbered about two thousand in all, and there were three hundred Greek cavalry. With some fifteen hundred of these troops Brasidas held his position at Cerdylium; the rest were stationed in Amphipolis with Clearidas.

CHAPTER 5.7

SECTION 5.7.1
For a time Cleon remained inactive; then he was compelled to do precisely what Brasidas expected.

SECTION 5.7.2
His soldiers were chafing at their idleness and reflecting on the inexperience and weakness of their commander, set against the skill and daring he would face, and on their own reluctance to follow him when they left home. Cleon heard the murmuring, and, unwilling to let them grow discontented through sitting in one place, took up his army and led it forward.

SECTION 5.7.3
He followed the same method whose success at Pylos had given him some confidence in his own understanding. He did not even expect anyone to come out against him in battle, but said that he was going up rather to inspect the ground. He was waiting for the larger force, not to assure himself of superiority if compelled to fight, but to surround the city and take it by force.

SECTION 5.7.4
He came up and stationed his army on a strong hill before Amphipolis, while he himself examined the lake-like expanse of the Strymon and the lie of the city on its Thracian side.

SECTION 5.7.5
He thought he could withdraw whenever he wished without a battle. Indeed, no one could be seen on the wall, no one was coming out through the gates, and all of them were closed. He even thought he had made a mistake in coming up without siege engines: so deserted did the city seem that he could have taken it.

CHAPTER 5.8

SECTION 5.8.1
As soon as Brasidas saw the Athenians moving, he too came down from Cerdylium and entered Amphipolis.

SECTION 5.8.2
He did not march out and draw up against the Athenians. He distrusted his own force and thought it inferior, not in numbers—for the two sides were roughly equal—but in quality: the Athenian contingent on this expedition was drawn wholly from their own citizens, together with the best troops of Lemnos and Imbros. Instead, he prepared to attack by a stratagem.

SECTION 5.8.3
He thought that showing the enemy his numbers and the makeshift equipment of his men would give him no better chance of victory than keeping them from seeing his troops beforehand and finding solid grounds for contempt.

SECTION 5.8.4
He therefore selected a hundred and fifty hoplites for himself and placed the rest under Clearidas. He planned a sudden attack before the Athenians withdrew, believing that he would never again catch them so isolated if their reinforcements happened to arrive. He called all the soldiers together and, wishing both to encourage them and to explain his plan, spoke as follows.

CHAPTER 5.9

SECTION 5.9.1
“Men of the Peloponnese, let this brief reminder suffice: the country from which we come has always been free through its courage, and you are Dorians about to fight Ionians, whom you have been accustomed to defeat.

SECTION 5.9.2
“I shall explain how I intend to make the attack, so that our engaging in small detachments, rather than all risking battle together, may not seem a weakness to anyone and rob him of courage.

SECTION 5.9.3
“I judge that the enemy have advanced toward this position in contempt of us, never expecting anyone to come out and fight them, and that now, with their attention turned to inspecting the ground, they are careless and out of order.

SECTION 5.9.4
“The man who most clearly detects such errors in his opponents, and adapts his attack to his own strength, preferring what suits the moment to an open advance in battle array, will achieve the greatest success.

SECTION 5.9.5
“And those stratagems win the fairest renown which most thoroughly deceive the enemy and bring the greatest benefit to friends.

SECTION 5.9.6
“While they are still unprepared in their confidence, and, to judge by what I see, have their minds more on slipping away than on standing their ground, while their purpose is relaxed and before they can gather their resolve, I shall take my own men and, seizing the initiative if I can, charge at the center of their army.

SECTION 5.9.7
“You, Clearidas, must follow when you see me already upon them and, as is likely, throwing them into fear. Take your men, the Amphipolitans and the other allies, suddenly open the gates, rush out, and press on to join battle as quickly as possible.

SECTION 5.9.8
“In this way we have the best hope of terrifying them: a force coming up later inspires more dread in the enemy than the one already before them and engaged.

SECTION 5.9.9
“Prove yourself a brave man, as befits a Spartan; and you, men of the allied cities, follow courageously. Remember that good fighting has three essentials: willingness, a sense of shame, and obedience to commanders. Remember too that this day, if you prove your valor, will secure your freedom and the name of allies of the Lacedaemonians; otherwise you will be slaves of Athens—at best, if you escape being sold into slavery or put to death—in a servitude harsher than before, and you will have prevented the liberation of the rest of the Greeks.

SECTION 5.9.10
“Do not falter, then, when you see how much is at stake in the contest. For my part, I shall show myself no less ready to advance in deed than to exhort others in words.”

CHAPTER 5.10

SECTION 5.10.1
With these words Brasidas prepared for his own sortie and stationed the rest with Clearidas at the gates called the Thracian Gates, so that they could advance as he had directed.

SECTION 5.10.2
Brasidas had been seen coming down from Cerdylium; within the city, which was visible from outside, he could also be seen sacrificing near the temple of Athena and making these arrangements. Cleon, who had meanwhile gone forward to inspect the ground, received word that the whole enemy army was plainly visible inside the city, and that beneath the gates many feet of horses and men could be made out, as though they were about to come out.

SECTION 5.10.3
On hearing this he came up, and, when he saw for himself, he had no wish to risk a decisive battle before his reinforcements arrived. Thinking he could get away in time, he at once ordered the signal for retreat and directed the withdrawing troops to move off toward Eion by the left wing, the only way open to them.

SECTION 5.10.4
When this seemed to him too slow, he himself wheeled the right wing around and led the army away, exposing its unshielded side to the enemy.

SECTION 5.10.5
At that moment Brasidas saw his opportunity and the Athenian army on the move. He said to his own men and the rest, “These men will not stand against us. The movement of their spears and heads makes it plain: troops in that condition do not usually stand their ground against an attack. Open the gates I have named, and let us rush out at once with confidence.”

SECTION 5.10.6
He came out through the gates facing the stockade and the first gates of the long wall that then existed, and ran straight along the road where the trophy now stands as one approaches the strongest part of the position. He struck the Athenians in the center of their army and routed them, already frightened by their own disorder and stunned by his daring.

SECTION 5.10.7
At the same time Clearidas, as directed, came out through the Thracian Gates and charged with his army. The unexpected attack, falling suddenly upon the Athenians from both sides, threw them into confusion.

SECTION 5.10.8
Their left wing, toward Eion, which had already moved ahead, immediately broke away and fled. As it was falling back, Brasidas moved forward on the right and was wounded. The Athenians did not notice his fall, but the men near him lifted him and carried him away.

SECTION 5.10.9
The Athenian right held its ground better. Cleon, who from the first had had no intention of standing, fled at once, but a Myrcinian peltast overtook and killed him. The hoplites rallied there on the hill and repelled Clearidas, even when he attacked two or three times. They did not give way until the Myrcinian and Chalcidian cavalry and the peltasts surrounded them and drove them into flight with their javelins.

SECTION 5.10.10
The whole Athenian army was now in flight. With difficulty, taking many different routes over the mountains, the survivors made their way back to Eion—all who had escaped death either in the immediate hand-to-hand fighting or at the hands of the Chalcidian cavalry and the peltasts.

SECTION 5.10.11
Those who had lifted Brasidas from the battlefield brought him safely into the city, still breathing. He learned that his men were victorious, but died not long afterward.

SECTION 5.10.12
The rest of the army returned from the pursuit with Clearidas, stripped the dead, and set up a trophy.

CHAPTER 5.11

SECTION 5.11.1
Afterward all the allies followed Brasidas in arms as he was buried at public expense within the city, before what is now the marketplace. The Amphipolitans enclosed his tomb, and ever since have made blood offerings to him as a hero and honored him with games and yearly sacrifices. They credited him with the founding of their colony, tearing down Hagnon's buildings and obliterating anything that might survive as a memorial of his foundation. They considered Brasidas their savior, and for the present, in their fear of the Athenians, they were also cultivating the Lacedaemonian alliance. With Athens now their enemy, they thought it would no longer be either advantageous or agreeable for Hagnon to hold those honors.

SECTION 5.11.2
They returned the dead to the Athenians. About six hundred Athenians had fallen, but only seven of their opponents, since the battle had been less a contest between armies drawn up against each other than an encounter of this kind, with one side terrified before it began.

SECTION 5.11.3
After recovering their dead, the Athenians sailed home, while the others remained with Clearidas to put affairs at Amphipolis in order.

CHAPTER 5.12

SECTION 5.12.1
About the same time, as summer was ending, the Lacedaemonians Rhamphias, Autocharidas, and Epicydidas were leading a reinforcement of nine hundred hoplites to the places on the Thracian coast. They reached Heraclea in Trachis and set about correcting whatever they thought amiss there.

SECTION 5.12.2
While they lingered there this battle took place, and the summer ended.

CHAPTER 5.13

SECTION 5.13.1
At the very beginning of the following winter, Rhamphias and his men advanced as far as Pierium in Thessaly. But the Thessalians barred their way, and Brasidas, to whom they were bringing the army, was dead; so they turned back home. They judged that the moment for action had passed, since the Athenians had left after their defeat and they themselves were not equal to carrying out any of the plans he too had conceived.

SECTION 5.13.2
Their chief reason for returning was that they knew the Lacedaemonians had already been leaning toward peace when they set out.

CHAPTER 5.14

SECTION 5.14.1
Immediately after the battle at Amphipolis and Rhamphias' retreat from Thessaly, neither side undertook any further act of war; their thoughts turned rather to peace. The Athenians had been struck at Delium and, soon afterward, again at Amphipolis, and no longer had the same assured confidence in their strength. That confidence had previously kept them from accepting a treaty, since they thought their current good fortune would bring them the upper hand.

SECTION 5.14.2
They also feared that their allies, emboldened by these reverses, might revolt in greater numbers, and regretted not having reached a settlement after the success at Pylos, when the opportunity was favorable.

SECTION 5.14.3
The Lacedaemonians, in turn, were finding that the war had gone against their expectations: they had thought they would destroy Athenian power within a few years if they ravaged its land. Instead they had suffered the disaster on the island, such as Sparta had never known before; their country was being raided from Pylos and Cythera; the Helots were deserting; and there was constant apprehension that those who remained, encouraged by the men outside, might once again seize upon their present circumstances to revolt.

SECTION 5.14.4
It also happened that their thirty-year truce with the Argives was nearing its end, and the Argives would not make another unless the land of Cynuria was restored to them. It seemed impossible to fight both the Argives and the Athenians at once. They also suspected that some of the cities in the Peloponnese would defect to the Argives—as indeed they did.

CHAPTER 5.15

SECTION 5.15.1
Both sides, then, considered these things and decided that a settlement must be made. The Lacedaemonians were no less eager, in their desire to recover the men captured on the island: the Spartans among them were men of the first rank and kinsmen of their own.

SECTION 5.15.2
They had begun negotiations immediately after the men's capture, but the Athenians, while they were prospering, were in no mood to end the war on equal terms. As soon as the Athenians suffered their reverse at Delium, the Lacedaemonians, recognizing that they would now be more receptive, concluded the year's armistice, during which the two sides were to meet and discuss a longer settlement.

CHAPTER 5.16

SECTION 5.16.1
The Athenians had now also been defeated at Amphipolis, and Cleon and Brasidas were dead, the two men who on either side had most opposed peace: Brasidas because war brought him success and honor, Cleon because he thought that in quiet times his wrongdoing would be more apparent and his slanders less credible. Now, therefore, the men most intent on leadership in their respective cities—Pleistoanax son of Pausanias, king of the Lacedaemonians, and Nicias son of Niceratus, whose record of success in command surpassed that of his contemporaries—pressed much more eagerly for peace. Nicias wished to preserve his good fortune while he was still unscathed and held in honor, to gain an immediate respite from toil for himself and his fellow citizens, and to leave to posterity a name for having passed through his career without bringing disaster upon the city. He thought this could be achieved by avoiding danger and entrusting oneself as little as possible to fortune, and that peace afforded such security. Pleistoanax, for his part, was being slandered by his enemies over his restoration from exile. Whenever the Lacedaemonians met with a reverse, these enemies kept bringing him to their notice, claiming that their misfortunes came from his unlawful restoration.

SECTION 5.16.2
They accused him and his brother Aristocles of having persuaded the prophetess at Delphi to give the Lacedaemonian sacred envoys, whenever they came, the same response over a long period: they must bring back to their own land from foreign soil the offspring of the demigod son of Zeus; otherwise they would plow with a silver plowshare.

SECTION 5.16.3
In time, they said, she had induced the Lacedaemonians to restore him in the nineteenth year of his exile, with the same dances and sacrifices as when they first founded Lacedaemon and established their kings. He had fled to Lycaeum on suspicion of having once withdrawn from Attica for a bribe, and was then living in a house half within the sanctuary of Zeus, for fear of the Lacedaemonians.

CHAPTER 5.17

SECTION 5.17.1
Distressed by this accusation, he worked eagerly for a settlement. He thought that in peace, with no reverse occurring and the Lacedaemonians recovering their men, he himself would be beyond his enemies' reproach; but while war continued, those in leading positions must always be slandered on account of its disasters.

SECTION 5.17.2
Throughout this winter they held discussions. As spring approached, the Lacedaemonians also brandished a threat of military preparations, sending orders around the cities for an expedition to establish a fortified post in enemy territory, so that the Athenians would listen more readily. At their meetings, after each side had advanced many claims against the other, they agreed to make peace by restoring what each had taken in the war, except that the Athenians should keep Nisaea. For when the Athenians demanded Plataea in return, the Thebans said they held it not by force or treachery, but through its inhabitants' voluntary surrender by agreement; the Athenians made the same claim for Nisaea. The Lacedaemonians then summoned their allies. All except the Boeotians, Corinthians, Eleans, and Megarians voted to end the war; these four disapproved of what was being done. The Lacedaemonians concluded the agreement, made a treaty with the Athenians, and swore to it, as the Athenians did in return, on the following terms.

CHAPTER 5.18

SECTION 5.18.1
“The Athenians, the Lacedaemonians, and their allies made a treaty on the following terms and swore to it city by city.

SECTION 5.18.2
“Concerning the sanctuaries held in common: whoever wishes shall be free to sacrifice, visit them, consult the oracles, and attend the festivals according to ancestral custom, traveling without fear by land or sea. Apollo's sanctuary and temple at Delphi, and the Delphians themselves, shall be autonomous, independent in taxation and jurisdiction, both in their own affairs and in those of their territory, according to ancestral custom.

SECTION 5.18.3
“The treaty shall last fifty years between the Athenians and their allies and the Lacedaemonians and their allies, without deceit or injury, both by land and by sea.

SECTION 5.18.4
“Neither the Lacedaemonians and their allies against the Athenians and their allies, nor the Athenians and their allies against the Lacedaemonians and their allies, shall be permitted to take up arms to inflict harm, whether by stratagem or by any contrivance whatever. If any dispute arises between them, they shall resort to justice and oaths, on whatever terms they agree.

SECTION 5.18.5
“The Lacedaemonians and their allies shall restore Amphipolis to the Athenians. In all the cities handed over by the Lacedaemonians to the Athenians, the inhabitants shall be free to depart wherever they wish, taking their possessions with them. The cities shall be autonomous, paying the tribute assessed in the time of Aristides. After the treaty is concluded, the Athenians and their allies shall not be permitted to take up arms to harm them, so long as they pay the tribute. These cities are Argilus, Stagirus, Acanthus, Scolus, Olynthus, and Spartolus. They shall be allies of neither side, neither the Lacedaemonians nor the Athenians; but if the Athenians persuade the cities, they shall be permitted to make them allies of Athens with their consent.

SECTION 5.18.6
“The Mecybernaeans, Sanaeans, and Singaeans shall inhabit their own cities on the same terms as the Olynthians and Acanthians.

SECTION 5.18.7
“The Lacedaemonians and their allies shall restore Panactum to the Athenians. The Athenians in turn shall restore to the Lacedaemonians Coryphasium, Cythera, Methana, Pteleum, and Atalanta, and all Lacedaemonian men held in the Athenian public prison or in public custody anywhere else under Athenian rule. They shall also release the Peloponnesians besieged in Scione, all the other allies of the Lacedaemonians in Scione, all those whom Brasidas sent into it, and any ally of the Lacedaemonians held in the public prison at Athens or in public custody anywhere else under Athenian rule. The Lacedaemonians and their allies shall likewise restore all Athenians and allies of Athens whom they hold, on the same terms.

SECTION 5.18.8
“As for the Scionaeans, Toronaeans, and Sermylians, and any other city the Athenians hold, the Athenians shall decide concerning them and the other cities as they see fit.

SECTION 5.18.9
“The Athenians shall swear to the Lacedaemonians and their allies city by city. Seventeen men from each city on either side shall swear the strongest oath customary in their country. The oath shall be this: ‘I shall abide by this agreement and this treaty justly and without deceit.’ The Lacedaemonians and their allies shall swear to the Athenians in the same terms.

SECTION 5.18.10
“Both sides shall renew the oath each year. They shall set up stone pillars at Olympia, Pytho, and the Isthmus, on the Acropolis at Athens, and in the Amyclaeum at Lacedaemon.

SECTION 5.18.11
“If either side has overlooked anything, on any subject, both shall be free, consistently with their oaths and through just discussion, to alter the terms in whatever way both parties, the Athenians and the Lacedaemonians, agree.

CHAPTER 5.19

SECTION 5.19.1
“The treaty takes effect at Lacedaemon under the ephor Pleistolas, on the fourth day from the end of the month Artemisius, and at Athens under the archon Alcaeus, on the sixth day from the end of the month Elaphebolion. The following men swore the oaths and concluded the treaty.

SECTION 5.19.2
“On the Lacedaemonian side: Pleistoanax, Agis, Pleistolas, Damagetus, Chionis, Metagenes, Acanthus, Daithus, Ischagoras, Philocharidas, Zeuxidas, Antippus, Tellis, Alcinadas, Empedias, Menas, Laphilus. On the Athenian side, the following: Lampon, Isthmionicus, Nicias, Laches, Euthydemus, Procles, Pythodorus, Hagnon, Myrtilus, Thrasycles, Theagenes, Aristocrates, Iolcius, Timocrates, Leon, Lamachus, Demosthenes.”

CHAPTER 5.20

SECTION 5.20.1
This treaty was concluded at the end of winter, as spring began, immediately after the City Dionysia. Ten full years had elapsed, with a difference of only a few days, since the first invasion of Attica and the beginning of this war.

SECTION 5.20.2
One should examine the actual intervals of time, rather than put greater trust in a reckoning by the names of local magistrates or holders of some other office used to date past events. Such a reckoning is not exact: an event may have occurred at the beginning of a man's term, in the middle, or at any chance point in it.

SECTION 5.20.3
But by counting summers and winters, as they are recorded here, with each of the two reckoned as half a year, one will find that this first war comprised ten summers and as many winters.

CHAPTER 5.21

SECTION 5.21.1
The Lacedaemonians, on whom the lot had fallen to make restitution first, immediately released the prisoners of war in their hands. They also sent Ischagoras, Menas, and Philocharidas as envoys to the Thracian region, with orders for Clearidas to surrender Amphipolis to the Athenians, and for the others to accept the treaty on the terms prescribed for each.

SECTION 5.21.2
These refused, judging the terms unfavorable. Nor did Clearidas surrender the city: to gratify the Chalcidians, he said that he could not hand it over against their will.

SECTION 5.21.3
He himself went swiftly to Lacedaemon with envoys from the region, both to defend himself if Ischagoras and his colleagues accused him of disobedience, and to learn whether the agreement could still be altered. Finding the Lacedaemonians bound by it, he set out again in haste: they sent him back with orders, if possible, to surrender the place as well, but otherwise to withdraw all the Peloponnesians in it.

CHAPTER 5.22

SECTION 5.22.1
The allies themselves happened to be at Lacedaemon, and the Lacedaemonians urged those who had not accepted the treaty to conclude it. But, on the same grounds as when they first rejected it, they declared that they would not accept unless a more equitable treaty were made.

SECTION 5.22.2
When they would not listen, the Lacedaemonians dismissed them and proceeded to make an alliance with the Athenians. They thought that this would leave the Argives least able to threaten them and would best keep the rest of the Peloponnese quiet, since these states would, if they could, turn to the Athenians. The Argives had refused to renew their treaty when Ampelidas and Lichas came, believing that the Lacedaemonians without the Athenians were not formidable.

SECTION 5.22.3
Athenian envoys were present; after discussion, agreement was reached, and the oaths were taken and the alliance made on the following terms.

CHAPTER 5.23

SECTION 5.23.1
“The Lacedaemonians and Athenians shall be allies for fifty years on these terms. If any enemy enters Lacedaemonian territory and harms the Lacedaemonians, the Athenians shall assist the Lacedaemonians in the strongest manner within their power. If the enemy ravages the land and departs, that city shall be an enemy of the Lacedaemonians and Athenians and shall suffer at the hands of both; the two cities shall end the war jointly. These obligations shall be discharged justly, willingly, and without deceit.

SECTION 5.23.2
“And if any enemy enters Athenian territory and harms the Athenians, the Lacedaemonians shall assist the Athenians in the strongest manner within their power. If the enemy ravages the land and departs, that city shall be an enemy of the Lacedaemonians and Athenians and shall suffer at the hands of both; the two cities shall end the war jointly.

SECTION 5.23.3
“These obligations shall be discharged justly, willingly, and without deceit. If the slave population rises in revolt, the Athenians shall aid the Lacedaemonians with all the strength within their power.

SECTION 5.23.4
“The same men on either side who swore to the other treaty shall swear to these terms. The oath shall be renewed annually, the Lacedaemonians going to Athens at the Dionysia, and the Athenians to Lacedaemon at the Hyacinthia.

SECTION 5.23.5
“Each side shall erect a stone pillar: at Lacedaemon, beside Apollo in the sanctuary at Amyclae; at Athens, beside Athena on the Acropolis.

SECTION 5.23.6
“If the Lacedaemonians and Athenians decide to add or remove anything concerning the alliance, whatever they decide shall be consistent with the oath for both parties.

CHAPTER 5.24

SECTION 5.24.1
“The following Lacedaemonians swore the oath: Pleistoanax, Agis, Pleistolas, Damagetus, Chionis, Metagenes, Acanthus, Daithus, Ischagoras, Philocharidas, Zeuxidas, Antippus, Alcinadas, Tellis, Empedias, Menas, Laphilus; and the following Athenians: Lampon, Isthmionicus, Laches, Nicias, Euthydemus, Procles, Pythodorus, Hagnon, Myrtilus, Thrasycles, Theagenes, Aristocrates, Iolcius, Timocrates, Leon, Lamachus, Demosthenes.”

SECTION 5.24.2
This alliance was concluded not long after the treaty. The Athenians returned to the Lacedaemonians the men captured on the island, and the summer of the eleventh year began. The foregoing account has described the first war, which continued without interruption through these ten years.

CHAPTER 5.25

SECTION 5.25.1
After the treaty and alliance between the Lacedaemonians and Athenians, concluded after the ten-year war under Pleistolas as ephor at Lacedaemon and Alcaeus as archon at Athens, those who accepted them were at peace. But the Corinthians and some of the cities in the Peloponnese sought to unsettle the arrangements, and immediately a fresh disturbance arose in the relations between the allies and Lacedaemon.

SECTION 5.25.2
At the same time, as time went on, the Athenians too grew suspicious of the Lacedaemonians, since in some respects they were not carrying out the stipulations of their agreement.

SECTION 5.25.3
For six years and ten months they refrained from campaigning against each other's territory; outside it, however, under an insecure truce, they did each other the greatest possible harm. Then, compelled to break the treaty made after the ten years, they once more entered into open war.

CHAPTER 5.26

SECTION 5.26.1
These events too were written down by the same Thucydides, an Athenian, in their successive order, as each occurred, by summers and winters, until the Lacedaemonians and their allies put an end to the Athenian empire and took possession of the Long Walls and Piraeus. To that point the war lasted twenty-seven years in all.

SECTION 5.26.2
If anyone refuses to count the intervening agreement as war, his judgment will be mistaken. Let him examine the deeds, as they have been set out, and he will find that the period cannot reasonably be judged a peace. In it neither side restored or received everything stipulated; besides this, both committed violations in connection with the war at Mantinea and Epidaurus and in other matters. The allies in the Thracian region remained enemies as before, while the Boeotians maintained a ten-day truce.

SECTION 5.26.3
Thus, counting the actual intervals of time, one will find that the first ten-year war, the mistrustful truce that followed, and the later war that grew out of it together amount to this number of years, with a difference of only a few days; and that, of the claims advanced on the strength of oracles, this alone was borne out with certainty.

SECTION 5.26.4
For I remember that always, from the beginning of the war until its end, many people were repeating that it must last three times nine years.

SECTION 5.26.5
I lived through the whole of it, old enough to understand events and applying my mind to them so as to gain exact knowledge. It also fell to me to spend twenty years in exile from my own country after my command at Amphipolis. With access to the affairs of both sides, and no less to those of the Peloponnesians because of my exile, I could gain a clearer understanding of them at leisure.

SECTION 5.26.6
I shall therefore relate the dissension and confusion surrounding the treaty after the ten years, and how the war was fought thereafter.

CHAPTER 5.27

SECTION 5.27.1
For after the fifty-year treaty had been concluded, and subsequently the alliance, the embassies from the Peloponnese that had been summoned for these negotiations left Lacedaemon.

SECTION 5.27.2
The others went home, but the Corinthians turned toward Argos and first held discussions with some of the Argive officials. They said that, since the Lacedaemonians had made a treaty and alliance with the Athenians, previously their bitterest enemies, not for the good of the Peloponnese but to enslave it, the Argives must consider how the Peloponnese could be saved. They should decree that any Greek city wishing to do so, provided it was autonomous and submitted disputes to equal and impartial adjudication, might make an alliance with the Argives for the defense of one another's territory. They should appoint a small board with full powers, rather than bring the discussions before the people, so that those who failed to persuade the majority would not be exposed. Many, they said, would join out of hatred of the Lacedaemonians.

SECTION 5.27.3
Having put forward these proposals, the Corinthians withdrew home.

CHAPTER 5.28

SECTION 5.28.1
The Argive men who had heard them brought the proposals before the authorities and the people. The Argives passed the decree and chose twelve men with whom any Greeks who wished might conclude an alliance, except the Athenians and Lacedaemonians: neither of these could make a treaty without the consent of the Argive people.

SECTION 5.28.2
The Argives welcomed these proposals all the more because they saw that war with the Lacedaemonians was coming—their treaty with them was nearing its end—and at the same time hoped to gain the leadership of the Peloponnese. For at this time Lacedaemon's reputation had sunk to its lowest, and its misfortunes had brought it into contempt, while the Argives were in excellent condition in every respect. They had taken no part in the Athenian war, but had instead profited from being at peace with both sides.

SECTION 5.28.3
In this way the Argives admitted to their alliance any Greeks who wished to join.

CHAPTER 5.29

SECTION 5.29.1
The Mantineans and their allies were the first to join them, through fear of the Lacedaemonians. While the war against the Athenians was still in progress, the Mantineans had subjected part of Arcadia to their rule, and they thought that the Lacedaemonians, now that they had leisure, would not allow them to retain their dominion. They therefore turned gladly to the Argives, whom they regarded as a great city, always at odds with the Lacedaemonians, and governed, like themselves, by a democracy.

SECTION 5.29.2
With the defection of the Mantineans, the rest of the Peloponnese too began to murmur that they must do the same. They believed that the Mantineans had changed sides on the strength of some superior knowledge, and at the same time they were angry with the Lacedaemonians, among other reasons because the treaty with Athens stipulated that additions and removals could be made without violating the oath, whatever the two cities, Lacedaemon and Athens, might decide.

SECTION 5.29.3
This clause above all alarmed the Peloponnesians and raised their suspicion that the Lacedaemonians wished to enslave them in concert with the Athenians. Any alteration, they thought, should in justice have been made subject to the consent of all the allies.

SECTION 5.29.4
In their fear, most of them were therefore eager to go to the Argives and conclude an alliance, each on its own account.

CHAPTER 5.30

SECTION 5.30.1
When the Lacedaemonians learned of this agitation in the Peloponnese, and that the Corinthians had instigated it and were themselves about to make a treaty with Argos, they sent envoys to Corinth, wishing to forestall the move. They accused the Corinthians of initiating the whole affair and declared that, if they abandoned them to become allies of the Argives, they would violate their oaths. They were already acting unjustly by refusing to accept the treaty with Athens, since it had been agreed that whatever the majority of the allies voted should be binding, unless some god or hero stood in the way.

SECTION 5.30.2
The Corinthians answered the Lacedaemonians in the presence of those allies who had likewise refused the treaty, whom they had themselves summoned beforehand. They did not openly state the wrongs they had suffered—that the Lacedaemonians had recovered neither Sollium nor Anactorium for them from the Athenians, or whatever other disadvantages they believed they had sustained. Instead, they put forward their refusal to betray the allies in the Thracian region: they had sworn oaths to these separately when they first revolted with the Potidaeans, and further oaths afterward.

SECTION 5.30.3
They were therefore not violating their oaths to the allies, they said, by declining to enter the treaty with Athens. Having pledged their faith to those people in oaths sworn by the gods, they could not betray them and remain true to their oaths. The stipulation was, “unless some god or hero stood in the way”; this, then, appeared to them a divine obstacle.

SECTION 5.30.4
So much they said concerning the old oaths; as for the alliance with Argos, they would consult with their friends and do whatever was just.

SECTION 5.30.5
The Lacedaemonian envoys returned home. Argive envoys also happened to be present at Corinth and urged the Corinthians to enter the alliance without delay; the Corinthians told them to attend the next meeting to be held in their city.

CHAPTER 5.31

SECTION 5.31.1
An embassy from Elis arrived immediately afterward and first made an alliance with the Corinthians. Then, proceeding from there to Argos, they became allies of the Argives, as has already been related. They happened to be in dispute with the Lacedaemonians over Lepreum.

SECTION 5.31.2
For once, when the Lepreans were at war with some Arcadians, they called in the Eleans as allies in return for half their land. After bringing the war to an end, the Eleans allowed the Lepreans themselves to cultivate the land, but required them to pay a talent to Olympian Zeus.

SECTION 5.31.3
They continued to pay until the Athenian war. When they then stopped, using the war as a pretext, the Eleans tried to compel them, and they turned to the Lacedaemonians. The dispute was submitted to Lacedaemonian arbitration, but the Eleans, suspecting that they would not receive a fair judgment, abandoned the arbitration and ravaged the Lepreans' land.

SECTION 5.31.4
The Lacedaemonians nevertheless ruled that the Lepreans were autonomous and the Eleans in the wrong. Since the Eleans had not abided by the arbitration, they sent a garrison of hoplites into Lepreum.

SECTION 5.31.5
The Eleans considered that the Lacedaemonians had received a city that had revolted from them. They appealed to the agreement stipulating that whatever possessions each state held on entering the Athenian war it should also hold on leaving it; claiming that they had not received equal treatment, they defected to the Argives and, as already related, they too concluded the alliance.

SECTION 5.31.6
Immediately after them the Corinthians and the Chalcidians in the Thracian region also became allies of the Argives. The Boeotians and Megarians, though professing the same views, remained inactive, left to themselves by the Lacedaemonians; being themselves governed by oligarchies, they thought the Argive democracy less congenial to them than the Lacedaemonian constitution.

CHAPTER 5.32

SECTION 5.32.1
About the same time that summer, the Athenians took Scione by siege, killed the adult males, enslaved the women and children, and gave the land to the Plataeans to cultivate. They also restored the Delians to Delos, reflecting on their misfortunes in battle and acting on an oracle from the god at Delphi.

SECTION 5.32.2
The Phocians and Locrians also began a war.

SECTION 5.32.3
The Corinthians and Argives, now allies, went to Tegea to detach it from the Lacedaemonians. They saw that it carried great weight and believed that, if it joined them, they would command the whole Peloponnese.

SECTION 5.32.4
But when the Tegeans declared that they would not oppose the Lacedaemonians in any respect, the Corinthians, who until then had pursued their aims eagerly, relaxed their efforts in the contest and began to fear that none of the others would now join them.

SECTION 5.32.5
Nevertheless, they went to the Boeotians and urged them to become allies of themselves and the Argives and to act together in other matters. They also asked the Boeotians to accompany them to Athens and obtain for them too the ten-day truce which the Athenians and Boeotians had concluded with each other not long after [this] fifty-year treaty, [on the same terms as the Boeotians had]. If the Athenians refused, the Boeotians were to renounce their truce and in future make no treaty without the Corinthians.

SECTION 5.32.6
In response to these requests, the Boeotians told the Corinthians to wait over the alliance with Argos. They went with them to Athens, but failed to obtain the ten-day truce: the Athenians answered that the Corinthians were covered by the treaty if they were allies of the Lacedaemonians.

SECTION 5.32.7
The Boeotians did not, even so, renounce their ten-day truce, although the Corinthians demanded it and accused them of having agreed to do so. Between the Corinthians and Athenians there was a suspension of hostilities without a treaty.

CHAPTER 5.33

SECTION 5.33.1
That same summer the Lacedaemonians marched out in full force, under their king Pleistoanax son of Pausanias, against the Parrhasians in Arcadia, who were subject to the Mantineans. A faction in their civil strife had called the Lacedaemonians in; at the same time the Lacedaemonians intended, if they could, to demolish the fort at Cypsela, which the Mantineans had built and themselves garrisoned. It lay in Parrhasian territory, threatening the district of Sciritis in Laconia.

SECTION 5.33.2
The Lacedaemonians ravaged the Parrhasians' land. The Mantineans entrusted their city to Argive guards and themselves defended their allied territory; but, unable to save either the fort at Cypsela or the towns in Parrhasia, they withdrew.

SECTION 5.33.3
The Lacedaemonians made the Parrhasians autonomous, demolished the fort, and returned home.

CHAPTER 5.34

SECTION 5.34.1
That same summer, when the soldiers who had gone out with Brasidas had now returned from Thrace, brought back by Clearidas after the treaty, the Lacedaemonians decreed that the Helots who had fought with Brasidas should be free and might live wherever they wished. Not long afterward they settled them, together with the neodamodes, at Lepreum, on the border of Laconia and Elis; they were by now at odds with the Eleans.

SECTION 5.34.2
But they deprived of civic rights their own men who had been captured on the island and surrendered their arms, some of whom were already holding office. They feared that, if these men retained their full rights, the belief that their misfortune would bring them inferior treatment might lead them to attempt a revolution. The deprivation was of this kind: they could neither hold office nor make any purchase or sale legally binding. Later, in time, their full rights were restored.

CHAPTER 5.35

SECTION 5.35.1
That same summer the Dians also captured Thyssus, an Athenian ally on the Athos peninsula.

SECTION 5.35.2
Throughout this summer the Athenians and Peloponnesians had dealings with one another; yet from immediately after the treaty the Athenians and Lacedaemonians distrusted each other because of the failure to restore the places each held.

SECTION 5.35.3
For the Lacedaemonians, though the lot had fallen to them to make restitution first, had not restored Amphipolis or the other places; nor had they secured acceptance of the treaty by the allies in the Thracian region, the Boeotians, or the Corinthians. They kept saying that, if these refused, they would join with the Athenians in compelling them. They also fixed deadlines, without a written agreement, after which those who did not join were to be enemies of both sides.

SECTION 5.35.4
Seeing none of this take effect in deed, the Athenians suspected that the Lacedaemonians had no intention of acting justly. They therefore refused to restore Pylos when the Lacedaemonians demanded it; indeed, they regretted having returned the prisoners from the island. They retained the other places as well, waiting until the Lacedaemonians too fulfilled their promises to them.

SECTION 5.35.5
The Lacedaemonians said that they had done what they could: they had returned the Athenian prisoners in their hands, withdrawn the soldiers from the Thracian region, and done whatever else lay within their power. Amphipolis, they said, was not under their control to surrender; but they would try to bring the Boeotians and Corinthians into the treaty, recover Panactum, and bring back all the Athenians held prisoner in Boeotia.

SECTION 5.35.6
Nevertheless, they demanded the restoration of Pylos, or, failing that, at least the withdrawal of the Messenians and Helots, just as they themselves had withdrawn their men from the Thracian region. The Athenians, if they wished, could garrison the place themselves.

SECTION 5.35.7
After many discussions, repeated throughout this summer, they persuaded the Athenians to withdraw from Pylos the Messenians and the others, both Helots and all who had deserted from Laconia. The Athenians settled them at Cranii in Cephallenia.

SECTION 5.35.8
Thus, during this summer there was quiet, and the two sides visited one another.

CHAPTER 5.36

SECTION 5.36.1
In the following winter, different ephors were already in office from those under whom the treaty had been made, and some of them opposed it. Embassies arrived from the allied states, and Athenians, Boeotians, and Corinthians were present; after much discussion among them, no agreement was reached. As they were leaving for home, Cleobulus and Xenares, the two ephors most eager to dissolve the treaty, held private discussions with the Boeotians and Corinthians. They urged them to adhere as firmly as possible to this policy, and the Boeotians to try first to become allies of the Argives themselves, then to make the Argives, together with the Boeotians, allies of the Lacedaemonians. In this way the Boeotians would be least likely to be forced to enter the treaty with Athens: the Lacedaemonians would choose to secure the Argives as their friends and allies even at the cost of incurring the Athenians' hostility and dissolving the treaty. For they knew that the Lacedaemonians had always wanted Argos to stand on firm terms of friendship with them, believing that war outside the Peloponnese would then be easier.

SECTION 5.36.2
They did, however, ask the Boeotians to arrange to hand over Panactum to the Lacedaemonians, so that, by recovering Pylos in exchange for it if they could, they might be in a better position to go to war with the Athenians.

CHAPTER 5.37

SECTION 5.37.1
The Boeotians and Corinthians departed, each for home, charged by Xenares and Cleobulus and their other Lacedaemonian friends to report these proposals to their governments.

SECTION 5.37.2
Two Argive holders of the highest magistracy waited to meet them along their homeward route. On meeting them, they entered into discussions about whether the Boeotians might somehow become their allies, as the Corinthians, Eleans, and Mantineans had done. If this were achieved, they thought they could then readily act with a common policy in making war or peace, with the Lacedaemonians if they wished, or with anyone else as need arose.

SECTION 5.37.3
The Boeotian envoys were pleased with what they heard: by chance, the Argives were asking for precisely what their friends at Lacedaemon had instructed them to do. When the Argive men saw that they welcomed the proposal, they said that they would send envoys to Boeotia and departed.

SECTION 5.37.4
On their arrival, the Boeotians reported to the Boeotarchs both the proposals from Lacedaemon and those of the Argives who had met them. The Boeotarchs approved and were much more eager because the approaches from both sides had coincided: their Lacedaemonian friends were asking for the same thing as the Argives were seeking.

SECTION 5.37.5
Not long afterward Argive envoys arrived to press the proposals already mentioned. The Boeotarchs endorsed their arguments and sent them away with a promise to send envoys to Argos to discuss the alliance.

CHAPTER 5.38

SECTION 5.38.1
Meanwhile the Boeotarchs, the Corinthians, the Megarians, and the envoys from Thrace decided first to swear oaths to one another: they would aid whichever party needed help in any emergency, and neither make war nor conclude an agreement with anyone without their common consent. Only then were the Boeotians and Megarians, who were acting together, to make a treaty with the Argives.

SECTION 5.38.2
Before the oaths were sworn, however, the Boeotarchs laid these proposals before the four Boeotian councils, which hold full authority, and urged that oaths should be exchanged with any cities willing to swear a mutual undertaking for their benefit.

SECTION 5.38.3
But the members of the Boeotian councils rejected the proposal, fearing that by swearing an oath with the Corinthians, who had broken with the Lacedaemonians, they would be acting against Lacedaemonian interests. The Boeotarchs had not told them what had come from Lacedaemon: that the ephors Cleobulus and Xenares, together with their friends, advised them first to become allies of the Argives and Corinthians and then to enter the alliance with the Lacedaemonians. They had assumed that, even without being told, the council would vote for whatever they themselves had settled beforehand and recommended.

SECTION 5.38.4
When the proposal met this resistance, the Corinthians and the envoys from Thrace departed without accomplishing anything. The Boeotarchs had intended, if they carried these proposals, to try next to arrange the alliance with Argos; now they no longer brought the Argive question before the councils, nor sent to Argos the envoys they had promised. A certain neglect and delay settled over the whole undertaking.

CHAPTER 5.39

SECTION 5.39.1
During this same winter the Olynthians made a sudden attack on Mecyberna and captured it, despite its Athenian garrison.

SECTION 5.39.2
After this, since the Athenians and Lacedaemonians were continually discussing the places they held belonging to one another, the Lacedaemonians hoped that if the Athenians recovered Panactum from the Boeotians, they themselves would recover Pylos. They sent an embassy to the Boeotians and asked them to hand over Panactum and their Athenian prisoners, so that they could recover Pylos in exchange.

SECTION 5.39.3
The Boeotians said they would not surrender them unless the Lacedaemonians made a separate alliance with them, as they had with the Athenians. The Lacedaemonians knew that they would be wronging the Athenians, since it had been stipulated that neither party should make a treaty or wage war without the other. Yet they wanted to receive Panactum in order to recover Pylos in exchange; and those eager to wreck the treaty were also pressing the Boeotian negotiations forward. They therefore concluded the alliance as winter was drawing to its close and spring approaching. Panactum was immediately demolished. And the eleventh year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.40

SECTION 5.40.1
At the first coming of spring in the following summer, the Argives found that the Boeotian envoys who had been promised had not arrived, and learned that Panactum was being demolished and that the Boeotians had made a separate alliance with the Lacedaemonians. They feared that they would be left isolated and the entire alliance would go over to Lacedaemon.

SECTION 5.40.2
They supposed that the Lacedaemonians had persuaded the Boeotians both to demolish Panactum and to enter the treaty with Athens, and that the Athenians knew of these arrangements. This would leave them no prospect even of an alliance with Athens, although previously, because of the disagreements, they had hoped that, if their treaty with the Lacedaemonians did not hold, they would at least have the Athenians as allies.

SECTION 5.40.3
Perplexed by this situation, and afraid that they might have to fight the Lacedaemonians and Tegeans, Boeotians and Athenians all at once, the Argives—who had previously refused the Lacedaemonian treaty and confidently expected to lead the Peloponnese—sent Eustrophus and Aeson to Lacedaemon as quickly as possible. These were the envoys they believed most welcome there. In the circumstances, they thought it best to secure peace by making a treaty with the Lacedaemonians on whatever terms they could obtain.

CHAPTER 5.41

SECTION 5.41.1
Their envoys arrived and discussed with the Lacedaemonians the terms on which a treaty might be made.

SECTION 5.41.2
At first the Argives demanded that the dispute over the Cynurian territory should be submitted to the arbitration of some city or private person. This borderland was a perpetual subject of contention; it contains Thyrea and the town of Anthene, and the Lacedaemonians occupy it. The Lacedaemonians would not allow the question even to be raised, but said that if the Argives wished to make a treaty on the former terms, they were ready. Nevertheless, the Argive envoys induced them to agree to this: they would now make a treaty for fifty years, but either side, after issuing a challenge, would be free to fight for this land whenever neither Lacedaemon nor Argos was suffering from disease or war, as they had fought once before, when each claimed the victory. Pursuit, however, would not be permitted beyond the frontiers toward Argos or Lacedaemon.

SECTION 5.41.3
At first the Lacedaemonians thought this folly; afterward, so eager were they to have Argos friendly on any terms, they conceded the demands and put them in writing. Before anything was finalized, however, the Lacedaemonians told the envoys to return to Argos and lay the proposals before the people; if these were approved, they were to come to the Hyacinthia to swear the oaths. The envoys then withdrew.

CHAPTER 5.42

SECTION 5.42.1
While the Argives were conducting these negotiations, the Lacedaemonian envoys Andromenes, Phaedimus, and Antimenidas, who were to receive Panactum and the prisoners from the Boeotians and restore them to the Athenians, found that the Boeotians themselves had demolished Panactum. Their pretext was that, in an earlier dispute over it, the Athenians and Boeotians had sworn ancient oaths that neither should inhabit the place, but both should use it in common. Andromenes and his colleagues received the Athenian prisoners of war held by the Boeotians, brought them to Athens, and handed them over. They also reported the demolition of Panactum, thinking that this too amounted to its restoration, since no enemy of the Athenians would ever again inhabit it.

SECTION 5.42.2
The Athenians were outraged at this account. They considered themselves wronged by the Lacedaemonians in the demolition of Panactum, which should have been handed over intact; and they learned that the Lacedaemonians had also made a separate alliance with the Boeotians, though they had previously declared that together they would compel those who rejected the treaty to accept it. They examined all the other provisions of the agreement that the Lacedaemonians had failed to fulfill and felt that they had been deceived. They therefore gave the envoys a harsh answer and dismissed them.

CHAPTER 5.43

SECTION 5.43.1
With the Lacedaemonians and Athenians thus at odds, those in Athens who, for their part, wanted to dissolve the treaty immediately pressed their attack.

SECTION 5.43.2
Among them was Alcibiades son of Clinias, a man still young at that time by the standards of any other city, but honored for the distinction of his ancestry. He did believe that it was better to turn instead toward the Argives; yet wounded pride and rivalry also drove his opposition. The Lacedaemonians had negotiated the treaty through Nicias and Laches, overlooking him because of his youth and showing no regard for his family's old position as their public guest-friends. His grandfather had renounced that connection, but he himself had intended to renew it through the attentions he paid to their prisoners from the island.

SECTION 5.43.3
Feeling slighted on every side, he had opposed the treaty from the outset, declaring that the Lacedaemonians were not to be trusted: they were making peace only so that they could remove the Argives from the conflict by a treaty, and then attack the Athenians alone once more. Now, when the disagreement arose, he immediately sent a private message to Argos, urging the Argives to come as quickly as possible with the Mantineans and Eleans and propose an alliance. The moment was favorable, he said, and he himself would give them every assistance.

CHAPTER 5.44

SECTION 5.44.1
On receiving this message, and learning that the Boeotian alliance had been made without Athenian participation, and that the Athenians were instead in serious disagreement with the Lacedaemonians, the Argives lost interest in their envoys, who were then away in Lacedaemon negotiating the treaty, and turned their thoughts rather toward Athens. They reckoned that a city friendly to them from ancient times, governed like themselves by a democracy, and possessing great naval strength would fight beside them if they became involved in war.

SECTION 5.44.2
They therefore immediately sent envoys to the Athenians to negotiate the alliance. The Eleans and Mantineans joined in the embassy.

SECTION 5.44.3
Lacedaemonian envoys also arrived in haste: Philocharidas, Leon, and Endius, men thought to be well disposed toward the Athenians. The Lacedaemonians feared that in their anger the Athenians might make the alliance with Argos; at the same time, the envoys were to demand Pylos in exchange for Panactum and to defend the alliance with the Boeotians, explaining that it had not been made to Athens' detriment.

CHAPTER 5.45

SECTION 5.45.1
They addressed the council on these matters and declared that they had come with full powers to settle every point of dispute. Alcibiades feared that if they said the same before the people, they might win over the multitude and the Argive alliance would be rejected.

SECTION 5.45.2
Alcibiades therefore devised this stratagem against them. He persuaded the Lacedaemonians by giving them his assurance that, if they did not acknowledge before the people that they had come with full powers, he would restore Pylos to them—he himself would persuade the Athenians, just as he was now opposing its return—and settle the other differences.

SECTION 5.45.3
He did this to detach them from Nicias, and to discredit them before the people as men who had no honest intentions and never told the same story twice, so that he could make the Argives, Eleans, and Mantineans allies. And so it happened.

SECTION 5.45.4
When they came before the people and were questioned, they denied, contrary to what they had said in the council, that they had come with full powers. The Athenians would hear no more of them. Alcibiades denounced the Lacedaemonians far more vehemently than before, and the people listened; they were ready at once to bring forward the Argives and their companions and make them allies. But an earthquake occurred before anything was ratified, and this assembly was adjourned.

CHAPTER 5.46

SECTION 5.46.1
At the assembly the next day, Nicias, though the Lacedaemonians themselves had been deceived and he too had been misled over their denial that they had come with full powers, nevertheless said that they should seek friendship with the Lacedaemonians instead. They should suspend the Argive negotiations, send another embassy to Lacedaemon, and learn what their intentions were. Postponing war, he argued, favored the Athenians and disadvantaged the Lacedaemonians: since their own affairs were prospering, it was best to preserve that prosperity as long as possible, whereas for the Lacedaemonians, in their misfortune, an early trial of arms would be a welcome opportunity.

SECTION 5.46.2
He persuaded them to send envoys, himself among them, to tell the Lacedaemonians that, if they intended to act justly, they must restore Panactum intact, restore Amphipolis, and abandon the Boeotian alliance unless the Boeotians entered the treaty, in accordance with the stipulation that neither party should make an agreement with anyone without the other.

SECTION 5.46.3
The envoys were also instructed to say that, if the Athenians themselves had wished to act unjustly, they would already have made the Argives their allies: the Argives were present for that very purpose. They entrusted Nicias and his fellow envoys with all their other complaints as well, and sent them off.

SECTION 5.46.4
When they arrived, they delivered their other messages and concluded by saying that, unless the Lacedaemonians abandoned their alliance with the Boeotians if these refused to enter the treaty, the Athenians too would make the Argives and their companions allies. The Lacedaemonians refused to abandon the Boeotian alliance: the ephor Xenares and his supporters, together with the others who shared their views, prevailed in securing this decision. At Nicias' request, however, they renewed the oaths. He feared that if he returned with nothing accomplished, he would be attacked—as indeed he was—because he was held responsible for the treaty with the Lacedaemonians.

SECTION 5.46.5
When he returned and the Athenians heard that nothing had been achieved at Lacedaemon, they were immediately enraged. Believing themselves wronged, they concluded the following treaty and alliance with the Argives and their allies, who happened to be present and whom Alcibiades brought before the assembly.

CHAPTER 5.47

SECTION 5.47.1
“The Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans have made a treaty with one another for a hundred years, on behalf of themselves and the allies over whom each exercises authority, without fraud or injury, by land and by sea.

SECTION 5.47.2
“Neither the Argives, Eleans, Mantineans, and their allies shall be permitted to take up arms to harm the Athenians and the allies over whom the Athenians exercise authority, nor the Athenians and the allies over whom the Athenians exercise authority to harm the Argives, Eleans, Mantineans, and their allies, by any artifice or contrivance whatever.

SECTION 5.47.3
“The Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans shall be allies for a hundred years on the following terms. If enemies invade the territory of the Athenians, the Argives, Mantineans, and Eleans shall come to the aid of Athens when summoned by the Athenians, with the greatest force they can muster, to the extent of their ability. If the enemy departs after ravaging the land, that city shall be an enemy of the Argives, Mantineans, Eleans, and Athenians, and shall be attacked by all these cities. No city shall be permitted to end the war against that city unless all agree.

SECTION 5.47.4
“The Athenians shall likewise come to the aid of Argos, Mantinea, and Elis if enemies invade the territory of the Argives, Mantineans, or Eleans, when summoned by these cities, with the greatest force they can muster, to the extent of their ability. If the enemy departs after ravaging the land, that city shall be an enemy of the Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans, and shall be attacked by all these cities. No city shall be permitted to end the war against that city unless all [the cities] agree.

SECTION 5.47.5
“They shall not allow armed men on a hostile expedition to pass through their own territory or that of the allies over whom each exercises authority, nor by sea, unless all the cities—the Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans—have voted to grant passage.

SECTION 5.47.6
“For forces coming to give aid, the city that sends them shall provide food for up to thirty days after their arrival in the city that has summoned them, and likewise on their return. If the city that summoned them wishes to employ the army for a longer period, it shall provide a food allowance of three Aeginetan obols each day for every hoplite, light-armed soldier, and archer, and one Aeginetan drachma for every cavalryman.

SECTION 5.47.7
“The city that summoned the army shall have command when the war is in its own territory. If all the cities decide to undertake a campaign together elsewhere, all the cities shall share equally in the command.

SECTION 5.47.8
“The Athenians shall swear to the treaty on behalf of themselves and their allies; the Argives, Mantineans, Eleans, and their allies shall swear city by city. Each shall swear its most binding local oath over full-grown sacrificial victims. The oath shall be this: ‘I shall abide by the alliance according to the agreed terms, justly and without injury or deceit, and shall not transgress it by any artifice or contrivance whatever.’

SECTION 5.47.9
“At Athens the council and the magistrates resident in the city shall swear, and the prytanes shall administer the oath. At Argos the council, the Eighty, and the artynae shall swear, and the Eighty shall administer the oath. At Mantinea the demiurges, the council, and the other magistrates shall swear, and the theori and polemarchs shall administer the oath. At Elis the demiurges, those holding the chief offices, and the Six Hundred shall swear, and the demiurges and guardians of the laws shall administer the oath.

SECTION 5.47.10
“The Athenians shall go to Elis, Mantinea, and Argos to renew the oaths thirty days before the Olympic festival; the Argives, Eleans, and Mantineans shall go to Athens ten days before the Great Panathenaea.

SECTION 5.47.11
“The agreements concerning the treaty, the oaths, and the alliance shall be inscribed on a stone stele: by the Athenians on the Acropolis, by the Argives in the sanctuary of Apollo in the marketplace, and by the Mantineans in the sanctuary of Zeus in the marketplace. They shall also jointly erect a bronze stele at Olympia at the present Olympic festival.

SECTION 5.47.12
“If these cities think it better to add anything to the agreed terms, whatever all the cities decide upon in common deliberation shall be binding.”

CHAPTER 5.48

SECTION 5.48.1
Such were the terms on which the treaty and alliance were made. The treaty and alliance between the Lacedaemonians and Athenians were not on that account renounced by either party.

SECTION 5.48.2
The Corinthians, though allies of the Argives, did not enter this agreement. Nor had they sworn to the alliance previously made by the Eleans, Argives, and Mantineans, which required them to make war and peace with the same states. They said that the original defensive alliance was enough for them: they would help one another, but join no one in an offensive campaign.

SECTION 5.48.3
Thus the Corinthians drew apart from their allies and turned their thoughts once more toward the Lacedaemonians.

CHAPTER 5.49

SECTION 5.49.1
The Olympic games were held that summer, at which Androsthenes the Arcadian won his first victory in the pancration. The Eleans excluded the Lacedaemonians from the sanctuary, forbidding them to sacrifice or compete, because they had not paid the fine imposed upon them by the Eleans under Olympic law. The charge was that they had taken up arms against the Eleans at the fort of Phyrcus and sent hoplites of their own into Lepreum during the Olympic truce. The fine was two thousand minas, two minas for each hoplite, as the law prescribed.

SECTION 5.49.2
The Lacedaemonians sent envoys to contest the judgment as unjust, saying that the truce had not yet been proclaimed at Lacedaemon when they sent in the hoplites.

SECTION 5.49.3
The Eleans replied that the truce was already in force among themselves, since they proclaimed it first to their own people. They had therefore been keeping quiet and expecting no attack, as they were under truce, when the Lacedaemonians struck them unawares in violation of it.

SECTION 5.49.4
The Lacedaemonians countered that the Eleans ought not then to have proclaimed the truce at Lacedaemon if they already regarded them as offenders: their proclamation showed that they did not regard them so. Nor, they added, had they since taken up arms against the Eleans anywhere.

SECTION 5.49.5
The Eleans held to their argument: they would not be persuaded that the Lacedaemonians had done no wrong. But if the Lacedaemonians were willing to restore Lepreum to them, they would remit their own share of the money and themselves pay on the Lacedaemonians' behalf the portion due to the god.

CHAPTER 5.50

SECTION 5.50.1
When the Lacedaemonians would not agree, the Eleans made a further proposal: they need not restore Lepreum if they did not wish to, but, since they were eager to use the sanctuary, they should ascend the altar of Olympian Zeus and swear before the Greeks that they would indeed pay the fine later.

SECTION 5.50.2
When they refused this too, the Lacedaemonians remained excluded from the sanctuary [from sacrifices and contests] and sacrificed at home. The rest of the Greeks, except the Lepreans, attended the festival.

SECTION 5.50.3
Nevertheless, the Eleans feared that the Lacedaemonians might force their way in to sacrifice, and kept a guard of their younger men under arms. A thousand Argives and a thousand Mantineans also came to their aid, along with Athenian cavalry, who waited at Harpina during the festival.

SECTION 5.50.4
The festival gathering was greatly afraid that the Lacedaemonians would come in arms, especially after Lichas son of Arcesilaus, a Lacedaemonian, was beaten by the rod-bearers at the games. His own team had won, but because he was forbidden to compete, it had been proclaimed as an entry of the Boeotian state. He had then come forward into the arena and placed a ribbon on the charioteer, wishing to show that the chariot was his. This made everyone much more alarmed, and they expected some fresh disturbance. The Lacedaemonians, however, kept quiet, and the festival passed off for them in this way.

SECTION 5.50.5
After the Olympic games the Argives and their allies came to Corinth to ask the Corinthians to join them. Lacedaemonian envoys happened also to be present. Much was said, but in the end nothing was accomplished; an earthquake occurred, and they broke up and each returned home. And the summer came to an end.

CHAPTER 5.51

SECTION 5.51.1
During the following winter the people of Heraclea in Trachis fought a battle against the Aenianians, Dolopians, Malians, and some of the Thessalians.

SECTION 5.51.2
These neighboring peoples were hostile to the city, for it was on their own land, and no one else's, that the fortified settlement had been built. From the moment of its foundation they had opposed it, doing as much damage as they could; now they defeated the Heracleans in battle. Xenares son of Cnidis, their Lacedaemonian governor, was killed, and other Heracleans perished as well. And the winter came to an end, and the twelfth year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.52

SECTION 5.52.1
At the very beginning of the following summer the Boeotians took over Heraclea, which had been suffering severely since the battle, and expelled the Lacedaemonian Hagesippidas on the ground that he was governing badly. They took possession of the place because they feared that, while the Lacedaemonians were distracted by troubles in the Peloponnese, the Athenians might seize it. The Lacedaemonians, however, were angry with them.

SECTION 5.52.2
That same summer Alcibiades son of Clinias, now an Athenian general, came to the Peloponnese with a few Athenian hoplites and archers, with the cooperation of the Argives and the allies. Taking additional troops from the local allies, he marched through the Peloponnese with his army, helping to put the affairs of the alliance in order. He persuaded the people of Patrae to extend their walls down to the sea, and himself intended to build another fort at Achaean Rhium. But the Corinthians and Sicyonians, together with those who would be harmed by its fortification, came to the rescue and prevented it.

CHAPTER 5.53

SECTION 5.53.1
During the same summer war broke out between the Epidaurians and Argives, ostensibly over the sacrificial victim due to Apollo Pythaeus, which the Epidaurians were obliged to deliver as a payment for grazing but had not sent. The Argives held the chief authority over the sanctuary. Even without this grievance, however, Alcibiades and the Argives thought it desirable to bring Epidaurus over to their side if they could, both to keep Corinth quiet and to give the Athenians a shorter route for bringing aid from Aegina than sailing around Scyllaeum. The Argives therefore prepared to invade Epidaurian territory themselves to exact the sacrificial offering.

CHAPTER 5.54

SECTION 5.54.1
At about the same time the Lacedaemonians also marched out with their entire force to Leuctra, on their own frontier toward Mount Lycaeum, under the command of their king Agis son of Archidamus. No one knew their destination, not even the cities from which troops had been sent.

SECTION 5.54.2
But when the sacrifices for crossing the frontier proved unfavorable, they returned home and sent word to their allies to prepare for a campaign after the coming month. This was Carneus, a sacred month for the Dorians.

SECTION 5.54.3
After their withdrawal the Argives marched out on the fourth day from the end of the month preceding Carneus. Continuing to reckon it as that same day throughout, they invaded Epidaurian territory and ravaged it.

SECTION 5.54.4
The Epidaurians appealed to their allies. Some pleaded the sacred month as an excuse; others actually came to the borders of Epidaurian territory but took no action.

CHAPTER 5.55

SECTION 5.55.1
While the Argives were in Epidaurian territory, embassies from the cities gathered at Mantinea at the Athenians' invitation. In the discussions Euphamidas the Corinthian said that their words did not accord with their deeds: they were sitting together to discuss peace, while the Epidaurians and their allies stood under arms against the Argives. Delegates from both sides must therefore first go and disband the armies; then they could discuss peace again.

SECTION 5.55.2
They accepted his advice, went, and brought the Argives out of Epidaurian territory. Later they met again in the same place, but even then could reach no agreement; instead, the Argives once more invaded Epidaurian territory and ravaged it.

SECTION 5.55.3
The Lacedaemonians also marched out to Caryae, but when the sacrifices for crossing the frontier proved unfavorable there too, they withdrew.

SECTION 5.55.4
After laying waste about a third of Epidaurian territory, the Argives returned home. A thousand Athenian hoplites also came to their aid, with Alcibiades as general. He had heard that the Lacedaemonians had taken the field; when the Athenians were no longer needed, he withdrew. And so the summer passed.

CHAPTER 5.56

SECTION 5.56.1
During the following winter the Lacedaemonians, without the Athenians' knowledge, sent three hundred men by sea to garrison Epidaurus, with Hagesippidas as commander.

SECTION 5.56.2
The Argives came to Athens and complained that, although the treaty stipulated that each party should prevent enemies from passing through its territory, the Athenians had allowed them to sail past by sea. Unless the Athenians in their turn brought the Messenians and Helots to Pylos to act against the Lacedaemonians, the Argives would consider themselves wronged.

SECTION 5.56.3
Persuaded by Alcibiades, the Athenians added an inscription beneath the text on the Lacedaemonian treaty stele, stating that the Lacedaemonians had not kept their oaths. They brought the Helots from Cranii to Pylos to carry out raids, but otherwise took no action.

SECTION 5.56.4
Throughout this winter, while the Argives and Epidaurians were at war, there was no pitched battle, but ambushes and raids, in which men on either side were killed as chance determined.

SECTION 5.56.5
As winter was ending and spring already approaching, the Argives came against Epidaurus with ladders, intending to storm it by force, since it had been left deserted because of the war. They withdrew without accomplishing anything. And the winter came to an end, and the thirteenth year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.57

SECTION 5.57.1
At the midpoint of the following summer, the Lacedaemonians saw their allies the Epidaurians hard pressed, while elsewhere in the Peloponnese some states had revolted and others were unsettled. Believing that, unless they forestalled the danger at once, it would spread still further, they marched against Argos in full force, citizens and Helots alike. Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians, commanded them.

SECTION 5.57.2
With them marched the Tegeans and all the other Arcadians allied to the Lacedaemonians. Their allies from the rest of the Peloponnese and from outside it assembled at Phlius: five thousand Boeotian hoplites, as many light-armed troops, five hundred cavalry and an equal number of infantry trained to fight alongside the horsemen; two thousand Corinthian hoplites; and the contingents of the other states. The Phliasians served with their entire force, since the army was in their territory.

CHAPTER 5.58

SECTION 5.58.1
The Argives had received advance warning of the Lacedaemonian preparations; when the Lacedaemonians moved toward Phlius to join the others, they too took the field. The Mantineans came to their aid with their own allies, as did three thousand Elean hoplites.

SECTION 5.58.2
On their advance they met the Lacedaemonians at Methydrium in Arcadia. Each army occupied a hill. The Argives prepared to give battle while the Lacedaemonians were isolated, but Agis broke camp during the night and slipped away to join the other allies at Phlius.

SECTION 5.58.3
When the Argives discovered this, they set out at dawn, first for Argos and then for the road through Nemea, by which they expected the Lacedaemonians and their allies to descend.

SECTION 5.58.4
Agis, however, did not take the route they expected. He gave his orders to the Lacedaemonians, Arcadians, and Epidaurians, and led them along another, difficult road down into the Argive plain. The Corinthians, Pellenians, and Phliasians took a different, steep road. The Boeotians, Megarians, and Sicyonians had orders to descend by the road through Nemea, where the Argives were stationed, so that, if the Argives went down to the plain to oppose Agis and his men, they could follow and bring their cavalry into play.

SECTION 5.58.5
Having made these dispositions and entered the plain, Agis laid waste Saminthus and other places.

CHAPTER 5.59

SECTION 5.59.1
On learning this, the Argives marched to the rescue from Nemea, by now in daylight. They encountered the Phliasian and Corinthian force and killed a few Phliasians, but themselves lost a somewhat greater number to the Corinthians.

SECTION 5.59.2
The Boeotians, Megarians, and Sicyonians advanced toward Nemea as they had been ordered, but no longer found the Argives there. The Argives had descended and, seeing their own land being ravaged, were drawing up for battle. The Lacedaemonians in turn prepared to face them.

SECTION 5.59.3
The Argives were caught between the enemy forces. In the plain the Lacedaemonians and their companions cut them off from the city; above them stood the Corinthians, Phliasians, and Pellenians; and toward Nemea the Boeotians, Sicyonians, and Megarians. They had no cavalry with them, for the Athenians alone among their allies had not yet arrived.

SECTION 5.59.4
The mass of the Argives and their allies did not think their present situation so dangerous. They believed instead that they would fight at an advantage, and had trapped the Lacedaemonians in their own country and close to their city.

SECTION 5.59.5
But two Argives, Thrasyllus, one of the five generals, and Alciphron, the Lacedaemonians' representative at Argos, approached Agis when the armies were on the very point of meeting and urged him not to give battle. The Argives, they said, were ready to submit to and seek arbitration on equal and reciprocal terms over any charges the Lacedaemonians had against them, and to conclude a treaty and keep the peace thereafter.

CHAPTER 5.60

SECTION 5.60.1
These Argives spoke on their own initiative, without instructions from the people. Agis too accepted their proposals on his own authority: he did not consult the larger body, but communicated only with one of the officials accompanying the army. He concluded a truce for four months, within which they were to fulfill the terms discussed, and immediately led his army away without telling any of the other allies.

SECTION 5.60.2
The Lacedaemonians and their allies followed his lead, as the law required, but among themselves they bitterly blamed Agis. They believed they had been offered a fine opportunity to fight, with the enemy hemmed in on every side by cavalry and infantry, yet were departing without having achieved anything worthy of their preparations.

SECTION 5.60.3
For this was indeed the finest Greek army yet assembled. It was seen to best advantage while still concentrated at Nemea: the Lacedaemonians were there with their full levy, and with them Arcadians, Boeotians, Corinthians, Sicyonians, Pellenians, Phliasians, and Megarians, all picked men from their respective states. They seemed a match not only for the Argive alliance, but even for any further force that might join it.

SECTION 5.60.4
Thus the army withdrew, blaming Agis, and dispersed, each contingent to its own home.

SECTION 5.60.5
The Argives themselves blamed far more bitterly those who had made the truce without the people's consent. They too believed that they could never have had a finer opportunity, yet had let the Lacedaemonians escape: the contest would have taken place close to their own city, with many brave allies at their side.

SECTION 5.60.6
On their return they began to stone Thrasyllus in the Charadrus, where they judge offenses committed on campaign before entering the city. He escaped death by taking refuge at the altar; his property, however, they confiscated.

CHAPTER 5.61

SECTION 5.61.1
After this, a thousand Athenian hoplites and three hundred cavalry arrived to help, commanded by Laches and Nicostratus. The Argives, still reluctant to break their truce with the Lacedaemonians, told them to leave and would not bring them before the people when they asked to address it, until the Mantineans and Eleans, who were still there, compelled them by their entreaties.

SECTION 5.61.2
With Alcibiades present as ambassador, the Athenians told the Argives and their allies that the truce had been wrongly concluded without the other allies, and that now, since they themselves had arrived at an opportune moment, they ought to take up the war.

SECTION 5.61.3
Their arguments persuaded the allies, and all except the Argives immediately advanced against Orchomenus in Arcadia. The Argives, though persuaded, at first remained behind, but later they too came.

SECTION 5.61.4
They all sat down before Orchomenus, besieging it and making assaults. They wished to win it over in any case, and in addition the Lacedaemonians had deposited hostages from Arcadia there.

SECTION 5.61.5
The Orchomenians, alarmed at the weakness of their wall and the size of the army, and afraid that with no one coming to their aid they would perish before help arrived, agreed to become allies, to give the Mantineans hostages of their own, and to surrender those the Lacedaemonians had placed there.

CHAPTER 5.62

SECTION 5.62.1
Now that they held Orchomenus, the allies debated which of their remaining objectives they should attack first. The Eleans urged Lepreum, the Mantineans Tegea; and the Argives and Athenians sided with the Mantineans.

SECTION 5.62.2
Angry that the vote had gone against an attack on Lepreum, the Eleans withdrew home. The other allies made preparations in Mantinean territory to march on Tegea. Some of the inhabitants of that city were also working to betray it to them.

CHAPTER 5.63

SECTION 5.63.1
After withdrawing from Argos under the four-month truce, the Lacedaemonians bitterly blamed Agis for failing to bring Argos into their power when, as they believed, the opportunity had been better than ever before. It was no easy matter, they said, to assemble so many allies of such quality.

SECTION 5.63.2
When news also came that Orchomenus had fallen, their anger grew far fiercer. In their fury, contrary to their usual temper, they immediately considered razing his house and fining him a hundred thousand drachmas.

SECTION 5.63.3
He begged them to do neither: on another campaign he would wipe out the charges against him by a worthy deed; otherwise they could then do as they pleased.

SECTION 5.63.4
They suspended the fine and the demolition, but for the present enacted a law without precedent among them. They appointed ten Spartans as his advisers, without whose consent he was to have no authority to lead an army out of the city.

CHAPTER 5.64

SECTION 5.64.1
Meanwhile a message reached them from their friends in Tegea: unless they came at once, Tegea would revolt from them to the Argives and their allies; indeed, it was all but in revolt already.

SECTION 5.64.2
The Lacedaemonians thereupon marched to its relief, citizens and Helots in full force, with a speed and urgency never seen before.

SECTION 5.64.3
They advanced to Orestheum in Maenalia, having instructed their Arcadian allies to assemble and follow close behind them to Tegea. Their whole force went as far as Orestheum; from there they sent home a sixth of their own men, comprising the oldest and youngest, to guard their homeland, and reached Tegea with the rest of the army. Not long afterward their Arcadian allies arrived.

SECTION 5.64.4
They also sent to Corinth and to the Boeotians, Phocians, and Locrians, ordering them to come with all speed to Mantinea. But these allies had little notice, and could not easily cross the enemy territory unless they waited for one another and marched together, for it barred their passage. They nevertheless pressed forward.

SECTION 5.64.5
Taking with them the Arcadian allies who were present, the Lacedaemonians invaded Mantinean territory, encamped by the sanctuary of Heracles, and ravaged the land.

CHAPTER 5.65

SECTION 5.65.1
When the Argives and their allies saw them, they occupied a strong position, difficult of approach, and drew up for battle.

SECTION 5.65.2
The Lacedaemonians immediately advanced against them and came within a stone's throw or a javelin's cast. Then one of the older men, seeing them approach a formidable position, shouted to Agis that he was planning to cure one evil with another. He meant that Agis wished to make amends for his much-blamed withdrawal from Argos by this ill-timed eagerness now.

SECTION 5.65.3
Whether because of this shout, or because some other thought, or the same thought, suddenly struck him, Agis quickly led the army back before the forces clashed.

SECTION 5.65.4
Reaching the borders of Tegean territory, he began diverting the water into Mantinean land. This water, which usually damaged whichever territory it entered, was a cause of war between the Mantineans and Tegeans. His purpose was to bring [the Argives and their allies] down from the hill to counter the diversion when they learned of it, and to fight the battle on level ground.

SECTION 5.65.5
He remained there that day, occupied in diverting the water. The Argives and their allies were at first astonished by the enemy's sudden retreat from so close at hand, and could not understand it. Then, when the retreating army disappeared and they themselves remained idle without following, they again began blaming their generals: previously they had let the Lacedaemonians go when they had them well caught near Argos; now no one pursued them as they slipped away, but the enemy were quietly saving themselves while they were being betrayed.

SECTION 5.65.6
The generals were thrown into confusion at first, but afterward led them down from the hill and advanced onto the level ground, where they encamped, intending to move against the enemy.

CHAPTER 5.66

SECTION 5.66.1
On the following day the Argives and their allies drew up in order, prepared to fight if they met the enemy. As the Lacedaemonians returned from the water to their former camp by the sanctuary of Heracles, they suddenly saw the enemy close at hand, already fully arrayed and advanced from the hill.

SECTION 5.66.2
Never within their memory had the Lacedaemonians been more startled than at this moment. They had only the briefest interval in which to prepare; at once, in haste, they took up their accustomed formation, King Agis directing each movement according to established practice.

SECTION 5.66.3
For when a king commands, all authority rests with him. He tells the polemarchs what must be done; they tell the regimental commanders; these tell the divisional commanders; they in turn tell the company commanders, and these the company.

SECTION 5.66.4
Any orders they wish to give pass along the same channels and are quickly transmitted. For almost the entire Lacedaemonian army, with few exceptions, consists of officers commanding officers, and responsibility for carrying out a task rests with many men.

CHAPTER 5.67

SECTION 5.67.1
On this occasion the Sciritae held their left wing, a position which, alone among the Lacedaemonians, they always occupy as a separate corps. Beside them stood the soldiers of Brasidas who had returned from Thrace, with the newly enfranchised Helots alongside them. Next the Lacedaemonians themselves formed their regiments in succession; beside them were the Heraeans of Arcadia, then the Maenalians. On the right wing were the Tegeans, with a few Lacedaemonians at the extreme end; their cavalry stood on either wing.

SECTION 5.67.2
Such was the Lacedaemonian formation. Opposite them, the Mantineans held the right wing, since the battle was being fought in their country. Beside them stood their Arcadian allies, then the thousand picked Argives, whom the city had long trained for war at public expense. Next to these were the other Argives, followed by their allies, the Cleonaeans and Orneatae. Last came the Athenians, holding the extreme left wing, with their own cavalry beside them.

CHAPTER 5.68

SECTION 5.68.1
Such were the order and equipment of the two armies; the Lacedaemonian force appeared the larger.

SECTION 5.68.2
I could not give an exact account of the numbers on either side, whether by contingent or in all. The size of the Lacedaemonian force was unknown because of the secrecy of their government; the other's numbers were untrustworthy because people are naturally prone to boast of their own strength. Yet the following calculation makes it possible to estimate how many Lacedaemonians were present on this occasion.

SECTION 5.68.3
Seven regiments fought, besides the six hundred Sciritae. Each regiment contained four divisions, each division four companies. Each company had four men fighting in its front rank. They did not all draw up to the same depth, but each regimental commander arranged it as he wished; in general, however, they stood eight deep. Along the whole line, excluding the Sciritae, the first rank numbered four hundred and forty-eight men.

CHAPTER 5.69

SECTION 5.69.1
When they were now about to meet, each contingent received exhortations of this kind from its own generals. The Mantineans were told that the battle would be for their homeland, and at the same time for dominion or slavery: they must not let the one be taken from them without a struggle, or taste the other again. The Argives were urged not to endure perpetual exclusion from their ancient leadership and the equal standing they had once enjoyed in the Peloponnese, and at the same time to avenge the many wrongs done them by men who were both their enemies and their neighbors. The Athenians were told that it would be honorable, fighting beside so many brave allies, to fall behind none of them; and that, if they defeated the Lacedaemonians in the Peloponnese, they would make their empire both more secure and greater, and no enemy would ever again invade their land.

SECTION 5.69.2
Such were the exhortations to the Argives and their allies. The Lacedaemonians, individually and together with the martial songs they knew, called upon one another to remember their training and prove themselves brave. They understood that long practice in deeds brings greater safety than a fine exhortation in words delivered at short notice.

CHAPTER 5.70

SECTION 5.70.1
After this the armies met. The Argives and their allies advanced with force and fury; the Lacedaemonians slowly, to the music of the many flute players stationed throughout their ranks—not for religious reasons, but so that they might approach with an even, rhythmic tread and their formation might not break apart, as large armies commonly do when advancing.

CHAPTER 5.71

SECTION 5.71.1
While the armies were still approaching, King Agis decided on the following maneuver. All armies tend to do this: as they advance to meet, they push outward toward their right wings, and each side's right extends beyond the enemy's left. Fear makes each man draw his unshielded side as close as possible to the shield of the man stationed on his right, believing that the closer the ranks lock together, the better his protection. The front-rank man at the outer end of the right wing sets this movement going, always eager to keep his own unshielded side out of the enemy's reach; the rest follow from the same fear.

SECTION 5.71.2
On this occasion the Mantineans' wing extended far beyond the Sciritae, while the Lacedaemonians and Tegeans extended still farther beyond the Athenians, in proportion to the greater size of their army.

SECTION 5.71.3
Agis feared that his left wing would be encircled, and thought the Mantineans' overlap excessive. He therefore signaled the Sciritae and the soldiers of Brasidas to move outward from his own line and draw level with the Mantineans. To fill the resulting gap, he ordered the polemarchs Hipponoidas and Aristocles to bring their two regiments across from the right wing and take position there. He believed that his own right would still have strength to spare, while the line facing the Mantineans would be more secure.

CHAPTER 5.72

SECTION 5.72.1
But since he gave these orders during the advance itself and at short notice, Aristocles and Hipponoidas refused to move across—a charge for which they were later banished from Sparta, being judged guilty of cowardice—and the enemy closed before the maneuver could be made. When the regiments did not come across, Agis ordered the Sciritae to rejoin his line; but by then they too could no longer close the gap.

SECTION 5.72.2
Yet, on an occasion when their skill failed them more completely than ever, the Lacedaemonians proved no less victorious through courage.

SECTION 5.72.3
For when they came to close quarters with the enemy, the Mantinean right routed their Sciritae and the soldiers of Brasidas. The Mantineans, their allies, and the thousand picked Argives poured into the gap that had not been closed, slaughtered the Lacedaemonians, surrounded and routed them, drove them back to the wagons, and killed some of the older men posted there.

SECTION 5.72.4
On this side the Lacedaemonians were defeated. But with the rest of their army, and above all the center, where King Agis stood with the three hundred men around him known as the Horsemen, they fell upon the older Argives, known as the five regiments, the Cleonaeans, the Orneatae, and the Athenians drawn up beside them, and put them to flight. Most did not even wait for hand-to-hand fighting, but gave way as soon as the Lacedaemonians advanced; some were even trampled underfoot because they could not escape being overtaken.

CHAPTER 5.73

SECTION 5.73.1
As the army of the Argives and their allies gave way here, its line was now breaking on either side. At the same time the overlapping right wing of the Lacedaemonians and Tegeans wheeled around the Athenians, who were threatened from both directions: on one side they were being encircled, on the other their line had already been defeated. They would have suffered more than any other part of the army had their cavalry not been there to help them.

SECTION 5.73.2
It happened that Agis, on learning that his left wing was in trouble against the Mantineans and the thousand Argives, ordered his whole army to move toward the defeated part of his line.

SECTION 5.73.3
When this happened and the army moved across and turned away from them, the Athenians escaped unmolested, along with the defeated Argives beside them. The Mantineans, their allies, and the picked Argives no longer thought of pressing the enemy: seeing their own side defeated and the Lacedaemonians bearing down on them, they turned to flight.

SECTION 5.73.4
A greater number of the Mantineans were killed, but most of the picked Argives escaped. Yet the flight and withdrawal were neither hard pressed nor prolonged. Until they have routed an enemy, the Lacedaemonians fight long and steadfastly, holding their ground; once they have routed them, they pursue for only a short time and no great distance.

CHAPTER 5.74

SECTION 5.74.1
Such, or as nearly as possible such, was the course of the battle: the greatest fought among Greeks for a very long time, and joined by the most important cities.

SECTION 5.74.2
The Lacedaemonians set out the arms of the enemy dead, immediately erected a trophy, and stripped the bodies. They collected their own dead and carried them to Tegea, where they were buried, and returned those of the enemy under a truce.

SECTION 5.74.3
Seven hundred Argives, Orneatae, and Cleonaeans were killed, two hundred Mantineans, and two hundred Athenians together with Aeginetans, as well as both generals. The Lacedaemonians' allies had not suffered enough to lose any considerable number. As for the Lacedaemonians themselves, the truth was difficult to discover, but about three hundred were said to have died.

CHAPTER 5.75

SECTION 5.75.1
As the battle was about to take place, Pleistoanax, the other king, also marched to their aid with the older and younger men. He reached Tegea, but on learning of the victory withdrew.

SECTION 5.75.2
The Lacedaemonians sent messengers to turn back the allies coming from Corinth and beyond the Isthmus. They themselves returned home, dismissed their allies, and celebrated the festival, for the time of the Carnea had come.

SECTION 5.75.3
By this single deed they cleared themselves of the charges the Greeks were then bringing against them: cowardice because of the disaster on the island, and lack of judgment and slowness on other occasions. They had, it seemed, been humbled by fortune, but in resolve they were still the same men.

SECTION 5.75.4
On the day before this battle, the Epidaurians had happened to invade Argive territory with their whole force, believing it undefended. They killed many of the Argive guards who had been left behind and had come out against them.

SECTION 5.75.5
After the battle, three thousand Elean hoplites came to the aid of the Mantineans, together with a thousand Athenians in addition to those already there. All these allies at once marched against Epidaurus while the Lacedaemonians were celebrating the Carnea, divided the circuit of the city among themselves, and began building a wall around it.

SECTION 5.75.6
The others abandoned the work, but the Athenians at once completed their assigned task of walling off the promontory where the sanctuary of Hera stood. They all contributed a garrison to this fortification, and then withdrew, each to their own city. And the summer ended.

CHAPTER 5.76

SECTION 5.76.1
At the very beginning of the following winter, after celebrating the Carnea, the Lacedaemonians took the field and reached Tegea, from where they sent proposals for a settlement ahead to Argos.

SECTION 5.76.2
They had already had friends there who wished to overthrow the democracy at Argos. Now that the battle had been fought, these men were far better able to persuade the mass of the people to accept an agreement. Their plan was first to make a treaty with the Lacedaemonians, then later an alliance, and only then to attack the democracy.

SECTION 5.76.3
Lichas son of Arcesilaus, the Argives' representative at Sparta, came from the Lacedaemonians to Argos carrying two proposals: one setting out the terms if they wished to make war, the other if they wished to keep the peace. There was much debate, for Alcibiades too happened to be present; but the men working for the Lacedaemonians, now daring to act openly as well, persuaded the Argives to accept the proposal for a settlement. It was as follows.

CHAPTER 5.77

SECTION 5.77.1
“The assembly of the Lacedaemonians resolves to make an agreement with the Argives on these terms: they are to restore the children to the Orchomenians, the men to the Maenalians, and the men in Mantinea to the Lacedaemonians; they are to withdraw from Epidaurus and demolish the wall.

SECTION 5.77.2
“If the Athenians do not withdraw from Epidaurus, they are to be enemies of the Argives and Lacedaemonians and of the allies of both.

SECTION 5.77.3
“If the Lacedaemonians hold any children, they are to restore them to their respective cities.

SECTION 5.77.4
“As for the offering to the god, if they wish, they are to leave the oath to the Epidaurians; otherwise they are to swear it themselves.

SECTION 5.77.5
“The cities in the Peloponnese, small and great alike, are all to be independent according to their ancestral customs.

SECTION 5.77.6
“If anyone from outside the Peloponnese enters Peloponnesian territory with hostile intent, they are to take counsel together and repel him in whatever way the Peloponnesians judge most just.

SECTION 5.77.7
“The allies of the Lacedaemonians outside the Peloponnese are to enjoy the same terms as the Lacedaemonians, and the allies of the Argives the same terms as the Argives, retaining their own territory.

SECTION 5.77.8
“They are to lay the terms before their allies and conclude the agreement if the allies approve. If the allies have any proposal to make, they are to send it home.”

CHAPTER 5.78

SECTION 5.78.1
The Argives first accepted this proposal, and the Lacedaemonian army withdrew from Tegea to return home. After this, with intercourse between the two sides now restored, the same men soon arranged for the Argives to abandon their alliance with the Mantineans, Athenians, and Eleans and make a treaty and alliance with the Lacedaemonians. Its terms were these.

CHAPTER 5.79

SECTION 5.79.1
“The Lacedaemonians and Argives have resolved to maintain a treaty and alliance for fifty years, submitting their disputes to judgment on equal and reciprocal terms according to ancestral custom. The other cities in the Peloponnese are to share in the treaty and alliance as independent, self-governing cities, retaining their own territory and submitting their disputes to judgment on equal and reciprocal terms according to ancestral custom.

SECTION 5.79.2
“The allies of the Lacedaemonians outside the Peloponnese are to enjoy the same terms as the Lacedaemonians; the allies of the Argives are to enjoy the same terms as the Argives, retaining their own territory.

SECTION 5.79.3
“If a joint expedition is required anywhere, the Lacedaemonians and Argives are to take counsel and decide upon the course most just to their allies.

SECTION 5.79.4
“If any of the cities, whether inside or outside the Peloponnese, have disputed claims about boundaries or anything else, these are to be adjudicated. If one allied city is at variance with another, they are to submit to a city which both regard as impartial. Private persons are to have their cases judged according to ancestral custom.”

CHAPTER 5.80

SECTION 5.80.1
Such was the treaty and alliance they had made; they also settled all questions arising from possessions taken from one another in war, and any other outstanding matters. Now conducting their affairs jointly, they voted to receive neither herald nor embassy from the Athenians unless they withdrew from the Peloponnese, abandoning the fortifications, and to make no agreement with anyone, nor wage war, except together.

SECTION 5.80.2
They pursued their other business with vigor, and both sent envoys to the places on the Thracian coast and to Perdiccas, whom they persuaded to join them in a sworn agreement. He did not, however, immediately break with the Athenians, but was considering it, seeing that the Argives too had done so; he himself was originally of Argive descent. They also renewed their old oaths with the Chalcidians and swore others.

SECTION 5.80.3
The Argives also sent envoys to the Athenians, ordering them to abandon the fort at Epidaurus. The Athenians, seeing that their own men were few compared with the others sharing the garrison, sent Demosthenes to bring their men out. On his arrival, he arranged an athletic contest outside the fort as a pretext, and when the rest of the garrison had gone out, he shut the gates against them. Later the Athenians themselves renewed their treaty with the Epidaurians and handed over the fort.

CHAPTER 5.81

SECTION 5.81.1
After the Argives withdrew from the alliance, the Mantineans too, though they held out at first, proved unable to continue without them; they also came to terms with the Lacedaemonians and relinquished their rule over the cities.

SECTION 5.81.2
The Lacedaemonians and Argives made a joint expedition, a thousand men from each. The Lacedaemonians first went by themselves to Sicyon and placed its government in the hands of a still smaller number; afterward the two contingents together overthrew the democracy at Argos as well, and an oligarchy friendly to the Lacedaemonians was established. These events took place as spring approached and winter was ending, and the fourteenth year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.82

SECTION 5.82.1
The following summer the Dians on Athos revolted from the Athenians to the Chalcidians, and the Lacedaemonians were settling affairs in Achaea, where the situation had previously been unfavorable to them.

SECTION 5.82.2
Meanwhile the people of Argos gradually banded together, recovered their confidence, and attacked the oligarchs, choosing the very time of the Lacedaemonians' Gymnopaediae festival. A battle took place in the city; the people prevailed, killing some of their opponents and driving others into exile.

SECTION 5.82.3
The Lacedaemonians had long failed to come while their friends were summoning them, but at last postponed the Gymnopaediae and set out to help. At Tegea they learned that the oligarchs had been defeated and refused to advance any farther, despite the entreaties of those who had escaped. They returned home and celebrated the Gymnopaediae.

SECTION 5.82.4
Later, when envoys arrived both from those in the city [messengers] and from the Argives outside it, the allies were present, and much was said on either side. The Lacedaemonians judged those in the city to be in the wrong and resolved to march against Argos, but delays and postponements followed.

SECTION 5.82.5
Meanwhile the people of Argos, fearing the Lacedaemonians and once more seeking an alliance with the Athenians, which they believed would help them most, began building long walls to the sea. Thus, if they were cut off from their land, they could benefit from supplies brought in by sea with Athenian assistance.

SECTION 5.82.6
Some of the cities in the Peloponnese were also privy to the building of the walls. The Argives worked with their whole population—the men themselves, the women, and the slaves—and carpenters and stonemasons came to them from Athens. And the summer ended.

CHAPTER 5.83

SECTION 5.83.1
The following winter, when the Lacedaemonians learned that the walls were being built, they marched against Argos with their allies except the Corinthians. They also had some negotiations already under way within Argos itself. The army was commanded by Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians.

SECTION 5.83.2
The plans on which they believed they could count within the city made no further progress. They captured and demolished the walls under construction, took Hysiae, a place in Argive territory, and killed all the free men they captured there; then they withdrew and dispersed to their respective cities.

SECTION 5.83.3
After this the Argives in turn marched into Phliasian territory, ravaged it, and departed, because the Phliasians had received their exiles, most of whom had settled there.

SECTION 5.83.4
That same winter the Athenians also imposed a blockade on the Macedonians. They charged Perdiccas both with the sworn agreement he had made with the Argives and Lacedaemonians and with having betrayed his alliance when they had prepared to lead an army against the Chalcidians on the Thracian coast and Amphipolis under the command of Nicias son of Niceratus: the expedition had broken up chiefly because he withdrew. He was therefore an enemy. And this winter ended, and the fifteenth year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.84

SECTION 5.84.1
The following summer Alcibiades sailed to Argos with twenty ships and seized three hundred Argive men who were still considered suspect and sympathetic to the Lacedaemonians; the Athenians confined them on the neighboring islands under their rule. The Athenians also undertook an expedition against the island of Melos, with thirty ships of their own, six Chian and two Lesbian ships, and twelve hundred of their own hoplites, three hundred archers, and twenty mounted archers, together with about fifteen hundred hoplites from their allies and the islanders.

SECTION 5.84.2
The Melians are colonists of the Lacedaemonians and were unwilling to submit to the Athenians as the other islanders had. At first they remained neutral and kept quiet; afterward, when the Athenians tried to force them by ravaging their land, they entered into open war.

SECTION 5.84.3
The generals, Cleomedes son of Lycomedes and Tisias son of Tisimachus, encamped in Melian territory with this force, but before doing any damage to the land they first sent envoys to open negotiations. The Melians did not bring these before the people, but instructed them to state the purpose of their visit before the magistrates and the few.

CHAPTER 5.85

SECTION 5.85.1
The Athenian envoys spoke as follows. “Since our discussions are not to take place before the people, evidently to prevent the multitude from being deceived by hearing us deliver a persuasive and unchallenged speech all at once—for we understand that this is the intention behind our being brought before the few—you who sit here should make the procedure safer still. Do not yourselves reply in a single speech either, but consider each point in turn, immediately interrupting anything we say that seems unsatisfactory. First tell us whether this proposal pleases you.”

CHAPTER 5.86

SECTION 5.86.1
The Melian representatives answered: “We do not fault the fairness of calmly explaining our positions to one another. But the realities of war, already here and not merely impending, seem at odds with it. We see that you have come as judges of what will be said, and that the likely outcome is war for us if our just case prevails and we refuse to yield because of it, but slavery if we are persuaded.”

CHAPTER 5.87

SECTION 5.87.1
Athenians: “If you have assembled to reckon with suspicions about the future, or for any purpose other than to deliberate on your city's preservation in the light of present circumstances and what you see before you, we might as well stop. If that is your purpose, we may proceed.”

CHAPTER 5.88

SECTION 5.88.1
Melians: “It is natural, and pardonable, for men in our position to turn to many arguments and many thoughts. Yet this meeting is indeed concerned with our preservation. Let the discussion proceed, if you wish, in the manner you propose.”

CHAPTER 5.89

SECTION 5.89.1
Athenians: “We, then, will not offer you a long, unconvincing argument dressed in noble language—claiming either that we deserve our empire because we overthrew the Mede, or that we are now attacking you because we have been wronged. Nor do we expect you to think you can persuade us by saying that, though colonists of the Lacedaemonians, you have not joined their campaigns, or that you have done us no wrong. Rather, we should work toward what is possible on the basis of what each side truly thinks. You know as well as we do that in human deliberations questions of justice are decided where the constraint on either side is equal; where power is unequal, the stronger carry through what they can, and the weak give way.”

CHAPTER 5.90

SECTION 5.90.1
Melians: “As we see it, at least, it is useful—for we must speak of advantage, since you have laid down that we should discuss it rather than justice—that you should not destroy the good common to all: that anyone who finds himself in danger should have the benefit of reasonable and just treatment, and that a man who makes a persuasive case should gain something even when his case falls short of the strictest standard. This concerns you no less than us, since, if you fell, your punishment would be the greatest and you would become an example to others.”

CHAPTER 5.91

SECTION 5.91.1
Athenians: “Even if our empire should end, we are not disheartened by the prospect of its fall. It is not those who rule over others, such as the Lacedaemonians, who are to be feared by the defeated—and our contest is not with the Lacedaemonians—but subjects who might themselves attack their former rulers and overcome them.

SECTION 5.91.2
Athenians: “Let us bear that risk. We shall show you that we are here to benefit our empire and that what we now say is intended to preserve your city: we wish to rule you without trouble, and for you to survive to the advantage of us both.”

CHAPTER 5.92

SECTION 5.92.1
Melians: “And how could being enslaved prove as advantageous to us as ruling us would be to you?”

CHAPTER 5.93

SECTION 5.93.1
Athenians: “Because you would submit before suffering the worst, while we would profit by not destroying you.”

CHAPTER 5.94

SECTION 5.94.1
Melians: “Would you not accept our remaining at peace, friends rather than enemies, but allies of neither side?”

CHAPTER 5.95

SECTION 5.95.1
Athenians: “No: your enmity does us less harm than your friendship, which would be displayed to our subjects as evidence of our weakness, while your hatred would be evidence of our strength.”

CHAPTER 5.96

SECTION 5.96.1
Melians: “Do your subjects judge what is reasonable so indiscriminately that they put those who have no connection with you on the same footing as those whom you have subdued—most of them your colonists, some of them rebels?”

CHAPTER 5.97

SECTION 5.97.1
Athenians: “They think neither group lacks a claim of right, but that some preserve their freedom through their strength, and that fear keeps us from attacking them. Thus your subjection would give us security as well as an extension of our rule, especially if you, islanders weaker than others, failed to hold out against us, the masters of the sea.”

CHAPTER 5.98

SECTION 5.98.1
Melians: “And do you see no security in the other course? Here again, since you have driven us away from arguments of justice and urge us to submit to your advantage, we too must explain what is useful to us and try to persuade you, if it happens to coincide with your interest. For how will you avoid making enemies of all who are now allied with neither side, when they look at this and conclude that one day you will come against them too? In doing so, what else are you doing but strengthening your existing enemies and bringing against you, unwillingly, men who had never even intended to become your enemies?”

CHAPTER 5.99

SECTION 5.99.1
Athenians: “We do not regard as the more dangerous those on the mainland who, because they are free, will long put off taking precautions against us. We fear rather the islanders who, like you, are outside our rule, and those already embittered by its compulsion. These are the men most likely to abandon themselves to recklessness and bring both themselves and us into manifest danger.”

CHAPTER 5.100

SECTION 5.100.1
Melians: “Then surely, if you run such risks to keep your empire, and those already enslaved run them to escape it, it would be great baseness and cowardice for us, who are still free, not to try everything before becoming slaves.”

CHAPTER 5.101

SECTION 5.101.1
Athenians: “Not if you deliberate sensibly. Yours is not an equal contest in valor, in which you must avoid incurring disgrace; your deliberation concerns survival rather than honor—not resisting those far stronger than yourselves.”

CHAPTER 5.102

SECTION 5.102.1
Melians: “But we know that the fortunes of war sometimes allow a more equal chance than the disparity in numbers would suggest. For us, yielding means the immediate loss of hope; while we still act, there is hope that we may yet stand upright.”

CHAPTER 5.103

SECTION 5.103.1
Athenians: “Hope offers comfort in danger. Those who draw on it from a position of abundance it may injure, but does not destroy. Yet for those who stake their entire resources on it—for it is by nature extravagant—it reveals its character only when they fall, and leaves no means by which, once they have learned its nature, they may still guard against it.

SECTION 5.103.2
Athenians: “You are weak, and your fate hangs on a single turn: do not choose this experience. Do not resemble the many who, while they could still save themselves by human means, find their visible hopes deserting them under pressure and turn instead to invisible ones—to divination, oracles, and everything of that kind which brings ruin together with hope.”

CHAPTER 5.104

SECTION 5.104.1
Melians: “We too, be assured, think it hard to contend against your power and against fortune, if fortune is not to be impartial. Nevertheless, we trust that the divine dispensation will not leave us worse off in fortune, since we stand as righteous men against the unjust; and that what we lack in strength will be supplied by our alliance with the Lacedaemonians, who are bound to help us, if for no other reason, at least through kinship and a sense of shame. Our confidence is not, then, altogether so irrational.”

CHAPTER 5.105

SECTION 5.105.1
Athenians: “We too believe that we shall not fall short in divine favor. For neither our claims nor our actions depart from what men believe about the gods or desire for themselves.

SECTION 5.105.2
Athenians: “We believe of the divine, and know with certainty of mankind, that by an unvarying compulsion of nature they rule wherever they have the strength. We neither established this law nor were the first to use it once established; we found it in existence and shall leave it to exist forever, and we make use of it, knowing that you too, and anyone else who possessed the same power as we do, would act in just the same way.

SECTION 5.105.3
Athenians: “As far as the divine is concerned, then, we have reasonable grounds not to fear being at a disadvantage. As for your opinion of the Lacedaemonians, and your trust that a sense of shame will indeed make them help you, we congratulate you on your innocence but do not envy your folly.

SECTION 5.105.4
Athenians: “In their dealings with one another and in their observance of their country's customs, the Lacedaemonians practice virtue to the highest degree. Much could be said of how they treat others, but the clearest summary is this: of all men known to us, they most conspicuously regard what pleases them as honorable and what profits them as just. Yet such an outlook does nothing to support the deliverance you now hope for so unreasonably.”

CHAPTER 5.106

SECTION 5.106.1
Melians: “On this very ground we place our greatest trust in their self-interest: they will not wish to betray the Melians, their own colonists, and so prove untrustworthy to the Greeks who favor them and useful to their enemies.”

CHAPTER 5.107

SECTION 5.107.1
Athenians: “Do you not think that advantage goes with safety, while justice and honor are practiced at a risk? And such risks the Lacedaemonians are, as a rule, least willing to take.”

CHAPTER 5.108

SECTION 5.108.1
Melians: “But we believe they would be more willing to undertake risks on our behalf, and would consider them more secure than risks for others, since for military operations we lie close to the Peloponnese, while in loyalty our kinship makes us more trustworthy than others.”

CHAPTER 5.109

SECTION 5.109.1
Athenians: “What gives men confidence when they join a struggle is not the goodwill of those who call them in, but a large superiority in effective strength. The Lacedaemonians attend to this even more than others: distrust of their own resources leads them to attack even their neighbors with many allies. They are therefore unlikely to cross over to an island while we command the sea.”

CHAPTER 5.110

SECTION 5.110.1
Melians: “They could also send others. The Cretan Sea is wide, and across it interception is harder for those who control the waters than safe passage is for those who wish to escape notice.

SECTION 5.110.2
“And if they failed in this, they could turn against your land and against the rest of your allies, those whom Brasidas did not attack. Your struggle would then be not so much for a land with no connection to you as for your own territory and your alliance, which concern you more closely.”

CHAPTER 5.111

SECTION 5.111.1
Athenians: “You too might learn something of this by experience, though you know already that the Athenians have never yet withdrawn from a single siege through fear of others.

SECTION 5.111.2
Athenians: “But we observe that, though you said you would deliberate on your preservation, in all this discussion you have said nothing on which men might rely and believe they would be saved. Your strongest supports lie in the future, objects of hope, while your present resources are too slight to overcome what is already arrayed against you. You display great irrationality of judgment, unless, after asking us to withdraw, you still arrive at some wiser decision than this.

SECTION 5.111.3
Athenians: “Surely you will not turn to that sense of shame which so often destroys men amid dangers both disgraceful and plain to see. For many, even while foreseeing where they were being carried, have been drawn on by what is called disgrace: conquered by the seductive power of a word, they have willingly fallen into irreparable disasters in deed, and incurred through folly a shame more shameful than any brought by misfortune.

SECTION 5.111.4
Athenians: “You will guard against this if you deliberate well. You will not think it unbecoming to yield to the greatest city when it offers moderate terms—to become its allies, retaining your own land and paying tribute—nor, when offered a choice between war and safety, will you insist upon the worse. Those who do not yield to their equals, who deal well with their superiors, and who are moderate toward those beneath them are the most likely to prosper.

SECTION 5.111.5
Athenians: “Consider this, then, even after we have withdrawn, and reflect repeatedly that you are deciding the fate of your country. You have only one, and upon a single decision will depend its good fortune or its ruin.”

CHAPTER 5.112

SECTION 5.112.1
The Athenians withdrew from the discussion. Left to themselves, the Melians reached much the same decision as they had maintained in argument, and answered as follows.

SECTION 5.112.2
“Our judgment, Athenians, is no different from what it was at first. We will not, in a brief moment, strip of its freedom a city that has now been inhabited for seven hundred years. Trusting in the divinely granted fortune that has preserved it until now, and in the help of men, the Lacedaemonians, we shall try to save ourselves.

SECTION 5.112.3
“We invite you to let us be friends, but enemies of neither side, and to withdraw from our land after making a treaty on terms that seem suitable to us both.”

CHAPTER 5.113

SECTION 5.113.1
Such was the Melians' answer. As the Athenians now broke off the discussion, they said: “To judge from these decisions, you alone, it seems to us, regard the future as more certain than what is before your eyes, and see the unseen as already happening simply because you wish it so. You have staked most on the Lacedaemonians, on fortune, and on hopes; and because you have trusted most, you will suffer the greatest fall.”

CHAPTER 5.114

SECTION 5.114.1
The Athenian envoys returned to the army. Since the Melians would make no concession, the generals at once turned to war and, dividing the work among the contingents from the different cities, enclosed the Melians with a wall on every side.

SECTION 5.114.2
Later the Athenians left a guard of their own men and their allies, both on land and at sea, and withdrew with the greater part of the army. Those left behind remained and besieged the place.

CHAPTER 5.115

SECTION 5.115.1
At about the same time the Argives invaded Phliasian territory and were ambushed by the Phliasians and their own exiles; about eighty of them were killed.

SECTION 5.115.2
The Athenians operating from Pylos took much plunder from the Lacedaemonians. In response, the Lacedaemonians waged war on them without even then renouncing the treaty, and proclaimed that any of their people who wished could plunder the Athenians.

SECTION 5.115.3
The Corinthians also fought the Athenians over certain disputes of their own, while the other Peloponnesians remained quiet.

SECTION 5.115.4
The Melians made a night attack and captured the part of the Athenians' encircling wall facing the marketplace. They killed some men, brought in grain and as many other useful supplies as they could, then withdrew and remained quiet. Thereafter the Athenians made better arrangements for their guard. And the summer ended.

CHAPTER 5.116

SECTION 5.116.1
The following winter the Lacedaemonians intended to invade Argive territory, but when their crossing sacrifices [sacrifices at the frontier] proved unfavorable, they turned back. Because of this intention the Argives suspected certain men within the city and arrested some of them, while others escaped them.

SECTION 5.116.2
At about the same time the Melians again captured another part of the Athenians' encircling wall, where few of the guards were present.

SECTION 5.116.3
Afterward, as these things were happening, another army arrived from Athens under Philocrates son of Demeas. Now besieged with full force, and with some treachery also at work, the Melians surrendered voluntarily to the Athenians, leaving them to decide their fate.

SECTION 5.116.4
The Athenians killed all the Melian men of fighting age whom they captured, and enslaved the children and women. They settled the place themselves, later sending five hundred colonists.

### Book 6

CHAPTER 6.1

SECTION 6.1.1
During the same winter the Athenians again wished to sail against Sicily, with a force greater than the one under Laches and Eurymedon, and conquer it if they could. Most of them knew nothing of the island’s size or the number of its inhabitants, both Greeks and barbarians, or that they were taking on a war scarcely less formidable than their war against the Peloponnesians.

SECTION 6.1.2
For a merchant ship, the voyage around Sicily takes not much less than eight days; yet, large as it is, a stretch of sea measuring some twenty stades keeps it from being part of the mainland.

CHAPTER 6.2

SECTION 6.2.1
Its settlement in ancient times followed this course, and these were all the peoples it contained. The earliest inhabitants of a part of the country are said to have been the Cyclopes and Laestrygonians. I cannot say what people they belonged to, where they came from, or where they went. Let what the poets have said, and whatever anyone may think about them, suffice.

SECTION 6.2.2
After them, the Sicani appear to have been the first settlers—though they themselves claim to have come earlier still, since they are indigenous. The truth, as inquiry establishes it, is that they were Iberians, driven by the Ligurians from the river Sicanus in Iberia. From them the island, previously called Trinacria, then took the name Sicania. They still inhabit the western parts of Sicily today.

SECTION 6.2.3
When Ilium was captured, some of the Trojans escaped the Achaeans and reached Sicily in ships. Settling beside the Sicani, they were collectively called Elymi; their cities were Eryx and Egesta. Some Phocians also joined their settlement: on their voyage from Troy at that time, a storm had carried them first to Libya and then from there to Sicily.

SECTION 6.2.4
The Sicels crossed into Sicily from Italy, where they had been living, as fugitives from the Opicans. According to the likely and accepted account, they crossed on rafts, watching for a wind down the strait; though they may perhaps have sailed over in some other way. There are still Sicels in Italy today, and the country took its name, Italy, from a king of the Sicels called Italus.

SECTION 6.2.5
They came to Sicily as a great host, defeated the Sicani in battle, and drove them back toward its southern and western regions. They caused the island to be called Sicily instead of Sicania, and occupied and settled the best of the land after their crossing, nearly three hundred years before the Greeks came to Sicily. They still hold the central and northern parts of the island today.

SECTION 6.2.6
The Phoenicians too had settlements all around Sicily, occupying headlands on the sea and the little islands offshore for trade with the Sicels. But when the Greeks began coming overseas in large numbers, they abandoned most of these places and concentrated their settlements at Motya, Soloeis, and Panormus, near the Elymi. They relied on their alliance with the Elymi and on the fact that from there the voyage between Sicily and Carthage is shortest. Such, then, were the barbarian peoples that settled Sicily, and such the manner of their settlement.

CHAPTER 6.3

SECTION 6.3.1
The first Greeks to settle were Chalcidians from Euboea, who sailed over with Thucles as their founder and established Naxos. They set up the altar of Apollo Archegetes which now stands outside the city; sacred envoys setting sail from Sicily first sacrifice upon it.

SECTION 6.3.2
In the following year Archias, one of the Heraclids, came from Corinth and founded Syracuse. He first drove the Sicels out of the island on which the inner city now stands, though it is no longer surrounded by water. Later the outer city too was enclosed within the walls and grew populous.

SECTION 6.3.3
In the fifth year after the foundation of Syracuse, Thucles and the Chalcidians set out from Naxos, expelled the Sicels by force, and founded Leontini, and after it Catana. The Catanaeans themselves appointed Euarchus as their founder.

CHAPTER 6.4

SECTION 6.4.1
About the same time Lamis also arrived in Sicily, leading a colony from Megara. He founded a place called Trotilus beyond the river Pantacyas; later he moved from there to Leontini, where his people briefly shared citizenship with the Chalcidians, before being expelled by them. He then founded Thapsus, where he himself died. The others left Thapsus and, with Hyblon, a Sicel king, giving them the land and guiding them there, founded the settlement whose people were called the Hyblaean Megarians.

SECTION 6.4.2
After living there for two hundred and forty-five years, they were driven from their city and territory by Gelon, tyrant of Syracuse. Before their expulsion, a hundred years after their own settlement, they had founded Selinus, sending out Pamillus, who came from Megara, their mother city, and helped establish the colony.

SECTION 6.4.3
Gela was founded jointly by Antiphemus from Rhodes and Entimus from Crete, who brought settlers there in the forty-fifth year after the foundation of Syracuse. The city took its name from the river Gelas, but the site on which the city now stands, the first part to be fortified, is called Lindii. Dorian institutions were established for them.

SECTION 6.4.4
About a hundred and eight years after their own settlement, the Geloans founded Acragas. They named the city after the river Acragas, appointed Aristonous and Pystilus as its founders, and gave it the institutions of Gela.

SECTION 6.4.5
Zancle was originally founded by pirates who came from Cumae, a Chalcidian city in Opicia. Later a large body of settlers came from Chalcis and the rest of Euboea and shared in the division of the land. Its founders were Perieres and Crataemenes, the one from Cumae, the other from Chalcis. Its original name was Zancle, given it by the Sicels because the site is shaped like a sickle—the Sicels call a sickle a zanclon. Later the inhabitants were expelled by Samians and other Ionians who, fleeing the Medes, had come to Sicily.

SECTION 6.4.6
Not long afterward Anaxilas, tyrant of Rhegium, expelled the Samians, settled the city himself with a mixed population, and renamed it Messene after his own ancestral homeland.

CHAPTER 6.5

SECTION 6.5.1
Himera was founded from Zancle by Euclides, Simus, and Sacon. Most of those who joined the colony were Chalcidians, but some exiles from Syracuse, called the Myletidae, who had been defeated in civil strife, settled with them. Their speech became a mixture of Chalcidian and Doric, but Chalcidian institutions prevailed.

SECTION 6.5.2
Acrae and Casmenae were founded by the Syracusans: Acrae seventy years after Syracuse, and Casmenae nearly twenty years after Acrae.

SECTION 6.5.3
Camarina too was first founded by the Syracusans, about a hundred and thirty-five years after the foundation of Syracuse. Its founders were Dascon and Menecolus. When the Camarinaeans revolted, the Syracusans drove them out in war. Later Hippocrates, tyrant of Gela, received the territory of Camarina as ransom for Syracusan prisoners of war, and himself became its founder, resettling the city. It was again depopulated by Gelon, and was settled for the third time by the Geloans.

CHAPTER 6.6

SECTION 6.6.1
So many peoples, Greek and barbarian, inhabited Sicily; and this was the island against which the Athenians were eager to campaign. Their truest motive was the desire to rule it all, though they also wished, under a fair pretext, to assist their own kinsmen and the allies who had since joined them.

SECTION 6.6.2
Above all, they were stirred to action by envoys from Egesta who were present and appealed to them with particular urgency. Egesta bordered on Selinus, and the two had gone to war over certain marriage disputes and contested land. The Selinuntians had brought in the Syracusans as allies and were pressing them hard in the war both on land and at sea. The Egestaeans therefore reminded the Athenians of the alliance with the Leontines made in the time of Laches and the earlier war, and begged them to send ships to their aid. Among their many arguments, the chief was this: if the Syracusans went unpunished for driving out the Leontines, and destroyed the remaining allies of Athens until they themselves held the entire power of Sicily, there was a danger that one day they would bring a great force to aid the Peloponnesians—as Dorians helping their Dorian kin, and as colonists helping those who had sent them out—and join in overthrowing Athenian power as well. It was prudent, they said, to resist the Syracusans with the allies who still remained, especially since they themselves would provide ample money for the war.

SECTION 6.6.3
The Athenians heard these arguments repeatedly in their assemblies, both from the Egestaeans and from those who spoke in their support. They voted first to send envoys to Egesta to examine whether the money really existed in the public treasury and the temples, as was claimed, and at the same time to learn how matters stood in the war against Selinus.

CHAPTER 6.7

SECTION 6.7.1
The Athenian envoys were accordingly sent to Sicily. During the same winter the Lacedaemonians and their allies, except the Corinthians, marched into Argive territory. They ravaged a small part of the land and carried away some grain, bringing teams of animals to transport it. They settled the Argive exiles in Orneae and left a few men from the rest of their army with them; then, after concluding a truce for a specified period, under which the Orneatae and Argives were not to harm one another’s territory, they withdrew their army home.

SECTION 6.7.2
Not long afterward the Athenians arrived with thirty ships and six hundred hoplites. The Argives marched out in full force with them and besieged the people in Orneae for a day. But at night, when the army had encamped some distance away, those inside Orneae escaped. The next day, when the Argives discovered this, they razed Orneae and withdrew; later the Athenians too sailed home.

SECTION 6.7.3
The Athenians also transported cavalry by sea to Methone, on the border of Macedonia—both their own cavalry and the Macedonian exiles living among them—and ravaged the territory of Perdiccas.

SECTION 6.7.4
The Lacedaemonians sent to the Chalcidians in Thrace, who were observing ten-day truces with the Athenians, and urged them to join Perdiccas in the war; but they refused. The winter ended, and the sixteenth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 6.8

SECTION 6.8.1
At the start of the next campaigning season, with the coming of spring, the Athenian envoys returned from Sicily, accompanied by the Egestaeans, who brought sixty talents of uncoined silver as a month’s pay for the sixty ships they intended to ask Athens to send.

SECTION 6.8.2
The Athenians held an assembly and heard from the Egestaeans and their own envoys much that was alluring but untrue, including the claim that great sums of money lay ready in the temples and the public treasury. They voted to send sixty ships to Sicily, with Alcibiades son of Clinias, Nicias son of Niceratus, and Lamachus son of Xenophanes as generals with full powers. They were to help the Egestaeans against Selinus, to assist in resettling the Leontines if the war afforded them an opportunity, and to conduct the other affairs of Sicily as they judged best for Athens.

SECTION 6.8.3
On the fifth day after this, another assembly was held to consider how the ships could be made ready most quickly, and to vote the generals anything further they might need for the voyage.

SECTION 6.8.4
Nicias had been chosen to command against his will. He thought the city’s decision mistaken: on a slight but plausible pretext it was reaching for all Sicily, an immense undertaking. He came forward, wishing to turn the Athenians from their purpose, and advised them as follows.

CHAPTER 6.9

SECTION 6.9.1
“This assembly was called to discuss our preparations and how we are to sail to Sicily. Yet I think we must still examine the question itself—whether it is better to send the ships at all—and not, after so little deliberation on matters so great, be persuaded by men of another race to take up a war that does not concern us.

SECTION 6.9.2
“Such an enterprise brings me honor, and I have less fear for my own life than others—though I consider a man no less a good citizen for taking some thought for his life and property: such a man, for his own sake, will be especially eager for the city to prosper too. Nevertheless, I have never in the past spoken against my judgment for the sake of greater honor, nor shall I now; I shall say what I judge best.

SECTION 6.9.3
“With your temperament, my words would carry little weight if I urged you to preserve what you possess and not risk what is already yours for things unseen and still to come. But I shall show you that your haste is ill-timed, and that what you have set your hearts on will not be easy to hold.

CHAPTER 6.10

SECTION 6.10.1
“For I maintain that you are leaving many enemies behind you here, and wish to sail there and bring still others upon yourselves.

SECTION 6.10.2
“You perhaps imagine that the treaty you have made has some security. So long as you remain quiet, it will be a treaty in name—such is the arrangement men both here and among our opponents have contrived. But if we suffer a reverse anywhere with a substantial force, our enemies will be quick to attack us. In the first place, misfortunes forced them to make the agreement from a position more humiliating than ours; and then, even within the agreement itself, there are many points in dispute between us.

SECTION 6.10.3
“There are some who have not yet accepted even this settlement, and they are not the weakest. Some are openly at war with us; others, only because the Lacedaemonians still remain quiet, are themselves held back by ten-day truces.

SECTION 6.10.4
“If they should find our strength divided—as we are now hastening to divide it—they might very readily join the Siceliots in attacking us; in the past they would have prized an alliance with them above many other things.

SECTION 6.10.5
“We must therefore give these matters some thought, and not choose to run risks while the city hangs in uncertainty, or reach for another empire before we have secured the one we hold. The Chalcidians in Thrace, after so many years of revolt, are still unsubdued, and some of our other subjects on the mainland offer only doubtful obedience. Yet we rush to the aid of the Egestaeans, on the grounds that they are our allies and are being wronged, while still delaying to defend ourselves against those whose long-standing revolt wrongs us here.

CHAPTER 6.11

SECTION 6.11.1
“And yet, if we subdued these people, we could hold them; whereas even if we defeated the others, their distance and their numbers would make them hard to rule. It is folly to attack a people whom victory will not enable us to hold, while failure will leave us worse off than before we undertook the venture.

SECTION 6.11.2
“As for the Siceliots, it seems to me that, in their present circumstances, they would become still less dangerous to us if the Syracusans ruled them—the very prospect with which the Egestaeans most seek to frighten us.

SECTION 6.11.3
“As things stand, their separate cities might perhaps come to gratify the Lacedaemonians; but in that other situation, one empire would hardly march against another. For just as they might join the Peloponnesians in taking our empire away, so they might expect their own to be overthrown by those same people in the same fashion.

SECTION 6.11.4
“The Greeks there would hold us in the greatest awe if we did not come at all; next best would be to display our strength and leave after a short time. We all know that what is farthest away, and has least put its reputation to the test, is most admired. But if we suffered any reverse, they would quickly despise us and join our enemies here in attacking us.

SECTION 6.11.5
“That is precisely your present attitude, Athenians, toward the Lacedaemonians and their allies. Because, contrary to your expectations and your original fears, you have gained the upper hand over them, you now despise them and reach out for Sicily as well.

SECTION 6.11.6
“But we must not let our enemies’ misfortunes elate us: confidence should come only when we have thwarted their designs. Nor should we imagine that the Lacedaemonians, stung by their disgrace, are thinking of anything but how, even now, they may, if they can, bring us down and redeem their own dishonor. The more so because they prize their reputation for valor above all else and have cultivated it longest.

SECTION 6.11.7
“If we are prudent, then, our struggle is not over the Egestaeans in Sicily, a barbarian people, but over how to keep a vigilant guard against a city whose oligarchy plots against us.

CHAPTER 6.12

SECTION 6.12.1
“We must also remember that we have only lately gained a little respite from a great plague and from war, enough to recover somewhat in wealth and manpower. It is right to expend these resources here on ourselves, not on these exiles who beg for aid. For them it pays to lie persuasively, risking their neighbor’s lives while contributing nothing but words: if they succeed, they can repay us with inadequate gratitude; if they fail, they can drag their friends into ruin with them.

SECTION 6.12.2
“And if someone, delighted to have been chosen to command, urges you to sail with an eye only to his own interest—especially one still too young for command, who wants admiration for his horse breeding and, because of his extravagance, some profit from his office—do not enable him to glorify himself at the city’s peril. Recognize that such men harm the public interest and squander their private fortunes, and that this undertaking is great, not one for a young man to plan and hastily execute.

CHAPTER 6.13

SECTION 6.13.1
“I am alarmed to see men of this kind sitting here now at that same man’s summons, and I call in turn upon the older men. If one of them sits beside you, do not be ashamed to vote against war for fear of seeming a coward; nor fall, as they may, into a perverse passion for distant things. Understand that desire brings the fewest successes, foresight the most. Cast your votes against the expedition for your country’s sake, since she is hazarding the greatest danger she has ever faced. Vote to let the Siceliots retain their own possessions and settle their affairs among themselves, keeping the present boundaries between them and us—boundaries that give no cause for complaint: the Ionian Gulf for one sailing along the coast, and the Sicilian Sea for one crossing open water.

SECTION 6.13.2
“Tell the Egestaeans separately that, since they began their war with Selinus without the Athenians, they should also end it on their own. And in future let us not make allies as we have been accustomed to do—people whom we must defend when they fare badly, but from whom we shall obtain no assistance when we ourselves need it.

CHAPTER 6.14

SECTION 6.14.1
“And you, presiding officer, if you believe it your duty to care for the city and wish to prove a good citizen, put this to the vote and bring the question before the Athenians again. If you fear to reopen the vote, reflect that with so many witnesses you would incur no charge of breaking the laws, but would become the physician of a city that has made a bad decision. Good government means this: to benefit one’s country as much as possible, or at least to do it no deliberate harm.”

CHAPTER 6.15

SECTION 6.15.1
Such was Nicias’ speech. Most of the Athenians who came forward urged that the expedition should go ahead and the resolution stand, though some spoke against it.

SECTION 6.15.2
Alcibiades son of Clinias was the most ardent advocate of the expedition. He wished to oppose Nicias, with whom he differed on other matters of policy as well, and who had spoken of him disparagingly; above all, he longed to command, hoping that through him Sicily and Carthage would be conquered, and that his success would at the same time advance his private wealth and reputation.

SECTION 6.15.3
For although he enjoyed high standing among the citizens, his passions outran his existing fortune, both in his horse breeding and in his other expenditure. This, indeed, contributed greatly to the later downfall of the Athenian city.

SECTION 6.15.4
The people took fright at the scale of the lawlessness in his personal way of life and at the ambition he displayed in every particular undertaking. They became his enemies, believing that he aspired to tyranny; and although his public conduct of the war was excellent, each man’s private resentment of his habits led them to entrust affairs to others, and before long they brought the city to disaster.

SECTION 6.15.5
At this time, however, he came forward and advised the Athenians as follows.

CHAPTER 6.16

SECTION 6.16.1
“Athenians, I have a better claim than others to command—I must begin here, since Nicias has attacked me—and I believe myself worthy of it as well. For the things that make me notorious bring glory to my ancestors and myself, and benefit to my country too.

SECTION 6.16.2
“The splendor of my presence at Olympia made the Greeks judge our city greater even than its actual strength, whereas before they had expected it to be exhausted by the war. For I entered seven chariots, more than any private citizen had ever entered before, and won first, second, and fourth places; in everything else too I made provision worthy of my victory. Such things bring honor by convention, but from the deed itself people also infer power.

SECTION 6.16.3
“Again, whatever distinction I gain in the city through financing choruses or any other means naturally arouses envy among my fellow citizens; but to foreigners this too appears as strength. It is no useless folly when a man, at his own expense, benefits not himself alone but his city as well.

SECTION 6.16.4
“Nor is it unjust that a man proud of himself should refuse to stand on an equal footing with others, since a man in adversity has no one to share his misfortune equally. Just as we receive no greeting when we are unfortunate, so a man must in fairness endure the contempt of the prosperous—or else give equal treatment before demanding it in return.

SECTION 6.16.5
“I know that men of this kind, and all who have stood out in some form of splendor, are troublesome in their own lifetime, above all to their equals, but also to others with whom they associate. Yet they leave behind them a legacy that makes some later men claim kinship with them even where none exists; and their own country boasts of them, not as strangers or men who went astray, but as her own sons who achieved great things.

SECTION 6.16.6
“These are the things I aspire to, and for which I am denounced in private life. But examine whether I manage public affairs worse than anyone else. I brought together the strongest powers in the Peloponnese, without great risk or expense to you, and forced the Lacedaemonians to stake everything upon a single day’s battle at Mantinea. Though they won that battle, even now they have not recovered a settled confidence.

CHAPTER 6.17

SECTION 6.17.1
“It was my youth and supposedly monstrous folly that achieved this, confronting the power of the Peloponnesians with fitting arguments and winning assent by the trust my ardor inspired. Do not be afraid of it now either: while I am still in my prime, with this spirit, and Nicias is thought fortunate, make full use of what each of us can offer.

SECTION 6.17.2
“Do not reverse your decision to sail to Sicily on the grounds that you will be facing a great power. The cities are populous, but their crowds are mixed, and they readily change their citizen bodies and admit newcomers.

SECTION 6.17.3
“For this reason no one equips himself with arms, or makes the usual improvements to his land, as he would for a homeland of his own. Instead, each man prepares to get what he thinks he can from the common stock, either by persuasive speech or by civil strife, and to settle in another land if he fails.

SECTION 6.17.4
“Such a crowd is unlikely either to hear counsel with a single mind or to act in concert. Rather, each group would quickly come over to us if it heard something to its liking, especially if they are torn by civil strife, as we are told.

SECTION 6.17.5
“Nor have they as many hoplites as they boast. The other Greeks too proved less numerous than each people’s own reckoning claimed: Hellas had grossly miscalculated its numbers, and in this war barely mustered an adequate force of hoplites.

SECTION 6.17.6
“Such, from what I hear, is the situation there, and it will prove easier still—for we shall have many barbarians who, out of hatred for the Syracusans, will join us in attacking them. Nor will affairs here stand in our way, if you decide wisely.

SECTION 6.17.7
“Our fathers acquired the empire with these very men as enemies, the same men we are now told we shall be leaving behind if we sail, and with the Mede as their enemy besides. Their strength lay in nothing but their superiority at sea.

SECTION 6.17.8
“Never yet have the Peloponnesians had less hope of defeating us than now. Even if they are at full strength, they can invade our land whether we sail or not; but they could do us no harm at sea, for we still have a fleet left that is a match for theirs.

CHAPTER 6.18

SECTION 6.18.1
“What reasonable plea, then, could we offer either for shrinking from the undertaking ourselves or for refusing our allies there the help they ask? We are bound to defend them, especially since we have sworn to do so, and must not object that they, in turn, give us no help. We did not take them into alliance to bring their help here, but so that, by harassing our enemies there, they might prevent them from coming here against us.

SECTION 6.18.2
“This is how we acquired our empire, and how all others who have held empire acquired theirs: by readily coming to the aid of those, barbarian or Greek, who called upon them. If everyone remained inactive or quibbled over which peoples deserved assistance, we should add little to our empire and put what we already hold in greater danger. For it is not enough to repel a stronger power when it attacks; one must forestall its attack as well.

SECTION 6.18.3
“We cannot measure out exactly how far we wish to rule. Having reached our present position, we must plot against some and keep our hold on others, since we risk being ruled ourselves if we do not rule others. Nor can you judge the attractions of a quiet life by the same standard as other peoples, unless you also mean to adopt their ways.

SECTION 6.18.4
“Let us therefore reckon that an expedition there will rather strengthen our position here, and make the voyage. We shall humble the Peloponnesians' pride if we show ourselves willing to disregard our present respite and sail even to Sicily. At the same time, with the resources there added to ours, we shall probably rule all Greece, or at least cripple the Syracusans, to our own advantage and our allies'.

SECTION 6.18.5
“Our ships will give us the security either to remain, if matters prosper, or to leave: for we shall command the sea even against all the Siceliots together.

SECTION 6.18.6
“Do not let the inactivity Nicias advocates, or his attempt to divide the young from the old, turn you aside. In the accustomed harmony by which our fathers, young and old deliberating together, raised our affairs to their present height, strive now, in the same way, to advance the city. Remember that youth and age can accomplish nothing without each other, but that lesser ability, middling ability, and the most exact intelligence, blended together, have their greatest strength. A city that remains inactive will wear itself away from within, like anything else, and its knowledge of every art will grow old; through continual struggle it will gain experience and become accustomed to defending itself in deed rather than in word.

SECTION 6.18.7
“In short, my judgment is that nothing could ruin an active city more quickly than a change to inactivity, and that people live most securely when their political conduct departs least from their established customs and laws, even if these are inferior.”

CHAPTER 6.19

SECTION 6.19.1
Such were Alcibiades' words. The Athenians, after hearing him and the Egestaeans and the exiles from Leontini, who came forward to plead with them, invoke their oaths, and beg for help, were far more eager than before to undertake the expedition.

SECTION 6.19.2
Nicias saw that he could no longer turn them aside by repeating his arguments, but thought that the scale of the preparations might change their minds if he demanded a large force. He came forward again and spoke as follows.

CHAPTER 6.20

SECTION 6.20.1
“Since I see, Athenians, that you are wholly bent on this expedition, may it turn out as we wish. For the present, however, I shall tell you what I think.

SECTION 6.20.2
“From what I learn by report, we are about to attack great cities, neither subject to one another nor in need of the sort of change by which someone might gladly pass from forcible enslavement to an easier condition. They are unlikely to exchange freedom for our rule; and their Greek cities are numerous for a single island.

SECTION 6.20.3
“Besides Naxos and Catana, which I hope will join us because of their kinship with the Leontines, there are seven others, all equipped in almost every respect on a scale comparable to our own power—not least Selinus and Syracuse, the chief objects of our voyage.

SECTION 6.20.4
“They have many hoplites, archers, and javelin throwers, many triremes, and a population to man them. They have money in private hands; the Selinuntians also have funds in their temples, while the Syracusans receive contributions from certain barbarian peoples. Above all, they surpass us in possessing many horses and in living on grain grown at home, not imported.

CHAPTER 6.21

SECTION 6.21.1
“Against such a power we need more than a fleet with a paltry army: a large infantry force must sail with us, if we are to do anything worthy of our design and not be kept off the land by their numerous cavalry. This is especially true if fear unites the cities and we find no friends other than the Egestaeans to supply cavalry with which to meet theirs

SECTION 6.21.2
“—for it would be shameful to be driven away or to send back later for reinforcements because our original decision was ill considered. We must set out from here with adequate equipment, recognizing that we are to sail far from our own country. This will not be like your campaigns here, when you went as allies against one of our subjects and could readily obtain whatever else you needed from friendly territory. We shall cut ourselves off in a land entirely foreign, from which not even a messenger could easily reach us in the four winter months.

CHAPTER 6.22

SECTION 6.22.1
“We must therefore, in my judgment, take many hoplites, both our own and our allies'—from our subject allies, and from the Peloponnese if we can persuade or hire any there. We need many archers and slingers to hold out against their cavalry, and an overwhelming superiority in ships, so that we can import supplies more easily. We must also bring grain from home in merchant ships, both wheat and roasted barley, and paid breadmakers conscripted by quota from the mills, so that, if weather prevents our sailing anywhere, the army will have provisions: so large an army cannot be accommodated by every city. We must prepare everything else as fully as possible and not put ourselves in others' hands; above all, we must take as much money as possible from home. As for the funds of the Egestaeans, said to be waiting there, assume that they are waiting chiefly in words.

CHAPTER 6.23

SECTION 6.23.1
“For if we sail from here equipped not merely to match them—except, of course, in their fighting arm, the hoplites—but to surpass them in every other respect, only then shall we just be able to overcome the enemy and preserve our own forces.

SECTION 6.23.2
“We must consider ourselves settlers going to found a city among foreign and hostile peoples: men who must master the country on the very day they land, or know that, if they fail, everything around them will be hostile.

SECTION 6.23.3
“That is what I fear. I know that much will depend on sound judgment on our part, and still more on good fortune—a hard demand to make, being human. I therefore wish to sail entrusting myself as little as possible to fortune, but secured, so far as reasonable expectation allows, by our preparations.

SECTION 6.23.4
“I consider this the surest course for the city as a whole, and the means of safety for us who are to serve. If anyone thinks otherwise, I surrender the command to him.”

CHAPTER 6.24

SECTION 6.24.1
Nicias spoke at such length in the belief that he would either deter the Athenians by the magnitude of the undertaking or, if compelled to go on the expedition, sail with the greatest possible security.

SECTION 6.24.2
But the burden of preparation did not extinguish their desire for the voyage; they were far more eager than before, and his speech had the opposite effect to the one he intended. They thought his advice sound, and believed that the expedition would now be thoroughly secure.

SECTION 6.24.3
A passion to sail fell upon them all alike. The older men believed that they would either conquer the land they sailed against or that so great a force could come to no harm; those in the prime of life longed to see and explore a distant country and were confident of returning safely. The mass of the people and the soldiers expected to earn money for the present and to acquire an empire that would furnish an enduring source of paid service.

SECTION 6.24.4
So overwhelming was the majority's desire that anyone who disapproved remained silent, fearing that a vote against the expedition would make him seem disloyal to the city.

CHAPTER 6.25

SECTION 6.25.1
At last one of the Athenians came forward and called on Nicias to stop making excuses and delaying, and to declare now, before them all, what force he required the Athenians to vote him.

SECTION 6.25.2
Reluctantly, Nicias replied that he would prefer to deliberate at leisure with his fellow commanders. So far as he could judge already, however, they must sail with no fewer than a hundred triremes. As many as they thought necessary would be Athenian troop transports, and further ships must be summoned from the allies. There must be at least five thousand hoplites in all, Athenians and allies, and more if they could obtain them. They would equip and take the rest of the force in proportion: archers from home and from Crete, slingers, and whatever else seemed appropriate.

CHAPTER 6.26

SECTION 6.26.1
On hearing this, the Athenians immediately voted the generals full authority over the size of the army and every aspect of the voyage, to act as they thought best [for the Athenians].

SECTION 6.26.2
After this the preparations began. They sent to the allies and drew up muster rolls at home. The city had only just recovered from the plague and the unremitting war: a large new generation had reached military age, and money had accumulated during the truce, so that everything was more readily procured. Thus they were occupied with their preparations.

CHAPTER 6.27

SECTION 6.27.1
Meanwhile, in a single night, most of the stone Herms in the city of Athens had their faces hacked away. These are square pillars in the local style, standing in great numbers both at private doorways and in sanctuaries.

SECTION 6.27.2
No one knew the perpetrators. The city offered large public rewards for information about them, and also decreed that anyone who knew of any other act of impiety—citizen, foreigner, or slave—might report it without fear.

SECTION 6.27.3
They took the affair very seriously. It seemed an omen for the expedition, and at the same time the work of a conspiracy aiming at revolution and the overthrow of the democracy.

CHAPTER 6.28

SECTION 6.28.1
Reports were accordingly made by certain resident aliens and attendants, though not about the Herms. They concerned earlier mutilations of other statues by young men in drunken play, and celebrations of the Mysteries in private houses as an act of outrage. Alcibiades was among those they accused.

SECTION 6.28.2
His bitterest opponents seized on these reports. He stood in the way of their securing the leadership of the people, and they believed that, if they drove him out, they would stand first. They magnified the affair and cried out that the profanation of the Mysteries and the mutilation of the Herms were aimed at overthrowing the democracy, and that none of it had been done without his involvement. As evidence they cited the undemocratic lawlessness of his conduct in other matters.

CHAPTER 6.29

SECTION 6.29.1
For the moment he defended himself against the accusations and offered to stand trial before sailing, to establish whether he had committed any of these acts, since the preparations were by now complete. If he had done any of them, he would pay the penalty; if acquitted, he would take up his command.

SECTION 6.29.2
He solemnly protested that they must not receive slanders against him in his absence: if he was guilty, they should put him to death now. It was wiser, he said, not to send him out in command of so great an army under such an accusation before they had reached a verdict.

SECTION 6.29.3
His enemies, however, feared that, if he stood trial at once, he would have the army's goodwill and that the people would relent, favoring him because it was through him that the Argives and some of the Mantineans were joining the expedition. They therefore opposed a trial and pressed for haste, putting forward other speakers to argue that he should sail now rather than hold up the departure, and stand trial on his return, on appointed days. Their intention was to have him recalled to face trial under a weightier burden of slander, which they could more easily build up in his absence. It was decided that Alcibiades should sail.

CHAPTER 6.30

SECTION 6.30.1
After this, when summer was already at its height, the expedition sailed for Sicily. Most of the allies, together with the grain-carrying merchant ships, the smaller vessels, and all the other accompanying equipment, had previously been ordered to assemble at Corcyra, so that the whole force could cross the Ionian Sea from there to Cape Iapygia. The Athenians themselves, and any allies who were present, went down to Piraeus at dawn on the appointed day and began manning the ships for departure.

SECTION 6.30.2
With them went down virtually the entire remaining population of the city, citizens and foreigners alike. The local people were each seeing off their own—friends, relatives, or sons—and went in hope mingled with lamentation: hope for what they might acquire, grief at the thought that they might never see their loved ones again, as they reflected on the long voyage for which they were sending them away from home.

CHAPTER 6.31

SECTION 6.31.1
Now, at the moment of parting, when they were about to leave one another amid such dangers, the terrors of the enterprise came home to them more forcibly than when they had voted to sail. Yet the sight of the strength before them, the multitude of everything they saw, restored their confidence. The foreigners and the rest of the crowd had come to watch an undertaking at once mighty and scarcely credible. For no Greek force ever sent to sea by a single city had yet equaled this expedition in cost and splendor.

SECTION 6.31.2
In numbers of ships and hoplites, however, the expedition to Epidaurus under Pericles, and the same force sent to Potidaea under Hagnon, were no smaller. Four thousand Athenian hoplites, three hundred cavalry, and a hundred triremes had sailed on that occasion, with fifty ships from Lesbos and Chios and many more allies.

SECTION 6.31.3
But those had set out on a short voyage with modest equipment; this expedition was fitted out for a long absence, to serve wherever needed both by sea and on land. Immense sums and effort had been spent on the fleet by the trierarchs and the city alike. The treasury paid each sailor a drachma a day and provided the hulls—sixty fast ships and forty hoplite transports—with the finest specialist crews for them. The trierarchs supplemented the public pay of the upper-tier rowers and the specialist seamen, and lavished money on emblems and fittings; each strained to the utmost to make his own ship stand out in beauty and speed. The infantry, too, had been chosen from carefully drawn muster rolls, and the men vied keenly with one another in their arms and personal equipment.

SECTION 6.31.4
The result was both a contest among themselves, each in the service assigned to him, and, to the other Greeks, the appearance of a display of power and resources rather than preparations for an attack on an enemy.

SECTION 6.31.5
Had anyone reckoned the city's public expenditure and the private spending of those on the expedition—the sums the city had already paid out and those it sent with the generals, what each man had spent on his own equipment or each trierarch on his ship, and what they would still spend—then added the money that everyone would naturally have provided for a long campaign apart from his public pay, and whatever each soldier or merchant carried for trade, the total taken out of the city would have amounted to many talents.

SECTION 6.31.6
The expedition became renowned no less for its astonishing boldness and the splendor of its appearance than for the overwhelming force brought against its intended enemies. It was also the largest expedition yet to cross the sea far from home, and the one launched with the greatest hopes for the future in proportion to what was already possessed.

CHAPTER 6.32

SECTION 6.32.1
When the ships were manned and everything they were to take had been stowed aboard, a trumpet signaled silence. The customary prayers before departure were offered not ship by ship, but by the whole force together, at a herald's bidding. Wine had been mixed in bowls throughout the fleet, and the soldiers aboard and their commanders poured libations from gold and silver cups.

SECTION 6.32.2
The crowd on shore joined in their prayers, both the citizens and any others present who wished them well. After singing the paean and completing the libations, they put to sea. At first they sailed out in single file, then raced as far as Aegina. They hastened toward Corcyra, where the rest of the allied force was also assembling.

SECTION 6.32.3
Reports of the approaching fleet reached Syracuse from many quarters, but for a long time none were believed. Indeed, when an assembly was held, speeches of the following tenor were made by various men, some believing the reports of the Athenian expedition, others arguing the contrary. Hermocrates son of Hermon came forward, convinced that he had reliable knowledge of the matter, and addressed them with this advice.

CHAPTER 6.33

SECTION 6.33.1
“Like some others, I may seem to you to be saying incredible things about the truth of this coming attack. I know that those who state or report what seems unbelievable not only fail to persuade but are thought fools. Yet I shall not be frightened into silence while the city is in danger, convinced as I am that I speak with surer knowledge than others.

SECTION 6.33.2
“For the Athenians, much as you marvel at it, have set out against you with a great force by sea and land. Their pretext is the alliance with the Egestaeans and the restoration of the Leontines, but their real motive is desire for Sicily, and above all for our city: they think that, if they take it, they will easily possess the rest.

SECTION 6.33.3
“Expect them, then, to arrive soon, and consider how best to resist them with the resources you have. Do not let contempt leave you defenseless when they come, or disbelief make you neglect the whole matter.

SECTION 6.33.4
“But even if a man believes the reports, he must not be dismayed by their daring and their power. They will not be able to inflict more harm on us than they suffer themselves. Nor is their coming with a great fleet without advantage: it puts us in a much better position with the other Siceliots, who will be frightened and more willing to become our allies. And if we either destroy them or drive them away without achieving their aims—for I certainly do not fear that they will gain what they expect—it will be a most glorious achievement for us, and one that I, at least, do not regard as beyond hope.

SECTION 6.33.5
“Few great expeditions, whether Greek or barbarian, have sailed far from home and succeeded. The invaders do not outnumber the inhabitants and their neighbors, for fear unites them all; and if they founder in a foreign land through lack of supplies, they leave the glory to those they attacked, even when most of their reverses are of their own making.

SECTION 6.33.6
“These very Athenians grew great in just this way: the Mede suffered many unexpected reverses, but they gained the credit because his attack was directed against Athens. We too may hope for such an outcome.

CHAPTER 6.34

SECTION 6.34.1
“Let us therefore take heart and make our preparations here. Let us send to the Sicels to strengthen the allegiance of some and try to gain the friendship and alliance of others; let us also send envoys to the rest of Sicily to show that the danger is common to all, and to Italy, so that its people may either ally themselves with us or refuse to receive the Athenians.

SECTION 6.34.2
“I think it would also be well to send to Carthage. An Athenian attack on their city is not beyond their expectations: they live in constant fear of it. Perhaps, then, if they think that abandoning us would bring danger upon themselves as well, they might be willing to defend us, whether secretly or openly, or at least in one way or another. If willing, they are better able to do so than any other power today, for they possess the greatest stores of gold and silver, which amply supply war and everything else.

SECTION 6.34.3
“Let us send to Lacedaemon and Corinth as well, asking them to bring help here quickly and to renew the war there.

SECTION 6.34.4
“But the course I consider most timely is the one you, accustomed to a quiet life, would be slowest to accept; nevertheless, I shall state it. If all of us Siceliots were willing—or, failing that, as many as possible together with ourselves—to launch our entire available fleet with two months' provisions, and meet the Athenians at Tarentum and Cape Iapygia, we should show them that before they could fight for Sicily they must fight to cross the Ionian Sea. This would dismay them most and bring home to them that we are defenders operating from friendly territory, for Tarentum receives us, while they must cross a wide sea with their whole force. The length of the voyage would make it difficult for them to keep formation, and their force, coming up slowly and in small detachments, would be easy for us to attack.

SECTION 6.34.5
“If, on the other hand, they lightened their ships and attacked with their fast vessels in a more concentrated force, then, if they had used their oars, we could fall on them exhausted; or, if we thought it best not to, we could withdraw to Tarentum. They, having crossed with scanty supplies in expectation of a sea battle, would find themselves in difficulties along a deserted coast. If they stayed, they would be blockaded; if they tried to sail on along the coast, they would leave the rest of their equipment behind, and uncertainty about whether the cities would receive them would dishearten them.

SECTION 6.34.6
“I therefore believe that, confronted with this prospect, they would never even leave Corcyra. Either, while they deliberated and sent scouts to discover our numbers and position, the advancing season would drive them into winter, or, dismayed by the unexpected, they would abandon the voyage. All the more so since, as I hear, their most experienced general leads them unwillingly and would gladly seize a pretext if any formidable move were seen on our part.

SECTION 6.34.7
“Reports of us would, I am sure, exaggerate our strength. Men's judgments take their shape from what they hear; and they are more afraid of those who strike first, or at least make clear to their attackers beforehand that they will resist, believing the danger to be as great for themselves as for their opponents.

SECTION 6.34.8
“That is what the Athenians would feel now. They advance against us expecting no resistance, and with reason they have formed a low opinion of us, since we did not join the Lacedaemonians in wearing them down. But if they saw us display a daring contrary to their expectations, the surprise would dismay them more than our actual strength.

SECTION 6.34.9
“Be persuaded, then, above all to dare this course; failing that, make the other preparations for war as quickly as possible. Let every man understand that contempt for an invader must show itself in resolute action, and that the most useful course is to recognize, here and now, that preparations inspired by fear are the safest, and act as men in danger. These men are coming against us: I know well that they are already at sea and will be here at any moment.”

CHAPTER 6.35

SECTION 6.35.1
So much Hermocrates said. The Syracusan people were fiercely divided among themselves. Some maintained that the Athenians would never come and that what he said was untrue; others asked what, even if they came, they could do to them without suffering still greater harm in return. Others again, utterly contemptuous, turned the affair into a jest. Few believed Hermocrates and feared what lay ahead.

SECTION 6.35.2
Athenagoras then came forward. He was a leader of the people and at that time the man most persuasive with the multitude, and he spoke as follows.

CHAPTER 6.36

SECTION 6.36.1
“Anyone who does not wish the Athenians to be so ill-advised as to come here and fall into our hands is either a coward or no friend to the city. As for those who bring such reports and fill you with alarm, I am not astonished at their audacity, but at their stupidity, if they think they are not transparent.

SECTION 6.36.2
“For men who have private reasons for fear wish to throw the city into panic, so that the general terror may cast a shadow over their own. That is the purpose of these reports now: they have not arisen by chance, but have been concocted by the very men who are always stirring up these troubles.

SECTION 6.36.3
“If you are wise, you will reckon what is likely not by examining what these men report, but by considering what capable men of wide experience—as I judge the Athenians to be—would do.

SECTION 6.36.4
“They are hardly likely to leave the Peloponnesians behind, with the war there not yet securely settled, and willingly embark on another war no less formidable. Indeed, I think they are content that we, with so many cities and such great ones, are not coming against them.

CHAPTER 6.37

SECTION 6.37.1
“But if they should come, as the reports say, I consider Sicily better able than the Peloponnese to carry a war through, since in every respect it is better equipped. Our city alone, I believe, is far stronger than the army now said to be advancing, even if twice that number should come. For I know that no horses will accompany them, nor will they obtain any here except a few from the Egestaeans; nor, coming by sea, will they bring hoplites equal in number to ours—it is a great undertaking to make so long a voyage here even with the ships themselves lightly laden. And all the other equipment needed for an attack on a city of this size is no small matter to procure.

SECTION 6.37.2
“So great do I judge the disparity to be that, even if they brought another city as large as Syracuse and established it on our borders to wage war from there, I think they would scarcely escape utter destruction. Much less will they do so with all Sicily hostile—for it will unite against them—with their army lodged in a camp improvised on landing, in makeshift tents and with only the bare necessities, and unable to venture far because of our cavalry. In short, I do not think they could even gain control of the countryside: so much stronger do I consider our preparations.

CHAPTER 6.38

SECTION 6.38.1
“But the Athenians understand these things, as I have explained them, and I am certain that they are safeguarding their own interests. It is men here who invent stories of things that neither exist nor could come to pass.

SECTION 6.38.2
“I have known them, not for the first time now but always, to want to terrify the mass of you with such stories, or with still more vicious ones, or by deeds, and so to rule the city themselves. And I do fear that, after many attempts, they may one day succeed. We, meanwhile, are poor at guarding ourselves before the blow falls, and at pursuing them when we detect them.

SECTION 6.38.3
“That is why our city seldom enjoys peace, but takes upon itself many bouts of civil strife and contests no more often against its enemies than against itself, and at times tyrannies and unjust rule by powerful factions.

SECTION 6.38.4
“If you will follow me, I shall try never to let any of this happen in our time. I shall persuade you, the majority, and punish those who contrive such schemes—not only when caught in the act, for they are hard to catch, but also for what they intend yet cannot accomplish. For we must defend ourselves in advance against an enemy's intentions as well as his deeds, if failure to take precautions means being the first to suffer. As for the few, I shall refute them on some points, keep watch over them on others, and on others instruct them: by these means, I think, I can best turn them away from wrongdoing.

SECTION 6.38.5
“And indeed, a question I have often considered: what is it you want, young men? To hold office already? But that is not lawful; and the law was enacted because you lack the capacity, rather than to dishonor you if you possess it. Or is it that you refuse equality under the law with the many? Yet how is it just that men of the same standing should not be entitled to the same rights?

CHAPTER 6.39

SECTION 6.39.1
“Someone will say that democracy is neither intelligent nor equitable, and that those who possess wealth are also best qualified to provide the best government. I say, first, that ‘the people’ is the name of the whole, but ‘oligarchy’ of a part; next, that the rich are the best guardians of money, the intelligent the best counselors, and the many, after hearing the arguments, the best judges. All these, both as separate groups and together as a whole, have their equal share in a democracy.

SECTION 6.39.2
“An oligarchy gives the many a share in the dangers, but of the benefits it not only takes more than its share: it appropriates and keeps them all. That is what the powerful and the young among you are eager for, though it cannot be maintained in a great city. But even now, most senseless of men, if you do not understand that you are striving for evil, you are the most ignorant Greeks I know; or, if you understand and dare it, the most unjust.

CHAPTER 6.40

SECTION 6.40.1
“Learn, then, or change your minds, and enlarge the common good of the city for all, recognizing that in this way the able among you may have an equal and even greater share [than the mass of the city's people], whereas if you pursue other aims you risk being deprived of everything. And have done with reports of this kind: you face men who see through them and will not submit.

SECTION 6.40.2
“For this city, even if the Athenians are coming, will repel them in a manner worthy of itself, and we have generals who will attend to these matters. If none of the reports is true, as I believe, the city will not be terrified by your tidings into choosing you as rulers and laying a self-chosen slavery upon itself. It will examine matters for itself, judging your words to have the force of deeds; it will not be stripped of its existing freedom merely by listening, but will seek to preserve it by vigilance in action and by refusing to yield.”

CHAPTER 6.41

SECTION 6.41.1
Such was the speech of Athenagoras. One of the generals rose, allowed no one else to come forward, and himself addressed the present situation as follows.

SECTION 6.41.2
“It is not prudent either to make accusations against one another or for those who hear them to accept them. We should look instead to the reports that reach us, and consider how each of us individually and the city as a whole may prepare well to repel the invaders.

SECTION 6.41.3
“And if there should prove to be no need, there is no harm in the city's being furnished with cavalry and arms

SECTION 6.41.4
“and all the other things that give war its splendor—we shall undertake their supervision and inspection—or in sending missions to the cities to gather intelligence and for any other purpose that seems expedient. Some of this we have already attended to, and whatever we learn we shall bring before you.” When the general had said this, the Syracusans dispersed from the meeting.

CHAPTER 6.42

SECTION 6.42.1
The Athenians themselves and all their allies were by now at Corcyra. The generals first reviewed the force and arranged it in the order in which it was to anchor and encamp. They divided it into three parts and assigned one by lot to each general, so that, instead of sailing all together, they would not lack water, anchorages, and provisions at their stopping places; and so that, organized in divisions under a general, they would be better ordered in other respects and easier to command.

SECTION 6.42.2
They then sent three ships ahead to Italy and Sicily, to discover which cities would receive them. These were instructed to return and meet them, so that they could approach with this knowledge.

CHAPTER 6.43

SECTION 6.43.1
After this the Athenians put out from Corcyra and crossed toward Sicily with the following force: a hundred and thirty-four triremes in all, and two Rhodian fifty-oared ships. Of these, a hundred were Attic—sixty fast ships and the rest troop transports—and the remainder of the fleet came from Chios and the other allies. The hoplites numbered five thousand one hundred altogether: of these, fifteen hundred Athenians were drawn from the muster roll, and seven hundred were thetes serving as marines aboard the ships; the others who joined the expedition were allies, some from the subject states, and five hundred from Argos and two hundred and fifty Mantineans and mercenaries. There were four hundred and eighty archers in all, eighty of them Cretans; seven hundred Rhodian slingers; a hundred and twenty lightly armed Megarian exiles; and a single horse transport carrying thirty cavalrymen.

CHAPTER 6.44

SECTION 6.44.1
Such was the first force that sailed across for the war. To carry its supplies there were thirty grain-carrying merchant ships, which also carried bakers, stonemasons, carpenters, and all the tools needed for fortification, and a hundred boats compelled to sail with the merchant ships. Many other boats and merchant ships also followed the army voluntarily for trade. All these now crossed the Ionian Gulf together from Corcyra.

SECTION 6.44.2
The whole expedition made landfall at the Iapygian promontory, at Tarentum, or wherever each contingent could, and proceeded along the Italian coast. The cities would not admit them to a market or within their walls, though they allowed them water and anchorage; Tarentum and Locri would not allow even these. Thus they reached Rhegium, at the extremity of Italy.

SECTION 6.44.3
There they now gathered, and, since they were not admitted within the city, established a camp outside it in the sanctuary of Artemis, where a market was also provided for them; they hauled up their ships and rested. They approached the Rhegians, urging them, as Chalcidians, to help the Leontinians, who were Chalcidians too. But the Rhegians said they would take neither side, and would do whatever the other Greeks of Italy should agree upon.

SECTION 6.44.4
The Athenians considered how best to approach affairs in Sicily. At the same time they awaited the return from Egesta of the ships sent ahead, wishing to learn whether the money was there as the envoys had claimed at Athens.

CHAPTER 6.45

SECTION 6.45.1
Meanwhile, the Syracusans were receiving clear reports from many quarters, and from their scouts, that the ships were at Rhegium. They no longer disbelieved, but devoted themselves wholeheartedly to preparations against this threat. They sent guards to some of the Sicels and envoys to others, brought garrisons into the outlying forts in their territory, and examined the state of affairs in the city, reviewing arms and horses to see whether all was complete. In everything else they put themselves on a footing for a war close at hand, indeed almost upon them.

CHAPTER 6.46

SECTION 6.46.1
The three ships sent ahead to Egesta reached the Athenians at Rhegium and reported that the rest of the promised money did not exist: only thirty talents could be found.

SECTION 6.46.2
The generals were immediately disheartened. This was their first reverse, along with the refusal of the Rhegians to join the expedition: these were the first people they had tried to persuade, and those most likely to agree, since they were kin to the Leontinians and had always been friendly to Athens. Nicias had expected the news from the Egestaeans, but for the other two it was more of a surprise.

SECTION 6.46.3
The Egestaeans had devised the following trick when the first Athenian envoys came to inspect their wealth. They took them into the sanctuary of Aphrodite at Eryx and displayed the offerings—bowls, wine jugs, incense burners, and a considerable array of other furnishings. These were silver, and made a far greater show than their relatively small monetary value warranted. They also entertained the ships' crews in private houses, collecting the gold and silver drinking cups of Egesta itself and borrowing others from the neighboring cities, Phoenician as well as Greek; each host brought these to the feasts as though they were his own.

SECTION 6.46.4
Since almost everyone was using the same objects and a profusion of them appeared everywhere, the Athenians from the triremes were greatly impressed, and on reaching Athens they spread the report that they had seen great wealth.

SECTION 6.46.5
These men, who had themselves been deceived and had then persuaded the others, were now bitterly blamed by the soldiers when word spread that the money did not exist at Egesta. The generals deliberated on the situation before them.

CHAPTER 6.47

SECTION 6.47.1
Nicias proposed sailing against Selinus with the whole army, the chief purpose for which they had been sent. If the Egestaeans provided money for the entire force, they should take counsel accordingly; if not, they should require them to provide subsistence for the sixty ships they had requested, remain there, and reconcile the Selinuntians with them either by force or by agreement. They should then sail past the other cities, display the power of Athens and demonstrate its zeal for friends and allies, and sail home—unless some sudden opportunity enabled them, within a short time, to help the Leontinians or win over another city—rather than endanger their own city by consuming its resources.

CHAPTER 6.48

SECTION 6.48.1
Alcibiades said they ought not to have sailed out with so great a force only to depart in disgrace without achieving anything. They should send heralds to all the other cities except Selinus and Syracuse, and try to detach some of the Sicels from the Syracusans and make friends of others, so as to obtain grain and troops. First they should persuade the Messenians: their position lay directly on the passage to Sicily and at its point of approach, and would offer the army an excellent harbor and base of operations. After winning over the cities and knowing whom they would have as partners in war, they should then attack Syracuse and Selinus, unless the Selinuntians came to terms with the Egestaeans and the Syracusans allowed the Leontinians to be restored to their homes.

CHAPTER 6.49

SECTION 6.49.1
Lamachus said they ought to sail straight against Syracuse and fight at the city as soon as possible, while its people were still unprepared and at the height of their alarm.

SECTION 6.49.2
Every army, he argued, is most terrifying at first; but if it delays before coming into sight, men's spirits revive and they regard even its appearance with greater contempt. If they fell upon the Syracusans suddenly, while they were still awaiting them in dread, they would have the best chance of victory and would terrify them in every way: by their appearance—for now they would seem most numerous—by the expectation of what they would suffer, and above all by the immediate peril of battle.

SECTION 6.49.3
Many would probably be caught outside in the fields because they did not believe the Athenians would come. And while they were bringing their property into the city, the army would not lack resources, if it established itself in force close to the city.

SECTION 6.49.4
The other Sicilian Greeks would then be more likely to refuse alliance with the Syracusans and come over to Athens, rather than delay, watching to see which side would prevail. For a naval base to which they could withdraw and from which they could launch their attacks, he said they should use Megara, which was deserted and only a short voyage or march from Syracuse.

CHAPTER 6.50

SECTION 6.50.1
Though Lamachus spoke in this way, he too finally supported Alcibiades' proposal. After this Alcibiades crossed in his own ship to Messene and discussed an alliance with its people. He failed to persuade them: they replied that they would not admit the Athenians into the city, but would provide a market outside. He therefore sailed back to Rhegium.

SECTION 6.50.2
The generals immediately manned sixty ships drawn from the whole fleet, took provisions, and sailed along the coast to Naxos, leaving the rest of the army at Rhegium with one of their number.

SECTION 6.50.3
The Naxians admitted them into the city, and they sailed on to Catana. But the Catanaeans would not receive them, for there were men there who favored the Syracusans.

SECTION 6.50.4
They proceeded to the river Terias, where they spent the night, and on the following day sailed against Syracuse, with the main body of their ships in single file. They sent ten ships ahead to sail into the Great Harbor and discover whether any fleet had been launched, and to approach and proclaim from aboard ship that the Athenians had come to restore the Leontinians to their own country in accordance with their alliance and kinship. Any Leontinians in Syracuse should therefore leave without fear and come to the Athenians, their friends and benefactors.

SECTION 6.50.5
When they had made the proclamation and reconnoitered the city, the harbors, and the surrounding country from which they would have to conduct the war, they sailed back to Catana.

CHAPTER 6.51

SECTION 6.51.1
An assembly was held, and the Catanaeans, though refusing to admit the army, invited the generals to enter and say whatever they wished. While Alcibiades was speaking and the people in the city had their attention fixed on the assembly, the soldiers unnoticed broke through a small gateway that had been poorly walled up, entered the city, and began buying in the market.

SECTION 6.51.2
The Catanaeans who favored the Syracusans—a small number—were at once terrified when they saw the army inside, and slipped away. The rest voted for an alliance with the Athenians and told them to bring the remainder of their army from Rhegium.

SECTION 6.51.3
After this the Athenians crossed to Rhegium, set out again with their entire army for Catana, and on arrival began establishing their camp.

CHAPTER 6.52

SECTION 6.52.1
Reports reached them from Camarina that its people would come over if they came, and they also heard that the Syracusans were manning a fleet. With their whole force, therefore, they sailed first toward Syracuse. Finding no fleet being manned, they sailed on to Camarina, anchored off the beach, and sent a herald. The Camarinaeans refused to receive them, saying that their sworn agreement was to admit the Athenians when they came in a single ship, unless they themselves summoned more.

SECTION 6.52.2
Having achieved nothing, they sailed away. They landed at a point in Syracusan territory and plundered it; but the Syracusan cavalry came to its defense and killed some of the scattered light troops. The Athenians then returned to Catana.

CHAPTER 6.53

SECTION 6.53.1
There they found that the ship Salaminia had arrived from Athens to summon Alcibiades home to answer the charges brought against him by the city, and also to fetch certain other soldiers accused along with him of profaning the Mysteries, some of them also in connection with the Herms.

SECTION 6.53.2
For after the army sailed, the Athenians pursued their investigation of the offenses involving the Mysteries and the Herms no less vigorously. Without scrutinizing the informers, but receiving every report with suspicion, they trusted worthless men and arrested and imprisoned citizens of the highest character. They thought it better to probe the affair and discover the truth than to let even a man reputed honest, once accused, escape unexamined because the informer was a scoundrel.

SECTION 6.53.3
The people knew by hearsay that the tyranny of Pisistratus and his sons had grown harsh toward its end, and moreover that it had been overthrown not by themselves and Harmodius, but by the Lacedaemonians. They were therefore always afraid and received everything with suspicion.

CHAPTER 6.54

SECTION 6.54.1
The daring enterprise of Aristogiton and Harmodius arose from an incident of love. I shall relate it at greater length and show that neither others nor the Athenians themselves give any accurate account of their own tyrants or of what happened.

SECTION 6.54.2
When Pisistratus died in old age while still tyrant, it was not Hipparchus, as most people suppose, but Hippias, the eldest, who succeeded to power. Harmodius was then conspicuous for the beauty of his youth, and Aristogiton, a citizen of middling station, was his lover.

SECTION 6.54.3
Hipparchus, the son of Pisistratus, made advances to Harmodius and was rejected; Harmodius told Aristogiton. Deeply wounded in his love, and afraid that Hipparchus might use his power to take Harmodius by force, Aristogiton immediately began plotting to overthrow the tyranny, so far as his existing position allowed.

SECTION 6.54.4
Meanwhile Hipparchus made another attempt and was no more successful in persuading Harmodius. He had no wish to use violence, but prepared to humiliate him in some concealed way, so that this would not appear to be the reason.

SECTION 6.54.5
For in his rule generally he was not oppressive to the multitude, but conducted it without giving offense. Indeed, these tyrants cultivated virtue and intelligence to an exceptional degree, and, exacting from the Athenians only a twentieth of their produce, they adorned their city handsomely, carried on their wars, and offered sacrifices in the sanctuaries.

SECTION 6.54.6
In other respects the city itself continued to observe its previously established laws, except that the tyrants always took care to have one of their own family in office. Among others of the family who held the annual office at Athens was Pisistratus, son of Hippias the tyrant and named after his grandfather. During his term he dedicated the altar of the Twelve Gods in the marketplace and that of Apollo in the precinct of Pythian Apollo.

SECTION 6.54.7
Later, the Athenian people added to the length of the altar in the marketplace and obliterated its inscription. But the inscription in the precinct of Pythian Apollo is still visible even now, in faint letters, and reads as follows: / In memory of his term of office, Pisistratus, Hippias' son, / set this up within the precinct of Pythian Apollo.

CHAPTER 6.55

SECTION 6.55.1
That Hippias, as the eldest, held the rule, I assert from knowledge gained through more exact accounts than others have heard; but this fact alone would also enable anyone to judge. Of the legitimate brothers, he alone is known to have had children, as both the altar and the pillar set up on the Athenian acropolis to record the crimes of the tyrants show. On that pillar no child of Thessalus or Hipparchus is inscribed, but five of Hippias, born to him by Myrrhine, daughter of Callias son of Hyperochides. For it was natural that the eldest should marry first.

SECTION 6.55.2
On the same pillar he is also named first after his father, again naturally enough, since he was the eldest after him and had held the tyranny.

SECTION 6.55.3
Nor do I think Hippias could ever have secured the tyranny so easily at that moment if Hipparchus had died as ruler and he himself had taken office that same day. Rather, the fear he had long inspired in the citizens and the firm loyalty of his mercenaries gave him an overwhelming margin of security in retaining power. He was not at a loss, as a younger brother would have been who had not previously been in constant contact with the government.

SECTION 6.55.4
But Hipparchus, through the misfortune of his death, became famous and so acquired, for later generations, the reputation of having been the tyrant as well.

CHAPTER 6.56

SECTION 6.56.1
Hipparchus, then, carried out his intention of insulting Harmodius after his rejection of the advances. They invited his unmarried sister to come and carry a basket in a procession, then drove her away, declaring that they had never invited her in the first place, since she was unworthy.

SECTION 6.56.2
Harmodius took this bitterly, and Aristogiton, for his sake, was roused to far greater anger still. Their other arrangements with those who were to join in the attack had been made; they were waiting for the Great Panathenaea, the only day when the citizens who were to accompany the procession could assemble in arms without arousing suspicion. They themselves were to begin the attack, and the others were immediately to help them against the bodyguards.

SECTION 6.56.3
For safety's sake, few had been admitted to the conspiracy. They hoped that if even a handful dared to act, those who knew nothing beforehand, having their weapons ready, would be willing on the instant to join in winning their own freedom.

CHAPTER 6.57

SECTION 6.57.1
When the festival came, Hippias was outside the city in the place called the Ceramicus, with his bodyguards, arranging how each part of the procession was to move forward. Harmodius and Aristogiton, already carrying their daggers, were advancing to the deed.

SECTION 6.57.2
But when they saw one of their fellow conspirators talking familiarly with Hippias—for Hippias was readily approachable by everyone—they grew afraid, believing that they had been betrayed and were on the point of arrest.

SECTION 6.57.3
Before that happened, they wished, if they could, to take revenge upon the man who had hurt them and for whose sake they were risking everything. Just as they were, they rushed inside the gates and came upon Hipparchus near the place called the Leocorium. At once they fell upon him without a thought, in the fiercest anger, one driven by love, the other by the insult he had suffered; they struck and killed him.

SECTION 6.57.4
As the crowd came running together, Aristogiton escaped the bodyguards for the moment, but was later captured and put to a cruel death. Harmodius was killed there on the spot.

CHAPTER 6.58

SECTION 6.58.1
When the news reached Hippias in the Ceramicus, he went immediately, not to the scene of the deed, but to the hoplites in the procession, before they could learn of it at that distance. Composing his face so that it betrayed nothing of the disaster, he pointed out a place and ordered them to go there without their weapons.

SECTION 6.58.2
They withdrew, thinking he wished to address them. He then told the mercenaries to take possession of the weapons and immediately picked out those he accused, together with anyone found carrying a dagger; for it was customary to take part in the processions with shield and spear.

CHAPTER 6.59

SECTION 6.59.1
Thus a wound dealt to love gave rise to the plot of Harmodius and Aristogiton, and sudden terror brought them to their reckless act of daring.

SECTION 6.59.2
After this the tyranny became harsher for the Athenians. Hippias, now living in greater fear, killed many citizens and at the same time looked abroad, seeking some refuge that might be open to him if his fortunes changed.

SECTION 6.59.3
It was after this, at any rate, that, Athenian though he was, he gave his daughter Archedice to a Lampsacene, Aeantides son of Hippoclus, tyrant of Lampsacus, knowing that their family had great influence with King Darius. Her tomb at Lampsacus bears this inscription: / “Her father was foremost in Hellas among men of his day: / Hippias, whose daughter Archedice this dust conceals. / Her father, husband, and brothers were tyrants, / And her sons, yet her mind never rose into reckless pride.”

SECTION 6.59.4
Hippias continued as tyrant of Athens for three years. In the fourth he was overthrown by the Lacedaemonians and the exiled Alcmaeonids, and departed under a truce, first to Sigeum and to Aeantides at Lampsacus, then from there to King Darius. From there, too, in the twentieth year afterward, when he was already an old man, he set out with the Medes on the expedition to Marathon.

CHAPTER 6.60

SECTION 6.60.1
With these events in mind, and recalling all they knew of them by hearsay, the Athenian people were at that time harsh and suspicious toward those accused in the affair of the mysteries. Everything, they thought, had been done as part of an oligarchic and tyrannical conspiracy.

SECTION 6.60.2
Their anger over this had already filled the prison with many men of standing, and there was no sign of a pause: each day they grew fiercer and arrested still more. At this point one of the prisoners, the very man who seemed most deeply implicated, was persuaded by a fellow prisoner to make a disclosure—whether true or not. Both views are conjectured; no one, either then or afterward, has been able to say with certainty who committed the deed.

SECTION 6.60.3
His fellow prisoner persuaded him by saying that, even if he had not done it, he ought to secure immunity and save himself, while releasing the city from its present suspicion. A confession under immunity offered him a surer prospect of safety than a denial followed by trial.

SECTION 6.60.4
He therefore gave information against himself and others in the affair of the Herms. The Athenian people welcomed what they believed to be the truth, having previously thought it intolerable not to know who was plotting against their democracy. They immediately released the informer and all his fellow prisoners whom he had not accused. Those accused were brought to trial: all who had been arrested were put to death, while those who had escaped were condemned to death and a reward was proclaimed for anyone who killed them.

SECTION 6.60.5
It remained uncertain whether those who suffered in this affair had been unjustly punished; the rest of the city, however, had plainly benefited for the time being.

CHAPTER 6.61

SECTION 6.61.1
As for Alcibiades, his enemies—the same men who had attacked him before he sailed—pressed their charges, and the Athenians took them bitterly. Now that they thought the affair of the Herms had been cleared up, they were all the more convinced that the affair of the mysteries, in which he was implicated, had been his doing also, with the same purpose and as part of the conspiracy against the people.

SECTION 6.61.2
Indeed, at the very time when they were in this turmoil, a small Lacedaemonian army happened to have advanced as far as the Isthmus on some business with the Boeotians. The Athenians therefore believed it had come at an agreed signal, through his contrivance, and not on account of the Boeotians; and that, had they not forestalled it by arresting the men on the informer's evidence, the city would have been betrayed. For one night they even slept under arms in the sanctuary of Theseus in the city.

SECTION 6.61.3
At the same time Alcibiades' guest-friends in Argos were suspected of plotting an attack on the people. For this reason the Athenians then handed over the Argive hostages held in the islands to the Argive people to be put to death.

SECTION 6.61.4
Suspicion thus closed around Alcibiades from every side. Wishing to bring him to trial and put him to death, they accordingly sent the ship Salaminia to Sicily to fetch him and the others against whom information had been laid.

SECTION 6.61.5
The instructions were to summon him to follow and make his defense, but not to arrest him. They were taking care not to cause a disturbance among either their own soldiers in Sicily or the enemy, and were particularly anxious that the Mantineans and Argives should remain, believing that it was through him that these had been persuaded to join their expedition.

SECTION 6.61.6
Alcibiades, taking his own ship, and those accused along with him sailed from Sicily with the Salaminia, as though bound for Athens. But when they reached Thurii, they followed no farther: they left their ship and disappeared, afraid to sail home for trial under such accusations.

SECTION 6.61.7
The men from the Salaminia searched for Alcibiades and his companions for a time, but when they were nowhere to be found, sailed away. Not long afterward Alcibiades, now an exile, crossed in a vessel from the territory of Thurii to the Peloponnese. The Athenians condemned him and his companions to death in their absence.

CHAPTER 6.62

SECTION 6.62.1
After this, the remaining Athenian generals in Sicily divided the army into two parts and each took one by lot; then, with the whole force, they sailed toward Selinus and Egesta. They wished to learn whether the Egestaeans would furnish the money, to examine the situation at Selinus, and to understand its dispute with Egesta.

SECTION 6.62.2
Sailing with Sicily on their left, along the coast facing the Tyrrhenian Gulf, they put in at Himera, the only Greek city in that part of Sicily. When its people refused to receive them, they continued along the coast.

SECTION 6.62.3
On the voyage they captured Hyccara, a small Sicanian town on the coast, hostile to the Egestaeans. They enslaved its inhabitants and handed the town over to the Egestaeans, some of whose cavalry had joined them. Their infantry then marched back through the country of the Sicels until they reached Catana, while the ships sailed around with the captives.

SECTION 6.62.4
Nicias sailed directly from Hyccara to Egesta, transacted the other business, and received thirty talents before rejoining the army. They sold the captives and realized a hundred and twenty talents from them.

SECTION 6.62.5
They also sailed around to their Sicel allies, ordering them to send troops; and with half their own army they advanced against the hostile town of Hybla Geleatis, but failed to take it. And the summer ended.

CHAPTER 6.63

SECTION 6.63.1
At the very beginning of the following winter, the Athenians began preparing their advance against Syracuse; the Syracusans, for their part, were preparing to march against the Athenians.

SECTION 6.63.2
For when the Athenians did not immediately attack, as their first fears had led them to expect, their confidence revived with each passing day. And when the Athenians were seen sailing along the distant parts of Sicily, far from them, and had gone against Hybla and failed to take it by assault, their contempt grew greater still. They demanded that their generals lead them against Catana, as a crowd emboldened by confidence is apt to do, since the Athenians would not come against them.

SECTION 6.63.3
Syracusan cavalry scouts were constantly riding up to the Athenian army and taunting them, asking, among other insults, whether they had come to settle themselves alongside the Syracusans in a foreign country rather than to restore the Leontines to their own.

CHAPTER 6.64

SECTION 6.64.1
Aware of this, the Athenian generals wished to draw the Syracusans out of the city in full force and as far away as possible, while they themselves sailed along the coast by night and quietly occupied a suitable campsite. They knew they could not do this so easily if they landed from their ships against a prepared enemy, or were seen approaching by land: the numerous Syracusan cavalry would inflict great damage on their light troops and camp followers, since they themselves had no cavalry. By this means, however, they would secure a position where the cavalry could do them no serious harm. Syracusan exiles accompanying them had told them about the place near the Olympieum which they did in fact occupy. To achieve their purpose, then, the generals devised the following scheme.

SECTION 6.64.2
They sent a man whom they trusted, and whom the Syracusan generals believed to be no less friendly to themselves. He was a Catanaean, and said he had come from men in Catana whose names the generals knew, and whom they knew to be among their well-wishers still remaining in the city.

SECTION 6.64.3
He said that the Athenians spent the night inside the city, away from their arms. If the Syracusans would come in full force against the camp at dawn on an appointed day, the men in Catana would shut in the Athenians who were with them and burn the ships, while the Syracusans would easily capture the army by attacking the palisade. Many Catanaeans, he said, were ready to join in the deed and had already made their preparations; it was from these men that he had come.

CHAPTER 6.65

SECTION 6.65.1
The Syracusan generals, confident in other respects and already intending, even without this message, to prepare a march against Catana, believed the man with all the less reflection. They immediately agreed on the day when they would arrive and sent him away. Since some of their allies, men from Selinus and elsewhere, had already joined them, they issued orders for the entire Syracusan levy to march out. When their preparations were complete and the agreed time for their arrival was near, they set out toward Catana and camped by the river Symaethus in the territory of Leontini.

SECTION 6.65.2
As soon as the Athenians learned of their approach, they took their entire army, together with all the Sicels and others who had joined them, embarked them in the warships and transports, and sailed for Syracuse by night.

SECTION 6.65.3
At dawn the Athenians were landing near the Olympieum to occupy their campsite, while the Syracusan cavalry, riding ahead into Catana, discovered that the whole army had put to sea. They turned back and reported to the infantry; the entire force now turned around and hurried to the city's defense.

CHAPTER 6.66

SECTION 6.66.1
Meanwhile, since the Syracusans had a long way to travel, the Athenians settled their army at leisure in a favorable position, where they could begin battle whenever they wished, and where the Syracusan cavalry could least trouble them, either during the action or before it. On one side low walls, houses, trees, and a marsh barred access; along the other were cliffs.

SECTION 6.66.2
They cut down nearby trees, carried them to the sea, and planted a palisade beside the ships. At Dascon, where the enemy could most easily approach, they hastily raised a defense of stones picked up on the spot and timber; they also broke down the bridge over the Anapus.

SECTION 6.66.3
While they were making these preparations, no one came out from the city to hinder them. The Syracusan cavalry were the first to arrive in support, and afterward the whole infantry force assembled. At first they came close to the Athenian army, but when the Athenians did not advance to meet them, they withdrew, crossed the Helorine road, and encamped.

CHAPTER 6.67

SECTION 6.67.1
The next day the Athenians and their allies prepared for battle and drew up as follows. The Argives and Mantineans held the right wing, the Athenians the center, and the other allies the rest. Half the army was stationed in front, eight deep; the other half formed a square by the camp, also eight deep, with orders to watch and go to the aid of whichever part of the army was hardest pressed. The baggage carriers were placed within this reserve formation.

SECTION 6.67.2
The Syracusans drew up all their hoplites sixteen deep, comprising the full Syracusan levy and the allies who were present. The largest contingent supporting them came from Selinus; there were also cavalry from Gela, about two hundred in all, and about twenty cavalry and fifty archers from Camarina. Their cavalry, no fewer than twelve hundred, they stationed beside the right wing, with the javelin throwers alongside them.

SECTION 6.67.3
As the Athenians were about to open the attack, Nicias went along the ranks of each national contingent and addressed this exhortation to them all.

CHAPTER 6.68

SECTION 6.68.1
“Men who have come here for the same struggle, what need have we of a long exhortation? The force we have assembled, I think, can inspire confidence more effectively than fine words spoken to a feeble army.

SECTION 6.68.2
“For here we stand, Argives, Mantineans, Athenians, and the best of the islanders. With allies so numerous and of such quality, how should any man fail to have high hopes of victory? Especially against men defending themselves with their whole levy, not a picked force like ours, and Siceliots at that—men who despise us but will not stand against us, since their skill falls short of their daring.

SECTION 6.68.3
“Let each man also keep this in mind: we are far from our own land, with no friendly ground at hand except what you win for yourselves in battle. And I remind you of the opposite of what I know the enemy are urging upon themselves. They tell one another that the struggle will be for their native land; I tell you that we are not in our native land, but on ground where we must conquer or find retreat difficult, for their numerous cavalry will press us hard.

SECTION 6.68.4
“Remember your own worth, then, and advance against the enemy with spirit, judging our present necessity and helplessness more terrible than our opponents.”

CHAPTER 6.69

SECTION 6.69.1
With this exhortation Nicias led the army forward at once. The Syracusans had not expected to fight at that moment, and some of them, with the city so near, had even gone away. These came running back in haste to help, but were late; each took his place wherever he happened to join the main body. For neither in this battle nor in the others did they lack spirit or daring. In courage they were no worse, so far as their skill could sustain them; but where that failed, they unwillingly forfeited the strength of their resolve as well. Still, though they had not expected the Athenians to attack first and were compelled to defend themselves in haste, they took up their weapons and immediately advanced to meet them.

SECTION 6.69.2
First the stone throwers, slingers, and archers on either side fought ahead of the main bodies, routing one another in the usual fashion of light troops. Then the seers brought forward the customary sacrificial victims, and the trumpeters sounded the charge for the hoplites.

SECTION 6.69.3
They advanced: the Syracusans fighting for their native land and, each for himself, for immediate survival and future freedom; on the other side, the Athenians to make another's land their own and not to damage their own through defeat; the Argives and the independent allies to share with the Athenians in winning what they had come for, and to see their own native land again as victors. The subject allies were chiefly spurred by the need for immediate survival, of which there was no hope unless they won; only as a secondary concern did they hope that helping to subdue further lands might ease their own subjection.

CHAPTER 6.70

SECTION 6.70.1
Once the battle came to close quarters, they held out against one another for a long time. Thunder, lightning, and heavy rain happened to break upon them together, adding to the fear of those fighting for the first time and least familiar with war. The more experienced thought the storm no more than the season might bring; far more alarming to them was the enemy's resistance, so long as it remained unbroken.

SECTION 6.70.2
The Argives first drove back the Syracusan left wing, and after them the Athenians drove back the troops opposite themselves. The rest of the Syracusan army now began to break apart as well and took to flight.

SECTION 6.70.3
The Athenians did not pursue far, for the Syracusan cavalry, numerous and still undefeated, held them back, charging among their hoplites and checking any they saw pressing ahead in pursuit. Following in a compact body as far as was safe, the Athenians then withdrew and set up a trophy.

SECTION 6.70.4
The Syracusans rallied on the Helorine road and re-formed as best they could in the circumstances. Even so, they sent a detachment of their own men to guard the Olympieum, fearing that the Athenians might lay hands on the treasure kept there; the rest withdrew into the city.

CHAPTER 6.71

SECTION 6.71.1
The Athenians did not approach the sanctuary. They gathered their own dead, laid them on a pyre, and camped where they were. The next day they gave back the Syracusans' dead under a truce—about two hundred and sixty of the Syracusans and their allies had fallen—and collected the bones of their own dead, about fifty of themselves and their allies. Taking the spoils of the enemy, they sailed back to Catana.

SECTION 6.71.2
For it was winter, and they did not yet think it possible to wage the war from that position until they had sent for cavalry from Athens and gathered more from their allies on the spot, so as not to be wholly at the mercy of the enemy's horsemen. They also needed to collect money locally and receive funds from Athens, to win over some of the cities—which they hoped would be more ready to submit after the battle—and to lay in the other preparations, grain and everything required, with a view to attacking Syracuse in the spring.

CHAPTER 6.72

SECTION 6.72.1
With this intention they sailed away to Naxos and Catana to spend the winter. The Syracusans buried their own dead and held an assembly.

SECTION 6.72.2
Hermocrates son of Hermon came forward to speak. A man second to none in general intelligence, he had also proved himself well versed in war and conspicuous for courage. He encouraged them and would not let them give way under what had happened.

SECTION 6.72.3
Their spirit, he said, had not been defeated; disorder had done the damage. Nor had they fallen as far short as might have been expected, especially since they had faced the foremost Greeks in experience, amateurs, so to speak, competing against craftsmen.

SECTION 6.72.4
The multitude of generals and the division of authority had also done great harm—they had fifteen generals—as had the undisciplined lack of control among the mass of the troops. If they appointed a few experienced generals and during this winter prepared their hoplite force, providing arms for those who lacked them so as to make their numbers as large as possible, and compelling them to undertake the rest of their training, he said they would in all likelihood overcome the enemy. They already possessed courage; discipline would be added when they came to act. Both qualities would improve: discipline through practice amid danger, and courage itself would grow bolder with the confidence that comes from skill.

SECTION 6.72.5
They ought to choose few generals, with full powers, and swear an oath to let them command as their judgment dictated. In this way matters requiring secrecy would be better concealed, and the other preparations would be made in good order and without room for excuses.

CHAPTER 6.73

SECTION 6.73.1
After hearing him, the Syracusans voted for all his proposals and elected three generals: Hermocrates himself, Heraclides son of Lysimachus, and Sicanus son of Execestus.

SECTION 6.73.2
They also sent envoys to Corinth and Lacedaemon to obtain allied support and persuade the Lacedaemonians to wage war against Athens more resolutely and openly on their behalf, so that the Athenians would either withdraw from Sicily or send fewer reinforcements to their army there.

CHAPTER 6.74

SECTION 6.74.1
The Athenian army at Catana sailed at once against Messene, expecting the city to be betrayed to them. But the scheme came to nothing. When Alcibiades left his command, having already been recalled and knowing that he would go into exile, he disclosed the impending plot, of which he had knowledge, to the friends of Syracuse in Messene. They had first put the conspirators to death; and now, amid civil strife and under arms, those who favored this policy prevailed in keeping the Athenians out.

SECTION 6.74.2
The Athenians remained for about thirteen days, but, battered by storms, short of supplies, and making no progress, they withdrew to Naxos. There they marked out their camp, enclosed it with a palisade, and passed the winter. They also sent a trireme to Athens for money and cavalry, to arrive at the beginning of spring.

CHAPTER 6.75

SECTION 6.75.1
During the winter the Syracusans also built a wall extending their city to include the Temenites, along the whole side facing Epipolae, so that, if they suffered a reverse, they could not easily be enclosed by a shorter line of siegeworks. They built a fort at Megara and another at the Olympieum, and drove stakes into the sea along every stretch where a landing was possible.

SECTION 6.75.2
Knowing that the Athenians were wintering at Naxos, they marched with their whole force against Catana, ravaged part of its territory, burned the Athenian tents and camp, and returned home.

SECTION 6.75.3
When they learned that the Athenians were sending an embassy to Camarina, invoking the alliance made in the time of Laches in the hope of winning them over, they too sent envoys to counter it. They suspected that the Camarinaeans had been reluctant to send even the aid they had supplied for the first battle; and, seeing the Athenians' success in that battle, they might refuse further assistance and be persuaded by their old friendship to join the Athenians instead.

SECTION 6.75.4
So Hermocrates and others arrived at Camarina from Syracuse, and Euphemus with others from the Athenians. When the Camarinaeans assembled, Hermocrates, wishing to prejudice them against the Athenians before they spoke, addressed them as follows.

CHAPTER 6.76

SECTION 6.76.1
“Camarinaeans, we have not sent this embassy chiefly from fear that the Athenian force now here will overawe you, but rather that the arguments they are about to offer will persuade you before you have heard anything from us.

SECTION 6.76.2
“They have come to Sicily with the pretext you have heard, but with the intention we all suspect. In my judgment, they wish not so much to restore the Leontines to their homes as to drive us from ours. It hardly makes sense for them to uproot cities there and restore cities here, or to cherish the Leontines as kinsmen because they are Chalcidians, while keeping the Chalcidians of Euboea, from whom these settlers came, in slavery.

SECTION 6.76.3
“The method by which they gained their possessions there is the same they are now attempting here. They became leaders of the willing Ionians and of the allies descended from themselves, ostensibly to take vengeance on the Mede; then, charging some with desertion, others with making war on one another, and bringing against each whatever plausible accusation they could find, they subdued them.

SECTION 6.76.4
“So neither did the Athenians resist the Mede for the freedom of the Greeks, nor the Greeks for their own: the Athenians fought to enslave them to themselves rather than to him, and the Greeks to exchange their master for one no less shrewd, but shrewder in wrongdoing.

CHAPTER 6.77

SECTION 6.77.1
“But we have not come now to expose the Athenians, whose city is easy enough to accuse, before men who know its wrongs. Far more do we come to reproach ourselves. We have the example of the Greeks there, enslaved because they failed to defend themselves; and now the same contrivances are being brought against us—the restoration of their Leontine kinsmen, assistance to their Egestaean allies. Yet we will not unite and show them with greater spirit that these are not Ionians, Hellespontines, or islanders, who continually change their master, whether the Mede or someone else, and remain slaves, but free Dorians, settled in Sicily from the self-governing Peloponnese.

SECTION 6.77.2
“Or shall we wait until we are taken city by city, knowing that this alone makes us vulnerable, and seeing them pursue just this design—to divide some of us by argument, set others at war with one another by the promise of alliance, and injure each as they can by offering something welcome to his ear? When a fellow inhabitant of Sicily, far away, is destroyed first, do we imagine that the danger will not reach us too, and that the sufferer before us is unfortunate only on his own account?

CHAPTER 6.78

SECTION 6.78.1
“If anyone supposes that the Syracusan, but not he himself, is the Athenian's enemy, and thinks it a hardship to risk himself for my country, let him reflect that in fighting on my soil he is fighting no more for mine than, equally, for his own; and with greater safety, since I shall not already have been destroyed, but he will have me for an ally and will not struggle alone. The Athenian wishes not merely to punish the Syracusan's hostility, but, on the pretext of attacking me, to make this man's friendship no less secure.

SECTION 6.78.2
“If anyone envies us, or even fears us—for greatness provokes both feelings—and therefore wishes Syracuse to suffer enough to teach us moderation, yet to survive for his own security, he hopes for something beyond human power. No man can be master alike of his desires and of fortune.

SECTION 6.78.3
“And if his judgment fails, perhaps, lamenting his own misfortunes, he may one day wish that he could envy my prosperity again. But that will be impossible if he abandons us and refuses to share dangers which are the same in substance, whatever the difference in name: in word he would be preserving our power, but in deed his own survival.

SECTION 6.78.4
“You above all, Camarinaeans, as our neighbors and the next to face the danger, should have foreseen this. Instead of giving us the halfhearted support you now give, you should be coming to us of your own accord, visibly urging us to yield nothing—just as you would appeal to us in your need if the Athenians had invaded Camarina first. But neither you nor the others have yet shown this spirit.

CHAPTER 6.79

SECTION 6.79.1
“Perhaps, out of cowardice, you will observe justice toward both us and the invaders, saying that you have an alliance with the Athenians. Yet you made it not against your friends, but against any enemy who might attack you; and you undertook to help the Athenians when others wronged them, not when they themselves wronged their neighbors, as they do now.

SECTION 6.79.2
“Even the Rhegians, Chalcidians themselves, refuse to help restore the Chalcidian Leontines. It would be monstrous if they, suspecting the deed behind the fine plea of justice, act wisely without a plausible excuse, while you, with a plausible pretext, choose to help your natural enemies and join your bitterest foes in destroying those who are still more naturally your kinsmen.

SECTION 6.79.3
“That is not just. You must resist, and not fear their armament. It is not formidable if we all stand together, but only if, as they are striving to ensure, we stand apart. Even when they came against us alone and won a battle, they did not achieve their purpose, but quickly withdrew.

CHAPTER 6.80

SECTION 6.80.1
“United, then, we have no reason to lose heart; rather, we should enter the alliance with greater zeal, especially since help will come from the Peloponnesians, who are altogether superior to these men in warfare. And let no one think that the cautious policy of helping neither side, on the ground that you are allied to both, is fair to us and safe for you.

SECTION 6.80.2
“In deed it is not as fair as its claim sounds. If your refusal to join us brings defeat to the victim and victory to the aggressor, what have you done by the same abstention but withhold the help that would have saved the one, and fail to prevent the other's wrongdoing? Yet it would be nobler to take the side of those who are both wronged and your kinsmen, preserve the common good of Sicily, and prevent the Athenians, your friends as you say, from committing an injustice.

SECTION 6.80.3
“To sum up, we Syracusans say that there is no need to instruct either you or the others at length in matters you understand no less clearly yourselves. We appeal to you, and at the same time, if we fail to persuade you, call you to witness: we Dorians are being attacked by Ionians, our perpetual enemies, and betrayed by you, our fellow Dorians.

SECTION 6.80.4
“If the Athenians subdue us, they will win through your decisions, but the honor will bear their own name; and the prize they take for their victory will be none other than the men who gave it to them. If, on the other hand, we prevail, you who brought these dangers upon us will bear the punishment.

SECTION 6.80.5
“Consider, then, and choose now: immediate slavery without risk, or the chance, by prevailing at our side, both to avoid the disgrace of taking these men as masters and to escape a quarrel with us that would be anything but brief.”

CHAPTER 6.81

SECTION 6.81.1
Such was the speech of Hermocrates. After him Euphemus, the Athenian envoy, spoke as follows.

CHAPTER 6.82

SECTION 6.82.1
“We came to renew our former alliance; but since the Syracusan has attacked us, we must also explain why we are justified in holding our empire.

SECTION 6.82.2
“He himself has supplied the strongest evidence: the Ionians have always been enemies of the Dorians. The facts bear him out. We, being Ionians, considered how best to avoid subjection to the Peloponnesian Dorians, who outnumber us and live close by.

SECTION 6.82.3
“After the Persian Wars we acquired a fleet and freed ourselves from Lacedaemonian rule and leadership. They had no more right to command us than we them, except insofar as they were stronger at the time. We in turn became leaders of those formerly subject to the King, and have maintained our position, believing that, with the power to defend ourselves, we should be least likely to fall under Peloponnesian rule. And, to speak precisely, there was no injustice in our subjugation of the Ionians and islanders whom the Syracusans say we have enslaved despite their kinship with us.

SECTION 6.82.4
“For they came with the Mede against us, their mother city, and did not dare revolt and sacrifice their possessions, as we did when we abandoned our city. They chose slavery for themselves and sought to impose the same upon us.

CHAPTER 6.83

SECTION 6.83.1
“For these reasons we hold our empire both as our due—because we furnished the Greeks with the largest fleet and an unstinting zeal, and because those men, showing the same readiness in the Mede's service, did us harm—and in pursuit of the strength we need against the Peloponnesians.

SECTION 6.83.2
“We do not embellish our case with claims that we rightly rule because we alone overthrew the barbarian, or because we faced danger for these men's freedom rather than for that of all the Greeks and ourselves. No one can be blamed for securing his own proper safety. And now, here too, we have come for our own security, and see that your interests coincide with ours.

SECTION 6.83.3
“We shall demonstrate this from the very grounds of their slanders and your most fearful suspicions. We know that men whose suspicions are sharpened by fear may delight for the moment in a pleasing speech, but later, when action comes, do what serves their interests.

SECTION 6.83.4
“For, as we have said, fear makes us hold our empire there; and the same motive has brought us here to establish security with our friends, not to enslave them, but rather to prevent our own enslavement.

CHAPTER 6.84

SECTION 6.84.1
“Let no one suppose that we concern ourselves with you when you are no concern of ours. He should recognize that, if you survive and are strong enough to hold the Syracusans in check, we shall suffer less harm from any force they send to the Peloponnesians.

SECTION 6.84.2
“In this respect you are already of the greatest concern to us. That is also why it makes sense to restore the Leontines, not as subjects like their kinsmen in Euboea, but as strong as possible, so that, as neighbors of Syracuse, they may trouble these men from their own territory on our behalf.

SECTION 6.84.3
“At home we are ourselves strong enough to face our enemies; and the Chalcidians—whom he says we have inconsistently enslaved while freeing their kinsmen here—serve our interests by remaining unarmed and paying money alone. Here, however, both the Leontines and our other friends serve us best by enjoying the fullest possible independence.

CHAPTER 6.85

SECTION 6.85.1
“For a tyrant or an imperial city, no advantage is unreasonable and no kinship counts without trust. In each case one must become an enemy or a friend as circumstances require. Here our advantage lies not in harming our friends, but in making our enemies powerless through our friends' strength.

SECTION 6.85.2
“You need not distrust this. Even at home we order our relations with our allies according to the usefulness of each: the Chians and Methymnaeans retain their independence in return for furnishing ships; most others are more strictly bound to pay tribute; others again are allies on entirely free terms, although they are islanders and easy to subdue, because they occupy strategic positions around the Peloponnese.

SECTION 6.85.3
“Here too, then, we may reasonably be expected to arrange matters to our advantage and, as we say, out of fear of the Syracusans. They aspire to rule you, and wish to unite you through suspicion of us, then themselves become masters of Sicily, either by force or, once we have departed unsuccessful, with the field left clear. This must happen if you join them: so great a power, once united, will no longer be easy for us to handle, and without us here these men will not be weak in their dealings with you.

CHAPTER 6.86

SECTION 6.86.1
“If anyone doubts this, the facts themselves refute him. When you first called us in, the only fear you held before us was that, if we stood by while you fell under Syracusan rule, we too would be in danger.

SECTION 6.86.2
“It is not just to distrust now the very argument with which you then claimed to persuade us, or to suspect us because we have come with greater forces to confront their strength. Far more should you distrust these men.

SECTION 6.86.3
“We cannot even remain here without your support; and even if we proved wicked and conquered you, we could not hold you, given the length of the voyage and our lack of means to garrison great cities equipped as mainland powers. These men, however, live beside you not in a camp, but in a city stronger than our force here. They plot against you continually, and whenever they gain an opening against any one of you,

SECTION 6.86.4
“they do not let it go—as they have already shown in other cases, and in their treatment of the Leontines. Yet now they dare to summon you, as though you had no sense, against those who prevent such things and have so far kept Sicily from falling under their rule.

SECTION 6.86.5
“We appeal in return to a far truer security. We ask you not to betray the protection that each of us affords the other. Remember that their numbers always leave them a ready path against you, even without allies, whereas you will not often have the chance to defend yourselves with so great a force at your side. If suspicion makes you allow it to depart unsuccessful, or even defeated, you will one day long to see even a tiny fraction of it, when its arrival can no longer accomplish anything for you.

CHAPTER 6.87

SECTION 6.87.1
“Do not, then, Camarinaeans, let their slanders persuade either you or the others. We have told you the whole truth about the things that arouse suspicion against us; and we shall recall the main points once more and ask you to be persuaded.

SECTION 6.87.2
“We say that we rule those at home so as not to obey another, and free those here so as not to be harmed by them; that we are compelled to act on many fronts because we have many dangers to guard against; and that, now as before, we have come as allies to those of you here who suffer wrong, not uninvited, but at your call.

SECTION 6.87.3
“Do not set yourselves up as judges or reformers of our conduct and try to turn us aside: that would now be difficult. Instead, take and use whatever share of our restless intervention and our character serves your own interests. Recognize that these qualities do not harm everyone alike, but benefit far more of the Greeks.

SECTION 6.87.4
“For every man everywhere, even where we have no ties, whether he expects to suffer wrong or plots to inflict it, faces a standing prospect: the one of receiving aid from us, the other, if we come, of entering a struggle not free from fear. Both are thus constrained, the one to show restraint against his will, the other to remain safe without exertion.

SECTION 6.87.5
“Do not reject this security, common to all who need it and now present for you. Rather, put yourselves on an equal footing with the others and join us, so that, instead of forever guarding against the Syracusans, you too may sometimes have your share in taking the offensive against them on equal terms.”

CHAPTER 6.88

SECTION 6.88.1
Such was the speech of Euphemus. The Camarinaeans were in this position. They were well disposed toward the Athenians, except insofar as they believed that the Athenians would enslave Sicily; with the Syracusans, as their neighbors, they were perpetually at odds. Yet they feared no less that the Syracusans, being close at hand, might prevail even without them. This was why they had sent them the small force of cavalry at the outset, and they now resolved that their practical assistance in future would favor the Syracusans, though they would give it as sparingly as possible. For the present, however, so as not to appear to give the Athenians less consideration, especially after their victory in battle, they would give both sides an equal answer in words.

SECTION 6.88.2
Having decided on this course, they replied that, since both sides were their allies and were at war with one another, they thought it consistent with their oaths to assist neither for the present. The envoys of both parties departed.

SECTION 6.88.3
The Syracusans continued their own preparations for the war, while the Athenians, encamped at Naxos, negotiated with the Sicels to win over as many as possible.

SECTION 6.88.4
Most of the Sicels nearer the plains, who were subjects of Syracuse, had held aloof. Among those occupying the interior, whose settlements had always been independent, all but a few had at once sided with the Athenians, bringing grain down to the army, and some of them money as well.

SECTION 6.88.5
The Athenians marched against those who would not join them and compelled some to do so; in other cases they were prevented by the Syracusans, who sent garrisons and relief forces. During the winter the Athenians shifted their anchorage from Naxos to Catana, rebuilt the camp the Syracusans had burned, and wintered there.

SECTION 6.88.6
They sent a trireme to Carthage to seek friendship, in the hope of obtaining some assistance, and sent a mission to Tyrrhenia as well, where certain cities had themselves offered to join them in the war. They also sent messages to the Sicels and to Egesta, ordering them to send as many horses as possible. Meanwhile they prepared bricks, iron, and everything else needed for the siege wall, intending to take up the war as soon as spring began.

SECTION 6.88.7
The Syracusan envoys sent to Corinth and Lacedaemon, as they sailed along the coast, also tried to persuade the Greeks of Italy not to stand by and watch what the Athenians were doing, since these designs threatened them equally. On reaching Corinth, they appealed for help on the grounds of kinship.

SECTION 6.88.8
The Corinthians were the first to vote at once to help with all their zeal. They also sent envoys with them to Lacedaemon, to join in persuading the Lacedaemonians both to wage war more openly against the Athenians at home and to send some assistance to Sicily.

SECTION 6.88.9
The envoys from Corinth arrived at Lacedaemon, as did Alcibiades. Immediately after his escape he and his fellow exiles had crossed on a merchant vessel from Thurian territory to Cyllene in Elis; later he came to Lacedaemon under safe conduct, at the invitation of the Lacedaemonians themselves. He had feared them because of his part in the affair of Mantinea.

SECTION 6.88.10
In the Lacedaemonian assembly, the Corinthians, the Syracusans, and Alcibiades all pressed the same requests upon the Lacedaemonians. The ephors and the other authorities were considering sending envoys to Syracuse to prevent an agreement with Athens, but were reluctant to send help. Alcibiades then came forward and roused the Lacedaemonians to action with the following speech.

CHAPTER 6.89

SECTION 6.89.1
“I must first speak about the charges that have discredited me in your eyes, so that suspicion of me may not make you listen less favorably to what concerns us all.

SECTION 6.89.2
“My ancestors had renounced their role as your city's hosts over some grievance; I myself renewed it and cultivated your friendship, on other occasions and especially during the disaster at Pylos. Yet, although my goodwill never faltered, when you made peace with Athens you conducted the negotiations through my enemies, investing them with power and me with dishonor.

SECTION 6.89.3
“You were therefore justly harmed when I turned to the Mantineans and Argives and opposed you in other ways. If anyone then, in his suffering, was unreasonably angry with me, let him consider the truth and change his mind. Or if anyone thought less of me because I inclined more toward the people, let him not imagine that this gives him just grounds for resentment either.

SECTION 6.89.4
“My family has always opposed tyrants—and everything opposed to the ruling power has been called ‘the people’—so the leadership of the multitude has remained with us from that time. Besides, as the city was governed democratically, we were obliged in most matters to conform to the established order.

SECTION 6.89.5
“Yet amid the prevailing license we tried to show greater moderation in public affairs. There were others, in earlier days as now, who led the crowd into worse courses; these were the very men who drove me out.

SECTION 6.89.6
“We stood at the head of the whole community, believing it right to help preserve the form of government under which the city had been greatest and freest, the constitution each of us had inherited. As for democracy, those of us with any sense knew what it was, and I no less than anyone, since I would have more cause than anyone to revile it. But nothing new could be said about an acknowledged folly; and we did not think it safe to change it while you, our enemies, were stationed at our doors.

CHAPTER 6.90

SECTION 6.90.1
“Such, then, were the circumstances surrounding the charges against me. Now hear about the matters on which you must deliberate, and on which I must offer advice if my knowledge goes further than yours.

SECTION 6.90.2
“We sailed to Sicily intending first, if we could, to subdue the Sicilian Greeks, then the Greeks of Italy, and after that to make an attempt on the Carthaginian empire and on Carthage itself.

SECTION 6.90.3
“If these plans succeeded, either wholly or for the most part, we then intended to attack the Peloponnese. We would bring over the entire Greek force acquired there, hire large numbers of barbarians—Iberians and others from those parts, acknowledged to be the most warlike barbarians of our day—and build many triremes in addition to our own, since Italy has timber in abundance. With these we would blockade the Peloponnese all around, while our infantry simultaneously attacked the cities by land, taking some by force and enclosing others with siege walls. We hoped thus to bring the war to an easy conclusion and afterward to rule the whole Greek world.

SECTION 6.90.4
“As for money and grain, to provide us with ampler supplies of both, the territories acquired there would themselves furnish enough, without the revenue from here.

CHAPTER 6.91

SECTION 6.91.1
“You have now heard our intentions for the expedition that has sailed, from the man who knows them most exactly; and the generals who remain will carry them out in the same way if they can. Now learn that, unless you send help, the forces there will not hold out.

SECTION 6.91.2
“The Sicilian Greeks are less experienced, but even now, if they united in a single body, they might prevail. The Syracusans alone, however, already defeated in battle with their whole levy and at the same time hemmed in by ships, will be unable to withstand the force the Athenians now have there.

SECTION 6.91.3
“If this city is taken, all Sicily is taken with it, and Italy at once as well; and the danger from that quarter of which I have just warned you would descend upon you before long.

SECTION 6.91.4
“So let no one suppose that your deliberations concern Sicily alone: they concern the Peloponnese too, unless you promptly take these measures. Send troops there aboard ships, men who will row themselves across and serve as hoplites immediately on arrival; and send what I consider still more useful than the troops—a Spartan commander, to organize the men already there and compel the unwilling to serve. In this way your existing friends will gain confidence, and those who hesitate will join you with less fear.

SECTION 6.91.5
“At the same time you must wage war more openly here, so that the Syracusans, knowing that you are taking thought for them, may resist more firmly, and the Athenians may be less able to send further reinforcements to their own men.

SECTION 6.91.6
“You must also fortify Decelea in Attica: this is what the Athenians have always feared most, and they consider it the one ordeal of the war they have not yet experienced. The surest way to harm an enemy is to discover what he most fears and, once you have established it clearly, bring that upon him. For each man, knowing his own dangers most precisely, is naturally afraid of them.

SECTION 6.91.7
“I will pass over many of the advantages you will gain and the losses you will inflict on your opponents by this fortification, and set out only the chief points. Most of the resources with which the country is furnished will come into your hands, some by capture, others of their own accord. They will at once be deprived of the revenue from the silver mines at Laurium and of all the income they now derive from the land and the law courts; above all, the revenue from their allies will come in less fully, since the allies, seeing that you are now waging war with all your strength, will grow careless about paying.

CHAPTER 6.92

SECTION 6.92.1
“Whether any of this is done, Lacedaemonians, and done promptly and energetically, rests with you. That it is practicable I am entirely confident, and I do not think my judgment will prove mistaken.

SECTION 6.92.2
“And I claim that none of you should think the worse of me if, though once accounted a patriot, I now assail my own city resolutely in company with its bitterest enemies; nor should you suspect my argument as the product of an exile's zeal.

SECTION 6.92.3
“For I am an exile from the wickedness of those who drove me out, not from the chance to serve your interests, if you listen to me. The greater enemies are not you, who have sometimes harmed your enemies, but those who have forced their friends to become enemies.

SECTION 6.92.4
“My love of my city belongs not to the time when I am wronged, but to the time when I lived there securely as a citizen. Nor do I regard myself as now attacking a country that is still mine, but rather as recovering one that is mine no longer. The true patriot is not the man who, unjustly deprived of his country, refrains from attacking it, but the man who longs for it so deeply that he tries by every means to regain it.

SECTION 6.92.5
“On these grounds I ask you, Lacedaemonians, to employ me without misgiving in every danger and hardship, recognizing the truth of that argument on everyone's lips: if as an enemy I harmed you greatly, as a friend I could also serve you well—all the more because I know the affairs of Athens, whereas yours I could only conjecture. Recognize, too, that the issues now before you are of the greatest consequence, and do not shrink from expeditions to Sicily and Attica. By joining in the struggle there with a small part of your forces, you may save great interests, overthrow the Athenians' present and future power, and afterward live in security yourselves and lead all Hellas, willing and unforced, through its goodwill toward you.”

CHAPTER 6.93

SECTION 6.93.1
Such was the speech of Alcibiades. The Lacedaemonians had already been considering an expedition against Athens, but were still delaying and watching events. Now, as he explained each of these points, they were greatly strengthened in their resolve, believing that they had heard from the man who knew most clearly.

SECTION 6.93.2
They therefore turned their attention to fortifying Decelea and to sending some immediate assistance to the forces in Sicily. They appointed Gylippus son of Cleandridas commander for the Syracusans, and instructed him to consult with them and the Corinthians and arrange for the greatest and speediest assistance possible in the circumstances to reach the men there.

SECTION 6.93.3
He at once instructed the Corinthians to send him two ships to Asine, and to prepare the rest of the ships they intended to send, so that they would be ready to sail when the time came. Having reached this agreement, they departed from Lacedaemon.

SECTION 6.93.4
The Athenian trireme which the generals had sent from Sicily for money and cavalry also arrived. After hearing its report, the Athenians voted to send the army funds for its maintenance and the cavalry. The winter ended, and the seventeenth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 6.94

SECTION 6.94.1
With the first coming of spring in the following summer, the Athenians in Sicily sailed from Catana along the coast toward Megara in Sicily. The Syracusans had expelled its inhabitants in the time of the tyrant Gelon, as I have mentioned before, and themselves hold its territory.

SECTION 6.94.2
They landed and ravaged the fields, then advanced against a Syracusan fort, but failed to take it. Moving on again by land and sea to the river Terias, they went inland, ravaged the plain, and burned the grain. They encountered a small party of Syracusans, killed some of them, set up a trophy, and withdrew to their ships.

SECTION 6.94.3
They sailed back to Catana, took on provisions there, and marched with their whole army against Centoripa, a Sicel town. After bringing it over by agreement, they departed, burning the grain of the Inessaeans and Hyblaeans as they went.

SECTION 6.94.4
On reaching Catana, they found that the cavalry from Athens had arrived: two hundred and fifty men with their equipment but without horses, which were to be obtained locally, together with thirty mounted archers and three hundred talents of silver.

CHAPTER 6.95

SECTION 6.95.1
In the same spring the Lacedaemonians also marched against Argos and got as far as Cleonae, but an earthquake occurred and they withdrew. After this the Argives invaded the neighboring territory of Thyrea and seized a large quantity of Lacedaemonian booty, which was sold for no less than twenty-five talents.

SECTION 6.95.2
Not long afterward, in the same summer, the people of Thespiae attacked those who held office, but failed to gain control. The Thebans came to the rulers' aid; some of the insurgents were arrested, and others fled to Athens.

CHAPTER 6.96

SECTION 6.96.1
In the same summer, when the Syracusans learned that cavalry had reached the Athenians and that they were now about to advance against them, they reasoned that unless the Athenians gained possession of Epipolae—a steep height immediately above the city—they could not easily be walled in, even if defeated in battle. They therefore intended to guard its approaches, to prevent the enemy from ascending by these routes unobserved; for they could not come up anywhere else.

SECTION 6.96.2
The rest of the ground rises sheer; the whole area within slopes down toward the city and is visible from it. The Syracusans call it Epipolae because it lies above the surrounding country.

SECTION 6.96.3
At daybreak the Syracusans came out in full force into the meadow beside the river Anapus. Hermocrates and his fellow generals had just taken up their command. They held a review of the troops and first selected six hundred picked hoplites, under Diomilus, an exile from Andros, to guard Epipolae and, should they be needed elsewhere, to assemble quickly and come to the spot.

CHAPTER 6.97

SECTION 6.97.1
During the night before the day on which the Syracusans held their review, the Athenians had already sailed from Catana with their entire force and, unobserved by them, put in at the place called Leon, six or seven stades from Epipolae. They disembarked their infantry and brought their ships to anchor at Thapsus. This is a peninsula projecting into the open sea from a narrow isthmus, not far from the city of Syracuse either by sea or by land.

SECTION 6.97.2
The Athenian naval force palisaded the isthmus at Thapsus and remained there, while the infantry at once advanced at a run toward Epipolae and succeeded in ascending by Euryelus before the Syracusans, alerted to their presence, could arrive from the meadow and the review.

SECTION 6.97.3
The rest of the Syracusans hurried to the rescue, each as fast as he could, as did the six hundred under Diomilus; but from the meadow they had no less than twenty-five stades to cover before reaching the enemy.

SECTION 6.97.4
Coming against them in this disorderly fashion, the Syracusans were defeated in battle on Epipolae and withdrew into the city. Diomilus was killed, and about three hundred of the others.

SECTION 6.97.5
After this the Athenians set up a trophy and returned the Syracusan dead under a truce. On the following day they descended against the city itself; when the Syracusans did not come out to meet them, they retired and built a fort at Labdalum, on the edge of the cliffs of Epipolae facing Megara. It was to serve as a store for their equipment and money whenever they advanced to fight or to build walls.

CHAPTER 6.98

SECTION 6.98.1
Not long afterward three hundred cavalry arrived for them from Egesta, and about a hundred from the Sicels, the Naxians, and certain others. The two hundred and fifty Athenians were already there; for these they obtained some horses from the Egestaeans and Catanaeans and purchased the rest. Altogether six hundred and fifty cavalry were assembled.

SECTION 6.98.2
After posting a garrison at Labdalum, the Athenians advanced to Syce, where they established themselves and rapidly built the circular fort. The speed of the construction alarmed the Syracusans, who came out intending to fight rather than look on without intervening.

SECTION 6.98.3
The two armies were already drawing up against each other when the Syracusan generals, seeing that their force was scattered and could not easily form ranks, led it back into the city, except for a portion of the cavalry. These stayed behind and prevented the Athenians from carrying stones or straying too far afield.

SECTION 6.98.4
One tribal contingent of Athenian hoplites, together with all their cavalry, attacked and routed the Syracusan cavalry, killed some of them, and set up a trophy for the cavalry battle.

CHAPTER 6.99

SECTION 6.99.1
On the following day some of the Athenians worked on the wall north of the circular fort, while others brought stones and timber and laid them down continuously toward the place called Trogilus, along the shortest line for their siege wall from the Great Harbor to the sea on the other side.

SECTION 6.99.2
The Syracusans, chiefly on the advice of Hermocrates, one of their generals, no longer wished to risk battles against the Athenians with their whole force. They thought it better to build a counterwall across the intended line of the Athenian wall: if they finished first, it would bar the way. If the Athenians intervened while they were at work, they would send part of their army against them, while they themselves hastened to occupy the approaches with stakes. The Athenians would then have to abandon their work and turn their entire force against them.

SECTION 6.99.3
They therefore came out and began building from their own city, carrying a crosswall below the Athenian circular fort, cutting down the olive trees in the sacred precinct and erecting wooden towers.

SECTION 6.99.4
The Athenian ships had not yet sailed around from Thapsus into the Great Harbor. The Syracusans still controlled the coastal districts, and the Athenians brought their supplies overland from Thapsus.

CHAPTER 6.100

SECTION 6.100.1
When the Syracusans thought that enough of their counterwall had been palisaded and built, they withdrew into the city, leaving one tribal contingent to guard the structure. The Athenians had not come to prevent the work, fearing that if they divided their forces they would be easier to fight, and also pressing on with their own encircling wall. They now destroyed the Syracusans' underground conduits carrying drinking water into the city. Watching for a time at midday when the other Syracusans were in their tents, some had even gone back to the city, and the guards at the palisade were keeping careless watch, they detailed three hundred picked men of their own and some selected light troops, equipped for the attack, to make a sudden rush against the counterwall. The rest of the army advanced in two divisions: one, with one of the generals, toward the city, to meet any relieving force, and the other, with the other general, toward the palisade beside the postern gate.

SECTION 6.100.2
The three hundred attacked and took the palisade. Its guards abandoned it and fled to the outer wall around the Temenites precinct. Their pursuers burst in with them, but once inside were driven out again by force by the Syracusans. Some Argives and a few Athenians were killed there.

SECTION 6.100.3
The entire army then withdrew, demolished the counterwall, pulled up the palisade, carried the stakes back to their own lines, and set up a trophy.

CHAPTER 6.101

SECTION 6.101.1
On the next day the Athenians continued their wall from the circular fort along the cliff above the marsh, which faces from Epipolae toward the Great Harbor at this point. Here the line of their encircling wall would be shortest as it descended across the level ground and the marsh to the harbor.

SECTION 6.101.2
Meanwhile the Syracusans themselves came out and again began from the city to build a barrier of stakes through the middle of the marsh, digging a ditch alongside it, to prevent the Athenians from walling them off all the way to the sea.

SECTION 6.101.3
Once their work along the cliff was finished, the Athenians again attacked the Syracusans' palisade and ditch. They ordered their ships to sail around from Thapsus into the Great Harbor of Syracuse, while they themselves descended from Epipolae to the level ground before dawn. Across the marsh, where the muddy ground was firmest, they laid doors and broad planks and walked over them. At dawn they took all but a small part of the palisade and the ditch, and later captured what remained.

SECTION 6.101.4
A battle followed, in which the Athenians were victorious. The Syracusan right wing fled toward the city, and their left along the river. Wishing to cut the latter off from the crossing, the three hundred picked Athenians hurried at a run toward the bridge.

SECTION 6.101.5
Alarmed at this, the Syracusans—who also had most of their cavalry there—advanced to meet these three hundred, routed them, and burst into the Athenian right wing. As they struck it, panic spread to the tribal contingent at the end of the wing as well.

SECTION 6.101.6
Seeing this, Lamachus came to their aid from the Athenian left with a few archers, taking the Argives with him. He crossed a ditch and was cut off with a few of those who had crossed alongside him; he himself was killed, together with five or six of his men. The Syracusans at once rushed to seize their bodies and carried them across the river to safety before they could be recovered. They themselves withdrew as the rest of the Athenian army now advanced.

CHAPTER 6.102

SECTION 6.102.1
Meanwhile those Syracusans who had originally fled toward the city, seeing what was happening, regained confidence and came out from the city to face the Athenians opposite them. They also sent a detachment against the circular fort on Epipolae, thinking they would find it deserted and capture it.

SECTION 6.102.2
They took and sacked the outer fortification, ten plethra in length, but Nicias prevented them from taking the circular fort itself. He happened to have been left there because of illness. Realizing that, for lack of men, they could not prevail in any other way, he ordered the attendants to set fire to the siege engines and all the timber lying in front of the wall.

SECTION 6.102.3
The result was as he intended: the fire prevented the Syracusans from advancing any farther, and they withdrew again. Help was already coming back up to the circular fort from the Athenians below, who had driven off the enemy there; at the same time their ships, as ordered, were sailing in from Thapsus to the Great Harbor.

SECTION 6.102.4
Seeing this, the Syracusans on the heights withdrew in haste, and their whole army retired into the city. They judged that their present strength would no longer suffice to prevent the wall from reaching the sea.

CHAPTER 6.103

SECTION 6.103.1
After this the Athenians set up a trophy, returned the Syracusan dead under a truce, and recovered Lamachus and those who had fallen with him. With their entire force now present, both fleet and infantry, they began from Epipolae and the cliffs and proceeded to shut the Syracusans in with a double wall extending to the sea.

SECTION 6.103.2
Supplies for the army were brought in from every part of Italy. Many Sicels who had previously held back now joined the Athenians as allies, and three fifty-oared ships came from Tyrrhenia. Everything else, too, was advancing as they hoped.

SECTION 6.103.3
For the Syracusans no longer thought they could prevail in war, since no assistance had reached them even from the Peloponnese. They discussed terms of settlement both among themselves and with Nicias, who now held sole command after the death of Lamachus.

SECTION 6.103.4
Nothing was ratified; but, as was natural with men at a loss and more closely besieged than before, much was said to Nicias, and still more within the city. Their present misfortunes had also aroused some suspicion of one another. They removed the generals under whose command these events had occurred, attributing their losses either to their ill fortune or to their treachery, and elected Heraclides, Eucles, and Tellias in their place.

CHAPTER 6.104

SECTION 6.104.1
Meanwhile Gylippus the Lacedaemonian and the ships from Corinth had already reached the neighborhood of Leucas, eager to bring speedy assistance to Sicily. Alarming reports kept coming to them, all falsely agreeing that Syracuse was already completely walled in. Gylippus therefore abandoned all hope for Sicily, but wished to preserve Italy. He and Pythen the Corinthian crossed the Ionian Sea to Tarentum as fast as possible, with two Laconian and two Corinthian ships. The Corinthians intended to sail later, after manning two Leucadian ships and three Ambraciot ships in addition to their own ten.

SECTION 6.104.2
From Tarentum Gylippus first sent an embassy to the territory of Thurii and renewed the citizenship his father had held there, but could not win them over. He then put to sea and sailed along the coast of Italy. Off the Terinaean Gulf he was caught by a wind which blows violently there when it has settled in the north, and was swept out to sea. After being severely battered by the storm, he made Tarentum again, where he hauled ashore and repaired the ships that had suffered most.

SECTION 6.104.3
When Nicias heard that he was approaching, he thought little of his small fleet, making the same mistake as the Thurians. He thought they seemed equipped rather for piracy, and took no precautions as yet.

CHAPTER 6.105

SECTION 6.105.1
At about the same time in this summer, the Lacedaemonians and their allies invaded Argive territory and ravaged most of the land. The Athenians came to the Argives' aid with thirty ships, and these ships constituted their most unmistakable breach of the treaty with the Lacedaemonians.

SECTION 6.105.2
Previously they had fought alongside the Argives and Mantineans by raids from Pylos and by landings around the rest of the Peloponnese rather than in Laconia. Though the Argives had often urged them merely to put in on the Laconian coast under arms, ravage even the smallest stretch of land with them, and depart, they had refused. Now, however, under the command of Pythodorus, Laespodias, and Demaratus, they landed at Epidaurus Limera and Prasiae and ravaged these and other parts of the country, giving the Lacedaemonians a more readily defensible charge against the Athenians as grounds for retaliation.

SECTION 6.105.3
When the Athenians had sailed away from Argos and the Lacedaemonians had also withdrawn, the Argives invaded the territory of Phlius, ravaged part of its land, killed some of the inhabitants, and returned home.

### Book 7

CHAPTER 7.1

SECTION 7.1.1
After repairing their ships, Gylippus and Pythen sailed along the coast from Tarentum to Epizephyrian Locri. There they learned more certainly that Syracuse was not yet completely walled off, but that an army could still make its way in over Epipolae. They considered whether to keep Sicily on their right and risk sailing into Syracuse, or to keep it on their left, sail first to Himera, and, after securing the support of its people and whatever other troops they could persuade to join them, march overland.

SECTION 7.1.2
They decided to sail for Himera, especially since the four Athenian ships which Nicias had nevertheless sent out on hearing that they were at Locri had not yet reached Rhegium. Getting ahead of this guard, they crossed the strait and, after putting in at Rhegium and Messene, reached Himera.

SECTION 7.1.3
There they persuaded the Himeraeans to join the war, accompany them in person, and supply arms to any sailors from their ships who lacked them; for they had hauled the ships ashore at Himera. They also sent to the Selinuntians, instructing them to meet them with their full force at an appointed place.

SECTION 7.1.4
The Geloans and some of the Sicels also promised to send them a small force. The Sicels were now far readier to join them, both because Archonides had recently died—a ruler of some of the Sicels in that region, a man of considerable power and a friend of the Athenians—and because Gylippus seemed to have come from Lacedaemon with a resolute purpose.

SECTION 7.1.5
Gylippus took with him about seven hundred armed men from his own sailors and marines, a thousand Himeraean hoplites and light troops combined and a hundred cavalry, some light troops and cavalry from Selinus, a few Geloans, and about a thousand Sicels in all, and marched toward Syracuse.

CHAPTER 7.2

SECTION 7.2.1
Meanwhile the Corinthians were coming from Leucas to their aid with the rest of the ships as fast as they could. Gongylus, one of the Corinthian commanders, though the last to set out, arrived first at Syracuse with a single ship, a little before Gylippus. Finding the Syracusans about to hold an assembly on ending the war, he prevented it and heartened them with the news that more ships were still approaching, and that the Lacedaemonians had sent Gylippus son of Cleandridas to take command.

SECTION 7.2.2
The Syracusans took fresh courage and at once marched out with their whole army to meet Gylippus; for they had already learned that he was near.

SECTION 7.2.3
He had meanwhile captured Ietae, a fortified Sicel settlement on his route, and advanced to Epipolae with his men drawn up for battle. Ascending by Euryelus, where the Athenians too had first come up, he marched with the Syracusans against the Athenian fortifications.

SECTION 7.2.4
His arrival happened to fall at the moment when the Athenians had already completed their double wall, seven or eight stades long, down to the Great Harbor, except for a short stretch by the sea, on which they were still working. Along the rest of the circuit, toward Trogilus and the sea on the other side, stones had already been laid out for the greater part of the wall, and some stretches had been left half built, others finished. So narrowly had Syracuse escaped its peril.

CHAPTER 7.3

SECTION 7.3.1
The Athenians were at first thrown into confusion by the sudden advance of Gylippus and the Syracusans, but then drew up in battle order. Halting his men nearby, Gylippus sent them a herald to say that, if they were willing to leave Sicily within five days, taking their own possessions with them, he was prepared to make a truce.

SECTION 7.3.2
They treated the offer with contempt and sent the herald away without an answer. After this both sides made ready to fight.

SECTION 7.3.3
But Gylippus, seeing the Syracusans in disorder and finding it difficult to form their ranks, withdrew his army into more open ground. Nicias did not lead the Athenians forward, but remained quiet beside their own wall. When Gylippus realized that they were not advancing, he led his army away to the height called Temenites, and they bivouacked there.

SECTION 7.3.4
The next day he brought up most of his army and formed it in front of the Athenian walls, to prevent the Athenians from sending help elsewhere. He sent a detachment against the fort of Labdalum, captured it, and killed everyone he took inside. The position was out of the Athenians’ sight.

SECTION 7.3.5
On the same day the Syracusans also captured an Athenian trireme lying on guard off the harbor.

CHAPTER 7.4

SECTION 7.4.1
After this the Syracusans and their allies began at the city and built a single wall up across Epipolae toward the transverse wall, so that, unless the Athenians could stop them, they would no longer be able to complete the blockade.

SECTION 7.4.2
The Athenians had by now come up to the heights, having completed their wall to the sea. Gylippus, however, took his army by night and advanced against a weak point in the Athenian wall.

SECTION 7.4.3
The Athenians, who happened to be bivouacking outside, became aware of the movement and advanced to meet him. When he realized this, he quickly withdrew his men. The Athenians built the wall higher at that point and kept guard there themselves, while assigning their other allies stations along the rest of the fortifications, each contingent in the place it was to defend.

SECTION 7.4.4
Nicias decided to fortify the place called Plemmyrium, a headland opposite the city which projects into the entrance of the Great Harbor and narrows its mouth. If it were fortified, he thought that bringing in supplies would be easier: they could keep watch off the Syracusans’ harbor from a shorter distance, instead of having to put out from the innermost part of the harbor, as they now did, whenever the enemy made a naval movement. He was already turning his attention more to the war at sea, seeing that, since Gylippus had arrived, their prospects on land were becoming less hopeful.

SECTION 7.4.5
He therefore ferried troops across, moved the ships, and built three forts. Most of the equipment was stored in them, and the large vessels and the fast warships now lay at anchor there.

SECTION 7.4.6
This was a principal cause of the deterioration which now first began among the crews. Water was scarce and had to be fetched from a distance, and whenever the sailors went out to gather firewood they were cut down by the Syracusan cavalry, who controlled the country. For a third of the Syracusan cavalry had been stationed at the little settlement by the Olympieum to deal with the men at Plemmyrium and prevent them from coming out to ravage the land.

SECTION 7.4.7
Nicias also learned that the remaining Corinthian ships were approaching. He sent twenty ships to intercept them, with orders to lie in wait off Locri and Rhegium and along the approach to Sicily.

CHAPTER 7.5

SECTION 7.5.1
Gylippus continued building the wall across Epipolae, using the stones which the Athenians had laid out for their own use. At the same time he repeatedly led the Syracusans and their allies out and drew them up in front of the fortifications; the Athenians formed up opposite them.

SECTION 7.5.2
When Gylippus judged the moment right, he began the attack. They came to close quarters and fought between the walls, where the Syracusan cavalry could be of no use.

SECTION 7.5.3
The Syracusans and their allies were defeated and recovered their dead under a truce, while the Athenians set up a trophy. Gylippus then assembled his army and said that the fault had been his, not theirs: by placing their line too far inside the space between the walls, he had deprived them of the support of their cavalry and javelin throwers. Now he would lead them forward again.

SECTION 7.5.4
He urged them to bear in mind that in equipment they would be at no disadvantage, while in spirit it would be intolerable if they, Peloponnesians and Dorians, did not consider themselves bound to defeat Ionians, islanders, and a rabble of men from every quarter, and drive them from the country.

CHAPTER 7.6

SECTION 7.6.1
After this, when the moment came, he led them forward again. Nicias and the Athenians believed that, even if the enemy were unwilling to open the battle, they themselves must not stand by and let the wall be carried past their own. For the enemy’s construction had already all but passed the end of the Athenian wall; once it went farther, it would make no difference to the Athenians whether they won every battle or never fought at all. They therefore advanced to meet the Syracusans.

SECTION 7.6.2
Gylippus led his hoplites farther beyond the walls than before and brought them into action, while placing his cavalry and javelin throwers on the Athenians’ flank, in the open ground where the construction of both walls ended.

SECTION 7.6.3
During the battle the cavalry charged the Athenian left wing, which faced them, and put it to flight. As a result the rest of the army too was defeated by the Syracusans and driven headlong back into the fortifications.

SECTION 7.6.4
During the following night the Syracusans succeeded in carrying their wall past the Athenian works before they could be stopped. They themselves could therefore no longer be obstructed by the Athenians, whom they had now wholly deprived of the power to wall them in, even if the Athenians should win in battle.

CHAPTER 7.7

SECTION 7.7.1
After this the remaining twelve ships of the Corinthians, Ambraciots, and Leucadians sailed in, eluding the Athenian guard. They were commanded by Erasinides, a Corinthian, and their crews helped the Syracusans complete the rest of the wall as far as the transverse wall.

SECTION 7.7.2
Gylippus went to the rest of Sicily to collect forces for sea and land, and at the same time to bring over any cities that were either lukewarm or still entirely outside the war.

SECTION 7.7.3
Other envoys, Syracusan and Corinthian, were sent to Lacedaemon and Corinth to arrange for more troops to cross, in merchantmen or other vessels, or by whatever means proved practicable; for the Athenians too were sending for reinforcements.

SECTION 7.7.4
The Syracusans manned a fleet and practiced with it, intending to make an attempt at sea as well, and in all other respects their confidence grew greatly.

CHAPTER 7.8

SECTION 7.8.1
Nicias perceived this and saw the enemy’s strength and his own difficulties increasing day by day. He too sent a report to Athens. He had often sent reports before, as each event occurred, but did so with particular urgency now, believing that their position was desperate and that, unless the Athenians either recalled them or sent substantial reinforcements at once, there was no hope of survival.

SECTION 7.8.2
But he feared that his messengers might fail to report the facts, whether through inability to express themselves, a lapse of memory, or a desire to say something that would please the crowd. He therefore wrote a letter, thinking this the best way for the Athenians to learn his judgment without any part of it being obscured in transmission, and so to deliberate upon the truth.

SECTION 7.8.3
The men he sent went off carrying the letter and the instructions for what they were to say. He himself attended to the affairs of the army, now keeping it on the defensive rather than exposing it to risks of his own choosing.

CHAPTER 7.9

SECTION 7.9.1
At the close of the same summer, Euetion, an Athenian general, marched with Perdiccas and a large force of Thracians against Amphipolis. He failed to capture the city, but brought triremes round into the Strymon and maintained a siege from the river, using Himeraeum as his base. And the summer came to an end.

CHAPTER 7.10

SECTION 7.10.1
In the following winter the messengers from Nicias reached Athens, delivered the oral instructions they had been given, answered any questions put to them, and handed over the letter. The secretary of the city came forward and read it to the Athenians. Its contents were as follows.

CHAPTER 7.11

SECTION 7.11.1
“Athenians, you know what was done before from my many other letters. Now it is no less necessary for you to learn our present position before deciding what to do.

SECTION 7.11.2
“After we had defeated the Syracusans, against whom we were sent, in most of our battles and had built the walls within which we now remain, Gylippus the Lacedaemonian arrived with an army from the Peloponnese and some of the cities in Sicily. In the first battle he was defeated by us; in the next we were overpowered by his numerous cavalry and javelin throwers and withdrew within the walls.

SECTION 7.11.3
“We have therefore abandoned the work of encirclement because of the enemy’s numbers and remain inactive. We could not even use our whole army, since guarding the walls absorbs part of our hoplite force. The enemy, meanwhile, have built a single wall past ours, so that it is no longer possible to wall them in unless someone attacks this counterwall with a large army and captures it.

SECTION 7.11.4
“Thus, though we seem to be besieging others, we find ourselves rather the besieged, at least on land; for their cavalry prevent us from going far into the country.

CHAPTER 7.12

SECTION 7.12.1
“They have also sent envoys to the Peloponnese for another army, and Gylippus has gone to the cities of Sicily, to persuade those now inactive to join the war, and to bring from the others additional land forces and, if he can, naval resources as well.

SECTION 7.12.2
“For their intention, as I learn, is to attack our walls with their army and at the same time to assail us with their ships at sea.

SECTION 7.12.3
“Let none of you think it extraordinary that they should attack at sea as well. Our fleet, as they too have learned, was at its best at the outset, with its ships dry and its crews unimpaired; now the ships are waterlogged from so long at sea, and the crews have deteriorated.

SECTION 7.12.4
“We cannot haul the ships ashore and dry them out, because the enemy’s ships, equal to ours in number or even more numerous, keep us in constant expectation of an attack.

SECTION 7.12.5
“They can plainly be seen practicing; the initiative rests with them, and they have greater freedom to dry out their own ships, since they are not maintaining a blockade against others.

CHAPTER 7.13

SECTION 7.13.1
“We could scarcely enjoy that freedom even with a large surplus of ships, and without being compelled, as we now are, to keep them all on guard. For if we withdraw even a small part of our watch, we shall have no supplies: even now we bring them in past the enemy’s city only with difficulty.

SECTION 7.13.2
“Our crews have deteriorated, and are still deteriorating, for the following reasons. Some sailors are killed by the cavalry when gathering firewood, plundering, or fetching water from a distance. The slaves desert, now that we have been reduced to an even contest; and of the foreigners, those who were forced aboard slip away to the various cities at the first opportunity. Others, initially drawn by high pay and expecting to make money rather than fight, now find, against their expectations, that the enemy confront them with a fleet as well as every other kind of resistance. Some go off on the pretext of deserting to the enemy, others however they can—Sicily is a large place. Some, trading on their own account, have even persuaded the trierarchs to put slaves from Hyccara aboard in their stead, and so have robbed the fleet of its trained efficiency.

CHAPTER 7.14

SECTION 7.14.1
“You know, as I write this, that a crew’s effective strength lies in a small core of men, and that few of the sailors are the men who give a ship its impetus and keep the rowing together.

SECTION 7.14.2
“The most intractable difficulty of all is that I, the general, cannot prevent these things—your temperaments are hard to govern—and that we have no source from which to replenish our crews, while the enemy have many. We must draw both the men we still have and replacements for our losses from the force with which we arrived; for our present allies, Naxos and Catana, are powerless.

SECTION 7.14.3
“If the enemy gain one further advantage, and the places in Italy which feed us, seeing our position and your failure to come to our aid, go over to them, they will have brought [the war] to its end without a battle, by reducing us through siege.

SECTION 7.14.4
“I could have written you other news, more pleasing than this, but not more useful, if you are to know the situation here clearly before making your decision. Besides, knowing your disposition—to want the most agreeable reports, but afterward to blame the messenger if the outcome falls short of them—I judged it safer to make the truth plain.

CHAPTER 7.15

SECTION 7.15.1
“For the present, be assured that, in the tasks for which we originally came, neither your soldiers nor your commanders have deserved reproach. But now that all Sicily is uniting against us and another army from the Peloponnese is expected by the enemy, you must decide on the understanding that our forces here cannot meet even their present strength. You must either recall these men or send out another army no smaller than this one, both for land and sea, together with substantial funds, and someone to succeed me, since a disease of the kidneys makes it impossible for me to remain.

SECTION 7.15.2
“I ask for your indulgence: when I was in health, I did you much good in my commands. Whatever you intend, act at the very beginning of spring and without delay. The enemy can obtain their resources in Sicily quickly; those from the Peloponnese will come more slowly, yet unless you are watchful, some will escape your notice, as they did before, and others will forestall you.”

CHAPTER 7.16

SECTION 7.16.1
Such were the contents of Nicias’ letter. After hearing it, the Athenians did not relieve Nicias of his command. Instead, until the colleagues they were to elect could arrive, they appointed two men already there, Menander and Euthydemus, to share his command, so that he should not bear the burden alone in his illness. They also voted to send another force for land and sea, drawn from Athenians on the muster roll and from the allies.

SECTION 7.16.2
They elected Demosthenes son of Alcisthenes and Eurymedon son of Thucles as his fellow commanders. Eurymedon they sent out at once to Sicily, about the winter solstice, with ten ships and a hundred and twenty talents of silver, to announce to the men there that help would come and that they would not be neglected.

CHAPTER 7.17

SECTION 7.17.1
Demosthenes remained behind and prepared to sail at the beginning of spring, requisitioning troops from the allies and making ready money, ships, and hoplites at Athens.

SECTION 7.17.2
The Athenians also sent twenty ships round the Peloponnese to keep watch and prevent anyone from crossing to Sicily from Corinth or the Peloponnese.

SECTION 7.17.3
For when their envoys returned and reported that affairs in Sicily had taken a better turn, the Corinthians felt that their earlier dispatch of the ships had not been ill-timed, and their confidence rose still higher. They prepared to send hoplites to Sicily in merchantmen, while the Lacedaemonians prepared to send men from the rest of the Peloponnese in the same way.

SECTION 7.17.4
The Corinthians were also manning twenty-five ships, intending to try a sea battle against the squadron on guard at Naupactus. In this way the Athenians at Naupactus would be less able to prevent their merchantmen from putting out, since they would have to keep watch against the triremes arrayed opposite them.

CHAPTER 7.18

SECTION 7.18.1
The Lacedaemonians were also preparing their invasion of Attica, as they had previously resolved. The Syracusans and Corinthians, on learning of the reinforcements being sent from Athens to Sicily, urged this course upon them, in the hope that an invasion would prevent their dispatch. Alcibiades too pressed them insistently to fortify Decelea and not relax their prosecution of the war.

SECTION 7.18.2
What most strengthened the Lacedaemonians was their belief that the Athenians, with a double war on their hands, against themselves and the Siceliots, would be easier to defeat, and that the Athenians had been the first to break the treaty. In the earlier war they felt that the wrongdoing had been more on their own side: the Thebans had entered Plataea during a truce, and although the earlier agreement forbade an armed attack if the other party was willing to submit to arbitration, they themselves had refused when the Athenians challenged them to arbitrate. For this reason they considered their misfortunes deserved, recalling the disaster at Pylos and whatever other reverses had befallen them.

SECTION 7.18.3
But the Athenians had now used their thirty ships, operating from Argos, to ravage part of the territory of Epidaurus and Prasiae and other places, and were at the same time conducting raids from Pylos. Whenever differences arose over a disputed point under the treaty, the Athenians refused to submit to arbitration when the Lacedaemonians challenged them to do so. The Lacedaemonians now believed that the same wrongdoing of which they had earlier been guilty had in turn passed to the Athenians, and were eager for war.

SECTION 7.18.4
During this winter they sent round to their allies requisitions for iron and prepared the other tools needed to establish the fortified post. At the same time they themselves gathered forces to send out in merchantmen to the men in Sicily, and compelled the other Peloponnesians to do likewise. And the winter came to an end, and the eighteenth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 7.19

SECTION 7.19.1
At the very beginning of the following spring, as early as possible, the Lacedaemonians and their allies invaded Attica under Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians. First they ravaged the parts of the country around the plain; then they fortified Decelea, dividing the work among the several cities.

SECTION 7.19.2
Decelea is about a hundred and twenty stades from the city of Athens, and about the same distance, or not much farther, from Boeotia. The fort was built in a position overlooking the plain and the richest parts of the country, so as to lay them waste, and was visible as far away as the city of Athens.

SECTION 7.19.3
While the Peloponnesians and their allies in Attica were building the fort, those in the Peloponnese were sending the hoplites to Sicily in merchant ships at about the same time. The Lacedaemonians selected the best of the Helots and of the newly enfranchised, about six hundred hoplites in all, with Eccritus, a Spartan, as commander. The Boeotians sent three hundred hoplites under Xenon and Nicon, Thebans, and Hegesander, a Thespian.

SECTION 7.19.4
These were among the first to set out, putting to sea from Taenarum in Laconia. Not long afterward the Corinthians sent five hundred hoplites, some from Corinth itself and others hired from Arcadia, appointing Alexarchus, a Corinthian, to command them. The Sicyonians also sent two hundred hoplites along with the Corinthians, under Sargeus, a Sicyonian.

SECTION 7.19.5
The twenty-five Corinthian ships that had been manned during the winter lay at anchor opposite the twenty Athenian ships at Naupactus until these hoplites of theirs had sailed from the Peloponnese in the merchant ships. This was indeed why they had been manned in the first place: to keep the Athenians' attention on the triremes rather than on the transports.

CHAPTER 7.20

SECTION 7.20.1
Meanwhile, at the very beginning of spring, while Decelea was being fortified, the Athenians sent thirty ships around the Peloponnese under Charicles son of Apollodorus. He had orders to go to Argos and, under the terms of the alliance, call on the Argives to send hoplites aboard his ships.

SECTION 7.20.2
They were also sending Demosthenes to Sicily, as they had intended, with sixty Athenian ships and five Chian, twelve hundred Athenian hoplites drawn from the muster rolls, and as many islanders as they could obtain from each place. From their other subject allies too they had collected whatever useful contributions to the war were available. His orders were first to sail around with Charicles and join him in operations along the Laconian coast.

SECTION 7.20.3
Demosthenes sailed to Aegina and waited there for any part of his force that had been left behind, and for Charicles to take the Argives aboard.

CHAPTER 7.21

SECTION 7.21.1
In Sicily, at about this same time in the spring, Gylippus too reached Syracuse, bringing as large a force as he could from each of the cities he had won over.

SECTION 7.21.2
He called the Syracusans together and said that they must man as many ships as possible and put themselves to the test in a naval battle; he hoped by this means to achieve something in the war that would justify the risk.

SECTION 7.21.3
Hermocrates also did much to encourage them not to lose heart at the prospect of attacking the Athenians at sea. The Athenians themselves, he said, had neither inherited their naval experience from their fathers nor possessed it forever: they had been even more a people of the land than the Syracusans, and had been forced by the Medes to become seamen. Against daring men such as the Athenians, those who dared to face them would prove the most formidable opponents [for them]. For the same means by which the Athenians frightened their neighbors—attacking with audacity, even when they had no superiority in strength—could equally well be used by the Syracusans against their enemies.

SECTION 7.21.4
He said that the Syracusans should be well assured of this: by daring, against all expectation, to confront the Athenian fleet, they would gain more from the shock this caused the Athenians than the Athenians, with all their skill, could inflict on Syracusan inexperience. He urged them, then, to make trial of their fleet and not shrink back.

SECTION 7.21.5
Persuaded by Gylippus, Hermocrates, and whoever else spoke in support, the Syracusans were eager for the naval battle and began manning their ships.

CHAPTER 7.22

SECTION 7.22.1
When Gylippus had made the fleet ready, he led the whole land army out by night, intending himself to attack the forts on Plemmyrium by land. At the same time, on an agreed signal, thirty-five Syracusan triremes sailed out from the Great Harbor, while forty-five from the smaller harbor, where their dockyard was, sailed around to join those inside and advance together against Plemmyrium, so that the Athenians would be thrown into confusion from both directions.

SECTION 7.22.2
The Athenians hurriedly manned sixty ships in response. With twenty-five they fought the thirty-five Syracusan ships in the Great Harbor, while with the remainder they went to meet those sailing around from the dockyard. Battle began at once outside the entrance to the Great Harbor, and for a long time the two sides held out against each other, one seeking to force an entrance, the other to prevent it.

CHAPTER 7.23

SECTION 7.23.1
Meanwhile the Athenians on Plemmyrium had gone down to the sea and were intent on the naval battle. Gylippus seized the moment to fall suddenly upon the forts at dawn, taking the largest first and then the two smaller ones, whose guards did not stand their ground once they saw how easily the largest had fallen.

SECTION 7.23.2
From the first fort captured, the men who had taken refuge in the boats and in a merchant ship had difficulty making their way to the camp: the Syracusans were winning the battle with their ships in the Great Harbor, and a single fast-sailing trireme pursued the fugitives. But by the time the two smaller forts were being captured, the Syracusans were already losing, and the men escaping from these sailed past more easily.

SECTION 7.23.3
For the Syracusan ships fighting outside the harbor entrance had forced their way through the Athenian ships, but entered in no order; falling into confusion among themselves, they handed victory to the Athenians. The Athenians routed both these ships and those by which they had at first been defeated inside the harbor.

SECTION 7.23.4
They sank eleven Syracusan ships and killed most of their crews, except for those from three ships whom they took alive; three of their own ships were destroyed. After hauling away the Syracusan wrecks and setting up a trophy on the little island off Plemmyrium, they withdrew to their own camp.

CHAPTER 7.24

SECTION 7.24.1
Such was the Syracusans' fortune in the naval battle; but they held the forts on Plemmyrium and set up three trophies for their capture. They demolished one of the two forts taken last, repaired the other two, and garrisoned them.

SECTION 7.24.2
Many men were killed or taken alive in the capture of the forts, and a great quantity of property in all was seized. The Athenians had used the forts as a storehouse, and they contained much merchandise and grain belonging to traders, as well as much property belonging to the trierarchs. Indeed, the sails and other equipment of forty triremes were captured there, together with three triremes that had been hauled ashore.

SECTION 7.24.3
The loss of Plemmyrium was one of the first and gravest blows to the Athenian army. Even the passage into the harbor for supply ships was no longer safe: the Syracusans lay at anchor there with their ships to bar the way, and supplies could now be brought in only by fighting. In other respects too the loss spread consternation and despondency through the army.

CHAPTER 7.25

SECTION 7.25.1
After this the Syracusans sent out twelve ships under Agatharchus, a Syracusan. One of them went to the Peloponnese, carrying envoys who were to report their hopeful situation and press for the war there to be pursued still more vigorously. The other eleven sailed toward Italy, having learned that ships laden with goods were on their way to the Athenians.

SECTION 7.25.2
They encountered these ships and destroyed most of them, and in the territory of Caulonia they burned shipbuilding timber that lay ready for the Athenians.

SECTION 7.25.3
They then went to Locri, and while they lay at anchor there, one of the merchant ships from the Peloponnese sailed in with Thespian hoplites aboard.

SECTION 7.25.4
The Syracusans took these men aboard their own ships and sailed along the coast for home. The Athenians, watching for them with twenty ships near Megara, captured one ship with its crew, but could not take the rest, which escaped to Syracuse.

SECTION 7.25.5
There was also skirmishing in the harbor over the piles which the Syracusans had driven into the sea in front of the old shipsheds. Their purpose was to allow their own ships to lie at anchor inside, out of reach of Athenian attacks by ramming.

SECTION 7.25.6
The Athenians brought up against them a merchantman of ten thousand talents' burden, fitted with wooden towers and protective screens. Working from small boats, they fastened ropes to the piles, winched them up and broke them off; they also dived beneath the water and sawed them through. The Syracusans shot at them from the shipsheds, and the men on the merchantman returned their fire. In the end the Athenians removed most of the piles.

SECTION 7.25.7
The most troublesome part of the barrier was the hidden one. Some of the piles had been driven in without projecting above the water, making it dangerous to approach, for fear that a ship might strike them unseen, as it would a reef. But divers went down and sawed these through as well, for pay. Even so, the Syracusans drove in piles again.

SECTION 7.25.8
They devised many other measures against one another, as was natural with the armies encamped so close and facing each other, and resorted to skirmishes and attempts of every kind.

SECTION 7.25.9
The Syracusans also sent envoys—Corinthians, Ambraciots, and Lacedaemonians—to the cities. They were to announce the capture of Plemmyrium and explain that the defeat at sea had been due less to the enemy's strength than to their own disorder; to make clear [once more] that in other respects their prospects were good; and to ask for help by land and sea against the Athenians. Another Athenian army was expected, they were to say, and if they could first destroy the army already there, the war would be over. Such were the events in Sicily.

CHAPTER 7.26

SECTION 7.26.1
When the army with which Demosthenes was to bring aid to Sicily had assembled, he put out from Aegina, sailed toward the Peloponnese, and joined Charicles and the thirty Athenian ships. They took Argive hoplites aboard and sailed to Laconia.

SECTION 7.26.2
First they ravaged part of the territory of Epidaurus Limera. Then they put in on the Laconian coast opposite Cythera, where the sanctuary of Apollo stands, ravaged parts of the land, and fortified a place shaped like an isthmus. They intended it as a refuge to which the Lacedaemonians' Helots could desert, and at the same time as a base from which raiders could plunder, as they did from Pylos.

SECTION 7.26.3
As soon as Demosthenes had helped to seize the place, he sailed along the coast toward Corcyra, to take aboard the allies from there and make the passage to Sicily as quickly as possible. Charicles stayed until he had completed the fortifications and left a garrison; afterward he too returned home with his thirty ships, and the Argives with him.

CHAPTER 7.27

SECTION 7.27.1
In this same summer thirteen hundred peltasts from the sword-bearing Thracians of the Dii tribe also arrived at Athens. They were to have sailed with Demosthenes to Sicily.

SECTION 7.27.2
Since they had come too late, the Athenians intended to send them back to Thrace, where they had come from. Keeping them for the war arising from Decelea seemed too costly, for each man received a drachma a day.

SECTION 7.27.3
For Decelea, first fortified by the whole army during this summer and afterward occupied by garrisons from the cities, which relieved one another at intervals and attacked the countryside, inflicted great damage on the Athenians. Through the destruction of property and the loss of men it was among the chief causes of the deterioration of their affairs.

SECTION 7.27.4
Previously the invasions had been brief and had not prevented them from enjoying the use of their land for the rest of the time. Now the enemy occupied it continuously: sometimes larger forces came against them, and at other times the regular garrison, driven by necessity, overran the country and plundered it. Agis, the Lacedaemonian king, was there in person and did not treat the war as a secondary concern. The Athenians suffered grievously.

SECTION 7.27.5
They were deprived of their entire countryside, and more than twenty thousand slaves had deserted, most of them skilled workers. All their sheep and beasts of burden had been lost. As the cavalry rode out every day, raiding toward Decelea and keeping watch over the countryside, some horses went lame from constant exertion on hard ground, while others were wounded.

CHAPTER 7.28

SECTION 7.28.1
The conveyance of supplies from Euboea, formerly quicker by land from Oropus through Decelea, now became expensive, since they had to come by sea around Sunium. The city needed everything alike to be imported, and instead of a city it had become a fortress.

SECTION 7.28.2
By day the Athenians took turns guarding the battlements; by night all but the cavalry were on duty, some under arms and others on the wall. Summer and winter alike they endured this hardship.

SECTION 7.28.3
What weighed most heavily upon them was that they had two wars on their hands at once, and had committed themselves to a struggle of such obstinacy that anyone hearing of it before it happened would have disbelieved it. Though themselves besieged by the Peloponnesians from a fortified position, they did not even then withdraw from Sicily, but continued there to besiege Syracuse in the same fashion—a city in itself no smaller than Athens. So far did their power and daring surpass the Greeks' calculations: at the beginning of the war some had thought they would hold out for a year, others for two, but no one for more than three if the Peloponnesians invaded their land; yet in the seventeenth year after the first invasion they went to Sicily, already worn down in every way by the war, and took on an additional war no less formidable than the one they already faced from the Peloponnese.

SECTION 7.28.4
For these reasons, with Decelea inflicting great damage and other heavy expenses falling upon them, they now became financially powerless. About this time they imposed on their subjects a levy of one twentieth on seaborne trade in place of tribute, thinking that more money would come in this way. Expenditure was no longer at its former level but had become much greater, in proportion to the greater scale of the war, while revenues were dwindling.

CHAPTER 7.29

SECTION 7.29.1
Thus, unwilling in their present shortage of money to bear the expense of the Thracians who had arrived too late for Demosthenes, they sent them away at once. They entrusted their return to Diitrephes, with instructions to use them, if he could, to damage the enemy on the voyage along the coast, since their route lay through the Euripus.

SECTION 7.29.2
He landed them in the territory of Tanagra and carried out a hurried raid for plunder. Then, sailing across the Euripus from Chalcis in Euboea in the evening, he disembarked in Boeotia and led them against Mycalessus.

SECTION 7.29.3
He passed the night undetected near the Hermaeum, about sixteen stades from Mycalessus, and at daybreak attacked the town, which was not large. He took it by falling upon people who were unguarded and never expected anyone to come so far inland from the sea to attack them. The wall was weak, in places fallen down, in others built low; the gates too stood open, so secure did they feel.

SECTION 7.29.4
The Thracians burst into Mycalessus, plundered houses and sanctuaries, and butchered the inhabitants, sparing neither old nor young but killing everyone they met in turn, children and women as well, and even beasts of burden and every other living thing they saw. For the Thracian people, like the most savage of the barbarians, are most bloodthirsty when they have nothing to fear.

SECTION 7.29.5
There was great confusion everywhere and destruction in every form. They fell upon a boys' school, the largest in the town, where the children had just come in, and cut them all down. This calamity struck the whole city, as unexpected and terrible as any that ever befell another.

CHAPTER 7.30

SECTION 7.30.1
The Thebans heard of it and came to the rescue. Overtaking the Thracians before they had gone far, they recovered the plunder, put them to flight, and pursued them to the Euripus and the sea, where the vessels that had brought them lay at anchor.

SECTION 7.30.2
They killed the greatest number as they were embarking: the Thracians could not swim, and the men aboard the vessels, seeing what was happening on shore, had anchored beyond bowshot. In the rest of their retreat the Thracians had defended themselves quite capably against the Theban cavalry, which attacked them first, rushing out ahead and then closing ranks in their native formation; few of them had been killed in this phase. Some who lingered in the town for plunder were also caught there and perished. In all, two hundred and fifty of the thirteen hundred Thracians were killed.

SECTION 7.30.3
They in turn killed about twenty of the Thebans and the others who had come to help, cavalry and hoplites together, and Scirphondas, one of the Theban Boeotarchs. A portion of the population of Mycalessus was wiped out. Such were the events at Mycalessus, whose sufferings, in proportion to its size, deserved lamentation no less than any in this war.

CHAPTER 7.31

SECTION 7.31.1
Demosthenes, then sailing toward Corcyra after the fortification of the position in Laconia, found a merchant ship at anchor at Pheia in Elis, in which the Corinthian hoplites were to cross to Sicily. He destroyed the ship, but the men escaped, later obtained another, and sailed on.

SECTION 7.31.2
After this Demosthenes reached Zacynthus and Cephallenia, took aboard hoplites, and sent for Messenians from Naupactus. He then crossed to the opposite mainland coast of Acarnania, to Alyzia and to Anactorium, which the Athenians held.

SECTION 7.31.3
While he was in these parts he was met by Eurymedon, sailing back from Sicily, who had been sent out during the winter with the money for the army. Along with his other news, Eurymedon reported that he had learned, when already on his voyage, of the capture of Plemmyrium by the Syracusans.

SECTION 7.31.4
Conon, the commander at Naupactus, also came to them, reporting that the twenty-five Corinthian ships at anchor opposite them were not giving up the war and were preparing for a naval battle. He therefore urged them to send ships, since his own eighteen were not enough to fight the enemy's twenty-five.

SECTION 7.31.5
Demosthenes and Eurymedon accordingly sent Conon ten of the best-sailing ships they had to reinforce those at Naupactus. They themselves made preparations for assembling their army. Eurymedon sailed to Corcyra, ordered the Corcyraeans to man fifteen ships, and enrolled hoplites; for he had now turned back and was sharing the command with Demosthenes, as he had been elected to do. Demosthenes gathered slingers and javelin throwers from the places around Acarnania.

CHAPTER 7.32

SECTION 7.32.1
When the envoys who had gone from Syracuse to the cities after the capture of Plemmyrium had persuaded them and were about to bring in the army they had assembled, Nicias learned of it beforehand. He sent to those of the Sicels who controlled the passage and were allies of the Athenians—the people of Centoripa and Halicyae, and others—asking them not to let the enemy pass, but to combine and block their advance. The enemy would not even try another route, since the Agrigentines refused passage through their territory.

SECTION 7.32.2
When the Siceliots were already on the march, the Sicels did as the Athenians had asked: they laid an ambush in three places, fell suddenly upon the unsuspecting enemy, and killed about eight hundred, together with all the envoys except the Corinthian. He brought the survivors, about fifteen hundred, into Syracuse.

CHAPTER 7.33

SECTION 7.33.1
At about the same time the Camarinaeans also came to their aid, with five hundred hoplites, three hundred javelin throwers, and three hundred archers. The people of Gela, too, sent crews for five ships, four hundred javelin throwers, and two hundred cavalry.

SECTION 7.33.2
For by now almost all Sicily, except the Acragantines—who belonged to neither side—had joined the Syracusans against the Athenians: even those who had previously stood aloof now came to their support.

SECTION 7.33.3
After their setback among the Sicels, the Syracusans held back from an immediate attack on the Athenians. Demosthenes and Eurymedon, meanwhile, now had their force from Corcyra and the mainland ready, and crossed the Ionian Sea with the whole army to the Iapygian headland.

SECTION 7.33.4
Setting out from there, they put in at the Choerades islands off Iapygia and took aboard a hundred and fifty Iapygian javelin throwers of the Messapian people. They renewed an old friendship with Artas, the local ruler who had supplied these men, and reached Metapontium in Italy.

SECTION 7.33.5
They persuaded the Metapontians, under the terms of their alliance, to send three hundred javelin throwers and two triremes with them. Taking these on, they sailed along the coast to Thurii. There they found that the party hostile to Athens had recently been expelled in civil strife.

SECTION 7.33.6
They wished to assemble and review their entire force there, bringing in any detachments left behind, and to persuade the Thurians both to join their expedition with all possible zeal and, in their present circumstances, to regard the same people as friends and enemies as the Athenians did. They therefore remained at Thurii, attending to these matters.

CHAPTER 7.34

SECTION 7.34.1
About this same time the Peloponnesians in the twenty-five ships, which had been stationed opposite the ships at Naupactus to protect the passage of the transports to Sicily, prepared for a sea battle. They manned additional ships until their fleet was only slightly smaller than the Athenian, and anchored off Erineus in Achaea, in the territory of Rhypes.

SECTION 7.34.2
The place where they lay was crescent-shaped. The land forces of the Corinthians and the local allies, which had come to their support, were drawn up on the projecting headlands at either end; the ships blocked the space between. Polyanthes, a Corinthian, commanded the fleet.

SECTION 7.34.3
The Athenians sailed against them from Naupactus with thirty-three ships under the command of Diphilus.

SECTION 7.34.4
At first the Corinthians remained still. Then, when they thought the moment had come and their signal was raised, they advanced against the Athenians and engaged them. For a long time the two sides held their ground against each other.

SECTION 7.34.5
Three Corinthian ships were destroyed. Of the Athenian ships none actually sank, but seven or so were disabled: struck bow to bow, their oar outriggers were torn open by the Corinthian ships, whose catheads had been made thicker for this very purpose.

SECTION 7.34.6
The battle was evenly contested, and each side claimed the victory. The Athenians nevertheless secured the wrecks, since the wind carried them out to sea and the Corinthians did not put out again. The fleets then parted, without any pursuit or prisoners taken on either side. The Corinthians and Peloponnesians, fighting close to land, could easily save themselves, while no Athenian ship had sunk.

SECTION 7.34.7
When the Athenians had sailed back to Naupactus, the Corinthians immediately set up a trophy in token of victory, since they had disabled more of the enemy's ships. They considered themselves undefeated for the very reason that their opponents did not consider themselves victorious: the Corinthians counted it a victory not to have suffered a decisive defeat, while the Athenians thought themselves defeated because they had not won decisively.

SECTION 7.34.8
After the Peloponnesians had sailed away and the land forces had dispersed, the Athenians also set up a trophy in Achaea to mark their victory, about twenty stades from Erineus, where the Corinthians had been anchored. Such was the outcome of the sea battle.

CHAPTER 7.35

SECTION 7.35.1
When the Thurians had made ready to join them with seven hundred hoplites and three hundred javelin throwers, Demosthenes and Eurymedon ordered the ships to sail along the coast toward the territory of Croton. They themselves first reviewed the whole land army at the river Sybaris, then led it through Thurian territory.

SECTION 7.35.2
On reaching the river Hylias, they received a message from the Crotoniates saying that they did not wish the army to pass through their land. They therefore turned down toward the sea and camped at the mouth of the Hylias, where the ships met them. The next day they embarked and sailed along the coast, putting in at the cities, except Locri, until they reached Petra in the territory of Rhegium.

CHAPTER 7.36

SECTION 7.36.1
Meanwhile the Syracusans, hearing of their approach, wished to make another attempt with their ships and with the rest of their land forces, which they were assembling for this very purpose, eager to strike before the reinforcements arrived.

SECTION 7.36.2
They made the other preparations for their fleet in whatever ways the previous battle had shown might give them an advantage. They also shortened their ships' bows to make them more solid, fitted thick catheads to them, and ran supporting struts from these to the hull for some six cubits, inside and out. This was the same arrangement with which the Corinthians had strengthened their bows before fighting the ships at Naupactus.

SECTION 7.36.3
The Syracusans believed that they would be at no disadvantage against the Athenian ships, which had not been built as solidly to meet them but had light bows, because the Athenians preferred to ram after rowing around an opponent rather than bow to bow. They also thought that a battle in the Great Harbor, with many ships in a confined space, would favor them. By ramming bow to bow they would tear open the enemy's bows, striking with their solid, thick rams against hollow, weak structures.

SECTION 7.36.4
In these narrow waters the Athenians would have no room either to row around their line or to break through it—the maneuvers they most trusted their skill to execute. The Syracusans would prevent a breakthrough as far as they could, while lack of space would prevent an outflanking movement.

SECTION 7.36.5
They themselves would make the fullest use of the head-on collision, previously thought a mark of ignorance in a helmsman, for here their advantage would be greatest. The Athenians, when driven back, would have nowhere to retreat but toward the shore, and even there only a short distance into a narrow space directly in front of their own camp. The Syracusans would control the rest of the harbor, and if forced back at any point the Athenians would be crowded

SECTION 7.36.6
into a small space, all in one place, where collisions would throw them into confusion. This, indeed, did the Athenians the greatest harm in all their sea battles: unlike the Syracusans, they could not retreat throughout the harbor. Nor would they be able to row around into open water, since the Syracusans controlled both the approach from the sea and the retreat toward it; all the more so because Plemmyrium would be hostile to them and the harbor mouth was not wide.

CHAPTER 7.37

SECTION 7.37.1
Having devised these measures to suit their own skill and strength, and now encouraged further by the previous sea battle, the Syracusans attacked simultaneously with their land army and their ships.

SECTION 7.37.2
A little earlier Gylippus had led the troops out of the city and brought them up against the Athenian wall on the side facing the city. From the Olympieum, all the hoplites stationed there, together with the Syracusan cavalry and light-armed troops, approached the wall from the opposite side. Immediately afterward the ships of the Syracusans and their allies sailed out.

SECTION 7.37.3
The Athenians had at first thought the attack would be made by land alone. When they suddenly saw the ships advancing too, they were thrown into confusion. Some drew up on the walls and in front of them to meet the approaching troops; others went out against the large force of cavalry and javelin throwers rapidly advancing from the Olympieum and the country outside; still others manned the ships and hurried to the shore to help. When the ships were manned, they put out with seventy-five; the Syracusans had about eighty.

CHAPTER 7.38

SECTION 7.38.1
For much of the day they advanced and backed water, testing each other, but neither side could gain any notable advantage, apart from the Syracusans' sinking one or two Athenian ships. They then separated, and the land army withdrew from the walls at the same time.

SECTION 7.38.2
The next day the Syracusans remained quiet, giving no indication of what they meant to do. Nicias, seeing that the sea battle had been evenly contested and expecting another attack, compelled the trierarchs to repair any damage their ships had sustained. He also moored merchant ships in front of his palisade, which had been driven into the sea in front of the warships to serve as an enclosed harbor.

SECTION 7.38.3
He stationed the merchant ships about two plethra apart, so that any warship hard pressed would have a safe refuge and could afterward put out again without disturbance. These preparations occupied the Athenians for the whole day, until nightfall.

CHAPTER 7.39

SECTION 7.39.1
On the following day the Syracusans attacked the Athenians earlier in the morning, but with the same combined assault by land and sea.

SECTION 7.39.2
The fleets faced each other as before and again spent much of the day testing each other. At last Ariston son of Pyrrhichus, a Corinthian and the best helmsman on the Syracusan side, persuaded his naval commanders to send to the officials in the city with orders to move the market to the seashore as quickly as possible, and to compel everyone who had food to bring it there and sell it. They could then disembark their sailors and take their meal immediately beside the ships, so as to attack again after a short interval, that same day, when the Athenians would not expect it.

CHAPTER 7.40

SECTION 7.40.1
The commanders accepted his advice and sent a messenger; the market was made ready. The Syracusans suddenly backed water and sailed toward the city again, disembarked immediately, and took their meal there.

SECTION 7.40.2
The Athenians supposed that their opponents had backed away toward the city because they were beaten. They disembarked at leisure and attended to their other affairs and their meal, believing that for that day, at least, there would be no more fighting at sea.

SECTION 7.40.3
Suddenly the Syracusans manned their ships and sailed against them again. Amid great confusion the Athenians embarked without any order, most of them still unfed, and only with difficulty at last put out to meet them.

SECTION 7.40.4
For a time they kept their distance, watching each other. Then the Athenians decided not to let their own delays wear them out, but to attack as soon as possible. At the word of command they advanced and engaged.

SECTION 7.40.5
The Syracusans met them bow to bow, as they had planned, and with their specially strengthened rams tore open long stretches of the Athenian ships' oar outriggers. The men throwing javelins from their decks inflicted heavy losses on the Athenians; heavier still were those inflicted by the Syracusans cruising in small boats, darting under the enemy ships' banks of oars, running alongside, and throwing javelins at the sailors from there.

CHAPTER 7.41

SECTION 7.41.1
In the end the Syracusans, fighting in this manner with overwhelming effect, won the battle, and the Athenians turned and sought refuge through the line of merchant ships in their own anchorage.

SECTION 7.41.2
The Syracusan ships pursued as far as the merchant ships, but were then stopped by the booms raised from these over the passages, carrying suspended dolphin-shaped weights.

SECTION 7.41.3
Two Syracusan ships, carried away by victory, ventured close to them and were destroyed; one was captured with all its crew.

SECTION 7.41.4
The Syracusans had sunk seven Athenian ships and badly damaged many more, taking most of the men alive and killing the others. They withdrew and set up trophies for both sea battles. They now felt securely confident of their marked superiority at sea, and believed they would also overcome the army on land.

CHAPTER 7.42

SECTION 7.42.1
While they were preparing for another attack on both fronts, Demosthenes and Eurymedon arrived with the reinforcements from Athens: about seventy-three ships, including the foreign vessels, some five thousand hoplites, both Athenians and allies, a considerable number of javelin throwers, barbarians and Greeks, as well as slingers, archers, and ample equipment of every other kind.

SECTION 7.42.2
The immediate effect on the Syracusans and their allies was profound dismay: would they never be free of danger? They saw that the fortification of Decelea had done nothing to prevent the arrival of another army equal in size and much like the first, and that Athenian power was displaying its strength on every side. For the original Athenian army, by contrast, this brought a measure of renewed vigor after its hardships.

SECTION 7.42.3
Demosthenes saw the state of affairs and judged that he must neither delay nor repeat Nicias' experience. Nicias had been formidable on his first arrival, but because he had not immediately pressed Syracuse and had instead wintered at Catana, he came to be despised; Gylippus had forestalled him by arriving with an army from the Peloponnese. The Syracusans would not even have summoned that army had Nicias attacked at once. Believing themselves sufficient for their own defense, they would have discovered their inferiority only when they had already been walled in, so that even if they had then sent for help, it could no longer have benefited them to the same extent. Reviewing all this, and recognizing that he himself was most alarming to the enemy now, on the very first day, Demosthenes wished to exploit as quickly as possible the present shock caused by his army.

SECTION 7.42.4
He saw that the Syracusan cross-wall, by which they had prevented the Athenians from surrounding them with a wall, was only a single line. If one could secure the ascent to Epipolae and then the camp on the heights, the wall itself could easily be taken, for no one would stand against them.

SECTION 7.42.5
He was therefore eager to make the attempt, judging this the shortest way to settle the war. Either he would succeed and hold Syracuse, or he would withdraw the army, instead of wearing down to no purpose both the Athenians serving on the expedition and the city as a whole.

SECTION 7.42.6
First, then, the Athenians marched out and ravaged the Syracusan land around the Anapus. As at the beginning, their forces held the upper hand both by land and sea, for on neither front did the Syracusans come out to oppose them, except with cavalry and javelin throwers from the Olympieum.

CHAPTER 7.43

SECTION 7.43.1
Demosthenes next decided to make a preliminary attempt against the cross-wall with siege engines. But when he brought them up, the defenders on the wall burned them, while attacks by the rest of the army at many points were repulsed. He decided to delay no longer. Having persuaded Nicias and his other fellow commanders, he made his attempt on Epipolae as he had planned.

SECTION 7.43.2
An approach and ascent by daylight, he thought, could not escape detection. He therefore ordered five days' provisions and took all the stonemasons and carpenters, together with a further supply of missiles and everything they would need for building a wall if they won. After the first sleep of the night, he, Eurymedon, and Menander led the whole army toward Epipolae; Nicias was left behind within the walls.

SECTION 7.43.3
They reached the heights by way of Euryelus, where the earlier army had first ascended. They escaped the notice of the Syracusan guards, advanced against the fort that stood there, captured it, and killed some of its garrison.

SECTION 7.43.4
Most of the guards escaped and immediately reported the attack to the camps. There were three of these on Epipolae, within outer fortifications: one for the Syracusans, one for the other Sicilian Greeks, and one for the allies. They also informed the six hundred Syracusans who formed the forward guard in this part of Epipolae.

SECTION 7.43.5
These at once came to help, but Demosthenes and the Athenians encountered them and put them to flight despite their spirited resistance. They themselves pressed forward immediately, eager to use their present momentum and waste no time in accomplishing what they had come for. Others, from the outset, were taking the Syracusan cross-wall, whose guards did not stand their ground, and pulling down its battlements.

SECTION 7.43.6
The Syracusans and their allies, with Gylippus and his men, came to help from the outer fortifications. Stunned by this unexpected night assault, they attacked the Athenians, but were at first overpowered and fell back.

SECTION 7.43.7
The Athenians were now advancing in growing disorder, as though victory were already theirs. They wished to push as quickly as possible through all the enemy troops not yet engaged, lest a slackening of their own assault allow these to rally again. The Boeotians were the first to stand against them; they attacked, routed them, and sent them fleeing.

CHAPTER 7.44

SECTION 7.44.1
The Athenians now fell into great confusion and bewilderment, and how each event occurred was not easy to discover even from other people's accounts. In daylight things are clearer, yet even then no participant knows the whole course of events, and each scarcely knows what happens around himself. But in a battle by night—the only one fought between large armies in this war—how could anyone know anything clearly?

SECTION 7.44.2
The moon was bright, but they saw each other as one would expect in moonlight: they could make out the outline of a body in front of them, yet could not trust themselves to recognize a friend. Large numbers of hoplites on both sides were moving about in a confined space.

SECTION 7.44.3
Some of the Athenians were already being defeated, while others, still unbeaten in their first assault, continued to advance. Of the considerable force behind them, some had only just reached the heights and others were still coming up; they did not know where to direct their advance. For the rout had already thrown everything ahead into confusion, and the shouting made it hard to distinguish what was happening.

SECTION 7.44.4
The Syracusans and their allies, feeling themselves victorious, were urging one another on with loud cries—there was no other way of signaling at night—and at the same time meeting those who came against them. The Athenians were searching for their own men and took everyone coming toward them for an enemy, even when they were friends already fleeing back. Unable to recognize one another by any other means, they continually demanded the password; with everyone asking at once, they created great confusion among themselves and made it quite plain to the enemy.

SECTION 7.44.5
They did not have the same knowledge of the enemy's password, because the enemy, victorious and not scattered, had less difficulty recognizing one another. Thus, if the Athenians met an enemy party weaker than themselves, their opponents escaped because they knew the Athenian password; but if the Athenians themselves could not answer a challenge, they were killed.

SECTION 7.44.6
The singing of the paean also caused immense harm, as much as anything else. Sounding much alike on both sides, it left them bewildered. Whenever the Argives, the Corcyraeans, or any of the other Dorians serving with the Athenians sang their paean, they frightened the Athenians; and the enemy's singing did the same.

SECTION 7.44.7
Once confusion had taken hold, they finally collided with one another in many parts of the army, friend with friend and fellow citizen with fellow citizen. Not only were they thrown into panic: they even came to blows and could scarcely be parted.

SECTION 7.44.8
As they were pursued, many threw themselves over the cliffs and perished, since the descent back from Epipolae was narrow. Of those who survived the descent to level ground, most, including all the men from the earlier army, escaped to the camp through their better knowledge of the country. But some of the new arrivals missed the paths and wandered through the countryside; when day came, the Syracusan cavalry rode around them and killed them.

CHAPTER 7.45

SECTION 7.45.1
The next day the Syracusans raised two trophies, one on Epipolae at the point of ascent, the other where the Boeotians had first made their stand; the Athenians recovered their dead under a truce.

SECTION 7.45.2
Not a few of the Athenians and their allies had died, yet the arms captured exceeded even the number of the dead: of those forced to leap down the cliffs stripped of their arms [without their shields], some perished, but others escaped.

CHAPTER 7.46

SECTION 7.46.1
After this the Syracusans, their spirits once more revived, as before, by an unexpected success, sent Sicanus with fifteen ships to Acragas, which was torn by civil strife, to bring the city over if he could. Gylippus again set off by land into the rest of Sicily to bring back still more troops, hoping now to take even the Athenian walls by storm, since events on Epipolae had turned out as they had.

CHAPTER 7.47

SECTION 7.47.1
Meanwhile the Athenian generals deliberated on the disaster that had occurred and the pervasive weakness now afflicting their camp. They saw that their undertakings were failing and that the soldiers resented remaining there;

SECTION 7.47.2
for sickness bore heavily on them for two reasons: it was the season of the year when people are most prone to illness, and the ground where they were encamped was also marshy and unhealthy. In all other respects, too, their prospects seemed hopeless.

SECTION 7.47.3
Demosthenes therefore thought they should stay no longer. In keeping with the intention with which he had risked the assault on Epipolae, now that it had failed he voted to leave without delay, while it was still possible to cross the open sea and the army could still command it, at least with the ships that had lately arrived.

SECTION 7.47.4
It would be more profitable for the city, he said, to wage war against those fortifying a position in their own country than against the Syracusans, whom it was no longer easy to subdue; nor was it reasonable to remain at the siege, spending great sums to no purpose.

CHAPTER 7.48

SECTION 7.48.1
Such was Demosthenes' judgment. Nicias himself also thought their affairs were in a bad state, but he did not wish to expose their weakness in words, or to have an open vote for withdrawal, with many present, make their intentions known to the enemy. That would make it far harder to leave undetected whenever they chose.

SECTION 7.48.2
Moreover, the enemy's affairs, of which his sources gave him fuller knowledge than the others possessed, still offered some hope that their position would become worse than the Athenians' if these persevered in the siege. Lack of money would wear them down, especially now that the Athenians commanded the sea more widely with the fleet they had. There was indeed a party in Syracuse that wished to surrender control to the Athenians; it was communicating with him through messengers and urging him not to withdraw.

SECTION 7.48.3
Knowing this, he was in fact holding back, still weighing both courses and examining the situation; but in his public statements at the time he refused to lead the army away. He knew well, he said, that the Athenians would not approve their leaving without a vote of their own. For those who would vote on the generals [themselves] would not know the facts as they did, from seeing them rather than hearing them through the denunciations of others; instead, they would be persuaded by whatever accusations a skillful speaker might bring.

SECTION 7.48.4
Many, indeed most, of the soldiers now there, he said, who were crying out about their desperate situation, would on reaching home cry out to the opposite effect: that the generals had taken bribes, betrayed them, and withdrawn. For his own part, knowing the Athenian character, he would not choose to perish unjustly at Athenian hands on a shameful charge rather than, if he must, meet the same fate at the enemy's hands, taking the risk himself.

SECTION 7.48.5
The Syracusans' position, he said, was nevertheless still weaker than their own. Paying mercenaries, spending money on fortified posts as well, and maintaining a large fleet for a full year already, they were short of resources in some respects and would soon be at a loss in others. They had already spent two thousand talents and owed much more besides; and if they allowed any part whatever of their present forces to fall away through failure to pay for its maintenance, their cause would be ruined, since it depended on hired auxiliaries rather than, as the Athenians' did, on compulsory service.

SECTION 7.48.6
They must therefore remain at the siege, he said, and wear the enemy down, not depart defeated in money, the very resource in which they were far stronger.

CHAPTER 7.49

SECTION 7.49.1
Nicias pressed these arguments firmly, having exact knowledge of affairs in Syracuse, of its shortage of money, and of the large party there which wished control to pass to the Athenians and was sending him messages urging him not to withdraw. At the same time he felt more confident than before that, with the fleet at least, he would prevail.

SECTION 7.49.2
Demosthenes, however, would not hear of continuing the siege on any terms. If they must not lead the army away without an Athenian decree, but must linger there, he said, they should move to Thapsus or Catana and do so there. From either place their infantry could raid wide stretches of the country, feeding themselves by ravaging the enemy's property and inflicting losses on them; their ships, too, would fight on the open sea, not in confined waters, which favored the enemy, but with room to maneuver. There their skill would be of use, and they would have space for retreats and attacks, no longer putting out and coming to land within a narrow, circumscribed area.

SECTION 7.49.3
In short, he said, he could not approve of remaining in the same place on any account: they must move at once, as quickly as possible, and delay no longer. Eurymedon supported his arguments.

SECTION 7.49.4
But Nicias' opposition produced a certain hesitation and delay, along with a suspicion that he might be insisting because he knew something more. In this way the Athenians continued to put matters off and stayed where they were.

CHAPTER 7.50

SECTION 7.50.1
Meanwhile Gylippus and Sicanus returned to Syracuse. Sicanus had failed at Acragas, for while he was still at Gela the faction friendly to the Syracusans had been driven out. Gylippus came with a large additional army from Sicily, including the hoplites sent from the Peloponnese in merchant ships in the spring, who had reached Selinus by way of Libya.

SECTION 7.50.2
They had been driven off course to Libya, where the Cyrenaeans gave them two triremes and guides for the voyage. Sailing along the coast, they helped the Euesperitae, who were being besieged by Libyans, and defeated the Libyans. From there they sailed along to Neapolis, a Carthaginian trading station, from which Sicily is at its shortest distance, two days' and a night's voyage; crossing from there, they reached Selinus.

SECTION 7.50.3
Immediately upon their arrival the Syracusans prepared to attack the Athenians again both by sea and by land. The Athenian generals, seeing that another army had reinforced the enemy, while their own affairs showed no improvement but grew worse in every respect from day to day, above all under the burden of sickness among the men, regretted not having withdrawn earlier. Since Nicias no longer opposed them as before, except to insist that the vote should not be taken openly, they gave the whole army orders, as secretly as they could, to sail out from the camp and to make ready for the signal.

SECTION 7.50.4
But when everything was ready and they were about to sail, the moon was eclipsed; it happened to be full. Most of the Athenians, taking this to heart as an omen, urged the generals to wait. Nicias, who was indeed somewhat excessively devoted to divination and such things, declared that he would not even consider a proposal to move before they had waited three times nine days, as the soothsayers prescribed. Thus the Athenians delayed, and for this reason their stay was prolonged.

CHAPTER 7.51

SECTION 7.51.1
When the Syracusans too learned of this, they were far more encouraged to give the Athenians no respite: the Athenians themselves, they reasoned, had now admitted that they were no longer superior either at sea or on land, for otherwise they would not have planned to sail away. Nor did they want them to settle somewhere else in Sicily and become harder to fight; rather, they wished to force them into a sea battle there, as soon as possible and on terms favorable to themselves.

SECTION 7.51.2
They therefore manned their ships and practiced for as many days as they thought sufficient. When the time came, on the first day they attacked the Athenian walls. A small force of hoplites and cavalry came out against them through one of the gates; they cut off some of the hoplites, routed them, and pursued them. Since the entrance was narrow, the Athenians lost seventy horses and a few hoplites.

CHAPTER 7.52

SECTION 7.52.1
On that day the Syracusan army withdrew. The next day they put out with seventy-six ships and at the same time advanced with their infantry against the walls. The Athenians sailed out to meet them with eighty-six ships, and the fleets engaged.

SECTION 7.52.2
Eurymedon, who commanded the Athenian right wing, wished to encircle the enemy's ships and was extending his course farther toward the shore. The Syracusans and their allies first defeated the Athenian center, then cut him off as well in the recess at the innermost part of the harbor, killed him, and destroyed the ships that had followed him. They then pursued the entire Athenian fleet and drove it ashore.

CHAPTER 7.53

SECTION 7.53.1
Gylippus, seeing the enemy's ships defeated and being swept ashore outside their palisades and their own camp, hurried with part of his army to the breakwater. He wanted to kill the men as they disembarked and make it easier for the Syracusans to tow the ships away, with the shore in friendly hands.

SECTION 7.53.2
But the Tyrrhenians, who were guarding this point for the Athenians, saw them approaching in disorder, rushed out to meet them, and fell upon the foremost, routing them and driving them into the marsh called Lysimeleia.

SECTION 7.53.3
Later, when more of the Syracusan and allied army had come up, the Athenians too hurried to the rescue, fearing for their ships. They engaged the enemy, defeated and pursued them, and killed a few hoplites. They saved most of their ships and brought them together by the camp, but the Syracusans and their allies captured eighteen and killed all the men aboard.

SECTION 7.53.4
Wishing to burn the remaining ships, they filled an old merchantman with vine cuttings and pinewood, set it alight, and sent [the ship] adrift, for the wind was blowing toward the Athenians. Alarmed for their fleet, the Athenians devised means to extinguish the fire and barriers to stop the vessel; by quenching the flames and preventing the merchantman from coming near, they escaped the danger.

CHAPTER 7.54

SECTION 7.54.1
After this the Syracusans raised trophies for the sea battle and for cutting off the hoplites above, near the wall, where they had also captured the horses. The Athenians raised trophies for the rout in which the Tyrrhenians had driven the infantry into the marsh, and for the one they themselves had inflicted with the rest of their army.

CHAPTER 7.55

SECTION 7.55.1
Now that the Syracusans had won a brilliant victory at sea as well—for before this they had feared the ships that arrived with Demosthenes—the Athenians sank into utter despondency. The shock was great, but their regret for the expedition was greater still.

SECTION 7.55.2
For these were the only cities they had yet attacked that resembled their own in character: democracies like themselves, with ships, cavalry, and large populations. They could gain no advantage by a change of government that would bring them over, nor by a great superiority in equipment; instead they failed in most of their attempts. They had been at a loss even before, and now that they had been defeated at sea as well, which they would never have expected, they were far more so.

CHAPTER 7.56

SECTION 7.56.1
The Syracusans at once began sailing about the harbor without fear and planned to close its mouth, so that the Athenians could no longer sail out undetected, even if they wished.

SECTION 7.56.2
Their concern was no longer merely for their own survival, but also to prevent the Athenians' escape. They thought, as was indeed the case, that in the present circumstances their position was far superior, and that if they could defeat the Athenians and their allies both on land and at sea, their achievement would appear glorious to the Greeks. Of the other Greeks, some would at once be set free and others released from fear, since the power left to Athens would no longer be capable of sustaining the war that would then be brought against it; and they themselves, credited with these results, would be greatly admired by the rest of mankind and by generations to come.

SECTION 7.56.3
The contest was indeed worthy of its prize, both for these reasons and because they were prevailing not over the Athenians alone, but over their many other allies as well. Nor were they themselves alone, but fought with those who had come to their aid, having assumed the leadership alongside the Corinthians and Lacedaemonians, placed their own city in the forefront of danger, and made great advances in naval power.

SECTION 7.56.4
For more peoples had gathered against this one city than against any other, apart, of course, from the total assembled in this war against the cities of Athens and Lacedaemon.

CHAPTER 7.57

SECTION 7.57.1
For the following were the peoples on either side who fought in Sicily and for Sicily at Syracuse, some coming to help conquer the country, others to help preserve it. They took their places beside one another less from any claim of right or kinship than as circumstances in each case, interest or compulsion, determined.

SECTION 7.57.2
The Athenians themselves, Ionians, came of their own will against the Dorian Syracusans. With them served the Lemnians and Imbrians, the Aeginetans who then held Aegina, and also the Histiaeans inhabiting Histiaea in Euboea: all were their colonists and still shared their language and customs.

SECTION 7.57.3
Of the others who served with them, some were subjects, others autonomous allies, and some were mercenaries.

SECTION 7.57.4
Among the tribute-paying subjects were the Eretrians, Chalcidians, Styrians, and Carystians from Euboea; from the islands, the Ceans, Andrians, and Tenians; and from Ionia, the Milesians, Samians, and Chians. Of these, the Chians accompanied them as an autonomous people, supplying ships rather than paying tribute. All these were for the most part Ionians descended from Athenians, except the Carystians, who are Dryopians; and though subjects serving under compulsion, they were at least Ionians following against Dorians.

SECTION 7.57.5
Besides these there were Aeolians: the Methymnaeans, subjects obliged to furnish ships rather than tribute, and the tribute-paying Tenedians and Aenianians. These Aeolians were compelled to fight against their Aeolian founders, the Boeotians serving with the Syracusans; the Plataeans alone, Boeotians facing Boeotians outright, did so naturally, from hatred.

SECTION 7.57.6
The Rhodians and Cytherians were both Dorians. The Cytherians, colonists of the Lacedaemonians, bore arms with the Athenians against the Lacedaemonians accompanying Gylippus; the Rhodians, Argive by descent, were compelled to fight against the Dorian Syracusans and also against the Geloans, their own colonists, who served with the Syracusans.

SECTION 7.57.7
Of the islanders around the Peloponnese, the Cephallenians and Zacynthians accompanied them as autonomous peoples, though their island position put them rather under constraint, since the Athenians controlled the sea. The Corcyraeans, not merely Dorians but unmistakably Corinthians, served against Corinthians and Syracusans, though colonists of the former and kinsmen of the latter: ostensibly under compulsion, but no less willingly, through their hatred of the Corinthians.

SECTION 7.57.8
Those now called Messenians were also brought into the war, from Naupactus and from Pylos, which the Athenians then held. A few Megarian exiles, too, were brought by circumstance to fight against the Selinuntians, who were Megarians.

SECTION 7.57.9
The rest took part in the expedition more of their own free will. The Argives followed the Ionian Athenians, Dorians against Dorians, less for the alliance than from hatred of the Lacedaemonians and the immediate private advantage of each man. The Mantineans and other Arcadian mercenaries, accustomed to march against whatever enemy was designated for them, now regarded the Arcadians who had come with the Corinthians as enemies no less, for the sake of gain. The Cretans and Aetolians too were induced by pay; and so the Cretans, who had joined the Rhodians in founding Gela, came willingly for wages, not to support their colonists but to attack them.

SECTION 7.57.10
Some Acarnanians also came to their aid as allies, partly for profit, but more from friendship for Demosthenes and goodwill toward the Athenians.

SECTION 7.57.11
These came from the region bounded by the Ionian Gulf. Of the Greeks in Italy, the Thurians and Metapontians served with them, caught at that time in constraints imposed by civil strife; of the Greeks in Sicily, the Naxians and Catanaeans; and of the barbarians, the Egestaeans, who had invited them in, and most of the Sicels. From outside Sicily came some Tyrrhenians, because of their quarrel with the Syracusans, and Iapygian mercenaries. Such were the peoples campaigning with the Athenians.

CHAPTER 7.58

SECTION 7.58.1
To the Syracusans' aid on the other side came their neighbors the Camarinaeans, and the Geloans, whose territory lay next beyond them; then, since the Acragantines remained neutral, the Selinuntians, settled still farther along.

SECTION 7.58.2
These occupied the part of Sicily facing Libya; the Himeraeans came from the part facing the Tyrrhenian Sea, where they are the only Greek inhabitants, and they alone from that region came to help.

SECTION 7.58.3
These were the Greek peoples of Sicily who fought as allies, all Dorians and all autonomous; of the barbarians, only those Sicels who had not gone over to the Athenians. Of the Greeks from outside Sicily, the Lacedaemonians supplied a Spartan commander, the rest of their men being neodamodes and Helots [the term neodamodes signifies that they were now free]. The Corinthians alone came with both ships and infantry; the Leucadians and Ambraciots came through ties of kinship; from Arcadia came mercenaries sent by the Corinthians, and the Sicyonians served under compulsion; from outside the Peloponnese came the Boeotians.

SECTION 7.58.4
Compared with these forces from abroad, the Sicilian Greeks themselves supplied greater numbers in every category, since they inhabited large cities: many hoplites, ships, and cavalry were assembled, and an abundant multitude of other troops. Compared, in turn, with virtually all the others together, the Syracusans themselves provided more, both because of their city's size and because theirs was the greatest danger.

CHAPTER 7.59

SECTION 7.59.1
Such were the reinforcements gathered on either side. By this time all were present with their respective armies, and no further force came to either.

SECTION 7.59.2
The Syracusans and their allies therefore reasonably thought that, after their victory in the sea battle, it would be a glorious achievement to capture the whole Athenian army, great as it was, and allow it no means of escape, either by sea or by land.

SECTION 7.59.3
They at once began to close the Great Harbor, whose mouth was about eight stades wide, anchoring triremes broadside across it, together with merchant vessels and small boats. They made their other preparations in case the Athenians should dare to fight another sea battle, and nothing they planned in any respect was on a small scale.

CHAPTER 7.60

SECTION 7.60.1
The Athenians, seeing the blockade and perceiving the rest of their design, thought they must take counsel.

SECTION 7.60.2
The generals and the commanders of the infantry divisions met to consider their present difficulties, especially the fact that they no longer had provisions even for the immediate present—for, expecting to sail away, they had sent ahead to Catana to forbid further supplies—and would have none in future unless they won command of the sea. They decided to abandon the upper walls and enclose with a cross-wall, close beside the ships themselves, the smallest area that would suffice for the stores and the sick, and to guard it; then, embarking every available man from the rest of the infantry, to fill all the ships, both the seaworthy and those less fit to sail, and fight their way out. If victorious, they would make for Catana; if not, they would burn their ships, form up, and retreat by land along whichever route offered the quickest prospect of reaching some friendly territory, barbarian or Greek.

SECTION 7.60.3
Having resolved on this, they acted accordingly. They came down from the upper walls and manned every ship, compelling everyone whose age seemed to make him fit for service in any capacity to embark.

SECTION 7.60.4
In all, about a hundred and ten ships were manned. They embarked many archers and javelin throwers, both Acarnanians and other foreign troops, and made all the other provision they could under the pressure of necessity and with such a purpose in view.

SECTION 7.60.5
When most preparations were complete, Nicias saw that the soldiers were disheartened by their defeat at sea, so far contrary to their accustomed experience, and that the shortage of provisions made them eager to stake everything as soon as possible. He called them all together and first addressed them with the following words of encouragement.

CHAPTER 7.61

SECTION 7.61.1
“Soldiers of Athens and of our other allies, the coming struggle will be equally shared by all, for the survival and homeland of each of you, no less than for those of our enemies. For if we win now with our ships, each man may see his own native city once again.

SECTION 7.61.2
“You must not lose heart or behave like the most inexperienced of men, who stumble in their first contests and thereafter let their misfortunes set the measure of all their fearful expectations.

SECTION 7.61.3
“Instead, all you Athenians here, experienced already in many wars, and all you allies who have always campaigned beside us, remember the unexpected turns of war. Hope that fortune may yet take our side, and prepare to renew the struggle in a manner worthy of this multitude, whose strength you can see for yourselves.

CHAPTER 7.62

SECTION 7.62.1
“Everything we judged would help us against the narrowness of the harbor, with the crowd of ships that will fill it, and against their preparations on deck, from which we suffered before, has now been considered with the helmsmen and made ready for us too, so far as our resources allow.

SECTION 7.62.2
“For many archers and javelin throwers will go aboard, and a mass of men whom we would not employ in a sea battle on the open water, since their weight would hamper our skill by making the ships heavy. But in the land battle aboard ships to which we are compelled here, they will be of service.

SECTION 7.62.3
“We have devised the changes our ships require to counter theirs; and against their thick catheads, which did us the greatest damage, we have grappling irons to throw aboard. These will prevent a ship that strikes us from backing away, if the marines perform the service that must follow.

SECTION 7.62.4
“For we have been driven to the point of fighting a land battle from our ships, and it seems advantageous neither to back away ourselves nor to let them do so, especially since the land is hostile except for the part our army holds.

CHAPTER 7.63

SECTION 7.63.1
“Remember this and fight with all your strength, resisting any attempt to drive you ashore. When ship meets ship, refuse to break free until you have swept the hoplites from the enemy's deck.

SECTION 7.63.2
“I urge this upon the hoplites no less than upon the sailors, since this task falls rather to the men above; and even now we still have the advantage in most respects with our infantry.

SECTION 7.63.3
“To the sailors I offer the same encouragement and entreat them not to be too overwhelmed by our misfortunes: our preparations on deck are better now, and our ships more numerous. Remember also how well worth preserving is that privilege you have enjoyed. Though not Athenians, you were taken for Athenians, and through your knowledge of our language and imitation of our ways you were admired throughout Greece. You shared no less in the benefits of our empire, and far more in the fear you inspired in its subjects and your freedom from injury.

SECTION 7.63.4
“Since you alone share our empire as free partners, you should in justice not betray it now. Despise the Corinthians, whom you have often defeated, and the Sicilians, not one of whom thought fit even to stand against us while our navy was at its height. Beat them back, and show that even amid weakness and misfortune your skill is stronger than another's strength blessed with success.

CHAPTER 7.64

SECTION 7.64.1
“And to those of you who are Athenians I give this further reminder: you have left behind neither other ships in the sheds to match these nor a reserve of men of hoplite age. If anything happens to you but victory, the enemy here will sail at once against Athens, and those of us left there will be powerless to resist both the enemies already there and those who come against them. You would fall immediately under the Syracusans—you yourselves know with what intentions you attacked them—and those at home under the Lacedaemonians.

SECTION 7.64.2
“Standing, then, in this single contest for both, hold firm now if ever you did. Remember, each of you and all together, that you who are about to embark are Athens' infantry and fleet, all that remains of her city, and the great name of Athens. In their defense, if one man surpasses another at all in skill or courage, he could never display it at a moment when he would serve himself better or do more to save us all.”

CHAPTER 7.65

SECTION 7.65.1
With this exhortation Nicias immediately ordered the ships to be manned. Gylippus and the Syracusans could see from the preparations themselves that the Athenians were going to fight at sea; they had also been warned of the grappling irons to be thrown aboard,

SECTION 7.65.2
and made their arrangements against this, as against each of the other measures. They covered their bows and much of the upper parts of their ships with hides, so that a grapple thrown aboard would slip off and find no hold.

SECTION 7.65.3
When everything was ready, the generals and Gylippus exhorted their men in these terms:

CHAPTER 7.66

SECTION 7.66.1
“Syracusans and allies, most of you, we believe, know that our past achievements are glorious and that the coming contest holds glorious prizes; otherwise you would not have taken it up so eagerly. If anyone has not understood this as fully as he should, we will make it clear.

SECTION 7.66.2
“The Athenians came to this country to enslave Sicily first and then, if they succeeded, the Peloponnese and the rest of Greece. They already possessed the greatest empire of any Greeks, past or present. Yet you were the first men to stand against their navy, the very instrument of all their conquests: you have already won the sea battles fought so far, and will in all likelihood win this one now.

SECTION 7.66.3
“For when men are humbled in what they claim as their special strength, what remains of their self-esteem is weaker than if they had never cherished that belief at all. The unexpected overthrow of their pride makes them yield beyond what the actual strength of their forces warrants. This, we may reasonably think, has now happened to the Athenians.

CHAPTER 7.67

SECTION 7.67.1
“Our former confidence, which emboldened us even when we still lacked experience, is firmer now. Added to it is the conviction that, if we have defeated the best, we must ourselves be best; and so each man's hope is doubled. In undertaking a task, the greatest hope generally brings the greatest eagerness too.

SECTION 7.67.2
“As for their imitation of our equipment, it is familiar to our way of fighting, and we shall be well adapted to meet every part of it. But when they have many hoplites on their decks, contrary to their established practice, and many javelin throwers too—Acarnanians and others, landsmen, so to speak, who have boarded ships and will not even know how to throw a missile from a seated position—how can they fail to unbalance their ships and fall into confusion among themselves, all moving in ways unfamiliar to them?

SECTION 7.67.3
“Nor will the number of their ships help them, if any of you fears this too, that he will fight against superior numbers. Crowded in a small space, their ships will be less able to do what they wish and more easily damaged by the measures we have prepared.

SECTION 7.67.4
“Learn the truth of their position from what we believe we have reliably ascertained. Their sufferings have become intolerable, and their present straits have forced them into desperation. They are resolved to hazard whatever they can, trusting less in their preparations than in fortune, so as either to force a passage out to sea or afterward to make their retreat by land, since they can fare no worse than they do now.

CHAPTER 7.68

SECTION 7.68.1
“Let us therefore attack with anger such disorder and the fortune of our bitterest enemies, which has delivered itself into our hands. Let us consider that those who choose to sate their anger against an enemy in punishment for his assault act with the fullest right; and consider too that we shall have the chance to avenge ourselves upon our enemies, which, as the saying goes, is the sweetest thing of all.

SECTION 7.68.2
“That they are enemies, and our bitterest enemies, you all know. They came against our country to enslave it, and had they succeeded they would have inflicted the most grievous suffering on our men, the worst indignities on our children and women, and the most shameful name upon our whole city.

SECTION 7.68.3
“In return for this, no one should weaken or count it a gain merely to see them depart without danger to ourselves. They will do that just the same even if they win. But if, as is likely, we achieve what we intend, we shall punish these men and hand down to all Sicily, already enjoying freedom, a freedom more secure: a noble prize to contend for. And rarest are those risks which do least harm through failure and bring most benefit through success.”

CHAPTER 7.69

SECTION 7.69.1
After the Syracusan generals and Gylippus had thus exhorted their own soldiers, they too began manning their ships, as soon as they perceived that the Athenians were doing so.

SECTION 7.69.2
Nicias, overwhelmed by their situation and seeing the magnitude of the danger and how near it already [was], now that they were almost on the point of putting out, felt what men feel in great contests: that everything they had done was still inadequate and that he had not yet said enough to them. Once again he called back each of the trierarchs, naming his father, the man himself, and his tribe. He urged any man who had some distinction of his own not to betray it, and not to efface the ancestral virtues for which his forebears had been renowned. He reminded them of their country, the freest of all countries, and of the unrestricted freedom everyone there enjoyed in ordering his life. He said the other things men at such a crisis would say, without guarding against seeming to someone to rehearse old commonplaces: appeals much the same in every case, invoking wives, children, and ancestral gods, which men cry out because they think them useful in the terror of the moment.

SECTION 7.69.3
Then, believing his exhortations not so much sufficient as required by necessity, he withdrew, led the infantry down to the sea, and drew them up along as wide a front as he could, to give the men aboard the ships the greatest possible support to their courage.

SECTION 7.69.4
Demosthenes, Menander, and Euthydemus—the generals who had gone aboard the Athenian ships—put out from their own camp and sailed straight toward the barrier across the harbor and the opening left for passage, intending to force their way out.

CHAPTER 7.70

SECTION 7.70.1
The Syracusans and their allies had already brought out about as many ships as before. They guarded the outlet with some of them, stationing the rest around the harbor so as to fall on the Athenians from every side at once; their infantry meanwhile came to their support wherever the ships put in. Sicanus and Agatharchus commanded the Syracusan fleet, each holding one wing of the whole force, while Pythen and the Corinthians held the center.

SECTION 7.70.2
When the rest of the Athenians approached the barrier, the first impetus of their attack overpowered the ships stationed there, and they tried to break the closures. But then the Syracusans and their allies bore down upon them from every side, and the sea battle spread beyond the barrier throughout the harbor. It was fierce beyond any of the previous battles.

SECTION 7.70.3
On either side the sailors showed great eagerness to advance whenever the order came, and the helmsmen matched their skill against one another in fierce rivalry. Whenever ship struck ship, the marines took care that their work on deck should not fall short of the skill displayed elsewhere. Each man strove to show himself foremost at his assigned post.

SECTION 7.70.4
So many ships were crowded together in a narrow space—never had so many fought in so little room, for the two fleets together fell little short of two hundred—that there were few ramming attacks, since there was no room to back water or break through the enemy's line. Collisions were more frequent, as one ship happened to run into another while fleeing or advancing against a different ship.

SECTION 7.70.5
While a ship was bearing down, the men on deck poured javelins, arrows, and stones upon it without stint. Once the ships met, the marines fought hand to hand and tried to board one another's vessels.

SECTION 7.70.6
In many places the lack of room meant that, while a ship rammed another, it was itself rammed, and two or sometimes even more ships were locked by necessity around one. The helmsmen had to guard against some and plot attacks on others, not one at a time but many from every direction. The great crashing of so many ships together spread terror and drowned the voices of the boatswains.

SECTION 7.70.7
For on both sides the boatswains were shouting loud and frequent encouragement, both to direct the work and to spur the immediate struggle for victory. They cried to the Athenians to force their way out and, now if ever, to strive with all their hearts for a safe return to their country; to the Syracusans and their allies, that it would be glorious to prevent the enemy's escape and by their victory enhance each man's own homeland.

SECTION 7.70.8
The generals on both sides, too, whenever they saw a ship backing water without necessity, called its trierarch by name and questioned him. The Athenians asked whether they were retreating because they now considered the most hostile shore friendlier than the sea they had won at no small cost in labor. The Syracusans asked whether they themselves were fleeing before the fleeing Athenians, whom they well knew to be straining every effort to escape.

CHAPTER 7.71

SECTION 7.71.1
While the sea battle hung in the balance, the infantry of both sides on shore endured a fierce struggle and tension of mind: the local army striving for still greater glory, the invaders fearing a fate worse even than their present distress.

SECTION 7.71.2
For the Athenians had staked everything on their ships, and their fear for the future was beyond comparison. The changing fortunes of the sea battle compelled those watching from the shore to see it in changing ways as well.

SECTION 7.71.3
With the spectacle so close and not all watching the same point at once, some, if they saw their own men prevailing anywhere, took heart and turned to invoking the gods not to deprive them of deliverance. Others, looking toward a part where they were being defeated, broke into loud cries of lamentation; the sight of what was happening enslaved their spirits more than those of the men actually fighting. Still others, watching some evenly matched encounter, endured the greatest torment: the struggle went on without a decision, and in their fear their very bodies swayed with their apprehensions. At every moment they were a hair's breadth from escape or destruction.

SECTION 7.71.4
While the fighting remained evenly balanced, all sounds could be heard together in the same Athenian army: lamentation, shouting, victory, defeat, and all the many cries that a great army in great peril must utter.

SECTION 7.71.5
The men aboard their ships were experiencing much the same, until at last, after the sea battle had held out for a long time, the Syracusans and their allies routed the Athenians and pressed them hard, pursuing them to shore amid loud shouts and mutual encouragement.

SECTION 7.71.6
Then the men of the fleet, all who had not been captured on the water, were driven ashore at different points and rushed into the camp. The infantry no longer felt conflicting emotions: all with one impulse gave way to wailing and groaning, unable to bear what was happening. Some ran to help at the ships, others to defend what remained of the wall; others again, the greater number, were already looking to themselves and considering how they might escape.

SECTION 7.71.7
The terror of that moment was as great as any they had ever known. What they suffered resembled what they themselves had inflicted at Pylos: when the Lacedaemonians' ships were destroyed, the men who had crossed to the island were lost to them as well. So now the Athenians had no hope of escape by land unless something beyond all expectation should occur.

CHAPTER 7.72

SECTION 7.72.1
After this fierce sea battle, in which both sides had lost many ships and men, the victorious Syracusans and their allies recovered the wrecks and the dead, sailed back to the city, and set up a trophy.

SECTION 7.72.2
The Athenians, overwhelmed by the scale of their present calamity, did not even think of asking leave to recover their dead or their wrecks. Instead, they planned to retreat at once that night.

SECTION 7.72.3
Demosthenes approached Nicias and proposed manning their remaining ships and trying to force the passage out at daybreak, if they could. He pointed out that they still had more serviceable ships left than the enemy: the Athenians had about sixty remaining, their opponents fewer than fifty.

SECTION 7.72.4
Nicias agreed with this proposal, but when they wished to man the ships, the sailors refused to embark. They were stunned by the defeat and no longer believed they could win.

CHAPTER 7.73

SECTION 7.73.1
By now they were all resolved to retreat by land. Hermocrates the Syracusan suspected their intention and thought it dangerous that so great an army should withdraw by land, establish itself somewhere in Sicily, and decide to renew the war against them. He went to the authorities and urged them not to let the enemy depart that night, setting out the considerations that weighed with him. All the Syracusans and their allies, he said, should march out at once, wall off the roads, and occupy and guard the narrow passages in advance.

SECTION 7.73.2
They themselves understood all this no less than he did, and thought it should be done. But they did not think the men would readily consent to obey, now that they had gladly taken their rest after a great sea battle and were also celebrating a festival: that day happened to be the day of their sacrifice to Heracles. In the exuberance of victory most had turned to drinking at the festival; the authorities expected them to obey any order rather than take up arms and march out at that moment.

SECTION 7.73.3
Since these considerations made the task seem impossible to the authorities, and Hermocrates could no longer persuade them, he devised the following expedient. He feared that the Athenians would slip through the most difficult country unmolested during the night before they could be stopped. As dusk fell, he sent some of his own companions with horsemen toward the Athenian camp. They rode up within earshot and called out to some of the men, pretending to be friends of the Athenians—for Nicias did have messengers bringing word from inside the city. They told them to warn Nicias not to lead the army away that night, since the Syracusans were guarding the roads, but to make his preparations at leisure and withdraw by day.

SECTION 7.73.4
Having delivered their message, they departed, and those who had heard them passed it on to the Athenian generals.

CHAPTER 7.74

SECTION 7.74.1
The generals, believing the message was no deception, stayed where they were for the night. And since they had thus failed to set out immediately, they decided to wait through the following day as well, so that the soldiers might pack whatever would be most useful from what was available. They were to leave everything else behind and set out carrying only the necessities they had for their bodily subsistence.

SECTION 7.74.2
Meanwhile the Syracusans and Gylippus marched their infantry out ahead, blocked the roads through the countryside by which the Athenians were likely to go, guarded the crossings of the streams and rivers, and took up positions wherever seemed best for intercepting the army and stopping it. Their ships sailed up and towed the Athenian ships away from the beach. The Athenians themselves had burned a few, as they had intended, but the rest were made fast at leisure wherever each lay stranded and brought back to the city without opposition.

CHAPTER 7.75

SECTION 7.75.1
After this, when Nicias and Demosthenes judged their preparations sufficient, the army at last broke camp, on the third day after the sea battle.

SECTION 7.75.2
Their plight was terrible on more than one account: not only were they withdrawing with all their ships lost, their great hopes exchanged for danger to themselves and their city, but in abandoning the camp each man encountered sights painful to his eyes and thoughts painful to his mind.

SECTION 7.75.3
The dead lay unburied, and whenever anyone saw a friend lying there, grief mingled with fear overcame him. Yet the living who were being left behind, wounded or sick, caused the living far greater anguish than the dead, and were more pitiable than those already lost.

SECTION 7.75.4
Turning to supplication and lament, they left their comrades at a loss, demanding to be taken along and calling to each man by name whenever they caught sight of a friend or relative. They clung to their tentmates as they were leaving and followed as far as they could; when strength and body failed them, they fell behind with a few appeals to the gods and cries of grief. The whole army was filled with tears and such helplessness that it could scarcely bring itself to depart, though it was leaving enemy country, and though both the sufferings it had already endured and those it feared from the unseen future were too great for tears.

SECTION 7.75.5
There was deep dejection too, and bitter self-reproach. They resembled nothing so much as the people of a city fleeing after a siege had forced its surrender—and no small city, for the whole multitude marching together numbered no fewer than forty thousand. All the others carried whatever useful things each could manage, while the hoplites and cavalry, contrary to their custom, carried their own provisions as well as their weapons, some for lack of attendants, others because they could not trust them: some attendants had deserted long before, and most had done so just now. Even what they carried was insufficient, for there was no longer food in the camp.

SECTION 7.75.6
The rest of their misery, and the equal share all bore in their sufferings, afforded some relief through being shared with so many; yet even so their present condition seemed hard to bear, above all when they considered the splendor and pride of their beginning and the humiliation of their end.

SECTION 7.75.7
Never had a Greek army undergone a greater reversal. They had come to enslave others, and were leaving in greater fear of suffering that fate themselves; in place of the prayers and paeans with which they had sailed out, they now set off amid cries of the opposite kind, marching on foot instead of sailing aboard ships, and looking to hoplite warfare rather than to their fleet. Yet the magnitude of the danger still hanging over them made all this seem bearable.

CHAPTER 7.76

SECTION 7.76.1
Seeing the army dispirited and overwhelmed by its reversal, Nicias went along the ranks, encouraging and consoling the men as circumstances allowed. In his earnestness he raised his voice still louder to each group he reached, hoping that, by making himself heard as far as possible, he might do some good.

CHAPTER 7.77

SECTION 7.77.1
“Athenians and allies, even in our present circumstances we must have hope—others before us have survived worse than these—and you must not reproach yourselves too bitterly for our disasters or for the hardships we now endure beyond our deserts.

SECTION 7.77.2
“I myself am no stronger than any of you—you see how illness has brought me low—and though I was thought inferior to none in good fortune, whether in private life or otherwise, I now hang in the same peril as the humblest man. Yet I have lived with much reverence for the gods, and with much justice toward men, giving no cause for resentment.

SECTION 7.77.3
“For this reason my hope for the future is still confident, and these disasters do not frighten me as much as their gravity warrants. Perhaps they may even abate: our enemies have had good fortune enough, and if our expedition provoked the resentment of any god, we have already been amply punished.

SECTION 7.77.4
“Others too have marched against their neighbors before now, and after acting as men will, have suffered no more than men can bear. We too may reasonably hope for gentler treatment from the divine power, since we now deserve the gods’ pity rather than their resentment. And when you look at yourselves, at the quality and number of the hoplites marching in your ranks, do not be too dismayed. Consider that wherever you settle, you are at once a city yourselves, and no other city in Sicily could easily withstand your assault or drive you out once you had established yourselves anywhere.

SECTION 7.77.5
“See to it yourselves that the march is secure and orderly. Each man must hold to this one thought: whatever ground he is compelled to fight on, if he prevails, will be both his homeland and his fortress.

SECTION 7.77.6
“We shall press on along the road by night and day alike, for our provisions are scanty. Once we reach some friendly district of the Sicels—they remain faithful to us through fear of the Syracusans—consider yourselves already in safety. Messengers have been sent ahead to them with instructions to meet us and bring further supplies.

SECTION 7.77.7
“In short, soldiers, understand that you must prove yourselves brave men: there is no place nearby where you can find safety by giving way. If you escape the enemy now, the rest of you will see again what you long to see, and you Athenians will raise up the great power of your city, fallen though it is. For men are a city, not walls or ships empty of men.”

CHAPTER 7.78

SECTION 7.78.1
With such encouragement Nicias passed along the army, gathering and ordering the men wherever he saw them scattered or marching out of formation. Demosthenes was no less active, saying the same or similar things to the troops under his own command.

SECTION 7.78.2
The army marched in a hollow square, with Nicias’ division leading and Demosthenes’ following. The hoplites kept the baggage carriers and the greater part of the multitude inside their formation.

SECTION 7.78.3
When they reached the crossing of the river Anapus, they found a force of Syracusans and allies drawn up there. Routing them and securing the ford, they marched forward; but Syracusan cavalry rode alongside and harassed them, while the light troops hurled javelins into their ranks.

SECTION 7.78.4
That day the Athenians advanced about forty stades and bivouacked beside a hill. Early the following morning they marched on for about twenty stades, then descended to a stretch of level ground and encamped there. They wished to get something to eat from the houses, since the district was inhabited, and to carry water away with them: for many stades ahead, along their intended route, water was scarce.

SECTION 7.78.5
Meanwhile the Syracusans went ahead and began walling off the passage before them. It was a strong hill with a steep-sided ravine on either side, called the Acraean Height.

SECTION 7.78.6
The next day the Athenians advanced, but the numerous cavalry and javelin throwers of the Syracusans and their allies obstructed them on either side, hurling javelins and riding alongside. The Athenians fought for a long time, then withdrew to the same camp. They could no longer obtain provisions as before, for the cavalry now prevented them from ranging out.

CHAPTER 7.79

SECTION 7.79.1
Setting out early, they marched again and forced their way to the hill that had been walled off. There they found the enemy infantry drawn up before them above the barrier, many shields deep, for the ground was narrow.

SECTION 7.79.2
The Athenians advanced to attack the wall, but missiles rained on them from the many men on the steep hillside, whose shots carried more easily from above. Unable to force a passage, they withdrew once more and rested.

SECTION 7.79.3
Thunder and rain happened to come on at the same time, as is usual when the year is already drawing toward autumn. This dispirited the Athenians still further, and they thought that these things too were all conspiring toward their destruction.

SECTION 7.79.4
While they were resting, Gylippus and the Syracusans sent part of their army to wall off the road behind them as well, along which they had advanced. But the Athenians sent some of their own men against them and prevented it.

SECTION 7.79.5
After this the Athenians withdrew with their whole army farther toward the plain and bivouacked. The next day they advanced, while the Syracusans assailed them on every side and wounded many. Whenever the Athenians advanced against them, they withdrew; whenever the Athenians fell back, they pressed upon them, attacking the rearmost men in particular, in the hope that by routing one small part after another they might spread panic through the entire army.

SECTION 7.79.6
For a long time the Athenians held out in this way; then, after advancing five or six stades, they rested on the plain. The Syracusans too withdrew from them to their own camp.

CHAPTER 7.80

SECTION 7.80.1
That night Nicias and Demosthenes decided that, since their army was in a wretched state, now lacking every kind of provision and with many men badly wounded in the enemy’s repeated attacks, they should light as many fires as possible and lead the army away. They would no longer follow the route they had intended, but go in the opposite direction to that which the Syracusans were watching, toward the sea.

SECTION 7.80.2
This route as a whole led the army not toward Catana, but toward the other side of Sicily, in the direction of Camarina and Gela and the cities of that region, Greek and barbarian alike.

SECTION 7.80.3
They therefore lit many fires and set out in the night. Panic and terror commonly arise in all armies, especially the largest, above all when they are marching at night through enemy country with the enemy close at hand; and so confusion fell upon them.

SECTION 7.80.4
Nicias’ division, which was leading, kept together and gained a considerable lead, while Demosthenes’ division, about half the army or more, became detached and marched in greater disorder.

SECTION 7.80.5
Nevertheless, at dawn they reached the sea, entered the road called the Helorine Way, and marched along it. Their intention was, on reaching the river Cacyparis, to turn upstream and follow it inland; for they hoped that here too they would meet the Sicels whom they had summoned.

SECTION 7.80.6
But when they reached the river, they found a Syracusan guard there also, walling and palisading the ford. Forcing their way through it, they crossed the river and marched on toward another river, the Erineus, for this was the direction their guides advised.

CHAPTER 7.81

SECTION 7.81.1
Meanwhile, when day came and the Syracusans and their allies discovered that the Athenians had gone, most of them accused Gylippus of deliberately letting them escape. They hurried in pursuit along the route the Athenians had taken, which they found without difficulty, and caught up with them about the time of the morning meal.

SECTION 7.81.2
Coming upon Demosthenes’ men, who were behind and marching more slowly and in greater disorder after the confusion of the night, they immediately fell upon them and began fighting. Since the Athenian forces were now separated, the Syracusan cavalry found it easier to encircle these men and drive them together into one place.

SECTION 7.81.3
Nicias’ division was as much as fifty stades ahead. He had been leading his men faster, judging that in such circumstances safety lay not in willingly standing their ground to fight, but in retreating as quickly as possible, fighting only when compelled.

SECTION 7.81.4
Demosthenes, on the other hand, had generally been under more continuous pressure, since he was withdrawing in the rear and the enemy attacked him first. Now, when he realized that the Syracusans were pursuing, he concentrated less on advancing than on drawing up for battle, until his delay allowed them to surround him, and he and the Athenians with him were thrown into great confusion. They were penned into a place enclosed by a low wall, with a road on either side and many olive trees within it, and were struck by missiles from all around.

SECTION 7.81.5
The Syracusans had good reason to employ such attacks rather than close combat. Risking battle against desperate men was no longer any more to their advantage than to the Athenians’. Besides, with success now assured, each man was anxious to spare himself from being killed before the end; and they thought that even by this method they would wear the enemy down and capture them.

CHAPTER 7.82

SECTION 7.82.1
After hurling missiles all day at the Athenians and their allies from every side, and seeing them now exhausted by wounds and their other sufferings, Gylippus, the Syracusans, and their allies first issued a proclamation inviting any of the islanders who wished to come over to them on a guarantee of freedom. A few civic contingents withdrew.

SECTION 7.82.2
Later an agreement was reached with all the others under Demosthenes as well: they were to surrender their arms, and no one was to die by violence, in bonds, or through lack of the bare necessities of life.

SECTION 7.82.3
They all surrendered, six thousand in number, and gave up all the money they had, throwing it into upturned shields; they filled four shields. These men were immediately taken away to the city. That same day Nicias and his troops reached the river Erineus, crossed it, and settled the army on some high ground.

CHAPTER 7.83

SECTION 7.83.1
The Syracusans caught up with Nicias the next day and told him that Demosthenes’ men had surrendered, urging him to do the same. Disbelieving them, he obtained a truce to send a horseman to find out.

SECTION 7.83.2
When the horseman returned and reported that they had indeed surrendered, Nicias sent a herald to Gylippus and the Syracusans. He was ready, on behalf of the Athenians, to agree to repay all the money the Syracusans had spent on the war, provided they let his army go. Until the money was paid, he would give Athenian men as hostages, one for every talent.

SECTION 7.83.3
The Syracusans and Gylippus rejected these terms. Instead, they attacked, surrounded these men too, and hurled missiles at them from every side until late in the day.

SECTION 7.83.4
They too were in a wretched state for lack of food and other provisions. Nevertheless, they waited for a quiet moment in the night, intending to march. But as they were taking up their arms, the Syracusans became aware of it and raised the paean.

SECTION 7.83.5
Realizing that their movement had been detected, the Athenians laid down their arms again, except for about three hundred men. These forced their way through the guards and made their way through the night as best they could.

CHAPTER 7.84

SECTION 7.84.1
When day came, Nicias led the army on, while the Syracusans and their allies pressed upon them as before, assailing them from all sides with missiles and javelins.

SECTION 7.84.2
The Athenians hurried toward the river Assinarus, driven both by the attacks of the numerous cavalry and the rest of the enemy throng from every side—they thought their plight might be somewhat easier once they crossed the river—and by their exhaustion and longing to drink.

SECTION 7.84.3
When they reached it, they rushed in with no order left at all. Each man wanted to cross first, and the enemy pressing upon them made the crossing still more difficult. Forced to move in a mass, they fell upon one another and trampled each other underfoot; amid their spears and baggage some died at once, while others became entangled and tumbled down.

SECTION 7.84.4
The Syracusans took up positions on the farther bank, which was precipitous, and hurled missiles down upon the Athenians. Most were drinking eagerly, jostling one another in confusion in the deep riverbed.

SECTION 7.84.5
The Peloponnesians came down into the river and slaughtered the men there above all. The water was at once fouled, yet they drank it all the same, muddy and stained with blood, and most of them fought over it.

CHAPTER 7.85

SECTION 7.85.1
At last, with many dead already heaped upon one another in the river and the army being destroyed, whether in the river itself or, if any escaped it, by the cavalry, Nicias surrendered to Gylippus, trusting him more than the Syracusans. He told him that he and the Lacedaemonians might do whatever they wished with Nicias himself, but asked them to stop killing the other soldiers.

SECTION 7.85.2
After this Gylippus ordered that the men should now be taken alive. They gathered in all the survivors whom individual captors had not hidden away—and those hidden were many—and sent pursuers after the three hundred who had broken through the guards in the night, and captured them.

SECTION 7.85.3
The part of the army collected into public custody was therefore not large, but the number secretly taken was great, and all Sicily was filled with them: unlike Demosthenes’ men, they had not been captured under an agreement.

SECTION 7.85.4
A considerable portion also died. This slaughter was enormous, as great as any in this [Sicilian] war. Not a few had also died in the many other attacks during the retreat. Nevertheless, many escaped, some at once, others by running away later after a period of slavery. These men found refuge in Catana.

CHAPTER 7.86

SECTION 7.86.1
The Syracusans and their allies gathered together, took up their spoils and as many prisoners as they could, and returned to the city.

SECTION 7.86.2
All the other Athenians and allies they had captured they sent down into the stone quarries, considering these the most secure place of confinement. But they slaughtered Nicias and Demosthenes against Gylippus’ wishes: he thought that, to crown his other achievements, bringing the opposing generals to the Lacedaemonians would be a splendid prize.

SECTION 7.86.3
Of the two, Demosthenes happened to be their bitterest enemy because of the events on the island and at Pylos, and Nicias their closest friend for the same reasons. For Nicias had worked zealously for the release of the Lacedaemonian men from the island, persuading the Athenians to make a treaty.

SECTION 7.86.4
The Lacedaemonians were therefore warmly disposed toward him, and it was largely his confidence in this that led him to surrender himself to Gylippus. But some Syracusans, it was said, feared that, since they had been in communication with him, he might under torture expose this and cause them trouble in the midst of their success. Others, particularly the Corinthians, feared that, being wealthy, he might bribe someone and escape, and that he might again bring fresh danger upon them. They persuaded their allies and put him to death.

SECTION 7.86.5
For this reason, or something very close to it, Nicias died—a man who, of all the Greeks of my time, least deserved to reach such a depth of misfortune, since his whole way of life had been devoted to the practice of what is held to be virtue.

CHAPTER 7.87

SECTION 7.87.1
Those in the quarries were harshly treated by the Syracusans at first. Crowded into a small, hollow space without shelter, they suffered initially from the sun and the still-stifling heat; then the autumn nights came on, cold by contrast, and the change brought illness.

SECTION 7.87.2
Forced by the narrowness of the place to do everything in the same spot, with the bodies of those who died of wounds, the change of weather, and similar causes piled upon one another beside them, they endured an intolerable stench. Hunger and thirst oppressed them too: for eight months each man was given one cotyle of water and two cotyles of grain. Of all the other sufferings likely to befall men cast into such a place, there was none they did not undergo.

SECTION 7.87.3
For some seventy days they lived like this, all together. Then, apart from the Athenians and any Sicilian or Italian Greeks who had served with them, the rest were sold.

SECTION 7.87.4
The total number captured is difficult to state precisely, but it was no fewer than seven thousand.

SECTION 7.87.5
This proved the greatest [Greek] action of the war, and, in my judgment, of all the Greek actions known to us by report: most glorious for the victors, most disastrous for the vanquished.

SECTION 7.87.6
Defeated in every respect and in every way, with no small measure of suffering in any part of their ordeal, they were, as the saying goes, utterly destroyed: army, ships, everything was lost, and few out of many returned home. Such were the events in Sicily.

### Book 8

CHAPTER 8.1

SECTION 8.1.1
When the news reached Athens, for a long time they refused to believe even the very soldiers who had escaped from the action and gave clear accounts of it: the destruction could not have been so utter, so universal. Once they knew the truth, they turned bitterly upon the speakers who had shared their enthusiasm for the expedition, as though they had not voted for it themselves. They were angry, too, with the collectors of oracles, the diviners, and all who had then encouraged them, by some pronouncement of divine authority, to hope that they would conquer Sicily.

SECTION 8.1.2
Grief assailed them on every side, and the disaster left them beset by the deepest fear and consternation. Each man in his private life, and the city as a whole, felt the weight of losing so many hoplites and cavalrymen, and a generation of fighting men whose like they could not see remaining to them. At the same time, finding neither enough ships in the ship sheds, nor money in the treasury, nor crews for the ships, they despaired for the moment of survival. They thought that their enemies in Sicily, above all after so great a victory, would sail at once against Piraeus with their fleet; that their enemies nearer home, now equipped on every count with twice their former strength, would press them with all their might by land and sea; and that their own allies would revolt and join the attack.

SECTION 8.1.3
Nevertheless, they resolved that, with the resources still at hand, they must not yield. They must prepare a fleet, collecting timber wherever they could, and raise money; secure their hold upon the allies, above all Euboea; bring some economy and restraint to expenditure in the city; and elect a board of older men to frame proposals for the present emergency as circumstances required.

SECTION 8.1.4
In everything they were ready to submit to discipline under the immediate pressure of fear, as a people commonly does. They acted upon their resolutions, and the summer came to an end.

CHAPTER 8.2

SECTION 8.2.1
In the following winter all the Greeks were at once elated by the Athenians' great disaster in Sicily. Those allied to neither side thought that, even if no one invited them, they must no longer stand apart from the war, but willingly march against Athens. Each believed that the Athenians would have attacked them too, had they succeeded in Sicily; and they also thought that little of the war remained, and that to share in it would be glorious. The allies of the Lacedaemonians, for their part, were more eager than before to join in bringing a swift release from their long hardship.

SECTION 8.2.2
Most eager of all were the subjects of Athens, ready to revolt even beyond their power to sustain it. Passion governed their judgment of affairs, and they would not even allow for the possibility that the Athenians might survive the coming summer.

SECTION 8.2.3
The Lacedaemonian state drew confidence from all this, and most of all from the prospect that their allies from Sicily would in all likelihood arrive with a great force at the opening of spring, now that necessity had also brought them a navy.

SECTION 8.2.4
With grounds for hope on every side, they intended to throw themselves into the war without reserve. They calculated that, if it ended well, they would thereafter be free of dangers such as the Athenians would have brought upon them had they added Sicily to their power; and that, once Athens was overthrown, they themselves would at last lead all Hellas in security.

CHAPTER 8.3

SECTION 8.3.1
Accordingly, during this winter their king Agis at once set out from Decelea with a force, collected money from the allies for the fleet, and turned toward the Malian Gulf. There, pursuing an old enmity, he carried off the greater part of the Oetaeans' movable property as booty and exacted money from them. Despite the protests and unwillingness of the Thessalians, he also compelled the Achaeans of Phthiotis and the other subjects of Thessaly in that region to give hostages and money. He deposited the hostages at Corinth and tried to bring these peoples into the alliance.

SECTION 8.3.2
The Lacedaemonians apportioned among the cities the building of a hundred ships. They assigned twenty-five each to themselves and the Boeotians, fifteen to the Phocians and Locrians together, fifteen to the Corinthians, ten to the Arcadians, Pellenians, and Sicyonians together, and ten to the Megarians, Troezenians, Epidaurians, and Hermionians together. They made their other preparations as well, intending to take up the war as soon as spring began.

CHAPTER 8.4

SECTION 8.4.1
During this same winter the Athenians too made the preparations they had resolved upon. They collected timber for shipbuilding and fortified Sunium to secure the passage of their grain ships around the headland. They abandoned the fort in Laconia which they had built while sailing along the coast to Sicily, and reduced other expenditure wherever they thought it served no purpose, bringing it within economical bounds. Above all, they kept watch on affairs among their allies, to prevent revolt.

CHAPTER 8.5

SECTION 8.5.1
While both sides were thus occupied, preparing for the war as though they were doing nothing less than beginning it anew, the Euboeans were the first, during this winter, to send envoys to Agis about revolt from Athens. He welcomed their proposals and summoned Alcamenes son of Sthenelaidas and Melanthus from Lacedaemon to take command in Euboea. They arrived with about three hundred neodamodes, and he began preparing their crossing.

SECTION 8.5.2
Meanwhile envoys from Lesbos also arrived, wishing to revolt. With the Boeotians supporting them, they persuaded Agis to suspend the Euboean enterprise. Instead he prepared the revolt of the Lesbians, giving them as governor Alcamenes, who had been about to sail to Euboea. The Boeotians promised ten ships, and Agis ten.

SECTION 8.5.3
These arrangements were made without the Lacedaemonian state. For as long as Agis was at Decelea with the force under his command, he had authority to send troops wherever he wished, to raise them, and to exact money. At this time, one might say, the allies obeyed him far more [than] the Lacedaemonians at home: with a force of his own, he could immediately appear anywhere and make himself feared.

SECTION 8.5.4
While he was negotiating with the Lesbians, the Chians and Erythraeans, who were also ready to revolt, turned not to Agis but to Lacedaemon. With them came an envoy from Tissaphernes, the governor of the coastal territories for King Darius son of Artaxerxes.

SECTION 8.5.5
Tissaphernes too was inviting the Peloponnesians over and promising to maintain their forces. The King had recently demanded from him the tribute of his province, which he had allowed to fall into arrears because the Athenians prevented him from collecting it from the Greek cities. By weakening Athens, he believed, he would be better able to recover the tribute, while also making the Lacedaemonians allies of the King and carrying out the King's orders concerning Amorges, the illegitimate son of Pissuthnes, who was in revolt in Caria: he would either bring him in alive or kill him.

CHAPTER 8.6

SECTION 8.6.1
While the Chians and Tissaphernes were working together toward the same end, Calligeitus son of Laophon, a Megarian, and Timagoras son of Athenagoras, a Cyzicene, arrived at Lacedaemon at about the same time. Both were exiles from their own countries, living with Pharnabazus son of Pharnaces, who had sent them to bring ships to the Hellespont. Like Tissaphernes, Pharnabazus was eager, if he could, to detach the cities of his province from Athens for the sake of the tribute, and through his own efforts to secure the Lacedaemonians' alliance for the King.

SECTION 8.6.2
The representatives of Pharnabazus and those of Tissaphernes pursued these aims separately, and a keen rivalry arose among them at Lacedaemon: the one party sought to persuade the Lacedaemonians to send ships and troops first to Ionia and Chios, the other to the Hellespont.

SECTION 8.6.3
The Lacedaemonians, however, were far more receptive to the proposals of the Chians and Tissaphernes. Alcibiades also supported them, being bound by a particularly close hereditary guest-friendship to Endius, who was then an ephor. It was through this guest-friendship that Alcibiades' family had acquired its Laconian name: Endius was called the son of Alcibiades.

SECTION 8.6.4
Nevertheless, the Lacedaemonians first sent Phrynis, one of the perioeci, to inspect Chios: had they as many ships as they claimed, and was the city in other respects as powerful as its reported reputation? When he reported that what they had heard was true, they immediately made the Chians and Erythraeans their allies and voted to send them forty ships, since, according to the Chians' account, there were no fewer than sixty already there.

SECTION 8.6.5
At first they themselves intended to send ten of these ships with Melanchridas, their admiral. Then an earthquake occurred, and they sent Chalcideus in place of Melanchridas and began preparing five ships in Laconia instead of ten. The winter ended, and the nineteenth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 8.7

SECTION 8.7.1
At the opening of spring in the following summer, the Chians at once pressed for the dispatch of the ships, fearing that the Athenians might discover what was afoot: all these embassies had been conducted in secret from them. The Lacedaemonians therefore sent three Spartans to Corinth, to have the ships hauled as quickly as possible across the Isthmus from the other sea to the side facing Athens, and to order them all to sail for Chios, both those Agis was preparing for Lesbos and the rest. The allied ships there numbered thirty-nine in all.

CHAPTER 8.8

SECTION 8.8.1
Calligeitus and Timagoras, acting for Pharnabazus, would take no part in the expedition to Chios, nor would they contribute the twenty-five talents they had brought for the dispatch of a fleet. They intended to sail later, separately, with another expedition.

SECTION 8.8.2
When Agis saw that the Lacedaemonians were bent on going first to Chios, he too accepted this course. The allies assembled at Corinth and deliberated. They resolved to sail first to Chios under Chalcideus, who was preparing the five ships in Laconia; next to Lesbos under Alcamenes, as Agis had intended; and last to the Hellespont, for which Clearchus son of Rhamphias had been appointed commander.

SECTION 8.8.3
They also resolved to haul half the ships across the Isthmus first and send these off at once, so that the Athenians would give no more attention to the ships departing than to those being hauled across afterward.

SECTION 8.8.4
Indeed, they were making the voyage on this side openly, in contempt of the Athenians' weakness, since no fleet of any size had yet appeared on their side. In accordance with their decision, they immediately brought twenty-one ships across.

CHAPTER 8.9

SECTION 8.9.1
Despite their allies' urgency about sailing, the Corinthians were unwilling to join the voyage until they had celebrated the Isthmian festival, which fell at this time. Agis was prepared to let them avoid breaking the Isthmian truce by taking the expedition upon himself.

SECTION 8.9.2
The Corinthians would not consent, and delay ensued. The Athenians learned more about the designs of Chios and sent one of their generals, Aristocrates, to accuse the Chians. When they denied the charges, the Athenians ordered them to send ships to serve with the allied fleet as a pledge of good faith. They sent seven.

SECTION 8.9.3
The reason for sending the ships was that the mass of the Chians knew nothing of the intrigue, while the few who knew and were involved did not yet wish to make enemies of the people before they had secured some substantial support. Moreover, the Peloponnesians' delay had made them cease to expect their arrival.

CHAPTER 8.10

SECTION 8.10.1
Meanwhile the Isthmian festival was held. The Athenians attended as spectators, having been formally invited, and the Chian intrigue became clearer to them. On returning home, they immediately took measures to ensure that the ships would not put out from Cenchreae without their knowledge.

SECTION 8.10.2
After the festival the Peloponnesians set sail for Chios with twenty-one ships under Alcamenes. At first the Athenians approached with an equal number and tried to draw them out to sea. But the Peloponnesians did not follow them far and turned back; the Athenians also withdrew, for the seven Chian ships were included in their force, and they did not consider them trustworthy.

SECTION 8.10.3
Later, however, they manned more ships, bringing their number to thirty-seven, and pursued the Peloponnesians as they sailed along the coast, driving them into Spiraeum in Corinthian territory, a deserted harbor on its farthest edge toward the border of Epidaurus. The Peloponnesians lost one ship at sea, but brought the rest together and moored them.

SECTION 8.10.4
The Athenians attacked both with their ships from the sea and by landing on shore. Great disorder and confusion followed; they severely damaged most of the ships on the beach and killed the commander, Alcamenes. Some of their own men were also killed.

CHAPTER 8.11

SECTION 8.11.1
Once the two sides had disengaged, the Athenians assigned enough ships to maintain the blockade of the enemy vessels, and anchored the remainder at the little island not far off, where they made their camp. They sent to Athens for reinforcements.

SECTION 8.11.2
For on the following day the Corinthians came to assist the Peloponnesian ships, and not much later the other neighboring peoples arrived as well. Seeing how arduous it would be to guard the ships in a deserted place, they were at a loss. They considered burning them, but then decided to haul them ashore and keep watch over them with their army encamped beside them, until some favorable chance of escape should offer itself. Agis too, on hearing of these events, sent them a Spartan named Thermon.

SECTION 8.11.3
The first report to reach the Lacedaemonians was that the ships had put out from the Isthmus: the ephors had ordered Alcamenes to send a horseman when this happened. They immediately wished to dispatch their own five ships under Chalcideus, with Alcibiades accompanying him. Then, just as they were preparing to leave, news came that the ships had taken refuge in Spiraeum. Disheartened by this failure at their first attempt to open the war in Ionia, they no longer intended to send out the ships from their own country, and even thought of recalling some that had already sailed.

CHAPTER 8.12

SECTION 8.12.1
Learning this, Alcibiades again persuaded Endius and the other ephors not to shrink from the voyage. They would arrive, he said, before the Chians learned of the ships' misfortune; and once he himself reached Ionia, he would readily persuade the cities to revolt by telling them of Athens' weakness and the Lacedaemonians' zeal. He would be more credible than others.

SECTION 8.12.2
To Endius privately he said that it would be glorious for Ionia's revolt and the King's alliance with the Lacedaemonians to be secured through him: this prize must not fall to Agis. For Alcibiades himself happened to be at odds with Agis.

SECTION 8.12.3
Having persuaded Endius and the other ephors, he put to sea with the five ships in company with Chalcideus the Lacedaemonian. They made the voyage with all speed.

CHAPTER 8.13

SECTION 8.13.1
At about this same time the sixteen Peloponnesian ships which had fought through the war with Gylippus were returning from Sicily. They were intercepted near Leucas and badly damaged by the twenty-seven Attic ships under Hippocles son of Menippus, who was watching for the ships coming from Sicily. The remainder, except for one ship, escaped the Athenians and sailed into Corinth.

CHAPTER 8.14

SECTION 8.14.1
As Chalcideus and Alcibiades sailed, they detained everyone they encountered to prevent their approach from being reported. They first touched at Corycus on the mainland and released the captives there. After meeting some of their Chian collaborators, who urged them to sail into the city without advance notice, they arrived at Chios unannounced.

SECTION 8.14.2
The mass of the people were astonished and alarmed, but the few had arranged for the council to be in session at that very moment. Chalcideus and Alcibiades spoke, declaring that many more ships were approaching, but saying nothing of the blockade of the ships in Spiraeum. The Chians revolted from Athens, and afterward the Erythraeans did the same.

SECTION 8.14.3
They then sailed with three ships to Clazomenae and brought it too into revolt. The Clazomenians immediately crossed to the mainland and fortified Polichna, to provide themselves with a refuge, should they need one, from the little island where they lived. All the rebels were now fortifying their positions and preparing for war.

CHAPTER 8.15

SECTION 8.15.1
News of Chios soon reached Athens. The Athenians judged that a great and unmistakable danger now encompassed them, and that their remaining allies would not choose to stay quiet once the greatest city had changed sides. In the alarm of the moment they immediately abolished the penalties imposed on anyone who proposed or put to the vote the use of the thousand talents, which throughout the war they had jealously preserved untouched. They voted to draw upon this reserve and man a considerable number of ships. Of the squadron blockading Spiraeum, eight ships were to be sent at once: these had left the blockade to pursue Chalcideus' ships, failed to catch them, and returned; their commander was Strombichides son of Diotimus. Not long afterward twelve more ships under Thrasycles were to go to the rescue, these too abandoning the blockade.

SECTION 8.15.2
They also took away the seven Chian ships which had been helping them blockade the vessels in Spiraeum, freed the slaves aboard them, and put the free men in chains. In place of all the ships that had left, they swiftly manned ten others and sent them to maintain the blockade of the Peloponnesians; they also intended to man thirty more. Their zeal was great, and no effort was spared in sending help toward Chios.

CHAPTER 8.16

SECTION 8.16.1
Meanwhile Strombichides reached Samos with his eight ships. Taking one Samian ship in addition, he sailed to Teos and called upon its people to remain quiet. Chalcideus too was sailing from Chios against Teos with twenty-three ships, while the infantry of Clazomenae and Erythrae advanced along the coast at the same time.

SECTION 8.16.2
Strombichides learned of their approach beforehand and put out to sea. Once offshore, seeing the many ships coming from Chios, he fled toward Samos, with the enemy in pursuit.

SECTION 8.16.3
The Teians at first refused to admit the infantry, but let them in when the Athenians fled. The infantry waited for a time for Chalcideus to return from the pursuit. When he delayed, they themselves began pulling down the wall which the Athenians had built on the landward side of the city of Teos. A small force of barbarians also arrived to help them demolish it, commanded by Stages, a subordinate of Tissaphernes.

CHAPTER 8.17

SECTION 8.17.1
After pursuing Strombichides to Samos, Chalcideus and Alcibiades armed the sailors from the ships that had come from the Peloponnese and left them on Chios. They replaced them with Chian crews, manned twenty more ships from the same source, and sailed to Miletus to bring it into revolt.

SECTION 8.17.2
For Alcibiades, who was on friendly terms with the leading men of Miletus, wished to win them over before the ships from the Peloponnese arrived. By bringing as many cities as possible into revolt with the forces of Chios and Chalcideus, he intended, as he had promised, to secure the credit for the Chians, for himself and Chalcideus, and for Endius, who had sent him out.

SECTION 8.17.3
They therefore escaped notice for most of the voyage and arrived a little ahead of Strombichides and Thrasycles, who had just come from Athens with twelve ships and was joining in the pursuit. They brought Miletus into revolt. The Athenians followed close upon them with nineteen ships, but, as the Milesians would not admit them, anchored off the city at the neighboring island of Lade.

SECTION 8.17.4
Immediately after the Milesians revolted, the first alliance between the Lacedaemonians and the King was concluded through Tissaphernes and Chalcideus, in the following terms.

CHAPTER 8.18

SECTION 8.18.1
“The Lacedaemonians and their allies made an alliance with the King and Tissaphernes on these terms. All territory and cities which the King holds and which the King's fathers held shall belong to the King. Whatever money or other supplies used to pass from these cities to the Athenians, the King and the Lacedaemonians and their allies shall jointly prevent the Athenians from receiving, whether money or anything else.

SECTION 8.18.2
“The King and the Lacedaemonians and their allies shall wage the war against the Athenians jointly. It shall not be permissible to end the war with the Athenians unless both parties agree, the King on the one side and the Lacedaemonians and their allies on the other.

SECTION 8.18.3
“If any revolt from the King, they shall be enemies of the Lacedaemonians and their allies as well. Likewise, if any revolt from the Lacedaemonians and their allies, they shall be enemies of the King.”

CHAPTER 8.19

SECTION 8.19.1
Such was the alliance concluded. Immediately afterward the Chians manned ten more ships and sailed to Anaea, wishing both to learn what was happening at Miletus and to bring the cities into revolt as they went.

SECTION 8.19.2
When a message arrived from Chalcideus directing them to sail back and reporting that Amorges would be approaching overland with an army, they sailed to the sanctuary of Zeus. There they sighted sixteen ships which Diomedon was bringing from Athens, arriving still later than Thrasycles.

SECTION 8.19.3
At the sight they fled, one ship to Ephesus and the remainder toward Teos. The Athenians captured four empty ships, their men having reached land first; the others found refuge in the city of Teos.

SECTION 8.19.4
The Athenians sailed away toward Samos. The Chians put out with their remaining ships and, together with the infantry accompanying them, brought Lebedus into revolt, and afterward Erae. Then both the infantry and the ships returned to their respective homes.

CHAPTER 8.20

SECTION 8.20.1
At about the same time the twenty Peloponnesian ships in Spiraeum, which had been driven in there and were being blockaded by an equal number of Athenian ships, made a sudden sortie. They won the sea battle, captured four Athenian ships, and sailed to Cenchreae, where they again prepared for the voyage to Chios and Ionia. Astyochus arrived from Lacedaemon as their admiral; the entire naval command was now to be his.

SECTION 8.20.2
After the infantry had withdrawn from Teos, Tissaphernes himself arrived with an army, demolished whatever still remained of the wall there, and withdrew. Not long after his departure Diomedon arrived with ten Athenian ships and made an agreement with the Teians that they should admit the Athenians too. He then sailed along the coast to Erae and attacked it, but, failing to take the city, sailed away.

CHAPTER 8.21

SECTION 8.21.1
At this time there was also an uprising at Samos by the people against the powerful, with the support of Athenians who happened to be there in three ships. The Samian people killed about two hundred in all of the most powerful men, condemned four hundred to exile, and divided their land and houses among themselves. The Athenians afterward voted them autonomy, regarding their loyalty now as secure; the people thereafter governed the city. They allowed the landowners no share in any other rights, nor was any member of the people any longer permitted to give a daughter in marriage to them or to take a wife from them.

CHAPTER 8.22

SECTION 8.22.1
Later in the same summer the Chians, maintaining all the zeal with which they had begun, and present in sufficient force to detach the cities even without the Peloponnesians, wished to have as many others as possible share their danger. They themselves sailed with thirteen ships against Lesbos, as the Lacedaemonians had ordered: Lesbos was to be their second destination, and from there they were to proceed to the Hellespont. At the same time the infantry, comprising both the Peloponnesians present and the local allies, advanced by way of Clazomenae and Cyme. Eualas, a Spartan, commanded the infantry, and Deiniadas, one of the perioeci, the ships.

SECTION 8.22.2
The ships first sailed into Methymna and brought it into revolt, leaving four ships there. The remainder then brought Mytilene into revolt.

CHAPTER 8.23

SECTION 8.23.1
Astyochus, the Lacedaemonian admiral, sailed from Cenchreae with four ships, as he had intended, and reached Chios. On the third day after his arrival, the twenty-five Attic ships under Leon and Diomedon sailed for Lesbos; Leon had come out later from Athens with ten ships as reinforcements.

SECTION 8.23.2
Astyochus too put out late that same day, took one Chian ship with him, and sailed for Lesbos to give whatever help he could. He reached Pyrrha, and the next day Eresus, where he learned that the Athenians had taken Mytilene at the first assault.

SECTION 8.23.3
For the Athenians had sailed straight into the harbor, putting in unexpectedly, and captured the Chian ships; then they had landed, defeated those who resisted them in battle, and occupied the city.

SECTION 8.23.4
Astyochus learned this both from the Eresians and from the Chian ships with Eubulus from Methymna. These ships, three in number, had been left there at the time and, fleeing when Mytilene fell, had met him; one had been captured by the Athenians. He abandoned his advance on Mytilene, brought Eresus into revolt and armed it, and sent the hoplites from his own ships overland to Antissa and Methymna, placing Eteonicus in command. He himself sailed along the coast with his own ships and the three Chian vessels, hoping that the sight of them would hearten the Methymnaeans and keep them faithful to the revolt.

SECTION 8.23.5
But when everything in Lesbos went against him, he took his infantry aboard and sailed back to Chios. The allied land army, which had been intended for the Hellespont, was also taken back to its several cities. After this, six of the allied Peloponnesian ships at Cenchreae reached them at Chios.

SECTION 8.23.6
The Athenians restored order in Lesbos and sailed from there to Polichna, which the Clazomenians were fortifying on the mainland. They captured it and conveyed the inhabitants back to their island city, except for those responsible for the revolt, who withdrew to Daphnus. Clazomenae thus returned to the Athenian alliance.

CHAPTER 8.24

SECTION 8.24.1
During the same summer, the Athenians stationed against Miletus with twenty ships at Lade made a landing at Panormus in Milesian territory. They killed the Lacedaemonian commander Chalcideus, who had come to the rescue with a few men, and on the third day afterward sailed across and set up a trophy. The Milesians pulled it down, on the grounds that it had been erected without mastery of the ground.

SECTION 8.24.2
Leon and Diomedon, with the Athenian ships from Lesbos, conducted a seaborne war against the Chians, operating from the Oenussae, the islands off Chios, from Sidussa and Pteleum, the forts they held in Erythraean territory, and from Lesbos. Their marines were hoplites compelled to serve from the muster roll.

SECTION 8.24.3
They landed at Cardamyle and Boliscus, defeated the Chians who came to the rescue, killed many of them, and laid those districts waste. They won another battle at Phanae and a third at Leuconium. After this the Chians no longer came out against them, and the Athenians ravaged the countryside, which had been richly developed and had suffered no harm from the Persian Wars until that time.

SECTION 8.24.4
For the Chians alone, after the Lacedaemonians, of all the peoples I have known, combined prosperity with moderation: the greater their city grew, the more securely they ordered it.

SECTION 8.24.5
Even the revolt itself, if that seems a departure from the safer course, they did not dare undertake until they were to share its dangers with many strong allies and perceived that, after the Sicilian disaster, even the Athenians no longer denied that their affairs were [certainly] in desperate straits. If they stumbled amid the incalculable turns of human life, they shared their error with many who had reached the same conclusion—that Athenian power would soon be overthrown.

SECTION 8.24.6
With the Chians thus shut out from the sea and ravaged on land, some of them attempted to bring the city over to Athens. The rulers discovered them, but took no action themselves; instead, they brought the admiral Astyochus from Erythrae with the four ships he had there, and considered how to suppress the conspiracy as gently as possible, either by taking hostages or by some other means. Such were their proceedings.

CHAPTER 8.25

SECTION 8.25.1
At the close of the same summer, a thousand Athenian hoplites, fifteen hundred Argives, and a thousand allies sailed from Athens to Samos in forty-eight ships, some of them troop transports, under the generals Phrynichus, Onomacles, and Scironides. The Athenians had equipped the five hundred Argives who had been lightly armed as hoplites. Crossing from Samos to Miletus, they encamped there.

SECTION 8.25.2
The Milesians came out to meet them with eight hundred hoplites of their own, the Peloponnesians who had come with Chalcideus, and a body of Tissaphernes' [mercenary] auxiliaries; Tissaphernes himself was present with his cavalry. They engaged the Athenians and their allies.

SECTION 8.25.3
The Argives on their wing dashed ahead, advancing in some disorder, contemptuous of their opponents as Ionians who would not stand their ground. They were defeated by the Milesians, and a little fewer than three hundred of them were killed.

SECTION 8.25.4
The Athenians first defeated the Peloponnesians, then drove back the barbarians and the rest of the mass of troops. They did not engage the Milesians, who, after routing the Argives, withdrew into the city when they saw the defeat of the rest of their side. The Athenians, now masters of the field, took up their position close to the city of Miletus itself.

SECTION 8.25.5
In this battle it happened that on both sides Ionians overcame Dorians: the Athenians defeated the Peloponnesians facing them, and the Milesians the Argives. The Athenians erected a trophy and prepared to build a wall of blockade, since the site formed a kind of isthmus. They thought that, if they won Miletus over, the other places would readily come over to them too.

CHAPTER 8.26

SECTION 8.26.1
Meanwhile, late in the afternoon, word reached them that the fifty-five ships from the Peloponnese and Sicily were all but there. For the Sicilian Greeks had sent twenty Syracusan ships and two from Selinus, chiefly at the urging of Hermocrates of Syracuse, who pressed them to join in completing the destruction of Athens. The ships being fitted out in the Peloponnese were now ready too. Both contingents had been entrusted to Theramenes the Lacedaemonian, with orders to bring them to the admiral Astyochus, and had first put in at Leros, the island off Miletus.

SECTION 8.26.2
Learning there that the Athenians were before Miletus, they sailed first to the Iasian Gulf, wishing to discover the situation at Miletus.

SECTION 8.26.3
Alcibiades rode to Teichiussa in Milesian territory, where they had sailed into the gulf and made their night's quarters, and told them of the battle; he had himself been present and had fought beside the Milesians and Tissaphernes. He urged them, unless they wished to ruin their cause in Ionia and everywhere else, to relieve Miletus without delay and not allow it to be walled off.

CHAPTER 8.27

SECTION 8.27.1
They intended to bring relief at dawn. But when Phrynichus, the Athenian general, received definite news of the ships from Leros, his fellow commanders wished to stay and fight a decisive naval battle. He declared that he would do no such thing himself, nor, so far as he could prevent it, allow them or anyone else to do so.

SECTION 8.27.2
When [it was possible] to fight later, knowing exactly how many enemy ships they faced and with how many of their own, and after making adequate preparations at leisure, he would never yield to the reproach of cowardice and run an unreasonable risk.

SECTION 8.27.3
There was no disgrace, he said, in Athenians withdrawing before a fleet when circumstances required it; defeat, whatever the circumstances, would bring greater disgrace, and expose the city not merely to shame but to the gravest danger. After the disasters it had suffered, Athens could scarcely undertake an offensive anywhere, even with assured preparation, whether by its own choice or under the strongest necessity; much less should it enter dangers of its own choosing when under no compulsion.

SECTION 8.27.4
He urged them to take aboard the wounded, the infantry, and all the equipment they had brought with them, but to leave behind what they had taken from enemy territory so that the ships would be light, and sail for Samos at once. From there they could gather all their ships and launch attacks wherever an opportunity offered.

SECTION 8.27.5
He persuaded them and carried this out. Phrynichus was judged a man of sound sense, then and no less afterward, not only in this matter but in all the other responsibilities he undertook.

SECTION 8.27.6
In this way, as soon as evening came, the Athenians withdrew from Miletus, leaving their victory incomplete. The Argives, angered by their misfortune, hastened to sail home from Samos.

CHAPTER 8.28

SECTION 8.28.1
The Peloponnesians put out from Teichiussa at dawn and sailed into Miletus. They stayed one day; on the next, taking with them the Chian ships which had originally been chased into port with Chalcideus, they intended to sail back to Teichiussa for the equipment they had unloaded there.

SECTION 8.28.2
When they arrived, Tissaphernes came up with his infantry and persuaded them to sail against Iasus, which his enemy Amorges held. They attacked Iasus unexpectedly, and, as the inhabitants assumed the ships could only be Attic, took the city. The Syracusans won the greatest praise for their part in the action.

SECTION 8.28.3
The Peloponnesians captured Amorges alive—the illegitimate son of Pissuthnes, who had revolted from the King—and handed him over to Tissaphernes to take to the King if he wished, as the King had instructed him. They sacked Iasus, and the army took immense wealth, for the place had long been rich.

SECTION 8.28.4
They brought Amorges' mercenaries over to their own side, did them no harm, and enrolled them in their ranks, since most came from the Peloponnese. They handed over the town to Tissaphernes, together with all the captives, slave and free, agreeing to receive from him one Daric stater for each person, and then withdrew to Miletus.

SECTION 8.28.5
The Lacedaemonians had sent Pedaritus son of Leon to command at Chios; they now dispatched him overland as far as Erythrae with the mercenary force formerly serving Amorges, and appointed Philip to remain at Miletus itself. And the summer ended.

CHAPTER 8.29

SECTION 8.29.1
In the following winter, after placing a garrison in Iasus, Tissaphernes came to Miletus and distributed a month's pay to all the ships at the rate of one Attic drachma per man per day, as he had promised at Lacedaemon. For the remaining period, however, he wished to give three obols per day until he had consulted the King; if the King ordered it, he said, he would pay the full drachma.

SECTION 8.29.2
Hermocrates, the Syracusan general, objected. Theramenes, since he was not admiral but was only accompanying the ships to hand them over to Astyochus, had been yielding over the pay. Nevertheless, the agreement gave each man more than three obols, the surplus amounting to the pay of five ships: Tissaphernes gave thirty talents a month for fifty-five ships, and the same proportion was paid for the others, however many there were beyond that number.

CHAPTER 8.30

SECTION 8.30.1
During the same winter, thirty-five more ships arrived from home to join the Athenians at Samos, together with the generals Charminus, Strombichides, and Euctemon. They gathered the ships from Chios and all the others, intending to divide their commands by lot and maintain a naval blockade of Miletus while sending both a fleet and a land force against Chios.

SECTION 8.30.2
This they did. Strombichides, Onomacles, and Euctemon, who had drawn the assignment to Chios, sailed there with thirty ships and part of the thousand hoplites who had come to Miletus, carrying these in troop transports. The others remained at Samos with seventy-four ships, commanded the sea, and made attacks on Miletus.

CHAPTER 8.31

SECTION 8.31.1
Astyochus happened then to be at Chios, selecting hostages on account of the conspiracy. When he learned that Theramenes' ships had arrived and that the prospects of the alliance had improved, he suspended this business and put to sea with ten Peloponnesian and ten Chian ships.

SECTION 8.31.2
He attacked Pteleum, but failed to take it, and sailed along the coast to Clazomenae, where he ordered those who favored Athens to move to Daphnus and join his side. Tamos, the governor of Ionia, joined in the demand.

SECTION 8.31.3
When they would not listen, he attacked the city, which had no walls, but could not take it. He sailed away in a strong wind, making himself for Phocaea and Cyme, while the other ships put in at the islands off Clazomenae, Marathussa, Pele, and Drymussa.

SECTION 8.31.4
They were held there by the winds for eight days. Of the property the Clazomenians had removed to the islands for safety, they plundered and consumed some, loaded the rest aboard, and sailed to join Astyochus at Phocaea and Cyme.

CHAPTER 8.32

SECTION 8.32.1
While he was there, envoys arrived from the Lesbians, who wished to revolt again. They persuaded Astyochus, but the Corinthians and the other allies were unwilling because of the previous failure, so he put out for Chios. A storm scattered the ships, which afterward reached Chios from different directions.

SECTION 8.32.2
After this Pedaritus, who had been marching overland from Miletus, reached Erythrae and crossed with his army to Chios. He also had at his disposal about five hundred soldiers from the five ships, whom Chalcideus had left there with their arms.

SECTION 8.32.3
Some Lesbians were offering to bring about a revolt, and Astyochus laid before Pedaritus and the Chians the proposal that they should sail there and bring Lesbos into revolt: either they would gain more allies, or, if they failed in some way, they would still do harm to the Athenians. They would not listen, and Pedaritus said he would not release the Chian ships to him.

CHAPTER 8.33

SECTION 8.33.1
Astyochus took the five Corinthian ships, a sixth from Megara, one from Hermione, and the Laconian vessels he had brought with him, and sailed for Miletus to take up his command as admiral. He had repeatedly threatened the Chians that he would certainly not come to their aid if they should need him.

SECTION 8.33.2
He put in at Corycus in Erythraean territory and spent the night there. The Athenians sailing with their army from Samos to Chios also anchored there, on the other side of a hill which separated the two forces; neither knew the other was there.

SECTION 8.33.3
After nightfall a letter arrived from Pedaritus saying that Erythraean prisoners had been released from Samos and had come to Erythrae with a view to betraying it. Astyochus immediately put to sea again for Erythrae, and by this narrow margin escaped encountering the Athenians.

SECTION 8.33.4
Pedaritus also sailed across to join him. They investigated the suspected traitors and found that the whole story had been a pretext to secure the men's release from Samos. They cleared them of the charge and sailed away, Pedaritus to Chios, while Astyochus continued to Miletus as he had intended.

CHAPTER 8.34

SECTION 8.34.1
Meanwhile the Athenian expedition, sailing round from Corycus, encountered three Chian warships off Arginus and gave chase as soon as they saw them. A violent storm arose. The Chian ships barely escaped into harbor, while the three Athenian ships which had pressed the pursuit most eagerly were wrecked and driven ashore near the city of Chios; some of their men were captured, others killed. The remaining ships found refuge in the harbor called Phoenicus, beneath Mimas. Later they sailed from there to anchor at Lesbos and prepared to build the fort.

CHAPTER 8.35

SECTION 8.35.1
During the same winter Hippocrates the Lacedaemonian sailed from the Peloponnese with ten Thurian ships, commanded by Dorieus son of Diagoras and two others, one Laconian ship, and one Syracusan. He put in at Cnidus, which Tissaphernes had already brought into revolt.

SECTION 8.35.2
When those at Miletus learned of their arrival, they ordered them to guard Cnidus with half their ships and station the rest off Triopium to seize the merchant vessels arriving from Egypt. Triopium is a cape projecting from the territory of Cnidus, with a sanctuary of Apollo.

SECTION 8.35.3
The Athenians learned of this, sailed from Samos, and captured the six ships on guard at Triopium, though their crews escaped. Afterward they sailed to Cnidus, attacked the unwalled city, and nearly took it.

SECTION 8.35.4
They attacked again the next day, but the inhabitants had strengthened their defenses during the night and had been joined by the men who had escaped from the ships at Triopium. Unable now to do the same damage, the Athenians withdrew, ravaged the Cnidian countryside, and sailed back to Samos.

CHAPTER 8.36

SECTION 8.36.1
About the same time Astyochus reached Miletus to take command of the fleet. The Peloponnesians still had abundant resources for all the needs of their camp: pay was supplied in sufficient amounts, the soldiers had the great wealth plundered from Iasus, and the Milesians willingly bore the burdens of the war.

SECTION 8.36.2
Nevertheless, the Peloponnesians thought that the first agreement made between Tissaphernes and Chalcideus was deficient and not particularly to their advantage. While Theramenes was still present they concluded another, as follows.

CHAPTER 8.37

SECTION 8.37.1
“Agreement of the Lacedaemonians and their allies with King Darius, the King's sons, and Tissaphernes: there shall be peace and friendship on the following terms.

SECTION 8.37.2
“Neither the Lacedaemonians nor their allies shall advance against any territory or cities which belong to King Darius, or belonged to his father or his ancestors, either to wage war or to inflict any other injury. Neither the Lacedaemonians nor their allies shall exact tribute from these cities. Neither King Darius nor any of his subjects shall advance against the Lacedaemonians or their allies to wage war or inflict any other injury.

SECTION 8.37.3
“If the Lacedaemonians or their allies require anything of the King, or the King of the Lacedaemonians or their allies, whatever they agree upon together shall be lawful for them to do.

SECTION 8.37.4
“Both parties shall wage war jointly against the Athenians and their allies; if they make peace, both shall make it jointly. The King shall provide the expenses of any army in the King's territory which has come at his summons.

SECTION 8.37.5
“If any of the cities which have entered into this agreement with the King advances against the King's territory, the others shall prevent it and defend the King to the best of their ability. If anyone in the King's territory, or in any territory under his rule, advances against the territory of the Lacedaemonians or their allies, the King shall prevent it and defend them to the best of his ability.”

CHAPTER 8.38

SECTION 8.38.1
After this agreement Theramenes handed over the ships to Astyochus, sailed away in a light vessel, and disappeared.

SECTION 8.38.2
The Athenians from Lesbos had by now crossed with their army to Chios. Masters of both land and sea, they were fortifying Delphinium, a position naturally strong on the landward side, with harbors, and not far from the city of Chios.

SECTION 8.38.3
The Chians had been badly shaken in their many previous battles, and relations among themselves were already far from good. Pedaritus had by now put to death the party of Tydeus son of Ion for favoring Athens, and the rest of the city was forcibly held under the control of a few. Suspicious of one another, they remained inactive, and for these reasons thought neither themselves nor the mercenaries with Pedaritus a match for the enemy.

SECTION 8.38.4
They did, however, send to Miletus, asking Astyochus to come to their aid. When he would not listen, Pedaritus wrote to Lacedaemon accusing him of misconduct.

SECTION 8.38.5
Such was the position the Athenians had reached at Chios. Their ships from Samos made attacks on those at Miletus; but when the enemy would not sail out against them, they withdrew again to Samos and remained quiet.

CHAPTER 8.39

SECTION 8.39.1
During the same winter, about the solstice, the twenty-seven ships which the Lacedaemonians had fitted out in the Peloponnese for Pharnabazus, [through] the efforts of Calligeitus the Megarian and Timagoras the Cyzicene, put to sea for Ionia. Antisthenes, a Spartan, sailed with them in command.

SECTION 8.39.2
The Lacedaemonians also sent eleven Spartans as advisers to Astyochus, one of them Lichas son of Arcesilaus. They were instructed, on reaching Miletus, to share in directing affairs as seemed best and, if they thought fit, to send these ships, or a greater or smaller number, to Pharnabazus in the Hellespont, appointing Clearchus son of Rhamphias, who was sailing with them, to command. If the eleven thought fit, they were also to remove Astyochus from the admiralty and appoint Antisthenes in his place; for Pedaritus' letters had aroused suspicion of him.

SECTION 8.39.3
The ships sailed across the open sea from Malea and put in at Melos, where they encountered ten Athenian ships, captured three of them empty, and burned them. After this, fearing that the Athenian ships which escaped from Melos might report their approach to those at Samos—as indeed they did—they sailed toward Crete, lengthening their voyage as a precaution, and made land at Caunus in Asia.

SECTION 8.39.4
From there, thinking themselves now in safety, they sent word to the ships at Miletus to come and escort them.

CHAPTER 8.40

SECTION 8.40.1
At the same time the Chians and Pedaritus, despite Astyochus' continuing delays, kept sending messengers as insistently as ever, asking him to come with all his ships to their relief under siege, and not look on while the greatest of the allied cities in Ionia was barred from the sea and ravaged on land by raiding parties.

SECTION 8.40.2
For the Chians had many slaves—more than any single city apart from Lacedaemon—and because of their numbers punished their offenses more harshly. As soon as the Athenian army appeared securely established behind its fortifications, most of these slaves promptly deserted to it; knowing the countryside, they inflicted the greatest damage.

SECTION 8.40.3
The Chians therefore said he must help them while hope remained and it was still possible to intervene, while Delphinium was being fortified but remained unfinished, and a larger circuit of defenses was being added for the army and the ships. Although Astyochus had not intended to do so because of his earlier threat, when he saw that the allies too were eager, he prepared to bring relief.

CHAPTER 8.41

SECTION 8.41.1
Meanwhile news arrived from Caunus that the twenty-seven ships and the Lacedaemonian advisers were there. Astyochus considered everything else secondary to escorting so many ships, which would strengthen their command of the sea, and bringing over safely the Lacedaemonians who had come to inspect his conduct. He immediately abandoned the voyage to Chios and sailed for Caunus.

SECTION 8.41.2
On the way he landed on Meropian Cos and sacked its unwalled city, which had been shattered by an earthquake—the greatest within our memory that had struck its people. The inhabitants had fled to the mountains. He made raids through the countryside and took everything as plunder except free persons, whom he let go.

SECTION 8.41.3
From Cos he reached Cnidus by night. There the Cnidians prevailed on him not to disembark his sailors but to sail on at once, just as he was, against the twenty Athenian ships with which Charminus, one of the generals from Samos, was watching for the approach of these twenty-seven ships from the Peloponnese, the very ships Astyochus was sailing to meet.

SECTION 8.41.4
Those at Samos had learned of their approach from Melos, and Charminus kept watch around Syme, Chalce, and Rhodes and along the Lycian coast; for he already knew that they were at Caunus.

CHAPTER 8.42

SECTION 8.42.1
Astyochus therefore sailed on toward Syme with his force as it was, before word of his approach could spread, hoping to catch the ships somewhere at sea. But rain and an overcast sky caused his ships to lose their way in the darkness and fall into confusion.

SECTION 8.42.2
At daybreak the fleet was scattered: its left wing was already visible to the Athenians, while the rest was still wandering about the island. Charminus and the Athenians put out against it in haste with fewer than their twenty ships, believing these to be the ships from Caunus for which they were keeping watch.

SECTION 8.42.3
They attacked at once, sank three ships and damaged others, and had the upper hand in the fighting until, contrary to their expectation, the greater part of the enemy fleet came into view and they found themselves hemmed in on every side.

SECTION 8.42.4
They then took to flight, losing six ships, and escaped with the remainder to the island of Teutlussa, and from there to Halicarnassus. After this the Peloponnesians put in at Cnidus, where the twenty-seven ships from Caunus joined them; they then sailed with their entire force to Syme, set up a trophy, and returned to anchor at Cnidus.

CHAPTER 8.43

SECTION 8.43.1
When the Athenians learned of the sea battle, they sailed to Syme with all their ships from Samos. They made no attack on the fleet at Cnidus, nor did that fleet attack them; but they recovered the ships’ equipment at Syme, assaulted Loryma on the mainland, and sailed back to Samos.

SECTION 8.43.2
The Peloponnesian ships, now all together at Cnidus, were undergoing whatever repairs were needed, while the eleven Lacedaemonian commissioners held discussions with Tissaphernes, who had arrived there. They considered anything in the transactions already concluded that displeased them, and how the war should be conducted in future to the best advantage of both parties.

SECTION 8.43.3
Lichas scrutinized the proceedings most closely. He said that neither treaty, whether that of Chalcideus or that of Therimenes, had been well drawn up: it was intolerable that the King should now claim sovereignty over all the territory that he and his ancestors had formerly ruled. This would mean that all the islands, as well as Thessaly, the Locrians, and the country as far as Boeotia, must return to slavery; and instead of freedom the Lacedaemonians would be imposing Median rule upon the Greeks.

SECTION 8.43.4
He therefore demanded that they make another and better treaty; otherwise they would not abide by these agreements, nor did they want any maintenance money on such terms. Tissaphernes, indignant, withdrew from them in anger, having accomplished nothing.

CHAPTER 8.44

SECTION 8.44.1
The Peloponnesians, meanwhile, intended to sail to Rhodes, whose most powerful men were sending them invitations through heralds. They hoped to bring over an island of no small strength in both seamen and land forces, and at the same time believed that their existing alliance would enable them to maintain their ships without asking Tissaphernes for money.

SECTION 8.44.2
They therefore sailed at once from Cnidus, in the same winter, and with ninety-four ships first attacked Camirus in Rhodian territory. They terrified the mass of the inhabitants, who knew nothing of what was being arranged and fled, especially since the city had no walls. The Lacedaemonians then summoned these people and the Rhodians of the other two cities, Lindus and Ialysus, and persuaded them to revolt from Athens. Thus Rhodes went over to the Peloponnesians.

SECTION 8.44.3
The Athenians learned of this at about the same time and sailed with their ships from Samos, hoping to arrive first; they appeared out at sea, but were a little too late. For the moment they sailed away to Chalce and from there to Samos. Later they made raids upon Rhodes from Chalce and Cos [and from Samos], and carried on the war against it.

SECTION 8.44.4
The Peloponnesians collected some thirty-two talents from the Rhodians, but otherwise remained inactive for eighty days, with their ships hauled ashore.

CHAPTER 8.45

SECTION 8.45.1
During this interval, and even earlier, before they left for Rhodes, the following events were taking place. After the death of Chalcideus and the battle at Miletus, Alcibiades was under suspicion among the Peloponnesians, and a letter had come from Lacedaemon to Astyochus ordering his execution: he was an enemy of Agis and was also regarded as untrustworthy on other grounds. In fear, he first withdrew to Tissaphernes, and then did all he could with him to damage the Peloponnesian cause.

SECTION 8.45.2
Becoming his adviser in everything, he reduced the pay from an Attic drachma to three obols, and even this was not to be paid regularly. He instructed Tissaphernes to tell the Peloponnesians that the Athenians, with their longer experience of naval affairs, paid their own men three obols, not so much from poverty as to prevent their sailors from becoming insolent through having more than they needed: some would otherwise ruin their health by spending on the indulgences that produce physical weakness, while others would desert their ships without leaving their outstanding pay behind as a pledge.

SECTION 8.45.3
He also instructed him [to] win over the trierarchs and the generals from the various cities by payments, so that they would accept these terms from him—all except the Syracusans. Hermocrates alone, on their behalf, resisted him in the interests of the entire alliance.

SECTION 8.45.4
When the cities asked for money, Alcibiades himself dismissed them, answering on Tissaphernes’ behalf that the Chians were shameless: though the richest of the Greeks, and saved by outside assistance, they nevertheless demanded that others should risk both their lives and their money for Chian freedom.

SECTION 8.45.5
The other cities too, he said, would be acting unjustly if, after spending money on the Athenians before their revolt, they were not now willing to contribute as much, and more besides, on their own behalf.

SECTION 8.45.6
As for Tissaphernes, he declared that, since he was at present waging war with his own money, his economy was reasonable; but if maintenance money ever came down from the King, he would pay their wages in full and give the cities appropriate assistance.

CHAPTER 8.46

SECTION 8.46.1
He also advised Tissaphernes not to be too eager to bring the war to an end, nor to give the same people command of both land and sea, whether by bringing in the Phoenician ships he was preparing or by providing pay for more Greeks. He should let the two sides keep their power divided, so that the King could always bring one against whichever was troubling him.

SECTION 8.46.2
If dominion over land and sea were united, the King would have no one with whose help he could overthrow the dominant power, unless he chose at some point to take the field himself and fight the issue out at great expense and risk. The cheaper course was this: at a small fraction of the expense, and without danger to himself, to let the Greeks wear one another down.

SECTION 8.46.3
The Athenians, he said, would be more suitable partners for him in dominion. They had fewer ambitions on land, and both the declared purpose and the practice of their warfare suited his interests best. They would help subjugate the maritime world for themselves and the Greeks living in the King’s territory for him; the Lacedaemonians, by contrast, had come to liberate them. It was hardly likely that the Lacedaemonians would now free the Greeks from their fellow Greeks, but not free them from those others [the barbarians], unless they should at some point fail to overthrow the barbarians.

SECTION 8.46.4
He therefore urged him first to wear both sides down, and then, after cutting off as much as possible from the Athenians, to rid the country of the Peloponnesians.

SECTION 8.46.5
Tissaphernes’ intentions were for the most part of this kind, so far as one could infer them from his actions. For these reasons he placed his confidence in Alcibiades as a sound adviser in these matters, provided the Peloponnesians poorly with maintenance money, and would not allow them to fight at sea. Instead, by saying that the Phoenician ships would come and they would then fight with overwhelming strength, he ruined their prospects and robbed their fleet of its vigor, which had indeed been very great. In other respects too, his lack of zeal in supporting their war was too evident to escape notice.

CHAPTER 8.47

SECTION 8.47.1
Alcibiades gave this advice both because he thought it best for Tissaphernes and the King, with whom he was staying, and because he was cultivating his own return to his country. He knew that, unless he destroyed it, he would one day be able to persuade it to take him back; and he thought the strongest means of persuasion would be to appear on friendly terms with Tissaphernes. This was precisely what happened.

SECTION 8.47.2
When the Athenian soldiers at Samos perceived his influence with Tissaphernes, the movement began. Alcibiades had himself contributed to it by sending word to their most powerful men, asking that they speak of him to the best sort of people: he wished to return under an oligarchy, not under a corrupt regime or the democracy that had expelled him, and, after securing Tissaphernes’ friendship for them, to share in their government. But the Athenian trierarchs and most powerful men at Samos were moved still more by their own impulse to overthrow the democracy.

CHAPTER 8.48

SECTION 8.48.1
This movement first arose in the camp and only later reached the city from there. Some men crossed over from Samos and conferred with Alcibiades. He held out the prospect of making first Tissaphernes and then the King their friend, if they ceased to be governed democratically, for the King would then have more confidence in them. The most powerful citizens, who also bore the heaviest burdens, had high hopes both of bringing the government into their own hands and of prevailing over their enemies.

SECTION 8.48.2
Returning to Samos, they bound suitable men together in a conspiracy, while openly telling the mass of the soldiers that the King would be their friend and provide money if Alcibiades returned and they ceased to be governed democratically.

SECTION 8.48.3
The rank and file, though somewhat distressed at first by what was being done, remained quiet, encouraged by the prospect of ample pay from the King. After communicating their plans to the mass of the soldiers, the organizers of the oligarchy again considered Alcibiades’ proposals among themselves and with the greater part of their associates.

SECTION 8.48.4
To the others these proposals seemed practicable and trustworthy; but Phrynichus, who was still a general, approved of none of them. He thought that Alcibiades cared no more for oligarchy than for democracy—as was indeed the case—and had no object beyond changing the city’s existing constitution so that his associates might invite him home. Their own chief concern should be to avoid civil strife. Nor would it be an easy course for the King to join the Athenians, whom he did not trust, and involve himself in trouble, when the Peloponnesians were already their equals at sea and held cities of no small importance within his dominion. He could instead make friends with the Peloponnesians, from whom he had so far suffered no harm.

SECTION 8.48.5
As for the allied cities, to which they would presumably promise oligarchy on the grounds that they themselves would no longer be democratically governed, he said he knew well that neither would those in revolt be any more likely to return to them, nor would those still in the alliance become more secure. They would not prefer slavery under either oligarchy or democracy to freedom under whichever of the two they happened to have.

SECTION 8.48.6
They believed that the men called the noble and good would cause them no less trouble than the people: it was these men who procured and proposed to the people the evils from which they themselves drew most of the profit. Under their control, men would be put to death without trial and with greater violence; whereas the people were a refuge for the allies and a restraint upon these men.

SECTION 8.48.7
He himself knew clearly, he said, that the cities held this opinion, having learned it from actual experience. Accordingly, he for his part approved of nothing in Alcibiades’ proposals or in the measures now being taken.

CHAPTER 8.49

SECTION 8.49.1
The assembled conspirators, however, accepted the proposals before them, as they had intended from the first, and prepared to send Pisander and others as envoys to Athens. They were to work for Alcibiades’ return and the overthrow of the democracy there, and to make Tissaphernes a friend of the Athenians.

CHAPTER 8.50

SECTION 8.50.1
Phrynichus realized that Alcibiades’ return would be proposed and that the Athenians would accept it. In view of the opposition he had expressed, he feared that Alcibiades, if restored, would harm him as the man who had obstructed his return. He therefore resorted to the following device.

SECTION 8.50.2
He sent a secret letter to Astyochus, the Lacedaemonian admiral, who was then still near Miletus, saying that Alcibiades was ruining their cause by making Tissaphernes a friend of the Athenians, and setting out all the other circumstances clearly in writing. He should be forgiven, he added, for plotting harm against a personal enemy even at his city’s expense.

SECTION 8.50.3
Astyochus had no thought of punishing Alcibiades, especially since he no longer came within his reach as readily as before. Instead he went inland to Magnesia to see him and Tissaphernes together, told them what had been written from Samos, and himself became the informer. It was said that he had attached himself to Tissaphernes for private gain, to communicate with him on these and other matters; and this was also why he protested rather feebly [over] the failure to pay the wages in full.

SECTION 8.50.4
Alcibiades immediately sent a letter denouncing Phrynichus to the men in authority at Samos, describing what he had done and demanding his death.

SECTION 8.50.5
Thrown into turmoil and placed in the gravest danger by the disclosure, Phrynichus sent again to Astyochus. He complained that the earlier communication had not been properly concealed, and now offered to put the entire Athenian army at Samos into their hands for destruction. Since Samos was unwalled, he described in detail how he could accomplish this, adding that, with his life imperiled on their account, he could no longer be blamed for doing this or anything else rather than be destroyed by his bitterest enemies. Astyochus disclosed this too to Alcibiades.

CHAPTER 8.51

SECTION 8.51.1
But Phrynichus learned in advance that Astyochus was betraying him and that a letter from Alcibiades on the matter was all but there. He forestalled it by himself announcing to the army that, since Samos was unwalled and not all the ships were at anchor inside the harbor, the enemy intended to attack the camp. He said he had reliable intelligence of this, and that they must fortify Samos as quickly as possible and take every other precaution. Being a general, he had the authority to carry out these measures himself.

SECTION 8.51.2
They set about preparing the fortifications, and as a result Samos was walled sooner, though it would have been fortified in any case. Not long afterward the letter from Alcibiades arrived, saying that Phrynichus was betraying the army and that the enemy intended to attack.

SECTION 8.51.3
Alcibiades, however, was thought untrustworthy: having learned the enemy’s intentions beforehand, he seemed to be laying them maliciously at Phrynichus’ door, as though Phrynichus were privy to them. He therefore did him no harm, but rather corroborated his report by announcing the same intelligence.

CHAPTER 8.52

SECTION 8.52.1
After this Alcibiades worked upon Tissaphernes and sought to persuade him to become a friend of the Athenians. Tissaphernes feared the Peloponnesians, because they were present with more ships than the Athenians, but nevertheless wished, if he somehow could, to be persuaded—especially after learning of the Peloponnesians’ dispute at Cnidus over Therimenes’ treaty. By this time, when they were at Rhodes, that dispute had already taken place. In it Lichas had borne out Alcibiades’ earlier contention that the Lacedaemonians intended to liberate all the cities, by declaring it intolerable for the agreement to give the King dominion over cities which he or his forefathers had ever ruled. Alcibiades, with so much at stake, continued assiduously to court Tissaphernes.

CHAPTER 8.53

SECTION 8.53.1
The Athenian envoys sent from Samos with Pisander reached Athens and addressed the people. They summed up many arguments, insisting above all that, by restoring Alcibiades and modifying their democracy, the Athenians could gain the King as an ally and overcome the Peloponnesians.

SECTION 8.53.2
Many others spoke against them in defense of the democracy. Alcibiades’ enemies also cried out that it would be monstrous if he returned in defiance of the laws, while the Eumolpidae and Ceryces testified about the Mysteries, for whose profanation he had been exiled, and invoked the gods against his return. Amid this loud opposition and indignation Pisander came forward and, calling up each of his opponents in turn, asked whether he had any hope of saving the city unless someone persuaded the King to change sides and join them. The Peloponnesians had as many ships as they did confronting them at sea, and more allied cities; the King and Tissaphernes were providing their enemies with money, while they themselves had none left.

SECTION 8.53.3
Whenever those questioned said they had none, he then told them plainly: “This, then, cannot come about unless we conduct our government more moderately and place offices more in the hands of a few, so that the King may trust us; unless for the present we deliberate less about our constitution than about our survival—for later we shall be free to change it again if anything displeases us—and unless we restore Alcibiades, the only man now capable of accomplishing this.”

CHAPTER 8.54

SECTION 8.54.1
At first the people heard the proposal for oligarchy with resentment. But when Pisander made it clear that there was no other means of survival, they yielded, both from fear and in the hope that they could change the government again.

SECTION 8.54.2
They voted that Pisander and ten men with him should sail out and conduct the negotiations with Tissaphernes and Alcibiades as they thought best.

SECTION 8.54.3
At the same time Pisander also denounced Phrynichus, and the people removed him and his colleague Scironides from office, sending Diomedon and Leon to the fleet as generals in their place. Pisander accused Phrynichus of betraying Iasus and Amorges, because he thought him ill-disposed toward the negotiations with Alcibiades.

SECTION 8.54.4
Pisander went around to all the conspiratorial clubs already existing in the city for the management of lawsuits and elections, and urged them to unite, take counsel together, and overthrow the democracy. After making all the other preparations demanded by the situation, so that there should be no further delay, he himself sailed with the ten men to Tissaphernes.

CHAPTER 8.55

SECTION 8.55.1
In the same winter Leon and Diomedon, who had now reached the Athenian fleet, made a naval attack on Rhodes. They found the Peloponnesian ships hauled ashore, but made a landing, defeated in battle the Rhodians who came to the rescue, and withdrew to Chalce. From there rather than from Cos they now waged war, since it was easier for them to watch for any departure of the Peloponnesian fleet.

SECTION 8.55.2
Xenophantidas, a Laconian, also came to Rhodes from Pedaritus at Chios, reporting that the Athenians’ wall was now complete and that, unless they came to the rescue with all their ships, their cause in Chios would be lost. They intended to send help.

SECTION 8.55.3
Meanwhile Pedaritus himself, with his mercenary force and the full levy of the Chians, attacked the Athenian fortification around the ships. He captured part of it and gained possession of some ships that had been hauled ashore. But the Athenians came out to the rescue and routed the Chians first; then the rest of the force with Pedaritus was defeated as well. He himself was killed, together with many of the Chians, and a large quantity of arms was captured.

CHAPTER 8.56

SECTION 8.56.1
After this the Chians were besieged by land and sea even more closely than before, and famine there was severe. Meanwhile the Athenian envoys with Pisander reached Tissaphernes and opened discussions about an agreement.

SECTION 8.56.2
Alcibiades, however, could not altogether rely on Tissaphernes, who had grown more afraid of the Peloponnesians and still wished, as Alcibiades himself had taught him, to wear both sides down. He therefore adopted a device by which Tissaphernes would make the most extravagant demands upon the Athenians and so fail to reach an agreement.

SECTION 8.56.3
In my judgment Tissaphernes wanted the same thing, in his own case out of fear. Alcibiades, seeing that even so Tissaphernes was not inclined to agree, did not want the Athenians to think him incapable of persuasion. Rather, they should think that Tissaphernes had been persuaded and was willing to join them, but that the Athenians were not offering enough.

SECTION 8.56.4
For Alcibiades, speaking on behalf of Tissaphernes in his presence, carried his demands to such extremes that the blame fell on the Athenians, although they conceded most of what he asked. He demanded the surrender of all Ionia, then the adjacent islands and other concessions. The Athenians raised no objection; so at last, at their third meeting, fearing that his lack of influence would be utterly exposed, he demanded that the King be allowed to build ships and sail along his own coast wherever he wished and with as many ships as he pleased. At this they would go no further… Instead, considering the terms impossible and themselves deceived by Alcibiades, the Athenians departed in anger and returned to Samos.

CHAPTER 8.57

SECTION 8.57.1
Immediately after this, in the same winter, Tissaphernes went to Caunus. He wished to bring the Peloponnesians back to Miletus, conclude yet another agreement on whatever terms he could, and provide maintenance money, rather than become their outright enemy. He feared that, if they lacked the means to support so many ships, they might be forced to fight the Athenians at sea and be defeated, or that their ships might lose their crews and the Athenians gain their wishes without his intervention. Above all, he also feared that in their search for provisions they might ravage the mainland.

SECTION 8.57.2
Taking all these things into his calculations and precautions, and wishing, as he did, to restore the balance between the Greeks, he therefore summoned the Peloponnesians, gave them maintenance money, and concluded this third treaty with them.

CHAPTER 8.58

SECTION 8.58.1
“In the thirteenth year of Darius's reign, when Alexippidas was ephor at Lacedaemon, an agreement was made in the plain of the Maeander between the Lacedaemonians and their allies on the one side and Tissaphernes, Hieramenes, and the sons of Pharnaces on the other, concerning the affairs of the King and of the Lacedaemonians and their allies.

SECTION 8.58.2
“The King's territory, insofar as it lies in Asia, shall belong to the King; and concerning his own territory the King shall determine whatever he wishes.

SECTION 8.58.3
“The Lacedaemonians and their allies shall not enter the King's territory with any hostile purpose, nor shall the King enter the territory of the Lacedaemonians or their allies with any hostile purpose.

SECTION 8.58.4
“If any of the Lacedaemonians or their allies enters the King's territory with hostile purpose, the Lacedaemonians and their allies shall prevent it; and if anyone from the King's territory advances with hostile purpose against the Lacedaemonians or their allies, the King shall prevent it.

SECTION 8.58.5
“Tissaphernes shall provide maintenance for the ships now present, on the terms agreed, until the King's ships arrive.

SECTION 8.58.6
“When the King's ships arrive, the Lacedaemonians and their allies shall be free to maintain their own ships themselves, if they wish. If they choose to receive their maintenance from Tissaphernes, Tissaphernes shall provide it, but the Lacedaemonians and their allies shall repay Tissaphernes at the end of the war whatever money they have received.

SECTION 8.58.7
“When the King's ships arrive, the ships of the Lacedaemonians and their allies and those of the King shall wage the war jointly, as Tissaphernes and the Lacedaemonians and their allies may decide. If they wish to make peace with the Athenians, they shall do so on the same joint basis.”

CHAPTER 8.59

SECTION 8.59.1
Such was the treaty concluded. After this Tissaphernes began preparing to bring the Phoenician ships, as had been agreed, and to fulfill his other promises; at least, he wished to be seen making preparations.

CHAPTER 8.60

SECTION 8.60.1
As winter was now drawing to its end, the Boeotians took Oropus by treachery, although an Athenian garrison held it. Men from Eretria and from Oropus itself assisted them, plotting the revolt of Euboea. For the place lay opposite Eretria, and while the Athenians held it, it could not fail to do great harm both to Eretria and to the rest of Euboea.

SECTION 8.60.2
Now that Oropus was in their hands, the Eretrians went to Rhodes to summon the Peloponnesians to Euboea. But the Peloponnesians were more intent on relieving Chios in its distress, and put out from Rhodes with their entire fleet.

SECTION 8.60.3
When they were off Triopium, they sighted the Athenian ships out at sea, sailing from Chalce. Neither fleet advanced against the other: the Athenians reached Samos, the Peloponnesians Miletus. The latter saw that it was no longer possible to relieve Chios without a sea battle. Thus this winter ended, and the twentieth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 8.61

SECTION 8.61.1
In the following summer, just as spring began, Dercylidas, a Spartan, was sent overland toward the Hellespont with a small force to bring about the revolt of Abydos, whose inhabitants are colonists of Miletus. Meanwhile the Chians, hard pressed by the siege, were compelled to fight a sea battle, while Astyochus could find no way to bring them relief.

SECTION 8.61.2
While Astyochus was still at Rhodes, they had brought from Miletus, as commander after the death of Pedaritus, Leon, a Spartan who had sailed out with Antisthenes as a marine. With him they had brought twelve ships which happened to be guarding Miletus: five Thurian, four Syracusan, one from Anaea, one Milesian, and Leon's own.

SECTION 8.61.3
The Chians marched out in full force and occupied a strong position, while their thirty-six ships put out against the Athenians' thirty-two, and battle was joined at sea. The engagement was stubbornly fought, and the Chians and their allies, who had held their own in the action, withdrew to the city, for it was already late.

CHAPTER 8.62

SECTION 8.62.1
Immediately after this, when Dercylidas had made his way overland from Miletus, Abydos on the Hellespont revolted to Dercylidas and Pharnabazus, and Lampsacus followed two days later.

SECTION 8.62.2
Strombichides, learning of this at Chios, hastened to the rescue with twenty-four Athenian ships, including transports carrying hoplites. When the Lampsacenes came out against him, he defeated them in battle and took Lampsacus, which was unwalled, at the first assault. He plundered its goods and slaves, but restored the free inhabitants to their homes, and then went against Abydos.

SECTION 8.62.3
When they would neither come over to him nor yield to his assaults, he sailed across from Abydos to Sestos, a city in the Chersonese once held by the Medes, and established it as a fortress and a watch-post over the whole Hellespont.

CHAPTER 8.63

SECTION 8.63.1
Meanwhile the Chians gained greater command of the sea, and those at Miletus, including Astyochus, took courage on learning of the sea battle and the departure of Strombichides with his ships.

SECTION 8.63.2
Astyochus sailed along the coast to Chios with two ships, brought away the ships there, and now advanced with his whole fleet against Samos. The Athenians, being mutually suspicious, did not put out to meet him, and he sailed back to Miletus.

SECTION 8.63.3
For by this time, indeed somewhat earlier, the democracy at Athens had been overthrown. When Pisander and his fellow envoys returned to Samos from Tissaphernes, they consolidated their position within the army itself and induced the most powerful of the Samians to attempt, together with them, to establish an oligarchy. Yet the Samians had themselves risen against one another precisely to avoid being governed by an oligarchy.

SECTION 8.63.4
At the same time the Athenians at Samos conferred among themselves and resolved to leave Alcibiades aside, since he was unwilling to act—and indeed he was not a suitable man to enter an oligarchy. They must now depend on themselves, already exposed as they were to danger, and consider how to prevent the enterprise from being abandoned. They must also sustain the war effort and willingly contribute money from their own households, and whatever else was needed, since their hardships would now be borne for themselves and no longer for others.

CHAPTER 8.64

SECTION 8.64.1
After exhorting one another in these terms, they immediately sent Pisander and half the envoys home to arrange matters there. They were instructed to establish oligarchies in any subject cities at which they touched. The other half were dispatched in different directions to the remaining subject territories.

SECTION 8.64.2
They also sent Diitrephes, who was near Chios but had been elected to command in the Thracian region, to take up his post. On reaching Thasos he overthrew the democracy.

SECTION 8.64.3
In about the second month after his departure the Thasians began fortifying their city: they had no further need of an aristocracy tied to Athens, and expected freedom from the Lacedaemonians any day.

SECTION 8.64.4
For some of their people, exiled by the Athenians, were living among the Peloponnesians; and these, together with their friends inside the city, were doing all they could to bring ships and bring about the revolt of Thasos. Thus they obtained exactly what they wanted: their city could recover its strength without danger, and the democracy that would have opposed them had been overthrown.

SECTION 8.64.5
At Thasos, then, events took the opposite course to that intended by the Athenians who established the oligarchy; and, in my judgment, the same was true in many other subject states. Once the cities had acquired political restraint and freedom from fear in their actions, they moved toward outright liberty, refusing to prefer the specious good government offered by Athens.

CHAPTER 8.65

SECTION 8.65.1
Pisander and his companions, sailing along the coast, overthrew the democracies in the cities as agreed, and arrived at Athens bringing hoplites from certain places as allies of their own.

SECTION 8.65.2
They found that their associates had already accomplished most of the work. Some of the younger men had formed a band and secretly murdered Androcles, a leading champion of the people who had been particularly instrumental in driving Alcibiades into exile. They were the more eager to kill him for both reasons: his leadership of the people, and their belief that they would please Alcibiades, who, they thought, was to return and win them Tissaphernes' friendship. They had also secretly made away with certain other inconvenient men in the same fashion.

SECTION 8.65.3
They had further prepared the ground by openly advancing the argument that no one should receive pay except those on military service, and that no more than five thousand should share in government—those best able to serve with both their wealth and their persons.

CHAPTER 8.66

SECTION 8.66.1
This was a fair-seeming pretext addressed to the majority, since those who were changing the constitution were themselves to hold the city. Nevertheless, the people and the council chosen by lot still met; but they deliberated on nothing that had not been approved by the conspirators. Even the speakers belonged to that group, and what they would say had been considered beforehand by its members.

SECTION 8.66.2
No one else any longer spoke in opposition, afraid at the sight of the conspiracy's strength. If anyone did oppose them, he was soon dead, by some convenient means; there was neither an investigation of the killers nor a prosecution even if they were suspected. The people remained silent, so terror-stricken that anyone who suffered no violence counted it a gain, even at the cost of holding his tongue.

SECTION 8.66.3
Believing the conspiracy far larger than it really was, they were defeated in spirit; and, unable to discover its extent because of the city's size and their ignorance of one another, they had no way [to find out for themselves].

SECTION 8.66.4
For this same reason it was impossible even for an indignant man to confide his grievances to another and so plan a means of resistance. He would find that the man he meant to address was either a stranger or an acquaintance he could not trust.

SECTION 8.66.5
For all the democrats approached one another with suspicion, each fearing that the other had a share in what was happening. There were indeed men involved whom no one would ever have expected to turn toward oligarchy. These did most to spread distrust among the people and contributed most to the security of the few, by firmly establishing the people's mistrust of itself.

CHAPTER 8.67

SECTION 8.67.1
It was at this juncture that Pisander and his companions arrived and immediately set about what remained to be done. First they convened the people and proposed the election of ten commissioners with full powers to draft a proposal and submit it to the people on a stated day, setting out how the city could best be governed.

SECTION 8.67.2
When the day came, they convened the assembly at Colonus, a sanctuary of Poseidon outside the city, some ten stades away. The commissioners brought forward nothing except this one measure: any Athenian should be free to propose whatever he wished without incurring a penalty. They imposed heavy penalties upon anyone who indicted a proposer for illegality or injured him in any other way.

SECTION 8.67.3
The proposal was then openly advanced that no office should any longer be held under the existing constitution, and no pay should be drawn; that five men should be elected as presidents, and these should choose a hundred men, each of whom should choose three others besides himself; and that these four hundred should enter the council chamber and govern with full powers as they judged best, convening the Five Thousand whenever they thought fit.

CHAPTER 8.68

SECTION 8.68.1
It was Pisander who moved this proposal and who otherwise took the most eager public part in overthrowing the democracy. But the man who devised the whole enterprise, planned how it should reach this outcome, and had given it the longest attention was Antiphon. In merit he was second to none of the Athenians of his time, and unsurpassed in conceiving a plan and expressing his thoughts. He did not willingly appear before the people or in any other public contest, but was regarded with suspicion by the multitude because of his reputation for formidable ability. Yet for anyone engaged in a contest, whether in court or before the people, no single man could do more to help, if consulted.

SECTION 8.68.2
And when the democracy was subsequently restored, the Four Hundred were overthrown, and their cause came to trial and punishment at the people's hands, Antiphon himself, accused on this very charge of having helped establish their rule, made what appears to me the finest defense in a capital trial delivered by anyone up to my time.

SECTION 8.68.3
Phrynichus too showed himself more zealous for the oligarchy than anyone else. He feared Alcibiades and knew that Alcibiades was aware of all his dealings with Astyochus at Samos; he thought it unlikely that an oligarchy would ever permit Alcibiades to return. Once committed to the enterprise, he proved himself exceptionally steadfast in the face of danger.

SECTION 8.68.4
Theramenes son of Hagnon was also foremost among those who joined in overthrowing the democracy, a man of no mean ability in speech or judgment. With so many intelligent men engaged in the enterprise, it was no wonder that, great as it was, it succeeded. For it was difficult to deprive the Athenian people of freedom nearly a hundred years after the overthrow of the tyrants—a people not only free of subjection, but accustomed for more than half that time to rule others themselves.

CHAPTER 8.69

SECTION 8.69.1
When the assembly dissolved, having ratified these measures without a word of opposition, the Four Hundred were subsequently brought into the council chamber in the following manner. Because of the enemy at Decelea, all the Athenians were constantly under arms, some on the walls, others at their posts.

SECTION 8.69.2
On that day, therefore, they allowed those not privy to the plot to leave as usual. The conspirators, however, had been told to wait quietly, not beside their arms but some distance away; if anyone resisted what was being done, they were to take up their arms and prevent him.

SECTION 8.69.3
There were also Andrians, Tenians, three hundred Carystians, and some of the colonists whom the Athenians had sent to settle Aegina, who had come with their own arms for this very purpose. They had received the same instructions.

SECTION 8.69.4
With these arrangements made, the Four Hundred came, each carrying a concealed dagger, accompanied by the hundred and twenty young [Greeks] whom they employed wherever a deed of violence was required. They confronted the councilors chosen by lot in the council chamber and told them to take their pay and leave. They had themselves brought the pay for the entire remainder of the councilors' term, and handed it to them as they went out.

CHAPTER 8.70

SECTION 8.70.1
When the council had thus withdrawn without a word of opposition, and the other citizens remained quiet and made no move, the Four Hundred entered the council chamber. For the moment they chose executive councilors by lot from among themselves and performed the customary prayers and sacrifices to the gods upon entering office. Thereafter they made sweeping changes in the democratic administration and ruled the city by force in other respects as well, though they did not recall the exiles, because of Alcibiades.

SECTION 8.70.2
They put to death a few men whom they thought it expedient to remove, imprisoned others, and banished still others. They also sent heralds to Agis, the king of the Lacedaemonians, at Decelea, saying that they wished to reach a settlement and that he could reasonably make terms with them more readily than with the untrustworthy people, who no longer governed.

CHAPTER 8.71

SECTION 8.71.1
Agis, however, believed that the city was not at peace, and that the people would not surrender their ancient freedom so suddenly. If they saw a large Lacedaemonian army, he thought, they would not remain quiet; indeed, he was far from certain that they were no longer in turmoil even now. He therefore gave the envoys of the Four Hundred no conciliatory answer, but summoned a large force from the Peloponnese. Not long afterward he himself marched down to the very walls of Athens with the garrison from Decelea and the reinforcements. He hoped that, thrown into confusion, the Athenians would more readily fall into his hands on his own terms, or might even be taken at the first assault, amid the commotion likely to arise both inside and outside. The Long Walls, at any rate, he could hardly fail to capture, since they were deserted.

SECTION 8.71.2
But when he came close, the Athenians showed no sign whatever of internal disturbance. Instead they sent out their cavalry and a force of hoplites, light troops, and archers, killed some of his men who had advanced too near, and gained possession of some arms and bodies. Recognizing the situation, he led the army back.

SECTION 8.71.3
He and his own men remained in position at Decelea, while the reinforcements stayed a few days in the country before he sent them home. After this the Four Hundred continued nonetheless to send envoys to Agis; and as he was now more receptive and urged them to do so, they also sent envoys to Lacedaemon to negotiate an agreement, desiring a reconciliation.

CHAPTER 8.72

SECTION 8.72.1
They also sent ten men to Samos to reassure the army and explain that the oligarchy had been established not to harm the city and its citizens but to preserve the whole state; that those conducting affairs were five thousand, not merely four hundred; and that, owing to military service and occupations abroad, the Athenians had never yet assembled to deliberate on any matter, however important, in numbers as great as five thousand.

SECTION 8.72.2
With these and other appropriate instructions about what to say, they dispatched them immediately after taking power. They feared—as indeed happened—that the mass of sailors would refuse to remain under the oligarchic constitution, and that the trouble might begin there and bring about their own overthrow.

CHAPTER 8.73

SECTION 8.73.1
For at Samos there was already upheaval over the oligarchy, and the following events occurred at just the time when the Four Hundred were establishing themselves.

SECTION 8.73.2
Those Samians who had earlier risen against the powerful, and had themselves been democrats, now changed sides again. Persuaded by Pisander when he came, and by the Athenian conspirators at Samos, they formed a conspiracy of some three hundred and prepared to attack the rest as the democratic party.

SECTION 8.73.3
Together with Charminus, one of the generals, and some of the Athenians among them, they killed Hyperbolus, an Athenian, a worthless man who had been ostracized not from fear of his power and standing, but for his villainy and the disgrace he brought upon the city. By this they gave their Athenian partners a pledge of loyalty; they also joined them in other acts of the same kind, and were preparing to attack the majority.

SECTION 8.73.4
The people learned of this and disclosed what was being planned to the generals Leon and Diomedon, who, honored as they were by the people, accepted oligarchy unwillingly. They also informed Thrasybulus and Thrasyllus, the one a trireme commander, the other a hoplite, and others who seemed consistently most opposed to the conspirators. They begged them not to stand by and see them destroyed and Samos estranged from Athens—Samos, through which alone the Athenian empire had survived to this point [until now].

SECTION 8.73.5
On hearing this, these men approached the soldiers one by one, urging them not to allow it, and particularly the crew of the Paralus, all Athenians and free men, who had always opposed oligarchy, even when none existed. Leon and Diomedon, whenever they sailed anywhere, left some ships behind to guard the people.

SECTION 8.73.6
Thus when the Three Hundred attacked them, all these forces came to their aid, above all the men of the Paralus, and the Samian majority prevailed. They killed some thirty of the Three Hundred and punished the three most culpable with exile. Bearing no grudge against the others, they thereafter lived with them as fellow citizens under a democracy.

CHAPTER 8.74

SECTION 8.74.1
The Samians and the soldiers hastily sent the Paralus to Athens, with Chaereas son of Archestratus aboard, an Athenian who had been zealous in bringing about the change, to report what had happened. They did not yet know that the Four Hundred were in power.

SECTION 8.74.2
As soon as they reached port, the Four Hundred imprisoned two or three of the crew of the Paralus. They took the ship from the others, transferred them to another vessel, a troop transport, and assigned them to guard duty around Euboea.

SECTION 8.74.3
Chaereas, as soon as he saw the situation, somehow slipped away unnoticed and returned to Samos. There he reported events at Athens to the soldiers, exaggerating every horror: everyone was being punished with beatings, and no opposition whatever to those in power was possible; their wives and children were being outraged; and the rulers intended to seize and imprison the relatives of all the soldiers at Samos who did not share their views, so that, unless the soldiers obeyed, their relatives would be put to death. He added many other falsehoods to his account.

CHAPTER 8.75

SECTION 8.75.1
On hearing this, the soldiers at first rushed to stone those who had been chiefly responsible for establishing the oligarchy, as well as the others who had taken part. But men of more moderate views restrained them and warned them not to ruin their cause with the enemy lying at anchor close by, prows facing them; and they desisted.

SECTION 8.75.2
After this, Thrasybulus son of Lycus and Thrasyllus, the foremost leaders of the change, were now determined to turn affairs at Samos openly toward democracy. They bound all the soldiers by the most solemn oaths, especially those who had belonged to the oligarchy: they would live under democracy and in concord, vigorously pursue the war against the Peloponnesians, and be enemies of the Four Hundred, entering into no negotiations with them.

SECTION 8.75.3
All the Samians of military age swore the same oath with them. The soldiers made common cause with the Samians in all affairs and in whatever might result from their perils. They believed that neither the Samians nor they themselves had any refuge that could save them: whether the Four Hundred prevailed or the enemy from Miletus, they would be destroyed.

CHAPTER 8.76

SECTION 8.76.1
Thus at this time they stood in rivalry, the one side seeking to compel the city to accept democracy, the other to compel the army to accept oligarchy.

SECTION 8.76.2
The soldiers immediately held an assembly, at which they dismissed their former generals and any trireme commanders they suspected, and elected others as trireme commanders and generals in their place. Among the latter were Thrasybulus and Thrasyllus.

SECTION 8.76.3
Men rose to encourage one another in various ways, and urged that they must not lose heart because their city had revolted from them. The smaller body had broken away from the larger, which was also better supplied with resources in every respect.

SECTION 8.76.4
Since they held the entire fleet, they would compel the other cities of their empire to pay their contributions just as if their base were still at Athens. They had Samos as their city, no weak one, but a city which, when it fought them, had come within a hair's breadth of stripping Athens of her command of the sea; and they would resist the enemy from the same position as before. With the ships in their hands, they were better able than those in the city to procure provisions.

SECTION 8.76.5
It was because they themselves held an advanced position at Samos that the Athenians had previously controlled the approach to Piraeus; and now, unless the men in the city were willing to restore the constitution to them, they would be in a position to shut those men off from the sea more effectively than those men could shut them off.

SECTION 8.76.6
The city's contribution to their victory over the enemy was small and of no account; they had lost nothing. Athens no longer had money to send them—the soldiers procured it themselves—nor sound counsel, the very thing that gives a city authority over its armies. Even in this respect the men in the city were at fault, having overthrown their ancestral laws, while they themselves preserved them and would try to compel the others to do the same. Thus even those among them who could offer useful counsel were no less capable than their counterparts in the city.

SECTION 8.76.7
Alcibiades too, if they granted him immunity and a return from exile, would gladly secure them the King's alliance. Most important of all, should every hope fail, with so great a fleet they had many places of retreat where they would find both cities and land.

CHAPTER 8.77

SECTION 8.77.1
Such were the arguments they exchanged in their assembly; and, having encouraged one another, they pursued their preparations for war with undiminished vigor. Those sent to Samos by the Four Hundred [the ten ambassadors], who had already reached Delos when they learned of these events, remained quietly there.

CHAPTER 8.78

SECTION 8.78.1
At about this time the men serving in the Peloponnesian fleet at Miletus were also loudly declaring among themselves that Astyochus and Tissaphernes were ruining their cause. Astyochus had refused to fight at sea before, when they themselves were stronger and the Athenian fleet was small, and refused now, when the Athenians were reportedly torn by civil strife and their ships were not yet concentrated. Instead, they were waiting for the Phoenician ships from Tissaphernes—a mere name, not a reality—and risked wasting away in delay. Tissaphernes, for his part, neither brought these ships nor paid their maintenance regularly or in full, and so was destroying the fleet. They must therefore delay no longer, they said, but fight a decisive battle at sea.

CHAPTER 8.79

SECTION 8.79.1
The Syracusans were the most insistent. When the allies and Astyochus became aware of this outcry, they held a conference and resolved to give battle, especially since reports of the disturbance at Samos were also reaching them. They put out with their entire fleet of a hundred and twelve ships and sailed toward Mycale, ordering the Milesians to march there by land.

SECTION 8.79.2
The Athenians happened to be anchored at Glauce on Mycale with their eighty-two ships from Samos; only a short stretch of water there separates Samos from the mainland opposite Mycale. When they saw the Peloponnesian ships approaching, they withdrew to Samos, judging their numbers insufficient to hazard everything on a battle.

SECTION 8.79.3
They were also expecting Strombichides to come to their aid from the Hellespont with the ships which had sailed from Chios to Abydos. They had received advance warning that the enemy intended to leave Miletus to give battle, and had sent him a messenger ahead.

SECTION 8.79.4
Thus the Athenians withdrew to Samos, while the Peloponnesians sailed into Mycale and encamped there, together with the infantry of the Milesians and their neighbors.

SECTION 8.79.5
On the following day, as they were about to sail against Samos, word came that Strombichides had arrived with the ships from the Hellespont. They immediately sailed back to Miletus.

SECTION 8.79.6
With these ships added to their strength, the Athenians themselves sailed against Miletus with a hundred and eight ships, seeking a decisive battle. When no one put out to meet them, they sailed back to Samos.

CHAPTER 8.80

SECTION 8.80.1
Immediately afterward, in the same summer, the Peloponnesians, who had declined to put out because they judged themselves no match for the Athenians' united fleet, found themselves at a loss how to obtain money for so many ships, especially with Tissaphernes paying so poorly. They therefore sent Clearchus son of Rhamphias with forty ships to Pharnabazus, as their original orders from the Peloponnese had prescribed.

SECTION 8.80.2
For Pharnabazus was inviting them and was ready to provide maintenance; and at the same time Byzantium was sending them messages offering to revolt.

SECTION 8.80.3
These Peloponnesian ships put out into the open sea to escape the Athenians' notice on their voyage, but were caught in a storm. Most reached Delos with Clearchus and subsequently returned to Miletus; Clearchus himself later traveled overland to the Hellespont and took command. Ten ships, however, under the Megarian general Helixus, reached the Hellespont safely and brought Byzantium into revolt.

SECTION 8.80.4
When those at Samos learned of this, they sent ships to the Hellespont as reinforcements and to keep watch. There was also a small naval engagement off Byzantium, eight ships against eight.

CHAPTER 8.81

SECTION 8.81.1
The leaders at Samos were working to restore Alcibiades, and Thrasybulus above all, who had consistently held to this purpose ever since he changed the government, at last persuaded the mass of the soldiers in an assembly. They voted for Alcibiades' return and immunity, and Thrasybulus sailed to Tissaphernes and brought Alcibiades back to Samos, believing that their only salvation lay in detaching Tissaphernes from the Peloponnesians and bringing him over to their side.

SECTION 8.81.2
At an assembly Alcibiades protested against his exile and lamented his personal misfortune, spoke at length about public affairs, and filled them with high hopes for the future. He extravagantly magnified his influence with Tissaphernes: the oligarchs at home were to fear him and their conspiracies dissolve the more readily; those at Samos were to hold him in greater honor and themselves gain confidence; and the enemy were to fall as far as possible under Tissaphernes' suspicion and be cast [out of] their present hopes.

SECTION 8.81.3
Alcibiades' grandest and most boastful promises were these: Tissaphernes had pledged to him that, if he could trust the Athenians, they would never lack maintenance while any of his own possessions remained, even if in the end he had to sell his own bed; and he would bring the Phoenician ships, already at Aspendus, to the Athenians, not the Peloponnesians. But he would trust the Athenians only if Alcibiades returned in safety and personally stood surety for them.

CHAPTER 8.82

SECTION 8.82.1
Hearing this and much else, they immediately elected him general alongside those already in office and entrusted all their affairs to him. Not one of them would have exchanged his newfound hope of salvation and vengeance upon the Four Hundred for anything in the world; and his words had at once made them so contemptuous of the enemy before them that they were now ready to sail for Piraeus.

SECTION 8.82.2
Though many pressed for this, he firmly prevented them from sailing to Piraeus and leaving the nearer enemy behind. Now that he had been elected general, he said, he would first sail to Tissaphernes and attend to the war.

SECTION 8.82.3
He left directly after this assembly, so that he might seem to consult Tissaphernes on everything. At the same time he wished to enhance his standing with him and demonstrate that he had now been elected general and was [now] in a position to do him either good or harm. Thus Alcibiades used Tissaphernes to frighten the Athenians, and the Athenians to frighten Tissaphernes.

CHAPTER 8.83

SECTION 8.83.1
When the Peloponnesians at Miletus learned of Alcibiades' return, their distrust of Tissaphernes, already strong, became far more bitter.

SECTION 8.83.2
For at the time of the Athenian advance upon Miletus, when they had refused to put out and fight, Tissaphernes had become much less forthcoming with their pay; and even before these events Alcibiades had deepened their hatred of him.

SECTION 8.83.3
The soldiers gathered in groups as before to reckon up their grievances, and now some of the other men of consequence joined them; it was no longer the fighting men alone. They had never yet received their pay in full, they said; what they were given was little, and even that came irregularly. Unless someone either fought a decisive naval battle or took them away to where they could obtain maintenance, the men would abandon their ships. Astyochus was to blame for everything, indulging Tissaphernes' whims for his own profit.

CHAPTER 8.84

SECTION 8.84.1
While they were reckoning matters in this way, Astyochus also found himself involved in a disturbance of the following kind.

SECTION 8.84.2
The sailors from Syracuse and Thurii, being for the most part free men, approached him with correspondingly bold demands for their pay. He answered somewhat arrogantly and threatened them; indeed, when Dorieus spoke on behalf of his own sailors, he even raised his staff against him.

SECTION 8.84.3
At this sight the mass of the fighting men, with a sailor's sudden fury, shouted out and rushed at Astyochus to stone him. He saw the danger in time and took refuge at an altar. He was not struck, however, and the two sides dispersed.

SECTION 8.84.4
The Milesians also made a surprise attack on the fort Tissaphernes had built inside Miletus, captured it, and expelled his garrison. The other allies approved this action, the Syracusans not least.

SECTION 8.84.5
Lichas, however, disapproved. He said that the Milesians and the other inhabitants of the King's territory must submit to Tissaphernes within reasonable bounds and court his favor until they had brought the war to a successful conclusion. The Milesians were angry with him for this and other statements of the same kind; and when he later died of disease, they refused to allow the Lacedaemonians present to bury him where they wished.

CHAPTER 8.85

SECTION 8.85.1
While their relations with Astyochus and Tissaphernes were thus embittered, Mindarus arrived from Lacedaemon to succeed Astyochus as admiral and took over the command. Astyochus sailed away.

SECTION 8.85.2
Tissaphernes sent with him an ambassador from among his own men, Gaulites by name, a Carian who spoke both languages, to accuse the Milesians over the fort and at the same time defend Tissaphernes himself. For he knew that the Milesians were going chiefly to denounce him, and that Hermocrates was accompanying them and intended to expose Tissaphernes as playing a double game and ruining the Peloponnesian cause in concert with Alcibiades.

SECTION 8.85.3
Hermocrates had long been at odds with him over the payment of wages. Eventually Hermocrates was exiled from Syracuse, and other generals—Potamis, Myscon, and Demarchus—came to Miletus to take over the Syracusan ships. Tissaphernes then pressed his attacks on Hermocrates, now an exile, more fiercely than ever, charging him, among other things, with having once asked him for money and, on being refused, made an enemy of him.

SECTION 8.85.4
Astyochus, the Milesians, and Hermocrates thus sailed away to Lacedaemon. Alcibiades had by now crossed back from Tissaphernes to Samos.

CHAPTER 8.86

SECTION 8.86.1
The [ambassadors] from the Four Hundred, who had been sent at that time to reassure and instruct the men at Samos, now arrived from Delos while Alcibiades was present. An assembly was held, and they attempted to speak.

SECTION 8.86.2
At first the soldiers refused to listen, shouting that those who had overthrown the democracy should be put to death. At last, however, they were with difficulty quieted and heard them out.

SECTION 8.86.3
The envoys declared that the change of government had been made not to destroy the city but to save it, nor to surrender it to the enemy: they could have done that when the enemy invaded while they were already in power. All the Five Thousand would have their turn in governing; and their relatives were neither being mistreated, as Chaereas had slanderously reported, nor suffering any other harm, but each remained undisturbed in possession of his own property.

SECTION 8.86.4
Though they said much else, the soldiers were no more inclined to listen. They grew angry and offered conflicting proposals, above all to sail for Piraeus. On this occasion, it seems to me, Alcibiades for the first time rendered the city a service second to none: when the Athenians at Samos were bent on sailing against their own people—an action which would most certainly have given the enemy immediate possession of Ionia and the Hellespont—he prevented them.

SECTION 8.86.5
At that moment no one else could have restrained the multitude; but he both stopped the expedition and, by rebuking those who were venting their personal anger on the ambassadors, checked their attacks.

SECTION 8.86.6
He himself gave the envoys his answer and sent them away. He had no objection to the Five Thousand governing, but demanded that they remove the Four Hundred and restore the Council of Five Hundred as it had been before. If they had curtailed expenditure for economy's sake so that the men on service might have better provision, he warmly approved.

SECTION 8.86.7
In all else, too, he urged them to stand firm and yield nothing to the enemy. For if the city survived, there was ample hope that they could reconcile their differences; but if either side once fell, whether the force at Samos or those at home, there would no longer be anyone with whom to make peace.

SECTION 8.86.8
Ambassadors from Argos were also present, offering assistance to the Athenian people at Samos. Alcibiades praised them and told them to come when summoned, then sent them away.

SECTION 8.86.9
The Argives had come with the crew of the Paralus, who had at that time been assigned by the Four Hundred to sail round Euboea in the troopship. They were carrying to Lacedaemon Athenian ambassadors [sent] by the Four Hundred—Laespodias, Aristophon, and Melesias. [The sailors], when their voyage brought them off Argos, arrested the ambassadors and handed them over to the Argives as men who had been among the foremost in overthrowing the democracy. They themselves did not return to Athens, but came to Samos in the trireme they had, bringing the ambassadors from Argos.

CHAPTER 8.87

SECTION 8.87.1
In the same summer, at this time when the Peloponnesians were most embittered against Tissaphernes for other reasons and especially because of Alcibiades' return, believing him now openly to favor Athens, Tissaphernes prepared to go to Aspendus for the Phoenician ships. His purpose, as it appeared, was to clear himself of their suspicions. He asked Lichas to accompany him, and said that he would appoint his subordinate Tamos to provide maintenance for the army during his absence.

SECTION 8.87.2
Accounts differ, and it is not easy to know with what intention he went to Aspendus and, after going there, failed to bring the ships.

SECTION 8.87.3
That the hundred and forty-seven Phoenician ships reached Aspendus is certain; why they did not come on is variously conjectured. Some say he went away to wear down the Peloponnesian cause by delay, as indeed he intended: at any rate, Tamos, to whom the task had been entrusted, provided maintenance no better than before, but worse. Others say he brought the Phoenicians as far as Aspendus to exact money from them in return for their release, since he had no intention of employing them in any case. Others again say it was because of the outcry against him at Lacedaemon: he wished it to be said that he was doing no wrong, but had plainly gone to fetch ships which were in fact fully manned.

SECTION 8.87.4
To me, however, it seems quite clear that he withheld the fleet to delay and hold Greek affairs in suspense: to wear them down while he traveled there and lingered, and to keep the balance even, making neither side stronger by joining it. Had he wished, his appearance would assuredly have brought the war to a decisive end. For by bringing the ships he would in all probability have given victory to the Lacedaemonians, whose fleet even as things stood confronted the Athenians on terms of equality rather than inferiority.

SECTION 8.87.5
The excuse he gave for not bringing the ships is itself the clearest evidence against him. He said that there were fewer of them than the King had ordered to assemble. Yet surely in that case he would have earned even greater gratitude, achieving the same result with fewer ships and without spending so much of the King's money.

SECTION 8.87.6
Whatever his intention, then, Tissaphernes reached Aspendus and met the Phoenicians. At his request the Peloponnesians sent Philippus, a Lacedaemonian, with two triremes to join the ships.

CHAPTER 8.88

SECTION 8.88.1
When Alcibiades learned that Tissaphernes was on his way to Aspendus, he too sailed out, taking thirteen ships. He promised those at Samos a great and certain benefit: he would either bring the Phoenician ships himself to the Athenians or at least prevent their joining the Peloponnesians. In all likelihood he had long known Tissaphernes' intention not to bring them, and wished to make the Peloponnesians as suspicious as possible of Tissaphernes' friendship with himself and the Athenians, so that this very suspicion would compel him all the more to join their side. Alcibiades put out and sailed up toward Phaselis and Caunus.

CHAPTER 8.89

SECTION 8.89.1
When the ambassadors sent by the Four Hundred returned from Samos to Athens, they reported Alcibiades' message: he urged them to stand firm and yield nothing to the enemy, and had high hopes both of reconciling the army with those at home and of overcoming the Peloponnesians. This greatly strengthened the resolve of the many participants in the oligarchy who were already dissatisfied and would gladly have found some safe means of withdrawing from the affair.

SECTION 8.89.2
They now began to gather together and criticize the conduct of affairs, led by some of the foremost [generals] in the oligarchy and men in office, such as Theramenes son of Hagnon, Aristocrates son of Scellias, and others. These had been among the first to join the enterprise, but were now, they said, deeply afraid of the army at Samos and Alcibiades, and of the envoys to Lacedaemon [whom they were sending], lest they do the city some harm without consulting the larger body. They did not seek to abandon the concentration of government in a few hands, but insisted that the Five Thousand must be constituted in deed and not merely in name, and that the constitution must be made more equitable.

SECTION 8.89.3
This was the political guise of their argument; most of them pursued such a course out of private ambition—the very thing that chiefly destroys an oligarchy established out of a democracy. For on the very first day all claim not merely to be equals, but each to stand far above the rest. Under a democracy, by contrast, when an election is held, a man more readily accepts the result, since he does not regard his defeat as inflicted by his equals.

SECTION 8.89.4
What most plainly encouraged them was Alcibiades' strength at Samos and their belief that the oligarchy would not endure. Each therefore competed to be the first himself to become champion of the people.

CHAPTER 8.90

SECTION 8.90.1
The leaders of the Four Hundred most opposed to this tendency were Phrynichus, who, when general at Samos, had [once] quarreled with Alcibiades; Aristarchus, one of the most bitter and long-standing enemies of the people; Pisander; Antiphon; and the other most powerful men. Already, as soon as they had established themselves and the force at Samos had broken away from them to democracy, they had sent their own ambassadors to Lacedaemon, pressed for an agreement, and begun building the wall at the place called Eetionea. They pursued these measures far more vigorously still when their ambassadors returned from Samos and they saw both the multitude and men of their own party whom they had previously thought reliable changing sides.

SECTION 8.90.2
Alarmed both by events at home and by those at Samos, they hurriedly dispatched Antiphon, Phrynichus, and ten others, with instructions to reach an agreement with the Lacedaemonians by any means and on any terms that were at all tolerable.

SECTION 8.90.3
They also pressed on more eagerly with the wall at Eetionea. The purpose of this wall, according to Theramenes and his party, was not to keep the force at Samos out of Piraeus if it sailed against them in force, but rather to admit the enemy whenever they wished, both by sea and by land.

SECTION 8.90.4
For Eetionea is a projecting arm of Piraeus, with the entrance to the harbor running immediately beside it. They were fortifying it in conjunction with the existing wall on the landward side, so that a small body stationed within could command the entrance. Both the old landward wall and the new inner wall being built toward the sea ended at the same one of the two towers at the narrow mouth of the harbor.

SECTION 8.90.5
They also walled off the largest portico in Piraeus, which lay immediately adjoining this wall, and took control of it themselves. They compelled everyone to deposit there all grain already in stock as well as all that came in by sea, and to draw it out from there for sale.

CHAPTER 8.91

SECTION 8.91.1
Theramenes had therefore long been spreading these reports, and continued when the ambassadors returned from Lacedaemon without having secured any agreement acceptable to the whole body. This wall, he declared, threatened to bring the city itself to ruin.

SECTION 8.91.2
For at this very time forty-two ships from the Peloponnese, summoned by the Euboeans, were already lying at Las in Laconia and preparing for the voyage to Euboea. Among them were Italian ships from Tarentum and Locri, and some from Sicily; their commander was Agesandridas son of Agesander, a Spartan. Theramenes said that they were sailing to support not Euboea so much as the men fortifying Eetionea, and that unless someone took precautions immediately, the city would be destroyed before they knew it.

SECTION 8.91.3
There was indeed some such intention on the part of the accused, and the charge was not altogether a slander. Their first wish was to retain oligarchical rule and govern the allies as well; failing that, to preserve their independence while keeping their ships and walls. But if they were excluded from this too, they were determined not to be the first and chief victims of a restored democracy. They would rather admit the enemy, come to terms at the cost of walls and ships, and let the city's affairs take any course whatever, provided their own persons were safe.

CHAPTER 8.92

SECTION 8.92.1
For this reason they eagerly built this wall, with its postern gates, entrances, and means of admitting the enemy, and wished to finish it before they could be forestalled.

SECTION 8.92.2
At first these matters were discussed chiefly in small groups and in secret. But after returning from his embassy to Lacedaemon, Phrynichus was struck by one of the patrolmen in a premeditated attack in the crowded marketplace; he went only a little way from the council chamber and died at once. The assailant escaped, but his accomplice, an Argive, was caught and tortured by the Four Hundred. He named no one as having ordered the attack, and said nothing beyond that he knew of many men gathering at the patrol commander's house and at other private houses. No further disturbance followed from the incident, and Theramenes, Aristocrates, and all who shared their views, both within the Four Hundred themselves and outside, now moved more boldly against the government.

SECTION 8.92.3
For by this time the ships from Las had sailed round, anchored at Epidaurus, and made a raid on Aegina. Theramenes said it was improbable that, if bound for Euboea, they would have turned into the gulf toward Aegina and then anchored again at Epidaurus, unless they had come by invitation for the very purpose he had continually alleged. It was therefore no longer possible to remain inactive.

SECTION 8.92.4
At last, after much inflammatory talk and an accumulation of suspicions, they began to act. The hoplites building the wall at Eetionea in Piraeus, among whom was Aristocrates commanding the contingent of his own tribe, arrested Alexicles, a general of the oligarchy especially devoted to the political clubs, took him into a house, and confined him there.

SECTION 8.92.5
Others joined them, including a certain Hermon, commander of the patrolmen stationed at Munychia; and, most important, the mass of the hoplites supported the action.

SECTION 8.92.6
When the news reached the Four Hundred, who happened to be sitting together in the council chamber, they were immediately ready to take up arms, apart from those unwilling to do so, and threatened Theramenes and his party. Theramenes defended himself, saying that he was ready to go at once and help secure the prisoner's release. Taking with him one of the generals who shared his views, he set out for Piraeus. Aristarchus too went to the rescue, along with some young men of the cavalry.

SECTION 8.92.7
There was great and terrifying confusion. Those in the city already believed that Piraeus had been seized and the prisoner killed, while those in Piraeus thought that the men from the city would be upon them at any moment.

SECTION 8.92.8
The older men barely managed to restrain those who were running about the city and rushing to arms. Thucydides of Pharsalus, the city's proxenus, was also present, vigorously putting himself in the way of each group and calling on them not to destroy their country with the enemy lying close at hand. At last they grew quiet and refrained from attacking one another.

SECTION 8.92.9
On reaching Piraeus, Theramenes, who was himself also a general, made a show of shouting angrily at the hoplites; Aristarchus and the opponents of Theramenes, however, were angry in earnest.

SECTION 8.92.10
Most of the hoplites stood by their action and showed no repentance. They asked Theramenes whether he thought the wall was being built for any good purpose and whether it would not be better demolished. He answered that, if they thought it should be demolished, he agreed. The hoplites and many of the inhabitants of Piraeus immediately climbed onto the fortification and began to tear it down.

SECTION 8.92.11
The call to the crowd was that anyone who wished the Five Thousand to govern instead of the Four Hundred should join in the work. For they still sheltered behind the name of the Five Thousand, rather than openly calling on those who wished the people to rule: they feared that the Five Thousand might really exist, and that a man might come to harm by speaking to someone without knowing who he was. For this reason the Four Hundred neither wished the Five Thousand to exist nor wished their nonexistence to become apparent. They considered that admitting so many to a share in government would amount to outright democracy, while uncertainty would make men afraid of one another.

CHAPTER 8.93

SECTION 8.93.1
On the following day the Four Hundred assembled in the council chamber, despite their alarm. The hoplites in Piraeus released Alexicles, whom they had arrested, demolished the fortification, and went to the theater of Dionysus near Munychia. There they stacked their arms and held an assembly; then, in accordance with their decision, they immediately marched into the city and again stacked their arms, this time in the Anaceum.

SECTION 8.93.2
Delegates chosen by the Four Hundred came to them and spoke with them individually, urging any men they saw who seemed reasonable to remain quiet themselves and restrain the others. They said that they would publish the names of the Five Thousand, and that from this body the Four Hundred would be drawn in rotation, in whatever manner the Five Thousand decided. Meanwhile they must do nothing to destroy the city or drive it into the hands of the enemy.

SECTION 8.93.3
As many men spoke to many others, the whole body of hoplites grew calmer than before; their chief fear was for the survival of the state as a whole. They agreed to hold an assembly in the sanctuary of Dionysus on an appointed day to discuss reconciliation.

CHAPTER 8.94

SECTION 8.94.1
When the day of the assembly [in the sanctuary of Dionysus] arrived and they were almost gathered, news came that the forty-two ships under Agesandridas were sailing from Megara along the coast of Salamis. Every man [among the mass of hoplites] believed that this was precisely what Theramenes and his associates had long been saying: the ships were sailing to the fortification. Its demolition, they thought, had been timely.

SECTION 8.94.2
Agesandridas may indeed have been cruising about Epidaurus and that neighborhood under some prior agreement; but it is also likely that he was waiting there with an eye to the civil strife then dividing the Athenians, in the hope that he might arrive at an opportune moment.

SECTION 8.94.3
When the news reached them, the Athenians in their turn immediately rushed down to Piraeus, the entire population running: the war threatened by the enemy, greater [than] their own internal conflict, was no longer distant but at the harbor itself. Some boarded the ships that were ready, others launched more, and others hurried to defend the walls and the harbor mouth.

CHAPTER 8.95

SECTION 8.95.1
The Peloponnesian ships sailed past, rounded Sunium, and anchored between Thoricus and Prasiae; later they reached Oropus.

SECTION 8.95.2
The Athenians, compelled by their haste to use crews that had not trained together—the city was torn by civil strife, yet they wanted to bring swift help where the stakes were greatest, since Euboea was everything to them now that Attica was closed off—sent the general Thymochares with ships to Eretria.

SECTION 8.95.3
On their arrival, together with those already in Euboea, the ships numbered thirty-six. They were immediately forced to fight at sea: Agesandridas had given his men their morning meal and put out from Oropus, which lies some sixty stades by sea from the city of the Eretrians.

SECTION 8.95.4
As he approached, the Athenians at once began manning their ships, expecting their men to be beside the ships. But the men happened to be getting their morning provisions not from the marketplace—the Eretrians had deliberately arranged that nothing should be for sale there—but from houses on the outskirts of the city. The intention was that, while the ships were slowly being manned, the enemy should strike before they were ready and compel the Athenians to put out in whatever condition they happened to be. A signal had been raised from Eretria to tell them at Oropus when to sail.

SECTION 8.95.5
Putting out in this state of preparation, the Athenians fought off the harbor of Eretria and nevertheless held their own for a little while; then they turned and fled, and were pursued to the shore.

SECTION 8.95.6
Those who took refuge in the city of Eretria, believing it friendly, met the harshest fate: the Eretrians killed them. Those who reached the fort in Eretrian territory, which the Athenians themselves held, survived, as did the ships that made it to Chalcis.

SECTION 8.95.7
The Peloponnesians captured twenty-two Athenian ships, killed some of the men and took others alive, and set up a trophy. Not long afterward they brought all Euboea into revolt except Oreus, which the Athenians held themselves, and settled the other affairs of the island.

CHAPTER 8.96

SECTION 8.96.1
When the Athenians learned what had happened in Euboea, they were overcome by a consternation greater than any they had known. Neither the disaster in Sicily, great though it had seemed at the time, nor anything else had ever frightened them so much.

SECTION 8.96.2
The army at Samos had broken with them; they had no other ships, nor men to embark in them; they were themselves divided by civil strife, and no one knew when they might fall upon one another. Now, on top of all this, had come so great a calamity, in which they had lost ships and, most serious of all, Euboea, from which they drew more benefit than from Attica. How could their despondency not be justified?

SECTION 8.96.3
Their most acute and immediate alarm was that the enemy, emboldened by victory, might dare to sail straight against Piraeus, now empty of ships. They imagined them all but there already.

SECTION 8.96.4
Had the enemy been more daring, they could easily have done so. By taking up a station off the city they would either have deepened its divisions still further, or, by remaining to blockade it, would have compelled even the fleet in Ionia, hostile though it was to the oligarchy, to come to the aid of its own families and the city as a whole. Meanwhile the Hellespont, Ionia, the islands, and the territory as far as Euboea—virtually the whole Athenian empire—would have been theirs.

SECTION 8.96.5
Yet this was not the only occasion, but one of many, on which the Lacedaemonians proved the most convenient enemies the Athenians could have had. Their characters differed as widely as possible: the Athenians were quick, the Lacedaemonians slow; the one enterprising, the other lacking in daring. These differences served the Athenians particularly well in a maritime empire. The Syracusans demonstrated the point: being most like them in character, they also fought them most effectively.

CHAPTER 8.97

SECTION 8.97.1
Nevertheless, on receiving the news, the Athenians manned twenty ships and called an assembly. The first they held at once, on the hill called the Pnyx, where they had customarily met before. There they deposed the Four Hundred and voted to entrust affairs to the Five Thousand, whose membership was to include all who provided their own hoplite equipment. No pay was to be received for any office, and they laid a curse on any breach of this rule.

SECTION 8.97.2
Other assemblies followed in close succession, at which they voted to appoint lawgivers and enacted the other measures required for the constitution. At least in this first period, the Athenians seem to have governed themselves as well as at any time in my lifetime. There was a temperate blending of the few and the many, and this was what first raised the city from the wretched condition into which it had fallen.

SECTION 8.97.3
They also voted for the return of Alcibiades and others with him, and sent messages to him and to the army at Samos, urging them to take affairs vigorously in hand.

CHAPTER 8.98

SECTION 8.98.1
As soon as this change came about, Pisander, Alexicles, and their associates, together with the most committed supporters of the oligarchy, slipped away to Decelea. Aristarchus alone took another course. He happened to be a general, and hastily gathered some of the most barbarous archers and marched toward Oenoe.

SECTION 8.98.2
This was an Athenian fort on the Boeotian border. A volunteer force of Corinthians, who had called in the Boeotians to assist them, was besieging it in revenge for a loss inflicted on them from Oenoe: some of their men had been killed while returning from Decelea.

SECTION 8.98.3
After conferring with the besiegers, Aristarchus deceived the men in Oenoe. He told them that their fellow citizens at Athens had reached a settlement with the Lacedaemonians on all other matters, and that they too must hand over their position to the Boeotians: these were the terms agreed. Trusting him as a general, and knowing nothing of events because they were under siege, they marched out under a truce.

SECTION 8.98.4
In this way Oenoe was captured and occupied by the Boeotians; and the oligarchy and civil strife at Athens came to an end.

CHAPTER 8.99

SECTION 8.99.1
At about the same time in this summer, the Peloponnesians at Miletus were receiving no maintenance from any of the men whom Tissaphernes had put in charge [when he went off to Aspendus], and neither the Phoenician ships nor Tissaphernes himself had yet arrived. Philip, who had been sent with him, and another man, Hippocrates, a Spartan then at Phaselis, had written to Mindarus, the admiral, that the ships would not come and that Tissaphernes was wronging them in every respect. Pharnabazus, meanwhile, was summoning them, eager to obtain the fleet and, like Tissaphernes, to bring the remaining cities in his own province into revolt from Athens. Mindarus, hoping to gain more from him, therefore set sail from Miletus for the Hellespont with seventy-three ships, in excellent order and on a sudden command, so as to escape the notice of those at Samos. Earlier in this same summer sixteen ships had already sailed into the Hellespont and had ravaged part of the Chersonese. But a storm drove him to put in at Icarus, where weather that prevented sailing kept him for five or six days; he then reached Chios.

CHAPTER 8.100

SECTION 8.100.1
When Thrasyllus learned at Samos that Mindarus had sailed from Miletus, he too immediately put to sea with fifty-five ships, making haste lest Mindarus enter the Hellespont before him.

SECTION 8.100.2
Learning that he was at Chios, and supposing that he would stay there, Thrasyllus posted lookouts both on Lesbos and on the opposite mainland, to ensure that any movement of the fleet should not pass unnoticed. He himself sailed along the coast to Methymna and ordered barley meal and other provisions to be made ready, intending, if the delay proved long, to use Lesbos as his base for attacks on Chios.

SECTION 8.100.3
At the same time, since Eresus in Lesbos had revolted, he wanted to sail against it and, if possible, capture it. Some exiles from Methymna, men of considerable influence, had brought over about fifty hoplites from Cyme who had joined their cause, and had hired others from the mainland, making about three hundred in all. Under the command of Anaxander, a Theban linked to them by common ancestry, they first attacked Methymna. The Athenian garrison from Mytilene came out and thwarted the attempt; driven back again in a battle outside the city, the exiles crossed the mountains and brought Eresus into revolt.

SECTION 8.100.4
Thrasyllus therefore sailed against it with his whole fleet, intending to make an assault. Thrasybulus was already there: on receiving news at Samos that the exiles had crossed over, he had sailed with five ships, but had arrived too late to stop them and had come to take up a station off Eresus.

SECTION 8.100.5
They were joined by two ships returning home from the Hellespont and five from Methymna. The fleet now numbered sixty-seven ships in all, and with the troops drawn from them they prepared to take Eresus by storm, if they could, with siege engines and every other means.

CHAPTER 8.101

SECTION 8.101.1
Meanwhile Mindarus and the Peloponnesian fleet at Chios took provisions for two days, and each man received three Chian fortieth-coins from the Chians. On the third day they put out from Chios at speed, not by the open sea, for fear of encountering the ships at Eresus, but toward the mainland, keeping Lesbos on their left.

SECTION 8.101.2
They put in at the harbor of Carterii in Phocaean territory and took their morning meal; then, sailing along the coast of Cyme, they had their evening meal at Arginusae on the mainland, opposite Mytilene.

SECTION 8.101.3
From there they sailed on while much of the night remained and reached Harmatus on the mainland, directly opposite Methymna. After their morning meal they hurried past Lectum, Larisa, Hamaxitus, and the neighboring places, reaching Rhoeteum, already within the Hellespont, before midnight. Some of the ships put in at Sigeum and other places in the neighborhood.

CHAPTER 8.102

SECTION 8.102.1
The Athenians at Sestos, with eighteen ships, knew that the Peloponnesians were entering the strait when their beacon watchers signaled and they saw many fires suddenly appear in enemy territory. That very night they sailed as fast as they could along the Chersonese, hugging its shore, toward Elaeus, intending to get past the enemy ships and out into open water.

SECTION 8.102.2
They slipped past the sixteen ships at Abydos, although a watch had been ordered in connection with the approach of the friendly fleet, to keep close guard on the Athenians if they sailed out. At dawn, however, they sighted the ships with Mindarus, which immediately gave chase. Not all escaped in time: most got away toward Imbros and Lemnos, but the four ships sailing last were overtaken near Elaeus.

SECTION 8.102.3
One, which had run aground by the sanctuary of Protesilaus, they captured with its crew; two others they took without their crews, and the remaining one they burned near Imbros after its men had left it.

CHAPTER 8.103

SECTION 8.103.1
After this, joined by the ships from Abydos, they besieged Elaeus for that day with their entire fleet of eighty-six ships. When it would not submit, they sailed back to Abydos.

SECTION 8.103.2
The Athenians had been deceived by their lookouts: never imagining that the enemy fleet could sail past unnoticed, they had been attacking the walls at their leisure. When they learned what had happened, they immediately abandoned Eresus and hurried to the defense of the Hellespont.

SECTION 8.103.3
They captured two Peloponnesian ships which, venturing too boldly out to sea during the pursuit, had fallen in with them. The next day they reached Elaeus and anchored there; they brought over the ships that had escaped to Imbros and spent five days preparing for battle at sea.

CHAPTER 8.104

SECTION 8.104.1
After this they fought a naval battle in the following manner. The Athenians were sailing in column close along the coast toward Sestos, and the Peloponnesians, seeing them, also put out from Abydos to meet them.

SECTION 8.104.2
When it became clear that they would fight, they extended their lines: the Athenians, with seventy-six ships, along the Chersonese from Idacus to Arriani; the Peloponnesians, with eighty-six, from Abydos to Dardanus.

SECTION 8.104.3
On the Peloponnesian side the Syracusans held the right wing, and Mindarus himself, with the fastest ships, the other. On the Athenian side Thrasyllus held the left and Thrasybulus the right; the other generals held their respective stations.

SECTION 8.104.4
The Peloponnesians were eager to make the first attack. They intended, if possible, to outflank the Athenian right with their own left and cut off its escape into open water, while driving the center onto the shore, which was close by. The Athenians perceived this, and on the side where the enemy meant to block them they extended their own line in response, keeping ahead of them as they sailed.

SECTION 8.104.5
Their left wing had already passed the headland called Cynossema. As a result their ships in the center were left weak and scattered, especially since they were also fewer in number; moreover, the coast around Cynossema formed a sharp angle, so that what was happening on its farther side could not be seen.

CHAPTER 8.105

SECTION 8.105.1
The Peloponnesians therefore struck the center, drove the Athenian ships onto dry land, and disembarked to pursue the fight ashore, gaining a decisive advantage in the action.

SECTION 8.105.2
Neither Thrasybulus and his men on the right, beset by a mass of ships, nor Thrasyllus and his men on the left could help the center. The latter could not see it because of the headland of Cynossema, and the Syracusans and the other ships drawn up against them, no fewer than their own, also held them in check. This continued until the Peloponnesians, emboldened by their victory, began pursuing individual ships without fear, and part of their fleet fell into disorder.

SECTION 8.105.3
Thrasybulus and his men saw that the ships facing them were holding back; they stopped extending their wing, turned about, and immediately attacked and routed them. They then caught the scattered ships of the victorious Peloponnesian division, battered them, and threw most into panic without a fight. The Syracusans, too, had already begun to give way before Thrasyllus and his men, and fled still more readily when they saw what was happening to the others.

CHAPTER 8.106

SECTION 8.106.1
The Peloponnesians were routed and fled, most of them first to the river Midius and later to Abydos. The Athenians captured few ships, since the narrowness of the Hellespont gave their opponents only a short distance to cover in escaping; nevertheless, this naval victory came at a most critical moment for them.

SECTION 8.106.2
Until then they had feared the Peloponnesian fleet because of their successive minor reverses and the disaster in Sicily. Now they were freed from their habit of reproaching themselves, and no longer thought their enemies of any account at sea.

SECTION 8.106.3
The enemy ships they captured were eight Chian, five Corinthian, two Ambraciot, two Boeotian, and one each from the Leucadians, Lacedaemonians, Syracusans, and Pellenians. They themselves lost fifteen ships.

SECTION 8.106.4
They set up a trophy on the headland at Cynossema, collected the wrecks, returned the enemy dead under a truce, and sent a trireme to Athens with news of the victory.

SECTION 8.106.5
When the ship arrived and the Athenians heard of this unexpected success, coming after the recent disasters in Euboea and those brought on by civil strife, they took great heart. They believed that their cause could still prevail, if they pursued it with determination.

CHAPTER 8.107

SECTION 8.107.1
On the fourth day after the naval battle, the Athenians at Sestos, having hurriedly repaired their ships, sailed against Cyzicus, which had revolted. Sighting the eight ships from Byzantium at anchor near Harpagium and Priapus, they sailed against them, defeated the men on shore in battle, and captured the ships. They then reached Cyzicus, which had no walls, brought it back into allegiance, and exacted money.

SECTION 8.107.2
Meanwhile the Peloponnesians sailed from Abydos to Elaeus and recovered as many of their captured ships as were still sound; the people of Elaeus had burned the rest. They also sent Hippocrates and Epicles to Euboea to bring back the ships from there.

CHAPTER 8.108

SECTION 8.108.1
At about this same time Alcibiades returned from Caunus and Phaselis to Samos with his thirteen ships, reporting that he had turned the Phoenician fleet away from coming to the Peloponnesians and had made Tissaphernes a greater friend to the Athenians than before.

SECTION 8.108.2
Manning nine ships in addition to those he already had, he exacted a large sum of money from the Halicarnassians and fortified Cos. After doing this and appointing a governor in Cos, he sailed back to Samos as autumn was approaching.

SECTION 8.108.3
When Tissaphernes learned at Aspendus that the Peloponnesian fleet had sailed from Miletus to the Hellespont, he broke camp and set off for Ionia.

SECTION 8.108.4
While the Peloponnesians were in the Hellespont, the people of Antandrus, who are Aeolians, brought hoplites overland from Abydos across Mount Ida and admitted them into the city. They were being mistreated by Arsaces, the Persian deputy of Tissaphernes. It was he who had massacred the Delians settled at Adramyttium after the Athenians expelled them from Delos for its purification. Pretending to have a quarrel whose object he did not disclose, he had summoned their leading men for military service and led them out on a footing of friendship and alliance; then, waiting until they were taking their morning meal, he surrounded them with his own men and had them shot down with javelins.

SECTION 8.108.5
Fearing, after this deed, that he might someday commit some outrage against them too, and also suffering other burdens he imposed which they could not bear, the people of Antandrus expelled his garrison from the citadel.

CHAPTER 8.109

SECTION 8.109.1
When Tissaphernes learned of this further action by the Peloponnesians, beyond what they had done at Miletus and Cnidus—for his garrisons had been expelled there too—he concluded that they had become deeply hostile to him and feared that they might do him still more harm. He also resented the prospect that Pharnabazus, after entertaining them for less time and at less expense, might achieve greater success against the Athenians. He therefore resolved to go to them in the Hellespont, to complain of what had happened at Antandrus and to offer the most plausible defense he could against their accusations concerning the Phoenician fleet and the other matters. On reaching Ephesus first, he offered sacrifice to Artemis.

SECTION 8.109.2
[When the winter following this summer comes to an end, the twenty-first year will be complete.]

## Translation — Mouseia

> Mouseia's complete Plain English edition, made independently and directly from all eight books, 917 chapters and 3,587 sections of the Greek.

### Book 1

CHAPTER 1.1

SECTION 1.1.1
Thucydides, an Athenian, wrote the history of the war between the Peloponnesians and the Athenians, describing how they fought each other. He began as soon as the war broke out. He expected it to be a major war, more worth recording than any earlier one. His evidence was that both sides entered it at the height of their strength, fully equipped in every way. He also saw the rest of the Greek world taking sides. Some joined one side or the other at once, while others were planning to do so.

SECTION 1.1.2
This was the greatest upheaval that the Greeks had ever experienced. It also affected some of the non-Greeks, and indeed, one might say, most of the human world.

SECTION 1.1.3
So much time has passed that it was impossible to establish clearly what happened before this war, or in still earlier times. But I have investigated as far back as possible and found evidence that I consider reliable. On that basis, I believe those times saw nothing on a large scale, either in warfare or in other activities.

CHAPTER 1.2

SECTION 1.2.1
The country now called Hellas clearly did not have a settled population in the distant past. People used to migrate. Each group readily left its own land whenever a larger force put pressure on it.

SECTION 1.2.2
There was no trade, and people could not travel safely to visit one another, either by land or by sea. Each group worked its own land just enough to live on. They had no spare money and planted no permanent crops. Without walls to protect them, they never knew when someone might invade and take everything away. They believed they could find the food they needed for each day anywhere. So they found it easy to leave their homes. As a result, they had neither large, powerful cities nor other substantial resources.

SECTION 1.2.3
The best land was especially subject to repeated changes of population. This included what is now called Thessaly, Boeotia, most of the Peloponnese except Arcadia, and the most fertile parts of the rest of the country.

SECTION 1.2.4
Good land allowed some people to become more powerful. This caused civil strife that destroyed them. At the same time, they were more exposed to attacks from people of other groups.

SECTION 1.2.5
Attica, at any rate, had been free of civil strife for a very long time because of its poor soil. The same population therefore always lived there.

SECTION 1.2.6
The following is strong evidence for the argument that migration kept the rest of Hellas from growing as much as Attica. When war or civil strife drove people out of other parts of Hellas, the most powerful among them took refuge with the Athenians because their territory was secure. They became citizens and, from early times, immediately added still further to the city's population. Eventually Attica could not support them all, and the Athenians sent out colonies to Ionia.

CHAPTER 1.3

SECTION 1.3.1
Another strong indication, in my view, of the weakness of early times is this: Hellas does not appear to have done anything together before the Trojan War.

SECTION 1.3.2
I also think that the whole country did not yet have this name. Before Hellen, the son of Deucalion, the name probably did not even exist at all. Instead, the different peoples gave their own names to their territories. The Pelasgians did so over the widest area. But Hellen and his sons became powerful in Phthiotis. Other cities called them in for help, and through contact with them individual peoples increasingly came to be called Greeks. Even so, only after a long time [could] that name become established for everyone.

SECTION 1.3.3
Homer provides the strongest evidence. Although he lived long after the Trojan War, he nowhere uses the name Greeks for the whole force. He applies it only to the men who came with Achilles from Phthiotis, who were in fact the first Greeks. In his poems he calls the whole force Danaans, Argives, and Achaeans. Nor does he use the term non-Greeks. In my view, this is because the Greeks themselves had not yet been set apart under a single name to form the contrasting group.

SECTION 1.3.4
Those who came to be called Greeks, then, first took the name city by city, among people who understood one another's language, and later all together. Before the Trojan War they did nothing as a united body, because they were weak and had little contact with one another. Even that joint expedition took place only when they were already making greater use of the sea.

CHAPTER 1.4

SECTION 1.4.1
Minos is the earliest person known to us by report to have acquired a fleet. He controlled most of what is now the Greek sea. He ruled the Cyclades and was the first to establish colonies on most of those islands. He drove out the Carians and installed his own sons as governors. He also probably did as much as he could to clear pirates from the sea, so that his revenues would reach him more readily.

CHAPTER 1.5

SECTION 1.5.1
In early times, as the Greeks began to sail across to one another more often, they turned to piracy. So did the non-Greeks who lived on the mainland coast or occupied islands. Their leaders were men of considerable power, who sought profit for themselves and food for those with less power. They attacked unwalled towns made up of scattered villages and plundered them. This supplied most of their living. The activity was not yet considered shameful. In fact, it brought them some honor.

SECTION 1.5.2
Some mainland peoples still show this today: among them, success at piracy is a source of pride. The early poets provide evidence too. Everywhere, in the same way, they have people ask arriving sailors whether they are pirates. This assumes that those being questioned did not look down on the activity, and that those wanting to know were not reproaching them.

SECTION 1.5.3
People also raided one another on land. Even today, much of Hellas still lives in the old way. This is true of the Ozolian Locrians, the Aetolians, the Acarnanians, and the neighboring mainland. These mainland peoples have kept the habit of carrying weapons from the old days of raiding.

CHAPTER 1.6

SECTION 1.6.1
All of Hellas once carried weapons. Their homes were unprotected, and travel between communities was unsafe. They made carrying arms in daily life a regular practice, just as non-Greeks do.

SECTION 1.6.2
The parts of Hellas that still live this way are evidence that everyone once shared these habits.

SECTION 1.6.3
The Athenians were among the first to stop carrying weapons and to adopt an easier, more luxurious way of life. Indeed, until quite recently the older men among their wealthy citizens still wore linen tunics and tied up their hair in a knot held with golden cicada ornaments. This was part of their taste for luxury. Their kinship with the Athenians meant that older Ionian men also continued to wear this style of dress for a long time.

SECTION 1.6.4
The Lacedaemonians, on the other hand, were the first to wear simple clothes in the present style. In other parts of life too, their wealthier citizens came closer than anyone else to living in the same way as ordinary people.

SECTION 1.6.5
They were also the first to exercise naked, taking off their clothes in public and rubbing themselves with oil for their exercises. In earlier times, even at the Olympic games, athletes competed wearing cloths around their genitals. This practice stopped only a few years ago. Even now some non-Greek peoples, especially in Asia, hold boxing and wrestling contests with prizes, and they compete wearing these cloths.

SECTION 1.6.6
Many other examples could also show that the Greeks in early times lived in ways similar to those of non-Greeks today.

CHAPTER 1.7

SECTION 1.7.1
The more recently founded cities were built when seafaring was already safer and people had more money to spare. They were built with walls right on the shore. Their people also occupied the isthmuses, both for trade and to strengthen their position against their neighbors. But the older cities, on islands as well as on the mainland, were built farther from the sea because piracy had continued for so long. The raiders plundered one another, as well as people who were not seafarers but lived near the coast. These older cities remain inland to this day.

CHAPTER 1.8

SECTION 1.8.1
The islanders were just as active as pirates. They were Carians and Phoenicians, who had settled most of the islands. Here is some evidence. During this war the Athenians purified Delos and removed all the graves of the dead on the island. More than half of the dead proved to be Carians. They were identified by the weapons buried with them and by the burial method, which the Carians still use today.

SECTION 1.8.2
Once Minos had established his fleet, people could sail to one another more safely. He drove the criminals out of the islands at the same time as he settled most of them.

SECTION 1.8.3
The people living along the coast now began to acquire more wealth and to live in greater security. Some also built walls around their communities as they grew richer than before. The desire for profit led weaker people to accept subjection to the stronger. Meanwhile, those with greater power used their spare wealth to bring smaller cities under their control.

SECTION 1.8.4
This way of life was already more fully developed when, at a later date, they made their expedition against Troy.

CHAPTER 1.9

SECTION 1.9.1
I think Agamemnon assembled the expedition because he was more powerful than the other rulers of his time. It was not so much because he led Helen's suitors, bound by the oaths they had sworn to Tyndareus.

SECTION 1.9.2
The Peloponnesians who have received the most reliable accounts from earlier generations also say the following. Pelops first gained power through the great wealth that he brought from Asia to people who were poor. Although he was an immigrant, he succeeded in giving his name to the country. Later, his descendants gained still more power. Eurystheus was killed in Attica by the descendants of Heracles. Atreus was his mother's brother. When Eurystheus went on campaign, he entrusted Mycenae and his kingdom to Atreus because of their family connection. Atreus happened to be in exile from his father because of the death of Chrysippus. When Eurystheus did not return, Atreus took over the kingship of Mycenae and all the other lands that Eurystheus had ruled. The Mycenaeans themselves wanted this, both because they feared the descendants of Heracles and because Atreus seemed powerful and had won the favor of the people. In this way the descendants of Pelops became more powerful than the descendants of Perseus.

SECTION 1.9.3
In my view, Agamemnon inherited this power. He also had greater naval strength than the others. So he organized and carried out the expedition by bringing people together through fear more than through goodwill.

SECTION 1.9.4
He clearly arrived with more ships of his own than anyone else, and also supplied ships to the Arcadians. Homer makes this clear, if his evidence is thought sufficient. In his account of how the scepter was handed down, he also says that Agamemnon / “ruled over many islands and all of Argos.” / As a mainland ruler, he could not have controlled islands beyond those close to the coast—and there would not have been many of those—unless he also had a fleet of some size. This expedition should also help us judge what earlier times were like.

CHAPTER 1.10

SECTION 1.10.1
Mycenae was small, and some other towns of that time may now seem insignificant. But that would not be reliable evidence for doubting that the expedition was as large as the poets and the accepted tradition say it was.

SECTION 1.10.2
Suppose the city of the Lacedaemonians were abandoned, leaving only its temples and the foundations of its buildings. I think that, after a long time, later generations would find it very hard to believe that its power had matched its reputation. Yet the Lacedaemonians occupy two-fifths of the Peloponnese. They lead the whole of it and many allies outside it. Still, their city would look less powerful than it is. It is not built as one continuous city and has no expensive temples or buildings. Instead, it consists of separate villages, in the old Greek way. If the same thing happened to Athens, people would judge from the city's visible remains that its power had been twice as great as it actually is.

SECTION 1.10.3
So it is not reasonable to disbelieve the account, or to pay more attention to how cities look than to their power. We should consider that expedition the largest of any before it, but smaller than those of our own time. This also follows from Homer's poetry, if we should place any trust in it here. As a poet, he would naturally have made it more impressive by exaggeration. Even so, his account still shows it to have been smaller.

SECTION 1.10.4
He describes a fleet of 1,200 ships. The Boeotian ships carried 120 men each, and those of Philoctetes 50. I think he means these to be the largest and smallest, since he gives no other sizes in his list of ships. In his account of Philoctetes' ships, he makes clear that the men did their own rowing and were all fighters: he describes all the rowers as archers. There were probably not many passengers apart from the kings and the highest-ranking men. This is especially likely because they were going to cross the open sea with their military equipment. Their ships did not have enclosed decks, either, but were fitted out in the old style, more like pirate ships.

SECTION 1.10.5
If we take an average between the largest and smallest ships, the number of men who went does not seem great for an expedition sent jointly by the whole of Hellas.

CHAPTER 1.11

SECTION 1.11.1
The main cause was not a shortage of people but a shortage of money. Because they could not provide enough food, they took a smaller army: only as many men as they hoped could live off the land while fighting there. After landing, they won a battle. This is clear, since otherwise they could not have built the wall around their camp. Yet even then they seem not to have used their full force. Shortage of food made them turn to farming in the Chersonese and to raiding. Their forces were scattered, and this made it easier for the Trojans to hold out against them for the ten years. The Trojans were a match for the forces left there at any given time.

SECTION 1.11.2
But suppose they had come with plenty of food and had stayed together, fighting the war continuously without raiding or farming. They would easily have won in battle and taken the city. After all, even when they were not all together, the part of their force present at any time could hold its own. If they had stayed there and laid siege to Troy, they would have taken it in less time and with less effort.

SECTION 1.11.3
So lack of money made earlier events small in scale. Even this expedition, the most famous event of earlier times, proves on examination to have been less impressive than its reputation and the account that the poets have made current today.

CHAPTER 1.12

SECTION 1.12.1
Even after the Trojan War, migration and resettlement continued in Hellas. These prevented it from settling down and growing stronger.

SECTION 1.12.2
The Greeks' return from Troy took a long time and caused many changes. Civil strife broke out in most cities, and the people driven out by it founded new cities.

SECTION 1.12.3
In the sixtieth year after the capture of Troy, the Thessalians drove the ancestors of the present Boeotians out of Arne. They settled in the land now called Boeotia, which had previously been called the land of Cadmus. A section of their people had already been living there before this, and some of those had joined the expedition to Troy. In the eightieth year, the Dorians and the descendants of Heracles took possession of the Peloponnese.

SECTION 1.12.4
Only after a long time did Hellas achieve lasting stability, free from further forced migrations, and begin sending out colonies. The Athenians established settlements for the Ionians and most of the island peoples. The Peloponnesians settled most of Italy and Sicily, as well as some places in the rest of Hellas. All these settlements were founded after the Trojan War.

CHAPTER 1.13

SECTION 1.13.1
As Hellas became more powerful and acquired even more wealth than before, tyrannies were established in most cities as their revenues increased. Previously, kingships had been hereditary, with fixed privileges. Hellas also began fitting out fleets, and its people took a stronger interest in the sea.

SECTION 1.13.2
The Corinthians are said to have been the first to handle naval matters in a way very close to present practice. Corinth was also reportedly the first place in Hellas where triremes were built.

SECTION 1.13.3
The Corinthian shipbuilder Ameinocles also appears to have built four ships for the Samians. It was about 300 years before the end of this war that Ameinocles came to Samos.

SECTION 1.13.4
The earliest sea battle we know of was fought between the Corinthians and the Corcyraeans. This too was about 260 years before the same date.

SECTION 1.13.5
Because their city stood on the Isthmus, the Corinthians had always had a trading center. In early times the Greeks usually traveled by land rather than by sea. Those inside the Peloponnese and those outside it passed through Corinthian territory to reach one another. This made the Corinthians wealthy and powerful. The early poets make this clear too, since they called the place rich. When the Greeks began sailing more, the Corinthians acquired ships and suppressed piracy. They offered a trading center for both land and sea traffic, and the revenues made their city powerful.

SECTION 1.13.6
Later, the Ionians also acquired a large fleet, when first Cyrus and then his son Cambyses ruled the Persians. While fighting Cyrus, they controlled the sea along their own coast for a time. During the reign of Cambyses, Polycrates, the tyrant of Samos, used his naval strength to bring other islands under his rule. He also captured Rhenea and dedicated it to Apollo of Delos. The Phocaeans, while founding Massalia, defeated the Carthaginians in sea battles.

CHAPTER 1.14

SECTION 1.14.1
These were the most powerful fleets. Yet even these, though they existed many generations after the Trojan War, seem to have used only a few triremes. Like the fleets of that earlier time, they were still equipped with fifty-oared ships and other long warships.

SECTION 1.14.2
Shortly before the Persian Wars and the death of Darius, who ruled the Persians after Cambyses, the tyrants in Sicily and the Corcyraeans acquired large numbers of triremes. These were the last significant fleets established in Hellas before Xerxes' expedition.

SECTION 1.14.3
The Aeginetans and the Athenians, and any other naval powers, possessed only a few ships, most of them fifty-oared vessels. It was only late in this period that Themistocles persuaded the Athenians to build the ships with which they fought their sea battles. They were then at war with the Aeginetans, and a non-Greek invasion was also expected. Even these ships did not yet have decks running their full length.

CHAPTER 1.15

SECTION 1.15.1
Such were the Greek fleets, both in early times and later. Still, those who concentrated on them gained considerable power through the income they brought and through rule over others. They sailed against the islands and conquered them. Those whose own land was insufficient were especially active in this.

SECTION 1.15.2
No land war arose that led to any substantial increase in power. All the wars that did take place were against each city's own neighbors. The Greeks did not go on distant campaigns, far from home, to conquer others. They had not joined the largest cities as subjects, nor did they themselves undertake joint campaigns as equals. Instead, neighboring peoples fought separate wars against one another.

SECTION 1.15.3
It was above all in the war fought long ago between the Chalcidians and the Eretrians that the rest of the Greek world also split into alliances with one side or the other.

CHAPTER 1.16

SECTION 1.16.1
Different obstacles to growth arose in different places. The Ionians had made great progress when Cyrus and the Persian kingdom attacked them. After overthrowing Croesus and conquering everything between the Halys River and the sea, the Persians subjected the cities on the mainland. Later Darius, using the Phoenician fleet to gain the upper hand, subjected the islands too.

CHAPTER 1.17

SECTION 1.17.1
The tyrants in the Greek cities looked after only their own interests: their personal safety and the growth of their own households. They governed their cities as cautiously as possible. They accomplished nothing significant, except perhaps some action against their immediate neighbors. It was the tyrants in Sicily who developed the greatest power. In these ways Hellas was held back on every side for a long time. It achieved nothing outstanding as a whole, and its individual cities lacked the confidence to act.

CHAPTER 1.18

SECTION 1.18.1
Eventually the Lacedaemonians overthrew the tyrants of Athens and most of the last remaining tyrants elsewhere in Hellas, much of which had already been under tyrants for a long time. The exception was Sicily. After the settlement of the Dorians who now inhabit it, Lacedaemon suffered civil strife for longer than any other community we know of. Nevertheless, it established good government very early and was always free of tyrants. By the end of this war, the Lacedaemonians had been living under the same constitution for a little over 400 years. The resulting strength allowed them to arrange affairs in the other cities too. Not many years after the tyrants were overthrown in Hellas, the battle at Marathon took place between the Medes and the Athenians.

SECTION 1.18.2
In the tenth year after that battle, the non-Greek invader returned with his great expedition to enslave Hellas. With this enormous danger hanging over them, the Greeks who joined the fight accepted the leadership of the Lacedaemonians, who were the most powerful. As the Medes advanced, the Athenians decided to abandon their city. They packed up their belongings, boarded their ships, and became a naval people. Together the Greeks drove back the non-Greek invader. Not long afterward, both the Greeks who had rebelled against the king and those who had fought in the war divided between the Athenians and the Lacedaemonians. These two powers had clearly emerged as the greatest. The Lacedaemonians were strong on land, and the Athenians at sea.

SECTION 1.18.3
Their military alliance lasted only a short time. Then the Lacedaemonians and the Athenians fell out and, with their allies, fought one another. Whenever any of the other Greeks had a dispute, they now joined one or the other of these two sides. Throughout the period from the Persian Wars to this war, there were times when the two powers made treaties and times when they fought, either against one another or against their own rebellious allies. They built up their military resources and gained experience, training in conditions of real danger.

CHAPTER 1.19

SECTION 1.19.1
The Lacedaemonians led their allies without making them pay tribute. They took care only to ensure that the allies had oligarchic governments favorable to themselves. The Athenians, on the other hand, gradually took over the ships of the allied cities, except those of Chios and Lesbos, and required them all to pay money. They entered this war with greater resources of their own than they had ever had at their peak with the alliance intact.

CHAPTER 1.20

SECTION 1.20.1
These are my findings about early times, though it is hard to put trust in every piece of evidence as it comes. People accept accounts of the past from one another without testing them, even when the events concern their own country.

SECTION 1.20.2
Most Athenians, for example, believe that Hipparchus was tyrant when Harmodius and Aristogiton killed him. They do not know that Hippias, the oldest of Pisistratus' sons, was the ruler, and that Hipparchus and Thessalus were his brothers. On that very day, just as they were about to act, Harmodius and Aristogiton suspected that one of their fellow conspirators had informed Hippias. They left him alone because they thought he had been warned. But they wanted to do something before they were arrested, even at the risk of their lives. They came across Hipparchus near the place called the Leocorium, where he was arranging the Panathenaic procession, and killed him.

SECTION 1.20.3
The other Greeks also hold many mistaken beliefs, even about things that still exist today and have not faded from memory with time. For example, they think that each Lacedaemonian king has two votes rather than one, and that the Lacedaemonians have a company from Pitana, which in fact never existed at all. Most people make so little effort to find the truth. They prefer to accept the first account available.

CHAPTER 1.21

SECTION 1.21.1
Still, on the evidence I have presented, someone would be closest to the truth by accepting the account I have given. They should not put greater trust in the poets, who celebrate these events by exaggerating them. Nor should they trust the prose writers, who arranged their accounts to attract listeners rather than to tell the truth. These stories cannot be checked, and with the passage of time most of them have become implausible tales. Instead, the reader should consider that my findings rest on the clearest available evidence and are sufficiently reliable for events so long ago.

SECTION 1.21.2
People always judge the war they are fighting to be the greatest. Once it is over, they tend to admire the wars of the distant past instead. Even so, anyone who examines the actual events will see that this war was greater than those earlier ones.

CHAPTER 1.22

SECTION 1.22.1
As for what people said in speeches, either before the war began or when they were already fighting, it was hard to remember the exact words. This was true both for me, when I had heard them myself, and for those who reported speeches to me from elsewhere. I have made each speaker say what I thought the particular situation most called for. At the same time, I have kept as close as possible to the overall meaning of what was actually said.

SECTION 1.22.2
As for the events of the war, I did not think it right to write down what I learned from just anyone, or what I myself supposed had happened. I investigated each event as accurately as possible, both those I witnessed myself and those I learned about from others.

SECTION 1.22.3
Finding the facts took hard work. The people present at each event gave different accounts of the same things, depending on their sympathies for one side or the other, or on their memories.

SECTION 1.22.4
The lack of mythical stories may make this account less enjoyable to hear. But some readers will want a clear view of what happened, and of events that will someday happen again in the same or similar ways because of human nature. It will be enough if those readers find my work useful. It has been written to remain a resource forever, rather than as a performance to win a moment's hearing.

CHAPTER 1.23

SECTION 1.23.1
The greatest event in earlier times was the Persian War. Even that was quickly decided by two battles at sea and two on land. This war, however, lasted a long time. During it, Greece suffered disasters unlike any others in an equal period.

SECTION 1.23.2
Never had so many cities been captured and left deserted. Some were destroyed by non-Greeks, others by the Greeks fighting one another. Some even had their populations replaced after capture. Never had so many people been driven into exile or killed, either in the war itself or through civil strife.

SECTION 1.23.3
Events that people had previously heard about, but that actual experience rarely confirmed, no longer seemed unbelievable. Earthquakes struck the largest areas at once and with the greatest force. Eclipses of the sun occurred more often than those recorded from earlier times. Some places suffered severe droughts and the famines they caused. There was also the epidemic, which was among the most destructive disasters and killed part of the population. All these disasters struck at the same time as this war.

SECTION 1.23.4
The Athenians and Peloponnesians began the war by breaking the thirty-year treaty they had made after the capture of Euboea.

SECTION 1.23.5
To explain why they broke it, I have first set out their complaints and disputes. That way, no one will ever need to ask how so great a war broke out among the Greeks.

SECTION 1.23.6
In my view, the real underlying cause, though the one least openly discussed, was the growth of Athenian power. This frightened the Lacedaemonians and forced them into war. The complaints openly made by each side, which led them to break the treaty and go to war, were as follows.

CHAPTER 1.24

SECTION 1.24.1
Epidamnus is a city on the right as you sail into the Ionian Gulf. Its neighbors are the Taulantian non-Greeks, an Illyrian people.

SECTION 1.24.2
The Corcyraeans settled it. Its founder was Phalius, son of Eratoclides, a Corinthian descended from Heracles. In keeping with the ancient custom, he had been invited from the mother city. Some Corinthians and other Dorians also joined the settlement.

SECTION 1.24.3
Over time, Epidamnus became powerful and heavily populated.

SECTION 1.24.4
But its people fought among themselves for many years. According to the account given, a war with their non-Greek neighbors ruined them and stripped them of much of their power.

SECTION 1.24.5
Finally, just before this war, the people drove out the powerful citizens. These returned with the non-Greeks and raided those still in the city, both by land and by sea.

SECTION 1.24.6
Under this pressure, the Epidamnians in the city sent representatives to Corcyra, their mother city. They begged the Corcyraeans not to let them be destroyed. Instead, they asked them to reconcile the exiles with them and end the war with the non-Greeks.

SECTION 1.24.7
They made these requests while sitting as people seeking protection at the temple of Hera. But the Corcyraeans refused their appeal and sent them away without achieving anything.

CHAPTER 1.25

SECTION 1.25.1
When the Epidamnians realized that no help would come from Corcyra, they did not know how to deal with their situation. They sent to Delphi and asked the god whether they should hand their city over to the Corinthians as its founders and try to get some help from them. He told them to hand it over and take the Corinthians as their leaders.

SECTION 1.25.2
The Epidamnians went to Corinth and handed over the colony as the oracle directed. They pointed out that their founder had come from Corinth and explained the oracle's answer. They begged the Corinthians not to let them be destroyed but to come to their defense.

SECTION 1.25.3
The Corinthians agreed to help because they thought it right: they considered the colony theirs just as much as the Corcyraeans'. They also acted out of hatred for the Corcyraeans, who treated them with disregard despite being their colonists.

SECTION 1.25.4
At their shared festivals, the Corcyraeans did not give them the customary honors or let a Corinthian begin the sacrifices, as the other colonies did. They looked down on them. At that time their financial resources matched those of the richest Greeks, and their military equipment was more powerful than Corinth's. Sometimes they boasted that their navy was far superior too. They also took pride in the fact that the Phaeacians, who were famous for their ships, had lived on Corcyra before them. This encouraged them to build up their navy still further, and it was a considerable force: they had 120 triremes when they went to war.

CHAPTER 1.26

SECTION 1.26.1
With all these grievances against Corcyra, the Corinthians gladly sent help to Epidamnus. They invited anyone who wanted to go there as a settler, and sent a garrison made up of Ambraciots, Leucadians, and their own men.

SECTION 1.26.2
They traveled overland to Apollonia, a Corinthian colony. They feared that the Corcyraeans would stop them if they crossed by sea.

SECTION 1.26.3
The Corcyraeans were angry when they learned that the settlers and garrison had reached Epidamnus and that the colony had been handed over to Corinth. They immediately sailed there with twenty-five ships, followed later by another fleet. They made the insulting demand that the Epidamnians take back the exiles and send away the garrison and settlers the Corinthians had sent. The Epidamnian exiles had come to Corcyra, pointing to their ancestors' graves and their family ties. On the strength of these ties, they had asked the Corcyraeans to restore them.

SECTION 1.26.4
The Epidamnians refused all these demands. The Corcyraeans then attacked them with forty ships, taking the exiles along to restore them. They also brought in the Illyrians to help.

SECTION 1.26.5
They took up positions outside the city and announced that any Epidamnian who wished, and all foreigners, could leave unharmed. Otherwise, they would be treated as enemies. When the inhabitants refused, the Corcyraeans besieged the city, which stands on an isthmus.

CHAPTER 1.27

SECTION 1.27.1
When messengers from Epidamnus told the Corinthians that the city was under siege, they prepared an expedition. They also announced a new settlement at Epidamnus. Anyone who wished could go there with full and equal rights. Anyone who did not want to sail immediately, but wanted a share in the colony, could stay behind by paying fifty Corinthian drachmas. Many sailed, and many paid the money.

SECTION 1.27.2
They also asked the Megarians to escort them with ships in case the Corcyraeans tried to stop their voyage. The Megarians prepared eight ships to sail with them, and Pale in Cephallenia prepared four. They asked the Epidaurians as well, who provided five. Hermione provided one, Troezen two, Leucas ten, and Ambracia eight. They asked the Thebans and Phliasians for money, and the Eleans for both uncrewed ships and money. The Corinthians themselves prepared thirty ships and 3,000 hoplites.

CHAPTER 1.28

SECTION 1.28.1
When the Corcyraeans learned about these preparations, they went to Corinth. They brought along representatives from Lacedaemon and Sicyon. They told the Corinthians to withdraw their garrison and settlers from Epidamnus, since Corinth had no claim to it.

SECTION 1.28.2
If the Corinthians disputed this, they were willing to submit the case to cities in the Peloponnese that both sides agreed on. Whichever side was judged to own the colony should control it. They were also willing to leave the decision to the oracle at Delphi.

SECTION 1.28.3
They urged the Corinthians not to make war. Otherwise, they said, Corinth's use of force would compel them to find support by making friends they did not want, different from those they already had.

SECTION 1.28.4
The Corinthians answered that they would consider the proposal if the Corcyraeans withdrew their ships and the non-Greeks from Epidamnus. Until then, it was not reasonable for the Epidamnians to remain under siege while the Corinthians submitted to a legal decision.

SECTION 1.28.5
The Corcyraeans replied that they would do this if the Corinthians also withdrew their men from Epidamnus. They were also ready for both sides to stay where they were and agree to a truce until the case was decided.

CHAPTER 1.29

SECTION 1.29.1
The Corinthians accepted none of this. When their ships were fully crewed and their allies had arrived, they first sent a herald to declare war on the Corcyraeans. Then they set sail for Epidamnus with seventy-five ships and 2,000 hoplites to fight the Corcyraeans.

SECTION 1.29.2
The commanders of the fleet were Aristeus, son of Pellichus, Callicrates, son of Callias, and Timanor, son of Timanthes. The land forces were commanded by Archetimus, son of Eurytimus, and Isarchidas, son of Isarchus.

SECTION 1.29.3
When they reached Actium in the territory of Anactorium, where Apollo's temple stands at the mouth of the Ambracian Gulf, the Corcyraeans sent a herald out to them in a small boat. He was to tell them not to sail against Corcyra. At the same time the Corcyraeans were crewing their ships. They had reinforced the old ones to make them seaworthy and repaired the others.

SECTION 1.29.4
The herald returned without any peaceful answer from the Corinthians. The Corcyraeans now had eighty ships fully crewed, since forty more were besieging Epidamnus. They sailed out to meet the Corinthians, formed a battle line, and fought them at sea.

SECTION 1.29.5
The Corcyraeans won a decisive victory and destroyed fifteen Corinthian ships. On the same day, their forces besieging Epidamnus secured its surrender. The terms were that the newcomers would be sold as slaves and the Corinthians kept in chains until a further decision was made.

CHAPTER 1.30

SECTION 1.30.1
After the sea battle, the Corcyraeans set up a victory monument on Leucimme, a headland of Corcyra. They killed all the prisoners they had taken except the Corinthians, whom they kept in chains.

SECTION 1.30.2
Later, when the Corinthians and their allies had returned home after their naval defeat, the Corcyraeans controlled the whole sea in that region. They sailed to Leucas, a Corinthian colony, and devastated its countryside. They also burned Cyllene, the Eleans' port, because the Eleans had provided the Corinthians with ships and money.

SECTION 1.30.3
For most of the time after the sea battle, the Corcyraeans controlled the sea and raided and damaged Corinth's allies. This continued until the Corinthians, as summer came around, sent ships and troops because their allies were suffering. They camped at Actium and around Chimerium in Thesprotia to protect Leucas and the other friendly cities.

SECTION 1.30.4
The Corcyraeans also set up a camp opposite them at Leucimme, with ships and land forces. Neither side sailed out against the other. They stayed facing each other that summer, and both went home when winter had already begun.

CHAPTER 1.31

SECTION 1.31.1
Throughout the year after the sea battle and the following year, the Corinthians bitterly pursued the war against the Corcyraeans. They built ships and made every effort to prepare a powerful fleet. They recruited rowers from the Peloponnese itself and the rest of Greece, attracting them with pay.

SECTION 1.31.2
The Corcyraeans learned about these preparations and became afraid. They had no treaty with any Greek state and had not joined either the Athenian or the Lacedaemonian alliance. So they decided to approach the Athenians, become their allies, and try to obtain some help from them.

SECTION 1.31.3
When the Corinthians heard this, they too sent representatives to Athens. They wanted to stop the Athenian navy from joining the Corcyraean navy and preventing them from settling the war as they wished.

SECTION 1.31.4
An assembly was held, and the two sides presented their opposing arguments. The Corcyraeans spoke as follows.

CHAPTER 1.32

SECTION 1.32.1
“Athenians, when people come to their neighbors asking for help, as we do now, without having done them a great service or already being their allies, they should first make their position clear. Above all, they should show that granting the request will benefit those they ask, or at least will not harm them. Next, they should show that their gratitude will last. If they cannot establish any of this, they must not be angry if their request fails.

SECTION 1.32.2
“The Corcyraeans sent us to ask for an alliance because they believed they could also give you firm assurances on these points.

SECTION 1.32.3
“But the same policy of ours turns out both to make our request to you look unreasonable and to work against our own interests in the present situation.

SECTION 1.32.4
“We have never willingly become anyone's allies before, but now we have come to ask others for an alliance. At the same time, this policy has left us isolated in our present war with Corinth. We used to think it sensible not to share the dangers of an alliance with others at someone else's bidding. Now this policy has come to look like poor judgment and weakness.

SECTION 1.32.5
“In the sea battle that has already taken place, we held off the Corinthians on our own. But now they are coming against us with a larger force drawn from the Peloponnese and the rest of Greece. We see that we cannot win with our own forces alone. The danger of coming under their control is also great. So we have to ask for help from you and from anyone else. We deserve understanding if we now dare to act against our previous policy of staying out of others' affairs. We do this not from bad intentions but because our earlier judgment was mistaken.

CHAPTER 1.33

SECTION 1.33.1
“If you agree, our need will give you a good opportunity in several ways. First, you will be helping people who are being wronged, not people harming others. Next, by accepting us when everything important to us is at risk, you will earn our deepest gratitude, with a record of your help that will never be forgotten. We also have the largest navy apart from yours.

SECTION 1.33.2
“Think about it. What good opportunity could be rarer, or more painful to your enemies? You would have paid a great deal of money and felt deeply grateful to have this force join you. Now it comes of its own accord and offers itself to you without risk or expense. It also brings you a good reputation with the public, gratitude from those you defend, and greater strength for yourselves. Very few people in all history have gained all these things at once. And few who come asking for an alliance offer those they approach as much security and honor as they will receive.

SECTION 1.33.3
“If any of you thinks that the war in which we could be useful to you will never happen, he is mistaken. He does not see that the Lacedaemonians want war because they fear you. Nor does he see that the Corinthians, who have influence with them and are your enemies, are now trying to get control of us before attacking you. They want to prevent us from uniting against them out of our shared hostility. They also want to make sure they achieve one of two things before you can act: either to damage us or to strengthen themselves.

SECTION 1.33.4
“Our task, instead, is to act first, with us offering the alliance and you accepting it. We should plan against them in advance rather than wait to answer their plans.

CHAPTER 1.34

SECTION 1.34.1
“If they say it is not right for you to accept their colonists, let them understand this: every colony honors its mother city when treated well, but becomes estranged when treated unjustly. Colonists are not sent out to be slaves, but to have equal standing with those who stay behind.

SECTION 1.34.2
“It is clear that they have wronged us. We invited them to have the dispute over Epidamnus judged, but they chose to pursue their complaints through war rather than a fair settlement.

SECTION 1.34.3
“Let their treatment of us, their relatives, be a warning to you too. Do not let them mislead you with deception or give them help when they ask you openly. Whoever has the fewest regrets from doing favors for opponents will remain the safest.

CHAPTER 1.35

SECTION 1.35.1
“By accepting us you will not break your treaty with the Lacedaemonians either, since we are allies of neither side.

SECTION 1.35.2
“The treaty says that any Greek city belonging to neither alliance is free to join whichever side it prefers.

SECTION 1.35.3
“It would be outrageous if the Corinthians could recruit crews among the parties to the treaty, and also from the rest of Greece, especially from your own subjects, while shutting us out of the alliance offered to us and any help from elsewhere. And then, if you grant our request, they will count it as wrongdoing!

SECTION 1.35.4
“If we fail to persuade you, we will have far greater reason to blame you. You will be rejecting us, although we are in danger and are not your enemies. As for the Corinthians, who are your enemies and are attacking us, you will not just fail to stop them. You will even allow them to draw additional strength from your own empire. This is not right. You should either stop them from hiring men from your territory or send us whatever help you can be persuaded to give. Best of all, you should accept us openly and help us.

SECTION 1.35.5
“As we said at the start, we can point to many benefits. Most important, we have the same enemies. That is the clearest guarantee of trust. These enemies are not weak but strong enough to harm anyone who changes sides. And the alliance being offered is with a naval power, not a land power. Rejecting a naval ally is not the same as rejecting a land ally. Ideally, if you can, you should not let anyone else have ships. If that is impossible, you should have the strongest naval power as your friend.

CHAPTER 1.36

SECTION 1.36.1
“If someone thinks that these proposals are in your interest but fears that accepting them might break the treaty, he should understand this. His caution, backed by strength, will frighten his opponents more. His confidence, if he rejects us and so remains weak, will leave strong enemies with less to fear. He should also realize that this decision concerns Athens no less than Corcyra. He is not planning what is best for Athens if, with war coming and almost already here, he looks only at the immediate situation and hesitates to gain a place whose friendship or hostility matters enormously at critical moments.

SECTION 1.36.2
“Corcyra lies conveniently on the sea route to Italy and Sicily. It can stop naval forces from coming from there to help the Peloponnesians, and escort a fleet from here toward those places. It is also extremely useful in other ways.

SECTION 1.36.3
“To put the whole case, including its separate points, as briefly as possible, this should show you why you must not abandon us. The Greeks have three navies worth mentioning: yours, ours, and Corinth's. If you let two of them come together, and the Corinthians get control of us first, you will have to fight the Corcyraeans and Peloponnesians together at sea. But if you accept us, our ships will add to yours, and you will fight them with a larger fleet.”

SECTION 1.36.4
That was what the Corcyraeans said. The Corinthians spoke after them as follows.

CHAPTER 1.37

SECTION 1.37.1
“These Corcyraeans have not just argued that you should accept them. They also say that we are in the wrong and that the war against them is unjustified. We must therefore address both points first, before moving on to the rest of our argument. That way you will have a clearer understanding of our claim on you, and your rejection of their request will rest on reason.

SECTION 1.37.2
“They say that they have never accepted an alliance with anyone because they are sensible and restrained. But they have followed this policy to make wrongdoing easier, not because they are good. They want no ally to share in their wrongdoing and no witness to it. Nor do they want to feel ashamed when calling someone in to help.

SECTION 1.37.3
“Their city's location also makes it self-sufficient. This allows them to judge their own cases when they harm someone, instead of following agreed procedures. They very rarely sail to their neighbors, while other people are constantly forced to put in at Corcyra.

SECTION 1.37.4
“So their respectable-looking refusal of alliances is a screen. Its purpose is not to avoid sharing in other people's wrongdoing, but to do wrong alone: to use force where they have the upper hand, to take advantage where they can escape detection, and to brazen it out if they incur any blame.

SECTION 1.37.5
“Yet if they were good men, as they claim, their neighbors' lack of power over them would have given them an even clearer opportunity to show their goodness, by giving and accepting fair treatment.

CHAPTER 1.38

SECTION 1.38.1
“But they behave like this neither toward others nor toward us. Although they are our colonists, they have always kept apart from us, and now they are at war with us. They say they were not sent out to be mistreated.

SECTION 1.38.2
“We too say that we did not settle them there to be insulted by them. We meant to be their leaders and receive the respect we deserve.

SECTION 1.38.3
“Our other colonies, at any rate, honor us, and our colonists are particularly fond of us.

SECTION 1.38.4
“Clearly, if we satisfy most of them, these people alone have no good reason to be dissatisfied. Nor would we be making such an exceptional expedition against them unless we had been exceptionally wronged.

SECTION 1.38.5
“Even if we were in the wrong, it would have been honorable for them to give way to our anger. We, in turn, would have been disgraced if we had used force against such moderation.

SECTION 1.38.6
“Instead, their arrogance and the freedom their wealth gives them have led them to wrong us in many ways. Epidamnus is one example. It belongs to us. When it was in trouble, they claimed no connection with it. But when we came to help it, they seized it and now hold it by force.

CHAPTER 1.39

SECTION 1.39.1
“They say, of course, that they were willing to have the case judged before fighting. But an offer like that does not deserve serious consideration when it comes from someone who already has the advantage and makes it from a safe position. It must come from someone who puts his actions on as fair a basis as his words before the fighting begins.

SECTION 1.39.2
“They did not offer the respectable appearance of a legal settlement before they besieged the place. They did so only when they thought we would not stand by and let it happen. And they have come here after doing wrong there themselves, now asking you not merely to be their allies but to share in their wrongdoing. They want you to accept them when they are already in conflict with us.

SECTION 1.39.3
“They should have approached you when they were safest, not now that we have been wronged and they are in danger. You had no share in their power then, but now you are to give them a share of your help. You took no part in their offenses, but you are to share equally in the blame we attach to them. They should have shared their strength with you long ago if they wanted to share the consequences too.

CHAPTER 1.40

SECTION 1.40.1
“We have shown that we come with well-founded complaints, and that these people use force and take more than their share. You must now understand why it would not be right for you to accept them.

SECTION 1.40.2
“The treaty does say that any city not listed in either alliance may join whichever side it wants. But this agreement is not for cities that join in order to harm others. It is for a city that seeks security without depriving another power of its allegiance, and that will not bring war instead of peace on those who accept it, if they act sensibly. That is what could happen to you now if you do not listen to us.

SECTION 1.40.3
“You would not just become their helpers. You would also become our enemies instead of our partners in the treaty. If you join them, we will have to defend ourselves against you as well as against them.

SECTION 1.40.4
“The right thing for you to do is, above all, to stay out of the way of both sides. Failing that, you should instead join us against them. You have a treaty with the Corinthians, but you have never even had a truce with the Corcyraeans. And you should not establish a rule that allows you to accept people who break away from others.

SECTION 1.40.5
“When the Samians rebelled, we did not cast our vote against you. The other Peloponnesians were divided over whether to help them. We openly opposed helping them and said that each power should punish its own allies.

SECTION 1.40.6
“If you accept and help people who have done wrong, at least as many of your own allies will clearly come over to us. You will establish a rule that works against yourselves more than against us.

CHAPTER 1.41

SECTION 1.41.1
“These, then, are our claims on you, and by the customs of the Greeks they are sufficient. We also offer the following advice and ask you to repay a favor. We are not your enemies, so we are not trying to harm you. Nor are we your friends, so we are not taking advantage of friendship. We say that you should repay us now.

SECTION 1.41.2
“Once, before the Persian War, you lacked warships for your war against the Aeginetans, and you received twenty ships from Corinth. This service, and our service over Samos, when we stopped the Peloponnesians from helping the Samians, allowed you to defeat the Aeginetans and punish the Samians. We did these things at moments when people, as they attack their own enemies, care about nothing else compared with winning.

SECTION 1.41.3
“For they count anyone who helps them as a friend, even if he was their enemy before. They count anyone who stands in their way as an enemy, even if he happens to be a friend. In their desire to win the immediate contest, they even neglect their own interests.

CHAPTER 1.42

SECTION 1.42.1
“Remember these things. Those too young to remember should learn them from their elders. Then each of you should agree to repay us in the same way. Do not think that what we say is just, but that something else will serve your interests if war comes.

SECTION 1.42.2
“What serves your interests is generally the course that involves the fewest mistakes. The coming war, which the Corcyraeans use to frighten you into doing wrong, is still uncertain. Do not let it push you into making enemies of the Corinthians here and now, rather than at some future date. It would be wiser instead to remove the distrust that already exists because of the Megarians. A recent favor, if given at the right moment,

SECTION 1.42.3
“can settle a greater grievance, even if the favor itself is small.

SECTION 1.42.4
“Do not let their offer of a powerful naval alliance draw you in either. Not wronging your equals is a stronger source of security than being attracted by an obvious immediate gain and taking risks to get more.

CHAPTER 1.43

SECTION 1.43.1
“We now face the situation covered by the principle we ourselves stated at Lacedaemon: each power should be allowed to punish its own allies. We ask you to apply that same principle to us. You benefited from our vote. Do not use yours to harm us.

SECTION 1.43.2
“Give us an equal return. Recognize that this is precisely the moment when someone who helps us proves most clearly a friend, and someone who opposes us an enemy.

SECTION 1.43.3
“Do not accept these Corcyraeans as allies against our will, or defend them when they are doing wrong.

SECTION 1.43.4
“If you follow this advice, you will do what is right and make the best decision for yourselves.”

CHAPTER 1.44

SECTION 1.44.1
That was the Corinthians' case. The Athenians heard both sides and held two meetings of the assembly. At the first they were at least as receptive to the Corinthians' arguments as to those of the Corcyraeans. At the second they changed their minds. They decided against an alliance with the Corcyraeans that would require them to have the same enemies and friends. If the Corcyraeans then asked them to sail against Corinth, they would break their treaty with the Peloponnesians. Instead, they made a defensive agreement. They would help each other if anyone attacked Corcyra or Athens or their allies.

SECTION 1.44.2
They thought that war with the Peloponnesians would come in any case. They did not want Corcyra, with its large navy, to fall into Corinthian hands. They wanted the two sides to fight each other as hard as possible. Then, if necessary, they could go to war against the Corinthians and the other naval powers when these were weaker.

SECTION 1.44.3
They also thought the island was well placed on the sea route to Italy and Sicily.

CHAPTER 1.45

SECTION 1.45.1
These were the reasons why the Athenians accepted the Corcyraeans. Not long after the Corinthians left, they sent ten ships to help them.

SECTION 1.45.2
Their generals were Lacedaemonius son of Cimon, Diotimus son of Strombichus, and Proteas son of Epicles.

SECTION 1.45.3
They were ordered not to fight the Corinthians at sea unless the Corinthians sailed against Corcyra and were about to land there or anywhere in its territory. In that case they were to stop them as far as they could. These orders were given to avoid breaking the treaty.

CHAPTER 1.46

SECTION 1.46.1
The ships reached Corcyra. When the Corinthians had finished their preparations, they sailed against Corcyra with 150 ships. Ten came from Elis, twelve from Megara, ten from Leucas, twenty-seven from Ambracia, and one from Anactorium. The Corinthians themselves supplied ninety.

SECTION 1.46.2
Each city's contingent had its own generals. Xenoclides son of Euthycles was one of the five Corinthian generals.

SECTION 1.46.3
They sailed from Leucas to the mainland opposite Corcyra and anchored at Chimerium in Thesprotian territory.

SECTION 1.46.4
There is a harbor there. Inland above it lies Ephyra, a city in the Elaeatis district of Thesprotia. Near this city the Acherusian lake empties into the sea. The river Acheron flows through Thesprotia into the lake, which takes its name from the river. The river Thyamis also flows here, forming the boundary between Thesprotia and Cestrine. The headland of Chimerium projects between these rivers.

SECTION 1.46.5
The Corinthians anchored at this point on the mainland and made their camp there.

CHAPTER 1.47

SECTION 1.47.1
When the Corcyraeans learned that the Corinthians were approaching, they crewed 110 ships under Miciades, Aesimides, and Eurybatus. They camped on one of the islands called Sybota. The ten Athenian ships were there too.

SECTION 1.47.2
Their land army was at Cape Leucimme, along with 1,000 hoplites who had come from Zacynthus to help.

SECTION 1.47.3
Many non-Greeks had also come to help the Corinthians on the mainland. The people of that part of the mainland have always been friendly to them.

CHAPTER 1.48

SECTION 1.48.1
When the Corinthians were ready, they took food for three days and sailed out from Chimerium during the night to fight at sea.

SECTION 1.48.2
At dawn, as they sailed, they saw the Corcyraean ships out at sea and coming toward them.

SECTION 1.48.3
When the two sides saw each other, they formed opposing battle lines. The Athenian ships held the Corcyraean right wing. The Corcyraeans themselves held the rest of the line, with their ships divided into three groups, each led by one of their three generals.

SECTION 1.48.4
That was the Corcyraean formation. On the Corinthian side, the Megarian and Ambraciot ships held the right wing. The other allies were in the center, each city's ships together. The Corinthians themselves held the left wing with their best-sailing ships, opposite the Athenians and the Corcyraean right.

CHAPTER 1.49

SECTION 1.49.1
When both sides raised their signals, they closed and began fighting. Each side had many hoplites on deck, as well as many archers and javelin throwers. They were still equipped in the old way, which showed their lack of experience.

SECTION 1.49.2
The sea battle was fierce, but showed little skill. It was mostly like a battle on land.

SECTION 1.49.3
Once ships collided, they could not easily pull apart because there were so many ships crowded together. They relied mainly on the hoplites on deck to win. These men stood and fought while the ships remained still. There were no maneuvers to break through the enemy line. They fought at sea more by courage and strength than by skill.

SECTION 1.49.4
There was noise everywhere, and the battle was confused. The Athenian ships came to support the Corcyraeans wherever they were under pressure, frightening their opponents. But they did not start fighting, because their generals were concerned about the orders from Athens.

SECTION 1.49.5
The Corinthian right wing was in the most trouble. The Corcyraeans routed it with twenty ships and chased its scattered ships to the mainland. They sailed up to the Corinthian camp and landed. They burned the empty tents and looted the property there.

SECTION 1.49.6
On this side the Corinthians and their allies were losing, and the Corcyraeans had the upper hand. But on the left, where the Corinthians themselves were stationed, they were winning decisively. The Corcyraean fleet was smaller to begin with, and its twenty ships were away on the chase.

SECTION 1.49.7
When the Athenians saw the Corcyraeans being pressed harder, they began to help openly. At first they still held back from ramming any ship. But when the rout became unmistakable and the Corinthians pressed their attack, everyone joined in. There was no longer any distinction between the fleets. The situation forced the Corinthians and Athenians to attack each other.

CHAPTER 1.50

SECTION 1.50.1
After routing their opponents, the Corinthians did not tie lines to the hulls of the ships they had sunk and tow them away. Instead, they sailed through the wreckage, concentrating on killing the men rather than taking them alive. They even killed some of their own friends without recognizing them. They did not know that their right wing had been defeated.

SECTION 1.50.2
Both sides had many ships spread over a wide area of sea. Once they had come together, it was hard to tell which were winning and which were losing. In fact, by the number of ships involved, this was the largest sea battle yet fought between Greeks.

SECTION 1.50.3
After chasing the Corcyraeans to shore, the Corinthians turned to the wrecks and their own dead. They recovered most of them and brought them to Sybota, where the non-Greek land army had come to help them. Sybota is an uninhabited harbor in Thesprotia. After doing this, they gathered again and sailed against the Corcyraeans.

SECTION 1.50.4
The Corcyraeans sailed out to meet them with the ships still left that were fit to sail, along with the Athenian ships. They were afraid the enemy would try to land in their territory.

SECTION 1.50.5
It was already late, and the battle song had been sung for the attack. Suddenly the Corinthians began backing water. They had seen twenty Athenian ships approaching. The Athenians had sent these as reinforcements after the first ten. They feared that the Corcyraeans might be defeated, as in fact they were, and that their own ten ships would be too few to defend them.

CHAPTER 1.51

SECTION 1.51.1
The Corinthians saw these ships before their opponents did. Suspecting that more ships were coming from Athens than they could see, they withdrew.

SECTION 1.51.2
The Corcyraeans could not see the newcomers, because the ships were approaching from a direction less visible to them. They wondered why the Corinthians were backing water, until some men spotted the ships and said, “There are ships coming toward us.” Then the Corcyraeans also withdrew. It was already getting dark, and the Corinthians turned away and broke off the action.

SECTION 1.51.3
That was how the two sides separated. The sea battle ended at nightfall.

SECTION 1.51.4
The Corcyraeans were camped at Leucimme. Not long after being sighted, the twenty ships from Athens sailed through the bodies and wreckage and reached the camp. Their commanders were Glaucon son of Leagrus and Andocides son of Leogoras.

SECTION 1.51.5
Since it was night, the Corcyraeans were afraid these were enemy ships. Then they recognized them, and the ships anchored.

CHAPTER 1.52

SECTION 1.52.1
The next day, the thirty Athenian ships and all the Corcyraean ships still fit to sail put out to sea. They sailed toward the harbor at Sybota, where the Corinthians lay at anchor, to find out whether they would fight.

SECTION 1.52.2
The Corinthians put out from shore and formed a line in open water, but stayed still. They had no intention of starting a sea battle themselves. They could see that fresh ships had arrived from Athens, and they faced many difficulties. They had to guard the prisoners they were holding on their ships, and there was no way to repair their ships in this uninhabited place.

SECTION 1.52.3
Instead, they were considering how to make the voyage home. They feared that the Athenians might think the treaty had been broken because they had fought each other, and might refuse to let them sail away.

CHAPTER 1.53

SECTION 1.53.1
They therefore decided to put some men in a small boat and send them to the Athenians without a herald's staff, to test their intentions. The men they sent said this:

SECTION 1.53.2
“Athenians, you are doing wrong by starting a war and breaking the treaty. We are punishing our own enemies, and you are standing in our way with weapons raised against us. If you intend to stop us from sailing against Corcyra or anywhere else we want to go, and are breaking the treaty, take us here first and treat us as enemies.”

SECTION 1.53.3
That was what they said. All the Corcyraeans in the camp who heard them immediately shouted that they should be seized and killed. But the Athenians gave this reply:

SECTION 1.53.4
“Peloponnesians, we are neither starting a war nor breaking the treaty. We have come to help these Corcyraeans, who are our allies. If you want to sail somewhere else, we will not stop you. But if you sail against Corcyra or any part of its territory, we will not stand by if we can prevent it.”

CHAPTER 1.54

SECTION 1.54.1
After the Athenians gave this answer, the Corinthians prepared to sail home. They also set up a victory monument at Sybota on the mainland. The Corcyraeans recovered the wrecks and bodies that had drifted toward them. The current and a wind that rose during the night had scattered them in every direction. They too set up a victory monument, on the island of Sybota, claiming they had won.

SECTION 1.54.2
Each side claimed victory on the following grounds. The Corinthians had held the advantage in the sea battle until night, recovering most of the wrecks and bodies. They held at least 1,000 prisoners and had sunk about seventy ships. That was why they set up their monument. The Corcyraeans had destroyed about thirty ships. After the Athenians arrived, they had recovered the wrecks and bodies that had come toward their side. Also, on the previous day the Corinthians had backed water and withdrawn from them when they saw the Athenian ships. And after the Athenians arrived, the Corinthians had not sailed out from Sybota to meet them. These were their reasons for setting up a monument.

CHAPTER 1.55

SECTION 1.55.1
So both sides claimed to have won. Sailing home, the Corinthians captured Anactorium by a trick. It lies at the mouth of the Ambracian Gulf and was jointly held by them and the Corcyraeans. They settled Corinthians there and left for home. Of their Corcyraean prisoners, they sold the 800 who were slaves. They kept the other 250 in chains under guard, but treated them very well. They hoped these men would bring Corcyra over to their side when they returned. Most of them were among the most influential men in the city.

SECTION 1.55.2
This was how Corcyra came through its war with the Corinthians, and the Athenian ships left the island. This became the Corinthians' first ground for war against the Athenians: they had fought at sea alongside the Corcyraeans against Corinth while the treaty was still in force.

CHAPTER 1.56

SECTION 1.56.1
Immediately afterward, the following events also produced disputes that brought the Athenians and Peloponnesians toward war.

SECTION 1.56.2
The Corinthians were working out how to take revenge on the Athenians. Suspecting their hostility, the Athenians gave orders to the Potidaeans, who lived on the isthmus of Pallene. They were Corinthian colonists but allies of Athens who paid tribute. They were to pull down their wall facing Pallene and give hostages. They were also to send away the magistrates whom Corinth sent each year, and not accept them again. The Athenians feared that Perdiccas and the Corinthians might persuade them to revolt, and that they might bring the other allies in the Thracian region into the revolt too.

CHAPTER 1.57

SECTION 1.57.1
The Athenians began taking these precautions over Potidaea immediately after the sea battle at Corcyra.

SECTION 1.57.2
The Corinthians were now openly hostile. Perdiccas son of Alexander, king of the Macedonians, had also become an enemy, although he had previously been an ally and friend.

SECTION 1.57.3
He had become an enemy because the Athenians had allied themselves with his brother Philip and with Derdas, who were acting together against him.

SECTION 1.57.4
Alarmed by this, he sent envoys to Lacedaemon and worked to bring about a war between Athens and the Peloponnesians. He also tried to win over the Corinthians to bring about Potidaea's revolt.

SECTION 1.57.5
He approached the Chalcidians and Bottiaeans in the Thracian region too, urging them to join the revolt. He thought that if these neighboring territories were his allies, it would be easier to wage war with their help.

SECTION 1.57.6
The Athenians learned of this and wanted to prevent the cities from revolting. They happened to be sending thirty ships and 1,000 hoplites against his country, commanded by Archestratus son of Lycomedes and ten other generals. They instructed the fleet's commanders to take hostages from the Potidaeans and tear down their wall. They were also to watch the neighboring cities to stop them from revolting.

CHAPTER 1.58

SECTION 1.58.1
The Potidaeans had sent envoys to Athens to try to persuade the Athenians not to change their arrangements. They had also gone with the Corinthians to Lacedaemon and [worked] to arrange support if they needed it. Their long negotiations at Athens brought them no satisfactory result. The ships heading for Macedonia were also coming against them. But the Lacedaemonian authorities promised that if Athens attacked Potidaea, they would invade Attica. It was then that the Potidaeans revolted, after swearing a joint oath with the Chalcidians and Bottiaeans.

SECTION 1.58.2
Perdiccas persuaded the Chalcidians to abandon and demolish their coastal cities and move inland to Olynthus, making that one city strong. He gave those who left their homes land to farm in his own territory of Mygdonia, around Lake Bolbe, for as long as the war against Athens lasted. They demolished their cities, moved inland, and prepared for war.

CHAPTER 1.59

SECTION 1.59.1
The thirty Athenian ships reached the Thracian region and found that Potidaea and the other places had revolted.

SECTION 1.59.2
The generals thought their present force could not fight both Perdiccas and the places that had joined the revolt. They turned toward Macedonia, their original destination. They established themselves there and fought alongside Philip and the brothers of Derdas, who had invaded from the interior with an army.

CHAPTER 1.60

SECTION 1.60.1
Meanwhile, with Potidaea in revolt and the Athenian ships off Macedonia, the Corinthians feared for the city and regarded its danger as their own. They sent volunteers from Corinth and men from the rest of the Peloponnese whom they recruited with offers of pay. In all, there were 1,600 hoplites and 400 lightly armed troops.

SECTION 1.60.2
Their general was Aristeus son of Adeimantus. Most of the soldiers from Corinth had volunteered largely because of their friendship with him. He had always been close to the Potidaeans.

SECTION 1.60.3
They reached the Thracian region on the fortieth day after Potidaea revolted.

CHAPTER 1.61

SECTION 1.61.1
The news that the cities had revolted reached Athens immediately. When the Athenians also learned that Aristeus and his men were on their way, they sent 2,000 of their own hoplites and forty ships against the rebels. Callias son of Calliades was one of the five generals in command.

SECTION 1.61.2
They went first to Macedonia. There they found that the first 1,000 men had just captured Therme and were besieging Pydna.

SECTION 1.61.3
They too took up positions and joined the siege of Pydna. But then they made a settlement and an alliance with Perdiccas under the pressure of necessity. Potidaea and Aristeus' arrival there demanded urgent attention, so they left Macedonia.

SECTION 1.61.4
They reached Beroea and then Strepsa. They first tried to take the place but failed. Then they marched overland toward Potidaea with 3,000 of their own hoplites, many allied troops in addition, and 600 Macedonian cavalry under Philip and Pausanias. At the same time, seventy ships sailed along the coast beside them.

SECTION 1.61.5
They advanced by short stages and reached Gigonus on the third day, where they made camp.

CHAPTER 1.62

SECTION 1.62.1
The Potidaeans and the Peloponnesians under Aristeus were waiting for the Athenians. They camped on the isthmus on the side toward Olynthus and had set up a market outside the city.

SECTION 1.62.2
The allies had chosen Aristeus as general of all the infantry, and Perdiccas as commander of the cavalry. Perdiccas had immediately deserted the Athenians again and was fighting alongside the Potidaeans. He had left Iolaus to govern in his place.

SECTION 1.62.3
Aristeus planned to keep his own army on the isthmus and wait for the Athenians if they attacked. The Chalcidians, the allies from beyond the isthmus, and the 200 cavalry sent by Perdiccas were to remain in Olynthus. When the Athenians advanced against him, these forces were to attack them from behind, trapping the enemy between the two armies.

SECTION 1.62.4
But Callias, the Athenian general, and his fellow commanders sent the Macedonian cavalry and a few of the allies toward Olynthus to stop the forces there from coming to help. They themselves broke camp and advanced on Potidaea.

SECTION 1.62.5
When they reached the isthmus and saw the enemy preparing for battle, they formed their own line opposite them. Soon afterward the armies met.

SECTION 1.62.6
The wing led by Aristeus, including the picked men from Corinth and elsewhere who were around him, routed the troops facing them and chased them a long way. But the rest of the Potidaean and Peloponnesian army was defeated by the Athenians and fled inside the city walls.

CHAPTER 1.63

SECTION 1.63.1
Returning from the chase, Aristeus saw that the rest of the army had been defeated. He did not know which direction to risk taking, toward Olynthus or into Potidaea. Finally, he decided to gather his men into the tightest possible group and force his way at a run into Potidaea. He passed along the harbor breakwater through the sea, under attack and with difficulty. He lost a few men but saved most of them.

SECTION 1.63.2
The troops at Olynthus who were to help Potidaea moved forward a short distance when the battle began and the signals were raised. Olynthus is about sixty stades away and in clear view. The Macedonian cavalry formed up opposite them to stop them. But the Athenians quickly won the battle, and the signals were lowered. The troops returned inside the walls, and the Macedonians returned to the Athenians. Neither side's cavalry took part in the battle.

SECTION 1.63.3
After the battle, the Athenians set up a victory monument and returned the dead to the Potidaeans under a truce. A little under 300 Potidaeans and their allies had died. The Athenians themselves lost 150 men and their general Callias.

CHAPTER 1.64

SECTION 1.64.1
The Athenians immediately built a siege wall facing the city's [wall] on the isthmus side and guarded it. But the side toward Pallene was not enclosed. They thought they did not have enough men both to guard the isthmus and to cross over to Pallene and build a wall there. They feared that the Potidaeans and their allies might attack them if they split their forces.

SECTION 1.64.2
When the Athenians at home learned that the Pallene side was not enclosed, they later sent 1,600 of their own hoplites under the general Phormio son of Asopius. He reached Pallene and set out from Aphytis, bringing his army toward Potidaea by short advances and destroying the countryside as he went. No one came out to fight him. He then enclosed the city's [wall] on the Pallene side with a siege wall.

SECTION 1.64.3
Potidaea was now under full siege on both sides, with ships also stationed off it to maintain a blockade by sea.

CHAPTER 1.65

SECTION 1.65.1
With Potidaea walled in, Aristeus saw no hope of saving it unless help came from the Peloponnese or something else unexpected happened. He advised everyone except 500 men to wait for a favorable wind and sail out, so that the food would last longer. He was willing to be one of those who stayed. But he could not persuade them. Wanting to make the necessary preparations and put their affairs outside the city in the best possible position, he sailed out without being detected by the Athenian guard.

SECTION 1.65.2
He stayed among the Chalcidians and joined them in their other military operations. He also ambushed the Sermylians near their city and killed many of them. He negotiated with the Peloponnese to find some way of getting help.

SECTION 1.65.3
After Potidaea had been walled in, Phormio took his 1,600 men and devastated Chalcidice and Bottice. He also captured some small towns.

CHAPTER 1.66

SECTION 1.66.1
These were the grievances that had already arisen between the Athenians and Peloponnesians. The Corinthians complained that Athens was besieging Potidaea, their colony, with Corinthians and other Peloponnesians inside it. The Athenians complained that the Peloponnesians had caused one of their tribute-paying allied cities to revolt, and had come and openly fought against them alongside the Potidaeans. Even so, war had not yet broken out. The truce was still in place, since the Corinthians had acted on their own.

CHAPTER 1.67

SECTION 1.67.1
With Potidaea under siege, the Corinthians did not remain inactive. Their own men were inside, and they feared for the city too. They immediately called on the allies to come to Lacedaemon. They went there themselves and loudly accused the Athenians of breaking the treaty and wronging the Peloponnese.

SECTION 1.67.2
The Aeginetans did not openly send envoys, because they were afraid of the Athenians. In secret, however, they were among the strongest supporters of the Corinthians in pressing for war. They said they were not being allowed the independence guaranteed by the treaty.

SECTION 1.67.3
The Lacedaemonians invited any other allies, and anyone else who said the Athenians had wronged them, to attend as well. They held their own regular assembly and told the visitors to speak.

SECTION 1.67.4
Others came forward and made their separate complaints. The Megarians reported many other points of dispute, but complained above all that they were being shut out of the harbors in the Athenian empire and the market in Attica, contrary to the treaty.

SECTION 1.67.5
The Corinthians came forward last. They had let the others first stir up the Lacedaemonians, and then spoke as follows.

CHAPTER 1.68

SECTION 1.68.1
“Lacedaemonians, the trust you have in your own political system and in your dealings with one another makes you less ready to believe what we tell you about other people. This gives you self-control, but it also leaves you less informed about affairs outside your country.

SECTION 1.68.2
“We often warned you about the harm the Athenians were going to do us. But each time, instead of learning about the things we explained, you suspected that the speakers were speaking because of their own private disagreements. That is why you called these allies together only now, when we are already suffering, instead of before the harm was done. Among them, we have as much right as anyone to speak. We have the strongest complaints: the Athenians are mistreating us, and you are neglecting us.

SECTION 1.68.3
“If they were harming Hellas somewhere out of sight, you would need an explanation, since you would not know about it. But as things are, why make a long speech? You can see that they have enslaved some Greeks and are plotting against others, especially our allies. You can also see that they have long been making preparations in case they ever go to war.

SECTION 1.68.4
“Otherwise they would not have taken Corcyra under their protection and kept it against our will, or be besieging Potidaea. Potidaea is a particularly useful base for operations in the Thracian region, while Corcyra would have provided the Peloponnesians with a very large fleet.

CHAPTER 1.69

SECTION 1.69.1
“You are responsible for this. First you allowed them to strengthen their city after the Persian Wars, and later to build the Long Walls. Right up to the present, you have kept depriving people of freedom—not just those they have enslaved, but now your own allies too. The real responsibility for enslaving people lies not with the one who enslaves them, but with the one who could stop it and looks on instead. This is especially true if he claims credit for freeing Hellas.

SECTION 1.69.2
“Only now have we finally come together, and even now we have no clear purpose. We should no longer be asking whether we are being wronged, but how we are to defend ourselves. Those who are taking action have already made their plans. They are attacking people who have not made up their minds, not merely threatening to attack later.

SECTION 1.69.3
“We know how the Athenians operate and that they advance against their neighbors little by little. As long as they think your lack of awareness keeps them from being noticed, they act less boldly. Once they know that you see what is happening but do nothing, they will press forward with all their strength.

SECTION 1.69.4
“You remain inactive, Lacedaemonians. Alone among the Greeks, you defend yourselves against an enemy by delay rather than force. Alone among them, you put an end to your enemies' growing power not when it begins, but when it has doubled.

SECTION 1.69.5
“Yet people used to say you could be relied on. Your reputation, it turns out, was better than your performance. We know for ourselves that the Persian came from the ends of the earth and reached the Peloponnese before you had sent out a force strong enough to meet him. Now you look on while the Athenians act, although they are close by, not far away like him. Instead of attacking them yourselves, you prefer to wait until they attack and then defend yourselves. You choose to leave things to chance in a fight against opponents who have become much stronger. You know that the non-Greek invader failed mainly through his own mistakes. You also know that, against the Athenians themselves, we have often survived because of their mistakes rather than your help. Indeed, some people have already been destroyed by the hopes you held out: their trust in you left them unprepared.

SECTION 1.69.6
“None of you should think that we say this more out of hostility than as a complaint. A complaint is directed at friends who make mistakes. An accusation is directed at enemies who have done wrong.

CHAPTER 1.70

SECTION 1.70.1
“At the same time, we think we have as much right as anyone to criticize our neighbors, especially when such important disagreements are involved. You seem to us not to understand these matters. You have never worked out what sort of people the Athenians are, whom you will have to fight, or how much they differ from you in every way.

SECTION 1.70.2
“They introduce changes. They are quick to think up plans and to carry out their decisions in practice. You preserve what you have, think of nothing new, and fail to do even what is necessary.

SECTION 1.70.3
“Again, they take bold action beyond their strength, run risks beyond what their judgment recommends, and stay hopeful in danger. You achieve less than your strength allows, distrust even what your judgment tells you is secure, and think you will never escape from danger.

SECTION 1.70.4
“They are active, while you delay. They are always away from home, while you stay at home more than anyone. They think that going abroad can bring them gains. You think that by going out to attack you might damage even what you already have.

SECTION 1.70.5
“When they defeat their enemies, they push their advantage as far as possible. When they are defeated, they give way as little as possible.

SECTION 1.70.6
“In serving their city, they treat their bodies as if they belonged to someone else. But when they use their judgment to do something for it, they treat that as entirely their own.

SECTION 1.70.7
“If they think of a plan but do not carry it through, they believe they have lost something of their own. If they attack and gain something, they think their achievement is small compared with what they will gain next. If an attempt happens to fail, they make up for the loss by putting their hopes in something else. They alone can expect to possess what they plan almost as soon as they hope for it, because they put their decisions into action so quickly.

SECTION 1.70.8
“They work at all this throughout their lives, with effort and danger. They enjoy what they have very little, because they are always acquiring more. They regard doing what needs to be done as their only holiday. They consider a quiet life without activity just as much a misfortune as hard work with no rest.

SECTION 1.70.9
“So if someone summed them up by saying that they were born never to be at rest themselves or to let anyone else be at rest, he would be right.

CHAPTER 1.71

SECTION 1.71.1
“Yet with a city like this opposing you, Lacedaemonians, you keep delaying. You do not think that peace lasts longest for people who use their strength fairly but make it clear that they will not accept unfair treatment. Instead, you think fair dealing consists in not harming others and not being harmed yourselves while defending yourselves.

SECTION 1.71.2
“You would hardly achieve that even if the neighboring city were like your own. As things are, as we have just explained, your methods are out of date compared with theirs.

SECTION 1.71.3
“As in any skill, the latest developments are bound to win out. A city at peace is best served by keeping its customs unchanged. But people who have to face many different challenges also need many new methods. That is why the Athenians' greater experience has led them to update their methods much more than you have.

SECTION 1.71.4
“So let this be the end of your slowness. Now help the others and the Potidaeans, as you promised. Invade Attica quickly. Do not abandon friends and relatives to their worst enemies, or drive the rest of us, in despair, to seek some other alliance.

SECTION 1.71.5
“If we did that, we would be doing nothing wrong in the eyes of the gods who guard our oaths, or of people who understand the situation. The ones who break a treaty are not those who turn to others because they have been abandoned. They are those who fail to help the people to whom they have sworn an oath.

SECTION 1.71.6
“But if you are willing to act energetically, we will stay. It would be wrong before the gods for us to change sides, and we could not find other allies with whom we have such close ties.

SECTION 1.71.7
“Think carefully about this. Try to ensure that the Peloponnese you lead is no smaller than the one your fathers handed on to you.”

CHAPTER 1.72

SECTION 1.72.1
That was what the Corinthians said. An Athenian delegation happened already to be in Lacedaemon on other business. When its members learned of these speeches, they decided that they should go before the Lacedaemonians. They would not defend themselves against any of the charges the cities were making. Instead, they would make it clear that the whole issue called for more careful thought, not a quick decision. They also wanted to show how powerful their city was. They would remind the older men of things they knew and explain to the younger men things they had not experienced. They thought this speech would be more likely to turn the Lacedaemonians toward peace than toward war.

SECTION 1.72.2
So they approached the Lacedaemonians and said that they too would like to address their assembled citizens, if there was no objection. The Lacedaemonians invited them to come forward. The Athenians did so and spoke as follows.

CHAPTER 1.73

SECTION 1.73.1
“Our delegation did not come here to argue against your allies. We came on the business our city sent us to discuss. But when we learned how loudly we were being denounced, we came forward. We are not here to answer the cities' charges. You are not judges before whom either we or they should plead a case. We want to prevent you from following your allies too readily into a bad decision on important matters. At the same time, in response to the whole case that has been made against us, we want to show that there are good reasons why we hold what we have acquired, and that our city deserves to be taken seriously.

SECTION 1.73.2
“Why should we speak of the distant past? Reports handed down by others, rather than our listeners' own experience, would be the evidence for what we said. But we must speak about the Persian Wars and the events you yourselves know about, even if you find it tiresome that we keep bringing them up. When we acted then, we took risks to secure a benefit. You shared in the actual benefit. So do not deprive us of all the credit for it in words, if that is of any use to us.

SECTION 1.73.3
“We will speak not so much to ask for lenient treatment as to give evidence and make clear what sort of city you will have to fight if you make a bad decision.

SECTION 1.73.4
“We say that at Marathon we alone faced the non-Greek invader in the first line of danger. When he came again later, we were not strong enough to defend ourselves on land. So our whole population boarded the ships, and we joined in the sea battle at Salamis. That prevented him from sailing against the cities of the Peloponnese one by one and destroying them. They could not have helped one another against so many ships.

SECTION 1.73.5
“He himself provided the strongest evidence of this. After his defeat at sea, he quickly withdrew with most of his army, because he considered his power no longer what it had been.

CHAPTER 1.74

SECTION 1.74.1
“This was what happened. It showed clearly that the Greeks' fate depended on their ships. We contributed the three things that helped most: the largest number of ships, the most intelligent general, and the most tireless commitment. Of the four hundred ships, we provided a little less than two-thirds. Our commander was Themistocles. He was chiefly responsible for the decision to fight in the strait, which clearly saved the situation. For this you yourselves honored him more highly than any other foreigner who has ever visited you.

SECTION 1.74.2
“We also showed by far the boldest commitment. No one was helping us on land, and the other peoples along the invader's route as far as our own territory were already enslaved. Even so, after leaving our city and sacrificing our property, we decided not to abandon the common cause of the allies who remained. Nor would we scatter and become useless to them. Instead, we boarded our ships and faced the danger. We did not give way to anger because you had failed to come to our defense earlier.

SECTION 1.74.3
“So we say that we helped you at least as much as you helped us. You came to help from cities that were still inhabited, aiming to keep enjoying them in the future. You acted when you began to fear mainly for yourselves, not for us. At any rate, when we were still unharmed, you did not come. We, on the other hand, set out from a city that no longer existed and risked ourselves for a city we had little hope of saving. We did our share in saving you as well as ourselves.

SECTION 1.74.4
“If we had earlier joined the Persian out of fear for our land, as others did, or if we had later considered ourselves ruined and not dared to board our ships, there would have been no point in your fighting at sea. You did not have enough ships. Instead, he would have achieved what he wanted without opposition.

CHAPTER 1.75

SECTION 1.75.1
“Lacedaemonians, in view of our commitment then and the intelligence of our judgment, do we not deserve rather less resentment from the Greeks for the empire we hold?

SECTION 1.75.2
“We did not obtain this empire by force. You were unwilling to stay and deal with what remained of the non-Greek enemy. The allies themselves came to us and asked us to become their leaders.

SECTION 1.75.3
“At first, the situation itself forced us to expand our empire to its present extent. Fear was the strongest reason, followed by honor, and later by profit as well.

SECTION 1.75.4
“By then, we were hated by most of our subjects. Some had already revolted and been brought back under our control. You were no longer as friendly to us as before, but had become suspicious and hostile. In these circumstances, giving up our empire and exposing ourselves to danger no longer seemed safe. Those who revolted would have gone over to you.

SECTION 1.75.5
“No one can be blamed for looking after their interests when the greatest dangers are involved.

CHAPTER 1.76

SECTION 1.76.1
“You yourselves, Lacedaemonians, have arranged affairs in the cities of the Peloponnese to your own advantage, and you lead them. If you had stayed on then and continued as leaders, and had become hated, as we did, we know very well that you would have become just as burdensome to the allies. You would have been forced either to rule firmly or to put yourselves in danger.

SECTION 1.76.2
“So there is nothing surprising or contrary to human nature in what we have done. We accepted an empire when it was offered and did not give it up, overcome as we were by three very powerful motives: honor, fear, and profit. Nor were we the first to act in this way. The weaker have always been held down by the stronger. We also believed we deserved our position, and you thought so too, until now. Now, calculating your own interests, you appeal to justice. But no one who has had the chance to gain something by force has ever put that argument first and turned away from gaining more.

SECTION 1.76.3
“People deserve praise if, following human nature in ruling others, they act more justly than their power would require them to.

SECTION 1.76.4
“We think that if others took over our position, they would show most clearly whether we exercise any restraint. Yet our fairness has brought us more criticism than praise, and that is unreasonable.

CHAPTER 1.77

SECTION 1.77.1
“We accept disadvantages in lawsuits arising from agreements with our allies, and we have the cases tried in our own courts under laws that apply equally to both sides. Yet people think we are too fond of lawsuits.

SECTION 1.77.2
“None of them asks why this criticism is not made of those who rule elsewhere and treat their subjects with less restraint than we do. The reason is that people who are free to use force have no need to go to court.

SECTION 1.77.3
“Our subjects, however, are used to dealing with us as equals. If they suffer any loss beyond what they think they should, whether through a legal decision, through the power our empire gives us, or in any other way, they are not grateful that they have not lost more. Instead, they take the loss harder than they would if we had ignored the law from the start and openly taken advantage of them. In that case, even they would not have argued that the weaker should not give way to the stronger.

SECTION 1.77.4
“People apparently become angrier when they are treated unjustly than when force is used against them. In the first case, they think an equal is taking advantage of them. In the second, they think someone stronger is compelling them.

SECTION 1.77.5
“At any rate, they endured worse treatment than this under the Persian. Yet they consider our rule harsh. That is understandable: subjects always find the current ruler burdensome.

SECTION 1.77.6
“If you overthrew us and took over our empire, you would probably soon lose the goodwill you have gained because people fear us. That would be so if you followed the same policies now that you showed during your short time as leaders against the Persian. Your own customs are incompatible with those of others. Moreover, when any one of you goes abroad, he follows neither those customs nor the ones the rest of Hellas observes.

CHAPTER 1.78

SECTION 1.78.1
“So take time to consider your decision: the issues are not small. Do not let other people's opinions and complaints persuade you to take on suffering of your own. Before you enter a war, recognize how much of it cannot be predicted.

SECTION 1.78.2
“As a war goes on, most of its course usually comes to depend on chance. Neither of us controls that, and we must take the risk without knowing which way things will go.

SECTION 1.78.3
“When people go to war, they start with action, although that should come later. Only when they are already suffering do they turn to discussion.

SECTION 1.78.4
“We have not yet made that mistake ourselves, nor do we see you making it. So we tell you, while both sides are still free to choose a sensible course: do not break the treaty or violate your oaths. Settle the disputes through arbitration, as the agreement requires. Otherwise, we call on the gods who guard our oaths as witnesses, and we will try to defend ourselves against you when you start the war, meeting you on whatever course you choose.”

CHAPTER 1.79

SECTION 1.79.1
That was what the Athenians said. After the Lacedaemonians had heard both their allies' complaints against the Athenians and the Athenians' reply, they asked everyone else to leave. They then discussed the situation among themselves.

SECTION 1.79.2
Most of them reached the same conclusion: the Athenians were already doing wrong, and war should begin quickly. But their king Archidamus came forward. He was regarded as both intelligent and sensible, and he spoke as follows.

CHAPTER 1.80

SECTION 1.80.1
“Lacedaemonians, I have already experienced many wars myself, and I see that the same is true of those of you who are my age. So none of us should want war out of inexperience, as many people might, or because he thinks it is something good and safe.

SECTION 1.80.2
“If you work it out sensibly, you will find that the war you are now considering would be far from a small one.

SECTION 1.80.3
“When we fight Peloponnesians or our immediate neighbors, our military strength is much like theirs, and we can quickly reach each place we need to attack. But these people have land far away. Besides that, they are highly experienced at sea and exceptionally well supplied with everything else: private and public wealth, ships, horses, weapons, and a population larger than in any other single place in Hellas. They also have many allies who pay tribute. How can we lightly take up war against people like this? What can we rely on that would justify rushing into it unprepared?

SECTION 1.80.4
“Our ships? But we are weaker at sea. If we are to train and build a fleet to match theirs, that will take time. Our money, then? We are even further behind in that. We have no public funds, and we are not ready to contribute from our private resources.

CHAPTER 1.81

SECTION 1.81.1
“Someone might feel confident because we have better and more numerous troops, and so can invade and destroy their land.

SECTION 1.81.2
“But they have plenty of other land under their control, and they will bring in what they need by sea.

SECTION 1.81.3
“If instead we try to make their allies revolt, we will also need ships to help them, since most of them live on islands.

SECTION 1.81.4
“So how will we fight this war? Unless we either defeat them at sea or take away the revenues that support their fleet, we will suffer more harm than they do.

SECTION 1.81.5
“By then it will no longer be honorable even to make peace, especially if we are seen as the ones who started the quarrel.

SECTION 1.81.6
“Let us not be encouraged by the hope that the war will end quickly if we destroy their land. I am more afraid that we may even leave it to our children. The Athenians are too proud, in all likelihood, to let concern for their land make them submit, or to panic at war as people with no experience might.

CHAPTER 1.82

SECTION 1.82.1
“I am certainly not telling you to let them harm our allies without taking notice, or to overlook their plots. But do not take up arms yet. Send envoys to make our complaints, without making it too clear either that we will go to war or that we will let them do as they please. Meanwhile, get our own resources ready. Bring in more allies, both Greeks and non-Greeks, wherever we can gain additional strength in ships or money. No one can blame people threatened by the Athenians, as we are, for securing their survival with the help of non-Greeks as well as Greeks. At the same time, let us develop our own resources.

SECTION 1.82.2
“If they pay any attention to our envoys, that will be best. If not, after two or three years we can attack them, if we think it right, with our defenses better prepared.

SECTION 1.82.3
“Perhaps, when they see our preparations and hear words that suggest a purpose to match, they will be more likely to give way. Their land will still be undamaged, and they will be deciding about good things they still possess, not things already destroyed.

SECTION 1.82.4
“Think of their land simply as a hostage in your hands, all the more valuable the better it has been developed. We should spare it as long as possible, rather than drive them to desperation and make them harder to bring under control.

SECTION 1.82.5
“If we let our allies' complaints hurry us into destroying it before we are ready, be careful that we do not bring greater disgrace and difficulty on the Peloponnese.

SECTION 1.82.6
“Complaints between cities or between individuals can be settled. But if all of us take up a war for the sake of particular interests, with no way to know how it will develop, it will not be easy to end it honorably.

CHAPTER 1.83

SECTION 1.83.1
“No one should think it cowardly for many cities not to attack one city immediately.

SECTION 1.83.2
“They have at least as many allies as we do, and those allies contribute money. War depends less on weapons than on the money that makes weapons useful, especially when a land power fights a sea power.

SECTION 1.83.3
“So let us first secure that money, and not let our allies' speeches excite us before we do. We are the ones who will bear most of the responsibility for the outcome, whether good or bad. We should also be the ones to take time to consider it in advance.

CHAPTER 1.84

SECTION 1.84.1
“Do not be ashamed of the slowness and delay for which they criticize us most. If you rush, you may take longer to finish, because you will have started unprepared. Besides, we have always lived in a free city with an outstanding reputation.

SECTION 1.84.2
“This quality may in fact be sensible self-control. Because of it, we alone do not become arrogant in success, and we give way less than others in misfortune. If people praise us to push us into dangers against our own judgment, we do not let the pleasure turn our heads. If someone tries to provoke us with accusations, our irritation is no more likely to persuade us.

SECTION 1.84.3
“Our discipline makes us both good soldiers and good decision-makers. We are good soldiers because a sense of shame is closely linked to self-control, and courage to the fear of disgrace. We make good decisions because our education does not make us clever enough to look down on the laws. Its strictness makes us too self-controlled to disobey them. Nor do we have the useless cleverness that criticizes the enemy's preparations in fine speeches but fails to act against them as effectively in practice. Instead, we think our neighbors' plans are much like our own, and that the accidents of chance cannot be worked out by reasoning.

SECTION 1.84.4
“We always prepare in practice on the assumption that our opponents are planning well. We should base our hopes not on their making mistakes, but on our own taking reliable precautions. We should not think that one person differs greatly from another. The strongest is the one trained under the hardest conditions.

CHAPTER 1.85

SECTION 1.85.1
“So let us not abandon these habits, which our fathers handed down to us and which we ourselves have always kept with good results. Do not let us hurry into a decision in a small part of one day about so many lives, so much money, so many cities, and our reputation. Let us take our time. Our strength gives us more freedom than others to do so.

SECTION 1.85.2
“Send envoys to the Athenians about Potidaea and about the wrongs our allies say they are suffering, especially since the Athenians are ready to submit to arbitration. It is not lawful to attack someone who offers arbitration as though his guilt had already been established. At the same time, prepare for war. By doing this you will make the best decision, and the one most frightening to your opponents.”

SECTION 1.85.3
That was what Archidamus said. Sthenelaidas, who was one of the ephors at that time, came forward last and spoke [to the Lacedaemonians] as follows.

CHAPTER 1.86

SECTION 1.86.1
“I do not understand the Athenians' long speeches. They have praised themselves at length, but nowhere have they denied that they are wronging our allies and the Peloponnese. Yet if they behaved well against the Persians then, but badly toward us now, they deserve twice the punishment. They have turned from good behavior to bad.

SECTION 1.86.2
“We are the same now as we were then. If we are sensible, we will not stand by while our allies are wronged, or delay helping them. Their suffering is not being delayed.

SECTION 1.86.3
“Others have plenty of money, ships, and horses. We have good allies, and we must not hand them over to the Athenians. Nor should we settle the matter through lawsuits and speeches, when the harm done to them is not just words. We must help them quickly and with all our strength.

SECTION 1.86.4
“No one should tell us that we ought to deliberate when we are being wronged. It is those who intend to do wrong who ought to deliberate at length.

SECTION 1.86.5
“So vote for war, Lacedaemonians, as Sparta deserves. Do not let the Athenians grow stronger. Let us not betray our allies, but with the gods' help attack those who are doing wrong.”

CHAPTER 1.87

SECTION 1.87.1
After speaking in this way, he himself put the question to the Lacedaemonian assembly, since he was an ephor.

SECTION 1.87.2
They decide by shouting, not by ballot. He said he could not tell which side had shouted louder. In fact, he wanted them to show their opinions openly and so become more committed to war. He said, “Lacedaemonians, any of you who think the treaty has been broken and the Athenians are in the wrong should stand up and move to that place.” He pointed out a place to them. “Those who do not should move to the other side.” They stood up and separated.

SECTION 1.87.3
Those who thought the treaty had been broken were far more numerous.

SECTION 1.87.4
They called in the allies and said that in their own judgment the Athenians were in the wrong. But they also wanted to call together all the allies and put the matter to a vote. Then they could deliberate together and go to war if they decided to do so.

SECTION 1.87.5
After achieving this, the allies left for home. The Athenian ambassadors left later, after dealing with the business they had come for.

SECTION 1.87.6
This decision by the assembly, that the treaty had been broken, was made in the fourteenth year of the Thirty Years' Treaty, which had been concluded after the events in Euboea.

CHAPTER 1.88

SECTION 1.88.1
The Lacedaemonians voted that the treaty had been broken and that they must go to war. Their main reason was not that the allies' speeches had persuaded them. It was their fear that the Athenians would grow still more powerful, since they saw that most of Hellas was already under Athenian control.

CHAPTER 1.89

SECTION 1.89.1
The Athenians had reached the position in which their power grew in the following way.

SECTION 1.89.2
The Persians withdrew from Europe after the Greeks defeated them on land and at sea. Those who escaped in their ships to Mycale were destroyed there. Leotychidas, the Lacedaemonian king who commanded the Greeks at Mycale, returned home with the allies from the Peloponnese. The Athenians stayed behind with the allies from Ionia and the Hellespont, who had already rebelled against the king. They besieged Sestos, which the Persians held. They remained through the winter and took it after the non-Greeks abandoned it. After this they sailed out of the Hellespont, each contingent returning to its own city.

SECTION 1.89.3
Once the non-Greeks had left their territory, the Athenian people immediately began bringing back their children, wives, and remaining belongings from the places where they had taken them for safety. They prepared to rebuild the city and its walls. Only small stretches of the surrounding wall were still standing. Most houses had collapsed, and only a few remained. These were the houses in which the leading Persians themselves had stayed.

CHAPTER 1.90

SECTION 1.90.1
When the Lacedaemonians learned what was being planned, they sent ambassadors. They themselves would have preferred to see neither Athens nor any other city protected by a wall. But their main reason was pressure from their allies. These feared the unprecedented size of the Athenian fleet and the daring the Athenians had shown in the Persian War.

SECTION 1.90.2
They asked the Athenians not to build walls. Instead, they should join the Lacedaemonians in tearing down the surrounding walls of any cities outside the Peloponnese that still had them. They did not tell the Athenians their real aim or their suspicions. They said that if the non-Greek enemy invaded again, he would have no fortified base from which to attack, as he had recently attacked from Thebes. The Peloponnese, they said, would provide everyone with an adequate refuge and base of operations.

SECTION 1.90.3
On Themistocles' advice, the Athenians answered the Lacedaemonians' proposals by saying they would send ambassadors to discuss them, and immediately sent them away. Themistocles told them to send him to Lacedaemon as quickly as possible. They should choose other ambassadors to go with him, but not send them immediately. Instead, they should hold them back until they had raised the wall to the minimum height needed to fight from it. Everyone in the city was to work on the wall [the men themselves, the women, and the children]. They were to spare no private or public building that could supply useful material for the work, but tear them all down.

SECTION 1.90.4
After giving these instructions, and indicating that he himself would take care of everything else at Lacedaemon, he left.

SECTION 1.90.5
When he reached Lacedaemon, he did not approach the authorities. Instead, he put things off and made excuses. Whenever an official asked why he was not coming before the government, he said he was waiting for the other ambassadors. Some business had delayed them, but he expected them soon and was surprised that they had not yet arrived.

CHAPTER 1.91

SECTION 1.91.1
His listeners believed Themistocles because of their friendship with him. But other people arrived and reported clearly that the wall was being built and was already gaining height. The Lacedaemonians could see no way to disbelieve them.

SECTION 1.91.2
Themistocles realized this and told them not to let reports mislead them. Instead, they should send reliable men of their own to inspect the work and report truthfully.

SECTION 1.91.3
So they sent men. Themistocles secretly sent the Athenians instructions about them. They were to detain these men as discreetly as possible and not release them until he and his fellow ambassadors had returned. By now those ambassadors had joined him: Abronichus son of Lysicles and Aristides son of Lysimachus. They reported that the wall was high enough. He was afraid that once the Lacedaemonians heard the truth, they would not let them leave.

SECTION 1.91.4
The Athenians detained the ambassadors as instructed. Themistocles now came before the Lacedaemonians and said openly that their city had already been walled well enough to protect its inhabitants. If the Lacedaemonians or their allies wanted to send ambassadors to them, they must from now on approach people who could judge both their own interests and the common interest.

SECTION 1.91.5
He said that when the Athenians thought it better to abandon their city and board their ships, they had made that decision and dared to act without consulting the Lacedaemonians. And whenever they had deliberated with them, their judgment had proved second to no one's.

SECTION 1.91.6
So now, too, they thought it better for their city to have a wall. This would be more useful both to their own citizens individually and to the allies as a whole.

SECTION 1.91.7
Without comparable military resources, it was impossible to contribute to joint decisions on anything like equal terms. Either all the allies must be without walls, he said, or the Lacedaemonians must accept that Athens' action was right.

CHAPTER 1.92

SECTION 1.92.1
The Lacedaemonians heard this without showing any anger toward the Athenians. Their embassy had supposedly come not to forbid the wall, but to offer advice for the common good. At that time, too, they felt particularly friendly toward the Athenians because of their determination against the Persians. Still, they were secretly annoyed that their wishes had been frustrated. The ambassadors on both sides returned home without any formal complaint.

CHAPTER 1.93

SECTION 1.93.1
This was how the Athenians walled their city in a short time.

SECTION 1.93.2
Even now, the construction clearly shows that it was done in a hurry. The foundations contain stones of all kinds, in some places not even fitted together, but laid just as each was brought in. Many gravestones and worked stones were built into the wall. The city's circuit had been extended in every direction. For this reason they hurried to collect everything without distinction.

SECTION 1.93.3
Themistocles also persuaded them to finish the building work at Piraeus. It had been started earlier, during his year in office as archon of Athens. He thought the site was a good one, with three natural harbors. He also thought that becoming seafarers gave the Athenians a great advantage in building up

SECTION 1.93.4
their power. He was the first to dare to say that they must concentrate on the sea. In doing so, he immediately began laying the foundations of their empire.

SECTION 1.93.5
On his advice they built the wall around Piraeus to the thickness still visible today. Two carts bringing stones could pass each other on it. Inside there was neither rubble nor clay, but large stones fitted together and cut square. On the outside, they were fastened to each other with iron and lead. The wall was completed to only about half the height he had intended.

SECTION 1.93.6
He wanted its height and thickness to discourage enemy attacks. He thought a few men, even those least fit for service, would be enough to guard it. The rest could board the ships.

SECTION 1.93.7
He put his greatest trust in the ships. In my view, he saw that the king's army could advance more easily by sea than by land. He thought Piraeus more useful than the upper city. He often advised the Athenians that if they were ever overpowered on land, they should go down to Piraeus and use their ships to resist all their enemies.

SECTION 1.93.8
In this way the Athenians built their walls and made their other preparations immediately after the Persians withdrew.

CHAPTER 1.94

SECTION 1.94.1
Pausanias son of Cleombrotus was sent out from Lacedaemon as general of the Greeks, with twenty ships from the Peloponnese. The Athenians sailed with him with thirty ships, along with a large force of the other allies.

SECTION 1.94.2
They campaigned against Cyprus and subdued most of it. Later they went against Byzantium, which the Persians held, and took it by siege while Pausanias was in command.

CHAPTER 1.95

SECTION 1.95.1
By now his violent behavior was angering the other Greeks, especially the Ionians and those who had recently been freed from the king. They kept approaching the Athenians, asking them to become their leaders because of their shared ancestry. They also asked them not to let Pausanias use force against them wherever he tried to do so.

SECTION 1.95.2
The Athenians accepted these appeals. They were determined not to stand by and allow this, and to arrange other matters as seemed best to them.

SECTION 1.95.3
Meanwhile, the Lacedaemonians recalled Pausanias to investigate the reports they were hearing. Greeks arriving at Lacedaemon accused him of many abuses. His conduct seemed more like an imitation of a tyranny than a general's command.

SECTION 1.95.4
His recall coincided with the allies' move to the Athenian side because of their hatred of him. Only the soldiers from the Peloponnese did not change sides.

SECTION 1.95.5
When he reached Lacedaemon, he was held accountable for wrongs done to particular individuals, but was acquitted of the most serious charges. One of the main accusations against him was collaboration with the Persians, and this seemed very clearly established.

SECTION 1.95.6
They did not send him out as commander again. Instead they sent Dorcis and some others with a small force. But the allies would no longer grant them the leadership.

SECTION 1.95.7
When these men realized this, they went home. The Lacedaemonians sent no others out afterward. They were afraid that men who went abroad would become corrupted, as they had seen happen with Pausanias. They also wanted to be free of the Persian War. They thought the Athenians capable of leading it, and at that time they were on friendly terms with them.

CHAPTER 1.96

SECTION 1.96.1
In this way the Athenians took over the leadership with the consent of the allies, who hated Pausanias. They decided which cities must provide money for the war against the non-Greeks and which must provide ships. The declared aim was to repay the harm they had suffered by laying waste the king's territory.

SECTION 1.96.2
It was then that the Athenians first established the office of Treasurers of the Greeks. These received the tribute, as the monetary contribution was called. The first tribute assessed was 460 talents. Their treasury was on Delos, and their meetings were held in the sanctuary there.

CHAPTER 1.97

SECTION 1.97.1
At first the Athenians led allies who governed themselves and made their decisions in joint meetings. Between the Persian War and this present war, the Athenians carried out the following military and political actions. These involved fighting the non-Greeks, their own allies when they rebelled, and whichever Peloponnesians they came up against on each occasion.

SECTION 1.97.2
I have written about these events and made this departure from my main account for the following reason. All earlier writers had left this period out. They wrote either about Greek affairs before the Persian Wars or about the Persian Wars themselves. Hellanicus did touch on these events in his history of Attica, but only briefly and without accurate dates. At the same time, this account shows how the Athenian empire was established.

CHAPTER 1.98

SECTION 1.98.1
First, under the command of Cimon son of Miltiades, they besieged and captured Eion on the Strymon, which the Persians held, and enslaved its people.

SECTION 1.98.2
Next they enslaved the people of Scyros, the island in the Aegean inhabited by Dolopians, and settled it themselves.

SECTION 1.98.3
They also fought a war against the Carystians, in which the other Euboeans took no part. Eventually the two sides reached an agreement.

SECTION 1.98.4
After this they fought the Naxians, who had revolted, and forced them to surrender by siege. This was the first allied city to be reduced to subjection in violation of the established arrangement. Later the same happened to the other cities, as circumstances brought it about in each case.

CHAPTER 1.99

SECTION 1.99.1
There were various reasons for the revolts. The main ones were failures to provide the required tribute and ships, and, in some cases, failure to serve on campaign. The Athenians were strict in collecting what was due. By forcing people to bear hardships they were neither used to nor willing to endure, they made themselves hated.

SECTION 1.99.2
In other ways, too, Athenian leadership was no longer as welcome as before. They no longer campaigned on equal terms with their allies, and they found it easy to bring rebels into submission.

SECTION 1.99.3
The allies themselves were responsible for this. Because of their reluctance to go on campaign, most of them arranged to pay the money needed to cover the cost instead of supplying ships. This let them stay at home. The Athenians' fleet grew with the money the allies contributed. But when the allies revolted, they found themselves without preparations or experience for war.

CHAPTER 1.100

SECTION 1.100.1
After this the Athenians and their allies fought the Persians both on land and at sea at the river Eurymedon in Pamphylia. Under the command of Cimon son of Miltiades, the Athenians won both battles on the same day. They captured or destroyed about two hundred Phoenician triremes in all.

SECTION 1.100.2
Some time later the Thasians revolted from them. They had quarreled over the trading posts and the mine that the Thasians controlled on the opposite coast of Thrace. The Athenians sailed against Thasos, won a naval battle, and landed on the island.

SECTION 1.100.3
At about the same time they sent ten thousand settlers of their own and from the allies to the Strymon. They intended to settle the place then called Nine Ways, now Amphipolis. They took Nine Ways from the Edonians who held it. But when they advanced into the interior of Thrace, they were destroyed at Drabescus in Edonian territory by the combined Thracian forces. The Thracians regarded the settlement of this place [Nine Ways] as a threat.

CHAPTER 1.101

SECTION 1.101.1
Defeated in battle and under siege, the Thasians appealed to the Lacedaemonians. They asked them to help by invading Attica.

SECTION 1.101.2
The Lacedaemonians promised to do so without the Athenians' knowledge and were preparing to act. But an earthquake prevented them. At this time their Helots revolted and withdrew to Ithome, along with the Thuriatae and Aethaeans among the perioeci. Most of the Helots were descendants of the old Messenians who had been enslaved long before. For this reason all the rebels were called Messenians.

SECTION 1.101.3
So the Lacedaemonians were now at war with the people in Ithome. In the third year of the siege, the Thasians made terms with the Athenians. They tore down their wall, handed over their ships, and agreed on the money they must pay immediately and the tribute they would pay in the future. They also gave up the mainland territory and the mine.

CHAPTER 1.102

SECTION 1.102.1
As their war against the people in Ithome dragged on, the Lacedaemonians called on their allies, including the Athenians, for help. The Athenians came in considerable numbers under Cimon's command.

SECTION 1.102.2
The main reason for calling on them was their reputation for skill in attacking fortifications. The long siege seemed to show that the Lacedaemonians lacked this skill. Otherwise they would have taken the place by force.

SECTION 1.102.3
This expedition caused the first open disagreement between the Lacedaemonians and the Athenians. When the place could not be taken by force, the Lacedaemonians grew afraid of the Athenians' daring and readiness for political change. They also regarded them as people of a different stock. They feared that if the Athenians stayed, the people in Ithome might persuade them to join in some revolutionary action. So they sent them away, alone among the allies. They did not reveal their suspicions, but said they no longer needed their help.

SECTION 1.102.4
The Athenians realized that they were being sent away not for the more favorable reason stated, but because some suspicion had arisen. They were outraged and thought they did not deserve such treatment from the Lacedaemonians. As soon as they returned, they abandoned the alliance they had made with them against the Persians. They allied themselves instead with the Argives, the Lacedaemonians' enemies. Both peoples also entered into the same sworn alliance with the Thessalians.

CHAPTER 1.103

SECTION 1.103.1
In the tenth year, the people in Ithome could no longer hold out and made terms with the Lacedaemonians. They were to leave the Peloponnese under a safe-conduct agreement and never set foot in it again. If anyone was caught there, he would become the slave of whoever captured him.

SECTION 1.103.2
The Lacedaemonians had also previously received an oracle from Delphi telling them to release anyone who had sought Zeus of Ithome's protection.

SECTION 1.103.3
The rebels left with their children and wives. The Athenians took them in, by now out of hostility toward the Lacedaemonians, and settled them at Naupactus. They had recently captured it from the Ozolian Locrians who held it.

SECTION 1.103.4
The Megarians also left the Lacedaemonians and joined the Athenian alliance. The Corinthians were pressing them in a war over their territorial boundaries. The Athenians took control of Megara and Pegae. They built the Long Walls for the Megarians from the city to Nisaea and garrisoned them themselves. This was one of the chief causes of the Corinthians' intense hatred of the Athenians, which began at this time.

CHAPTER 1.104

SECTION 1.104.1
Inaros son of Psammetichus was a Libyan and king of the Libyans bordering Egypt. Operating from Marea, the city inland from Pharos, he brought most of Egypt into revolt against King Artaxerxes. He became its ruler himself and called in the Athenians.

SECTION 1.104.2
They happened to be campaigning against Cyprus with two hundred ships of their own and their allies'. They left Cyprus and came to Egypt. Sailing from the sea up the Nile, they gained control of the river and two of the three parts of Memphis. They fought against the third part, called the White Wall. Inside it were the Persians and Medes who had taken refuge there, and the Egyptians who had not joined the revolt.

CHAPTER 1.105

SECTION 1.105.1
Athenians who had landed from their ships at Halieis fought a battle against Corinthians and Epidaurians. The Corinthians won. Later the Athenians fought a naval battle off Cecryphalea against Peloponnesian ships, and the Athenians won.

SECTION 1.105.2
After this, war broke out between the Athenians and the Aeginetans. A large naval battle took place off Aegina, with allies supporting both sides. The Athenians won and captured seventy enemy ships. They landed on the island and laid siege to the city under the command of Leocrates son of Stroebus.

SECTION 1.105.3
The Peloponnesians wanted to help the Aeginetans. First they brought three hundred Corinthian and Epidaurian hoplites across to Aegina as reinforcements. The Corinthians and their allies then occupied the heights of Geraneia and came down into Megarian territory. They thought the Athenians would be unable to help the Megarians, since so much of their army was away in Aegina and Egypt. If they did come to help, they would have to withdraw from Aegina.

SECTION 1.105.4
But the Athenians did not move their army from Aegina. Instead, the oldest and youngest of the men still in the city went to Megara under Myronides' command.

SECTION 1.105.5
They fought an evenly balanced battle against the Corinthians and then separated. Each side thought it had done no worse than the other in the fighting.

SECTION 1.105.6
Still, the Athenians had had rather the better of it, and after the Corinthians left they put up a victory monument. The older men back in Corinth accused the Corinthians of cowardice. They made preparations and returned about twelve days later to put up a victory monument of their own, also claiming to have won. The Athenians rushed out from Megara, killed the men putting up the monument, and defeated the rest in battle.

CHAPTER 1.106

SECTION 1.106.1
The defeated Corinthians retreated. A substantial number of them were hard pressed, missed the road, and went into a private landowner's property. A large ditch happened to surround it, and there was no way out.

SECTION 1.106.2
When the Athenians realized this, they blocked the front with hoplites and placed light-armed soldiers all around. They stoned to death everyone who had gone inside. This was a major disaster for the Corinthians. The main body of their army returned home.

CHAPTER 1.107

SECTION 1.107.1
Around this time the Athenians also began building the Long Walls down to the sea, one to Phalerum and the other to Piraeus.

SECTION 1.107.2
The Phocians invaded the territory of the Dorians, the Lacedaemonians' ancestral homeland, comprising Boeum, Cytinium, and Erineum. They captured one of these towns. The Lacedaemonians went to help the Dorians with fifteen hundred hoplites of their own and ten thousand from their allies. Nicomedes son of Cleombrotus commanded them on behalf of King Pleistoanax son of Pausanias, who was still young. They forced the Phocians to agree to return the town, and then set off back home.

SECTION 1.107.3
The Athenians had sailed around with their ships and were ready to stop them if they tried to cross the Crisaean Gulf by sea. Nor did they think it safe to march through Geraneia, since the Athenians held Megara and Pegae. Geraneia was difficult to cross and was always guarded by the Athenians. They also learned that the Athenians were now planning to block this route as well.

SECTION 1.107.4
They decided to stay in Boeotia and consider the safest way to get through. Another factor was that some Athenians were secretly inviting them in. These men hoped to put an end to the democracy and to the building of the Long Walls.

SECTION 1.107.5
The Athenians marched out against them with their full citizen force, together with a thousand Argives and contingents from their other allies. There were fourteen thousand in all.

SECTION 1.107.6
They attacked because they thought the Lacedaemonians could find no way through, and partly because they suspected a plot to overthrow the democracy.

SECTION 1.107.7
Thessalian cavalry also came to help the Athenians under their alliance. During the fighting, they went over to the Lacedaemonians.

CHAPTER 1.108

SECTION 1.108.1
A battle took place at Tanagra in Boeotia. The Lacedaemonians and their allies won, and many men were killed on both sides.

SECTION 1.108.2
The Lacedaemonians went into Megarian territory, cut down the trees, and returned home through Geraneia and the Isthmus. On the sixty-second day after the battle, the Athenians campaigned against the Boeotians under Myronides' command.

SECTION 1.108.3
They defeated the Boeotians in battle at Oenophyta and gained control of Boeotia and Phocis. They tore down the wall of Tanagra and took a hundred of the richest men among the Opuntian Locrians as hostages. They also completed their own Long Walls.

SECTION 1.108.4
After this the Aeginetans also came to terms with the Athenians. They tore down their walls, handed over their ships, and agreed to pay tribute from then on.

SECTION 1.108.5
The Athenians sailed around the Peloponnese under the command of Tolmides son of Tolmaeus. They burned the Lacedaemonians' dockyard, captured Chalcis, a Corinthian town, and landed in Sicyonian territory, where they defeated the Sicyonians in battle.

CHAPTER 1.109

SECTION 1.109.1
The Athenians and their allies stayed on in Egypt. The fighting there took many different forms.

SECTION 1.109.2
At first the Athenians controlled Egypt. The king sent Megabazus, a Persian, to Lacedaemon with money. He was to persuade the Peloponnesians to invade Attica and so draw the Athenians away from Egypt.

SECTION 1.109.3
But he made no progress, and the money was being spent to no purpose. Megabazus returned to Asia with what remained of it. The king then sent Megabyzus son of Zopyrus, a Persian, with a large army.

SECTION 1.109.4
He arrived overland, defeated the Egyptians and their allies in battle, and drove the Greeks out of Memphis. Finally he confined them on the island of Prosopitis and besieged them there for a year and six months. Then he drained the channel by diverting the water elsewhere. This left their ships on dry ground and turned most of the island into mainland. He crossed over on foot and captured the island.

CHAPTER 1.110

SECTION 1.110.1
That was how the Greek expedition ended in disaster after six years of fighting. Of the large force, only a few survived by making their way through Libya to Cyrene. Most died.

SECTION 1.110.2
Egypt came back under the king's rule, except for Amyrtaeus, the king in the marshes. They could not capture him because the marshland was so extensive. Besides, the people of the marshes are the most warlike of the Egyptians.

SECTION 1.110.3
Inaros, the king of the Libyans who had organized the whole Egyptian undertaking, was betrayed, captured, and impaled.

SECTION 1.110.4
Fifty triremes from Athens and the rest of the alliance were sailing to Egypt as a relief force. They put in at the Mendesian branch of the Nile, knowing nothing of what had happened. Infantry attacked them from land and a Phoenician fleet from the sea. Most of the ships were destroyed, but a smaller number escaped back home.

SECTION 1.110.5
That was the end of the great expedition to Egypt by the Athenians and their allies.

CHAPTER 1.111

SECTION 1.111.1
Orestes, the son of Echecratidas, king of the Thessalians, had been exiled from Thessaly. He persuaded the Athenians to restore him. Taking their Boeotian and Phocian allies with them, the Athenians marched against Pharsalus in Thessaly. They controlled the countryside, but only within a short distance of their main body of troops, since the Thessalian cavalry kept them from going farther. They did not take the city, and none of their other aims in making the expedition came any closer to success. They went back with Orestes, having achieved nothing.

SECTION 1.111.2
Not long afterward, a thousand Athenians boarded the ships at Pegae, which was in their possession. Under the command of Pericles son of Xanthippus, they sailed along the coast to Sicyon. They landed and defeated in battle the Sicyonians who came out against them.

SECTION 1.111.3
They immediately took Achaeans on board and sailed across to Acarnania. They attacked Oeniadae and besieged it, but did not capture it. They then returned home.

CHAPTER 1.112

SECTION 1.112.1
After an interval of three years, the Peloponnesians and Athenians made a five-year truce.

SECTION 1.112.2
The Athenians stopped fighting the Greeks. Instead, under Cimon's command, they launched an expedition against Cyprus with two hundred ships of their own and their allies.

SECTION 1.112.3
Sixty of these ships sailed to Egypt at the request of Amyrtaeus, the king in the marshes. The others besieged Citium.

SECTION 1.112.4
Cimon died, and food ran short, so they withdrew from Citium. Sailing off Salamis in Cyprus, they fought the Phoenicians, Cyprians, and Cilicians on land and at sea at the same time. They won both battles and returned home, together with the ships that had come back from Egypt.

SECTION 1.112.5
After this the Lacedaemonians undertook the campaign called the Sacred War. They took control of the sanctuary at Delphi and handed it over to the Delphians. Later, after the Lacedaemonians had left, the Athenians in turn marched there, took control of it, and handed it over to the Phocians.

CHAPTER 1.113

SECTION 1.113.1
Some time later, Boeotian exiles were holding Orchomenus, Chaeronea, and certain other places in Boeotia. The Athenians marched against these hostile positions under Tolmides son of Tolmaeus. Their force consisted of a thousand of their own hoplites and contingents from the various allies. They captured Chaeronea, enslaved its people, left a garrison, and began their return march.

SECTION 1.113.2
On their way back, at Coronea, they were attacked by the Boeotian exiles from Orchomenus, along with Locrians, Euboean exiles, and others who shared their views. These forces won the battle, killing some of the Athenians and taking the others alive.

SECTION 1.113.3
The Athenians left all of Boeotia after making a truce that provided for the return of their men.

SECTION 1.113.4
The Boeotian exiles returned home, and they and all the other Boeotians became independent again.

CHAPTER 1.114

SECTION 1.114.1
Not long afterward, Euboea revolted against the Athenians. Pericles had already crossed there with an Athenian army when he received news that Megara had revolted, that the Peloponnesians were about to invade Attica, and that the Megarians had killed the Athenian garrison, except for those who escaped to Nisaea. The Megarians had brought in Corinthians, Sicyonians, and Epidaurians to help them revolt. Pericles quickly brought the army back from Euboea.

SECTION 1.114.2
After this, the Peloponnesians invaded Attica as far as Eleusis and Thria and laid waste the land. They were led by Pleistoanax son of Pausanias, king of the Lacedaemonians. They went no farther, but returned home.

SECTION 1.114.3
The Athenians crossed back to Euboea under Pericles and subdued the whole island. They settled terms with the rest of it, but expelled the Hestiaeans and took their land for themselves.

CHAPTER 1.115

SECTION 1.115.1
Not long after returning from Euboea, they made a thirty-year truce with the Lacedaemonians and their allies. They gave up Nisaea, Pegae, Troezen, and Achaea, the places they held that belonged to the Peloponnesians.

SECTION 1.115.2
In the sixth year, war broke out between the Samians and Milesians over Priene. The Milesians were getting the worse of the war, so they went to Athens and made strong complaints against the Samians. Some private individuals from Samos itself supported them, since they wanted to change its government.

SECTION 1.115.3
The Athenians therefore sailed to Samos with forty ships and set up a democracy. They took fifty Samian boys and an equal number of men as hostages, and placed them on Lemnos. Then they left a garrison behind and sailed away.

SECTION 1.115.4
Some of the Samians, however, had not stayed, but had fled to the mainland. They made an agreement with the most powerful men in the city and an alliance with Pissuthnes son of Hystaspes, who then governed Sardis. After gathering about seven hundred mercenaries, they crossed to Samos at night.

SECTION 1.115.5
First they rose against the people and gained control of most of them. Then they secretly removed their hostages from Lemnos and revolted. They handed over the Athenian garrison and the officials stationed among them to Pissuthnes, and immediately began preparing an expedition against Miletus. The Byzantines joined them in revolting.

CHAPTER 1.116

SECTION 1.116.1
When the Athenians heard, they sailed against Samos with sixty ships. Sixteen were not available for the battle: some had gone toward Caria to watch for the Phoenician fleet, and others to Chios and Lesbos to call for help. With the remaining forty-four ships, commanded by Pericles and nine other generals, the Athenians fought off the island of Tragia against seventy Samian ships. Twenty of the Samian ships were troop transports, and the whole fleet was sailing back from Miletus. The Athenians won.

SECTION 1.116.2
Later, forty ships from Athens and twenty-five from Chios and Lesbos came to reinforce them. They landed, defeated the Samians on land, and besieged the city with three walls, while also blockading it from the sea.

SECTION 1.116.3
Pericles took sixty of the blockading ships and hurried toward Caunus and Caria, because news had come that Phoenician ships were sailing against them. Stesagoras and others had also left Samos with five ships to join the Phoenician fleet.

CHAPTER 1.117

SECTION 1.117.1
Meanwhile, the Samians suddenly sailed out and attacked the unprotected camp. They destroyed the ships on guard and defeated those that put out to meet them. For about fourteen days they controlled the sea around their island and brought in and sent out whatever they wanted.

SECTION 1.117.2
When Pericles returned, they were blockaded by the fleet again. Later, more reinforcements arrived from Athens: forty ships under Thucydides, Hagnon, and Phormio, and twenty under Tlepolemus and Anticles. Another thirty came from Chios and Lesbos.

SECTION 1.117.3
The Samians fought one short sea battle. Unable to hold out, they were forced to surrender by the siege in its ninth month. They agreed to pull down their wall, give hostages, hand over their ships, and repay the money spent on the war in scheduled installments. The Byzantines also agreed to be subjects as they had been before.

CHAPTER 1.118

SECTION 1.118.1
It was not many years after these events that the troubles involving Corcyra and Potidaea, and the other disputes that led to this war, took place, as I have already described.

SECTION 1.118.2
All these actions by the Greeks against one another and against the non-Greeks took place in roughly fifty years, between Xerxes' withdrawal and the beginning of this war. During that time, the Athenians tightened their control over their empire and greatly increased their own power. The Lacedaemonians knew this was happening, but did little to stop it and remained inactive most of the time. They had never been quick to go to war unless forced to, and they were also held back to some extent by wars of their own. At last Athenian power was plainly growing, and the Athenians began interfering with their alliance. Then the Lacedaemonians felt they could no longer tolerate it. They decided they must act with all their energy and, if possible, destroy Athenian strength by starting this war.

SECTION 1.118.3
The Lacedaemonians themselves had decided that the truce had been broken and that the Athenians were in the wrong. They sent to Delphi to ask the god whether it would be better for them to go to war. His answer, it is said, was that they would win if they fought with all their strength. He also said that he would help them, whether they called on him or not.

CHAPTER 1.119

SECTION 1.119.1
They summoned the allies again, intending to put to a vote the question of going to war. Envoys arrived from the allied states, and a meeting was held. The other speakers said what they wished; most accused the Athenians and called for war. The Corinthians had already approached each city separately to ask it to vote for war. They feared Potidaea would be destroyed before help came. They were present at this meeting too, and came forward last to speak as follows.

CHAPTER 1.120

SECTION 1.120.1
“Fellow allies, we can no longer accuse the Lacedaemonians of failing to vote for war themselves. They have done so and have now brought us together for that purpose. Leaders must deal with their own interests on the same terms as everyone else, but look ahead to protect our common interests, just as in other matters everyone gives them special honors.

SECTION 1.120.2
“Those of us who have already had dealings with the Athenians need no lessons in guarding against them. But those who live farther inland, away from trade routes, should understand this: unless they defend the people on the coast, they will have more difficulty getting their crops down to the sea and obtaining in return the goods the sea supplies to the mainland. They must not misjudge what is being said now as though it did not concern them. They should expect that, if they abandon the coast, the danger may one day reach them too. This discussion concerns their interests no less than ours.

SECTION 1.120.3
“That is why they must not hesitate to exchange peace for war. Sensible men stay at peace when no one wrongs them. Brave men go to war when wronged and make peace again when a good opportunity comes. They must not get carried away by success in war, or put up with injustice because they enjoy a peaceful life.

SECTION 1.120.4
“A man who hesitates because he enjoys his comforts could very soon lose the very pleasures that make him hesitate, if he does nothing. And a man who takes success in war too far has not considered how unreliable the confidence is that carries him away.

SECTION 1.120.5
“Many badly planned actions have succeeded because the enemy's judgment was even worse. Still more plans that seemed well thought out have ended in shameful failure. No one carries out a plan with quite the confidence he felt when thinking it through. We form our opinions in safety, but fear makes us fall short when we act.

CHAPTER 1.121

SECTION 1.121.1
“We are now starting a war because we have been wronged and have substantial grounds for complaint. Once we have defended ourselves against the Athenians, we will end it at the right time.

SECTION 1.121.2
“We have many reasons to expect victory. First, we have the advantage in numbers and military experience. Second, we all obey the orders we receive in the same way.

SECTION 1.121.3
“Their strength lies in their fleet, but we will equip one ourselves from the resources each of us already has and from the funds at Delphi and Olympia. By taking out a loan, we can offer higher pay and draw away the foreign sailors in their crews. Athenian power depends more on hired men than on their own people. Ours is less exposed to that danger, since its strength lies more in men than in money.

SECTION 1.121.4
“A single victory at sea will probably defeat them completely. If they hold out, we too will have more time to practice naval warfare. Once we have brought our skill up to their level, our courage will surely give us the advantage. They cannot learn the quality we possess by nature, but we can overcome their advantage in expertise through practice.

SECTION 1.121.5
“We will contribute money to meet these needs. It would be shameful if their allies never tired of paying to maintain their own slavery, while we refused to spend money to punish our enemies and secure our own survival at the same time. We must also keep them from taking that money from us and using it to do us harm.

CHAPTER 1.122

SECTION 1.122.1
“We also have other ways to fight this war. We can encourage their allies to revolt, which would above all deprive them of the revenues that support their power. We can establish a fortified position in their country, and do other things no one can foresee now. War very rarely follows a fixed plan. It usually develops its own methods to meet whatever happens. A man who handles it calmly stands more securely. Losing his temper does nothing to make him less likely to fail.

SECTION 1.122.2
“Remember, too, that if each of us were merely disputing a boundary with an equally strong neighbor, we could bear it. But the Athenians are a match for all of us together, and much stronger than any single city. Unless we resist them with one purpose, as a united body, as separate peoples, and as individual cities, our divisions will let them conquer us without trouble. And everyone must understand, however terrible it may sound, that defeat brings nothing less than outright slavery.

SECTION 1.122.3
“Even to consider this as a possibility is disgraceful for the Peloponnese, as is the idea that so many cities should suffer at the hands of one. People would think we deserved our suffering, or that we put up with it through cowardice. We would look worse than our fathers, who freed Greece. We cannot even secure that freedom for ourselves. We let a city establish itself as a tyrant, yet think it right to overthrow individual rulers within a single city.

SECTION 1.122.4
“We cannot see how such conduct escapes one of three very great failings: poor judgment, weakness, or neglect. Surely you have not avoided these only to turn to contempt for your enemy, which has harmed so many people. It has brought so many down that it has acquired the opposite name: stupidity.

CHAPTER 1.123

SECTION 1.123.1
“Why spend more time blaming past actions than is useful for the present? We must work hard for the future by dealing with our current troubles. It is your inherited tradition to win distinction through hard work. Do not change your habits just because you may now have a little more wealth and freedom of action. It is not right to lose through plenty what you gained in poverty. Instead, go to war confidently. There are many grounds for confidence. The god has advised it and has himself promised to help. All the rest of Greece will join the struggle too, some out of fear and others for their own benefit.

SECTION 1.123.2
“You will not be the first to break the truce. Even the god considers it broken, since he tells you to go to war. Rather, you will be defending a truce that has been violated. It is not those who defend themselves who break a truce, but those who attack first.

CHAPTER 1.124

SECTION 1.124.1
“So you have good grounds for war on every side, and we all join in giving you this advice. Shared interests are the strongest basis for trust, for cities as well as individuals. Do not delay in helping the Potidaeans, who are Dorians under siege by Ionians, although the situation used to be the reverse. Do not delay in winning back freedom for the others. We cannot keep waiting while some are already being harmed and others face the same fate before long, if people learn that we met but did not dare to defend ourselves.

SECTION 1.124.2
“Fellow allies, recognize that necessity has brought you to this point, and that this advice is the best. Vote for war. Do not fear the immediate danger; look instead to the longer-lasting peace that will come from it. War makes peace more secure. Refusing to fight because you want a quiet life does not give you the same safety.

SECTION 1.124.3
“Recognize that the city which has established itself as a tyrant in Greece threatens all of us alike. It already rules some and intends to rule the others. Let us attack it and force it to submit. Then we can live in safety from now on and free the Greeks who are now enslaved.” That was what the Corinthians said.

CHAPTER 1.125

SECTION 1.125.1
After hearing everyone's opinion, the Lacedaemonians called on all the allies present to vote in turn, large and small cities alike. The majority voted for war.

SECTION 1.125.2
They had made their decision, but they were not prepared and could not act immediately. They agreed that each state should provide what was needed, without delay. Still, it took them not quite a year to make the necessary preparations before they invaded Attica and openly began the war.

CHAPTER 1.126

SECTION 1.126.1
During this time they sent envoys to Athens to present complaints. If the Athenians refused any of their demands, they wanted the strongest possible justification for going to war.

SECTION 1.126.2
First, the Lacedaemonians sent envoys ordering the Athenians to drive out those under the goddess's curse. The curse had arisen in the following way.

SECTION 1.126.3
Long ago there was an Athenian named Cylon, an Olympic victor from a noble family and a man of influence. He had married the daughter of Theagenes, a Megarian who was tyrant of Megara at the time.

SECTION 1.126.4
When Cylon consulted the god at Delphi, the answer told him to seize the Athenian Acropolis during the greatest festival of Zeus.

SECTION 1.126.5
He obtained a force from Theagenes and persuaded his friends to join him. When the Olympic festival in the Peloponnese came around, he seized the Acropolis, intending to become tyrant. He thought this was the greatest festival of Zeus and that it had a particular connection with him because he had won at Olympia.

SECTION 1.126.6
He did not consider further whether the greatest festival meant one in Attica or somewhere else, and the oracle had not made this clear. The Athenians too have a festival called the Diasia, their greatest festival of Zeus the Kindly, held outside the city. The whole population makes sacrifices there, with many offerings that are not animals but pure offerings of the local kind. Cylon thought he understood correctly and went ahead with his attempt.

SECTION 1.126.7
When the Athenians heard, they all came in from the countryside to resist him and his followers. They surrounded them and began a siege.

SECTION 1.126.8
As time passed, the Athenians grew tired of the siege, and most went away. They left the nine archons in charge of the guard, with full authority to settle the whole matter as they thought best. At that time the nine archons handled most public business.

SECTION 1.126.9
Cylon's followers, who were under siege, were in a bad condition because they lacked food and water.

SECTION 1.126.10
Cylon and his brother escaped. The others were in great distress, and some were even dying of hunger. They sat down as suppliants at the altar on the Acropolis.

SECTION 1.126.11
The Athenians assigned to guard them saw that they were dying in the sanctuary. They persuaded them to leave on a promise to do them no harm, then led them away and killed them. They even killed some who sat down at the altars of the Revered Goddesses on the way. From then on, both the killers and their descendants were called men under a curse and offenders against the goddess.

SECTION 1.126.12
The Athenians expelled these cursed men. Later, Cleomenes the Lacedaemonian also expelled them, with the help of an Athenian faction. They drove out the living, dug up the bones of the dead, and threw them out too. The exiles eventually returned, however, and their descendants are still in the city.

CHAPTER 1.127

SECTION 1.127.1
This was the curse the Lacedaemonians demanded that the Athenians remove. They claimed that their first concern was to obtain justice for the gods. But they knew that Pericles son of Xanthippus was connected with the curse through his mother. They thought that if he were expelled, they could get what they wanted from the Athenians more easily.

SECTION 1.127.2
They did not really expect him to be expelled. Rather, they expected to discredit him in the eyes of the city, by making it seem that the war would be partly due to the curse upon him.

SECTION 1.127.3
He was the most powerful man of his time and directed public policy. He opposed the Lacedaemonians in everything, would not let the Athenians give way, and urged them toward war.

CHAPTER 1.128

SECTION 1.128.1
The Athenians in turn demanded that the Lacedaemonians drive out those responsible for the curse from Taenarum. The Lacedaemonians had once made some Helots who had taken refuge in Poseidon's sanctuary [at Taenarum] leave it, then led them away and killed them. They themselves believe that this was why the great earthquake struck Sparta.

SECTION 1.128.2
The Athenians also demanded that they remove the curse connected with the goddess of the Bronze House. It had arisen as follows.

SECTION 1.128.3
When Pausanias the Lacedaemonian was first recalled by the Spartans from his command in the Hellespont, they put him on trial and acquitted him of wrongdoing. He was not sent out again officially. But he took a trireme from Hermione on his own initiative and returned to the Hellespont without the Lacedaemonians' approval. His stated purpose was to fight in the Greek war. His real purpose was to negotiate with the king, as he had tried to do on the first occasion, because he wanted to rule Greece.

SECTION 1.128.4
He first did the king a favor, and began the whole undertaking, in the following way.

SECTION 1.128.5
On his earlier visit, after leaving Cyprus, he had captured Byzantium. The Medes held it, and some of the king's relatives and other connections were captured there. Pausanias secretly sent these prisoners back to the king without the other allies' knowledge. His official account was that they had escaped from him.

SECTION 1.128.6
He did this with the help of Gongylus of Eretria, to whom he had entrusted both Byzantium and the prisoners. He also sent Gongylus to carry a letter to the king. Its contents, as later discovered, were these:

SECTION 1.128.7
“Pausanias, the commander of Sparta, sends these men back to you, wishing to do you a favor. He captured them in war. I propose, if you agree, to marry your daughter and bring Sparta and the rest of Greece under your control. I believe I can accomplish this if I make my plans together with you. If any of this pleases you, send a trusted man to the coast. Through him we will conduct our discussions from now on.”

CHAPTER 1.129

SECTION 1.129.1
That was the letter's message. Xerxes was pleased with it and sent Artabazus son of Pharnaces to the coast. He ordered him to take over the province of Dascylitis, replacing its previous governor, Megabates. He also entrusted him with a reply to Pausanias, telling him to send it on to Byzantium as quickly as possible and show Pausanias the seal. If Pausanias gave him any instructions about the king's affairs, he was to carry them out as effectively and faithfully as possible.

SECTION 1.129.2
Artabazus arrived, carried out the other instructions he had been given, and sent on the letter.

SECTION 1.129.3
The reply said: “King Xerxes says this to Pausanias. The favor you have done me by bringing the men safely across the sea from Byzantium will be recorded forever in our royal house. I am also pleased with your proposals. Let neither night nor day stop you or make you give up carrying out any of your promises to me. Do not be held back by the expense in gold or silver, or by the size of an army you may need anywhere. I have sent you Artabazus, a good man. Work confidently with him on my affairs and yours, in whatever way will give both of us the finest and best results.”

CHAPTER 1.130

SECTION 1.130.1
Pausanias received this letter. The Greeks already held him in high regard because of his command at Plataea. Now his pride grew much greater, and he could no longer live in the usual way. He went out from Byzantium wearing Median clothes. Medes and Egyptians served as his bodyguards when he traveled through Thrace. He had his meals served in the Persian style. He could not keep his intentions to himself. Small actions gave advance signs of the much larger things he planned to do later.

SECTION 1.130.2
He made himself hard to approach. He treated everyone alike with such a harsh temper that no one could come near him. This was one of the main reasons why the allies switched to the Athenians.

CHAPTER 1.131

SECTION 1.131.1
When the Lacedaemonians learned of this, they recalled him the first time for these very reasons. Later, he sailed out a second time in the ship from Hermione, without their orders, and was clearly behaving in the same way. The Athenians besieged him in Byzantium and forced him out. But he did not return to Sparta. He settled at Colonae in the Troad, and reports reached the Lacedaemonians that he was making deals with the non-Greeks and staying there for no good purpose. At that point they delayed no longer. The ephors sent a herald with an official dispatch. They told him not to fall behind the herald on the journey back. Otherwise, the Spartans declared war on him.

SECTION 1.131.2
He wanted to avoid suspicion as much as possible, and he trusted that money would clear him of the accusation. So he returned to Sparta for the second time. At first the ephors put him in prison. They have the authority to do this even to the king. Later he arranged his release and offered to stand trial before anyone who wished to prove the charges against him.

CHAPTER 1.132

SECTION 1.132.1
The Spartans had no clear evidence. Neither his enemies nor the community as a whole had anything they could firmly rely on to punish a man of royal birth who was then holding office. He was acting as regent for his cousin Pleistarchus, the son of Leonidas, who was king but still young.

SECTION 1.132.2
But his disregard for the law and his imitation of the non-Greeks gave them many reasons to suspect that he did not want to be on an equal footing with those around him. They examined the rest of his conduct to see whether he had departed anywhere from established customs. They also looked at the time when he had claimed the right to have this couplet inscribed in his own name on the tripod at Delphi. The Greeks had dedicated it as the first offering from the spoils taken from the Medes: / After destroying the army of the Medes as leader of the Greeks, / Pausanias dedicated this memorial to Phoebus.

SECTION 1.132.3
At the time, the Lacedaemonians immediately chiseled this couplet off the tripod. They replaced it with the names of all the cities that had helped defeat the non-Greeks and had set up the offering. Even then, Pausanias' action was thought wrong. Now that he had reached his present position, it seemed much more clearly to have been an action in keeping with his current intentions.

SECTION 1.132.4
They also learned that he was making some sort of deal with the Helots, and this was true. He promised them freedom and citizenship if they joined him in a revolt and helped him carry out his whole plan.

SECTION 1.132.5
Even so, they would not trust even some of the Helots who informed against him enough to take any drastic action. They followed their usual practice in dealing with their own people: they did not rush to make an irreversible decision about a Spartan without evidence that could not be disputed. At last, as the story goes, an informer came forward. He was a man from Argilus who was about to carry Pausanias' latest letters to Artabazus for the King. He had once been Pausanias' boy lover and was deeply trusted by him. He became afraid when it occurred to him that none of the messengers sent before him had ever returned. He made a copy of the seal so that Pausanias would not notice anything if his suspicion proved wrong or if Pausanias asked to change something in the letter. Then he opened the letters. In them he found what he had suspected: an added order that he too should be killed.

CHAPTER 1.133

SECTION 1.133.1
When he showed them the letters, the ephors were more convinced. But they still wanted to hear Pausanias say something with their own ears. By arrangement, the man went to Taenarum to seek sanctuary. He set up a hut with two compartments divided by a partition and hid some of the ephors inside. Pausanias came to him and asked why he had sought sanctuary. The ephors heard everything clearly. The man accused Pausanias over what he had written about him and explained the other details one by one. He said that he had never exposed Pausanias to danger while carrying out his business with the King, yet he had been chosen to die just like most of the messengers. Pausanias admitted these very things. He urged the man not to be angry about what had happened, gave him a pledge that he would be safe if he left the sanctuary, and asked him to set off as quickly as possible and not hold up their plans.

CHAPTER 1.134

SECTION 1.134.1
After hearing the facts for themselves, the ephors left for the time being. Now that they knew for certain, they set about arresting him in the city. The story is that they were about to arrest him in the street when he saw the face of one of the ephors coming toward him and understood why he was coming. Another ephor, out of goodwill, gave him a discreet nod as a warning. Pausanias ran to the sanctuary of Athena of the Bronze House and reached it first. The sacred enclosure was nearby. He went into a small building belonging to the sanctuary, so that he would not have to suffer out in the open, and stayed there quietly.

SECTION 1.134.2
At first his pursuers were too late to catch him. Afterward they took the roof off the building. They watched the doors until they had him shut inside, then walled them up. They kept watch outside and starved him out.

SECTION 1.134.3
When they realized that he was about to die where he was, inside the building, they brought him out of the sanctuary while he was still breathing. He died as soon as they had brought him out.

SECTION 1.134.4
They were going to throw him into the Caeadas pit [where they threw criminals]. Then they decided to bury him somewhere nearby. Later the god at Delphi told the Lacedaemonians through an oracle to move his grave to the place where he had died. He now lies in the ground in front of the sacred enclosure, as inscribed pillars show. The god also told them that their action had brought religious pollution on them, and that they must give two bodies in place of one to Athena of the Bronze House. They made two bronze statues of men and dedicated them in place of Pausanias.

CHAPTER 1.135

SECTION 1.135.1
Since the god himself had judged the act to have caused religious pollution, the Athenians demanded in return that the Lacedaemonians remove it.

SECTION 1.135.2
The Lacedaemonians sent envoys to the Athenians and accused Themistocles as well of involvement in Pausanias' dealings with the Medes. They based this on what they found in the evidence against Pausanias, and demanded that Themistocles receive the same punishment.

SECTION 1.135.3
The Athenians agreed. Themistocles happened to have been ostracized and was living at Argos, though he also visited other parts of the Peloponnese. The Lacedaemonians were ready to join in the pursuit. The Athenians sent men with them under orders to arrest him wherever they found him.

CHAPTER 1.136

SECTION 1.136.1
Themistocles learned of this in advance and fled from the Peloponnese to Corcyra. He had done favors for its people. But the Corcyraeans said that they were afraid to keep him, since this would make enemies of the Lacedaemonians and Athenians. They took him across to the mainland opposite.

SECTION 1.136.2
The men assigned to pursue him followed reports of where he was going. With no way out of his difficulties, he was forced to take shelter with Admetus, the king of the Molossians, who was not friendly toward him.

SECTION 1.136.3
Admetus happened to be away from home. Themistocles appealed to his wife for protection. She instructed him to take their child and sit down at the hearth.

SECTION 1.136.4
Admetus returned not long afterward. Themistocles told him who he was. He asked Admetus not to punish him now that he was a fugitive, even if he had once opposed a request Admetus had made to the Athenians. He was now in a much weaker position and would suffer at Admetus' hands. It was honorable to take revenge on equals when both sides stood on equal terms. Besides, he had only opposed Admetus over some request, not over saving his life. But if Admetus handed him over, he would be taking away his chance to stay alive. He explained who was pursuing him and on what charge.

CHAPTER 1.137

SECTION 1.137.1
After hearing him, Admetus raised him from the hearth along with his own son, whom Themistocles had been holding as he sat there. This was the strongest form of appeal for protection. Not long afterward, the Lacedaemonians and Athenians arrived. They argued at length, but Admetus would not hand him over. Themistocles wanted to go to the King, so Admetus sent him overland to the other sea, to Pydna, which belonged to Alexander.

SECTION 1.137.2
There he found a merchant ship about to leave for Ionia and went aboard. A storm drove it toward the Athenian force besieging Naxos. No one on the ship knew who he was. In fear, he told the shipowner his identity and why he was in flight. He said that unless the man saved him, he would say that the shipowner had taken money to bring him on board. The safe course was to let no one leave the ship until they could sail again. If the man obeyed, Themistocles would remember to repay him properly. The shipowner did as he asked. He kept the ship anchored offshore beyond the Athenian camp for a day and a night, and afterward reached Ephesus.

SECTION 1.137.3
Themistocles rewarded him with a gift of money. Later he received money from his friends in Athens and the funds he had left for safekeeping in Argos. He traveled inland with one of the Persians from the coast and sent a letter to King Artaxerxes, the son of Xerxes, who had recently become king.

SECTION 1.137.4
The letter said: “I, Themistocles, have come to you. I did more harm to your house than any other Greek while I was forced to defend myself against your father's invasion. But I did it much greater good when I was safe and he was again in danger during his retreat. You owe me a favor.” Here he mentioned his advance warning from Salamis about the retreat, and his role in preventing the destruction of the bridges at that time, a role he falsely claimed for himself. “Now I have come with the power to do you great good. The Greeks are pursuing me because of my friendship with you. I want to wait a year and then explain to you in person why I have come.”

CHAPTER 1.138

SECTION 1.138.1
The King, it is said, was impressed by his thinking and told him to do this. During the period of waiting, Themistocles learned as much as he could of the Persian language and the customs of the country.

SECTION 1.138.2
When he came to the King after the year was over, he gained greater influence with him than any Greek had ever had. This was partly because of his existing reputation and the hope he held out that he would bring the Greeks under the King's rule. Above all, it was because experience showed the King how intelligent he was.

SECTION 1.138.3
Themistocles gave the clearest possible proof of the power of natural ability. In this respect he deserved more admiration than anyone else. His understanding was his own. He had not developed it through either earlier education or later study. With very little time to think, he was the best judge of what needed to be done at once. He was also the best at predicting what would happen far into the future. He could explain the matters he was handling, and even in unfamiliar matters he could still form an adequate judgment. No one was better at seeing in advance whether things would turn out well or badly, while the outcome was still hidden. In short, through natural ability and with little preparation, he was better than anyone at finding the right response on the spot.

SECTION 1.138.4
He fell ill and died. Some also say that he deliberately poisoned himself because he thought it impossible to fulfill his promises to the King.

SECTION 1.138.5
There is a memorial to him in the marketplace of Magnesia in Asia. He governed that district. The King had given him Magnesia for his bread, which brought him fifty talents a year; Lampsacus for his wine, since it was considered the richest wine-producing place of that time; and Myus for food to go with his bread.

SECTION 1.138.6
His relatives say that, at his request, they brought his bones home and buried them in Attica without the Athenians' knowledge. It was not lawful to bury him there, since he was an exile on a charge of treason. This was how the lives of Pausanias the Lacedaemonian and Themistocles the Athenian ended. They had been the most distinguished Greeks of their time.

CHAPTER 1.139

SECTION 1.139.1
Such were the demands that the Lacedaemonians made on their first embassy, and the counterdemands they received, about expelling those under a religious curse. On later visits to Athens they demanded that the Athenians withdraw from Potidaea and let Aegina govern itself. Above all, they stated very clearly that there would be no war if the Athenians repealed the decree about the Megarians. This decree barred the Megarians from using the harbors in the Athenian empire and the marketplace in Attica.

SECTION 1.139.2
The Athenians refused the other demands and would not repeal the decree. They accused the Megarians of farming sacred land and land whose boundaries had not been settled, and of sheltering runaway slaves.

SECTION 1.139.3
Finally the last envoys from Lacedaemon arrived: Ramphias, Melesippus, and Agesander. They said nothing of their usual earlier demands, but only this: “The Lacedaemonians want peace. There can be peace if you let the Greeks govern themselves.” The Athenians held an assembly and invited proposals for debate among themselves. They decided to consider all the issues together and give a single reply.

SECTION 1.139.4
Many speakers came forward and spoke on both sides. Some argued for war. Others said that the decree should not stand in the way of peace and should be repealed. Then Pericles, the son of Xanthippus, came forward. He was the leading Athenian at that time, the most capable in both speech and action. He gave the following advice.

CHAPTER 1.140

SECTION 1.140.1
“Athenians, I hold to the same view as always: we must not give in to the Peloponnesians. I know that people do not act in a war with the same enthusiasm they felt when they were persuaded to undertake it. Their views change with events. Even now, though, I can see that I must give much the same advice as before. Those of you who accept it should support our common decisions even if something goes wrong. Otherwise, you should not claim a share in the wisdom of our decisions when we succeed. Events can take a course as unpredictable as people's intentions. That is why we usually blame chance for anything that happens against our expectations.

SECTION 1.140.2
“The Lacedaemonians were clearly plotting against us before, and they are doing so now more than ever. Our agreement says that each side must offer and accept arbitration of its disputes with the other, and that each should keep what it has. Yet they have never asked for arbitration, and they refuse it when we offer it. They want to settle their complaints through war rather than discussion. They now come to us giving orders, not simply making accusations.

SECTION 1.140.3
“They tell us to withdraw from Potidaea, let Aegina govern itself, and repeal the decree about the Megarians. These latest envoys also demand that we let the Greeks govern themselves.

SECTION 1.140.4
“None of you should think that we would be going to war over a small matter if we refused to repeal the Megarian decree. They put this at the front of their demands, saying that there would be no war if it were repealed. Do not leave yourselves with any reason to blame yourselves later for having gone to war over a trivial matter.

SECTION 1.140.5
“This small matter contains the whole test and proof of your determination. If you give way to them on it, they will immediately order you to do something more important, because they will think you obeyed this order out of fear. But if you firmly refuse, you will make it clear that they must deal with you more as equals.

CHAPTER 1.141

SECTION 1.141.1
“Make up your minds right now. Either obey before you suffer any harm, or go to war, which I think is the better course. If we do go to war, we must not give way over either a major or a minor demand, or hold on to our possessions in fear. When an equal orders a neighbor to meet a claim before arbitration, the largest claim and the smallest both amount to the same enslavement.

SECTION 1.141.2
“Now listen to the details of the war and the resources on each side. You will see that we will be no weaker than they are.

SECTION 1.141.3
“The Peloponnesians work their own farms. They have no money, either as individuals or as a community. They also have no experience of long wars or wars overseas. Their poverty means that they only make short attacks on one another.

SECTION 1.141.4
“People in that position cannot often send out either fleets with full crews or land armies. They would have to be away from their own property and pay their own expenses at the same time. Besides, they would be cut off from the sea.

SECTION 1.141.5
“Wars are sustained by financial reserves more than by taxes imposed under pressure. People who work their own farms are more ready to fight with their bodies than with their money. They trust that they may survive the dangers, but they cannot be sure that they will not spend all their money before the end. This is especially true if, as is likely, the war lasts longer than they expect.

SECTION 1.141.6
“The Peloponnesians and their allies can stand up to all the Greeks in a single battle. But they cannot fight a war against a power organized differently from their own. They have no single council that can put a decision into effect quickly. All have an equal vote, but they come from different peoples, and each presses its own interests. The usual result is that nothing gets finished.

SECTION 1.141.7
“Some want above all to take revenge on an enemy. Others want to keep damage to their own property to a minimum. They meet only at long intervals, then spend only a small part of their time considering common business. Most of it goes on their own concerns. Each thinks that his own neglect will do no harm, and that someone else will take care to look ahead on his behalf. Because everyone separately thinks the same thing, they fail to notice that their common interests are being ruined as a whole.

CHAPTER 1.142

SECTION 1.142.1
“Most importantly, their lack of money will hold them back. They will be slow to find it and will keep delaying. But opportunities in war do not wait.

SECTION 1.142.2
“Nor do we need to fear either their building a fortified position against us or their navy.

SECTION 1.142.3
“It is difficult even in peacetime to build a city that can match another. It is much harder in enemy territory, especially when we would have fortified positions against them that were no less strong.

SECTION 1.142.4
“If they build a fort, raids and people deserting to them might damage part of our land. But it will not be enough to stop us from sailing to their country and building fortified positions against them, or defending ourselves with our ships, where our strength lies.

SECTION 1.142.5
“Our experience at sea has given us more knowledge of warfare on land than their experience on land has given them of warfare at sea.

SECTION 1.142.6
“And they will not find it easy to acquire skill at sea.

SECTION 1.142.7
“Even you, who have practiced it ever since the Persian Wars, have not yet fully mastered it. How could men who farm rather than sail achieve anything worthwhile? On top of that, we will not even let them practice, since we will always be stationed against them with many ships.

SECTION 1.142.8
“If only a few ships were stationed against them, they might risk an attack, letting their greater numbers give them confidence despite their lack of skill. But a large fleet will keep them shut in and inactive. Without practice, they will become less skilled and, for that very reason, more hesitant.

SECTION 1.142.9
“Seamanship is a skill like any other. It cannot be practiced as a sideline whenever there is a spare moment. In fact, it leaves no room for any other sideline.

CHAPTER 1.143

SECTION 1.143.1
“Suppose they even used the money at Olympia or Delphi and tried to lure away the foreigners in our crews with higher pay. This would be dangerous if we and our resident foreigners could not go aboard ourselves and match them. But we can do that. Most importantly, our citizens supply more and better helmsmen and other skilled crew members than all the rest of Hellas.

SECTION 1.143.2
“No foreign sailor would accept the risk of exile from his own country and fight on their side with poorer chances of success, just for a few days of high pay.

SECTION 1.143.3
“That, or something close to it, is how I see the Peloponnesians' position. Our own position is free of the weaknesses I have criticized in theirs. We also have other great advantages that they are far from matching.

SECTION 1.143.4
“If they march into our country, we will sail against theirs. Destroying part of the Peloponnese will not have the same effect as destroying all of Attica. They cannot get other land to replace it without fighting. But we have plenty of land, both on islands and on the mainland.

SECTION 1.143.5
“Control of the sea is a great advantage. Think about it: if we were islanders, who would be harder to conquer? Even now, we must think as nearly as possible as if we were. We should give up our land and houses, but keep watch over the sea and the city. We must not get angry over our property and fight a land battle with the Peloponnesians, who far outnumber us. Even if we win, we will have to fight just as many again. If we lose, we will also lose our control over the allies, the source of our strength. They will not stay quiet if we can no longer send armies against them. We should grieve over the loss of people, not houses and land. Property does not acquire people; people acquire property. If I thought I could persuade you, I would tell you to go out and destroy it yourselves. That would show the Peloponnesians that you will not obey them for the sake of this property.

CHAPTER 1.144

SECTION 1.144.1
“I have many other reasons to expect that we will win, provided you are willing not to expand our empire while we are at war, or take on additional dangers of our own choosing. I am more afraid of our own mistakes than of our enemies' plans.

SECTION 1.144.2
“But these matters will be explained in another speech, as events unfold. For now, let us send the envoys away with this reply. We will let the Megarians use our marketplace and harbors if the Lacedaemonians also stop expelling us and our allies as foreigners. Neither practice is forbidden by the treaty. We will let the cities govern themselves if they were self-governing when we made the treaty. We will do so when the Lacedaemonians also allow their own cities to govern themselves, not in a way that suits themselves [the Lacedaemonians], but as each city wishes. We are willing to submit to arbitration under the agreement. We will not start a war, but we will defend ourselves against those who do. This reply is both fair and fitting for our city.

SECTION 1.144.3
“We must realize that war is necessary. The more willingly we accept it, the less fiercely our enemies will press us. We must also realize that the greatest dangers bring the greatest honors, both to a city and to an individual.

SECTION 1.144.4
“Our fathers stood up to the Medes. They did not start with resources as great as ours. They even abandoned what they had. They drove back the non-Greeks more through judgment than through luck, and more through courage than through strength. They brought our resources to their present level. We must not fall short of them. We must resist our enemies in every way and try to pass on what we have to those who come after us without any loss.”

CHAPTER 1.145

SECTION 1.145.1
This was what Pericles said. The Athenians thought that his advice was best for them and voted as he urged. They answered the Lacedaemonians in line with his proposal, both on each point as he had explained it and on the overall issue. They would do nothing under orders, but they were ready to settle the complaints by arbitration under the treaty, on fair and equal terms. The envoys went home, and no further embassies were sent after that.

CHAPTER 1.146

SECTION 1.146.1
These were the accusations and disputes on both sides before the war. They began with the events at Epidamnus and Corcyra. Even while these disputes continued, the two sides still mixed with one another and visited each other without heralds to arrange it, though not without suspicion. What was happening was breaking down the treaty and giving grounds for war.

### Book 2

CHAPTER 2.1

SECTION 2.1.1
The war between the Athenians and Peloponnesians and the allies on each side now begins at this point. They no longer had dealings with each other without a herald, and once they had entered the war, they fought continuously. The events are recorded in the order in which they happened, by summer and winter.

CHAPTER 2.2

SECTION 2.2.1
The thirty-year truce made after the capture of Euboea had lasted fourteen years. In the fifteenth year, Chrysis had been priestess at Argos for forty-eight years, Aenesias was ephor at Sparta, and Pythodorus still had two months to serve as archon at Athens. In the sixth month after the battle at Potidaea, just as spring began, a little more than three hundred armed Thebans entered Plataea in Boeotia, an ally of Athens, at about the time of the first sleep. Their commanders were the Boeotarchs Pythangelus son of Phyleides and Diemporus son of Onetorides.

SECTION 2.2.2
Some Plataeans—Nauclides and his associates—had invited them in and opened the gates. To increase their own power, they wanted to kill their political opponents among the citizens and bring the city over to Thebes.

SECTION 2.2.3
They arranged this through Eurymachus son of Leontiades, a man of very great influence at Thebes. The Thebans saw that war was coming. They wanted to take control of Plataea, which had always been hostile to them, while it was still peacetime and before war had openly begun. This also made it easier for them to enter unnoticed, since no guard had been posted.

SECTION 2.2.4
They took up a position with their weapons in the marketplace. They did not follow the advice of the men who had brought them in, who wanted them to act at once and attack their enemies' houses. Instead, they decided to make friendly announcements and try to bring the city to an agreement and friendship. The herald announced that anyone who wanted to join the alliance of all the Boeotians on their traditional terms should take his place beside them with his weapons. They thought this would easily bring the city over to their side.

CHAPTER 2.3

SECTION 2.3.1
When the Plataeans realized that the Thebans were inside and had suddenly taken control of their city, they were terrified. They thought that far more men had come in, since they could not see in the dark. They moved toward an agreement, accepted the terms, and remained quiet, especially since the Thebans were taking no hostile action against anyone.

SECTION 2.3.2
But while these arrangements were being made, they somehow realized that the Thebans were not numerous. They thought they could easily defeat them if they attacked. Most of the Plataeans did not want to break away from Athens.

SECTION 2.3.3
So they decided to try. They gathered in one another's houses by breaking through the shared walls, to avoid being seen going along the streets. They put wagons in the streets without their draft animals, to serve as barricades. They made all the other preparations that seemed useful in the circumstances.

SECTION 2.3.4
When they were as ready as they could be, they waited for the last darkness just before dawn and came out of the houses to attack. They did not want to face the Thebans in daylight, when the invaders would be more confident and on equal terms with them. In the dark, the Thebans would be more frightened and at a disadvantage against the Plataeans' knowledge of the city. They attacked at once and quickly began fighting at close quarters.

CHAPTER 2.4

SECTION 2.4.1
When the Thebans realized they had been tricked, they closed ranks and fought off the attacks wherever they came.

SECTION 2.4.2
They beat them back two or three times. Then the Plataeans attacked with a great uproar, while the women and household slaves on the houses shouted and screamed and threw stones and roof tiles. Heavy rain had also fallen during the night. The Thebans panicked, turned, and fled through the city. In the darkness and mud, most of them did not know which routes would take them to safety. It was the end of the month, too. Their pursuers knew the city and how to prevent them from escaping. As a result, most of them were killed.

SECTION 2.4.3
One of the Plataeans closed the gates they had entered through, the only ones that were open. He used the spike at the butt of a javelin as a pin to secure the bar. They could no longer escape that way either.

SECTION 2.4.4
As they were pursued through the city, some climbed onto the wall and jumped down outside; most of these died. A few escaped through an unguarded gate without being noticed, after a woman gave them an ax and they cut through the bar. But they were soon discovered, so not many got out. Others were scattered around the city and killed.

SECTION 2.4.5
The largest group, which had kept together better than the rest, rushed into a large building adjoining the wall. Its doors happened to be open. They thought these were city gates and that there was a way straight through to the outside.

SECTION 2.4.6
Seeing them trapped, the Plataeans debated whether to set the building on fire and burn them where they were, or deal with them in some other way.

SECTION 2.4.7
In the end, these men and all the other Thebans still alive and wandering through the city agreed to hand themselves and their weapons over to the Plataeans, to do with them whatever they wanted.

SECTION 2.4.8
That was what had happened to the men inside Plataea.

CHAPTER 2.5

SECTION 2.5.1
The rest of the Theban army was supposed to arrive in full strength while it was still night, in case anything went wrong for the men who had entered. When news of what had happened reached them on the road, they hurried to help.

SECTION 2.5.2
Plataea is seventy stades from Thebes. The rain that fell during the night slowed their journey. The river Asopus was running high and was difficult to cross.

SECTION 2.5.3
They marched through the rain and crossed the river with difficulty. They arrived too late: some of their men had already been killed and the others were being held alive.

SECTION 2.5.4
When the Thebans learned what had happened, they planned an attack on the Plataeans outside the city. People and property were still in the countryside, since this unexpected disaster had happened in peacetime. If they captured anyone, they wanted to have hostages to exchange for the men inside, in case any had been taken alive. That was their plan.

SECTION 2.5.5
While they were still discussing it, the Plataeans suspected that something like this would happen. Afraid for the people outside, they sent a herald to the Thebans. He said they had acted against divine law by trying to seize the city during a truce, and warned them not to harm anyone or anything outside. Otherwise, the Plataeans said, they too would kill the Theban prisoners they held alive. But if the Thebans withdrew from their territory, they would return the men.

SECTION 2.5.6
That is the Thebans' account. They also say the Plataeans swore to this. The Plataeans deny promising to return the men immediately. They say they would do so only if an agreement was reached after negotiations. They also deny having sworn an oath.

SECTION 2.5.7
In any case, the Thebans withdrew from the territory without doing any damage. As soon as the Plataeans had hurriedly brought in what was in the countryside, they immediately killed the prisoners. There were a hundred and eighty captives. One of them was Eurymachus, with whom the traitors had made their arrangements.

CHAPTER 2.6

SECTION 2.6.1
After doing this, they sent a messenger to Athens and returned the dead to the Thebans under a truce. They arranged matters inside the city as they thought best for the situation.

SECTION 2.6.2
The Athenians were told at once what had happened at Plataea. They immediately arrested all the Boeotians in Attica and sent a herald to Plataea. His instructions were to tell the Plataeans to take no further action against their Theban prisoners until the Athenians themselves had considered what to do about them.

SECTION 2.6.3
They had not been told that the men were dead. The first messenger had left as the Thebans were entering, and the second just after their defeat and capture. The Athenians knew nothing of what happened afterward. They sent their instructions in this state of ignorance, and when the herald arrived, he found that the men had been killed.

SECTION 2.6.4
After this, the Athenians sent a force to Plataea, brought in grain, and left a garrison. They evacuated the people least useful for defense, along with the women and children.

CHAPTER 2.7

SECTION 2.7.1
After the incident at Plataea, the truce had clearly been broken. The Athenians prepared for war, and the Lacedaemonians and their allies did the same. Both sides planned to send embassies to the King and to non-Greeks elsewhere, wherever they hoped to get help. They also brought into their alliances cities outside their own control.

SECTION 2.7.2
The Lacedaemonians ordered their supporters in Italy and Sicily to build ships in proportion to the size of their cities. These would supplement the ships already available in Greece, bringing the total to five hundred. They also ordered them to have a fixed sum of money ready. Until these preparations were complete, they were otherwise to remain quiet and admit the Athenians if they came with a single ship.

SECTION 2.7.3
The Athenians reviewed their existing alliance and sent embassies especially to the regions around the Peloponnese: Corcyra, Cephallenia, the Acarnanians, and Zacynthus. They saw that, if these were firmly friendly to them, they could attack the Peloponnese from all sides and defeat it.

CHAPTER 2.8

SECTION 2.8.1
Neither side had small plans. Both eagerly committed themselves to the war, which was natural: people always take up a new effort with greater energy at the start. There were many young men in both the Peloponnese and Athens, and their lack of experience made them willing to take part in the war. All the rest of Hellas was on edge as the leading cities came into conflict.

SECTION 2.8.2
Many prophecies circulated, and interpreters chanted many oracles, both among those about to fight and in the other cities.

SECTION 2.8.3
Shortly before this, Delos had also been shaken by an earthquake. It had never been shaken before within Greek memory. People said and believed that this was a sign of what was to come. They searched out every other event of the same kind that happened to have occurred.

SECTION 2.8.4
Most people's sympathies were much more strongly with the Lacedaemonians, especially since they had announced that they were freeing Hellas. Every individual and city was eager to give them whatever help they could, in words and in action. Everyone felt the effort was being held back wherever he himself was not taking part.

SECTION 2.8.5
That was how angry most people were with the Athenians. Some wanted to be free of their rule; others feared coming under it.

CHAPTER 2.9

SECTION 2.9.1
These were their preparations and attitudes as they set out. Each side entered the war with the following cities as allies.

SECTION 2.9.2
The Lacedaemonians' allies were all the Peloponnesians on their side of the Isthmus except the Argives and Achaeans, who were friendly to both sides. Of the Achaeans, only the people of Pellene fought alongside them at first; later all the Achaeans did. Outside the Peloponnese, their allies were the Megarians, Boeotians, Locrians, Phocians, Ambraciots, Leucadians, and Anactorians.

SECTION 2.9.3
Of these, the Corinthians, Megarians, Sicyonians, people of Pellene, Eleans, Ambraciots, and Leucadians provided naval forces. The Boeotians, Phocians, and Locrians provided cavalry. The other cities provided infantry. This was the Lacedaemonian alliance.

SECTION 2.9.4
The Athenians' allies were the Chians, Lesbians, Plataeans, Messenians at Naupactus, most of the Acarnanians, the Corcyraeans, and the Zacynthians. They also had the tribute-paying cities in the following regions: coastal Caria, the Dorians neighboring the Carians, Ionia, the Hellespont, the regions along the Thracian coast, the islands eastward of the Peloponnese and Crete, and all the Cyclades except Melos and Thera.

SECTION 2.9.5
Of these, the Chians, Lesbians, and Corcyraeans provided naval forces. The others provided infantry and money.

SECTION 2.9.6
These were the alliances and preparations of the two sides for the war.

CHAPTER 2.10

SECTION 2.10.1
Immediately after the events at Plataea, the Lacedaemonians sent instructions around the Peloponnese and to their allies outside it. The cities were to prepare their troops and the supplies needed for a campaign abroad, since they intended to invade Attica.

SECTION 2.10.2
As each city was ready, two-thirds of its forces assembled at the Isthmus at the appointed time.

SECTION 2.10.3
When the whole army had gathered, Archidamus, king of the Lacedaemonians and commander of this expedition, called together the generals of all the cities, along with their most important officials and most notable men. He gave them the following advice.

CHAPTER 2.11

SECTION 2.11.1
“Peloponnesians and allies, our fathers fought many campaigns, both within the Peloponnese and outside it. The older men among us also have experience of war. Even so, we have never marched out with a greater force than this. We are now advancing against a very powerful city, and our own army is larger and better than ever.

SECTION 2.11.2
“So we must show ourselves to be no worse than our fathers, and live up to our own reputation. All Hellas has been stirred by this expedition and is watching closely. Because of its hatred of the Athenians, it wishes us success in what we plan to do.

SECTION 2.11.3
“Some may think that we are advancing in such numbers that there is little risk of the enemy meeting us in battle. But that must not make us march with any less care in our preparations. Every commander and soldier from every city must always expect that he himself will face some danger.

SECTION 2.11.4
“War is unpredictable. Most attacks begin with little warning, and in a burst of anger. Often a smaller force, because it was afraid, has defended itself more successfully against larger numbers whose contempt for their opponents had left them unprepared.

SECTION 2.11.5
“When campaigning in enemy territory, we must always be confident in our thinking but make our practical preparations as carefully as if we were afraid. That way we will have the most courage when attacking the enemy and the best protection when attacked.

SECTION 2.11.6
“The city we are advancing against is certainly not unable to defend itself. It is very well prepared in every way. So we must fully expect its people to come out and fight. They may not have set themselves to do so now, while we are still absent, but they will when they see us on their land, plundering it and destroying their possessions.

SECTION 2.11.7
“Everyone gets angry at the immediate sight of unusual suffering before his own eyes. The less people use their judgment, the more they let anger drive them into action.

SECTION 2.11.8
“The Athenians are likely to do this even more than others. They think they deserve to rule other people and to invade and destroy their neighbors' land, rather than watch their own being destroyed.

SECTION 2.11.9
“So remember that we are campaigning against a city of such power. Depending on the outcome, we will bring the greatest credit or disgrace to our ancestors and ourselves. Follow wherever you are led. Above everything, maintain discipline and vigilance, and respond quickly to orders. Nothing is better or safer than for a large army to be seen acting under a single discipline.”

CHAPTER 2.12

SECTION 2.12.1
After this speech, Archidamus dismissed the meeting. Before doing anything else, he sent Melesippus son of Diacritus, a Spartan, to Athens. He wanted to see whether the Athenians might now make some concession, seeing that his army was already on its way.

SECTION 2.12.2
But the Athenians did not admit him to the city or to their public authorities. Pericles had previously carried a motion that they should receive no herald or embassy once the Lacedaemonians had marched out. So they sent him away without hearing him and ordered him to be outside their borders that same day. In future, if the Lacedaemonians wanted to send an embassy, they must first withdraw to their own territory. They sent escorts with Melesippus to prevent him from meeting anyone.

SECTION 2.12.3
When he reached the border and was about to part from his escorts, he said just this before going on: “This day will mark the beginning of great troubles for the Greeks.”

SECTION 2.12.4
When he returned to the camp and Archidamus learned that the Athenians would still make no concessions, the king broke camp and advanced with his army into their territory.

SECTION 2.12.5
The Boeotians provided their share of troops and their cavalry to campaign with the Peloponnesians. With the men who remained, they went to Plataea and laid waste its land.

CHAPTER 2.13

SECTION 2.13.1
While the Peloponnesians were still gathering at the Isthmus and marching, before they invaded Attica, Pericles son of Xanthippus was one of the ten Athenian generals. Once he knew the invasion would happen, he became concerned because Archidamus was a personal friend with whom he exchanged hospitality. Archidamus might spare his farms from destruction as a private favor, or the Lacedaemonians might order this to discredit him. They had already demanded the expulsion of those under religious curses with him in mind. So he told the Athenians in the assembly beforehand that Archidamus was indeed his friend, but that this friendship must do the city no harm. If the enemy did not destroy his farms and houses as they did those of others, he would make them public property. There must be no suspicion of him on this account.

SECTION 2.13.2
His advice about the current situation was the same as before. They should prepare for war and bring in their property from the countryside. They should not march out to fight, but come inside and defend the city. They should fit out the fleet, which was their strength, and keep a firm hold on their allies. He said their power depended on the money coming in from the allies. Success in war depended mainly on sound judgment and a reserve of money.

SECTION 2.13.3
He told them to be confident. Apart from its other income, the city received an average of six hundred talents a year in tribute from the allies. There were still six thousand talents of coined silver on the Acropolis at that time. At its highest, the reserve had reached nine thousand seven hundred talents, but money had been spent from it on the gateways of the Acropolis, the other buildings, and Potidaea.

SECTION 2.13.4
This did not include uncoined gold and silver in private and public offerings, all the sacred equipment used in processions and contests, the spoils taken from the Persians, and other such items. Their value [was] at least five hundred talents.

SECTION 2.13.5
He added the considerable sums in the other sanctuaries, which they could use. If they were completely cut off from all other resources, they could even use the gold covering the goddess herself. He pointed out that the statue carried forty talents by weight of refined gold, all of which could be removed. But if they used it to save themselves, he said, they must replace it afterward with at least as much.

SECTION 2.13.6
That was how he encouraged them about their money. As for hoplites, he said there were thirteen thousand, apart from those in the forts and the sixteen thousand on the battlements.

SECTION 2.13.7
That was the number initially assigned to guard duty whenever the enemy invaded. They came from the oldest and youngest age groups and from the resident foreigners who served as hoplites. The Phaleric wall ran for thirty-five stades to the city's outer wall. The guarded section of that outer wall was forty-three stades long. Part of it was unguarded: the section between the Long Wall and the Phaleric wall. The Long Walls to Piraeus were forty stades long, and only the outer one was guarded. The entire circuit of Piraeus, including Munychia, was sixty stades, and half of this was guarded.

SECTION 2.13.8
He stated that they had twelve hundred cavalry, including mounted archers, sixteen hundred archers, and three hundred seaworthy triremes.

SECTION 2.13.9
These were the resources the Athenians had, with no fewer than the stated amount in each category, when the first Peloponnesian invasion was about to happen and they were entering the war. Pericles also made his other usual arguments to show that they would win the war.

CHAPTER 2.14

SECTION 2.14.1
The Athenians listened and accepted his advice. They brought their children, wives, and household belongings in from the countryside. They even took down the woodwork of their houses and brought it in. They sent their livestock and draft animals across to Euboea and the nearby islands.

SECTION 2.14.2
This move was painful for them, because most had always been used to living in the countryside.

CHAPTER 2.15

SECTION 2.15.1
From very early times, this had been more characteristic of the Athenians than of other peoples. In the time of Cecrops and the first kings, right down to Theseus, the people of Attica lived in separate towns, each with its own civic hall and officials. Unless some danger arose, they did not meet with the king to deliberate. Each town governed itself and held its own councils. Some even went to war with the kings, as the Eleusinians under Eumolpus once did against Erechtheus.

SECTION 2.15.2
When Theseus became king, he combined intelligence with power. Among his other reforms of the country, he abolished the council houses and governments of the other towns. He established one council house and civic hall in the present city and united everyone under it. Each person continued to occupy his own property as before, but Theseus required them all to use this one city as their political center. With everyone now contributing to it, the city grew great, and Theseus handed it down to those who came after him. From that time to the present, the Athenians have celebrated the Synoecia, a publicly funded festival for the goddess.

SECTION 2.15.3
Before this, the city consisted of what is now the Acropolis and the ground below it, mainly on the southern side.

SECTION 2.15.4
Here is evidence for this. There are sanctuaries of other gods, too, on the Acropolis itself, and the sanctuaries outside it are mostly situated toward this part of the city. These include the sanctuary of Olympian Zeus, the Pythian sanctuary, the sanctuary of Earth, and that of Dionysus in the Marshes. The older Dionysia are celebrated for this god [on the twelfth day] of the month Anthesterion, as is still the custom among the Ionians descended from the Athenians. Other ancient sanctuaries also stand in this area.

SECTION 2.15.5
The fountain now called Enneacrunus, because the tyrants fitted it out in its present form, was formerly called Callirrhoe, when its springs lay open. Because it was nearby, the people of that time used it for their most important needs. From this ancient practice comes the custom, still kept today, of using its water before weddings and for other religious ceremonies.

SECTION 2.15.6
Because the earliest settlement was in this area, the Athenians still call the Acropolis the City to this day.

CHAPTER 2.16

SECTION 2.16.1
The Athenians had therefore long lived in independent settlements across the countryside. Even after they were united into one city, most people, in both earlier and later generations down to this war, continued by habit to be born and live in the country. Moving away with their entire households was not easy for them, especially since they had only recently restored their homes and property after the Persian Wars.

SECTION 2.16.2
They were upset and found it hard to leave their houses and the sanctuaries that had always belonged to their families since the old form of government. They faced a change in their way of life. Each person felt that he was leaving nothing less than his own city.

CHAPTER 2.17

SECTION 2.17.1
When they reached the city, a few had homes there, and some found shelter with friends or relatives. But most settled in the unoccupied parts of the city and in all the sanctuaries and shrines of heroes, except the Acropolis, the Eleusinium, and any other place securely closed off. They even occupied the so-called Pelargic ground below the Acropolis. A curse forbade anyone to live there, and the last words of an oracle from Delphi also prohibited it, saying, “The Pelargic ground is better left unused.” Yet the pressure of their immediate need made them settle there anyway.

SECTION 2.17.2
In my view, the oracle came true in the opposite way from what people expected. The city did not suffer disasters because the occupation was unlawful. Instead, the war forced people to occupy the ground. Without naming the war, the oracle foresaw that the place would only be settled in bad circumstances.

SECTION 2.17.3
Many also made themselves homes in the towers of the walls and wherever each could find room. The city could not hold them all when they gathered there. Later, they divided up and occupied the space along the Long Walls and much of Piraeus.

SECTION 2.17.4
At the same time, they began their preparations for war. They gathered their allies and fitted out a hundred ships for an attack on the Peloponnese.

SECTION 2.17.5
That was the stage their preparations had reached.

CHAPTER 2.18

SECTION 2.18.1
The Peloponnesian army advanced and first reached Oenoe in Attica, at the point where they intended to invade. They camped there and prepared to attack its wall with siege engines and by other means.

SECTION 2.18.2
Oenoe stood on the border between Attica and Boeotia. It had been fortified, and the Athenians used it as a stronghold whenever war broke out. The Peloponnesians therefore prepared their attacks, and also spent time there in other ways.

SECTION 2.18.3
This brought considerable blame on Archidamus. Even while the war was being organized, people thought he was weak and friendly toward the Athenians, since he did not urge war enthusiastically. Once the army was assembling, the delay at the Isthmus and the slow pace of the rest of the march brought him under suspicion. Above all, they objected to the delay at Oenoe.

SECTION 2.18.4
During this time the Athenians were bringing their belongings into the city. The Peloponnesians thought that, if they had advanced quickly, they could have caught everything still outside, but for his hesitation.

SECTION 2.18.5
That was how angry the army was with Archidamus while they remained in camp. But he held back because, it is said, he expected the Athenians to make some concession while their land was still undamaged. He thought they would hesitate to stand by and see it devastated.

CHAPTER 2.19

SECTION 2.19.1
However, they attacked Oenoe and tried every method, but could not capture it. The Athenians sent no message through a herald either. So the Peloponnesians finally set out from Oenoe and invaded Attica. This was about eighty days after the events at Plataea [involving the Thebans who had entered it], in summer, when the grain was ripe. Their commander was Archidamus son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians.

SECTION 2.19.2
They camped and first devastated Eleusis and the Thriasian plain. They also put some Athenian cavalry to flight near the place called the Rheiti. Then they advanced through Cropia, keeping Mount Aegaleos on their right, until they reached Acharnae, the largest of the districts in Attica called demes. They settled there, established a camp, and stayed a long time devastating the land.

CHAPTER 2.20

SECTION 2.20.1
The following is said to have been Archidamus's reason for remaining near Acharnae with his troops drawn up for battle, rather than going down into the plain during this invasion.

SECTION 2.20.2
The Athenians had large numbers of young men in their prime and were better prepared for war than ever before. He hoped that they might come out to fight rather than stand by and see their land devastated.

SECTION 2.20.3
Since they had not come to meet him at Eleusis or in the Thriasian plain, he camped near Acharnae to test whether they would come out.

SECTION 2.20.4
For one thing, the place seemed suitable for a camp. For another, the Acharnians formed a large part of the citizen body: they supplied three thousand hoplites. He thought they would not stand by and see their property destroyed, but would push everyone into battle. Even if the Athenians did not come out during this invasion, he would be able to devastate the plain and advance right up to the city with less fear in the future. Once the Acharnians had lost their own property, they would not be as eager to risk themselves for other people's land. Opinion would be divided.

SECTION 2.20.5
These were Archidamus's calculations as he remained near Acharnae.

CHAPTER 2.21

SECTION 2.21.1
As long as the army was near Eleusis and in the Thriasian plain, the Athenians still had some hope that it would come no closer. They remembered Pleistoanax son of Pausanias, king of the Lacedaemonians. Fourteen years before this war he had invaded Attica with a Peloponnesian army, reaching Eleusis and Thria, but then withdrew without advancing any farther. This was why he was exiled from Sparta: he was thought to have been bribed [to withdraw].

SECTION 2.21.2
But when they saw the army near Acharnae, sixty stades from the city, they could no longer bear it. Naturally, it seemed terrible to see their land being devastated before their eyes. The younger men had never seen this happen, and the older men had seen it only during the Persian Wars. People generally, and especially the young, wanted to go out rather than stand by and watch.

SECTION 2.21.3
They gathered in groups and argued fiercely. Some urged going out, while others opposed it. Reciters of oracles chanted all kinds of predictions, and people listened according to their own inclinations. The Acharnians believed they made up a very substantial part of the Athenian population. Since it was their land that was being devastated, they pressed hardest for an advance. The city was agitated in every way. People were angry with Pericles and forgot all his earlier advice. They called him a coward for being a general who would not lead them out, and blamed him for everything they were suffering.

CHAPTER 2.22

SECTION 2.22.1
Pericles saw that they were angry at the immediate situation and were not thinking in their own best interests. He was also sure he was right not to go out. He therefore called neither an assembly nor any other meeting, to prevent them from coming together and making a mistake through anger rather than judgment. He guarded the city and kept it as quiet as he could.

SECTION 2.22.2
He did, however, keep sending out cavalry to stop advance parties from the enemy army from raiding and damaging the farms near the city. A brief cavalry fight took place at Phrygia between one unit of Athenian cavalry, with Thessalians alongside them, and the Boeotian cavalry. The Athenians and Thessalians held their own until hoplites came to help the Boeotians. They were then routed, and a few Thessalians and Athenians were killed. They recovered the bodies that same day without a truce.

SECTION 2.22.3
The next day the Peloponnesians set up a victory trophy. The Thessalians had come to help the Athenians under their old alliance. The contingents were Larisaeans, Pharsalians, [Parasians], Crannonians, Pyrasians, Gyrtonians, and Pheraeans. Their commanders from Larisa were Polymedes and Aristonous, one from each political faction, and from Pharsalus, Menon. The other cities also had their own commanders.

CHAPTER 2.23

SECTION 2.23.1
When the Athenians did not come out to fight them, the Peloponnesians moved away from Acharnae and devastated some other demes between Mount Parnes and Mount Brilessus.

SECTION 2.23.2
While the enemy was still in their territory, the Athenians sent the hundred ships they had been preparing on a voyage around the Peloponnese. On board were a thousand hoplites and four hundred archers. The generals were Carcinus son of Xenotimus, Proteas son of Epicles, and Socrates son of Antigenes.

SECTION 2.23.3
They set out with this force and sailed around the coast. Meanwhile, the Peloponnesians stayed in Attica as long as their supplies lasted, then withdrew through Boeotia, not by the route they had taken in. As they passed Oropus, they devastated the land called Graice, which was occupied by the Oropians, subjects of Athens. When they reached the Peloponnese, they broke up and returned to their own cities.

CHAPTER 2.24

SECTION 2.24.1
After their withdrawal, the Athenians established guard posts on land and at sea, intending to maintain them throughout the war. They also decided to set aside a special reserve of a thousand talents from the money on the Acropolis. This was not to be spent; they were to finance the war from their other funds. They made it punishable by death to propose or put to a vote any use of this money, unless an enemy fleet attacked the city and they needed it for their defense.

SECTION 2.24.2
Along with this money, they reserved the hundred best triremes each year and appointed trierarchs for them. None of these ships was to be used for any other purpose, but only with the money against that same danger, if the need arose.

CHAPTER 2.25

SECTION 2.25.1
The Athenians sailing around the Peloponnese in the hundred ships were joined by Corcyraeans who had come to help with fifty ships, and by some of the other allies in that region. They damaged various places as they sailed along. They also landed at Methone in Laconia and attacked its wall, which was weak and had no defenders on it.

SECTION 2.25.2
Brasidas son of Tellis, a Spartan, happened to be in that area with a garrison. When he learned what was happening, he went to help the people in the town with a hundred hoplites. The Athenian army was scattered across the countryside and facing the wall. He ran through it and got into Methone, losing only a few of his men as he broke through. He saved the city, and for this bold action he became the first man in this war to receive public praise at Sparta.

SECTION 2.25.3
The Athenians sailed on and put in at Pheia in Elis. They devastated the land for two days and defeated in battle three hundred picked men from Hollow Elis and men from the neighboring district of Elis who had come to help.

SECTION 2.25.4
A strong wind came down and caught them in a storm at a place without a harbor. Most boarded the ships and sailed around the headland called Ichthys to the harbor at Pheia. Meanwhile, the Messenians and some others who had been unable to board went overland and captured Pheia.

SECTION 2.25.5
Later, the ships came around, picked them up, and put out to sea, abandoning Pheia. By then the main army of the Eleans had arrived to help. The Athenians sailed along to other places and devastated them.

CHAPTER 2.26

SECTION 2.26.1
At about this same time the Athenians sent out thirty ships to operate along the coast of Locris and also to guard Euboea. Their general was Cleopompus son of Clinias.

SECTION 2.26.2
He made landings and devastated parts of the coast. He also captured Thronium and took hostages from its people, and at Alope he defeated in battle the Locrians who came to help.

CHAPTER 2.27

SECTION 2.27.1
That same summer the Athenians also expelled the Aeginetans from Aegina, including their children and wives. They accused them of being among those most responsible for the war against Athens. Since Aegina lay close to the Peloponnese, they also thought it safer to hold it by sending settlers of their own. Not long afterward they sent the settlers there.

SECTION 2.27.2
The Lacedaemonians gave the expelled Aeginetans Thyrea as a place to live and farm. They did this both because of their hostility toward the Athenians and because the Aeginetans had helped them at the time of the earthquake and the Helot uprising. The territory of Thyrea lies on the border between Argive territory and Laconia and extends down to the sea. Some of the Aeginetans settled there; others scattered across the rest of Hellas.

CHAPTER 2.28

SECTION 2.28.1
In the same summer, at the new moon—which seems to be the only time this can happen—the sun was eclipsed after noon and then became full again. It had turned into a crescent, and some stars had appeared.

CHAPTER 2.29

SECTION 2.29.1
Also that summer, the Athenians appointed Nymphodorus son of Pythes, a man from Abdera, as their official local representative and sent for him. They had previously considered him an enemy. His sister was married to Sitalces, and he had great influence with him. The Athenians wanted Sitalces son of Teres, king of the Thracians, to become their ally.

SECTION 2.29.2
This Teres, Sitalces' father, was the first to establish the great Odrysian kingdom over much of the rest of Thrace. A large part of the Thracian population is independent, however.

SECTION 2.29.3
This Teres has no connection with Tereus, who married Procne, daughter of Pandion, from Athens. Nor did they come from the same part of Thrace. He [Tereus] lived at Daulia, in the land now called Phocis, which was then inhabited by Thracians. It was in this land that the women carried out their deed against Itys. Many poets, too, call the nightingale the Daulian bird when they mention it. It is also reasonable to think that Pandion arranged his daughter's marriage over this distance for their mutual benefit, rather than sending her on a journey of many days to the Odrysians. Teres, whose name is not even the same, was the first king to establish power over the Odrysians.

SECTION 2.29.4
It was his son Sitalces whom the Athenians were making their ally. They wanted his help in conquering the places on the Thracian coast and Perdiccas.

SECTION 2.29.5
Nymphodorus came to Athens, arranged the alliance with Sitalces, and had his son Sadocus made an Athenian citizen. He also promised to bring the war on the Thracian coast to an end. He would persuade Sitalces to send the Athenians a Thracian army of cavalry and light infantry carrying small shields.

SECTION 2.29.6
He also reconciled Perdiccas with the Athenians and persuaded them to return Therme to him. Perdiccas immediately joined the Athenians and Phormio in a campaign against the Chalcidians.

SECTION 2.29.7
In this way both Sitalces son of Teres, king of the Thracians, and Perdiccas son of Alexander, king of the Macedonians, became allies of the Athenians.

CHAPTER 2.30

SECTION 2.30.1
The Athenians in the hundred ships were still operating around the Peloponnese. They captured Sollium, a small Corinthian town, and handed over both the land and the town to the Palaereans alone among the Acarnanians, for them to occupy. They also stormed Astacus, where Euarchus ruled as tyrant, drove him out, and brought the place into their alliance.

SECTION 2.30.2
They sailed to the island of Cephallenia and brought it over to their side without a fight. Cephallenia lies opposite Acarnania and Leucas and has four communities: the Palians, Cranians, Samaeans, and Pronnaeans. Not long afterward the ships returned to Athens.

CHAPTER 2.31

SECTION 2.31.1
Toward the autumn of that summer, the Athenians invaded Megarian territory with their entire available force, both citizens and resident foreigners. Pericles son of Xanthippus was in command. The Athenians in the hundred ships that had sailed around the Peloponnese happened to be at Aegina on their way home. When they learned that the entire army from the city was in Megarian territory, they sailed over and joined it.

SECTION 2.31.2
This was the largest Athenian army ever assembled in one place. The city was still at full strength and had not yet suffered from the plague. There were at least ten thousand Athenian citizen hoplites, not counting the three thousand at Potidaea. At least three thousand hoplites who were resident foreigners also joined the invasion, besides a considerable force of other, lightly armed troops. They devastated most of the territory and then withdrew.

SECTION 2.31.3
Later in the war the Athenians invaded Megarian territory every year, sometimes with cavalry and sometimes with their whole army, until they captured Nisaea.

CHAPTER 2.32

SECTION 2.32.1
At the end of this summer the Athenians also fortified Atalanta as a stronghold. This previously uninhabited island lies off the coast of the Opuntian Locrians. The fortification was intended to stop raiders sailing from Opus and the rest of Locris to damage Euboea. These were the events of this summer after the Peloponnesians withdrew from Attica.

CHAPTER 2.33

SECTION 2.33.1
During the following winter, Euarchus the Acarnanian wanted to return to Astacus. He persuaded the Corinthians to sail there with forty ships and fifteen hundred hoplites to restore him. He also hired some mercenaries himself. The commanders of the force were Euphamidas son of Aristonymus, Timoxenus son of Timocrates, and Eumachus son of Chrysis.

SECTION 2.33.2
They sailed over and restored him. They also wanted to gain control of some other places along the coast of Acarnania and made an attempt. When they failed, they sailed for home.

SECTION 2.33.3
On the way they put in at Cephallenia and landed in the territory of the Cranians. The Cranians tricked them with a kind of agreement, then attacked them when they were not expecting it, killing some of their men. They put out to sea in considerable difficulty and went home.

CHAPTER 2.34

SECTION 2.34.1
In the same winter, following their ancestral custom, the Athenians held a public funeral for the first men to die in this war. They did it in the following way.

SECTION 2.34.2
They put up a tent and lay out the bones of the dead two days before the funeral. Anyone who wishes brings an offering for his own relative.

SECTION 2.34.3
At the funeral procession, wagons carry cypress coffins, one for each tribe. Each coffin contains the bones of the men who belonged to that tribe. They also carry one empty bier, covered with a cloth, for the missing whose bodies could not be recovered.

SECTION 2.34.4
Anyone who wishes, whether a citizen or a foreigner, joins the procession. The women related to the dead are also present at the tomb, mourning.

SECTION 2.34.5
They place the dead in the public burial ground, which is in the most beautiful suburb of the city. They always bury the war dead there, except those who died at Marathon. They judged those men's courage to be outstanding and gave them a tomb on the battlefield itself.

SECTION 2.34.6
After they have covered the dead with earth, a man chosen by the city gives a speech praising them as they deserve. He must be considered a man of sound judgment and hold a distinguished position. After this, the people leave.

SECTION 2.34.7
This is how they hold the burial, and throughout the war they followed this custom whenever the occasion arose.

SECTION 2.34.8
For these first dead, Pericles son of Xanthippus was chosen to speak. When the time came, he stepped forward from the tomb onto a high platform built so that as many people in the crowd as possible could hear him. He spoke as follows.

CHAPTER 2.35

SECTION 2.35.1
“Most of those who have spoken here before have praised the man who added this speech to the funeral custom. They thought it fitting to give such a speech at the burial of men killed in war. My own view is that men who proved their courage through actions could have been sufficiently honored through actions too. You can see such honors in the public arrangements around this tomb today. The courage of many men should not depend for its credibility on whether one man speaks well or badly.

SECTION 2.35.2
“It is hard to speak with the right balance when it is difficult even to establish the audience's belief that one is telling the truth. A listener who knows the facts and is sympathetic may think the account falls short of what he wants and knows to be true. Someone without that experience may think some things are exaggerated, out of envy, if he hears of an achievement beyond his own abilities. People will tolerate praise of others only so far as each thinks he could do something like what he hears described. Anything beyond their own abilities makes them envious, and then they disbelieve it too.

SECTION 2.35.3
“But since earlier generations decided that this was the right practice, I too must follow the custom and try, as far as possible, to meet each of your wishes and expectations.

CHAPTER 2.36

SECTION 2.36.1
“I will begin with our ancestors. It is right and appropriate to honor them by remembering them on an occasion like this. The same people have always lived in this land, generation after generation, and through their courage they have handed it down free to the present day.

SECTION 2.36.2
“They deserve praise, and our fathers deserve even more. Besides what they inherited, they acquired the empire we now hold, at the cost of much effort, and passed it on to us who live today.

SECTION 2.36.3
“Most of its expansion has been our own work—the work of the generation still living, most of us now in our mature years. We have also equipped the city with everything it needs to be fully self-sufficient in both war and peace.

SECTION 2.36.4
“I will leave aside the military actions by which these possessions were acquired, and the occasions when we or our fathers eagerly fought off an attack by an enemy, whether non-Greek or Greek. I do not want to speak at length about things you know. Instead, I will first explain the practices that brought us to this position, and the political system and ways of life that made our power great. Then I will go on to praise these men. I think these subjects are appropriate to the occasion and that the whole gathering, citizens and foreigners alike, will benefit from hearing about them.

CHAPTER 2.37

SECTION 2.37.1
“Our political system does not copy our neighbors' laws. We are a model for some others rather than imitators of anyone else. It is called a democracy because government is conducted for the many, not the few. In private disputes, everyone has equality under the law. When people are chosen for public responsibilities, what counts is their personal ability and the reputation they have earned in a particular field, not the group they belong to. Nor does poverty stand in the way: anyone who can do something useful for the city is not barred because his social position is obscure.

SECTION 2.37.2
“We act freely in public life, and in daily life we do not keep a suspicious watch on one another. We do not get angry with a neighbor for doing what he enjoys. Nor do we give him looks of disapproval which do no actual harm but are still unpleasant to see.

SECTION 2.37.3
“We do not make life difficult for one another in private. In public affairs, however, respect above all keeps us from breaking the law. We obey those who hold office at any given time and the laws, especially those laid down to protect people who suffer injustice, and those unwritten rules whose violation brings shame that everyone acknowledges.

CHAPTER 2.38

SECTION 2.38.1
“We have also provided our minds with plenty of breaks from work. We hold games and sacrifices throughout the year, as our custom requires, and have attractive homes and furnishings. The pleasure these give us each day drives away distress.

SECTION 2.38.2
“The size of our city brings us goods of every kind from every land. As a result, we are as used to enjoying other peoples' products as we are the good things our own country produces.

CHAPTER 2.39

SECTION 2.39.1
“We also differ from our opponents in the following ways in our approach to war. We keep our city open to everyone. We never expel foreigners to prevent anyone from learning or seeing things, even when an enemy might benefit from seeing something we have not kept secret. We rely less on preparations and deception than on our own courage when it comes to action. In education, too, our opponents train painfully from their earliest youth in pursuit of courage. We live in a relaxed way, yet face dangers as great as theirs with no less readiness.

SECTION 2.39.2
“Here is the evidence. The Lacedaemonians do not invade our territory on their own, but with all their allies. Yet when we invade our neighbors' territory ourselves, we usually defeat without difficulty, on foreign soil, the people fighting to defend their own homes.

SECTION 2.39.3
“No enemy has yet faced our whole force together. We have to attend to our navy at the same time as we send our own men on many different land operations. But if our enemies meet some part of our force and defeat some of us, they boast of having driven us all back. If they are beaten, they claim that our entire force defeated them.

SECTION 2.39.4
“Yet if we are willing to face danger with an easy way of life rather than constant hard training, and with courage that comes more from our habits than from legal compulsion, we gain an advantage. We do not wear ourselves out in advance over sufferings still to come. And when we face them, we prove no less brave than those who are always working hard. In these respects our city deserves admiration, and in others as well.

CHAPTER 2.40

SECTION 2.40.1
“We appreciate beauty without spending too much, and we value thought without becoming soft. We use wealth as a resource for action rather than a reason to boast. Admitting that you are poor is no disgrace here. It is more shameful not to work to escape poverty.

SECTION 2.40.2
“The same people can look after both their own affairs and public business. Even those occupied with their trades have a sound understanding of politics. We alone regard someone who takes no part in these matters not as someone who minds his own business, but as useless. We ourselves either make decisions or think the issues through properly. We do not think discussion gets in the way of action. The real obstacle is going ahead with what must be done without first learning about it through discussion.

SECTION 2.40.3
“We are also different in this: the same people show the greatest daring and carefully calculate what they are going to attempt. For other people, ignorance brings boldness, while thought brings hesitation. Those who understand most clearly both what is frightening and what is pleasant, but do not let that knowledge turn them away from danger, can rightly be judged the strongest in spirit.

SECTION 2.40.4
“We also differ from most people in doing good. We make friends by helping others, not by being helped. The person who has done a favor is the more reliable friend. He keeps showing goodwill to the person he helped, so that the debt of gratitude stays alive. The person who owes the favor is less eager. He knows that when he returns the kindness, he will be paying a debt, not freely doing a favor.

SECTION 2.40.5
“We alone help others without fear, relying less on calculations of advantage than on the confidence that comes with being free.

CHAPTER 2.41

SECTION 2.41.1
“To sum up, I say that our whole city is an education for Hellas. I also think that each individual among us can personally meet the widest range of demands with the greatest adaptability and grace.

SECTION 2.41.2
“This is not just boasting for the occasion, but a statement of fact. The city's power itself proves it, power we have gained through these ways of living.

SECTION 2.41.3
“Of all cities today, ours alone proves greater in experience than its reputation suggests. It alone gives an enemy who attacks it no reason to resent the kind of people he suffers at the hands of. Nor does it give a subject any reason to complain that his rulers are unworthy of their power.

SECTION 2.41.4
“We have displayed our power with great proofs, certainly not without evidence. People now and in the future will admire us. We need no Homer to sing our praises, or anyone else whose verses will please people for the moment, only for the truth to damage the impression they give of what we have done. Instead, our daring has forced every sea and land to open to us. Everywhere we have established lasting reminders of the harm and the good we have done.

SECTION 2.41.5
“It was for a city like this that these men fought and died with courage, convinced that it must not be taken from them. Everyone who survives should be willing to bear hardship for it.

CHAPTER 2.42

SECTION 2.42.1
“That is why I have spoken at length about the city. I wanted to show that our struggle does not have the same stakes as the struggle of people who enjoy none of these advantages to the same extent. At the same time, I wanted to give clear evidence for my praise of the men I am speaking about now.

SECTION 2.42.2
“Most of that praise has already been given. The qualities for which I praised the city were made its own by the courage of these men and others like them. For few Greeks would words of praise seem as well matched by their deeds as they do for these men. I think that the end these men have now met reveals a man's worth: it may be the first evidence of it, or its final confirmation.

SECTION 2.42.3
“Even when men have fallen short in other ways, it is right to put their courage in fighting for their country first. They have wiped out the bad with the good. They have done more to help the community than they did to harm it through their private conduct.

SECTION 2.42.4
“None of these men became a coward because he valued the continued enjoyment of his wealth more highly. None put off facing danger because he was poor and hoped he might yet escape poverty and become rich. They thought punishing their enemies more desirable than either prospect, and considered this the finest danger they could face. They chose to face it and punish their enemies, letting those other things go. They left the uncertain outcome to hope. But in acting against the danger already before their eyes, they thought it right to trust themselves. They preferred to resist and suffer rather than give in and survive. They escaped a shameful reputation, but endured the reality with their bodies. In the brief moment that decided their fate, they passed away at the height of their glory rather than their fear.

CHAPTER 2.43

SECTION 2.43.1
“These men, then, proved themselves worthy of their city. Those who remain should pray to face the enemy more safely, but should be determined to show no less courage. Do not judge its benefits just by listening to an account of them. Someone could speak at length about the advantages of resisting the enemy, but you know them just as well yourselves. Instead, look at the city's power in practice every day and come to love it. Whenever it seems great to you, remember that men won it by daring, by knowing what needed to be done, and by having a sense of shame in their actions. Even when they failed in an attempt, they did not think that this justified depriving the city of their courage. They gave it the finest contribution they could.

SECTION 2.43.2
“They gave their bodies to the community, and each received praise that does not grow old and the most distinguished tomb. That tomb is not so much where they lie as where their fame lives on, always remembered whenever an occasion for speech or action arises.

SECTION 2.43.3
“For outstanding men, the whole earth is a tomb. An inscription on a monument at home is not the only sign of their memory. Even in foreign countries an unwritten memory lives in each person's mind, a memory of their spirit more than of their actions.

SECTION 2.43.4
“Make these men your example. Recognize that happiness depends on freedom, and freedom on courage, and do not hold back from the dangers of war.

SECTION 2.43.5
“It is not those who live in misery, with no hope of anything good, who have the better reason to risk their lives. It is those who may still suffer a change for the worse while they live, and who have the most to lose if they meet with a setback.

SECTION 2.43.6
“For a man with self-respect, the humiliation that comes from acting like a coward is more painful than a death that comes without being felt, while he is strong and shares in the community's hopes.

CHAPTER 2.44

SECTION 2.44.1
“That is why I will offer comfort, rather than pity, to the parents of these men who are here today. They know that they have grown up amid all kinds of changes in fortune. The fortunate are those whose lot is the most honorable death, as these men's is now, or the most honorable grief, as yours is. They are those whose allotted lives end at the same point as their happiness.

SECTION 2.44.2
“I know it is hard to persuade you of this. Other people's happiness will often remind you of the happiness you once took pride in yourselves. Grief does not come from missing good things you have never experienced. It comes from losing something you have grown used to.

SECTION 2.44.3
“But those who are still of an age to have children must take strength from the hope of having others. For some of you, children born later will help you forget those who are gone. The city will benefit in two ways: its population will not be depleted, and it will be safer. People cannot take part in decisions on equal and fair terms unless they too have children to expose to the same risks as others.

SECTION 2.44.4
“Those of you who are past that age should count the greater part of your lives, when you were happy, as a gain. Remember that the time left will be short, and find relief in these men's good name. The desire for honor alone does not grow old. When age makes a person no longer useful, it is not making money that gives the greatest pleasure, as some say, but being honored.

CHAPTER 2.45

SECTION 2.45.1
“For those of you here who are sons or brothers of these men, I see a great challenge ahead. Everyone tends to praise the dead. Even if you showed exceptional courage, you would scarcely be judged only a little below them, let alone their equals. People envy the living because they are rivals. Someone who no longer stands in their way is honored with goodwill that has no rival to challenge it.

SECTION 2.45.2
“If I must also say something about the qualities of women, for those of you who will now be widows, I can put it all into a short piece of advice. Your great credit will be not to fall below the nature you were born with. And the woman who is least talked about among men, whether for praise or blame, has the greatest credit.

CHAPTER 2.46

SECTION 2.46.1
“I too have now said, as the law requires, what I thought appropriate. In practice, the men we are burying have already received part of their honors. For the rest, the city will bring up their children at public expense from now until adulthood. In this way it offers these men and those who survive a useful reward for struggles like these. Where the greatest rewards are offered for courage, the best men are also found as citizens.

SECTION 2.46.2
“Now, after each of you has mourned the person close to you, go home.”

CHAPTER 2.47

SECTION 2.47.1
This was the funeral held during that winter. When winter had passed, the first year of this war came to an end.

SECTION 2.47.2
As soon as summer began, the Peloponnesians and their allies invaded Attica with two-thirds of their forces, as they had the first time. Archidamus son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians, was in command. They set up camp and devastated the land.

SECTION 2.47.3
They had been in Attica only a few days when the disease first began among the Athenians. It was said to have struck in many places before, around Lemnos and elsewhere. But there was no record of a plague this great, or of such a loss of human life, anywhere.

SECTION 2.47.4
At first the doctors could not help, because they were treating it without understanding it. In fact, they died more than anyone else, since they had the most contact with the sick. No other human skill was any use either. All the prayers people offered at sanctuaries, their consultations of oracles, and other such efforts were useless. In the end they gave these up, overwhelmed by the disaster.

CHAPTER 2.48

SECTION 2.48.1
It is said to have started in Ethiopia beyond Egypt, then spread down into Egypt and Libya and into much of the King's territory.

SECTION 2.48.2
It struck the Athenians' city suddenly, first affecting people in Piraeus. They even said that the Peloponnesians had put poison in the wells, since there were no fountains there yet. Later it reached the upper city too, and then many more people began to die.

SECTION 2.48.3
Doctors and people without medical training can each give their own opinion about it: what was likely to have caused it, and what causes they think could have been powerful enough to bring about such a great change. I will describe what it was like. I will set out the signs that someone could look for, so that, if it ever strikes again, they would have some advance knowledge and be most likely to recognize it. I had the disease myself and saw other people suffering from it.

CHAPTER 2.49

SECTION 2.49.1
Everyone agreed that this particular year was exceptionally free from other illnesses. If anyone already had an illness, it developed into this one.

SECTION 2.49.2
Others were perfectly healthy when, without any apparent cause, they were suddenly struck first by intense heat in the head and redness and inflammation of the eyes. Inside the mouth, the throat and tongue immediately became blood-red, and the breath that came out was abnormal and foul-smelling.

SECTION 2.49.3
Sneezing and hoarseness followed. Before long the pain spread down into the chest, with a severe cough. When it settled in the stomach, it upset it and brought on discharges of bile of every kind named by doctors, all accompanied by great distress.

SECTION 2.49.4
Most people also had dry heaves, which caused violent spasms. For some the spasms eased afterward, but for others only much later.

SECTION 2.49.5
From the outside, the body was neither very hot to the touch nor pale. It was reddish and bruised-looking, covered with an eruption of small blisters and sores. But inside, people burned so fiercely that they could not bear even the lightest clothing or linen coverings. They could bear nothing except being naked, and wanted most of all to throw themselves into cold water. Many who had no one to look after them actually did this, jumping into wells, driven by an unending thirst. Drinking more or less made no difference.

SECTION 2.49.6
They were continually tormented by restlessness and inability to sleep. While the disease was at its height, the body did not waste away, but held out against the suffering surprisingly well. Most died on the ninth or seventh day from the internal burning, while they still had some strength. If they survived this, the disease spread down to the bowels, causing severe ulceration and, at the same time, uncontrollable diarrhea. Most of these died later from the weakness the diarrhea caused.

SECTION 2.49.7
The disease began by settling in the head and then spread from the top through the whole body. Even if someone survived its worst effects, it left its mark by attacking the extremities.

SECTION 2.49.8
It struck the genitals and the ends of the hands and feet. Many survived after losing these parts, and some lost their eyes as well. Others, immediately on recovering, lost all memory. They did not recognize themselves or the people close to them.

CHAPTER 2.50

SECTION 2.50.1
The disease was beyond description. In other respects too, it attacked each person with a severity greater than human nature could bear. But this showed most clearly that it was unlike any familiar disease: although many bodies lay unburied, the birds and four-legged animals that feed on human bodies either did not approach them or died after tasting them.

SECTION 2.50.2
There was evidence for this. Such birds visibly disappeared. They were not seen around the bodies or anywhere else. Dogs gave a clearer opportunity to observe what happened, because they lived with people.

CHAPTER 2.51

SECTION 2.51.1
That, then, was the general character of the disease. I have left out many other unusual features, since individual cases differed from one another. At that time none of the usual illnesses caused any additional trouble. If one did occur, it ended in this disease.

SECTION 2.51.2
Some died from lack of care, others despite receiving every attention. No single treatment could be identified that was sure to help when given. What helped one person harmed another.

SECTION 2.51.3
No constitution, strong or weak, proved able to resist it. It swept away everyone, even those looked after with every kind of diet and care.

SECTION 2.51.4
The worst features of the whole disaster were the despair people felt when they realized they were ill, and the way they caught the infection from one another while providing care and died like sheep. As soon as their minds turned to hopelessness, they gave up much more readily and made no effort to resist. Infection through caring for others caused the greatest loss of life.

SECTION 2.51.5
If people were afraid and unwilling to visit one another, the sick died alone. Many households were emptied because there was no one to provide care. If people did visit, they died themselves. This happened especially to people who cared about living up to a standard of decency. They felt ashamed not to visit their friends and went in without sparing themselves. In the end even family members grew too exhausted to mourn the dead, overwhelmed by the scale of the disaster.

SECTION 2.51.6
Yet those who had recovered showed more pity for the dying and the suffering. They knew what it was like, and they themselves now felt safe. The disease did not attack the same person twice, at least not fatally. Others called them fortunate. In their immediate joy they themselves even had an unfounded hope that in the future they would never die of any other disease either.

CHAPTER 2.52

SECTION 2.52.1
The move from the countryside into the city added to their existing suffering. It bore no less heavily on those who had come in.

SECTION 2.52.2
There were no houses available, and people lived in huts that were stifling in that season of the year. Death came amid complete disorder. As people died, their bodies lay piled on one another. Half-dead people rolled about in the streets and around every fountain, desperate for water.

SECTION 2.52.3
The sanctuaries where they had put up shelters were full of bodies, because people died there. The disaster was too much for them. Not knowing what would become of them, people stopped caring about sacred things or about what was right.

SECTION 2.52.4
All their previous burial customs were thrown into confusion. People buried the dead however they could. Many turned to shameless ways of disposing of bodies, because so many of their own people had already died that they lacked the necessary supplies. Some reached another person's funeral pyre before those who had built it, put their own dead on it, and lit it. Others threw the body they were carrying onto a pyre where another body was already burning, and went away.

CHAPTER 2.53

SECTION 2.53.1
The disease also began a greater breakdown of law in other areas of city life. People more readily dared to do openly for pleasure what they had previously kept hidden. They saw how quickly fortunes changed: prosperous people suddenly died, while people who had owned nothing before immediately took over their possessions.

SECTION 2.53.2
So they thought they should enjoy things quickly and for pleasure. They considered their lives and their property equally temporary.

SECTION 2.53.3
No one was willing to put effort into what was thought honorable. They believed it was uncertain whether they would die before reaching their goal. Whatever gave immediate pleasure, and any means of making money to pay for it, came to be considered both honorable and useful.

SECTION 2.53.4
Neither fear of the gods nor human law held them back. They thought worship and the lack of it made no difference, since they saw everyone dying alike. No one expected to live long enough to be brought to trial for his offenses and pay the penalty. They thought a much heavier sentence had already been passed on them and was hanging over them. Before it fell, it seemed reasonable to enjoy something of life.

CHAPTER 2.54

SECTION 2.54.1
The Athenians were weighed down by this disaster. People were dying inside the city while their land was being devastated outside it.

SECTION 2.54.2
In their distress, as was natural, they also remembered this verse, which older people said had been sung long before: / “A Dorian war will come, and plague along with it.”

SECTION 2.54.3
People argued that the ancient verse had said “famine,” not “plague.” But at the time the view that it had said “plague” prevailed, as was natural. People shaped their memories to fit what they were suffering. If another Dorian war comes after this one and happens to bring a famine, I think they will probably sing it that way instead.

SECTION 2.54.4
Those who knew of it also remembered the oracle given to the Lacedaemonians. When they asked the god whether they should go to war, he answered that if they fought with all their strength, they would win. He also said that he himself would help them.

SECTION 2.54.5
They thought that what was happening matched the oracle. The disease began as soon as the Peloponnesians invaded. It did not enter the Peloponnese to any extent worth mentioning. It spread above all through Athens, and then through the most heavily populated of the other places. That was what happened with the disease.

CHAPTER 2.55

SECTION 2.55.1
After devastating the plain, the Peloponnesians moved into the region called Paralus, as far as Laurium, where the Athenians have their silver mines. First they devastated the part facing the Peloponnese, then the part facing Euboea and Andros.

SECTION 2.55.2
Pericles was still a general. As during the earlier invasion, he held to the view that the Athenians should not go out to fight.

CHAPTER 2.56

SECTION 2.56.1
While the enemy were still in the plain, before they reached the coast, he was preparing an expedition of a hundred ships against the Peloponnese. When everything was ready, he put to sea.

SECTION 2.56.2
He took four thousand Athenian hoplites aboard the ships, and three hundred cavalry in horse transports. These had been made for the first time then by converting old ships. Men from Chios and Lesbos also joined the expedition with fifty ships.

SECTION 2.56.3
When this Athenian force sailed, they left the Peloponnesians still in the coastal part of Attica.

SECTION 2.56.4
They reached Epidaurus in the Peloponnese and devastated most of its territory. They attacked the city and had hopes of taking it, but did not succeed.

SECTION 2.56.5
Sailing from Epidaurus, they devastated the territories of Troezen, Halieis, and Hermione. All these places are on the coast of the Peloponnese.

SECTION 2.56.6
They sailed on from there to Prasiae, a small coastal town in Laconia. They devastated its territory and captured and sacked the town itself. After doing this they returned home. By the time they got back, the Peloponnesians had already withdrawn and were no longer in Attica.

CHAPTER 2.57

SECTION 2.57.1
Throughout the time when the Peloponnesians were in Athenian territory and the Athenians were campaigning aboard their ships, the disease killed Athenians both in the expeditionary force and in the city. It was even said that the Peloponnesians left the country sooner because they were afraid of the disease. Deserters had told them it was in the city, and they could also see the dead being buried.

SECTION 2.57.2
Yet in this invasion they stayed longer than ever and devastated the whole country. They were in Attica for about forty days.

CHAPTER 2.58

SECTION 2.58.1
During the same summer, Hagnon son of Nicias and Cleopompus son of Clinias, who were generals along with Pericles, took the force he had used. They immediately campaigned against the Chalcidians in the Thracian region and against Potidaea, which was still under siege. On arriving, they brought siege engines against Potidaea and tried every way of capturing it.

SECTION 2.58.2
They did not succeed in taking the city, and their other achievements did not match the scale of their preparations either. The disease broke out there and now bore very heavily on the Athenians, destroying their army. Even the Athenian soldiers already there, who had previously been healthy, caught it from the army that came with Hagnon. Phormio and his sixteen hundred men were no longer in the Chalcidian region.

SECTION 2.58.3
Hagnon therefore returned to Athens with the ships. Out of four thousand hoplites, he had lost a thousand and fifty to the disease in about forty days. The soldiers who had been there before stayed in place and continued the siege of Potidaea.

CHAPTER 2.59

SECTION 2.59.1
After the second Peloponnesian invasion, the Athenians began to change their minds. Their land had been devastated for a second time, and both the disease and the war were weighing on them at once.

SECTION 2.59.2
They blamed Pericles for persuading them to go to war and held him responsible for the disasters they had suffered. They were eager to reach an agreement with the Lacedaemonians and sent envoys to them, but achieved nothing. With no idea which way to turn, they kept pressing Pericles.

SECTION 2.59.3
He saw that they were angry at their present troubles and were behaving exactly as he had expected. He called a meeting—he was still a general—because he wanted to restore their confidence. He wanted to draw their minds away from anger and make them calmer and less afraid. He came forward and spoke as follows.

CHAPTER 2.60

SECTION 2.60.1
“I expected you to turn your anger against me. I understand the reasons for it. That is why I called this assembly: to remind you of certain things and to challenge you if you are wrong either to be angry with me or to give in to your troubles.

SECTION 2.60.2
“I believe that a city doing well as a whole benefits its individual citizens more than a city where each citizen is doing well but the whole community is failing.

SECTION 2.60.3
“A man whose own affairs are going well is still destroyed along with his country if it falls. But a man who is doing badly has a much better chance of coming through safely if his country is successful.

SECTION 2.60.4
“A city can cope with the misfortunes of individuals, but no individual can cope with the city's misfortunes. So surely everyone must defend it, instead of doing what you are doing now. Your troubles at home have overwhelmed you. You are giving up on the safety of the community, and you blame both me, for advising you to go to war, and yourselves, for agreeing to it.

SECTION 2.60.5
“Yet the man you are angry with believes he is as capable as anyone of recognizing what needs to be done and explaining it. I also love my city and cannot be bought.

SECTION 2.60.6
“A man who understands something but cannot explain it clearly is no better off than if he had never thought of it. A man with both abilities, but no loyalty to his city, will not give advice that serves its interests. And even if he is loyal as well, but lets money win him over, he will sell all these qualities for that one thing.

SECTION 2.60.7
“So if you let me persuade you to go to war because you thought I had these qualities even to a moderate degree more than other men, you cannot reasonably blame me now for having done you wrong.

CHAPTER 2.61

SECTION 2.61.1
“Of course, it is very foolish to go to war if you have a choice and everything else is going well. But if you have to choose between giving in and immediately submitting to your neighbors, or taking a risk and coming out on top, the man who avoids the risk deserves more blame than the man who faces it.

SECTION 2.61.2
“I am the same man, and I have not changed my position. You are the ones changing. You agreed when you had suffered no harm, but regret it now that you are suffering. My advice looks wrong because your own resolve is weak. Each of you already feels the pain, while the benefits are not yet clear to anyone. A great change has struck you, and struck you suddenly. It has left you too dispirited to stick to your decision.

SECTION 2.61.3
“What is sudden, unexpected, and far beyond anything we could calculate breaks our spirit. That is what has happened to you, above all with the disease, on top of your other troubles.

SECTION 2.61.4
“Still, you live in a great city and have been brought up with habits that match its greatness. You must be willing to face the worst misfortunes and not destroy its standing. People think it equally right to blame someone who is too weak to live up to his established reputation and to hate someone who is bold enough to reach for a reputation he does not deserve. You must put aside the pain of your personal losses and work for the safety of the community.

CHAPTER 2.62

SECTION 2.62.1
“You worry that the war will mean a great deal of hardship without bringing us victory. The arguments I have often given before, showing that this fear is mistaken, should be enough. But I will also explain something about the scale of your imperial power that I do not think you have ever considered, and that I have not mentioned in my earlier speeches. I would not bring it up even now, since the claim sounds rather boastful, if I did not see you more frightened than you have reason to be.

SECTION 2.62.2
“You think you rule only your allies. But I say that of the two parts of the world open to human use, land and sea, you are complete masters of one. This holds both for the sea you now use and for any further area you want to reach. With your present naval resources, no one can stop you sailing there—not the King or any other nation that exists today.

SECTION 2.62.3
“So this power cannot be compared with the use you get from your houses and land, whose loss you regard as so great. Instead of taking their loss so hard, you should make little of them. Beside this power, they are only a little garden, an ornament of wealth. Understand that if we hold on to our freedom and keep it safe, it will easily restore these things. But those who submit to others usually find even their previous possessions reduced. Do not fall short of your fathers in either respect. They worked hard to acquire these things, rather than receiving them from others, and kept them safe before handing them on to you. It is more shameful to have something taken away than to fail in an attempt to gain it. Face your enemies not just with confidence, but with a sense that you are better than they are.

SECTION 2.62.4
“Even a coward can become boastful if he is ignorant and has had good luck. But a man looks down on his opponents when his judgment also gives him confidence that he is better than they are. That is our position.

SECTION 2.62.5
“When the chances on each side are equal, an intelligent understanding that we are superior makes our courage more secure. It relies less on hope, which has its strength when there is no other way out, and more on a judgment based on the resources we have. That gives us a more reliable view of what lies ahead.

CHAPTER 2.63

SECTION 2.63.1
“You should also defend the honor the city gains from ruling others, which all of you take pride in. You must not avoid the hard work—or else you must stop pursuing the honors too. Nor should you think the struggle concerns just one thing, slavery instead of freedom. It also concerns the loss of your empire and the danger from the hatred you have earned while ruling it.

SECTION 2.63.2
“You can no longer give up that empire, even if someone, frightened by the present situation, wants to play the good citizen by staying out of affairs. By now you hold it like a tyranny. Taking it may seem wrong, but letting it go is dangerous.

SECTION 2.63.3
“People like that would very quickly destroy a city if they persuaded others, or even if they settled somewhere independently on their own. Staying out of affairs is not safe unless active people provide protection. It is not suited to a ruling city, but to a subject city that wants to remain safely enslaved.

CHAPTER 2.64

SECTION 2.64.1
“Do not let citizens like these lead you astray. And do not be angry with me: you yourselves joined me in deciding on war. Our enemies invaded and did what we could expect once you refused to submit. On top of what we expected, this disease has come upon us. It is the one thing that has happened entirely beyond our expectations. I know that it has made you hate me somewhat more. That is unfair, unless you also intend to give me the credit when something unexpectedly goes well for you.

SECTION 2.64.2
“We must accept what the gods send as unavoidable and face what our enemies do with courage. This has always been the city's practice. Do not let it end with you.

SECTION 2.64.3
“Understand that our city has the greatest name in all the world because it does not give in to misfortunes. It has spent more lives and effort on war than any other, and has acquired the greatest power known up to now. The memory of that power will remain forever with future generations, even if we should now give way at some point—for everything naturally declines. They will remember that we Greeks ruled over more Greeks than anyone else, that we held out in the greatest wars against them all together and against individual states, and that we lived in a city greater and better supplied with everything than any other.

SECTION 2.64.4
“Someone who stays out of affairs may criticize these achievements. Someone who wants to achieve something himself will try to match them. And anyone who does not possess them will be jealous.

SECTION 2.64.5
“Everyone who has claimed the right to rule others has faced hatred and resentment in their own time. But a man makes the right choice if he accepts that resentment for the greatest goals. Hatred does not last long. The honor gained now, and the fame it brings in the future, leave a memory that lasts forever.

SECTION 2.64.6
“Look ahead to future honor and to avoiding disgrace now. Win both through determined action at once. Do not send heralds to the Lacedaemonians or let them see that your present hardships are weighing you down. Those who let misfortunes distress their judgment least and resist them most firmly in action are the strongest, whether they are cities or individuals.”

CHAPTER 2.65

SECTION 2.65.1
With arguments like these, Pericles tried to ease the Athenians' anger against him and turn their thoughts away from their present troubles.

SECTION 2.65.2
In public policy his words persuaded them. They stopped sending envoys to the Lacedaemonians and put more energy into the war. But in their private lives they grieved over their sufferings. Ordinary people had started with less and had lost even that. The wealthy had lost fine country properties, with buildings and costly furnishings. And worst of all, they had war instead of peace.

SECTION 2.65.3
They did not, however, stop being angry with him as a body until they had imposed a fine on him.

SECTION 2.65.4
Not long afterward, as crowds tend to do, they elected him general again and put all their affairs in his hands. By then each man's grief over his private troubles was less intense, and they thought Pericles the most valuable man for meeting the needs of the whole city.

SECTION 2.65.5
For as long as he led the city in peacetime, he guided it with moderation and kept it safe. It was at its greatest under him. And when war broke out, he evidently understood its strength in that situation too.

SECTION 2.65.6
He lived for two years and six months after the war began. After his death, his foresight about the war became still clearer.

SECTION 2.65.7
He had said that they would win if they held back, looked after their navy, did not try to extend their empire during the war, and did not put the city at risk. They did the exact opposite in all these respects. In other matters, apparently unconnected with the war, personal ambition and private gain led them to pursue policies that harmed both themselves and their allies. When these policies succeeded, it was mainly individuals who gained honor and profit. When they failed, they damaged the city's war effort.

SECTION 2.65.8
The reason was that Pericles had power through his standing and intelligence and was clearly beyond being bribed. He could control the people while respecting their freedom. Instead of letting them lead him, he led them. Because he had not gained power by improper means, he did not have to say things to please them. His standing allowed him to speak against them even when this made them angry.

SECTION 2.65.9
Whenever he saw them overconfident and arrogant at the wrong moment, his words brought them down to a state of fear. When they were frightened without reason, he restored their confidence. In name it was a democracy, but in practice it was government by its leading man.

SECTION 2.65.10
His successors were more evenly matched with one another, and each wanted to take first place. So they began handing over the conduct of affairs to the people to please them.

SECTION 2.65.11
This led to many mistakes, as might be expected in a great city with an empire, including the expedition to Sicily. That was not so much a mistake in judging the people they were attacking. The problem was that those who sent the expedition did not go on to make decisions that would help the men abroad. Instead, their personal attacks on one another in the struggle to lead the people weakened the army's efforts. At the same time, their disputes first brought disorder to affairs in the city itself.

SECTION 2.65.12
Even after the disaster in Sicily, where they lost their other military resources and most of their navy, and with civil strife already under way at home, they still held out for three years. They faced their original enemies together with the forces from Sicily, as well as most of their allies, who had now revolted. Later Cyrus, the King's son, also joined the other side and supplied the Peloponnesians with money for their navy. The Athenians did not give in until their private disputes brought them into conflict with one another and caused their downfall.

SECTION 2.65.13
Pericles' assessment at the time allowed such a margin of strength that the city could have won the war against the Peloponnesians alone very easily.

CHAPTER 2.66

SECTION 2.66.1
That same summer the Lacedaemonians and their allies sent an expedition of a hundred ships against the island of Zacynthus, which lies opposite Elis. Its inhabitants were colonists from the Achaeans of the Peloponnese and were allies of the Athenians.

SECTION 2.66.2
On board were a thousand Lacedaemonian hoplites and Cnemus, a Spartan, as admiral. They landed and laid waste to most of the country. When the inhabitants refused to come to terms, they sailed home.

CHAPTER 2.67

SECTION 2.67.1
As the same summer ended, Aristeus the Corinthian, the Lacedaemonian envoys Aneristus, Nicolaus, and Pratodamus, Timagoras of Tegea, and Pollis, an Argive traveling in a private capacity, were on their way to the King in Asia. They hoped to persuade him to supply money and join the war on their side. First they went to Thrace to visit Sitalces, son of Teres. They wanted, if possible, to persuade him to leave his alliance with Athens and attack Potidaea, where an Athenian army was conducting a siege. They also wanted his help to continue their intended journey across the Hellespont to Pharnaces, son of Pharnabazus, who was to send them on to the King.

SECTION 2.67.2
Two Athenian envoys happened to be with Sitalces: Learchus, son of Callimachus, and Ameiniades, son of Philemon. They persuaded Sitalces' son Sadocus, who had been made an Athenian citizen, to hand the men over to them. They argued that the men must not be allowed to cross over to the King and do what they could to harm his adopted city.

SECTION 2.67.3
Sadocus agreed. As the men were traveling through Thrace to the ship that was to take them across the Hellespont, he had them arrested before they could board. He sent men along with Learchus and Ameiniades and ordered them to hand the prisoners over to those two envoys. The envoys took charge of them and brought them to Athens.

SECTION 2.67.4
When they arrived, the Athenians feared that Aristeus might escape and do them still more harm. He had already clearly been responsible for everything that had happened at Potidaea and in the Thracian region. So that very day they killed all the prisoners without a trial, although they wanted to speak in their own defense, and threw them into a ravine. They claimed the right to retaliate in the same way the Lacedaemonians had acted first. The Lacedaemonians had killed the Athenian and allied merchants they captured sailing in cargo ships around the Peloponnese and had thrown them into ravines. In fact, at the beginning of the war the Lacedaemonians treated everyone they caught at sea as an enemy and killed them, whether they were fighting alongside the Athenians or were on neither side.

CHAPTER 2.68

SECTION 2.68.1
At about the same time, as the summer ended, the Ambraciots mobilized many non-Greeks and marched with them against Amphilochian Argos and the rest of Amphilochia.

SECTION 2.68.2
Their hostility toward the Argives first began in the following way.

SECTION 2.68.3
Amphilochus, son of Amphiaraus, founded Amphilochian Argos and settled the rest of Amphilochia on the Ambracian Gulf after the Trojan War. He had returned home but was dissatisfied with the situation in Argos. He called the new city Argos after his own homeland.

SECTION 2.68.4
This was the largest city in Amphilochia, and its inhabitants were the most powerful.

SECTION 2.68.5
Many generations later, the Argives were hard pressed by misfortunes. They invited the Ambraciots, whose territory bordered Amphilochia, to live with them. It was from living with the Ambraciots that they first learned the Greek language they now speak. The other Amphilochians are non-Greeks.

SECTION 2.68.6
In time, however, the Ambraciots drove the Argives out and held the city themselves.

SECTION 2.68.7
After this happened, the Amphilochians placed themselves under the protection of the Acarnanians. Both peoples called in the Athenians, who sent them the general Phormio and thirty ships. When Phormio arrived, they took Argos by force and enslaved the Ambraciots. Amphilochians and Acarnanians then settled there together.

SECTION 2.68.8
It was after this that the Athenians and Acarnanians first became allies.

SECTION 2.68.9
The Ambraciots' hostility toward the Argives began with the enslavement of their own people. Later, during the present war, they mounted this expedition with their own forces, the Chaonians, and some other neighboring non-Greek peoples. They reached Argos and controlled the countryside. But when their assault failed to take the city, they went home, and each people dispersed to its own territory. These were the events of the summer.

CHAPTER 2.69

SECTION 2.69.1
The following winter the Athenians sent twenty ships around the Peloponnese under the general Phormio. Based at Naupactus, he kept watch to stop anyone sailing into or out of Corinth and the Crisaean Gulf. They sent six other ships to Caria and Lycia under the general Melesander. These were to collect money in those regions and stop Peloponnesian pirates based there from disrupting the passage of cargo ships from Phaselis, Phoenicia, and the mainland in that area.

SECTION 2.69.2
Melesander took a force of Athenians from the ships, together with allies, inland into Lycia. He was defeated in battle and killed, and lost part of his army.

CHAPTER 2.70

SECTION 2.70.1
That same winter the Potidaeans could no longer hold out under siege. The Peloponnesian invasions of Attica had still not made the Athenians withdraw, and their food had run out. Desperate need for food had already driven them to many other extremes, and some had even eaten one another. They now approached the Athenian generals commanding the siege to discuss terms of surrender: Xenophon, son of Euripides, Hestiodorus, son of Aristoclides, and Phanomachus, son of Callimachus.

SECTION 2.70.2
The generals accepted their offer of talks. They could see how their army was suffering in a place exposed to winter weather, and the city had already spent two thousand talents on the siege.

SECTION 2.70.3
They agreed on these terms: the Potidaeans, their children and wives, and the hired soldiers were to leave with one cloak each, except for the women, who could take two. They could also take a fixed amount of money for their journey.

SECTION 2.70.4
They left under the protection of the agreement and went to Chalcidice or wherever each could find a place. The Athenians blamed the generals for making the agreement without consulting them. They thought they could have gained control of the city on whatever terms they wanted. Later they sent settlers from among their own people to live in Potidaea. These were the events of the winter, and the second year of this war, whose history Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 2.71

SECTION 2.71.1
The following summer the Peloponnesians and their allies did not invade Attica. Instead, they marched against Plataea under Archidamus, son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians. He stationed his army and was about to lay waste to the land when the Plataeans immediately sent envoys to him. They spoke as follows:

SECTION 2.71.2
“Archidamus and Lacedaemonians, by marching against Plataean land you are acting unjustly and in a way unworthy of yourselves and your fathers. Pausanias, son of Cleombrotus, a Lacedaemonian, freed Hellas from the Medes together with the Greeks who were willing to share the dangers of the battle fought here in our country. He then offered sacrifices in the Plataean marketplace to Zeus the Liberator and called all the allies together. He restored the Plataeans' land and city to them, to live there independently. No one was ever to march against them unjustly or to enslave them. If anyone did, the allies present were to defend them as far as they could.

SECTION 2.71.3
“Your fathers gave us these guarantees because of the courage and commitment we showed in those dangers. But you are doing the opposite. You have come with the Thebans, our bitterest enemies, to enslave us.

SECTION 2.71.4
“We call as witnesses the gods who witnessed those oaths, the gods of your ancestors, and the gods of our own country. We tell you not to harm the land of Plataea or break the oaths, but to let us live independently, as Pausanias declared was our right.”

CHAPTER 2.72

SECTION 2.72.1
When the Plataeans had finished speaking, Archidamus answered: “What you say is just, Plataeans, if your actions match your words. As Pausanias granted you, live independently yourselves, and help free the others who shared those dangers and joined you in swearing the oaths, but are now subject to the Athenians. This great force has been assembled and this war begun to free them and the others. The best way for you to keep your oaths is to join in that effort. Otherwise, do what we have already invited you to do before: live peacefully, enjoying your own possessions, and take neither side. Receive both sides as friends, but neither for purposes of war. That will be enough for us.”

SECTION 2.72.2
That was what Archidamus said. After hearing him, the Plataean envoys went into the city and reported his words to the people. They then answered that they could not do as he asked without the Athenians' consent, since their children and wives were in Athens. They were also afraid for the whole city. Once the Lacedaemonians had left, the Athenians might come and refuse to allow this arrangement. Or the Thebans might again try to seize their city, claiming that the oath's requirement to admit both sides gave them the right.

SECTION 2.72.3
To reassure them on these points, he said: “Then hand over your city and houses to us Lacedaemonians. Show us the boundaries of your land and count your trees and anything else that can be counted. You yourselves can move wherever you like for as long as the war lasts. Once it is over, we will return whatever we have received. Until then we will hold it in trust, farm the land, and pay you enough of its produce to meet your needs.”

CHAPTER 2.73

SECTION 2.73.1
After hearing this, they went back into the city. They consulted the people and said that they wanted first to put his proposal to the Athenians. If they could persuade them, they would do as he asked. They requested a truce in the meantime and asked him not to lay waste to their land. He granted a truce for as many days as the return journey could reasonably take, and did not damage the land.

SECTION 2.73.2
The [Plataean] envoys went to the Athenians and consulted with them. They then returned and gave the people in the city the following report:

SECTION 2.73.3
“Plataeans, the Athenians say that at no time since we became allies have they abandoned you when you were being wronged. They will not stand by now either, but will help you as far as they can. They appeal to the oaths our fathers swore and urge you not to make any change in the alliance.”

CHAPTER 2.74

SECTION 2.74.1
After the envoys delivered this report, the Plataeans decided not to betray the Athenians. They would endure seeing their land laid waste, if necessary, and whatever else might happen to them. No one was to go outside again. Instead, they would answer from the wall that they could not do what the Lacedaemonians asked.

SECTION 2.74.2
When they gave this answer, King Archidamus first called on the local gods and heroes to witness his actions. He spoke as follows: “Gods and heroes who protect the land of Plataea, be our witnesses. It was not unjustly that we came here in the first place: these people had already abandoned our sworn agreement. In this land our fathers prayed to you and defeated the Medes, and you made it a friendly place for the Greeks to fight their battle. Nor will we be acting unjustly in anything we do now. We have made many reasonable offers, but without success. Give your approval: let those who first did wrong be punished for it, and let those who lawfully punish them obtain their revenge.”

CHAPTER 2.75

SECTION 2.75.1
After calling on the gods in this way, he set the army to work on the attack. First they surrounded the Plataeans with a barrier of stakes made from the trees they had cut down. This was to stop anyone from coming out. Then they began building a mound against the city. With such a large army at work, they expected to capture it very quickly.

SECTION 2.75.2
They cut timber from Cithaeron and built it up on both sides of the mound. They laid it in a crisscross pattern to serve as retaining walls, so that the mound would not spread too far outward. They brought up wood, stones, earth, and anything else that would help them build it up.

SECTION 2.75.3
They kept building for seventy days and nights without a break. They worked in shifts, so that some carried materials while others slept and ate. The Lacedaemonian officers assigned to the contingents from the different cities helped supervise and forced the men to work.

SECTION 2.75.4
When the Plataeans saw the mound rising, they put together a wooden framework. They set it on top of their own wall at the point where the mound was approaching. Inside this framework they built with bricks taken from nearby houses that they pulled down.

SECTION 2.75.5
The timber held the structure together, so that it would not become weak as it grew taller. They covered the front with hides and leather. This protected both the workers and the timber from burning arrows and kept them safe.

SECTION 2.75.6
The wall rose to a great height, but the mound grew just as quickly to match it. Then the Plataeans thought of another plan. They opened a gap in their wall where the mound touched it and began carrying the earth inside.

CHAPTER 2.76

SECTION 2.76.1
When the Peloponnesians realized this, they packed clay into reed mats and threw these into the gap. This material would not fall apart and be carried away as the earth had been.

SECTION 2.76.2
Blocked in this way, the Plataeans stopped that work. Instead they dug a tunnel out from the city. They calculated where the mound was and tunneled beneath it, then began drawing its earth back into the city. For a long time the men outside did not notice. As a result, they made less progress as they piled on more material. The base of the mound was being removed, and it kept sinking into the space left underneath.

SECTION 2.76.3
Still, they feared that even this would not allow so few men to hold out against so many. So they devised another measure. They stopped work on the high structure facing the mound. Starting from the lower wall on either side of it, they built a crescent-shaped wall inside the city, curving inward. If the high wall was captured, this new one would hold out. The enemy would have to build another mound against it. As they advanced inside, they would have twice as much work and be more exposed to attack from both sides.

SECTION 2.76.4
While building the mound, the Peloponnesians also brought siege engines against the city. One was moved up along the mound against the high structure. It shook a large part of it and frightened the Plataeans. Other engines attacked other parts of the wall. The Plataeans threw ropes with loops around these and pulled them off course. They also hung large beams from long iron chains attached at each end. These were supported by two poles that leaned out and extended over the wall. They raised each beam crosswise. Whenever an engine was about to strike anywhere, they let the beam drop, allowing the chains to go slack instead of holding it back. The force of the falling beam broke off the projecting head of the ram.

CHAPTER 2.77

SECTION 2.77.1
After this, the Peloponnesians found that their engines were doing no good and that the mound was being met with a new defensive wall. They decided that the means of attack they had available would not let them take the city. So they prepared to surround it with a siege wall.

SECTION 2.77.2
First, though, they decided to try fire. The city was not large, and they hoped that a wind might let them burn it down. They were thinking of every possible way to bring it under their control without the expense of a siege.

SECTION 2.77.3
They carried bundles of brushwood up the mound. First they threw them into the space between the mound and the wall. With so many hands at work, this was soon full. Then, from their high position, they piled more brushwood as far into the rest of the city as they could reach. They threw in fire with sulfur and pitch and set the wood alight.

SECTION 2.77.4
The flames were greater than any human-made fire anyone had seen up to that time. There had, of course, been fires in mountain forests where the wind rubbed the wood against itself, making it catch fire naturally and send up flames.

SECTION 2.77.5
This fire was huge. It very nearly killed the Plataeans, who had escaped all the other dangers. A large area inside the city could not be approached. If a wind had risen and driven the fire toward the city, as the enemy hoped, they would not have escaped.

SECTION 2.77.6
As it was, another event is also reported: heavy rain [from the sky] fell, with thunder, putting out the flames and so ending the danger.

CHAPTER 2.78

SECTION 2.78.1
When this attempt also failed, the Peloponnesians kept part of the army there and sent most of it away. They built a siege wall all around the city, dividing the ground among the different cities' contingents. There was a ditch on both the inside and the outside. They used the earth from these to make bricks.

SECTION 2.78.2
The whole work was finished about the time when Arcturus rises. They left guards for half the wall—the Boeotians guarded the other half—and withdrew their army. The men dispersed to their own cities.

SECTION 2.78.3
The Plataeans had already sent their children, women, oldest men, and the rest of those who could not help to Athens. Four hundred Plataeans remained to face the siege, along with eighty Athenians and a hundred and ten women to prepare food.

SECTION 2.78.4
That was their total number when the siege began. There was no one else inside the walls, either slave or free. These were the arrangements for the siege of Plataea.

CHAPTER 2.79

SECTION 2.79.1
In the same summer, at the time of the expedition against Plataea, the Athenians marched against the Chalcidians in Thrace and the Bottiaeans. They sent two thousand of their own hoplites and two hundred cavalry, when the grain was ripe. Xenophon son of Euripides was in command, with two other generals.

SECTION 2.79.2
They arrived outside Spartolus in Bottiaea and destroyed the grain. It also looked as though the city would come over to them, since some people inside were working for this. But those who opposed them sent a message to Olynthus, and hoplites and other troops came to defend the city. This force came out of Spartolus, and the Athenians fought it just outside the city.

SECTION 2.79.3
The Athenians defeated the Chalcidian hoplites and some mercenaries who were with them. These troops withdrew into Spartolus. But the Chalcidian cavalry and light-armed troops defeated the Athenian cavalry and light-armed troops.

SECTION 2.79.4
The Chalcidians had a small number of troops armed with light shields from the region called Crusis. Just after the battle, more troops of this kind came from Olynthus to help.

SECTION 2.79.5
The light-armed troops from Spartolus saw them arrive. Encouraged by these reinforcements and by the fact that they had not been defeated earlier, they attacked the Athenians again. The Chalcidian cavalry and the newly arrived troops joined them. The Athenians fell back toward the two companies they had left with the baggage carriers.

SECTION 2.79.6
Whenever the Athenians advanced, the enemy gave way. But when the Athenians withdrew, they pressed after them and threw javelins at them. The Chalcidian cavalry also rode up and attacked wherever they saw a chance. They did a great deal to frighten the Athenians, and put them to flight. They pursued them for a long distance.

SECTION 2.79.7
The Athenians took refuge in Potidaea. Later they recovered their dead under a truce and returned to Athens with what was left of their army. They had lost four hundred and thirty men and all their generals. The Chalcidians and Bottiaeans set up a trophy, collected their own dead, and dispersed to their cities.

CHAPTER 2.80

SECTION 2.80.1
In the same summer, not long after these events, the Ambraciots and Chaonians wanted to conquer all Acarnania and make it break away from Athens. They persuaded the Lacedaemonians to get a fleet ready from their allies and send a thousand hoplites to Acarnania. They argued that, if the Lacedaemonians joined them in an attack by land and sea at once, the Acarnanians on the coast would be unable to come to help. They could then easily take Acarnania and gain control of Zacynthus and Cephallenia too. The Athenians would no longer find it as easy to sail around the Peloponnese. There was even hope of taking Naupactus.

SECTION 2.80.2
The Lacedaemonians agreed. They immediately sent Cnemus, who was still admiral, and the hoplites in a few ships. They sent orders to the fleet to get ready and sail to Leucas as quickly as possible.

SECTION 2.80.3
The Corinthians were particularly eager to help the Ambraciots, who were their colonists. The fleet from Corinth, Sicyon, and the nearby places was still being prepared. The ships from Leucas, Anactorium, and Ambracia had arrived earlier and were waiting at Leucas.

SECTION 2.80.4
Cnemus and the thousand hoplites with him crossed over without being noticed by Phormio. Phormio commanded the twenty Athenian ships that were keeping watch around Naupactus. As soon as they had crossed, Cnemus and his men began preparing the land expedition.

SECTION 2.80.5
The Greeks with him were Ambraciots, Leucadians, Anactorians, and the thousand Peloponnesians he had brought himself. Among the non-Greeks were a thousand Chaonians, who had no king. Their leaders were Photius and Nicanor, members of the ruling family who held office for the year. The Thesprotians, who also had no king, took part in the expedition alongside the Chaonians.

SECTION 2.80.6
Sabylinthus led the Molossians and Atintanians. He was acting as guardian for their king, Tharyps, who was still a child. Oroedus led the Parauaeans as their king. A thousand Orestae, whose king was Antiochus, served with the Parauaeans under Oroedus, with Antiochus's permission.

SECTION 2.80.7
Perdiccas also sent a thousand Macedonians without the Athenians' knowledge. These arrived later.

SECTION 2.80.8
Cnemus marched with this army without waiting for the fleet from Corinth. As they passed through the Argive territory, they destroyed Limnaea, an unwalled village. They then reached Stratus, the largest city in Acarnania. They thought that, if they took this city first, the rest would easily come over to them.

CHAPTER 2.81

SECTION 2.81.1
The Acarnanians learned that a large army had invaded by land and that enemy ships would also be arriving by sea. They did not combine their forces to help, but each community guarded its own territory. They sent to Phormio to ask for help. He said he could not leave Naupactus undefended when a fleet was about to sail from Corinth.

SECTION 2.81.2
The Peloponnesians and their allies divided themselves into three groups and advanced toward the city of Stratus. They meant to camp nearby. If they could not persuade the city to submit, they would try an attack on its wall.

SECTION 2.81.3
The Chaonians and the other non-Greeks advanced in the center. On their right were the Leucadians, Anactorians, and the troops with them. On their left were Cnemus, the Peloponnesians, and the Ambraciots. The groups were far apart, and at times could not even see one another.

SECTION 2.81.4
The Greeks advanced in formation and took precautions until they had made camp in a suitable place. But the Chaonians were confident in themselves. The mainland peoples of that region also considered them the best fighters. They did not wait to occupy a camp. Instead they rushed forward with the other non-Greeks, thinking they could take the city at the first attack and have the achievement all to themselves.

SECTION 2.81.5
The people of Stratus noticed them while they were still approaching. They thought that, if they defeated them while they were on their own, the Greeks would be less ready to advance against the city. So they placed men in ambush around the city in advance. When the enemy came close, they charged out to meet them from the city and attacked from the ambushes as well.

SECTION 2.81.6
The Chaonians panicked, and many were killed. When the other non-Greeks saw them giving way, they did not stand their ground any longer, but fled.

SECTION 2.81.7
Neither of the Greek divisions knew about the battle. The non-Greeks had gone far ahead, and the Greeks thought they were hurrying to occupy a campsite.

SECTION 2.81.8
When the fleeing non-Greeks came rushing toward them, the Greeks took them in. They brought their divisions together and stayed where they were for the day. The people of Stratus did not fight them at close quarters, since the other Acarnanians had not yet come to help. But they fired slingstones from a distance and put them in a difficult position: it was impossible to move without armor. The Acarnanians are considered exceptionally good at using slings.

CHAPTER 2.82

SECTION 2.82.1
When night fell, Cnemus quickly withdrew his army to the river Anapus, eighty stades from Stratus. The next day he recovered his dead under a truce. The people of Oeniadae came to join him as friends, and he withdrew to their territory before the Acarnanian reinforcements arrived. From there the different contingents went home. The people of Stratus set up a trophy for the battle against the non-Greeks.

CHAPTER 2.83

SECTION 2.83.1
The fleet from Corinth and the other allies in the Crisaean Gulf was supposed to join Cnemus. Its job was to prevent the Acarnanians on the coast from going inland to help. But it never arrived. Instead, at about the same time as the battle at Stratus, it was forced to fight a sea battle against Phormio and the twenty Athenian ships stationed at Naupactus.

SECTION 2.83.2
Phormio was watching for them as they sailed out of the gulf. He wanted to attack them in open water.

SECTION 2.83.3
The Corinthians and their allies had sailed with preparations suited more to a land campaign in Acarnania than to fighting a sea battle. They did not think the Athenians would dare fight their forty-seven ships with just twenty of their own. But as they traveled along the shore, they saw the Athenians sailing on a parallel course. Then, as they crossed from Patrae in Achaea toward the opposite mainland, on their way to Acarnania, they saw the Athenians coming toward them from Chalcis and the river Evenus. They had not escaped notice by setting out at night. So they were forced to fight in the middle of the strait.

SECTION 2.83.4
Each of the cities that had provided ships had its own commanders. The Corinthian commanders were Machaon, Isocrates, and Agatharchidas.

SECTION 2.83.5
The Peloponnesians arranged their ships in the largest circle they could form without leaving a passage for the enemy to sail through. The bows faced outward and the sterns inward. Inside they placed the small craft that had sailed with them, along with their five best-sailing ships. These could come out over a short distance and be on the spot if the enemy attacked anywhere.

CHAPTER 2.84

SECTION 2.84.1
The Athenians sailed around them in a circle, in single file. They kept passing close by and made it look as though they were about to ram. In this way they squeezed the enemy into a smaller space. But Phormio had ordered them not to attack until he gave the signal.

SECTION 2.84.2
He expected that the enemy would not keep their formation as an army on land could. Instead, their ships would collide with one another, and the small craft would add to the confusion. If the wind blew out of the gulf, they would not stay steady for a moment. He was sailing around them waiting for this wind, which usually rose toward dawn. Since his ships sailed better, he also thought he could choose when to attack, and that this would be the best moment.

SECTION 2.84.3
The wind came down, and the ships were already crowded into a small space. The wind and the small craft together threw them into confusion. Ships collided, and their crews pushed them apart with poles. The men shouted warnings and insults at one another. In all the noise they could not hear either the orders or the men setting the rowing rhythm. The inexperienced rowers could not lift their oars in the swell, making the ships harder for the helmsmen to control. At just this moment Phormio gave the signal. The Athenians attacked and first sank one of the commanders' ships. Then they destroyed other ships wherever they went. They brought the enemy to such confusion that no one tried to resist. Instead they fled to Patrae and Dyme in Achaea.

SECTION 2.84.4
The Athenians pursued them, captured twelve ships, and picked up most of the men from them. They sailed away to Molycreum, set up a trophy on Rhium, and dedicated a ship to Poseidon. Then they returned to Naupactus.

SECTION 2.84.5
The Peloponnesians immediately sailed along the coast with their remaining ships from Dyme and Patrae to Cyllene, the port of the Eleans. After the battle at Stratus, Cnemus also came to Cyllene from Leucas with the ships from there, which were supposed to have joined this fleet.

CHAPTER 2.85

SECTION 2.85.1
The Lacedaemonians also sent Timocrates, Brasidas, and Lycophron to the fleet as advisers to Cnemus. They ordered him to prepare for another sea battle with better results, and not to let so few ships keep him off the sea.

SECTION 2.85.2
The result seemed completely unexpected to them, especially since this was their first experience of a sea battle. They did not think their fleet was so far inferior. They thought there must have been some cowardice. They did not weigh the Athenians' long experience against their own short training. So they sent the advisers in anger.

SECTION 2.85.3
When the advisers arrived, they joined Cnemus in sending orders to the cities for more ships. They also fitted out the ships already there for a sea battle.

SECTION 2.85.4
Phormio also sent messengers to Athens. They were to report the enemy's preparations and describe the sea battle the Athenians had won. He asked for as many ships as possible to be sent to him quickly, since he expected another sea battle on any day.

SECTION 2.85.5
The Athenians sent him twenty ships, but gave their commander an additional order to go to Crete first. Nicias, a Cretan from Gortyn who acted as Athens' local representative, had persuaded them to sail against Cydonia. He said he would bring this hostile city over to them. In fact, he was bringing in the Athenians as a favor to the Polichnitans, who were neighbors of the Cydonians.

SECTION 2.85.6
The commander took the ships and went to Crete. Together with the Polichnitans, he laid waste the Cydonians' land. Winds and conditions that prevented sailing kept him there for a considerable time.

CHAPTER 2.86

SECTION 2.86.1
While the Athenians were held up around Crete, the Peloponnesians at Cyllene finished preparing for a sea battle. They sailed along the coast to Panormus in Achaea. A Peloponnesian land army had come there to support them.

SECTION 2.86.2
Phormio also sailed along to Molycrian Rhium. He anchored outside it with the same twenty ships with which he had fought the battle.

SECTION 2.86.3
This Rhium was friendly to the Athenians. The other Rhium, in the Peloponnese, is directly opposite it. About seven stades of sea separate them. This is the entrance to the Crisaean Gulf.

SECTION 2.86.4
So, when the Peloponnesians saw the Athenians, they too anchored at Rhium, on the Achaean side, with seventy-seven ships. This was not far from Panormus, where their infantry were stationed.

SECTION 2.86.5
For six or seven days the two fleets lay at anchor opposite one another, practicing and preparing for battle. The Peloponnesians intended not to sail beyond the two points of Rhium into open water, because they feared a repeat of their earlier disaster. The Athenians intended not to sail into the narrows, because they thought a battle in a confined space would favor the enemy.

SECTION 2.86.6
Then Cnemus, Brasidas, and the other Peloponnesian commanders wanted to fight quickly, before any reinforcements came from Athens. They first called the soldiers together. Seeing that most of them were frightened by the previous defeat and unwilling to fight, they encouraged them with this speech.

CHAPTER 2.87

SECTION 2.87.1
“Men of the Peloponnese, if any of you are afraid of the coming sea battle because of the last one, that battle gives you no sound grounds for fear.

SECTION 2.87.2
“As you know, we were inadequately prepared. We were sailing on a military expedition rather than to fight a sea battle. Chance also brought a good many things against us. And perhaps our inexperience contributed to our failure, since it was our first sea battle.

SECTION 2.87.3
“So our defeat was not caused by cowardice on our part. Our determination was not beaten by superior force, and it still has grounds to challenge the result. It should not be weakened by the outcome of that misfortune. We must recognize that people can meet with bad luck, but that the same men should always show courage in their decisions. If they have courage, they have no good reason to act like cowards in any situation and use inexperience as their excuse.

SECTION 2.87.4
“Your lack of experience is not as great as your advantage in boldness. You are most afraid of the enemy's skill. If they have courage, they will also remember how to put what they have learned into practice in danger. Without courage, no skill has strength in the face of danger. Fear drives out memory, and skill without the will to fight is no help at all.

SECTION 2.87.5
“So set your greater boldness against their greater experience. Against the fear caused by your defeat, set the fact that you were unprepared then.

SECTION 2.87.6
“You also have the advantage in numbers of ships. And you will fight close to your own land, with hoplites present. Usually the larger and better-prepared force wins.

SECTION 2.87.7
“So we can find no reason at all why we should expect to fail. The very mistakes we made before will now give us lessons to learn from.

SECTION 2.87.8
“Be confident, then, helmsmen and sailors alike. Each of you must do his own part and follow orders. Do not leave whatever position you are assigned.

SECTION 2.87.9
“We will prepare the attack at least as well as the previous commanders. We will give no one an excuse to act like a coward. If anyone chooses to do so anyway, he will receive the punishment he deserves. Those who fight well will be honored with the rewards their courage deserves.”

CHAPTER 2.88

SECTION 2.88.1
This was how the commanders encouraged the Peloponnesians. Phormio, too, was worried about his men's anxiety. He noticed that they were gathering in small groups and showing fear at the number of enemy ships. He wanted to call them together, encourage them, and give them advice for the situation they faced.

SECTION 2.88.2
He had always told them before, and prepared them to believe, that no fleet attacking them could be so large that they must not stand up to it. The men had long accepted this belief among themselves: as Athenians, they would not retreat before any mass of Peloponnesian ships.

SECTION 2.88.3
But now he saw that the sight before them was discouraging them. He wanted to remind them to be confident. So he called the Athenians together and spoke as follows.

CHAPTER 2.89

SECTION 2.89.1
“Soldiers, I see that the enemy's numbers have frightened you. That is why I have called you together. I do not think you should be afraid of things that are not dangerous.

SECTION 2.89.2
“First, they have been defeated already. They do not even think they are our equals. That is why they have assembled so many ships instead of meeting us with an equal force. Second, their greatest source of confidence as they approach is their belief that courage is naturally theirs. But their confidence comes only from the fact that their experience in fighting on land usually brings them success. They think it will do the same for them at sea.

SECTION 2.89.3
“But if they have the advantage on land, then by the same reasoning we should have it here. They are no braver than we are. Each side is bolder in the field where it has more experience.

SECTION 2.89.4
“The Lacedaemonians who command them are bringing most of them unwillingly into danger, for the sake of their own reputation. Otherwise, after such a heavy defeat, they would never have tried another sea battle.

SECTION 2.89.5
“So do not be afraid of their boldness. You give them much greater and better-founded reasons to fear you. You have defeated them already. They also believe that you would not stand against them unless you expected to achieve something far out of the ordinary.

SECTION 2.89.6
“When opponents attack with greater numbers, as these men do, they rely more on their strength than on their judgment. But when men with much smaller forces dare to resist, without being forced to do so, they have very firm confidence in their own plans. The enemy understands this. Our unexpected behavior frightens them more than any reasonable estimate of our force would.

SECTION 2.89.7
“Many armies have already fallen to smaller forces through inexperience, and some through lack of courage. We suffer from neither of these weaknesses now.

SECTION 2.89.8
“I will not willingly fight in the gulf or sail into it. I see that a confined space is no help to a few well-handled ships with experienced crews against many ships with inexperienced crews. You cannot approach properly for a ramming attack unless you can see the enemy from a long way off. Nor can you pull back at the right moment if you are hard pressed. There is no room to break through the enemy line or turn back to attack again. These are the maneuvers of ships that handle better. Instead, the sea battle would have to become a battle like one fought on land. In that kind of fighting, the side with more ships has the advantage.

SECTION 2.89.9
“I will take care of these matters as far as I can. You must stay in good order at your ships and respond quickly to commands, especially since the attack will be made from close by. During the fighting, put the greatest value on order and silence. These help in most military operations, and especially in a sea battle. Fight off this enemy in a way worthy of what you have already done.

SECTION 2.89.10
“Much is at stake in this battle for you. You can either end the Peloponnesians' hopes of success at sea, or bring closer the day when the Athenians must fear for their control of the sea.

SECTION 2.89.11
“I remind you again that you have defeated most of these men already. Once men have been beaten, they are not ready to face the same dangers with the same determination.”

CHAPTER 2.90

SECTION 2.90.1
Phormio also encouraged his men in this way. The Athenians would not sail into the gulf and its narrow waters, so the Peloponnesians wanted to draw them inside against their will. At dawn they put out to sea and sailed along their own coast into the gulf. Their ships were arranged four abreast, with the right wing leading, just as they had been at anchor.

SECTION 2.90.2
On that wing they placed their twenty fastest ships. Phormio might think they were sailing against Naupactus and sail along the coast himself to defend it. If he did, these ships were to prevent the Athenians from escaping their attack by sailing past the outside of their wing. Instead, they would surround them.

SECTION 2.90.3
Phormio did just what they expected. When he saw them setting out, he was afraid for Naupactus, which was undefended. Reluctantly, he hurried his men aboard and sailed along the coast. The Messenian infantry moved along the shore at the same time to help him.

SECTION 2.90.4
The Peloponnesians saw the Athenian ships sailing in single file, already inside the gulf and close to land. This was exactly what they wanted. At a single signal they suddenly turned their ships and advanced in a line abreast against the Athenians, each ship moving as fast as it could. They hoped to cut off all the Athenian ships.

SECTION 2.90.5
Eleven of the leading Athenian ships slipped past the Peloponnesian wing as it turned and escaped into open water. But the Peloponnesians caught the others as they tried to get away. They drove them against the shore and wrecked them. They killed all the Athenians aboard who did not swim to safety.

SECTION 2.90.6
They attached towlines to some of the empty ships and began pulling them away. They had already captured one with its crew aboard. But the Messenians came to help. They waded into the sea with their weapons, boarded some of the ships already being towed away, and fought from their decks to recover them.

CHAPTER 2.91

SECTION 2.91.1
In this part of the battle, then, the Peloponnesians were winning and wrecking the Athenian ships. Meanwhile, their twenty ships from the right wing chased the eleven Athenian ships that had escaped the turn into open water. All but one of these reached Naupactus ahead of their pursuers. They stopped opposite the sanctuary of Apollo, with their bows facing out, and prepared to defend themselves if the enemy sailed in toward them on the shore.

SECTION 2.91.2
The Peloponnesians came up later, singing their battle song as they sailed, as though they had won. One Leucadian ship, far ahead of the rest, was chasing the one Athenian ship left behind.

SECTION 2.91.3
A merchant ship happened to be anchored offshore. The Athenian ship reached it first, sailed around it, and rammed the pursuing Leucadian ship in the middle of its side, sinking it.

SECTION 2.91.4
This unexpected event, so different from what they had counted on, frightened the Peloponnesians. Their success had also led them to pursue without keeping formation. Some ships lowered their oars into the water and stopped, wanting to wait for the larger group. This was a bad move with the enemy so close and able to counterattack. Others ran aground in the shallows because they did not know the waters.

CHAPTER 2.92

SECTION 2.92.1
The Athenians took courage when they saw this. At a single command they shouted and charged. Because of their earlier mistakes and their present disorder, the Peloponnesians held out only briefly. Then they turned and fled to Panormus, where they had set out from.

SECTION 2.92.2
The Athenians pursued them and captured the six ships nearest to them. They also recovered their own ships, which the Peloponnesians had wrecked near the shore at the start and attached towlines to. They killed some of the men and took others alive.

SECTION 2.92.3
Timocrates the Lacedaemonian was aboard the Leucadian ship that sank near the merchant ship. As his ship was being destroyed, he killed himself. His body washed into the harbor of Naupactus.

SECTION 2.92.4
The Athenians returned and set up a victory monument at the place they had sailed from to win the battle. They recovered the bodies and wreckage near their own shore. They returned the enemy's dead under a truce.

SECTION 2.92.5
The Peloponnesians also set up a victory monument. They claimed victory for the rout in which they had wrecked the ships near the shore. The ship they had captured they dedicated at Achaean Rhium, beside their monument.

SECTION 2.92.6
After this, they were afraid of the reinforcements coming from Athens. As night fell, all except the Leucadians sailed into the Crisaean Gulf and on to Corinth.

SECTION 2.92.7
Not long after the ships had withdrawn, the Athenians arrived at Naupactus from Crete with the twenty ships that should have joined Phormio before the sea battle. And the summer ended.

CHAPTER 2.93

SECTION 2.93.1
At the start of winter, before the fleet that had withdrawn to Corinth and the Crisaean Gulf broke up, Cnemus, Brasidas, and the other Peloponnesian commanders wanted to try an attack on Piraeus, the Athenians' harbor. The Megarians had suggested it. The harbor had no guards and its entrances were not closed off. This was understandable, given the Athenians' great superiority at sea.

SECTION 2.93.2
The plan was for each sailor to take his oar, rowing cushion, and oar strap, and walk from Corinth to the sea on the side facing Athens. They would hurry to Megara and launch forty ships that happened to be in its dockyard at Nisaea. Then they would sail straight for Piraeus.

SECTION 2.93.3
There was no fleet stationed there to keep watch. Nor did anyone expect the enemy ever to make such a sudden attack by sea. They thought the enemy would not dare to attack even openly and with time to prepare. And if the enemy did plan an attack, they were sure they would find out beforehand.

SECTION 2.93.4
Once they had agreed on the plan, they set out immediately. They arrived at night and launched the ships from Nisaea. But they no longer sailed against Piraeus as they had intended. They had become afraid of the danger, and a wind is also said to have held them back. Instead, they sailed against the headland of Salamis that faces Megara. On it stood a fort, with three ships on guard to stop any shipping entering or leaving Megara. They attacked the fort and towed away the empty triremes. They also raided the rest of Salamis, catching its people by surprise.

CHAPTER 2.94

SECTION 2.94.1
Fire signals warning of an enemy attack were sent to Athens. The panic was as great as any during the war. People in the city thought the enemy had already sailed into Piraeus. Those in Piraeus thought Salamis had been captured and that the enemy was about to sail into their harbor. This could easily have happened if the enemy had decided not to hold back. No wind would have prevented it.

SECTION 2.94.2
At daybreak the Athenians went with their whole force to help Piraeus. They launched ships and boarded them in a great hurry and confusion. With the ships they sailed to Salamis, while with the infantry they set up guards for Piraeus.

SECTION 2.94.3
When the Peloponnesians learned that help was coming, they quickly sailed back to Nisaea. They had overrun most of Salamis and taken prisoners and plunder, along with the three ships from the fort of Budorum. Another reason for their alarm was the state of their ships. These had not been launched for a long time and leaked badly. After reaching Megara, they returned to Corinth on foot.

SECTION 2.94.4
The Athenians no longer found them at Salamis and sailed back themselves. After this they took greater care to guard Piraeus, closing off the entrances to the harbors and taking other precautions.

CHAPTER 2.95

SECTION 2.95.1
At about the same time, as this winter began, Sitalces son of Teres, the Odrysian king of the Thracians, marched against Perdiccas son of Alexander, king of Macedonia, and against the Chalcidians in Thrace. Two promises were involved: he wanted to make Perdiccas keep one and to keep the other himself.

SECTION 2.95.2
At the start of the war Perdiccas had been under pressure. He had promised Sitalces certain things if Sitalces would reconcile him with the Athenians and not restore his brother Philip, who was his enemy, to the throne. But Perdiccas had not kept his promises. Sitalces himself, when he made his alliance with the Athenians, had agreed to end the war with the Chalcidians in Thrace.

SECTION 2.95.3
He made the expedition for both these reasons. He took Philip's son Amyntas with him, intending to make him king of the Macedonians. He also took the Athenian ambassadors who happened to be there on this business, and Hagnon as commander. The Athenians, too, were supposed to bring ships and as large an army as possible against the Chalcidians.

CHAPTER 2.96

SECTION 2.96.1
Starting from the Odrysian country, he first called up the Thracians under his rule on this side of Mount Haemus and Rhodope, as far as the sea [to the Euxine Sea and the Hellespont]. Next he called up the Getae beyond Haemus and the people of all the other inhabited districts on this side of the Ister River, toward the Euxine Sea. The Getae and the people of this region border on the Scythians and are equipped in the same way. They are all mounted archers.

SECTION 2.96.2
He also invited many of the independent Thracian mountain people who carry swords and are called Dii. Most of them live on Rhodope. He persuaded some with pay, while others joined him voluntarily.

SECTION 2.96.3
He also called up the Agrianes, the Laeaeans, and all the other Paeonian peoples under his rule. These were at the edge of his kingdom. His rule extended as far as the Laeaean Paeonians and the Strymon River, which flows from Mount Scombrus through the Agrianes and Laeaeans. [Here] his kingdom bordered on the Paeonians who were independent.

SECTION 2.96.4
On the side facing the Triballians, who were also independent, the Treres and Tilataei marked the border. They live north of Mount Scombrus and extend west as far as the Oscius River. This flows from the same mountain as the Nestus and the Hebrus. The mountain is large and uninhabited, and adjoins Rhodope.

CHAPTER 2.97

SECTION 2.97.1
Along the coast, the Odrysian kingdom extended from the city of Abdera into the Euxine Sea as far as the Ister River. By the shortest sea route, with the wind always behind it, a merchant ship takes four days and as many nights to sail along this coast. By the shortest land route, a man traveling light completes the journey from Abdera to the Ister in eleven days.

SECTION 2.97.2
That was its extent along the sea. Inland, the journey from Byzantium to the Laeaeans and the Strymon took a man traveling light thirteen days. In that direction the kingdom reached its greatest distance inland from the sea.

SECTION 2.97.3
The tribute from all the non-Greek territory and the Greek cities reached its highest total under Seuthes, who became king after Sitalces and raised it to its greatest amount. It was worth about four hundred talents of silver and was paid in gold and silver. Gifts of gold and silver worth at least as much were also brought in. This was apart from patterned and plain cloth and other goods. The gifts went not only to the king but also to the powerful men around him and the Odrysian nobles.

SECTION 2.97.4
They had established a custom opposite to that of the Persian kingdom: to receive rather than give. The other Thracians also followed this custom. It was more shameful to refuse a request for a gift than to ask for one and not receive it. But the Odrysians used their power to carry the practice further. Nothing could be done without giving gifts. As a result, the kingdom became very powerful.

SECTION 2.97.5
Of all the kingdoms in Europe between the Ionian Gulf and the Euxine Sea, it was the greatest in revenue and general wealth. But in fighting strength and the size of its army, it ranked second, far behind the Scythian kingdom.

SECTION 2.97.6
No kingdom in Europe can equal that one. In fact, not even in Asia is there any single people that could stand up to the Scythians if they all acted together. But in sound judgment generally, and in understanding the practical needs of life, the Scythians do not measure up to other peoples.

CHAPTER 2.98

SECTION 2.98.1
Sitalces, then, ruled a country of this size and was preparing his army. When he was ready, he set out for Macedonia, first through his own kingdom and then through Cercine, an uninhabited mountain on the border between the Sinti and the Paeonians. He crossed it by the road he himself had made earlier by cutting through the forest, when he campaigned against the Paeonians.

SECTION 2.98.2
As they crossed the mountain from the Odrysian country, they had the Paeonians on their right and the Sinti and Maedi on their left. After crossing it, they reached Doberus in Paeonia.

SECTION 2.98.3
On his march he lost no troops except through sickness. Instead, it grew. Many of the independent Thracians joined him without being invited, hoping for plunder. The whole force is said to have reached at least a hundred and fifty thousand.

SECTION 2.98.4
Most of this force was infantry, while about a third was cavalry. The Odrysians themselves supplied the largest part of the cavalry, followed by the Getae. The best fighters among the infantry were the sword-carrying independent people who had come down from Rhodope. The rest followed as a mixed crowd, most frightening because of its size.

CHAPTER 2.99

SECTION 2.99.1
They gathered at Doberus and prepared to come down from the high ground into lower Macedonia, which Perdiccas ruled.

SECTION 2.99.2
The Macedonians also include the Lyncestians, Elimiotae, and other peoples living higher up. They are allies and subjects of the Macedonians in the lowlands but have their own kings.

SECTION 2.99.3
Alexander, the father of Perdiccas, and his ancestors were the first to acquire and rule what is now coastal Macedonia. They were originally Temenids from Argos. They drove the Pierians out of Pieria by force. The Pierians later settled at Phagres and other places below Mount Pangaeum, across the Strymon. Even now, the coastal land below Pangaeum is called the Pierian Gulf. They also drove the Bottiaeans out of the country called Bottia. The Bottiaeans now live next to the Chalcidians.

SECTION 2.99.4
They also acquired a narrow strip of Paeonia along the Axius River, running down from the interior as far as Pella and the sea. Across the Axius, they drove out the Edonians and now occupy the land called Mygdonia as far as the Strymon.

SECTION 2.99.5
They also drove the Eordi out of what is now called Eordia. Most of them were destroyed, but a small number have settled around Physca. They drove the Almopes out of Almopia as well.

SECTION 2.99.6
These Macedonians also conquered the other peoples whose lands they still hold: Anthemus, Crestonia, Bisaltia, and a large part of the land of the Macedonians themselves. The whole region is called Macedonia. Perdiccas son of Alexander was its king when Sitalces invaded.

CHAPTER 2.100

SECTION 2.100.1
These Macedonians could not resist the great army coming against them. They took refuge in the strong positions and fortified places in their country.

SECTION 2.100.2
There were not many of these. Later, when Archelaus son of Perdiccas became king, he built the forts that now exist in the country. He cut straight roads and made other improvements too. For war he provided horses, weapons, and other resources on a greater scale than all eight kings before him put together.

SECTION 2.100.3
The Thracian army advanced from Doberus, first into the territory that had formerly belonged to Philip. It took Idomene by force. Gortynia, Atalanta, and some other places came over by agreement because of their friendship with Philip's son Amyntas, who was present. The Thracians besieged Europus but could not capture it.

SECTION 2.100.4
Then the army advanced into the rest of Macedonia, to the left of Pella and Cyrrhus. It did not go farther in, beyond these places into Bottiaea and Pieria. Instead, it devastated Mygdonia, Crestonia, and Anthemus.

SECTION 2.100.5
The Macedonians did not even consider defending themselves with infantry. But they sent for more cavalry from their allies in the highlands. Small numbers of them then attacked the much larger Thracian army wherever they thought best. Wherever they charged, no one stood against these skilled, armored horsemen. But they were surrounded by superior numbers and put themselves in danger among a crowd many times their size. In the end they stopped fighting. They did not think they were strong enough to risk attacking a larger force.

CHAPTER 2.101

SECTION 2.101.1
Sitalces negotiated with Perdiccas about the matters that had brought him to war. The Athenians had not come with their ships, because they had doubted that he would come. Instead, they had sent gifts and ambassadors to him. So he sent part of his army against the Chalcidians and Bottiaeans, forced them to stay behind their walls, and devastated their land.

SECTION 2.101.2
While he remained in this region, the Thessalians and Magnetes to the south, the other subjects of the Thessalians, and the Greeks as far as Thermopylae were afraid that the army might march against them too. They began preparing to defend themselves.

SECTION 2.101.3
The Thracians who held the plains north of the Strymon were also afraid: the Panaeans, Odomanti, Droi, and Dersaeans. They are all independent.

SECTION 2.101.4
The expedition also caused anxious talk among the Greeks who were enemies of Athens. They feared that the Athenians might use their alliance to bring the Thracians against them too.

SECTION 2.101.5
Sitalces continued to occupy and devastate Chalcidice, Bottice, and Macedonia at the same time. But he was achieving none of the aims of his invasion. His army was short of food and suffering from the winter weather. Seuthes son of Sparadocus, his nephew and the most powerful man after him, persuaded him to leave quickly. Perdiccas had secretly won Seuthes over by promising him his sister in marriage, with money as her dowry.

SECTION 2.101.6
Sitalces took his advice. After staying thirty days in all, eight of them among the Chalcidians, he quickly withdrew his army home. Later Perdiccas gave his sister Stratonice to Seuthes, as he had promised. This was how Sitalces' expedition turned out.

CHAPTER 2.102

SECTION 2.102.1
During the same winter, after the Peloponnesian fleet had broken up, the Athenians at Naupactus made an expedition under Phormio. They sailed along the coast to Astacus and landed. With four hundred Athenian hoplites from the ships and four hundred Messenians, they marched into the interior of Acarnania. They expelled men thought unreliable from Stratus, Coronta, and other places. After restoring Cynes son of Theolytus to Coronta, they returned to their ships.

SECTION 2.102.2
They did not think it possible to campaign in winter against Oeniadae, the only Acarnanians who had always been their enemies. The Achelous River flows from Mount Pindus through Dolopia, the lands of the Agraeans and Amphilochians, and the Acarnanian plain. In its upper course it passes the city of Stratus, and it enters the sea near Oeniadae. It floods the area around their city, and the water makes a winter campaign impossible.

SECTION 2.102.3
Most of the Echinades islands also lie opposite Oeniadae, very close to the mouths of the Achelous. The river is large and continually deposits silt. Some of the islands have already become part of the mainland, and all of them can be expected to do so before very long.

SECTION 2.102.4
The river is big, carries a great deal of water, and is muddy. The islands are close together and become linked to one another by silt [because they keep it from spreading out]. They lie in staggered positions, not in a straight row, and leave no straight channels for the water to reach the open sea.

SECTION 2.102.5
The islands are uninhabited and small. It is also said that Apollo told Alcmaeon son of Amphiaraus to settle in this land, when he was wandering after killing his mother. Apollo warned him that he would not be free of the things that terrified him until he found and settled in a land that the sun had not yet seen, and that was not yet land, when he killed his mother. All other land was polluted for him.

SECTION 2.102.6
The story says that Alcmaeon was at a loss, but eventually thought of this land deposited by the Achelous. He had been wandering for a long time since killing his mother. It seemed to him that enough land could have built up during that time to give him a place to live. He settled around Oeniadae, became its ruler, and left the country named after his son Acarnan. This is the account of Alcmaeon that has come down to us.

CHAPTER 2.103

SECTION 2.103.1
The Athenians and Phormio left Acarnania and returned to Naupactus. At the beginning of spring they sailed back to Athens, bringing the free men among their prisoners from the sea battles and the ships they had captured. The prisoners were exchanged man for man.

SECTION 2.103.2
This winter ended, and the third year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

### Book 3

CHAPTER 3.1

SECTION 3.1.1
The next summer, when the grain was ripening, the Peloponnesians and their allies invaded Attica. Their commander was Archidamus son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians.

SECTION 3.1.2
They set up camp and devastated the land. As usual, the Athenian cavalry attacked wherever an opportunity arose. They kept most of the enemy's lightly armed troops from moving ahead of the hoplites and damaging the land near the city.

SECTION 3.1.3
They stayed as long as their food lasted, then withdrew and dispersed to their own cities.

CHAPTER 3.2

SECTION 3.2.1
Immediately after the Peloponnesian invasion, Lesbos revolted from Athens, except for Methymna. The Lesbians had wanted to revolt even before the war, but the Lacedaemonians had refused to accept them. Now, too, they were forced to revolt earlier than they had intended.

SECTION 3.2.2
They were waiting for work on building barriers at their harbors, building walls, and constructing ships to be completed. They were also waiting for things that had to arrive from the Black Sea, including archers and grain, and for the other supplies they had sent for.

SECTION 3.2.3
But the Tenedians, who were their enemies, and the Methymnaeans informed the Athenians of their plans. So did some individual Mytilenaeans, who were supporters of Athens in the city's civil strife and served as Athens' official local representatives. They reported that the Mytilenaeans were forcibly uniting Lesbos under Mytilene. With the Lacedaemonians and their relatives the Boeotians, they were rushing all their preparations for a revolt. Unless someone acted at once to stop them, the Athenians would lose Lesbos.

CHAPTER 3.3

SECTION 3.3.1
The Athenians were worn down by the plague and by the war, which had only recently begun and was now at its height. They thought it would be a major undertaking to start another war against Lesbos, which had a fleet and its strength still intact. At first they did not accept the accusations, largely because they did not want them to be true. But they sent envoys and still could not persuade the Mytilenaeans to abandon their plan to unite the island or their military preparations. They became alarmed and decided to act before the Mytilenaeans could do so.

SECTION 3.3.2
They suddenly sent out forty ships that happened to be ready for a voyage around the Peloponnese. Cleippides son of Deinias was in command, with two other generals.

SECTION 3.3.3
They had been told that a festival of Apollo Maloeis was held outside the city, and that all the Mytilenaeans took part. If they hurried, there was a chance of taking them by surprise. If the attempt succeeded, that would settle the matter. If not, they were to order the Mytilenaeans to hand over their ships and tear down their walls, and to wage war if they refused.

SECTION 3.3.4
The ships sailed off. Meanwhile, the Athenians seized ten Mytilenaean triremes that happened to be with them as reinforcements under the alliance, and imprisoned their crews.

SECTION 3.3.5
But a man crossed from Athens to Euboea and went overland to Geraestus. There he found a merchant ship about to sail and took passage on it. On the third day after leaving Athens, he reached Mytilene and reported that the fleet was coming.

SECTION 3.3.6
The Mytilenaeans therefore did not go out to the sanctuary of Maloeis. They also blocked the unfinished parts of their walls and harbors and kept guard.

CHAPTER 3.4

SECTION 3.4.1
The Athenians arrived by sea not long afterward and saw the situation. The generals delivered their orders. When the Mytilenaeans refused to comply, hostilities began.

SECTION 3.4.2
The Mytilenaeans were unprepared and had been forced into war without warning. They sent their ships a short way out of the harbor as if to fight a naval battle. But the Athenian ships drove them back, and they then opened talks with the generals. They wanted, if possible, to get the fleet to leave for the time being by reaching some reasonable agreement.

SECTION 3.4.3
The Athenian generals accepted the offer of talks. They too were afraid that their force was not strong enough to fight all Lesbos.

SECTION 3.4.4
They agreed to a truce. The Mytilenaeans then sent envoys to Athens, including one of their accusers, who was now regretting his actions. They hoped to persuade the Athenians to withdraw the ships on the grounds that the Mytilenaeans were not planning a revolt.

SECTION 3.4.5
Meanwhile, they also sent envoys to Lacedaemon in a trireme. They slipped past the Athenian fleet, which was anchored at Malea, north of the city. They did not trust their approach to the Athenians to succeed.

SECTION 3.4.6
The envoys bound for Lacedaemon made a difficult crossing of the open sea. Once there, they worked to secure some help for their people.

CHAPTER 3.5

SECTION 3.5.1
When the envoys returned from Athens without achieving anything, the Mytilenaeans and the rest of Lesbos, except Methymna, went to war. The Methymnaeans had come to help the Athenians, as had the people of Imbros and Lemnos and a few of their other allies.

SECTION 3.5.2
The Mytilenaeans marched out with their full force against the Athenian camp, and a battle followed. Although the Mytilenaeans did no worse than their opponents, they neither camped on the battlefield nor trusted their own strength, but withdrew. After that they stayed quiet. They wanted to wait for help from the Peloponnese and further preparations before risking another battle. Meleas, a Laconian, and Hermaeondas, a Theban, also arrived. They had been sent out before the revolt but had not managed to get there before the Athenian fleet. They slipped into the harbor in a trireme after the battle. They urged the Mytilenaeans to send another trireme and envoys back with them, and the Mytilenaeans did so.

CHAPTER 3.6

SECTION 3.6.1
The Mytilenaeans' inactivity gave the Athenians much more confidence. They called in allies, who came much faster when they saw that the Lesbians were offering no strong resistance. The Athenians sailed around to the south side of the city and fortified two camps, one on either side of the city. They stationed ships off both harbors to blockade them.

SECTION 3.6.2
They prevented the Mytilenaeans from using the sea. But the Mytilenaeans and the other Lesbians, who had now come to their aid, controlled the rest of the land. The Athenians held only a small area around their camps. Malea served mainly as a station for their ships and a market. This was how the war around Mytilene was being fought.

CHAPTER 3.7

SECTION 3.7.1
At the same time that summer, the Athenians also sent thirty ships around the Peloponnese, with Asopius son of Phormio as general. The Acarnanians had asked them to send either a son or another relative of Phormio to command them.

SECTION 3.7.2
As the ships sailed past Laconia, they devastated the settlements along the coast.

SECTION 3.7.3
Asopius then sent most of the ships home, but took twelve himself to Naupactus. Later, he called out the entire Acarnanian force and marched against Oeniadae. He sailed his ships up the Achelous, while the land army devastated the countryside.

SECTION 3.7.4
When the people of Oeniadae refused to come over to his side, he dismissed the land army. He himself sailed to Leucas and landed at Nericus. During his retreat, he and part of his force were killed by local people who had come to the defense and by a small number of garrison troops.

SECTION 3.7.5
The Athenians later sailed back and recovered their dead from the Leucadians under a truce.

CHAPTER 3.8

SECTION 3.8.1
The Mytilenaean envoys sent out in the first ship went to Olympia. The Lacedaemonians had told them to come there so that the other allies could also hear them and discuss the matter. This was the Olympic festival at which Dorieus of Rhodes won his second victory.

SECTION 3.8.2
When they were given a hearing after the festival, they spoke as follows.

CHAPTER 3.9

SECTION 3.9.1
“We know the usual attitude among Greeks, Lacedaemonians and allies. When people revolt during a war and abandon their previous alliance, those who take them in are pleased to gain their help. But they also think less of them because they see them as traitors to their former friends.

SECTION 3.9.2
“This judgment is fair if those who revolt and those they break away from have the same aims and goodwill toward one another, are evenly matched in military resources and strength, and have no reasonable grounds for breaking apart. But that was not the situation between us and the Athenians.

SECTION 3.9.3
“And no one should think less of us because we are leaving them in a time of danger after being treated with honor by them in peacetime.

CHAPTER 3.10

SECTION 3.10.1
“We will begin by talking about justice and honest conduct, especially since we are asking for an alliance. We know that neither friendship between individuals nor cooperation between cities can be lasting or achieve anything unless each side believes in the other's good character and they are alike in other respects too. Differences in outlook lead to differences in action.

SECTION 3.10.2
“Our alliance with the Athenians first began when you withdrew from the Persian war, while they stayed on to complete the work that remained.

SECTION 3.10.3
“But we did not ally ourselves with the Athenians to help them enslave the Greeks. We allied ourselves with the Greeks to free them from the Persians.

SECTION 3.10.4
“As long as the Athenians led us as equals, we followed willingly. But when we saw them relaxing their hostility toward the Persians and moving toward the enslavement of their allies, we no longer felt safe.

SECTION 3.10.5
“With so many separate votes, the allies were divided and could not defend themselves one by one. They were enslaved, except for us and the Chians. We continued to campaign alongside the Athenians, supposedly self-governing and free in name.

SECTION 3.10.6
“But we no longer trusted the Athenians as leaders. We judged them by what had already happened. It was not likely that they would conquer the people who had joined the treaty along with us, yet leave the rest untouched if they ever had the power to do the same to them.

CHAPTER 3.11

SECTION 3.11.1
“If we had all still been self-governing, we could have trusted them more not to change the arrangement. But with most of the allies under their control, they would naturally find it harder to deal with us as equals. They were already giving way to the desire for greater power, while we alone still stood on equal terms. This was especially true as their own strength kept growing and we became more isolated.

SECTION 3.11.2
“Only fear on both sides, evenly balanced, makes an alliance secure. Anyone who wants to break the agreement is held back by the knowledge that he would have no advantage if he attacked.

SECTION 3.11.3
“We were left self-governing for one reason only. They thought they could gain control more easily through a respectable explanation and careful planning than by force, and keeping us independent helped them build their empire in this way.

SECTION 3.11.4
“For one thing, they used us as evidence. They argued that people with an equal vote would not join their campaigns against their will unless the people being attacked had done something wrong. At the same time, they first took the strongest allies along against the weaker ones. By leaving the strongest until last, after the rest had been taken away, they expected to find them weaker.

SECTION 3.11.5
“If they had started with us, when all the allies still had their own strength and a side to rally to, they would not have brought them under control so easily.

SECTION 3.11.6
“Our fleet also caused them some fear. It might one day unite with yours or someone else's and pose a danger to them.

SECTION 3.11.7
“We also survived by cultivating both their people as a whole and whoever happened to be leading them.

SECTION 3.11.8
“But judging from the examples of their treatment of the others, we did not think we could have gone on doing this for long if this war had not broken out.

CHAPTER 3.12

SECTION 3.12.1
“What sort of friendship was this? How could we trust our freedom when neither side meant what it said in welcoming the other? They treated us well during the war because they feared us. We did the same to them during peacetime. Goodwill is what usually gives people the strongest grounds for trusting one another. In our case, fear provided that security. We remained allies more because of fear than friendship. Whichever side first felt safe enough to act boldly was going to be the first to break the agreement.

SECTION 3.12.2
“So anyone who thinks we are wrong to have revolted before they harmed us is not seeing things clearly. They were delaying their attack on us, and we did not wait in turn until we knew for certain whether it would happen.

SECTION 3.12.3
“If we had been equally able to plot against them and to delay in our turn, why should we, as their equals, have been at their mercy? But since they have always had the choice of when to attack, we too must have the right to defend ourselves in advance.

CHAPTER 3.13

SECTION 3.13.1
“Those are our grounds and reasons for revolting, Lacedaemonians and allies. They are clear enough for anyone listening to see that our action was reasonable. They were also enough to frighten us and make us look for some way to stay safe. We had wanted to act long ago, when we sent envoys to you about a revolt while peace still lasted. But your refusal to accept us prevented it. Now, when the Boeotians invited us, we responded at once. We thought we would be making a break on two fronts. In our relations with the Greeks, we would stop helping the Athenians harm them and instead help to free them. In our relations with the Athenians, we would act first instead of waiting to be destroyed by them later.

SECTION 3.13.2
“But our revolt has come sooner than planned, before we were ready. That makes it all the more necessary for you to accept us as allies and send help quickly. Then you will show that you defend those you should defend, while harming your enemies at the same time.

SECTION 3.13.3
“The opportunity is better than ever before. The Athenians have been worn down by the plague and by spending their money. Some of their ships are off your coast, and the others are stationed against us.

SECTION 3.13.4
“So they are unlikely to have ships to spare if you invade a second time this summer, with a fleet and an army together. Either they will fail to resist your fleet as it approaches, or they will withdraw from both places.

SECTION 3.13.5
“No one should think that he will be risking his own safety for someone else's land. Anyone who thinks Lesbos is far away will find that the benefit it brings him is close to home. The war will not be fought in Attica, as some people think, but in the territory from which Attica gets its strength.

SECTION 3.13.6
“It is the allies who supply its revenue. That revenue will be even greater if they conquer us. No one else will revolt, our resources will be added to theirs, and we will suffer worse treatment than those who were enslaved before us.

SECTION 3.13.7
“But if you give us your full support, you will gain a city with a large fleet, which is what you need most. You will defeat the Athenians more easily by taking their allies away from them, since everyone will feel more confident about joining you. You will also escape the accusation made against you that you do not help those who revolt. If you show yourselves to be liberators, you will have a firmer hold on victory in the war.

CHAPTER 3.14

SECTION 3.14.1
“So respect the hopes the Greeks have placed in you, and respect Olympian Zeus, in whose sanctuary we stand as people seeking his protection. Become our allies and defend the Mytilenaeans. Do not abandon us. We are risking our own lives, but if we succeed, everyone will share the benefit. If we fail because you have refused to listen, the harm will be shared even more widely.

SECTION 3.14.2
“Prove yourselves to be the men the Greeks expect you to be, and the men we, in our fear, need you to be.”

CHAPTER 3.15

SECTION 3.15.1
That was what the Mytilenaeans said. After hearing them, the Lacedaemonians and their allies accepted their arguments and made the Lesbians their allies. They planned an invasion of Attica and told the allies present to send two-thirds of their forces to the Isthmus as quickly as possible. The Lacedaemonians themselves arrived first. They began preparing equipment at the Isthmus to haul ships across from Corinth to the sea facing Athens, so that they could attack by land and sea together.

SECTION 3.15.2
They set to work eagerly. But the other allies assembled slowly. They were busy gathering their crops and had little enthusiasm for going on campaign.

CHAPTER 3.16

SECTION 3.16.1
The Athenians realized that these preparations were being made because the enemy thought they were weak. They wanted to show that this judgment was wrong. They could easily resist the attack from the Peloponnese without moving the fleet at Lesbos. So they manned a hundred ships, with the citizens themselves boarding, except for the cavalry and those in the highest property class, along with the resident foreigners. They put out to sea toward the Isthmus, displayed their strength, and landed wherever they chose in the Peloponnese.

SECTION 3.16.2
The Lacedaemonians saw how badly events had contradicted their expectations and concluded that what the Lesbians had told them was untrue. They thought they had no way forward. Their allies had not arrived, and at the same time reports came that the thirty Athenian ships sailing around the Peloponnese were devastating the territory of their perioeci. They went home.

SECTION 3.16.3
Later they prepared a fleet to send to Lesbos. They ordered the cities to supply a total of forty ships and appointed Alcidas admiral to command the expedition.

SECTION 3.16.4
The Athenians also withdrew their hundred ships when they saw that the Lacedaemonians had withdrawn.

CHAPTER 3.17

SECTION 3.17.1
[At the time these ships were at sea, the Athenians had one of their largest and finest fleets in active service at once. At the start of the war they had had about as many ships, or even more.

SECTION 3.17.2
A hundred ships guarded Attica, Euboea, and Salamis, and another hundred were around the Peloponnese. This did not include the ships at Potidaea and in other places. In all, two hundred and fifty ships were in service at the same time during a single summer.

SECTION 3.17.3
This, together with Potidaea, did the most to use up their money.

SECTION 3.17.4
The hoplites keeping watch on Potidaea were paid two drachmas each a day: each man received one for himself and one for his servant. The original force numbered three thousand, and at least that many stayed throughout the siege. Another sixteen hundred came with Phormio and left before it ended. The crews of all the ships received the same pay. This was how the money was used up in the early part of the war, and this was the largest number of ships they ever manned at once.]

CHAPTER 3.18

SECTION 3.18.1
At the same time as the Lacedaemonians were at the Isthmus, the Mytilenaeans and their supporting troops marched overland against Methymna, expecting it to be betrayed to them. They attacked the city, but when things did not turn out as they had expected, they left for Antissa, Pyrrha, and Eresus. They made their control of these cities more secure and strengthened their walls, then quickly went home.

SECTION 3.18.2
After they withdrew, the Methymnaeans in turn marched against Antissa. But the Antissaeans and their supporting troops came out against them and defeated them. Many Methymnaeans were killed, and the rest retreated quickly.

SECTION 3.18.3
The Athenians learned of these events, and that the Mytilenaeans controlled the countryside while their own troops were unable to stop them. As autumn was beginning, they sent the general Paches son of Epicurus with a thousand Athenian hoplites.

SECTION 3.18.4
The hoplites rowed the ships themselves on the voyage. After arriving, they surrounded Mytilene with a single wall. At some of the strongest positions they built forts into it.

SECTION 3.18.5
Mytilene was now firmly blockaded on both sides, by land and sea, and winter was beginning.

CHAPTER 3.19

SECTION 3.19.1
The Athenians needed more money for the siege. They themselves paid a special tax, imposed then for the first time, of two hundred talents. They also sent twelve ships to collect money from the allies, with Lysicles and four other generals in command.

SECTION 3.19.2
Lysicles sailed around collecting money in various places. He then went inland in Caria, starting from Myus and crossing the plain of the Maeander as far as the hill of Sandius. The Carians and the people of Anaea attacked him there, killing him and many of his troops.

CHAPTER 3.20

SECTION 3.20.1
During the same winter, the Plataeans were still under siege by the Peloponnesians and Boeotians. Their grain was running out and they were in serious trouble. They had no hope of help from Athens, and no other way to save themselves was apparent. They and the Athenians trapped in the siege with them initially planned for everyone to break out and climb over the enemy's walls, forcing their way through if they could. The seer Theaenetus son of Tolmides and Eupompidas son of Daimachus, who was also their general, had proposed the attempt.

SECTION 3.20.2
Then about half lost their nerve, thinking the danger too great. But about two hundred and twenty men volunteered to go ahead with the escape. This was how they did it.

SECTION 3.20.3
They made ladders as high as the enemy's wall. They calculated its height from the courses of bricks at a place where the side facing them happened not to be plastered. Many men counted the courses at the same time. Some were likely to make mistakes, but most would get the count right, especially since they counted repeatedly and were not far away. They could easily see the part of the wall they wanted to measure.

SECTION 3.20.4
This was how they worked out the length of the ladders, estimating the height from the thickness of a brick.

CHAPTER 3.21

SECTION 3.21.1
The Peloponnesian wall was built as follows. It had two circuits: one facing Plataea and the other facing any force coming from Athens to attack from outside. The two circuits were about sixteen feet apart.

SECTION 3.21.2
In the space between them [the sixteen feet], separate living quarters had been built for the guards. These joined together, so that the structure looked like one thick wall with battlements on both sides.

SECTION 3.21.3
At every tenth battlement there were large towers as wide as the wall. Each tower extended to both the inner and the outer face. There was no way past a tower along its side; the men had to go through its middle.

SECTION 3.21.4
On nights of stormy, rainy weather, the guards left the battlements and kept watch from the towers. These were close together and had roofs overhead. This was the wall that kept the Plataeans under siege.

CHAPTER 3.22

SECTION 3.22.1
When their preparations were complete, the Plataeans waited for a moonless night with a storm of wind and rain, and set out. The men who had proposed the attempt led the way. First they crossed the ditch surrounding them. Then they approached the enemy's wall without the guards noticing. It was too dark for the guards to see them in advance, and the wind drowned out the noise of their approach.

SECTION 3.22.2
They also walked well apart so that their weapons would not strike one another and give them away. They were lightly equipped and wore a shoe only on the left foot, to give them a secure footing in the mud.

SECTION 3.22.3
They approached the battlements between two towers, knowing that no guards were there. The ladder carriers went first and set their ladders against the wall. Next, twelve lightly equipped men climbed up with short swords and breastplates. Their leader was Ammeas son of Coroebus, who climbed up first. The men behind him followed, six toward each tower. Other lightly equipped men with short spears came after them. Men behind carried their shields so that they could climb more easily, and would hand them over when they came close to the enemy.

SECTION 3.22.4
When more men had reached the top, the guards in the towers noticed them. One of the Plataeans had knocked a tile off the battlements as he took hold of them, and it fell with a crash.

SECTION 3.22.5
Shouts went up at once, and the troops in the camp rushed toward the wall. In the darkness and the storm, they did not know what the danger was. At the same time, the Plataeans who had stayed in the city came out and attacked the Peloponnesian wall on the opposite side from where their men were climbing over. They wanted to keep the enemy's attention away from the escape party as much as possible.

SECTION 3.22.6
The guards remained at their posts in confusion. No one dared to leave his own station to help, and they could not work out what was happening.

SECTION 3.22.7
The three hundred men assigned to go to the rescue wherever they were needed moved outside the wall toward the shouting. Fire signals were raised to warn Thebes of an enemy attack.

SECTION 3.22.8
But the Plataeans in the city also raised many fire signals from their wall. They had prepared them earlier for this very purpose. They wanted to confuse the meaning of the enemy's signals, so that the Thebans would mistake what was happening for something else and not come to help before the escaping men had got away and reached safety.

CHAPTER 3.23

SECTION 3.23.1
Meanwhile, the Plataeans were getting over the wall. The first of them had climbed up, killed the guards in both towers, and taken control of them. They stationed themselves in the passages through the towers and guarded them to stop anyone from bringing help that way. They also set ladders against the towers from the wall and brought up more men. From the towers, some threw missiles at the defenders coming to help, keeping them back both above and below. Meanwhile, most of the Plataeans set up many ladders, knocked down the battlements, and crossed the wall between the towers.

SECTION 3.23.2
As each man got across, he took his place on the edge of the ditch. From there they shot arrows and threw javelins at anyone coming along the wall to help the defenders and obstruct the crossing.

SECTION 3.23.3
When everyone else had crossed, the men in the towers came down last, with difficulty, and made their way to the ditch. At that moment the three hundred came toward them carrying torches.

SECTION 3.23.4
Standing in the darkness on the edge of the ditch, the Plataeans could see these men more clearly. They shot arrows and threw javelins at their unprotected parts. The Plataeans themselves remained hidden, and the torchlight made them harder to see. As a result, even the last of them managed to cross the ditch in time, though with difficulty and a great deal of effort.

SECTION 3.23.5
Ice had formed in the ditch, but it was not firm enough to walk on. It was more slushy, as ice is in an east [or north] wind. Snow falling during the night with this wind had greatly increased the water in the ditch. They crossed it with their heads barely above water. In fact, it was largely the severity of the storm that made their escape possible.

CHAPTER 3.24

SECTION 3.24.1
Leaving the ditch, the Plataeans moved together along the road to Thebes, keeping the shrine of the hero Androcrates on their right. They thought their enemies would be least likely to suspect them of taking this road, which led toward the enemy. At the same time, they could see the Peloponnesians pursuing them with torches along the road toward Cithaeron and Dryoscephalae, which led to Athens.

SECTION 3.24.2
The Plataeans followed the road toward Thebes for six or seven stades. Then they turned back and took the road toward the mountain, leading to Erythrae and Hysiae. Once they reached the mountains, they escaped to Athens. There were two hundred and twelve of them, out of a larger number who had started. Some had turned back to the city before climbing the wall, and one man, an archer, was captured at the outer ditch.

SECTION 3.24.3
The Peloponnesians stopped their efforts to intercept them and returned to their positions. The Plataeans in the city knew nothing of what had happened. The men who had turned back told them that no one had survived. So at daybreak they sent out a herald and tried to arrange a truce to recover the dead. Once they learned the truth, they stopped. This was how these Plataeans got over the wall and escaped safely.

CHAPTER 3.25

SECTION 3.25.1
At the end of the same winter, Salaethus, a Lacedaemonian, was sent from Lacedaemon to Mytilene in a trireme. He sailed to Pyrrha, then went on foot along a ravine where it was possible to get over the siege wall. He slipped into Mytilene unnoticed. He told the officials that an invasion of Attica would take place at the same time as the arrival of the forty ships that were to help them. He had been sent ahead to make these arrangements and also to take charge of other matters.

SECTION 3.25.2
This encouraged the Mytilenaeans and made them less inclined to reach an agreement with the Athenians. This winter ended, and with it the fourth year of this war, whose history Thucydides wrote.

CHAPTER 3.26

SECTION 3.26.1
The following summer, the Peloponnesians sent off the forty-two ships for Mytilene. They put Alcidas, their admiral, in command. Then they and their allies invaded Attica. They wanted to create trouble for the Athenians on two fronts and so make them less able to act against the ships sailing to Mytilene.

SECTION 3.26.2
Cleomenes led this invasion on behalf of King Pausanias, the son of Pleistoanax, who was still too young. Cleomenes was the brother of Pausanias' father.

SECTION 3.26.3
They destroyed the parts of Attica that had been devastated before, including anything that had grown back, and whatever the earlier invasions had left untouched. Apart from the second invasion, this was the most damaging one for the Athenians.

SECTION 3.26.4
They kept waiting for news from Lesbos of something their fleet had achieved, believing it had already made the crossing. Meanwhile, they went through most of the country, destroying its crops. But none of their expectations was fulfilled, and their food ran out. They withdrew and dispersed to their own cities.

CHAPTER 3.27

SECTION 3.27.1
Meanwhile, the ships from the Peloponnese were delayed and had still not reached the Mytilenaeans. The Mytilenaeans' food had run out. They were forced to come to terms with the Athenians for the following reasons.

SECTION 3.27.2
Salaethus himself no longer expected the ships to arrive. He equipped the people, who had previously been lightly armed, with heavy weapons, intending to march out against the Athenians.

SECTION 3.27.3
Once they had these weapons, they stopped obeying the authorities. They gathered in groups and demanded that the powerful men bring out the food supplies for everyone to see and share them among all. Otherwise, they said, they would make their own agreement with the Athenians and hand over the city.

CHAPTER 3.28

SECTION 3.28.1
The men in power realized that they could not stop this and would be in danger if they were left out of the agreement. So they made terms on behalf of everyone with Paches and his army. The Athenians could decide whatever they wanted about the Mytilenaeans, and the Mytilenaeans would admit the army into the city. But the Mytilenaeans could send representatives to Athens to plead their case. Until these returned, Paches was not to imprison, enslave, or kill any Mytilenaean.

SECTION 3.28.2
These were the terms they agreed on. But the Mytilenaeans who had been most involved in dealings with the Lacedaemonians were terrified. When the army entered, they could not bear it and took refuge at the altars despite the agreement. Paches persuaded them to leave by promising not to harm them. He placed them on Tenedos until the Athenians reached a decision.

SECTION 3.28.3
He also sent triremes to Antissa and brought it under his control. He settled the other military arrangements as he thought best.

CHAPTER 3.29

SECTION 3.29.1
The Peloponnesians in the forty ships should have arrived quickly. Instead, they spent a long time sailing around the Peloponnese itself and made slow progress on the rest of the voyage. The Athenians in the city knew nothing of them until they reached Delos. From there they went on to Icarus and Myconus, where they first learned that Mytilene had fallen.

SECTION 3.29.2
To find out for certain, they sailed to Embatum in the territory of Erythrae. When they reached Embatum, Mytilene had been captured about seven days earlier. Once they had confirmed the news, they discussed what to do in these circumstances. Teutiaplus, a man from Elis, spoke to them as follows.

CHAPTER 3.30

SECTION 3.30.1
“Alcidas, and all of us Peloponnesians here who command the force, I think we should sail to Mytilene as we are, before anyone learns of our presence.

SECTION 3.30.2
“As is likely with men who have only just captured a city, we will probably find much left unguarded. This will be especially true on the sea side. They cannot expect an enemy to attack them there, and that is where our own strength chiefly lies. Their land troops have probably also scattered among the houses and become less careful now that they have won.

SECTION 3.30.3
“So if we attack suddenly at night, I hope we can gain control with the help of people inside, if anyone still remains there who supports us.

SECTION 3.30.4
“Let us not back away from the danger. We should recognize that this kind of lapse is exactly what creates an opening in war. A general who guards against it in his own forces, and attacks when he spots it in the enemy's, will have the greatest success.”

CHAPTER 3.31

SECTION 3.31.1
This was what he said, but he did not persuade Alcidas. Some of the Ionian exiles and the Lesbians sailing with them offered another suggestion. If he was afraid to take this risk, he should capture one of the cities in Ionia, or Cyme in Aeolis. They could use that city as a base and make Ionia revolt. There was hope of doing so, they said, since no one resented their arrival. They would then take away Athens' greatest source of income. At the same time, if the Athenians kept a fleet stationed against them, it would cost the Athenians money. They also thought they could persuade Pissuthnes to join them in the war.

SECTION 3.31.2
Alcidas would not accept these suggestions either. Since he had arrived too late for Mytilene, his chief concern was to get back to the Peloponnese as quickly as possible.

CHAPTER 3.32

SECTION 3.32.1
He sailed from Embatum and followed the coast. At Myonnesus, in the territory of Teos, he put in and slaughtered most of the prisoners he had taken during the voyage.

SECTION 3.32.2
When he anchored at Ephesus, representatives of the Samians living at Anaea came to him. They said he was going about the liberation of Greece the wrong way if he killed men who neither offered resistance nor were his enemies, but were allies of Athens under compulsion. Unless he stopped, he would bring few enemies over to his side and make enemies of many more friends.

SECTION 3.32.3
He was persuaded and released all the Chians he still held, along with some of the others. When people saw his ships, they had not fled. Instead, they had approached them, thinking they were Athenian. They had not the slightest expectation that Peloponnesian ships could ever reach Ionia while Athens controlled the sea.

CHAPTER 3.33

SECTION 3.33.1
Alcidas sailed from Ephesus in a hurry to escape. The Salaminia and the Paralus had spotted him while he was still anchored near Clarus. These ships happened to be sailing from Athens. Afraid of being chased, he sailed across the open sea. He did not intend to stop anywhere but the Peloponnese unless he had to.

SECTION 3.33.2
News reached Paches and the Athenians from the territory of Erythrae, and reports also came in from every direction. Since Ionia had no fortifications, people were very afraid that the Peloponnesians would attack and plunder the cities as they sailed past, even if they had no intention of staying. The Paralus and the Salaminia also reported what they themselves had seen of Alcidas at Clarus.

SECTION 3.33.3
Paches made every effort to catch them. He pursued them as far as the island of Patmos, but turned back when it became clear that he could no longer overtake them. Although he had failed to meet them at sea, he thought it an advantage that they had not been trapped anywhere and forced to set up a camp. That would have forced his men to keep watch over them and blockade them by sea.

CHAPTER 3.34

SECTION 3.34.1
On his way back along the coast, he also put in at Notium, which belonged to the Colophonians. Colophonians had settled there after Itamanes and his non-Greek troops captured the upper city. They had been brought in during the Colophonians' own civil strife. The city had fallen at about the time of the Peloponnesians' second invasion of Attica.

SECTION 3.34.2
The refugees who settled at Notium then fell into civil strife again. One side brought in Arcadian and non-Greek mercenaries from Pissuthnes and kept them in a fortified enclosure. Colophonians from the upper city who had sided with the Persians joined this group and shared control of the government. The other side escaped from them and went into exile. These men called in Paches.

SECTION 3.34.3
Paches invited Hippias, the commander of the Arcadians in the enclosure, to a conference. He promised to return him safe and unharmed to the fortification if they reached no satisfactory agreement. Hippias came out to meet him. Paches kept him under guard, though not in chains, and suddenly attacked the fortification. He captured it while its defenders were expecting nothing and killed the Arcadians and all the non-Greeks inside. Later he took Hippias back inside, as he had promised. Once Hippias was inside, Paches seized him and had him shot dead with arrows.

SECTION 3.34.4
Paches handed Notium over to the Colophonians, except those who had sided with the Persians. Later the Athenians sent men to establish a settlement there under Athenian laws. They gathered together all the Colophonians they could find in any of the cities and settled them at Notium.

CHAPTER 3.35

SECTION 3.35.1
When Paches reached Mytilene, he secured the surrender of Pyrrha and Eresus. He also found Salaethus the Lacedaemonian hiding in the city and sent him to Athens. With him he sent the Mytilenaeans he had placed on Tenedos, and anyone else he considered responsible for the revolt.

SECTION 3.35.2
He also sent most of the army home. He stayed with the rest and settled affairs in Mytilene and the rest of Lesbos as he thought best.

CHAPTER 3.36

SECTION 3.36.1
When these men and Salaethus arrived, the Athenians immediately put Salaethus to death. He had offered, among other things, to get the Peloponnesians to withdraw from Plataea, which was still under siege.

SECTION 3.36.2
They discussed what to do with the other men. In their anger, they decided to kill not just those present but every adult male Mytilenaean, and to enslave the women and children. What they held against the Mytilenaeans, apart from the revolt itself, was that they had revolted without being subjects like the other allies. The fact that Peloponnesian ships had dared to risk a voyage to Ionia to help them also did much to fuel the Athenians' anger. It suggested that the revolt had been planned well in advance.

SECTION 3.36.3
So they sent a trireme to Paches to report their decision, ordering him to kill the Mytilenaeans quickly.

SECTION 3.36.4
The very next day, they began to change their minds. On reflection, they thought it a savage and extreme decision to destroy an entire city rather than just those responsible.

SECTION 3.36.5
When the Mytilenaean representatives in Athens and their Athenian supporters realized this, they got the officials to reopen the debate. They persuaded them more easily because the officials could clearly see that most citizens wanted someone to give them another chance to consider the matter.

SECTION 3.36.6
An assembly was held at once, and various speakers put forward their views. Cleon, the son of Cleaenetus, came forward and spoke again as follows. His proposal to kill the Mytilenaeans had won in the earlier debate. In other matters too he was the most aggressive of the citizens, and at that time he had far more influence over the people than anyone else.

CHAPTER 3.37

SECTION 3.37.1
“I have often before realized that a democracy is incapable of ruling others. Nothing has shown me this more clearly than your present change of mind about the Mytilenaeans.

SECTION 3.37.2
“You live your daily lives without fear or plots against one another, and you take the same attitude toward your allies. If their arguments persuade you to make a mistake, or you give way out of pity, you do not think about how this weakness endangers you without earning their gratitude. You fail to see that your empire is a tyranny over people who plot against you and submit unwillingly. They do not obey because of the favors you do them at your own expense. They obey because you hold the advantage through strength, not through their goodwill.

SECTION 3.37.3
“The worst thing of all will be if none of our decisions stands firm. We must understand that a city with inferior laws that remain fixed is stronger than one with good laws that have no force. Lack of learning combined with self-control is more useful than cleverness without discipline. As a rule, ordinary people govern their cities better than the more intelligent.

SECTION 3.37.4
“The intelligent want to appear wiser than the laws and to outdo every argument put before the public. They act as though there were no more important matters in which to show their judgment. This behavior usually brings their cities to disaster. Ordinary people distrust their own intelligence. They accept that they know less than the laws and are less able to fault the argument of a good speaker. They judge impartially rather than competing, and so they usually get things right.

SECTION 3.37.5
“We speakers should act in the same way. We must not let cleverness and competition in intelligence carry us away into giving you, the people, advice that goes against our own judgment.

CHAPTER 3.38

SECTION 3.38.1
“My own opinion has not changed. I am surprised at those who have reopened the debate on the Mytilenaeans and caused a delay, which chiefly benefits the wrongdoers. The victim pursues the offender with less anger as time passes. Retaliation is most effective as punishment when it comes as close as possible to the injury and answers it in equal measure. I also wonder who will speak against me and undertake to show that the Mytilenaeans' wrongdoing benefits us, while our misfortunes harm our allies.

SECTION 3.38.2
“Clearly, such a man must either trust his speaking skills and compete to overturn what seems certain, as though we had not understood it, or be tempted by profit and try to mislead you with an argument he has worked up to sound respectable.

SECTION 3.38.3
“In contests like these, the city gives the prizes to others but bears the risks itself.

SECTION 3.38.4
“You are to blame because you run these contests badly. You habitually treat speeches as a spectacle and learn about actions only from what you hear. You judge whether future actions are possible from the skill of those who speak for them. As for things that have already happened, you trust clever verbal criticism more than the evidence of your own eyes.

SECTION 3.38.5
“You are exceptionally good at being deceived by a new argument, but unwilling to follow one that has been tested. You are slaves to whatever is unusual and look down on what is familiar.

SECTION 3.38.6
“Each of you would most like to be able to make such speeches himself. Failing that, you compete with those who do, trying not to appear slow in catching their meaning. You rush to applaud a sharp remark before it is fully spoken. You eagerly anticipate what will be said, but are slow to foresee its consequences.

SECTION 3.38.7
“You are looking, one might say, for a world different from the one we live in, yet you do not adequately understand even our present situation. In short, you let the pleasure of listening get the better of you. You sit there more like spectators at a display by teachers of clever argument than people considering their city's affairs.

CHAPTER 3.39

SECTION 3.39.1
“To turn you away from these habits, I declare that the Mytilenaeans have wronged you more than any other single city has.

SECTION 3.39.2
“I can forgive people who revolt because they cannot bear your rule, or because the enemy forces them to do so. But these people had an island protected by walls. They needed to fear our enemies only at sea, and even there their own force of triremes gave them some protection. They governed themselves and were among those we treated with the greatest honor. What they did was not so much a revolt as a conspiracy and an uprising against us. A revolt, after all, is something people do when they are being oppressed. They joined our worst enemies and tried to destroy us. This is worse than if they had built up their own strength and fought us on their own.

SECTION 3.39.3
“The disasters of their neighbors who had already revolted and been brought under our control taught them nothing. Nor did their present prosperity make them hesitate to run into danger. They grew bold about the future. Their hopes went beyond their strength, though they still fell short of their desires. They started a war, choosing to put force before justice. They attacked us when they thought they would have the advantage, not because we were wronging them.

SECTION 3.39.4
“When cities suddenly gain great and unexpected prosperity, they usually become arrogant. Success that comes in a way people can reasonably expect is generally safer than unexpected good fortune. People find it easier, so to speak, to drive away hardship than to preserve prosperity.

SECTION 3.39.5
“We should never have given the Mytilenaeans any more honor than the others. Then they would not have become so arrogant. Human nature tends to look down on those who show consideration and to respect those who refuse to give way.

SECTION 3.39.6
“Even now, let them be punished as their wrongdoing deserves. Do not put the blame on the few and let the people go free. They all attacked you alike. The people could have turned to us and now been back in their city. Instead, they thought that taking their chances with the few was the safer course, and joined them in the revolt.

SECTION 3.39.7
“Consider your allies too. If you impose the same penalties on those whom the enemy forces to revolt and those who revolt willingly, who do you think will not revolt at the slightest excuse? Success will mean freedom, while failure will bring no irreparable harm.

SECTION 3.39.8
“But we will have to risk our money and our lives against each city. If we succeed, we will take over a ruined city and lose its future income, which is what gives us our strength. If we fail, we will have more enemies in addition to our present ones. We will spend the time we should be using to resist our existing enemies at war with our own allies.

CHAPTER 3.40

SECTION 3.40.1
“So we must not offer them any hope, whether made credible by an argument or purchased with money, that they will be forgiven for making a human mistake. They did not harm us unwillingly. They plotted against us knowingly. It is the unintentional act that deserves forgiveness.

SECTION 3.40.2
“My position is the same as at the start: I insist that you must not change your earlier decision. Do not make a mistake through the three things most harmful to an empire: pity, pleasure in speeches, and leniency.

SECTION 3.40.3
“Pity should rightly be given in return to people like ourselves, not to those who will not pity us in return and are bound to remain our enemies. Speakers who delight us with their speeches will have other, less important occasions to compete. They should not compete on an issue where the city will pay heavily for a brief pleasure, while they are rewarded for speaking well. And leniency is better given to people who will remain well disposed toward us in the future than to those who will stay just as hostile as before.

SECTION 3.40.4
“To sum it up in one statement: if you follow my advice, you will treat the Mytilenaeans justly and serve your own interests at the same time. If you decide otherwise, you will not win their gratitude; instead, you will pass judgment against yourselves. If they were right to revolt, you must be wrong to rule them. But if you insist on ruling even when you have no right to do so, you must also punish them as your interests demand, regardless of what is fair. Otherwise, give up the empire and show how good you are without taking any risks.

SECTION 3.40.5
“Decide to repay them with the same punishment they would have given you. You have escaped their plot; do not show yourselves less sensitive to injury than those who plotted it. Think what they would probably have done if they had defeated you, especially since they were the first to do wrong.

SECTION 3.40.6
“Those who harm someone without any justification are particularly eager to pursue and completely destroy him. They suspect the danger of letting an enemy survive. Someone who has suffered an unprovoked injury is more dangerous if he escapes than an enemy who has fought on equal terms.

SECTION 3.40.7
“So do not betray yourselves. Put yourselves as nearly as possible back into the state of mind you had when you were suffering. Remember how you would have valued defeating them above everything else, and now pay them back. Do not soften because of the immediate situation or forget the terrible danger that once hung over you.

SECTION 3.40.8
“Punish these men as they deserve, and set a clear example for your other allies: anyone who revolts will be punished with death. If they understand this, you will be less likely to neglect your enemies while fighting your own allies.”

CHAPTER 3.41

SECTION 3.41.1
That was what Cleon said. After him, Diodotus son of Eucrates came forward. He had been the strongest opponent of killing the Mytilenaeans at the earlier assembly too. Now he spoke as follows.

CHAPTER 3.42

SECTION 3.42.1
“I do not blame those who have proposed that we reconsider the Mytilenaeans' case. Nor do I approve of those who criticize us for discussing the most important matters more than once. I think the two greatest obstacles to good judgment are haste and anger. Haste usually goes with foolishness, and anger with ignorance and a narrow outlook.

SECTION 3.42.2
“Anyone who insists that discussion cannot teach us about action either lacks understanding or has a private interest at stake. He lacks understanding if he thinks we can explain the future, which is still hidden, by any other means. He has a private interest if he wants to persuade us to do something shameful. He thinks he cannot make a good argument for a bad cause, but that a skillful attack on people's character will intimidate both his opponents and his audience.

SECTION 3.42.3
“Those who also accuse a speaker of putting on a display for money are especially dangerous. If they only accused him of ignorance, a man who failed to persuade you would leave with a reputation for being stupid rather than dishonest. But when dishonesty is the charge, he falls under suspicion if he persuades you. If he fails, he is considered dishonest as well as stupid.

SECTION 3.42.4
“The city gains nothing from this. Fear deprives it of advisers. Indeed, it would do best if citizens of that kind could not speak. Then its citizens would be least likely to be persuaded to make mistakes.

SECTION 3.42.5
“A good citizen should not frighten his opponents. He should show that his argument is better in a fair contest. A sensible city should not give extra honors to the man who most often offers good advice, but neither should it reduce the honors he already has. And it should not punish a man whose proposal fails, or even treat him with disrespect.

SECTION 3.42.6
“In that way, a successful speaker would be least likely to say something against his own judgment simply to please you and win still greater honors. And an unsuccessful speaker would not try to win over the crowd himself by pleasing it in the same way.

CHAPTER 3.43

SECTION 3.43.1
“We do the opposite. What is more, if we suspect someone of giving the best advice but doing it for profit, our resentment at his uncertain prospect of gain makes us deprive the city of a clear benefit.

SECTION 3.43.2
“We have reached the point where good advice, honestly given, is just as suspect as bad advice. So a man who wants to persuade you to do something terrible must deceive the people to win them over, while a man offering better advice must also lie to gain their trust.

SECTION 3.43.3
“Because of its excessive cleverness, ours is the only city that cannot be helped openly without being deceived. Anyone who openly offers it something good is suspected in return of secretly expecting some larger gain.

SECTION 3.43.4
“Even in these conditions, when the greatest interests are at stake, you must allow us to speak with a little more foresight than you who take a short-term view. This is especially true because we are held responsible for our advice, while you are not held responsible for listening to it.

SECTION 3.43.5
“If the man who persuaded you and those who followed him suffered equally, you would judge more sensibly. As things are, when you make a mistake, you sometimes give way to whatever anger comes over you and punish the one man's judgment that persuaded you. You do not punish your own judgments, though there were many of them and they shared in the mistake.

CHAPTER 3.44

SECTION 3.44.1
“I have not come forward either to speak against the accusations about the Mytilenaeans or to accuse them myself. If we are sensible, our dispute is not about their wrongdoing but about making a good decision ourselves.

SECTION 3.44.2
“Even if I show that they have done a great wrong, I will not therefore recommend killing them, unless that serves our interests. And even if I show that they deserve some forgiveness, I will not recommend it if it does not seem good for the city.

SECTION 3.44.3
“I think we are discussing the future more than the present. Cleon insists above all that making death the penalty will benefit us in the future by reducing revolts. I too am arguing about what will be best for the future, but I reach the opposite conclusion.

SECTION 3.44.4
“I ask you not to reject the practical value of my argument because his looks more respectable. His argument appeals more to justice, and so it might attract you in your present anger against the Mytilenaeans. But we are not in a lawsuit against them, where arguments about justice would be needed. We are deciding what to do about them so that they will be useful to us.

CHAPTER 3.45

SECTION 3.45.1
“In cities, the death penalty is set for many offenses, not just ones as serious as this, but lesser ones too. Still, people take the risk, encouraged by hope. No one has ever set out on a dangerous plot after deciding that he would not succeed.

SECTION 3.45.2
“And what city has ever attempted a revolt when it thought its resources were inadequate, either its own resources or those supplied by an alliance with others?

SECTION 3.45.3
“Everyone naturally makes mistakes, both as individuals and as communities. No law will prevent this. People have already tried the whole range of punishments, making them harsher in the hope that criminals would do them less harm. Probably even the greatest crimes had lighter penalties in the past. But as people continued to break the law, most penalties eventually became death. Yet people still break the law despite that.

SECTION 3.45.4
“So either we must find something more frightening than death, or this threat does nothing to hold people back. Poverty makes people desperate and so gives them courage. Having the means to do as you please encourages greed through arrogance and self-confidence. Other circumstances in life drive people into danger through their passions, as each person is gripped by some overpowering impulse that cannot be cured.

SECTION 3.45.5
“Hope and desire are at work in every venture. Desire leads, and hope follows. Desire works out the plot, and hope suggests that fortune will make it easy. They do the most damage. Though they cannot be seen, they are stronger than the dangers that can.

SECTION 3.45.6
“Chance also contributes just as much to encouraging people. Sometimes it comes to their aid unexpectedly and tempts them to take risks even with inadequate resources. This is no less true of cities. They are playing for the greatest stakes, freedom or power over others. And when everyone acts together, each person unreasonably overestimates his own strength.

SECTION 3.45.7
“In short, it is impossible to hold human nature back by the force of law or by any other threat once it is determined to do something. Anyone who thinks otherwise is very naive.

CHAPTER 3.46

SECTION 3.46.1
“We must not make a worse decision because we trust the death penalty as a sure safeguard. Nor must we leave rebels without hope that they can change their minds and end their offense as quickly as possible.

SECTION 3.46.2
“Consider this. As things stand, a city that has revolted might realize it cannot win and come to terms while it can still repay our costs and pay tribute in the future. But under the other policy, what city do you think would fail to prepare more carefully than now and hold out under siege to the very end? The outcome would be the same whether it surrendered early or late.

SECTION 3.46.3
“And how would it not harm us to sit there spending money because no agreement was possible? Even if we captured the city, we would take over a ruined place and lose its revenue from then on. Yet that revenue is what gives us strength against our enemies.

SECTION 3.46.4
“So we must not harm ourselves by acting as overly strict judges of those who do wrong. Instead, we should see how moderate punishments can let us use the cities in the future while they are still financially strong. We should expect to protect ourselves not through frightening laws, but through careful attention to what we do.

SECTION 3.46.5
“At present we do the opposite. If we overcome a free people who are ruled by force and have understandably revolted to gain independence, we think we must punish them harshly.

SECTION 3.46.6
“But we should not punish free people harshly after they revolt. We should watch them carefully before they revolt and take steps beforehand so that they do not even think of it. Once we have defeated them, we should hold as few people responsible as possible.

CHAPTER 3.47

SECTION 3.47.1
“Consider also how great a mistake you would make in this other respect if you followed Cleon.

SECTION 3.47.2
“At present, the people in every city are friendly to you. Either they do not join the few powerful men in revolt, or, if forced to do so, they are immediately hostile to the men who caused it. So when you go to war against a city that has turned against you, you have its ordinary people as allies.

SECTION 3.47.3
“But suppose you destroy the people of Mytilene. They took no part in the revolt, and once they got control of weapons, they freely handed over the city. First, you will be doing wrong by killing people who have helped you. Then you will give the powerful exactly what they most want. When they bring their cities into revolt, they will immediately have the people as allies. For you will have shown in advance that the same punishment applies equally to the guilty and the innocent.

SECTION 3.47.4
“Even if they have done wrong, we must act as if we have not noticed. Otherwise the only group that is still our ally may become our enemy.

SECTION 3.47.5
“I think it is much better for keeping our empire to accept being wronged than to kill, however justly, people we ought not to kill. Cleon says this punishment is both just and useful. But in this case those two things cannot be achieved together.

CHAPTER 3.48

SECTION 3.48.1
“Recognize that this is the better course. Do not give extra weight to pity or to leniency. I do not allow you to be led by those either. Instead, accept my proposal on its own merits. Take your time deciding the cases of the Mytilenaeans whom Paches sent here as offenders, and let the rest stay in their city.

SECTION 3.48.2
“This will be good for the future and frightening to our enemies right now. A man who plans well against his opponents is stronger than one who attacks them foolishly with force.”

CHAPTER 3.49

SECTION 3.49.1
That was what Diodotus said. These proposals were the ones most directly opposed to each other. After hearing them, the Athenians remained divided in their opinions, and the show of hands was nearly even. But Diodotus' proposal won.

SECTION 3.49.2
They immediately sent off another trireme at full speed. They did not want the first ship to arrive ahead of it and leave them to find the city destroyed. The first ship had a lead of about a day and a night.

SECTION 3.49.3
The Mytilenaean envoys supplied the ship with wine and barley meal and promised great rewards if it arrived in time. The crew pushed on so hard that they ate while rowing, taking barley meal mixed with wine and oil. They took turns sleeping while the others rowed.

SECTION 3.49.4
Luckily, no wind blew against them. The first ship was moving slowly toward its horrifying task, while the second was hurrying in this way. The first arrived only just ahead: Paches had read the decree and was about to carry out the decision. The second ship then came into harbor behind it and prevented the massacre. That was how close Mytilene came to destruction.

CHAPTER 3.50

SECTION 3.50.1
On Cleon's proposal, the Athenians killed the other men whom Paches had sent away as the people most responsible for the revolt. There were a little over a thousand. They also pulled down the Mytilenaeans' walls and took over their ships.

SECTION 3.50.2
Later, they did not impose tribute on the people of Lesbos. Instead, they divided the land, apart from the territory of Methymna, into three thousand plots. They set aside three hundred as sacred to the gods. To the others they sent settlers chosen by lot from their own citizens. The people of Lesbos agreed to pay these settlers two minas in silver each year for every plot, and farmed the land themselves.

SECTION 3.50.3
The Athenians also took over all the small towns on the mainland that the Mytilenaeans had controlled. From then on, these were subject to Athens. That was what happened in Lesbos.

CHAPTER 3.51

SECTION 3.51.1
During the same summer, after the capture of Lesbos, the Athenians made an expedition against the island of Minoa, which lies off Megara. Their general was Nicias son of Niceratus. The Megarians had built a tower on the island and used it as a fort.

SECTION 3.51.2
Nicias wanted the Athenians to keep watch from there, at closer range, rather than from Budorum and Salamis. He wanted to stop the Peloponnesians from secretly sailing out of there with triremes, as they had done before, or sending out raiders. At the same time, he wanted to stop anything from being shipped in to the Megarians.

SECTION 3.51.3
First, he used siege engines from the sea to capture two towers projecting from Nisaea. This cleared the entrance to the channel between the island and the mainland. He then built a wall to cut off the approach from the mainland. Reinforcements had been able to reach the island that way over a bridge across marshy shallows, since the island was only a short distance from the mainland.

SECTION 3.51.4
They finished this work in a few days. Nicias then also left a wall and a garrison on the island and withdrew with his army.

CHAPTER 3.52

SECTION 3.52.1
At about the same time that summer, the Plataeans had no food left and could no longer hold out under siege. They came to terms with the Peloponnesians in the following way.

SECTION 3.52.2
The Peloponnesians were attacking their wall, and the Plataeans could not defend themselves. The Lacedaemonian commander recognized their weakness, but did not want to capture the city by force. He had received instructions from Lacedaemon about this. If a treaty was ever made with Athens, and the two sides agreed to return the places each had taken in war, Plataea should not have to be returned, because its people had joined them voluntarily. So he sent a herald to ask whether they were willing to hand over the city voluntarily to the Lacedaemonians and accept them as judges. They would punish the guilty, but no one unjustly.

SECTION 3.52.3
That was the herald's message. The Plataeans were by now utterly weak, so they handed over their city. The Peloponnesians fed them for several days, until the five judges from Lacedaemon arrived.

SECTION 3.52.4
When the judges arrived, they presented no accusation. They simply called the Plataeans before them and asked whether they had done the Lacedaemonians and their allies any good [at all] during the present war.

SECTION 3.52.5
The Plataeans asked to speak at greater length. They chose two of their own people to represent them: Astymachus son of Asopolaus, and Lacon son of Aeimnestus, who acted as the Lacedaemonians' representative in Plataea. These men came forward and spoke as follows.

CHAPTER 3.53

SECTION 3.53.1
“Lacedaemonians, we handed over our city because we trusted you. We did not expect to face a trial like this, but one conducted more properly. We would not have agreed to place ourselves, as we now have, before any judges [other than you]. We thought you would be the fairest.

SECTION 3.53.2
“Now we fear that we were wrong on both counts. We have good reason to suspect that this case puts our lives at risk and that you will not turn out to be impartial. We base this on the fact that no accusation has been made beforehand for us to answer—we had to ask for permission to speak ourselves. And your question is so brief that an honest answer works against us, while a false one can be exposed.

SECTION 3.53.3
“We have no way out on any side. This forces us to take the risk of saying something, and we think that is safer. For people in our position, even an argument left unsaid could become a cause for self-blame: if we had made it, it might have saved us.

SECTION 3.53.4
“Besides our other difficulties, we also find it hard to persuade you. If we did not know each other, we might benefit by offering evidence about things you knew nothing about. But now everything we say will be addressed to people who know it all already. We are not afraid that you will decide our good deeds were inferior to yours and make that a charge against us. We fear that, to please others, you are bringing us to a trial whose outcome is already decided.

CHAPTER 3.54

SECTION 3.54.1
“Still, we will set out the just grounds we have in our disputes with the Thebans and in our dealings with you and the other Greeks. We will remind you of the good we have done and try to persuade you.

SECTION 3.54.2
“Your brief question was whether we have done the Lacedaemonians and their allies any good in this war. Our answer is this. If you are asking us as enemies, you have not been wronged by receiving no benefit from us. If you regard us as friends, it is those who attacked us who are more at fault.

SECTION 3.54.3
“But in peacetime and against the Persian we have served you well. We were not the first to break the peace now. And back then we were the only Boeotians who joined in attacking the Persian to free Hellas.

SECTION 3.54.4
“Although we live inland, we fought at sea at Artemisium. We stood beside you and Pausanias in the battle fought in our own land. And whenever any other danger faced the Greeks in that period, we took part in everything, doing more than our strength allowed.

SECTION 3.54.5
“We also helped you in particular, Lacedaemonians. When Sparta faced its greatest danger after the earthquake, when the Helots revolted and went to Ithome, we sent a third of our own people to help. You should not forget these things.

CHAPTER 3.55

SECTION 3.55.1
“That is how we thought it right to act in the great events of the past. Later we became enemies. But you were responsible. When the Thebans put pressure on us and we asked you for an alliance, you turned us away. You told us to turn to the Athenians, since they were near us and you lived far away.

SECTION 3.55.2
“Even so, during the war you have suffered no exceptional harm from us, nor were you threatened with any.

SECTION 3.55.3
“If we refused to leave the Athenians when you told us to, we did no wrong. They had come to help us against the Thebans when you held back. After that, betraying them would not have been right. This was especially true because they had helped us, we ourselves had approached them for an alliance in our need, and we had received a share in their citizenship. It was reasonable for us to respond willingly to their calls for service.

SECTION 3.55.4
“As for the actions that each of you directs your allies to take, if anything wrong is done, the followers are not responsible. Those who lead them into doing wrong are.

CHAPTER 3.56

SECTION 3.56.1
“The Thebans have wronged us in many other ways. You yourselves know about the latest offense, which has brought us to our present suffering.

SECTION 3.56.2
“They tried to seize our city during a truce and, what is more, during a sacred festival. We were right to punish them under the rule accepted by everyone: it is lawful before the gods to defend yourself against an attacking enemy. It would not be reasonable for us to suffer now on their account.

SECTION 3.56.3
“If you decide what is just by your own immediate advantage and their hostility toward us, you will show that you are not honest judges of what is right, but are looking after your interests instead.

SECTION 3.56.4
“Yet if they seem useful to you now, we and the other Greeks were much more useful then, when you faced greater danger. Now you are the ones who threaten others with attack. But at that time, when the non-Greek invader was bringing slavery to everyone, these men were on his side.

SECTION 3.56.5
“It is only fair to weigh our willingness to help then against our offense now, if indeed we have done anything wrong. You will find that the earlier service was greater and the present offense smaller. Our service also came at a time when few Greeks were willing to set their courage against Xerxes' forces. The men most praised were not those who dealt with the invasion by doing what served their own safety, but those who willingly took risks to do what was best.

SECTION 3.56.6
“We were among those men and received the highest honors. Now we fear we will be destroyed for the same conduct: choosing the Athenians because it was right, rather than you because it was profitable.

SECTION 3.56.7
“Yet you should show that you judge the same conduct by the same standards. You should recognize that your true interest lies in ensuring that good allies can always rely on gratitude for their service, even when some immediate advantage offers itself to you.

CHAPTER 3.57

SECTION 3.57.1
“Consider also that most Greeks now see you as an example of courage and good conduct. But suppose you pass an unreasonable judgment on us. This trial will not take place unnoticed: you are highly respected, and we too have no bad reputation. Be careful: people may refuse to accept a disgraceful sentence on good men from you, who are considered still better. Nor will they accept trophies taken from us, who have served Hellas well, being dedicated at the shared sanctuaries.

SECTION 3.57.2
“People will think it terrible that the Lacedaemonians destroyed Plataea. Your fathers had our city's name inscribed on the tripod at Delphi because of its courage. But you, to please the Thebans, would wipe it and every household in it out of the Greek world altogether.

SECTION 3.57.3
“This is the depth of misfortune we have reached. We would have been destroyed if the Persians had won. Now, before you who were once our closest friends, we are losing to the Thebans. We have faced two terrible struggles: before, the prospect of starving to death unless we surrendered the city, and now, a trial with death as the penalty.

SECTION 3.57.4
“We Plataeans, who did more for the Greeks than our strength allowed, have been pushed aside by everyone. We are alone, with no one to defend us. None of our allies from that time helps us. And you, Lacedaemonians, are our only hope, but we fear that we cannot rely on you.

CHAPTER 3.58

SECTION 3.58.1
“Still, we ask you to be moved by the gods who once watched over our alliance, and by our service to the Greeks. Change your minds if the Thebans have persuaded you of anything. Ask them to grant you this favor in return: not to kill people whom it would be wrong for you to kill. Receive a reasonable favor instead of a shameful one. Do not give pleasure to others and receive disgrace yourselves in return.

SECTION 3.58.2
“It takes little time to destroy our bodies, but removing the bad name that comes from it is hard work. For you will not be justly punishing enemies, but people who wish you well and fought you only because they had to.

SECTION 3.58.3
“So by sparing our lives, you would give a judgment that respects the gods. Remember that you received us when we surrendered willingly, holding out our hands. Greek custom forbids killing such people. Remember also that we have always helped you.

SECTION 3.58.4
“Look at the tombs of your fathers. They were killed by the Persians and buried in our land. Every year we honored them at public expense with clothing and the other customary offerings. We brought them the first share of every crop our land produced in its season. We did this as friends from a friendly land, and as allies honoring men who had once fought beside us. If you judge wrongly, you will do the opposite.

SECTION 3.58.5
“Think about it. When Pausanias buried them, he believed he was laying them in friendly ground, among people like us. But if you kill us and make Plataean territory Theban, what else will you be doing? You will leave your fathers and relatives in enemy ground, among their killers, deprived of the honors they receive now. Besides, you will enslave the land where the Greeks won their freedom. You will leave empty the sanctuaries of the gods to whom they prayed before defeating the Persians. And you will take away the traditional sacrifices from the people who established and founded the sanctuaries.

CHAPTER 3.59

SECTION 3.59.1
“Lacedaemonians, this would not fit your reputation. You must not break the customs shared by the Greeks or wrong your ancestors. You must not destroy us, who have helped you, because of someone else’s hostility, when we have done you no wrong. Spare us instead. Let a reasonable pity soften your decision. Think not just of the terrible things we will suffer, but of the kind of people who will suffer them. Remember how unpredictable disaster is, and how it can fall on anyone, even someone who does not deserve it.

SECTION 3.59.2
“We ask you to accept these arguments, as we have a right to do and as our need forces us to do. We call on the gods whose altars we share and who belong to all the Greeks. We remind you of the oaths your fathers swore and ask you not to forget them. We appeal to you as suppliants at your ancestors’ tombs. We call on the dead not to let us fall under Theban rule or let us, their closest friends, be handed over to our bitterest enemies. We remind you of that day when we joined them in achieving their greatest deeds. Yet today we risk suffering the worst possible fate.

SECTION 3.59.3
“For people in our position, ending a speech is both necessary and extremely painful. The danger that our lives will end comes close behind it. As we finish, we say this: we did not surrender our city to the Thebans. Rather than do that, we would have chosen to die by starvation, the most degrading death. We trusted you and came to you. If we fail to convince you, it is only fair to put us back in our former position and let us choose for ourselves whatever danger we must face.

SECTION 3.59.4
“We also urgently ask you, Lacedaemonians, not to hand us over to the Thebans, our bitterest enemies. We are Plataeans, who showed the greatest commitment to the Greeks. We are your suppliants, in your hands and under your pledge of protection. Save us. Do not destroy us while you are freeing the rest of the Greeks.”

CHAPTER 3.60

SECTION 3.60.1
That was what the Plataeans said. The Thebans feared that their speech might make the Lacedaemonians give way on some point. They came forward and said that they too wanted to speak. Contrary to what they had expected, the Plataeans had been allowed to say much more than an answer to the question required. Given permission, they spoke as follows.

CHAPTER 3.61

SECTION 3.61.1
“We would not have asked to speak if these men had simply given a short answer to the question. Instead, they turned against us and made accusations. They also offered a long defense of themselves on matters outside the issue, matters they had not even been accused of, and praised deeds that no one had criticized. Now we must answer some of their claims and expose the others as false. Then neither our supposed wickedness nor their reputation will help them. You can hear the truth about both sides and judge.

SECTION 3.61.2
“Our first disagreement with them began as follows. We founded Plataea later than the rest of Boeotia, along with other places that we took over after driving out their mixed populations. But these men refused to accept our leadership, as had originally been arranged. They broke with the ancestral customs observed by the other Boeotians. When we tried to compel them to comply, they went over to the Athenians. Together with them, they did us a great deal of harm, for which they suffered in return.

CHAPTER 3.62

SECTION 3.62.1
“When the non-Greek invader came against Hellas, they say they were the only Boeotians who did not side with the Persians. This is their greatest source of pride and their main reproach against us.

SECTION 3.62.2
“We say they did not side with the Persians because the Athenians did not either. Later, however, when the Athenians attacked the Greeks in the same way, these men were once again alone among the Boeotians, this time in siding with Athens.

SECTION 3.62.3
“Still, consider the conditions under which each of us acted. Our city at that time was not governed either by an oligarchy with equal rights under law or by a democracy. Power was in the hands of a small group of men. This kind of personal rule is most opposed to law and sensible government, and comes closest to tyranny.

SECTION 3.62.4
“These men hoped to gain even more personal power if the Persian cause won. They held the people down by force and brought the invader in. The whole city did this when it had no control over its own affairs. It is not fair to blame it for wrongs done when it was not acting under its laws.

SECTION 3.62.5
“Instead, examine what happened after the Persian had left and the city had recovered its laws. Later the Athenians attacked the rest of Hellas and tried to bring our territory under their control. Through civil strife they already held most of it. Did we not fight and defeat them at Coronea and free Boeotia? Are we not now eagerly helping to free the others, supplying cavalry and more equipment than any of the other allies?

CHAPTER 3.63

SECTION 3.63.1
“That is our answer to the charge of siding with the Persians. Now we will try to show that you have done the Greeks much greater harm and deserve every punishment.

SECTION 3.63.2
“You became allies and citizens of Athens, you say, to get protection against us. Then you should have called on them only against us, not joined them in attacking others. If the Athenians tried to draw you into anything against your will, you had a way out. Your alliance with these Lacedaemonians, the one made against the Persian that you yourselves keep bringing up, was already in place. It was enough to keep us away from you and, most importantly, to let you make your decisions without fear. Yet you freely chose the Athenian side instead, without being forced any longer.

SECTION 3.63.3
“You say it would have been shameful to betray those who had helped you. But it was far more shameful and unjust to betray all the Greeks, to whom you had sworn an oath, than the Athenians alone. The Athenians were enslaving Hellas; the others were freeing it.

SECTION 3.63.4
“And the help you gave the Athenians in return was neither an equal repayment nor free from shame. You called them in, you say, because you were being wronged. But you became their partners in wronging others. It is more shameful to fail to repay a favor with a similar favor than to fail to repay one that was fairly earned when repayment would mean doing wrong.

CHAPTER 3.64

SECTION 3.64.1
“You have also made it clear that even then, when you alone refused to side with the Persians, you did not do so for the Greeks’ sake. You did it because the Athenians did not side with them either. You wanted to follow the Athenians’ wishes and oppose ours.

SECTION 3.64.2
“Now you claim a reward for good deeds you did because of others. That is not reasonable. You chose the Athenians, so fight alongside them. Do not bring up the sworn agreement made back then and claim that it should save you now.

SECTION 3.64.3
“You abandoned that agreement. You broke it by helping to enslave the Aeginetans and some of the others who had sworn it, instead of preventing their enslavement. You did this willingly, under the same laws that you have kept to this day. No one forced you, as we were forced. You also refused our last offer before the siege wall was built around you: to remain neutral and give neither side help.

SECTION 3.64.4
“So who deserves the hatred of all the Greeks more than you? You made a display of courage to bring harm on them. You have now shown that the good deeds you claim to have done once have nothing to do with you today. What your nature always wanted has been revealed for what it really was. You joined the Athenians as they followed a course of injustice.

SECTION 3.64.5
“That is what we have to say about our unwilling support for the Persians and your willing support for Athens.

CHAPTER 3.65

SECTION 3.65.1
“Now for the latest wrong you say you suffered. You say that we broke the law by coming against your city during a truce and a sacred month. We do not think that even here we were more at fault than you.

SECTION 3.65.2
“If we had come on our own initiative, fought against your city, and ravaged your land as enemies, we would have been in the wrong. But your leading men in wealth and birth freely invited us in. They wanted to end your alliance with outsiders and restore the ancestral arrangements shared by all the Boeotians. What wrong did we do? Those who bring others in are more responsible for breaking the law than those who follow them.

SECTION 3.65.3
“In our judgment, though, neither they nor we broke it. They were citizens just as you were, and they were taking greater risks. They opened their own walls and brought us into their own city as friends, not enemies. They wanted the worse men among you to stop gaining the upper hand and the better men to have what they deserved. They were trying to make your policies more sensible. They were not trying to take the city away from its citizens, but to bring it closer to its relatives. They were not making you anyone’s enemies, but putting you at peace with everyone alike.

CHAPTER 3.66

SECTION 3.66.1
“Here is proof that we were not acting as enemies. We harmed no one. We publicly invited anyone who wanted to live under the ancestral arrangements shared by all Boeotians to join us.

SECTION 3.66.2
“You gladly came over, made an agreement, and at first kept quiet. Later you realized how few we were. Even if you thought we had acted somewhat unfairly by coming in without the consent of your people, you did not respond in the same way. You could have avoided violence and tried to persuade us to leave. Instead, you broke the agreement and attacked us. We do not feel the same bitterness about those you killed in the fighting, since they suffered under a kind of accepted rule. But others held out their hands in surrender, and you took them alive. Later you promised us not to kill them, yet you put them to death unlawfully. How can you deny the horror of what you did?

SECTION 3.66.3
“You committed three wrongs in a short time. You broke the agreement. You later killed the men. And you went back on your promise to us not to kill them if we did no harm to your property in the countryside. Yet you say we broke the law and claim that you yourselves should not be punished in return. No—not if these judges decide rightly. You will be punished for all these things.

CHAPTER 3.67

SECTION 3.67.1
“Lacedaemonians, we have gone through all this for your sake as well as ours. We want you to know that your verdict against them will be just, and that our revenge will be all the more consistent with divine law.

SECTION 3.67.2
“Do not let accounts of their past good deeds, if they ever did any, soften you. Such deeds should help people who are being wronged. But for people who do something shameful, they should bring a double penalty, since their wrongdoing is out of keeping with their past. Do not let these men benefit from crying and appeals to pity, as they call on your fathers’ tombs and point to their own isolation.

SECTION 3.67.3
“We can point in reply to our young men, whom they killed, and who suffered far worse. Some of their fathers died at Coronea while bringing Boeotia over to your side. Others have been left behind in old age, with empty homes. Their appeal to you to punish these men is far more just.

SECTION 3.67.4
“People who suffer something they do not deserve have a better claim to pity. But when people suffer justly, as these men do, the opposite is true: their suffering should give satisfaction.

SECTION 3.67.5
“They have only themselves to blame for their present isolation. They willingly pushed away their better allies. They broke the law without first being harmed by us. Hatred, not justice, determined their decision. Even now, the punishment they pay will not match what they did. They will suffer within the law. They have not held out their hands in surrender after a battle, as they claim. They handed themselves over for judgment under an agreement.

SECTION 3.67.6
“So, Lacedaemonians, defend the law shared by the Greeks, which these men have broken. We have suffered unlawfully. Give us a fair return for our eager service to you. Do not let their arguments push us aside in your judgment. Set an example for the Greeks. Make the contest one of actions, not speeches. When actions are good, a short account is enough. When they are wrong, speeches dressed up in fine language become a cover for them.

SECTION 3.67.7
“But if those in command, as you are now, make judgments that apply to everyone by focusing on the main facts, people will be less likely to look for fine words to defend unjust deeds.”

CHAPTER 3.68

SECTION 3.68.1
That was what the Thebans said. The Lacedaemonian judges thought it right to ask whether they had received any help from the Plataeans during the war. Their stated position had been that, in the earlier period, the Plataeans should remain neutral under the old agreement made by Pausanias after the Persian invasion. Later, before building the siege wall around them, they had offered them terms for remaining neutral on that basis. The Plataeans had refused. The judges therefore considered that, despite their own just intentions, the Plataeans were now outside the agreement and had harmed them. They brought the men forward one by one and again asked the same question: had they done any good for the Lacedaemonians and their allies during the war? Whenever a man said no, they led him away and killed him. They made no exceptions.

SECTION 3.68.2
They killed at least two hundred of the Plataeans themselves and twenty-five Athenians who had shared the siege. They enslaved the women.

SECTION 3.68.3
For a year or so, [the Thebans] let the city be occupied by Megarians who had been driven out by civil strife and by any surviving Plataeans who supported them. Later they demolished the whole city down to its foundations. Near the sanctuary of Hera they built a lodging house two hundred feet along each side, with rooms all around it on both the ground and upper floors. They used the Plataeans’ roofs and doorways for it. From the other materials inside the walls, the bronze and iron objects, they made couches and dedicated them to Hera. They also built her a stone temple a hundred feet long. They made the land public property and leased it out for ten years. The Thebans farmed it.

SECTION 3.68.4
The Lacedaemonians’ harsh treatment of the Plataeans was almost entirely for the Thebans’ sake. They thought the Thebans would be useful in the war that was then just getting under way.

SECTION 3.68.5
That was how the story of Plataea ended, in the ninety-third year after the Plataeans became allies of Athens.

CHAPTER 3.69

SECTION 3.69.1
The forty Peloponnesian ships that had gone to help Lesbos had fled across the open sea, as described earlier. They had been pursued by the Athenians and then caught in a storm near Crete. From there they had made their way to the Peloponnese in scattered groups. At Cyllene they found thirteen triremes from Leucas and Ambracia, and Brasidas son of Tellis, who had arrived as an adviser to Alcidas.

SECTION 3.69.2
Having failed at Lesbos, the Lacedaemonians wanted to increase their fleet and sail to Corcyra, where civil strife was going on. Only twelve Athenian ships were present near Naupactus. They wanted to act before a larger fleet could come from Athens to help. Brasidas and Alcidas made preparations for this.

CHAPTER 3.70

SECTION 3.70.1
The Corcyraeans had been in civil strife since the return of the men taken prisoner in the sea battles near Epidamnus. The Corinthians had released them. The public explanation was that the men who represented Corcyra there had guaranteed eight hundred talents for their release. In reality, the prisoners had been persuaded to bring Corcyra over to Corinth. These men went from citizen to citizen, working to make the city break away from Athens.

SECTION 3.70.2
An Athenian ship and a Corinthian ship arrived, each carrying envoys. After hearing them, the Corcyraeans voted to remain allies of Athens under their existing agreement, but to be friends of the Peloponnesians as they had been before.

SECTION 3.70.3
There was a man named Peithias who voluntarily served as the Athenians’ local representative and led the people’s party. The returned prisoners brought him to trial, accusing him of enslaving Corcyra to Athens.

SECTION 3.70.4
He was acquitted. He then brought charges against the five richest men among them, saying that they were cutting vine stakes from the sacred land of Zeus and Alcinous. The penalty was a stater for each stake.

SECTION 3.70.5
They were found guilty. Because the fine was so large, they sat as suppliants at the sanctuaries, asking to arrange payment in installments. But Peithias, who was also a member of the council, persuaded it to enforce the law.

SECTION 3.70.6
The law thus blocked their request. They also learned that Peithias intended, while he was still on the council, to persuade the people to recognize the same friends and enemies as Athens. They conspired, took daggers, and suddenly burst into the council chamber. They killed Peithias and about sixty others, both council members and private citizens. A few of Peithias’s supporters escaped to the Athenian trireme, which was still there.

CHAPTER 3.71

SECTION 3.71.1
After doing this, they called the Corcyraeans together. They said that what they had done was best and gave them the best chance of avoiding enslavement by Athens. From now on, neither side should be admitted except peacefully in a single ship. Any larger force should be treated as hostile. After speaking, they forced the people to approve their proposal.

SECTION 3.71.2
They also immediately sent envoys to Athens. These were to explain why their actions had been for the best, and to persuade those who had taken refuge there not to do anything against them. Their aim was to prevent a counterattack.

CHAPTER 3.72

SECTION 3.72.1
When the envoys arrived, the Athenians arrested them as agents of a political overthrow. They also arrested the refugees whom the envoys had won over, and held them all on Aegina.

SECTION 3.72.2
Meanwhile, a Corinthian trireme and Lacedaemonian envoys arrived at Corcyra. The men in power attacked the people’s party and defeated them in battle.

SECTION 3.72.3
At nightfall, the people’s party fled to the citadel and the higher parts of the city. They gathered there and took up their position. They also held the Hyllaic harbor. The other side occupied the marketplace, where most of them lived, and the harbor beside it that faced the mainland.

CHAPTER 3.73

SECTION 3.73.1
The next day there was a little skirmishing. Both sides sent messengers around the countryside, calling on the slaves to join them and promising freedom. Most of the household slaves came to help the people’s party. The other side was joined by eight hundred hired soldiers from the mainland.

CHAPTER 3.74

SECTION 3.74.1
After a day’s interval, there was another battle. The people’s party won, with the advantage of stronger positions and greater numbers. The women boldly helped them, throwing roof tiles from the houses. They endured the uproar in a way that went against their nature.

SECTION 3.74.2
The other side was routed in the late afternoon. The oligarchs feared that the people would rush straight on, capture the dockyard, and kill them. To block the advance, they set fire to the houses and apartment buildings around the marketplace. They spared neither their own property nor anyone else’s. Much of the merchants’ stock was also burned. The whole city was in danger of destruction if a wind came up and carried the flames toward it.

SECTION 3.74.3
Both sides stopped fighting and rested, keeping watch through the night. Now that the people’s party had won, the Corinthian ship slipped out to sea. Most of the hired soldiers secretly crossed back to the mainland.

CHAPTER 3.75

SECTION 3.75.1
The following day, Nicostratus son of Diitrephes, an Athenian general, arrived from Naupactus to help. He brought twelve ships and five hundred Messenian hoplites. He worked to arrange a settlement and persuaded the two sides to agree on these terms. The ten men most responsible would stand trial, though they had already left. The rest would remain in the city, making peace with one another and an agreement with Athens to recognize the same enemies and friends.

SECTION 3.75.2
After arranging this, Nicostratus was about to sail away. But the leaders of the people’s party persuaded him to leave five of his own ships with them. This would make their opponents less likely to cause trouble. They themselves would crew the same number of their own ships and send them with him.

SECTION 3.75.3
He agreed, and they began enrolling their enemies for service on the ships. These men feared they would be sent to Athens, so they took refuge in the sanctuary of the Dioscuri.

SECTION 3.75.4
Nicostratus tried to get them to leave and reassured them. But he could not persuade them. The people’s party took up arms, using this as their excuse. They said the men’s distrust and refusal to sail showed that they were plotting something bad. They took the men’s weapons from their houses. They would also have killed some of the men they came across if Nicostratus had not stopped them.

SECTION 3.75.5
Seeing what was happening, the others took refuge as suppliants in the sanctuary of Hera. There were at least four hundred of them. The people’s party feared they might attempt an uprising. They persuaded them to leave the sanctuary and moved them to the island in front of it. They sent provisions over to them there.

CHAPTER 3.76

SECTION 3.76.1
This was the state of the civil strife when the Peloponnesian ships arrived from Cyllene, on the fourth or fifth day after the men had been moved to the island. The ships had been lying ready at Cyllene since their voyage from Ionia. There were fifty-three of them. Alcidas commanded them, as before, and Brasidas sailed with him as his adviser. They anchored at Sybota, a harbor on the mainland, and at dawn sailed against Corcyra.

CHAPTER 3.77

SECTION 3.77.1
The Corcyraeans were in great confusion. They were frightened both by events in the city and by the approaching fleet. They began preparing sixty ships, sending each one out against the enemy as soon as it was crewed. The Athenians urged them to let the Athenian ships sail out first, and then to follow with all their own ships together.

SECTION 3.77.2
Their ships reached the enemy in scattered groups. Two immediately deserted to the other side. On some of the others, the men on board were fighting one another. Nothing they did was orderly.

SECTION 3.77.3
The Peloponnesians saw the confusion. They assigned twenty ships to face the Corcyraeans and the rest to face the twelve Athenian ships. Two of the Athenian ships were the Salaminia and the Paralus.

CHAPTER 3.78

SECTION 3.78.1
On their side of the battle, the Corcyraeans were in trouble. They attacked badly and only a few ships at a time. The Athenians feared the enemy’s numbers and the risk of being surrounded. They did not attack the whole force assigned to face them, or strike its center. Instead, they attacked one wing and sank a ship. After this, the enemy formed a circle. The Athenians sailed around it, trying to throw them into confusion.

SECTION 3.78.2
The Peloponnesians facing the Corcyraeans realized what was happening. They feared a repeat of what had happened at Naupactus and came to help. With their ships now united, they advanced against the Athenians together.

SECTION 3.78.3
The Athenians now began backing water to withdraw. At the same time, they wanted as many of the Corcyraean ships as possible to get safely away ahead of them. They withdrew slowly themselves, keeping the enemy’s attack directed at them.

SECTION 3.78.4
That was how the sea battle went. It ended at sunset.

CHAPTER 3.79

SECTION 3.79.1
The Corcyraeans feared that the enemy, confident after their victory, would sail against the city, take off the men on the island, or make some other move against them. They brought the men back from the island to the sanctuary of Hera and guarded the city.

SECTION 3.79.2
But although the Peloponnesians had won the sea battle, they did not dare sail against the city. They had captured thirteen Corcyraean ships. With these, they sailed back to the mainland, to the place they had set out from.

SECTION 3.79.3
The next day they still did not sail against the city, even though its people were in great confusion and fear. Brasidas is said to have urged Alcidas to attack, but he had no equal vote in the decision. Instead, they landed at the headland of Leucimme and ravaged the countryside.

CHAPTER 3.80

SECTION 3.80.1
Meanwhile, the Corcyraean people’s party was terrified that the fleet would attack. They began talks with the suppliants and the others about how to save the city. They persuaded some of them to go aboard the ships. In spite of everything, they crewed thirty ships and waited for the attack.

SECTION 3.80.2
The Peloponnesians ravaged the land until midday and then sailed away. Toward nightfall, fire signals told them that sixty Athenian ships were approaching from Leucas. The Athenians had sent these ships when they learned of the civil strife and heard that the fleet under Alcidas was about to sail against Corcyra. They sent Eurymedon son of Thucles as general.

CHAPTER 3.81

SECTION 3.81.1
The Peloponnesians immediately set off for home that night, traveling quickly along the coast. They hauled their ships across the isthmus of Leucas so they would not be seen sailing around it, and continued on their way.

SECTION 3.81.2
The Corcyraeans learned that the Athenian ships were approaching and the enemy ships had left. They brought into the city the Messenians who had previously been outside it. They ordered the ships they had manned to sail around to the Hyllaic harbor. While the ships were making this trip, they killed any of their enemies they caught. They also brought off the ships the men they had persuaded to board them, and killed them. Then they went to Hera's sanctuary and persuaded about fifty of the men seeking protection there to stand trial. They sentenced every one of them to death.

SECTION 3.81.3
Most of those seeking protection had not agreed to stand trial. When they saw what was happening, they began killing one another right there in the sanctuary. Some hanged themselves from the trees, and others ended their lives however they could.

SECTION 3.81.4
For seven days, while Eurymedon remained there after arriving with his sixty ships, the Corcyraeans murdered their fellow citizens whom they considered enemies. They charged their victims with trying to overthrow the democracy. But some were killed because of personal hatred, and others by people who had borrowed money from them and owed it back.

SECTION 3.81.5
People were killed in every possible way. As usually happens in such circumstances, every kind of horror took place, and worse besides. Fathers killed their sons. People were dragged away from sanctuaries and killed beside them. Some were even walled up in the sanctuary of Dionysus and died there.

CHAPTER 3.82

SECTION 3.82.1
The civil strife reached this level of cruelty. It seemed all the worse because it was among the first outbreaks. Later, practically the whole Greek world was shaken by it. In each city there were divisions: the leaders of the people wanted to bring in the Athenians, and the oligarchs wanted to bring in the Lacedaemonians. In peacetime they would have had neither an excuse to call them in nor the willingness to do so. But now the two powers were at war. Each side could get an alliance that would harm its opponents and, by the same means, strengthen itself. So anyone wanting a political upheaval could easily arrange outside intervention.

SECTION 3.82.2
Civil strife brought many terrible sufferings on the cities. Such things happen and will always happen as long as human nature stays the same. They may be more violent or milder, and take different forms, depending on the changes in circumstances that arise in each case. In peace and prosperity, cities and individuals show better judgment because they are not forced into desperate situations against their will. But war takes away the ease of meeting daily needs. It teaches people by force and brings most people's tempers into line with their immediate circumstances.

SECTION 3.82.3
So civil strife spread through the cities. Wherever it came later, people heard what had happened elsewhere and took their ideas much further. They devised more elaborate attacks and more extreme forms of revenge.

SECTION 3.82.4
People changed the usual meanings of words describing actions to suit their own judgments. Reckless daring was called courage in support of one's friends. Cautious delay was called cowardice with a respectable cover. Self-control was a disguise for a lack of manliness. Understanding every side of a question meant being unable to act on anything. A wild rush into action was counted as a manly quality. Planning with safeguards was considered a reasonable excuse for backing out.

SECTION 3.82.5
The person who was always angry was trusted; anyone who disagreed with him was suspect. Someone who carried out a successful plot was clever, and someone who detected one was even more capable. But anyone who planned ahead so that neither would be needed was breaking up the party and was terrified of its opponents. In short, people praised anyone who struck first against someone about to do harm, and anyone who encouraged a person who had not intended harm to do it.

SECTION 3.82.6
Even family ties became weaker than party ties, because party members were readier to take risks without making excuses. These groups were not formed to secure benefits within the established laws, but to gain more for themselves by breaking them. Their trust in one another was reinforced less by religious obligations than by their shared involvement in lawbreaking.

SECTION 3.82.7
When people had the upper hand, they responded to reasonable proposals from their opponents by guarding against their actions, not by showing generosity. Taking revenge mattered more than avoiding an injury in the first place. If the two sides ever swore oaths of reconciliation, they did so to meet an immediate difficulty. The oaths held only while neither side could get strength from elsewhere. When an opportunity arose, whichever side first regained confidence and saw the other off guard preferred to take revenge by exploiting its trust rather than by an open attack. It reckoned that this was safer, and that winning by deception also earned it a prize for cleverness. Most people would rather be called clever criminals than good but simple-minded people. They are ashamed of the second description and proud of the first.

SECTION 3.82.8
The cause of all this was the pursuit of power out of greed and ambition. These motives also produced the violent passions that emerged when people entered a struggle to win. In the cities, the leaders on each side adopted attractive slogans. One side favored political equality for the people, the other a moderate rule by the best men. They claimed to serve the public interest, but made it the prize they competed for. They used every means to get the better of each other, dared to commit the most terrible acts, and went on to take still greater revenge. They did not set limits according to justice or the city's good, but according to whatever would please each side at the time. Whether they gained power by an unjust vote of condemnation or by force, they were ready to satisfy their immediate desire to win. Neither side respected religious duty. Those who managed to carry out a hateful act under cover of a respectable argument won a better reputation. Citizens who stayed in the middle were destroyed by both sides, either because they would not join the struggle or because others resented their surviving.

CHAPTER 3.83

SECTION 3.83.1
In this way civil strife brought every kind of bad conduct into the Greek world. Simple honesty, which is so closely connected with a noble character, was laughed out of existence. Instead, people became deeply committed to opposing one another with suspicion.

SECTION 3.83.2
There was nothing to settle their differences: no dependable promise, no oath that inspired fear. Everyone had concluded firmly that there was no hope of lasting security. They looked ahead to avoid being harmed rather than finding themselves able to trust anyone.

SECTION 3.83.3
People with less intelligence usually came out on top. They feared their own limitations and their opponents' cleverness. Afraid of losing in debate, or of being caught first in a plot devised by their opponents' versatile minds, they moved boldly into action.

SECTION 3.83.4
The others looked down on them. They thought they would see danger coming, and that they had no need to secure by action what they could achieve by intelligence. As a result, they were more often caught off guard and killed.

CHAPTER 3.84

SECTION 3.84.1
[In Corcyra, then, most of these crimes were committed first. There were acts of revenge of the kind people might commit after being ruled with more arrogance than moderation by those who had given them reason to retaliate. Others wanted to escape their long-standing poverty. Driven above all by passion and the desire to own their neighbors' property, they made unjust decisions. Still others attacked not for gain but chiefly as equals fighting equals. Carried to extremes by uncontrolled anger, they struck cruelly and without mercy.

SECTION 3.84.2
At this crisis, life in the city was thrown into confusion. Human nature, already used to doing wrong despite the laws, now overpowered them. It gladly showed that it could not control its anger, that it was stronger than justice, and that it hated anyone who stood above it. People would not have put revenge ahead of religious duty, or profit ahead of avoiding wrongdoing, if envy had not possessed such destructive power.

SECTION 3.84.3
When taking revenge on others, people choose to destroy in advance the common rules that apply to such situations. These rules give everyone hope of surviving if they suffer a setback themselves. Yet people do not preserve them for a time when they themselves might fall into danger and need one of them.]

CHAPTER 3.85

SECTION 3.85.1
These were the first outbursts of anger that the Corcyraeans in the city directed against one another. Eurymedon and the Athenians sailed away with their ships.

SECTION 3.85.2
Later, the Corcyraean exiles—about five hundred of them had survived—captured the forts on the mainland. They controlled their own city's territory on the opposite coast. Using it as their base, they raided the people on the island and did great damage. A severe famine developed in the city.

SECTION 3.85.3
They also sent ambassadors to Lacedaemon and Corinth to arrange their return. Nothing came of this. After some time, they got ships and hired troops together and crossed to the island. They numbered about six hundred altogether.

SECTION 3.85.4
They burned their ships so they could have no hope of doing anything except winning control of the country. Then they went up Mount Istone and built a fort there. They inflicted damage on the people in the city and controlled the countryside.

CHAPTER 3.86

SECTION 3.86.1
At the end of the same summer, the Athenians sent twenty ships to Sicily. Their generals were Laches son of Melanopus and Charoeades son of Euphiletus.

SECTION 3.86.2
The Syracusans and Leontini had gone to war with one another. Apart from Camarina, the other Dorian cities were allied with Syracuse. These were the cities that had also joined the Lacedaemonian alliance when the war first began, although they had not actually taken part in the fighting. The Chalcidian cities and Camarina were allied with Leontini. In Italy, Locri supported Syracuse, while Rhegium supported Leontini because of their shared ancestry.

SECTION 3.86.3
The allies of Leontini sent representatives to Athens. Appealing to their old alliance and to the fact that they were Ionians, they persuaded the Athenians to send them ships. The Syracusans were cutting them off from both land and sea.

SECTION 3.86.4
The Athenians sent the ships, giving their ancestral connection as the reason. Their real aims were to stop grain being shipped from there to the Peloponnese and to make an initial test of whether they could bring Sicily under their control.

SECTION 3.86.5
They established themselves at Rhegium in Italy and fought the war alongside their allies. The summer ended.

CHAPTER 3.87

SECTION 3.87.1
During the following winter, the disease struck the Athenians a second time. It had never disappeared completely, but there had still been some relief from it.

SECTION 3.87.2
This later outbreak lasted no less than a year; the first had lasted two years. Nothing did more than this disease to crush the Athenians and damage their strength.

SECTION 3.87.3
No fewer than four thousand four hundred hoplites on the military rolls died, along with three hundred cavalrymen. The number of deaths among the rest of the population could not be established.

SECTION 3.87.4
There were also many earthquakes at that time, in Athens, Euboea, and Boeotia, especially at Orchomenus in Boeotia.

CHAPTER 3.88

SECTION 3.88.1
During the same winter, the Athenians in Sicily and the Rhegians made an expedition with thirty ships against the islands called the Islands of Aeolus. Lack of water made an expedition against them impossible in summer.

SECTION 3.88.2
The islands belong to the Liparaeans, who are colonists from Cnidus. They live on one of the islands, a small one called Lipara. From there they go out to farm the others: Didyme, Strongyle, and Hiera.

SECTION 3.88.3
The local people believe that Hephaestus works at his forge on Hiera, because the island can be seen giving off a great deal of fire at night and smoke by day. These islands lie opposite the territory of the Sicels and the Messenians. Their people were allies of Syracuse.

SECTION 3.88.4
The Athenians ravaged the land. When the inhabitants still refused to come over to their side, they sailed back to Rhegium. The winter ended, and the fifth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 3.89

SECTION 3.89.1
The next summer, the Peloponnesians and their allies came as far as the Isthmus, intending to invade Attica. They were led by Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians. But many earthquakes occurred, so they turned back, and the invasion did not take place.

SECTION 3.89.2
Around this time, while the earthquakes continued, the sea at Orobiae in Euboea withdrew from what was then the shore. It rose into a wave and rushed over part of the city. It flooded some of the land permanently and receded from the rest. What was once land is now sea. It killed everyone who could not run to higher ground in time.

SECTION 3.89.3
A similar flood occurred around Atalanta, the island off the coast of the Opuntian Locrians. It swept away part of the Athenian fort and smashed one of the two ships that had been hauled up on shore.

SECTION 3.89.4
At Peparethus, too, the water drew back, but there was no flood. An earthquake knocked down part of the wall, the town hall, and a few other buildings.

SECTION 3.89.5
My own explanation of these events is this: at the point where the earthquake was strongest, it drove the sea back. The sea then suddenly rushed in again, making the flood more violent. I do not think such a thing could happen without an earthquake.

CHAPTER 3.90

SECTION 3.90.1
During the same summer, warfare also continued in Sicily as opportunities arose for the various parties. The Sicilian Greeks campaigned against one another, and the Athenians campaigned with their own allies. I will describe the most important actions carried out by the allies together with the Athenians, or by their enemies against them.

SECTION 3.90.2
Charoeades, the Athenian general, had already been killed in battle by the Syracusans. Laches now had sole command of the fleet. With the allies, he made an expedition against Mylae, which belonged to the Messenians. Two Messenian tribes happened to be garrisoning Mylae. They had also set an ambush for the men landing from the ships.

SECTION 3.90.3
The Athenians and their allies routed the men in the ambush and killed many of them. They then attacked the fort and forced its defenders to agree to surrender the acropolis and join an expedition against Messene.

SECTION 3.90.4
After this, when the Athenians and their allies advanced, the Messenians themselves also came over to their side. They gave hostages and the other guarantees.

CHAPTER 3.91

SECTION 3.91.1
In the same summer, the Athenians sent thirty ships around the Peloponnese, commanded by Demosthenes son of Alcisthenes and Procles son of Theodorus. They sent sixty ships and two thousand hoplites to Melos, commanded by Nicias son of Niceratus.

SECTION 3.91.2
They wanted to bring the Melians under their control. Although they were islanders, the Melians refused to submit or join the Athenian alliance.

SECTION 3.91.3
The Melians did not come over to their side even when their land was ravaged. So the Athenians left Melos and sailed to Oropus in Graea. They landed around nightfall, and the hoplites immediately left the ships and marched overland to Tanagra in Boeotia.

SECTION 3.91.4
At an agreed signal, the entire Athenian force from the city marched overland to meet them at the same place. Its generals were Hipponicus son of Callias and Eurymedon son of Thucles.

SECTION 3.91.5
They camped that day in Tanagra's territory, ravaged it, and stayed overnight. The next day they defeated in battle the Tanagraeans who came out against them and some Thebans who had come to help. They captured arms, set up a victory monument, and withdrew, some to the city and the others to the ships.

SECTION 3.91.6
Nicias sailed along the coast with the sixty ships, ravaged the coastal districts of Locris, and returned home.

CHAPTER 3.92

SECTION 3.92.1
Around this time the Lacedaemonians were establishing their colony of Heraclea in Trachinia. Their reasons were as follows.

SECTION 3.92.2
The Malians as a whole are divided into three groups: the Paralians, the Irians, and the Trachinians. The Trachinians were being devastated in war by their neighbors the Oetaeans. At first they intended to put themselves under Athenian protection. But they feared that the Athenians would not be reliable, so they sent to Lacedaemon instead, choosing Tisamenus as their ambassador.

SECTION 3.92.3
The Dorians, whose country was the original homeland of the Lacedaemonians, joined this embassy with the same request. They too were being devastated by the Oetaeans.

SECTION 3.92.4
After hearing them, the Lacedaemonians decided to send out the colony. They wanted to help the Trachinians and Dorians. They also thought the city would be well placed for the war against Athens. A fleet could be equipped there to attack Euboea, with only a short crossing to make. It would also be useful for the route to Thrace. Altogether, they were eager to settle the place.

SECTION 3.92.5
First they consulted the god at Delphi. When he told them to proceed, they sent out settlers from among their own people and the perioeci. They invited any other Greeks who wanted to join them, except Ionians, Achaeans, and a few other peoples. Three Lacedaemonians led the expedition as its founders: Leon, Alcidas, and Damagon.

SECTION 3.92.6
After arriving, they built and walled a new city, now called Heraclea. It is about forty stades from Thermopylae and twenty from the sea. They also prepared dockyards and built a barrier on the side toward Thermopylae, right at the narrow pass, so they could easily defend the dockyards.

CHAPTER 3.93

SECTION 3.93.1
When this city was being settled, the Athenians were afraid at first. They thought it was being established chiefly to threaten Euboea, because the crossing to Cenaeum in Euboea is short. But the result was contrary to their expectations: no danger came from it.

SECTION 3.93.2
There were reasons for this. The Thessalians, who were powerful in that region, and the people on whose land the city was being founded were afraid of having such strong neighbors. They attacked the new settlers and fought them constantly until they wore them down. The settlers had been very numerous at first: people went there confidently because the Lacedaemonians were founding it, thinking the city would be secure. But the Lacedaemonian governors who came out were at least as responsible for ruining its affairs and reducing its population. Their harsh and sometimes unjust government frightened most people away. This made it easier for the neighboring peoples to overcome them.

CHAPTER 3.94

SECTION 3.94.1
During the same summer, around the time when the Athenians were being held up at Melos, the Athenians in the thirty ships sailing around the Peloponnese first ambushed and killed some garrison troops at Ellomenus in Leucadian territory. Later they came against Leucas with a larger force. They had all the Acarnanians, who joined with their full force except for the Oeniadae, as well as Zacynthians, Cephallenians, and fifteen Corcyraean ships.

SECTION 3.94.2
The Leucadians remained inactive, overwhelmed by the enemy's numbers. Their land was being ravaged both outside the isthmus and inside it, where the city of Leucas and Apollo's sanctuary stand. The Acarnanians urged Demosthenes, the Athenian general, to cut them off with a wall. They thought they could easily capture the city by siege and get rid of a city that was always hostile to them.

SECTION 3.94.3
At this point, however, the Messenians persuaded Demosthenes that, with so large an army assembled, he had a good opportunity to attack the Aetolians. They were enemies of Naupactus. If he defeated them, he could easily bring the rest of the mainland in that region over to the Athenians too.

SECTION 3.94.4
They explained that the Aetolians were a large and warlike people, but lived in unwalled villages set far apart and used light equipment. So it would not be difficult to conquer them before they could join forces to help one another.

SECTION 3.94.5
They advised him to attack the Apodotians first, then the Ophioneans, and after them the Eurytanians. These are the largest section of the Aetolians. Their speech is especially hard to understand, and they are said to eat raw meat. Once these peoples had been taken, they said, the rest would easily come over too.

CHAPTER 3.95

SECTION 3.95.1
Demosthenes agreed, partly to oblige the Messenians. Above all, he thought that with the mainland allies and the Aetolians he could march overland against Boeotia without the main Athenian force. He would go through the territory of the Ozolian Locrians to Cytinium in Doris, keeping Mount Parnassus on his right, until he came down into Phocis. He thought the Phocians would willingly join the expedition because of their long-standing friendship with Athens, or at least could be forced to join. Boeotia directly borders Phocis. So he sailed from Leucas with the whole army, against the wishes of the Acarnanians, and put in at Sollium.

SECTION 3.95.2
He shared his plan with the Acarnanians. They would not accept it, because he had failed to wall off Leucas. So he marched against the Aetolians with the rest of the army: Cephallenians, Messenians, Zacynthians, and the three hundred Athenian marines from his own ships. The fifteen Corcyraean ships had left.

SECTION 3.95.3
His base was Oeneon in Locris. These Ozolian Locrians were allies, and their entire force was supposed to meet the Athenians inland. As neighbors of the Aetolians who used the same equipment, they were expected to be a great help on the expedition. They knew both the Aetolian way of fighting and the countryside.

CHAPTER 3.96

SECTION 3.96.1
He camped with his army at the sanctuary of Nemean Zeus. This is where the poet Hesiod is said to have been killed by the local people, after an oracle had told him that this would happen to him at Nemea. At dawn Demosthenes set out and marched into Aetolia.

SECTION 3.96.2
He took Potidania on the first day, Crocyleum on the second, and Teichium on the third. He stayed there and sent the loot to Eupalium in Locris. His plan was to conquer the other places, return to Naupactus, and later campaign against the Ophioneans if they refused to surrender.

SECTION 3.96.3
The Aetolians had known about these preparations even when the attack was first being planned. Once the army invaded, they all came to help in great strength. Even the most distant Ophioneans, the Bomians and Callians, whose territory extends toward the Malian Gulf, came to join them.

CHAPTER 3.97

SECTION 3.97.1
The Messenians gave Demosthenes much the same advice as when they first tried to convince him how easy it would be to conquer the Aetolians. They urged him to attack the villages as quickly as possible. He should not wait until all the Aetolians had assembled to face him, but should always try to capture whichever village lay immediately ahead.

SECTION 3.97.2
He accepted their advice and felt confident in his good fortune, because nothing had gone against him. He did not wait for the Locrians who were supposed to come to his support, although his greatest shortage was of lightly armed javelin throwers. Instead he advanced on Aegitium and captured it by direct assault. The inhabitants had withdrawn and taken up positions on the hills above the town. The town itself stood on high ground, about eighty stades from the sea.

SECTION 3.97.3
The Aetolians had already come to the aid of Aegitium. They attacked the Athenians and their allies, running down from the hills from different directions and throwing javelins. Whenever the Athenian army advanced, they fell back. When it withdrew, they pressed after it. This kind of fighting went on for a long time, with pursuits and retreats, and the Athenians had the worse of both.

CHAPTER 3.98

SECTION 3.98.1
As long as the archers had arrows and were able to use them, the rest held their ground. The Aetolians were lightly armed and drew back under the arrows. But the archers' commander was killed, and they scattered. The Athenians themselves were exhausted after being kept so long at the same hard fighting, while the Aetolians kept pressing them and throwing javelins. Then they broke and fled. They ran into ravines they could not escape from and into unfamiliar ground, and were killed. Their guide on the roads, Chromon the Messenian, also happened to have been killed.

SECTION 3.98.2
The Aetolians were lightly armed and fast on their feet. They pursued closely, throwing javelins, and killed many men on the spot as they fled. But most of the fugitives lost their way and rushed into woods with no way out. The Aetolians brought fire and burned the woods around them.

SECTION 3.98.3
The Athenian army suffered every kind of disaster in its flight and destruction. The survivors only just managed to escape to the sea and Oeneon in Locris, the place they had originally set out from.

SECTION 3.98.4
Many of the allies died, along with about one hundred and twenty Athenian hoplites. For a group of that size and age, these were the finest men the city of Athens lost in this war. Procles, the other general, was also killed.

SECTION 3.98.5
They recovered their dead from the Aetolians under a truce and returned to Naupactus. Later they sailed back to Athens. But Demosthenes stayed behind around Naupactus and the neighboring districts. After what had happened, he was afraid of the Athenians.

CHAPTER 3.99

SECTION 3.99.1
At about the same time, the Athenians operating around Sicily sailed to the territory of the Locrians. During one landing they defeated the Locrians who came to resist them. They also captured a small fort on the river Halex.

CHAPTER 3.100

SECTION 3.100.1
During the same summer, the Aetolians had already sent ambassadors to Corinth and Lacedaemon: Tolophon the Ophionean, Boriades the Eurytanian, and Teisander the Apodotian. They persuaded them to send an army against Naupactus because the people there had brought the Athenians against them.

SECTION 3.100.2
Around the fall, the Lacedaemonians sent out three thousand allied hoplites. Five hundred of these came from Heraclea in Trachis, a city that had just been founded. Eurylochus, a Spartan, commanded the army. Two other Spartans, Macarius and Menedaius, accompanied him.

CHAPTER 3.101

SECTION 3.101.1
When the army had assembled at Delphi, Eurylochus sent heralds to negotiate with the Ozolian Locrians. His route to Naupactus lay through their country. He also wanted to make them break away from the Athenians.

SECTION 3.101.2
Among the Locrians, the Amphissians gave him the most help. They were afraid because the Phocians were hostile to them. They were the first to give hostages themselves. They also persuaded the others, who feared the approaching army, to do the same. First came their neighbors, the Myonians, whose territory offered the hardest route into Locris. Then came the Ipnians, Messapians, Tritaeans, Chalaeans, Tolophonians, Hessians, and Oeantheans. All these also joined the expedition. The Olpaeans gave hostages but did not join it. The Hyaeans did not give hostages until the army captured one of their villages, called Polis.

CHAPTER 3.102

SECTION 3.102.1
When all his preparations were complete, Eurylochus left the hostages at Cytinium in Doris and advanced with his army through Locrian territory toward Naupactus. On the way he captured their towns of Oeneon and Eupalium, which had refused to join him.

SECTION 3.102.2
Once they reached the territory of Naupactus, the Aetolians had already joined them to help. They ravaged the land and captured the unwalled suburb. They also advanced against Molycreum and captured it. It was a Corinthian colony but subject to Athens.

SECTION 3.102.3
Demosthenes the Athenian was still in the area of Naupactus after the events in Aetolia. He learned of the army's approach in advance and feared for the city. He went to the Acarnanians and persuaded them to help Naupactus. This was difficult because of his withdrawal from Leucas.

SECTION 3.102.4
They sent a thousand hoplites with him on the ships. These got into the town and saved it. There had been a serious fear that the defenders would not hold out: the wall covered a large area, and there were few men to defend it.

SECTION 3.102.5
Eurylochus and his troops learned that the reinforcements had entered and that they could not take the city by force. They withdrew, but not to the Peloponnese. Instead they went to Aeolis, the region now called Calydon and Pleuron, to the places nearby, and to Proschium in Aetolia.

SECTION 3.102.6
The reason was that the Ambraciots had come to them and persuaded them to join an attack on Amphilochian Argos, the rest of Amphilochia, and Acarnania as well. They said that if they gained control of these places, the whole mainland would become an ally of the Lacedaemonians.

SECTION 3.102.7
Eurylochus agreed. He dismissed the Aetolians and kept his army in those districts, waiting until the Ambraciots marched against Argos and needed his help. The summer came to an end.

CHAPTER 3.103

SECTION 3.103.1
During the following winter, the Athenians in Sicily advanced against Inessa, a Sicel town whose citadel the Syracusans held. With them were their Greek allies and those Sicels who had been forced under Syracusan rule and had been allied with them, but had revolted [from the Syracusans] and were fighting alongside the Athenians. They attacked the town, but could not take it and withdrew.

SECTION 3.103.2
During the withdrawal, the allies were retreating behind the Athenians. The Syracusans came out of the fort and attacked them. Their assault put part of the army to flight and killed a considerable number.

SECTION 3.103.3
After this, Laches and the Athenians made some landings from their ships in Locrian territory. Near the river Caicinus they defeated about three hundred Locrians who came to resist them under Proxenus son of Capaton. They took their weapons and withdrew.

CHAPTER 3.104

SECTION 3.104.1
During the same winter, the Athenians also purified Delos in obedience to an oracle. Pisistratus the tyrant had purified it before, but not the whole island, only the part visible from the sanctuary. This time the entire island was purified in the following way.

SECTION 3.104.2
They removed every burial place on Delos. They also announced that from then on no one was to die or give birth on the island. Instead, people were to be taken across to Rhenea. Rhenea is so close to Delos that Polycrates, the tyrant of Samos, once tied it to Delos with a chain when he dedicated it to Delian Apollo. This was at a time when his fleet was powerful, he ruled other islands, and he had captured Rhenea. After the purification, the Athenians held the Delian festival for the first time as a festival to take place every four years.

SECTION 3.104.3
Long ago, too, there used to be a large gathering on Delos of Ionians and the islanders living nearby. They came to watch the festival with their wives and children, as the Ionians now do at the Ephesian festival. Athletic and musical contests were held there, and the cities brought choirs.

SECTION 3.104.4
Homer gives the clearest evidence that this was how things were, in these verses from a prelude in honor of Apollo: / “But when you took the greatest pleasure in Delos, Phoebus, / there the Ionians in their long robes gather / with their children and wives in your street. / There they please you with boxing, dancing, and song, / remembering you whenever they hold a contest.”

SECTION 3.104.5
He also shows that there was a musical contest and that people came to compete, in these verses from the same prelude. After praising the women's choir on Delos, he ended his praise with these lines, in which he also mentioned himself: / “Come now, may Apollo and Artemis be kind to us, / and farewell to all of you. In the days to come, / remember me whenever someone from among the people on earth, / another traveler who has been through hardships, comes here and asks: / ‘Girls, who is the sweetest singer of all the men / who visit here, and whose singing gives you the most pleasure?’ / All of you must be sure to answer without being prompted: / ‘A blind man, who lives on rocky Chios.’”

SECTION 3.104.6
This is Homer's evidence that even long ago there was a large gathering and festival on Delos. Later, the islanders and the Athenians continued to send choirs with sacrificial offerings. But the contests and most of the other activities fell away, probably because of misfortunes. This lasted until the Athenians held the contest at this time, adding horse races, which had not been held before.

CHAPTER 3.105

SECTION 3.105.1
During the same winter, the Ambraciots marched against Amphilochian Argos with three thousand hoplites. This was the campaign they had promised Eurylochus, persuading him to keep his army there. They invaded the territory of Argos and occupied Olpae, a strong fort on a hill beside the sea. The Acarnanians had once built it and used it as a common court of justice. It is about twenty-five stades from the city of Argos, which is on the coast.

SECTION 3.105.2
Some of the Acarnanians went to help defend Argos. Others camped at the place in Amphilochia called Crenae. They kept watch to stop the Peloponnesians under Eurylochus from slipping through to join the Ambraciots.

SECTION 3.105.3
They also sent for Demosthenes, who had commanded the Athenians in Aetolia, to lead them. And they sent for the twenty Athenian ships that happened to be off the Peloponnese. These were commanded by Aristoteles son of Timocrates and Hierophon son of Antimnestus.

SECTION 3.105.4
The Ambraciots at Olpae also sent a messenger to their city, calling on the whole population to come to their aid. They feared that Eurylochus and his men might not be able to get through the Acarnanians. They would then either have to fight on their own or find it unsafe to retreat if they wanted to.

CHAPTER 3.106

SECTION 3.106.1
When the Peloponnesians with Eurylochus learned that the Ambraciots had reached Olpae, they left Proschium and hurried to help them. They crossed the Achelous and advanced through Acarnania. The country was empty because its people had gone to defend Argos. They kept the city of Stratus and its garrison on their right, and the rest of Acarnania on their left.

SECTION 3.106.2
After passing through the territory of Stratus, they went through Phytia, then along the outer edge of Medeon's territory, and then through Limnaea. They entered the country of the Agraeans. This was no longer Acarnania, but a country friendly to them.

SECTION 3.106.3
They reached Mount Thyamus, which belongs to the Agraeans, crossed it, and descended into the territory of Argos after nightfall. They passed unnoticed between the city of Argos and the Acarnanian guard at Crenae, and joined the Ambraciots at Olpae.

CHAPTER 3.107

SECTION 3.107.1
Their forces were now united. At daybreak they took up a position at the place called Metropolis and made camp. Not long afterward the Athenians arrived in the Ambracian Gulf with their twenty ships to help the Argives. Demosthenes also arrived with two hundred Messenian hoplites and sixty Athenian archers.

SECTION 3.107.2
The ships blockaded the hill at Olpae from the sea. The Acarnanians had already gathered at Argos, along with a few Amphilochians. Most of the Amphilochians were being held back by force by the Ambraciots. They prepared to fight the enemy and chose Demosthenes to command the whole allied force together with their own generals.

SECTION 3.107.3
Demosthenes brought them close to Olpae and camped there. A large ravine separated the armies. They remained inactive for five days. On the sixth, both sides formed up for battle. The Peloponnesian army was larger and its line extended beyond the other. Demosthenes feared being surrounded. He put about four hundred hoplites and lightly armed troops in ambush in a sunken road overgrown with bushes. They were to rise up just as the armies met and attack from behind the part of the enemy line that extended beyond his own.

SECTION 3.107.4
When both sides were ready, they came to close combat. Demosthenes held the right wing with the Messenians and a few Athenians. The Acarnanians, each contingent in its assigned position, held the rest of the line, along with the Amphilochian javelin throwers who were present. The Peloponnesians and Ambraciots were mixed together in their line, except for the Mantineans. These kept together toward the left, but not at the very end of the wing. Eurylochus and his own men held the extreme left, opposite the Messenians and Demosthenes.

CHAPTER 3.108

SECTION 3.108.1
Once the armies were fighting at close quarters, the Peloponnesians extended their wing around the enemy's right and began to surround it. Then the Acarnanians in ambush came up behind them, attacked, and put them to flight. They did not even stand to defend themselves. Their panic also sent most of the army into flight. When the rest saw Eurylochus' force, the strongest part of their army, being destroyed, they became much more afraid. The Messenians, who were stationed there with Demosthenes, did most of the fighting.

SECTION 3.108.2
But the Ambraciots and those on the right wing defeated the troops facing them and chased them toward Argos. The Ambraciots are, in fact, the most warlike people in that region.

SECTION 3.108.3
On their way back they saw that most of their army had been defeated. The other Acarnanians were pressing them, and they struggled to get safely back to Olpae. Many were killed as they ran into their opponents in confusion and with no order at all. The Mantineans were the exception. They kept their formation better than anyone else in the army as they withdrew. The battle ended late in the day.

CHAPTER 3.109

SECTION 3.109.1
The next day Menedaius took command, since Eurylochus and Macarius were dead. After such a heavy defeat he did not know how they could hold out if they stayed, besieged on land and blockaded at sea by the Athenian ships, or how they could escape safely if they withdrew. He approached Demosthenes and the Acarnanian generals to discuss a truce and a withdrawal, as well as permission to recover the dead.

SECTION 3.109.2
They returned the dead, set up a victory monument themselves, and recovered their own dead, about three hundred. They did not openly agree to a truce allowing everyone to withdraw. But Demosthenes and his fellow commanders, the Acarnanian generals, secretly agreed that the Mantineans, Menedaius, the other Peloponnesian commanders, and their most important men could leave quickly. He wanted to leave the Ambraciots and the mass of hired soldiers [the foreign troops] without support. Above all, he wanted to discredit the Lacedaemonians and Peloponnesians among the Greeks of that region, by showing that they had betrayed their allies and put their own interests first.

SECTION 3.109.3
The defeated army recovered its dead and hurried to bury them as best it could. Those who had permission to leave secretly planned their departure.

CHAPTER 3.110

SECTION 3.110.1
Demosthenes and the Acarnanians now received news that the Ambraciots from the city were marching through Amphilochian country with their whole force. They were coming to help in response to the first message from Olpae. They wanted to join the troops there and knew nothing of what had happened.

SECTION 3.110.2
Demosthenes immediately sent part of his army ahead to set ambushes on the roads and occupy strong positions before the enemy arrived. At the same time he prepared to take the rest of the army against them.

CHAPTER 3.111

SECTION 3.111.1
Meanwhile, the Mantineans and the others covered by the truce went out, supposedly to gather vegetables and firewood. They slipped away in small groups, collecting the things they claimed to have come out for as they went. Once they were well away from Olpae, they quickened their retreat.

SECTION 3.111.2
The Ambraciots and the others who happened to have gone out together as a group realized that they were leaving. They too set off, running to catch up with them.

SECTION 3.111.3
At first the Acarnanians thought that all of them were leaving without a truce. They pursued the Peloponnesians as well. Some of their own generals tried to stop them, saying that a truce had been made with these men. Someone even threw javelins at these generals, thinking that they were betraying their own side. But afterward they let the Mantineans and Peloponnesians go and killed the Ambraciots.

SECTION 3.111.4
There was much argument and confusion over whether a man was an Ambraciot or a Peloponnesian. They killed about two hundred of them. The rest escaped to the neighboring country of the Agraeans. Their king, Salynthius, was friendly to them and took them in.

CHAPTER 3.112

SECTION 3.112.1
The Ambraciots coming from the city reached Idomene. Idomene consists of two high hills. After night fell, the troops Demosthenes had sent ahead from his camp occupied the larger hill before the enemy could, without being noticed. The Ambraciots had already gone up the smaller hill. The advance troops camped on the larger one for the night.

SECTION 3.112.2
After dinner, Demosthenes and the rest of the army began their march as soon as evening came. He led half the force along the route into the country, while the other half went through the Amphilochian mountains.

SECTION 3.112.3
At dawn he fell on the Ambraciots while they were still in their sleeping places. They had no warning of what had happened. In fact, they were much more inclined to think the approaching troops were their own men.

SECTION 3.112.4
Demosthenes had deliberately put the Messenians in front and told them to speak to the sentries. They spoke the Doric dialect and so reassured the guards. It was also still night, and they could not be seen clearly.

SECTION 3.112.5
When he attacked their army, his men put it to flight. They killed most of them on the spot. The rest fled into the mountains.

SECTION 3.112.6
But the roads had already been occupied. The Amphilochians knew their own country and were lightly armed, facing hoplites. The fugitives did not know the area and had no idea which way to turn. They fell into ravines and the ambushes set for them, and were killed.

SECTION 3.112.7
They tried every possible way of escaping. Some even turned toward the sea, which was not far away. They saw the Athenian ships sailing past just as the battle was taking place and swam toward them. In their immediate terror, they thought it better, if they had to die, to be killed by the men on the ships than by the Amphilochians, who were non-Greeks and their bitterest enemies.

SECTION 3.112.8
After this disaster, only a few of the many Ambraciots got safely back to their city. The Acarnanians stripped the dead, set up victory monuments, and returned to Argos.

CHAPTER 3.113

SECTION 3.113.1
The next day a herald came to them from the Ambraciots who had fled from Olpae to the Agraeans. He wanted permission to recover the dead killed after the first battle, when they had left without a truce along with the Mantineans and those protected by the agreement.

SECTION 3.113.2
The herald saw the weapons of the Ambraciots who had come from the city and was amazed at how many there were. He knew nothing of the disaster and thought they belonged to the men who had been with his own force.

SECTION 3.113.3
Someone asked him why he was surprised and how many of their men had died. The questioner, in turn, assumed the herald had come from the troops at Idomene. He answered, “About two hundred.” The questioner replied, “These weapons don't look like they belong to that many men,

SECTION 3.113.4
“but to more than a thousand.” The herald said, “Then they aren't from the men who fought with us.” The other answered, “They are if you fought at Idomene yesterday.” “But we didn't fight anyone yesterday. It was the day before, during the retreat.” “Well, yesterday we fought these men, who had come to help from the city of Ambracia.”

SECTION 3.113.5
When the herald heard this and realized that the reinforcements from the city had been destroyed, he cried out in grief. Stunned by the scale of the disaster, he left at once without completing his task and no longer asked for the dead.

SECTION 3.113.6
This was the greatest disaster to strike a single Greek city in a comparable number of days during this war. I have not recorded the number killed, because the reported loss seems unbelievable in relation to the size of the city. But I know that if the Acarnanians and Amphilochians had wanted to follow the advice of the Athenians and Demosthenes and take Ambracia, they could have captured it at the first assault. Instead, they feared that the Athenians, if they held it, would be more troublesome neighbors to them.

CHAPTER 3.114

SECTION 3.114.1
After this, they assigned a third of the spoils to the Athenians and divided the rest among their cities. The Athenians' share was captured while being carried by sea. The three hundred full sets of armor now dedicated in the sanctuaries of Attica had been set aside for Demosthenes, and he sailed home with them. His success also made him less afraid to return after the disaster in Aetolia.

SECTION 3.114.2
The Athenians in the twenty ships also left for Naupactus. After the Athenians and Demosthenes had gone, the Acarnanians and Amphilochians made a truce allowing the Ambraciots and Peloponnesians who had taken refuge with Salynthius and the Agraeans to withdraw from Oeniadae. They had moved there from Salynthius' territory.

SECTION 3.114.3
The Acarnanians and Amphilochians also made a peace treaty and an alliance with the Ambraciots for the next hundred years, on these terms. The Ambraciots were not to campaign with the Acarnanians against the Peloponnesians, nor were the Acarnanians to campaign with the Ambraciots against the Athenians. They were to help defend each other's country. The Ambraciots were to return every place and hostage belonging to the Amphilochians that they held. They were not to send help to Anactorium, which was hostile to the Acarnanians.

SECTION 3.114.4
With this agreement they ended the war. Afterward, the Corinthians sent about three hundred of their own hoplites to garrison Ambracia, with Xenoclides son of Euthycles as commander. They reached it with difficulty after traveling overland. That was how events at Ambracia turned out.

CHAPTER 3.115

SECTION 3.115.1
During the same winter, the Athenians in Sicily landed from their ships in the territory of Himera. They acted together with the Sicels who had invaded the outer parts of that territory from the uplands. They also sailed to the islands of Aeolus.

SECTION 3.115.2
When they returned to Rhegium, they found Pythodorus son of Isolochus, an Athenian general, who had arrived to take over command of Laches' ships.

SECTION 3.115.3
The allies in Sicily had sailed to Athens and persuaded the Athenians to send more ships to help them. The Syracusans controlled their land. At sea, however, a small number of ships was keeping the Syracusans shut out. They were gathering a fleet and preparing to act, determined not to let this continue.

SECTION 3.115.4
The Athenians were fitting out forty ships to send them. They thought this would bring the war there to an end more quickly. They also wanted to give their navy practice.

SECTION 3.115.5
They therefore sent one of the generals, Pythodorus, with a few ships. They intended to send Sophocles son of Sostratides and Eurymedon son of Thucles with the larger part of the fleet.

SECTION 3.115.6
Pythodorus had already taken over Laches' command of the ships. Toward the end of the winter, he sailed against the Locrian fort that Laches had captured earlier. The Locrians defeated him in battle, and he withdrew.

CHAPTER 3.116

SECTION 3.116.1
Around this very spring, a stream of fire poured out of Etna, as it had before. It destroyed some land belonging to the people of Catana, who live below Mount Etna, the highest mountain in Sicily.

SECTION 3.116.2
This flow is said to have occurred in the fiftieth year after the previous one. In all, the stream of fire is said to have flowed three times since Greeks began to settle in Sicily.

SECTION 3.116.3
These events took place during this winter. The sixth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

### Book 4

CHAPTER 4.1

SECTION 4.1.1
In the following summer, around the time when the grain was coming into ear, ten Syracusan ships and the same number of Locrian ships sailed to Messene in Sicily and took control of it. The people there had invited them in, and Messene broke away from the Athenians.

SECTION 4.1.2
The Syracusans acted mainly because they saw that the place offered a way into Sicily. They feared that the Athenians might one day use it as a base to attack them with a larger force. The Locrians acted out of hostility toward the people of Rhegium. They wanted to attack them from both sides and defeat them.

SECTION 4.1.3
At the same time, the Locrians had invaded the territory of Rhegium with their whole army to stop its people from helping the Messenians. Exiles from Rhegium who were living among the Locrians also helped bring about the invasion. Rhegium had been divided by civil strife for a long time and was currently unable to defend itself against the Locrians. This made them all the more ready to attack.

SECTION 4.1.4
After laying waste to the land, the Locrian land forces withdrew. But the ships stayed to guard Messene. Other ships were being fitted out and were to make their base there too and carry on the war from there.

CHAPTER 4.2

SECTION 4.2.1
Around the same time in the spring, before the grain was fully grown, the Peloponnesians and their allies invaded Attica. Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians, led them. They established themselves there and laid waste to the land.

SECTION 4.2.2
The Athenians sent the forty ships to Sicily, as they had been preparing to do, along with the two remaining generals, Eurymedon and Sophocles. Pythodorus, the third general, had already gone ahead to Sicily.

SECTION 4.2.3
They also told these generals to look after the Corcyraeans in the city as they sailed past. Exiles in the mountain were raiding them. Sixty Peloponnesian ships had sailed there to support the men in the mountain. There was a severe famine in the city, and the Peloponnesians thought they could easily take control.

SECTION 4.2.4
Demosthenes had held no public office since his return from Acarnania. At his own request, they gave him permission to use these ships around the Peloponnese if he wished.

CHAPTER 4.3

SECTION 4.3.1
As they sailed along the coast of Laconia, they learned that the Peloponnesian ships were already at Corcyra. Eurymedon and Sophocles wanted to hurry there. But Demosthenes urged them to put in at Pylos first, do what was needed, and then continue their voyage. They objected, but a storm happened to come up and drove the ships into Pylos.

SECTION 4.3.2
Demosthenes immediately called for the place to be fortified. This was why he had sailed with them. He pointed out that there was plenty of timber and stone. The place was naturally strong, and both it and a large stretch of the surrounding country were uninhabited. Pylos is about four hundred stades from Sparta, in what was once Messenian territory. The Lacedaemonians call it Coryphasium.

SECTION 4.3.3
They replied that the Peloponnese had plenty of deserted headlands, if he wanted to occupy them and make the city spend money. But he thought this place had special advantages over others. It had a harbor, and the Messenians had originally belonged there and spoke the same language as the Lacedaemonians. Using it as a base, they could do the Lacedaemonians a great deal of harm. They would also be reliable guards for the place.

CHAPTER 4.4

SECTION 4.4.1
He could not persuade either the generals or the soldiers, even after he later discussed the plan with the commanders of the infantry divisions. So he did nothing while the weather kept them from sailing. Eventually the soldiers themselves, with nothing to do, felt the urge to gather around the site and fortify it.

SECTION 4.4.2
They began work without having any tools for cutting stone. Instead, they picked up stones and carried them over, fitting each one into place however it would go. Where they needed mortar, they had no containers, so they carried it on their backs. They bent forward to keep it in place as much as possible and clasped their hands behind them to stop it from falling off.

SECTION 4.4.3
They hurried in every possible way to finish the most vulnerable points before the Lacedaemonians could arrive to oppose them. Most of the site was naturally strong and needed no wall.

CHAPTER 4.5

SECTION 4.5.1
The Lacedaemonians happened to be celebrating a festival. When they heard the news, they took little notice. They thought that once they came out against the Athenians, these would either leave rather than face them or be easily taken by force. They were also held back to some extent because their army was still in Attica.

SECTION 4.5.2
In six days the Athenians fortified the landward side of the site and the other points that most needed it. They left Demosthenes there with five ships to guard it. With the greater part of the fleet, they hurried on toward Corcyra and Sicily.

CHAPTER 4.6

SECTION 4.6.1
When the Peloponnesians in Attica learned that Pylos had been occupied, they hurried home. The Lacedaemonians and King Agis thought that the situation at Pylos directly concerned them. Also, they had invaded early, while the grain was still green, and most of the army was short of food. A storm more severe than was usual for the season also came up and caused the troops hardship.

SECTION 4.6.2
Several causes thus combined to make them withdraw sooner and to make this invasion the shortest of all. They stayed in Attica for fifteen days.

CHAPTER 4.7

SECTION 4.7.1
Around the same time, the Athenian general Simonides gathered a few Athenians from the garrisons and a large force of local allies. With help from traitors inside, he took Eion in Thrace, a colony of Mende that was hostile to Athens. But the Chalcidians and Bottiaeans immediately came to its aid. He was driven out and lost many of his soldiers.

CHAPTER 4.8

SECTION 4.8.1
After the Peloponnesians had withdrawn from Attica, the Spartans themselves and the nearest perioeci immediately marched to help at Pylos. The other Lacedaemonians were slower to advance, since they had only just returned from another campaign.

SECTION 4.8.2
They also sent word throughout the Peloponnese for help to come to Pylos as quickly as possible. They sent for their sixty ships at Corcyra too. These were hauled across the isthmus of Leucas and reached Pylos without being noticed by the Athenian ships at Zacynthus. The land army was already there.

SECTION 4.8.3
While the Peloponnesians were still sailing toward him, Demosthenes managed to send out two ships ahead of them. These were to tell Eurymedon and the Athenians aboard the ships at Zacynthus to come, because the position was in danger.

SECTION 4.8.4
The ships sailed off quickly with Demosthenes' message. Meanwhile the Lacedaemonians prepared to attack the fort by land and sea. They expected to take it easily, since it had been built in a hurry and had only a few defenders inside.

SECTION 4.8.5
They also expected the Athenian ships from Zacynthus to come to its aid. If they had not taken the fort before then, they planned to block the harbor entrances too, so that the Athenians could not anchor inside it.

SECTION 4.8.6
The island called Sphacteria stretches along the harbor and lies close to it. This makes the harbor sheltered and its entrances narrow. At the entrance beside Pylos and the Athenian fort, two ships can pass abreast. At the entrance toward the rest of the mainland, eight or nine can pass. The whole island was wooded and had no paths because it was uninhabited. It was about fifteen stades long.

SECTION 4.8.7
They intended to close the entrances with ships packed closely together, their bows facing outward. They feared that the Athenians might use the island as a base against them, so they sent hoplites across to it and stationed others along the mainland.

SECTION 4.8.8
In this way, they thought, both the island and the mainland would be hostile territory for the Athenians, with no place for them to land. The seaward coast of Pylos itself, outside the harbor entrance, had no harbors, so the Athenians would have no base there from which to help their own men. The Lacedaemonians themselves would probably take the position by siege without risking a sea battle or any other danger. There was no grain inside, and it had been occupied with very little preparation.

SECTION 4.8.9
Once they had decided on this plan, they drew lots among all the companies and sent the selected hoplites across to the island. Other men had already crossed earlier in rotation. The last group, who were also the men cut off there, numbered four hundred and twenty, with their attendant Helots. Their commander was Epitadas son of Molobrus.

CHAPTER 4.9

SECTION 4.9.1
Demosthenes saw that the Lacedaemonians were about to attack with their ships and land army together, and made his own preparations. He hauled the remaining triremes from those left with him up beneath the fort and put a stockade around them. He armed their sailors with poor shields, mostly made of wicker. There was no way to get weapons in an uninhabited place. Even these shields came from a Messenian pirate ship with thirty oars and a small boat that happened to arrive. Among these Messenians were also about forty hoplites, whom he used along with the others.

SECTION 4.9.2
He stationed most of the men, both armed and unarmed, at the best-fortified and strongest points of the site on the landward side. He told them to defend it against the land army if it attacked. He himself selected sixty hoplites from the whole force and a few archers, and went outside the wall toward the sea. This was where he most expected the enemy to try to land. The ground was rough and rocky and faced the open sea. But the wall was weakest there, so he thought they would be eager to force their way in at that point.

SECTION 4.9.3
The Athenians had not expected ever to be defeated at sea, and for that reason had not built a strong wall there. If the enemy forced a landing, the position would be open to capture.

SECTION 4.9.4
So he went down to the water's edge at this point and stationed his hoplites there to keep the enemy out if he could. He encouraged them with these words.

CHAPTER 4.10

SECTION 4.10.1
“Men who have joined me in facing this danger, in a crisis like this none of you should try to look clever by calculating every danger surrounding us. Instead, face the enemy confidently, without too much thought. That is how you may win. When things reach a crisis like ours, there is very little room for calculation. What is needed is to take the risk as quickly as possible.

SECTION 4.10.2
“I can also see that most of the advantages are on our side, if we are willing to stand our ground. We must not let their numbers terrify us into throwing away the stronger position we already hold.

SECTION 4.10.3
“I count the difficulty of approaching the place as one of our advantages. It helps us if we stay. But if we retreat, the ground will be easy to cross despite its difficulties, because no one will be stopping the enemy. And the enemy will be more dangerous to us because, once ashore, they will find it hard to retreat, even if we press them back. They are easiest to fight off while still aboard their ships. Once they have landed, they are on equal terms with us.

SECTION 4.10.4
“We should not be too afraid of their numbers either. However many there are, only a few will fight at a time, since it is hard to bring ships in to shore. This is not a larger army fighting on land under the same conditions as we are. They are attacking from ships, and many things at sea have to go right for them at the right moment.

SECTION 4.10.5
“So I think their difficulties make up for our small numbers. You are Athenians, and your experience of landing troops against an enemy has taught you this: if a defender stands firm and does not retreat in fear of the waves and the frightening sight of ships sailing in, he can never be forced back. I ask you now to stand firm yourselves. Fight them off at the very edge of the surf, and save both ourselves and this position.”

CHAPTER 4.11

SECTION 4.11.1
After this encouragement from Demosthenes, the Athenians felt more confident. They went farther down and took up their positions at the very edge of the sea.

SECTION 4.11.2
The Lacedaemonians advanced and attacked the fort with their land army and, at the same time, with their forty-three ships. Their fleet commander, the Spartan Thrasymelidas son of Cratesicles, sailed with them. He attacked at the very point Demosthenes had expected.

SECTION 4.11.3
The Athenians defended themselves on both sides, against attacks from land and sea. The enemy divided their ships into small groups because there was no room for more to approach. They attacked in turns, resting between attacks. They made every effort and shouted encouragement to each other, hoping somehow to drive the defenders back and take the fort.

SECTION 4.11.4
Brasidas stood out more than anyone. He was commanding a trireme. He saw that, because of the difficult ground, the ship commanders and helmsmen were hesitating even where a landing seemed possible. They were taking care not to wreck their ships. He shouted that they should not spare a few pieces of wood and let the enemy keep a fort they had built in their country. He urged them to smash their own ships if necessary to force a landing. He called on the allies not to hesitate to give their ships to the Lacedaemonians in this crisis, in return for the great benefits they had received. They should run the ships ashore, get off them by any means, and overcome both the men and their position.

CHAPTER 4.12

SECTION 4.12.1
He urged the others on in this way and made his own helmsman run the ship ashore. Then he moved onto the gangway. As he tried to land, the Athenians drove him back. He received many wounds and fainted. He fell into the ship's outrigger, and his shield slipped into the sea. It washed ashore, and the Athenians picked it up. Later they used it for the victory trophy they set up to mark this attack.

SECTION 4.12.2
The others tried hard, but they could not land. The ground was difficult, and the Athenians stood firm without giving way at all.

SECTION 4.12.3
Their fortunes had been reversed so completely that Athenians were defending a position on land—Laconian land at that—against an attack by sea. Lacedaemonians were landing from ships to attack Athenians on their own soil, which had become enemy territory. At that time, the prevailing view was that the Lacedaemonians were above all a land power with the best infantry, while the Athenians were a sea power with by far the strongest navy.

CHAPTER 4.13

SECTION 4.13.1
After attacking throughout that day and part of the next, they stopped. On the third day they sent some of their ships along the coast to Asine to get timber for siege engines. They hoped to take the wall facing the harbor with these engines. It was high, but that was the easiest place to land.

SECTION 4.13.2
Meanwhile the Athenian ships arrived from Zacynthus, forty in all. Some of the guard ships from Naupactus and four Chian ships had joined them to help.

SECTION 4.13.3
They saw both the mainland and the island crowded with hoplites, and the enemy ships staying inside the harbor instead of sailing out. They did not know where to anchor. So for the moment they sailed to the nearby uninhabited island of Prote and spent the night there. The next day they prepared for a sea battle and put out. If the enemy were willing to sail out against them, they would fight in open water. Otherwise they would sail into the harbor themselves.

SECTION 4.13.4
The enemy neither put out to meet them nor carried out their plan to block the entrances. Instead, they stayed on shore, manning their ships and preparing to fight inside the harbor if anyone sailed in. It was a large harbor.

CHAPTER 4.14

SECTION 4.14.1
Once the Athenians saw this, they rushed at them through both entrances. Most of the ships were already afloat and facing them with their bows. The Athenians attacked these and put them to flight. In a short pursuit they damaged many and captured five, one of them with its crew. They rammed the other ships, which had taken refuge by the shore. Some were struck while still being manned, before they could put out. The Athenians also tied towlines to some empty ships and began pulling them away after their crews had fled.

SECTION 4.14.2
The Lacedaemonians saw this and were deeply distressed by the disaster, especially because their men were being cut off on the island. They rushed to help, waded into the sea with their weapons, seized the ships, and pulled against the Athenians. Each man felt that things would be held up unless he personally took part in the action.

SECTION 4.14.3
There was great confusion, and in the struggle over the ships each side's usual way of fighting was reversed. In their eagerness and alarm, the Lacedaemonians were practically fighting a sea battle from the land. The Athenians had the upper hand and wanted to make the most of their present good fortune. They were fighting a land battle from their ships.

SECTION 4.14.4
After much hard fighting and many wounds on both sides, they separated. The Lacedaemonians saved the empty ships, apart from those captured at the start.

SECTION 4.14.5
Both sides returned to their camps. The Athenians set up a victory trophy, gave back the enemy dead, and took possession of the wrecks. They immediately began sailing around the island and keeping watch over it, since the men there were now cut off. The Peloponnesians on the mainland, now reinforced from all their communities, stayed in position at Pylos.

CHAPTER 4.15

SECTION 4.15.1
When the news of what had happened at Pylos reached Sparta, the Lacedaemonians treated it as a great disaster. They decided that the authorities should go down to the camp, see things for themselves, and immediately decide what to do.

SECTION 4.15.2
They saw that they could not help the men on the island. They did not want to risk the men either dying of hunger or being overwhelmed and captured by a larger force. So they decided to arrange a truce over Pylos with the Athenian generals, if these were willing, and send envoys to Athens to negotiate a settlement. They would try to get their men back as quickly as possible.

CHAPTER 4.16

SECTION 4.16.1
The generals accepted the proposal, and a truce was made on these terms. The Lacedaemonians were to bring to Pylos and hand over to the Athenians the ships they had fought with and all the warships in Laconia. They were not to attack the fort by land or sea. The Athenians were to allow the Lacedaemonians on the mainland to send fixed rations of kneaded barley meal to the men on the island: two Attic choenices for each man, along with two cotylae of wine and some meat. Each servant was to receive half these amounts. These supplies were to be brought in under Athenian supervision, and no boat was to slip in secretly. The Athenians were to keep watch over the island just as closely as before, but without landing on it. They were not to attack the Peloponnesian army by land or sea.

SECTION 4.16.2
If either side broke any part of these terms, however small, the truce would end at once. It was to last until the Lacedaemonian envoys returned from Athens. The Athenians were to send them there in a trireme and bring them back again. On their return, the truce would end, and the Athenians were to give back the ships in the same condition as when they received them.

SECTION 4.16.3
The truce was made on these terms. The ships, about sixty in all, were handed over, and the envoys were sent off. When they reached Athens, they spoke as follows.

CHAPTER 4.17

SECTION 4.17.1
“Athenians, the Lacedaemonians sent us to negotiate about the men on the island. We want to persuade you to accept a settlement that benefits you and, at the same time, preserves as much dignity for us in our misfortune as the present situation allows.

SECTION 4.17.2
“Our speech is longer than usual, but this is not a departure from our custom. At home we use few words when few are enough. But we use more when the occasion calls for us to explain something important and use words to achieve what is needed.

SECTION 4.17.3
“Do not receive our words with hostility, or feel that we are teaching you because you lack understanding. Think of them instead as a reminder to people who already know how to make a good decision.

SECTION 4.17.4
“You can put your present good fortune to good use. You can keep what you have gained and add honor and a good reputation. You need not make the mistake of people who are unused to good fortune. Because their present success has come as a surprise, they keep reaching out in the hope of getting more.

SECTION 4.17.5
“People who have experienced the most changes of fortune, both good and bad, have the best reason to distrust success. Given our experience, this should apply especially to your city and to us.

CHAPTER 4.18

SECTION 4.18.1
“Look at our present misfortunes and recognize the truth of this. We have the highest standing among the Greeks, yet we have come to you. Before, we thought we had more power to grant others what we are now here to ask you for.

SECTION 4.18.2
“This did not happen because we lacked power, or because we gained more power and became arrogant. We had our usual resources but made a mistake in judgment. Anyone is equally liable to do the same.

SECTION 4.18.3
“So you should not assume that fortune will always be on your side because your city is strong now and has gained these additional advantages.

SECTION 4.18.4
“Sensible people put their gains somewhere safe against an uncertain future. Those same people would also handle misfortunes more intelligently. They recognize that war does not stay within whatever limits someone chooses for his own part in it. Instead, events go where chance takes them. Such people make the fewest mistakes because they do not become overconfident and get carried away when the war goes well. They are most likely to end it while their luck is good.

SECTION 4.18.5
“Athenians, this is a good time for you to do that with us. Otherwise, if you reject our advice and later suffer a setback—and there are many ways that could happen—people may think that even your present successes were due to luck. Yet you have the chance to leave behind an enduring reputation for strength and good judgment without taking a risk.

CHAPTER 4.19

SECTION 4.19.1
“The Lacedaemonians invite you to make a treaty and end the war. We offer peace, an alliance, and close friendship and ties between us in other ways too. In return, we ask for the men on the island. We think it better for both sides not to take a gamble on their fate: they might force their way out if some chance of rescue arose, or they might instead be forced into submission by the siege and captured.

SECTION 4.19.2
“We believe that bitter hostilities can be ended most securely in this way. It is not by retaliating, gaining the upper hand in most of the fighting, and then forcing an unequal settlement on the enemy and binding him to it by oaths. Rather, when you have the power to do that, you should choose fairness, outdo him in generosity, and agree to more moderate terms than he expected.

SECTION 4.19.3
“The enemy then feels that he owes you generosity in return, rather than retaliation for being forced to submit. His sense of shame makes him readier to keep the agreement he has made.

SECTION 4.19.4
“People are more likely to act this way toward their bitterest enemies than toward those with whom they have only ordinary disagreements. It is human nature to give way gladly in return to those who freely yield, but to risk everything against overbearing demands, even against one's own better judgment.

CHAPTER 4.20

SECTION 4.20.1
“If there was ever a good time for both of us to reach a settlement, it is now. We should act before something beyond repair happens to us in the meantime. That would force us to add a lasting personal hatred of you to our hostility as a state, while you would lose the benefits we now offer.

SECTION 4.20.2
“Let us come to terms while the outcome is still undecided. You can gain a good reputation and our friendship. We can settle our misfortune on reasonable terms before anything disgraceful happens. Let us choose peace instead of war for ourselves and give the other Greeks relief from their suffering. They will give you the greater credit for this. They are caught up in a war, and it is unclear which side started it. But if it ends—and you now have the greater power to bring this about—they will give you their thanks.

SECTION 4.20.3
“If you decide to do this, you can become firm friends with the Lacedaemonians. They themselves have made the offer, and you will have done them a favor rather than forced them to submit.

SECTION 4.20.4
“Consider how many benefits this is likely to bring. If you and we agree, you know that the rest of the Greeks, being weaker, will show us the greatest respect.”

CHAPTER 4.21

SECTION 4.21.1
That was what the Lacedaemonians said. They thought the Athenians had previously wanted a treaty but that Lacedaemonian opposition had prevented it. Now that peace was being offered, they expected the Athenians to accept it gladly and give back the men.

SECTION 4.21.2
But the Athenians believed that, with the men on the island in their power, they could already make a treaty with the Lacedaemonians whenever they wished. They wanted more.

SECTION 4.21.3
Cleon son of Cleaenetus encouraged them most. At that time he was a popular leader with more influence over the people than anyone else. He persuaded them to give this answer: the men on the island must first surrender their weapons and themselves and be brought to Athens. Once they were there, the Lacedaemonians must give back Nisaea, Pegae, Troezen, and Achaea. They had not gained these places in war. They had received them under the previous agreement, when the Athenians had given them up because of their misfortunes and their greater need for a treaty at that time. After returning them, the Lacedaemonians could recover their men and make a treaty for whatever period both sides thought suitable.

CHAPTER 4.22

SECTION 4.22.1
They did not argue against this answer. Instead, they asked the Athenians to choose representatives to meet with them. These would discuss each point, listening as well as speaking, and quietly reach agreement wherever they could persuade one another.

SECTION 4.22.2
At this Cleon attacked them fiercely. He said he had already known that they had no fair proposal in mind. Now it was clear: they would say nothing to the people, but wanted to meet with a small group of men. If they had anything reasonable in mind, he told them to say it to everyone.

SECTION 4.22.3
The Lacedaemonians saw that they could not speak before the people about any concessions their misfortune might make them willing to offer. If they offered these and failed to reach agreement, their allies might turn against them. They also saw that the Athenians would not accept the settlement they proposed on reasonable terms. So they left Athens without achieving anything.

CHAPTER 4.23

SECTION 4.23.1
As soon as they returned, the truce at Pylos ended. The Lacedaemonians demanded their ships back, as agreed. But the Athenians refused to return them. They complained of an attack on their fort in breach of the truce and of other incidents that seemed unimportant. They insisted that the agreement said that any breach at all would end the truce. The Lacedaemonians disputed this and called the withholding of the ships an injustice. They went away and resumed the war.

SECTION 4.23.2
Both sides fought hard around Pylos. During the day, the Athenians constantly sailed two ships around the island in opposite directions. At night their whole fleet lay around it, except on the seaward side when the wind was blowing. Twenty ships also arrived from Athens to help with the blockade, bringing the total to seventy. The Peloponnesians kept their camp on the mainland and attacked the wall. They watched for any chance to rescue their men.

CHAPTER 4.24

SECTION 4.24.1
Meanwhile in Sicily, the Syracusans and their allies brought up the rest of the fleet they were preparing to join the ships guarding Messene.

SECTION 4.24.2
They conducted the war from Messene. The Locrians urged them on more than anyone, because of their hatred of the people of Rhegium. The Locrians had also invaded their territory with their full force.

SECTION 4.24.3
They wanted to try a sea battle. They saw that the Athenians had few ships there, and they had heard that the larger fleet that was supposed to come was blockading the island.

SECTION 4.24.4
If they won control at sea, they hoped to take Rhegium easily by attacking it with troops and ships. Their position would then be strong. Rhegium, on the tip of Italy, lies close to Messene in Sicily. With both places in their hands, the Athenians would have no base for their ships and could not control the strait.

SECTION 4.24.5
The strait is the stretch of sea between Rhegium and Messene, where Sicily is closest to the mainland. This is the place called Charybdis, through which Odysseus is said to have sailed. It is narrow, and the water pours into it from two great seas, the Tyrrhenian and the Sicilian, creating strong currents. It was therefore quite reasonably considered dangerous.

CHAPTER 4.25

SECTION 4.25.1
Here in the strait, late in the day, the Syracusans and their allies were forced into a sea battle over a ship making the crossing. They put out with a little more than thirty ships against sixteen Athenian ships and eight from Rhegium.

SECTION 4.25.2
The Athenians defeated them, and they quickly sailed away, each as best it could, to their respective camps at Messene and Rhegium. They lost one ship. Nightfall ended the action.

SECTION 4.25.3
After this the Locrians left the territory of Rhegium. The ships of the Syracusans and their allies gathered at Peloris, in the territory of Messene, and anchored there. Their land army was there too.

SECTION 4.25.4
The Athenians and the men of Rhegium sailed up, saw the ships without their crews, and attacked. But a grappling hook caught one of their own ships, and they lost it. Its crew swam away.

SECTION 4.25.5
After this the Syracusans boarded their ships and moved along the coast toward Messene using a towline. The Athenians attacked again, but the Syracusans turned their bows out to sea and rammed first. The Athenians lost another ship.

SECTION 4.25.6
The Syracusans thus reached the harbor at Messene without getting the worse of either the coastal passage or the sea battle that took place during it.

SECTION 4.25.7
The Athenians then heard that Archias and his supporters were betraying Camarina to the Syracusans, and sailed there. Meanwhile the people of Messene attacked neighboring Naxos, a Chalcidian city, with their whole force by land and their fleet at the same time.

SECTION 4.25.8
On the first day they forced the Naxians inside their walls and laid waste to their territory. On the next day they sailed around to the Acesines River and devastated the land there, while their land army advanced toward the city.

SECTION 4.25.9
Meanwhile large numbers of Sicels were coming down over the heights to help against the men of Messene. When the Naxians saw them, they took courage. They encouraged one another by saying that the people of Leontini and their other Greek allies were coming to their aid. They suddenly rushed out of the city and attacked the men of Messene. They routed them and killed over a thousand. The rest had difficulty getting home, for the non-Greeks also attacked them on the roads and killed most of them.

SECTION 4.25.10
The ships put in at Messene and later separated, each returning home. The people of Leontini and their allies, together with the Athenians, immediately attacked Messene, taking advantage of its weakened state. The Athenians attacked the harbor with their ships, while the land army attacked the city.

SECTION 4.25.11
The men of Messene came out with some Locrians under Demoteles, who had been left as a garrison after the disaster. Their sudden attack routed most of the army from Leontini and killed many men. When the Athenians saw this, they landed from their ships to help. They fell on the men of Messene while these were in confusion and chased them back into the city. They set up a victory marker and withdrew to Rhegium.

SECTION 4.25.12
After this the Greeks in Sicily continued their land campaigns against one another without the Athenians.

CHAPTER 4.26

SECTION 4.26.1
At Pylos the Athenians were still blockading the Lacedaemonians on the island. The Peloponnesian army on the mainland stayed in its position.

SECTION 4.26.2
The blockade was hard work for the Athenians because they lacked food and water. There was only one spring, in the stronghold of Pylos itself, and it was small. Most of the men dug through the pebbles along the shore and drank the sort of water one would expect to find there.

SECTION 4.26.3
They were also crowded into a small camp. There was no anchorage for the ships, so they took turns bringing their crews ashore for food, while the others lay at anchor offshore.

SECTION 4.26.4
The unexpected length of the blockade was especially discouraging. They had thought they would force the men to surrender within a few days, since they were on a deserted island and had only brackish water to drink.

SECTION 4.26.5
The reason was that the Lacedaemonians had announced that anyone willing should take ground grain, wine, cheese, or any other food useful during a siege to the island. They offered high payments and promised freedom to any Helot who got supplies through.

SECTION 4.26.6
Others took the risk of bringing supplies, but the Helots did so most of all. They sailed from whatever point in the Peloponnese they could and reached the seaward side of the island while it was still night.

SECTION 4.26.7
They especially watched for a wind that would carry them in. It was easier to evade the triremes on guard when a wind blew from the open sea, since the ships could not maintain their stations around the island. The supply boats could make their landing without concern for damage: their value had been guaranteed in money, so the men simply ran them aground. The hoplites kept watch at the island's landing places. Those who risked coming in calm weather were caught.

SECTION 4.26.8
Swimmers also came through the harbor underwater. They towed skins on a thin cord, carrying poppy seed mixed with honey and crushed flaxseed. At first they escaped notice, but later guards were posted against them.

SECTION 4.26.9
Each side tried every device it could: one to get food in, the other to prevent any supplies getting through unnoticed.

CHAPTER 4.27

SECTION 4.27.1
When the people at Athens learned that their army was suffering and food was reaching the men on the island, they were at a loss. They feared that winter would come before the blockade ended. They saw that bringing supplies around the Peloponnese would become impossible. The place was deserted, and even in summer they could not send enough supplies around to it. Nor could they maintain the naval blockade, since there were no harbors there. Either they would have to abandon their guard and let the men survive, or the men would wait for stormy weather and sail away in the boats that brought them food.

SECTION 4.27.2
Above all, they were afraid of the Lacedaemonians. They thought these must have some strong grounds for confidence, since they no longer sent heralds to negotiate with them. They regretted not accepting the peace agreement.

SECTION 4.27.3
Cleon realized that they blamed him for blocking the agreement. He said that the men bringing the reports were not telling the truth. The men who had arrived suggested that, if the Athenians did not believe them, they should send observers. The Athenians chose Cleon himself, along with Theagenes, for this job.

SECTION 4.27.4
Cleon realized that he would have to give the same report as the men he had accused, or else contradict them and be exposed as a liar. He also saw that the Athenians were now more inclined to send out an expedition. So he urged them not to send observers or waste time and miss their chance. If they thought the reports were true, they should sail against the men on the island.

SECTION 4.27.5
He pointed at Nicias son of Niceratus, who was a general. Cleon was his enemy and was criticizing him. He said that, if the generals were real men, it would be easy to sail there with a force and capture the men on the island. He himself would do it, if he were in command.

CHAPTER 4.28

SECTION 4.28.1
Some Athenians shouted at Cleon to ask why he did not sail there now, if he thought it so easy. Nicias heard them and saw that Cleon was attacking him. He told Cleon to take whatever force he wanted and make the attempt, as far as the generals were concerned.

SECTION 4.28.2
At first Cleon thought Nicias was only making a verbal offer, and he was ready to accept. But when he realized that Nicias really meant to hand over the command, he backed away. He said that Nicias, not he, was the general. He was frightened now: he had not thought Nicias would dare to give way to him.

SECTION 4.28.3
Nicias repeated his offer and gave up his command at Pylos, calling the Athenians as witnesses. As crowds tend to do, the more Cleon tried to avoid the voyage and take back his words, the more they urged Nicias to hand over the command and shouted at Cleon to sail.

SECTION 4.28.4
So, unable to find any escape from what he had said, Cleon agreed to sail. He came forward and said he was not afraid of the Lacedaemonians. He would sail without taking anyone from the city itself. Instead he would take the Lemnians and Imbrians who were there, the peltasts who had come to help from Aenus and elsewhere, and four hundred archers. With these men added to the troops at Pylos, he said, within twenty days he would either bring the Lacedaemonians back alive or kill them on the spot.

SECTION 4.28.5
The Athenians laughed a little at his reckless talk. Still, the more sensible among them were pleased. They reckoned that one of two good things would happen. Either they would be rid of Cleon, which they expected more, or their judgment would prove wrong and he would capture the Lacedaemonians for them.

CHAPTER 4.29

SECTION 4.29.1
Cleon settled everything in the assembly, and the Athenians voted to send him out. He chose Demosthenes, one of the generals at Pylos, to join him in command, and quickly set sail.

SECTION 4.29.2
He chose Demosthenes because he had heard that he was planning a landing on the island. The soldiers were suffering from the lack of resources at their position. They felt more like the besieged than the besiegers and were eager to risk a battle. The fact that the island had burned also gave Demosthenes more confidence.

SECTION 4.29.3
Previously, most of the island had been wooded, with no paths because it had always been uninhabited. This worried him, and he thought it gave the enemy an advantage. Even if he landed a large army, they could attack from cover and hurt it. The woods would keep the enemy's mistakes and preparations from being as clear to his men. But every mistake his own army made would be visible. The enemy could therefore make surprise attacks wherever they wanted, since the choice of when to attack would be theirs.

SECTION 4.29.4
If he forced his way into the thick woods to meet them, he thought their smaller force, familiar with the ground, would be stronger than his larger force, which did not know it. His own army, large as it was, might be destroyed without its men knowing what was happening. They would not be able to see where they needed to help one another.

CHAPTER 4.30

SECTION 4.30.1
These thoughts weighed on him especially because of his disaster in Aetolia, which had been partly caused by the woods.

SECTION 4.30.2
But because space was so short, the soldiers had been forced to put in at the edges of the island to prepare their midday meal, posting guards for protection. Someone accidentally set fire to a small patch of the woods. Then a wind came up, and before they realized it, most of the woods had burned down.

SECTION 4.30.3
Demosthenes could now see the Lacedaemonians more clearly and saw that there were more of them than he had thought. Previously he had suspected that the food was being brought in for a smaller number. He also saw that the island was easier to land on. So he began preparing the attack, believing that the Athenians now had a more worthwhile target and should make a greater effort. He sent for troops from the nearby allies and made his other preparations.

SECTION 4.30.4
Cleon sent a messenger ahead to tell Demosthenes he was coming, and arrived at Pylos with the troops he had requested. Once together, they first sent a herald to the camp on the mainland. They invited the commanders there, if they wished, to avoid a battle by ordering the men on the island to surrender themselves and their weapons to the Athenians. The men would be held under reasonable guard until a broader settlement was reached.

CHAPTER 4.31

SECTION 4.31.1
The Lacedaemonians rejected this offer, and the Athenians waited one day. The next night they put all their hoplites aboard a few ships and sailed out. Shortly before dawn they landed on both sides of the island, from the open sea and from the harbor. There were about eight hundred hoplites, and they ran toward the first guard post on the island.

SECTION 4.31.2
The enemy had been stationed as follows. About thirty hoplites were at this first post. Most of the men, with their commander Epitadas, held the center of the island, where the ground was most level and the water was. A small detachment guarded the far end facing Pylos. This had steep cliffs above the sea and was very difficult to attack by land. There was also an old defensive wall there, made of loosely fitted stones. They thought it would be useful if they were forced to retreat. These were their positions.

CHAPTER 4.32

SECTION 4.32.1
The Athenians immediately killed the guards at the first post they rushed, some still in their beds and others picking up their weapons. The landing had gone unnoticed, since the guards thought the ships were sailing to their usual stations for the night blockade.

SECTION 4.32.2
At dawn the rest of the army began landing too. All the men from a little over seventy ships came ashore except the lowest bank of rowers, each with whatever equipment he had. There were also eight hundred archers and at least as many peltasts. The Messenians who had come to help landed too, along with all the other men holding positions around Pylos, except the guards on the wall.

SECTION 4.32.3
On Demosthenes' orders they spread out in groups of two hundred or more, and sometimes fewer, taking the highest ground. This was meant to leave the enemy surrounded and as helpless as possible. They would not know which way to turn and face an attack, but would be caught between large forces. If they advanced against the men in front, those behind would shoot at them. If they turned against those on one side, the troops on either side of them would attack.

SECTION 4.32.4
Whichever way they moved, the enemy would always be behind them. These lightly armed men were the hardest to deal with. They could fight at long range with arrows, javelins, stones, and slings, and it was impossible to come to grips with them. Even when they ran away they kept the advantage, and when their opponents retreated they pressed after them. This was the plan Demosthenes had in mind when he first proposed the landing, and these were the arrangements he made in the battle.

CHAPTER 4.33

SECTION 4.33.1
Epitadas and the main body of troops on the island saw that the first guard post had been destroyed and an army was advancing against them. They formed up and advanced against the Athenian hoplites, wanting to fight at close quarters. The hoplites were directly in front of them, while the light troops were on their flanks and behind them.

SECTION 4.33.2
But they could not reach the hoplites or use their own fighting experience. The light troops kept them back with missiles from both sides, while the hoplites stayed still instead of advancing to meet them. Wherever the light troops pressed them hardest, they charged and drove them away. But the light troops turned back and continued fighting. Their equipment was light, so they could easily get a head start when they ran away. The ground was difficult and rough because it had previously been uninhabited, and the Lacedaemonians could not pursue them there in heavy armor.

CHAPTER 4.34

SECTION 4.34.1
For a short time they skirmished like this. Then the Lacedaemonians could no longer rush out quickly against attacks. The light troops noticed that their defense was now slower. The sight of their own force, many times larger than the enemy's, had given them most of their confidence. They were also getting used to their opponents and no longer found them so frightening. They had not immediately suffered the losses they had expected when they first landed, intimidated by the thought that they were going to face Lacedaemonians. Now they looked down on them, raised a shout, and rushed at them together. They hurled stones, arrows, and javelins, each using whatever he had at hand.

SECTION 4.34.2
The shouting and the rush together threw the men into confusion: they were not used to this kind of fighting. Great clouds of dust rose from the recently burned woods. With arrows and stones flying from so many men through the dust, they could not see what was in front of them.

SECTION 4.34.3
The fighting now became very difficult for the Lacedaemonians. Their felt headgear did not stop the arrows, and their spears had been broken by the blows they took. They had no way to use their skills. They could not see ahead, and the enemy's louder shouting kept them from hearing their own orders. Danger surrounded them, and they had no hope of finding a way to defend themselves and survive.

CHAPTER 4.35

SECTION 4.35.1
At last, with many men now wounded because they were constantly moving about in the same area, they closed ranks and moved to the defensive position at the far end of the island. It was not far away, and their own guards were there.

SECTION 4.35.2
As soon as they gave way, the light troops pressed after them with even louder shouts, full of confidence. Any Lacedaemonians caught during the retreat were killed. But most escaped to the defensive position. With the guards already there, they formed a line along every part where an attack was possible, ready to defend it.

SECTION 4.35.3
The Athenians followed. The strength of the position prevented them from going around and surrounding the enemy, so they advanced from the front and tried to drive them back.

SECTION 4.35.4
For a long time, through most of the day, both sides held on, worn out by the fighting, thirst, and sun. The Athenians tried to drive the enemy from the high ground; the Lacedaemonians tried not to give way. The Lacedaemonians found it easier to defend themselves than before, since they were not being surrounded on their flanks.

CHAPTER 4.36

SECTION 4.36.1
When the fighting seemed to have no end, the Messenian general came to Cleon and Demosthenes and said they were struggling for nothing. If they would give him some of the archers and light troops, he would take them around behind the enemy by whatever route he could find. He thought he could force a way in.

SECTION 4.36.2
He was given the men he had asked for and started from a concealed position so that the enemy would not see him. He climbed along the cliffs of the island wherever he could find a way through. The Lacedaemonians had trusted the strength of the ground here and left it unguarded. With great difficulty he worked his way around unnoticed, then suddenly appeared on the heights behind them. The surprise stunned the Lacedaemonians, while the Athenians were greatly encouraged at seeing what they had hoped for.

SECTION 4.36.3
The Lacedaemonians were now being attacked from both sides. To compare a small event with a great one, they were in the same situation as the men at Thermopylae. Those men had been destroyed when the Persians went around them by the path. Here too, caught between two attacks, the Lacedaemonians could hold out no longer. They were few fighting many, and their bodies were weak from lack of food. They began falling back, and the Athenians now controlled the approaches.

CHAPTER 4.37

SECTION 4.37.1
Cleon and Demosthenes realized [that] if the Lacedaemonians gave way even a little further, their own army would kill them. They stopped the battle and held their men back. They wanted to bring the Lacedaemonians to Athens alive, if hearing an offer might soften their resolve and persuade them to surrender their weapons, giving in to the terror of their present position.

SECTION 4.37.2
They had a herald announce that, if they wished, they could surrender themselves and their weapons to the Athenians, who would decide what to do with them.

CHAPTER 4.38

SECTION 4.38.1
When they heard this, most lowered their shields and waved their hands to show that they accepted the offer. The fighting stopped. Cleon and Demosthenes then met for talks with Styphon son of Pharax, who represented the enemy. Of their previous commanders, Epitadas, the first in command, was dead. Hippagretes, appointed next after him, was lying among the dead, still alive but taken for dead. Styphon himself had been appointed third in command under the law, to take over if anything happened to the other two.

SECTION 4.38.2
Styphon and the men with him said they wanted to send a herald to the Lacedaemonians on the mainland to ask what they should do.

SECTION 4.38.3
The Athenians would not let any of them go. Instead, they themselves called for heralds from the mainland. After questions had passed back and forth two or three times, the last man to cross from the Lacedaemonians on the mainland gave this message: “The Lacedaemonians tell you to decide for yourselves about your own situation, without doing anything dishonorable.” After discussing it among themselves, the men surrendered their weapons and themselves.

SECTION 4.38.4
The Athenians kept them under guard that day and the following night. The next day the Athenians set up a victory marker on the island and made their other preparations to sail. They divided the prisoners among the trireme captains to guard. The Lacedaemonians sent a herald and brought their dead back across.

SECTION 4.38.5
These were the numbers killed and taken alive on the island. In all, four hundred and twenty hoplites had crossed over. Of these, two hundred and ninety-two were brought back alive; the rest were killed. About one hundred and twenty of the survivors were Spartans. Not many Athenians were killed, since the battle was not fought at close quarters.

CHAPTER 4.39

SECTION 4.39.1
The men on the island were under siege for seventy-two days in all, from the sea battle to the battle on the island.

SECTION 4.39.2
For about twenty of those days, while the envoys were away negotiating the truce, they received regular supplies of food. For the rest of the time they lived on what people secretly brought in by sea. Some grain and other food were still found on the island when it was taken. Their commander Epitadas had given each man less than the available supplies allowed.

SECTION 4.39.3
The Athenians and Peloponnesians then withdrew their armies from Pylos and returned home. Cleon's promise, crazy as it had seemed, came true. He brought the men back within twenty days, just as he had undertaken to do.

CHAPTER 4.40

SECTION 4.40.1
Of all the events of the war, this was the one that most surprised the Greeks. They had thought that neither hunger nor any other pressure would make the Lacedaemonians surrender their weapons. Instead, they expected them to keep their weapons and die fighting as best they could.

SECTION 4.40.2
They could hardly believe that the men who surrendered were of the same quality as those who died. Later, one of the Athenian allies spitefully asked a prisoner from the island whether the men on their side who had died were the brave ones. He answered that a spindle—meaning an arrow—would be worth a great deal if it could tell brave men from the rest. He meant that stones and arrows killed whoever happened to be hit.

CHAPTER 4.41

SECTION 4.41.1
When the men had been brought to Athens, the Athenians decided to keep them in chains until an agreement was reached. If the Peloponnesians invaded their territory before then, they would bring the prisoners out and kill them.

SECTION 4.41.2
They stationed a garrison at Pylos. The Messenians from Naupactus sent the most suitable of their own men there, treating it as their homeland, since Pylos is in what was once Messenian territory. These men raided Laconia and did very great damage, helped by speaking the same language as the inhabitants.

SECTION 4.41.3
The Lacedaemonians had no previous experience of raids and this kind of warfare. Helots were deserting, and they feared that unrest in their territory might spread further. They found the situation hard to bear. Although they did not want the Athenians to see this, they sent envoys to them and tried to recover Pylos and the prisoners.

SECTION 4.41.4
But the Athenians wanted greater gains. The envoys came repeatedly, and the Athenians sent them away without achieving anything. These were the events at Pylos.

CHAPTER 4.42

SECTION 4.42.1
Immediately afterward, in the same summer, the Athenians attacked Corinthian territory with eighty ships, two thousand of their own hoplites, and two hundred cavalry carried in horse transports. Their allies from Miletus, Andros, and Carystus went with them. Nicias son of Niceratus commanded, with two other generals.

SECTION 4.42.2
They sailed in and reached the beach between Chersonesus and Rheitus at dawn. Above this spot stands the Solygean hill. Long ago the Dorians established themselves on it and fought the Corinthians in the city, who were Aeolians. A village called Solygea now stands on the hill. From the beach where the ships landed, this village is twelve stades away, the city of Corinth sixty, and the Isthmus twenty.

SECTION 4.42.3
The Corinthians had received advance information from Argos that the Athenian force was coming. They had gone to the Isthmus well beforehand, all except those who lived outside the Isthmus. Five hundred of their men were also away on garrison duty in Ambracia and Leucas. All the others kept watch to see where the Athenians would land.

SECTION 4.42.4
The Athenians sailed in during the night without being noticed. When signals were raised to inform the Corinthians, they left half their men at Cenchreae in case the Athenians went toward Crommyon. The others hurried to meet the attack.

CHAPTER 4.43

SECTION 4.43.1
Battus, one of their generals—two were present at the battle—took a company to guard the village of Solygea, which had no walls. Lycophron engaged the enemy with the remaining troops.

SECTION 4.43.2
The Corinthians first attacked the Athenian right wing, which had just landed in front of Chersonesus, and then the rest of the army as well. The fighting was fierce and entirely hand to hand.

SECTION 4.43.3
The Athenian right wing, including the Carystians, who were stationed at the outer end of the line, met the Corinthians and drove them back with difficulty. The Corinthians retreated to a dry-stone wall, since the whole area sloped upward. From their higher position they threw stones, then sang the battle song and advanced again. The Athenians met them, and the fighting was again hand to hand.

SECTION 4.43.4
A Corinthian company came to help its own left wing. It routed the Athenian right and chased it down to the sea. But the Athenians and Carystians turned back from the ships and advanced again.

SECTION 4.43.5
The rest of both armies kept fighting without a break. The fighting was especially fierce on the Corinthian right, where Lycophron faced the Athenian left and held it off. They expected the Athenians to try to reach the village of Solygea.

CHAPTER 4.44

SECTION 4.44.1
For a long time they held their ground, neither side giving way. But the Athenians received valuable help from their cavalry, while the other side had no cavalry. Eventually the Corinthians were routed. They withdrew to the hill, grounded their weapons, and stayed there without coming down again.

SECTION 4.44.2
Most of the Corinthian losses in this retreat were on the right wing, where their general Lycophron also died. The rest of the army was not pursued far and did not flee in haste. Once forced back, it withdrew to the higher ground and took up a position there.

SECTION 4.44.3
When the Corinthians no longer came forward to fight, the Athenians stripped the enemy dead and collected their own. They immediately set up a victory monument.

SECTION 4.44.4
The half of the Corinthian force stationed at Cenchreae, guarding against an Athenian voyage to Crommyon, could not see the battle because Mount Oneum blocked their view. But when they saw the dust and [when] they realized what was happening, they immediately came to help. The older Corinthians in the city also came to help when they learned what had happened.

SECTION 4.44.5
The Athenians saw all these men approaching and thought they were reinforcements coming from the neighboring Peloponnesian communities. They hurried back to their ships with the captured equipment and their own dead, except for two whom they could not find and left behind.

SECTION 4.44.6
They boarded their ships and crossed to the nearby islands. From there they sent a herald and recovered the bodies they had left behind under a truce. Two hundred and twelve Corinthians died in the battle, and a little fewer than fifty Athenians.

CHAPTER 4.45

SECTION 4.45.1
The Athenians left the islands and sailed that same day to Crommyon in Corinthian territory. It is a hundred and twenty stades from the city. They anchored, destroyed the crops and property in the area, and camped for the night.

SECTION 4.45.2
The next day they first sailed along the coast to Epidaurian territory and made a landing there. Then they reached Methana, between Epidaurus and Troezen. They cut off the peninsula by building a wall across its isthmus, [where Methone stands,] and established a fort. From then on they used it to raid the territories of Troezen, Halieis, and Epidaurus. Once they had finished fortifying the place, they sailed home with their fleet.

CHAPTER 4.46

SECTION 4.46.1
At about the same time, while these events were taking place, Eurymedon and Sophocles left Pylos with the Athenian fleet bound for Sicily. They reached Corcyra and joined the people in the city in an attack on the Corcyraeans established on Mount Istone. These were the men who had crossed over after the earlier civil strife, taken control of the countryside, and done great damage.

SECTION 4.46.2
The attackers stormed and captured their fort. The defenders fled together to some higher ground and agreed to surrender their mercenaries. They themselves would hand over their weapons and leave the Athenian people to decide their fate.

SECTION 4.46.3
The generals took them across to the island of Ptychia to be kept under guard until they could be sent to Athens. The agreement protected them, but stipulated that if anyone was caught trying to escape, the agreement would be canceled for all of them.

SECTION 4.46.4
The leaders of the Corcyraean people feared that the Athenians might not put the men to death when they arrived. So they devised the following plan.

SECTION 4.46.5
They secretly sent friends to persuade a few of the men on the island to escape. These friends had been instructed to speak as though they meant well. They were to say that the prisoners' best course was to escape as quickly as possible, and that they would prepare a boat for them. For, they claimed, the Athenian generals were about to hand the prisoners over to the Corcyraean people.

CHAPTER 4.47

SECTION 4.47.1
The men were persuaded. A boat was arranged, and they were caught sailing away. The agreement was canceled, and all the prisoners were handed over to the Corcyraeans.

SECTION 4.47.2
The Athenian generals did a great deal to help bring this about. They made it clear that, since they themselves were sailing to Sicily, they did not want other men to take the prisoners to Athens and win the credit for bringing them. This made the excuse for canceling the agreement secure and gave those who had planned the scheme greater confidence to carry it out.

SECTION 4.47.3
The Corcyraeans took charge of the prisoners and shut them in a large building. Later they brought them out twenty at a time, tied to one another, and led them between two lines of hoplites drawn up on either side. Whenever one of these men recognized a personal enemy, he struck and stabbed him. Men carrying whips walked alongside and made those moving too slowly quicken their pace.

CHAPTER 4.48

SECTION 4.48.1
They brought out and killed about sixty men in this way without those inside the building realizing it. The prisoners thought the men were being taken away to be moved somewhere else. But when they understood and someone told them what was happening, they called on the Athenians and asked them to kill them themselves, if that was what they wanted. They refused to leave the building any longer and said they would do all they could to stop anyone from entering.

SECTION 4.48.2
The Corcyraeans had no intention of forcing their way through the doors either. They climbed onto the building's roof, broke it open, and threw down tiles and shot arrows at the men below.

SECTION 4.48.3
The prisoners defended themselves as best they could, while most also began killing themselves. They pushed the arrows shot at them into their throats. They hanged themselves with cords from some beds that happened to be in the building, or with strips torn from their clothes. Night fell during the ordeal. Through most of it, they died in every possible way, killing themselves or being hit by the men above.

SECTION 4.48.4
When day came, the Corcyraeans piled the bodies in layers on wagons and took them outside the city. They sold into slavery all the women who had been captured in the fort.

SECTION 4.48.5
This was how the Corcyraeans from the mountain were killed by the people. The civil strife had been widespread, and this brought it to an end, at least for the duration of this war. No significant part of the other side was left.

SECTION 4.48.6
The Athenians sailed on to Sicily, their original destination, and fought alongside their allies there.

CHAPTER 4.49

SECTION 4.49.1
At the end of the summer, the Athenians at Naupactus and the Acarnanians made a joint expedition against Anactorium, a Corinthian city at the mouth of the Ambracian Gulf. They captured it through betrayal. After expelling [the Corinthians], the Acarnanians themselves occupied the place, bringing settlers from all their communities. The summer ended.

CHAPTER 4.50

SECTION 4.50.1
In the following winter, Aristides son of Archippus, one of the commanders of the Athenian ships sent to collect money from the allies, arrested a Persian named Artaphernes at Eion on the Strymon. He was traveling from the king to Lacedaemon.

SECTION 4.50.2
When he was brought to Athens, the Athenians translated his letters from the Assyrian script and read them. Among many other things, their main message to the Lacedaemonians was that the king did not understand what they wanted. Many envoys had come, but none said the same thing. If they wanted to make a clear proposal, they should send men to him with the Persian.

SECTION 4.50.3
Later the Athenians sent Artaphernes to Ephesus in a trireme, along with envoys of their own. There the envoys learned that King Artaxerxes son of Xerxes had recently died—his death occurred about this time—and returned home.

CHAPTER 4.51

SECTION 4.51.1
In the same winter, the Chians tore down their new wall at the Athenians' orders. The Athenians suspected that they were planning a revolt. The Chians did, however, obtain pledges from the Athenians and the strongest assurance they could that no change in their status would be planned. The winter ended, and the seventh year of this war, which Thucydides wrote about, came to an end.

CHAPTER 4.52

SECTION 4.52.1
At the very beginning of the following summer there was a partial eclipse of the sun around the new moon. There was also an earthquake early in the same month.

SECTION 4.52.2
The exiles from Mytilene and the rest of Lesbos, most of them operating from the mainland, hired mercenaries from the Peloponnese and gathered others locally. They captured Rhoeteum, but gave it back unharmed after receiving two thousand Phocaean staters.

SECTION 4.52.3
After this they attacked Antandrus and captured the city through betrayal. Their plan was to free the other cities known as the Actaean cities, which the Mytilenaeans had formerly controlled but the Athenians now held, and above all Antandrus. They would strengthen Antandrus and use it as a base. Ships could easily be built there, since timber was available locally and Mount Ida stood close by; other equipment was also readily available. From there they could easily attack nearby Lesbos and take control of the Aeolian towns on the mainland. They were preparing to carry out these plans.

CHAPTER 4.53

SECTION 4.53.1
In the same summer the Athenians attacked Cythera with sixty ships, two thousand hoplites, a few cavalry, and allied troops from Miletus and some other places. Their generals were Nicias son of Niceratus, Nicostratus son of Diitrephes, and Autocles son of Tolmaeus.

SECTION 4.53.2
Cythera is an island off Laconia, opposite Malea. Its people are Lacedaemonians of the perioeci class. Every year an official called the Cytherodices went over from Sparta. The Lacedaemonians also regularly sent a garrison of hoplites and took great care of the island.

SECTION 4.53.3
It was a stopping place for their merchant ships coming from Egypt and Libya. It also reduced the damage pirates could do to Laconia from the sea, the only direction from which the country was open to their attacks. The whole of it faces the Sicilian and Cretan seas.

CHAPTER 4.54

SECTION 4.54.1
When the Athenian force arrived, ten ships and two thousand Milesian hoplites captured the coastal town called Scandea. The rest of the army landed on the side of the island facing Malea and advanced toward the Cytherians' city [on the coast]. They immediately found the whole Cytherian force drawn up there.

SECTION 4.54.2
In the battle that followed, the Cytherians stood their ground for a short time. Then they were routed and fled to the upper city. Later they agreed with Nicias and his fellow commanders to let the Athenians decide their fate, provided they were not put to death.

SECTION 4.54.3
Nicias had already held discussions with some of the Cytherians. Because of this, the terms of the agreement were settled more quickly and more favorably for them, both for the moment and for the future. Otherwise the Athenians would have removed the Cytherians from their homes, since they were Lacedaemonians and their island lay so close to Laconia.

SECTION 4.54.4
After the agreement, the Athenians took over Scandea, the town by the harbor, and established a garrison on Cythera. Then they sailed to Asine, Helos, and most of the places along the coast. For about seven days they made landings, camped wherever the opportunity arose, and destroyed crops and property in the countryside.

CHAPTER 4.55

SECTION 4.55.1
The Lacedaemonians saw that the Athenians held Cythera and expected them to make similar landings in their territory. They nowhere opposed them with their whole force. Instead they sent garrisons around the country, assigning as many hoplites as each place needed. In other respects, too, they were very much on their guard. They feared that there might be some disturbance of their political order. The disaster on the island had been unexpected and severe. Pylos and Cythera were occupied, and on every side they faced warfare that moved quickly and gave no warning.

SECTION 4.55.2
As a result, they departed from their usual practice and raised a force of four hundred cavalry, as well as archers. They became more reluctant than ever to take military action. Their existing way of preparing for war did not fit the naval struggle they now faced, especially against the Athenians. To the Athenians, not attempting something always meant falling short of what they thought they could achieve.

SECTION 4.55.3
At the same time, so many unexpected blows of fortune had fallen on them so quickly that they were deeply shaken. They feared that they might suffer another disaster like the one on the island.

SECTION 4.55.4
This made them less willing to risk battle. They thought that any move they made would go wrong. They had not been used to failure before, and this had now made them lose confidence in their own judgment.

CHAPTER 4.56

SECTION 4.56.1
So, when the Athenians were destroying property along their coast, the Lacedaemonians mostly stayed still. Whenever a landing took place near a garrison, its men thought they were outnumbered and were in this state of mind. Only one garrison, near Cotyrta and Aphroditia, offered resistance. It rushed at the scattered mass of lightly armed troops and put them to flight. But when the hoplites stood against it, it withdrew again. A few of its men were killed and some weapons captured. The Athenians set up a victory monument and sailed back to Cythera.

SECTION 4.56.2
From there they sailed around to Epidaurus Limera. After destroying property in part of its territory, they reached Thyrea. This lies in the region called Cynuria, on the border between Argive and Laconian territory. The Lacedaemonians controlled it and had given it to the Aeginetans to live in after their expulsion. This was partly in return for the help the Aeginetans had given them at the time of the earthquake and the Helot revolt. It was also because, even while subject to Athens, the Aeginetans had always supported the Lacedaemonian point of view.

CHAPTER 4.57

SECTION 4.57.1
While the Athenians were still approaching by sea, the Aeginetans abandoned the wall they were building on the coast. They withdrew to the upper city where they lived, about ten stades from the sea.

SECTION 4.57.2
One of the Lacedaemonian garrisons stationed around the country had been helping them build the wall. Despite the Aeginetans' pleas, these men refused to go inside the city walls with them. They thought it dangerous to shut themselves in. Instead they withdrew to the higher ground and stayed still, thinking they were not strong enough to fight.

SECTION 4.57.3
Meanwhile the Athenians landed, immediately advanced with their whole army, and captured Thyrea. They burned the city and looted everything in it. They returned to Athens with all the Aeginetans who had not been killed in the fighting and with Tantalus son of Patrocles, the Lacedaemonian commander stationed among them. He had been wounded and captured alive.

SECTION 4.57.4
They also brought a few men from Cythera whom they thought it safer to remove. The Athenians decided to place these men on the islands. The other Cytherians were to stay in their own country and pay four talents in tribute. They decided to kill all the captured Aeginetans because of their long-standing hostility, and to put Tantalus in chains with the other Lacedaemonians captured on the island.

CHAPTER 4.58

SECTION 4.58.1
In the same summer in Sicily, the people of Camarina and Gela first made a truce with one another. Then the other Sicilian Greeks also met at Gela, with envoys from every city, and began talks to see whether they could reach a settlement. Many views were expressed on both sides. Each side argued and pressed its claims wherever it thought it was being treated unfairly. Hermocrates son of Hermon, a Syracusan, spoke to the gathering as follows. He did more than anyone else to persuade them.

CHAPTER 4.59

SECTION 4.59.1
“Fellow Sicilian Greeks, I do not speak as a citizen of one of the smallest cities, or of one suffering the most from the war. I want to set out publicly what I believe is the best policy for Sicily as a whole.

SECTION 4.59.2
“Why should anyone give a long speech listing all the hardships of war to people who already know them? It is not ignorance of these hardships that drives anyone to war. Nor does fear stop anyone who thinks he will gain something. Some people think the gains will outweigh the dangers. Others are willing to face those dangers rather than accept an immediate loss.

SECTION 4.59.3
“But if either side chooses the wrong moment to act in this way, advice to make peace can be useful.

SECTION 4.59.4
“It could be extremely valuable to us too, if we listened to it now. Each of us began the war thinking we would improve our own position. Now we are trying to settle our differences through argument. And if we cannot manage to go home on equal terms, we will go to war again.

CHAPTER 4.60

SECTION 4.60.1
“But we must understand that, if we are sensible, this meeting will not just deal with our separate interests. It will decide whether we can still save the whole of Sicily from what I judge to be an Athenian plot against it. We should regard the Athenians as a much stronger reason to settle these disputes than anything I can say. They have the greatest power among the Greeks and are here with a few ships, watching for our mistakes. Under the legitimate name of an alliance, they make their natural hostility look respectable and turn it to their own advantage.

SECTION 4.60.2
“We choose war and call them in, although they are men who attack even those who do not call them. We harm ourselves at our own expense and at the same time help extend their empire. Once they see us worn out, they will naturally come here with a larger fleet and try to bring this whole country under their rule.

CHAPTER 4.61

SECTION 4.61.1
“If we are sensible, each of us should bring allies into our own country and take on risks to gain what we do not have, rather than to damage what we already possess. We should recognize that civil strife does more than anything else to destroy our cities and Sicily. All of us who live here are under threat together, yet we are divided city by city.

SECTION 4.61.2
“Once we recognize this, individuals must settle their differences with individuals, and cities with cities. We must try to save the whole of Sicily together. No one should imagine that only the Dorians among us are enemies of the Athenians, while the Chalcidian population is safe because of its Ionian kinship with them.

SECTION 4.61.3
“They are not attacking us out of hostility to one of the two ethnic groups into which we are divided. They want the good things in Sicily that we all possess together.

SECTION 4.61.4
“They have shown this now in responding to the appeal of the Chalcidian people. Those people had never helped them as allies. Yet the Athenians eagerly offered them more support than their obligations under the treaty required.

SECTION 4.61.5
“It is quite understandable that the Athenians should pursue these gains and plan ahead. I do not blame those who want to rule, but those who are too ready to submit. Human nature has always been to rule those who give way and to defend against those who attack.

SECTION 4.61.6
“But we are at fault if we know this and still fail to take the right precautions. Each of us should have come here having decided that our first priority is to deal properly, all together, with our common danger.

SECTION 4.61.7
“The quickest way to get rid of it would be to reach an agreement with one another. The Athenians are not operating from their own country, but from the country of those who invited them. In this way we end our differences without trouble, through peace rather than by meeting war with war. Those who were invited here came under a respectable pretext to do wrong. They can leave without achieving anything, with a sound reason for going.

CHAPTER 4.62

SECTION 4.62.1
“If we make the right decision, then, this is the great advantage we gain in dealing with the Athenians.

SECTION 4.62.2
“But everyone agrees that peace is best. Why shouldn't we make peace among ourselves too? Suppose one of us is doing well and another badly. Don't you think peace, rather than war, would end the trouble for the one and help preserve the good fortune of the other? Peace also makes honors and public distinction less risky. It has many other benefits that someone could discuss at length, just as people discuss warfare. Think about these things. Don't dismiss what I say. Instead, each of you should use it to look ahead to your own safety.

SECTION 4.62.3
“And if anyone feels sure he will achieve something through justice or force, he should not be bitterly disappointed if things turn out otherwise. He should remember how many people before him have sought to punish those who wronged them, while others hoped to use their power to gain more. The first group not only failed to get revenge but did not even survive. The second, instead of gaining more, ended up losing what they already had.

SECTION 4.62.4
“Revenge does not succeed just because the person seeking it has been wronged. Nor is strength reliable just because it gives someone confidence. The uncertainty of the future has the greatest influence on events. Nothing is more likely to upset our plans, yet it also proves very useful. When both sides are equally afraid, we act more carefully toward one another.

CHAPTER 4.63

SECTION 4.63.1
“So let us now take both dangers seriously: our fear of an unknown future that cannot be predicted, and the Athenians, whose presence already threatens us. Let us accept that these obstacles are reason enough for our plans to fall short of what each of us thought he would achieve. Let us send the enemy now facing us out of our country. Above all, let us make a lasting settlement among ourselves. If we cannot do that, let us make a truce for as long as possible and put off our private disputes until later.

SECTION 4.63.2
“In short, we must realize this. If you listen to me, each of us will have a free city. We will control our own affairs and repay those who help or harm us on equal terms, according to our ability. If you reject my advice and submit to others, there will be no question of getting revenge on anyone. Even if we are very lucky, we will be forced to become friends with our worst enemies and fall out with people we should not oppose.

CHAPTER 4.64

SECTION 4.64.1
“As I said at the start, I represent the greatest city here, and I am more likely to attack someone else than to have to defend myself. Even so, I think I should look ahead and make concessions. I should not hurt my opponents so much that I suffer even greater harm myself. Nor should I be so foolishly set on winning that I think I control fortune, which I do not rule, as fully as I control my own judgment. Instead, I should give way as far as is reasonable.

SECTION 4.64.2
“I ask the rest of you to do the same as I do. Make these concessions to one another, rather than have your enemies force them on you.

SECTION 4.64.3
“There is nothing shameful in relatives giving way to relatives, whether a Dorian gives way to Dorians or a Chalcidian to his own people. In any case, we are neighbors who share a single country surrounded by the sea, and we all have the same name: Sicilians. We will fight, I suppose, when circumstances lead us to. But we will also settle our differences again on our own, by discussing them together.

SECTION 4.64.4
“If we are sensible, we will always unite to fight off invaders from outside our people. When any one of us is harmed, we are all in danger. In the future we will never bring in outsiders as allies or as mediators.

SECTION 4.64.5
“By doing this, we will not deny Sicily either of two benefits now: freedom from the Athenians and freedom from war among ourselves. In the future we will live in it on our own as a free country, less exposed to plots by others.”

CHAPTER 4.65

SECTION 4.65.1
The Sicilians accepted what Hermocrates had said. They agreed among themselves to end the war, with each side keeping what it held. Camarina was to have Morgantina in return for paying Syracuse a fixed sum of money.

SECTION 4.65.2
The allies of the Athenians called in the Athenian officials and told them they would make a settlement, and that the truce would include them too. The officials approved. The agreement was made, and afterward the Athenian ships sailed away from Sicily.

SECTION 4.65.3
When the generals returned, the Athenians at home sentenced two of them, Pythodorus and Sophocles, to exile. They fined the third, Eurymedon. The charge was that they could have conquered Sicily but had taken bribes to withdraw.

SECTION 4.65.4
Their success at the time made the Athenians think nothing should stand in their way. They thought they could achieve both easy and more difficult goals equally well, whether their preparations were extensive or inadequate. The reason was that most of their successes had exceeded reasonable expectations, making their hopes grow stronger.

CHAPTER 4.66

SECTION 4.66.1
During the same summer, the Megarians in the city were under pressure from two sides. The Athenians were waging war against them and regularly invaded their land twice a year with their whole army. Their own exiles at Pegae were also causing serious trouble through raids. These men had been driven out by the people during civil strife. The Megarians began discussing among themselves whether they should take the exiles back, rather than let the city be ruined from both sides.

SECTION 4.66.2
The friends of the exiles heard about this talk. They too began arguing, more openly than before, that this proposal should be followed.

SECTION 4.66.3
The leaders of the people realized that these hardships would make it impossible for the people to keep supporting them. In fear, they began talks with the Athenian generals, Hippocrates son of Ariphron and Demosthenes son of Alcisthenes. They wanted to hand over the city. They thought this would be less dangerous for them than the return of the men they had expelled. First they agreed that the Athenians should capture the Long Walls. These ran for about eight stades from the city to Nisaea, its harbor. This would stop the Peloponnesians from coming to help from Nisaea, where they alone provided the garrison to keep Megara securely under their control. Then the leaders would try to hand over the upper city as well. Once the walls were taken, the city would be more likely to come over.

CHAPTER 4.67

SECTION 4.67.1
Once both sides had settled the arrangements and made their practical preparations, the Athenians sailed after dark to Minoa, the Megarians' island. They had six hundred hoplites commanded by Hippocrates. These men took up a position in a pit from which clay had been dug to make bricks for the walls. It was not far from the walls.

SECTION 4.67.2
The lightly armed Plataeans and other patrol troops with Demosthenes, the other general, hid in ambush at the sanctuary of Enyalius, which was even closer. No one knew about their presence that night except the men who needed to know.

SECTION 4.67.3
Just before dawn, the Megarians who were betraying the city put the following plan into action. For a long time they had arranged for the gates to be opened as part of this routine. With the commander's permission, they would take a small boat with oars on both sides down through the ditch on a cart at night, launch it, and sail out as raiders. Before daylight they would bring it back on the cart and take it through the gates into the walls. Their purpose was to keep their patrols hidden from the Athenians on Minoa, since no boat would be visible in the harbor.

SECTION 4.67.4
Now the cart was already at the gates. When these were opened as usual for the boat, the Athenians saw it and ran from their hiding places. This was the agreed signal. They wanted to get there before the gates were closed again, while the cart was still in the gateway and prevented them from being shut. At the same time, the Megarians working with them killed the guards at the gates.

SECTION 4.67.5
The Plataeans and patrol troops with Demosthenes were the first to run in, at the spot where the victory monument now stands. The Peloponnesians nearest to them had noticed what was happening. Fighting just inside the gates, the Plataeans defeated those who came to help and secured the gates for the Athenian hoplites advancing behind them.

CHAPTER 4.68

SECTION 4.68.1
After this, each group of Athenians that came inside moved onto the wall.

SECTION 4.68.2
At first a few of the Peloponnesian guards stood their ground and fought back. Some were killed. Most of them, however, fled. They were frightened by the enemy's sudden night attack and by the Megarian traitors fighting against them. They thought all the Megarians had betrayed them.

SECTION 4.68.3
As it happened, the Athenian herald had also announced, on his own initiative, that any Megarian who wanted to could come and take his place under arms with the Athenians. When the guards heard this, they did not wait any longer. Convinced that the whole population was attacking them, they took refuge in Nisaea.

SECTION 4.68.4
At dawn the walls had already been captured, and the Megarians inside the city were in confusion. The men who had negotiated with the Athenians, together with a large number of others who knew about the plan, said they should open the gates and go out to fight.

SECTION 4.68.5
They had agreed that the Athenians would rush in as soon as the gates were opened. They themselves would be easy to recognize, because they would cover themselves with oil, so that they would not be harmed. Opening the gates was now safer for them. The four thousand Athenian hoplites and six hundred cavalry from Eleusis had also arrived as agreed, after marching through the night.

SECTION 4.68.6
They had already oiled themselves and were near the gates when someone who knew about the plot revealed it to the other side. These men gathered in a body and came up. They said there must be no attack outside the walls. They had never dared to do that before, even when they were stronger. Nor should they put the city in obvious danger. If anyone refused to listen, the fighting would take place right there. They gave no sign that they knew about the plot. They simply insisted that their advice was best, and stayed on guard at the gates. As a result, the plotters could not carry out their plan.

CHAPTER 4.69

SECTION 4.69.1
The Athenian generals realized that something had gone wrong and that they could not take the city by force. They immediately began building a wall around Nisaea. They thought that, if they captured it before any reinforcements arrived,

SECTION 4.69.2
Megara too would surrender sooner. Iron tools, stonemasons, and the other things they needed arrived quickly from Athens. They started from the wall they held and built a cross-wall on the side facing Megara. From there the army divided up the work of digging a ditch and building walls down to the sea on either side of Nisaea. They used stones and bricks from the suburb. They cut down trees and brushwood to make palisades wherever these were needed. The houses in the suburb themselves served as defenses once battlements had been added.

SECTION 4.69.3
They worked for the whole of that day. By late afternoon the next day the wall was almost complete. Those inside Nisaea were frightened. They had no supply of food, since they had been getting it each day from the upper city. They did not think the Peloponnesians would come to help quickly, and they regarded the Megarians as enemies. So they agreed with the Athenians to hand over their weapons and be released, each man paying a fixed sum. The Athenians could do whatever they wanted with the Lacedaemonians—the commander and any others who were there.

SECTION 4.69.4
They accepted these terms and came out. The Athenians broke the connection between the Long Walls and the city of Megara, took possession of Nisaea, and made their other preparations.

CHAPTER 4.70

SECTION 4.70.1
At this time Brasidas son of Tellis, a Lacedaemonian, happened to be near Sicyon and Corinth preparing an expedition to the Thracian coast. When he learned that the walls had been taken, he feared for the Peloponnesians in Nisaea and worried that Megara might be captured. He sent word to the Boeotians, telling them to meet him quickly with an army at Tripodiscus. This was a village in Megarian territory below Mount Geraneia. He himself went there with two thousand seven hundred Corinthian hoplites, four hundred from Phlius, six hundred from Sicyon, and as many of his own troops as had already assembled. He thought he would reach Nisaea before it was taken.

SECTION 4.70.2
He arrived at Tripodiscus at night and learned that Nisaea had fallen. Before his presence became known, he chose three hundred men from the army and approached the city of Megara. The Athenians, who were near the sea, did not notice him. His stated purpose was to make an attempt on Nisaea, and he meant to do so in practice as well if he could. But his main aim was to enter Megara and secure it. He asked the Megarians to let his men in, saying he hoped to recover Nisaea.

CHAPTER 4.71

SECTION 4.71.1
The two factions at Megara were afraid. One feared that Brasidas would bring back the exiles and expel them. The other feared that the people, alarmed at that very prospect, would attack them. The city might then be destroyed by fighting within it, with the Athenians waiting close by. So they did not admit him. Both sides thought they should stay quiet and wait to see what happened.

SECTION 4.71.2
Both expected a battle between the Athenians and the army that had come to help. They thought it would be safer to join the side they favored once it had won. When Brasidas failed to persuade them, he returned to the rest of his army.

CHAPTER 4.72

SECTION 4.72.1
The Boeotians arrived at dawn. Even before Brasidas sent his message, they had decided to help Megara, since the danger concerned them too. Their whole army was already at Plataea. When the messenger arrived, they were all the more determined. They sent two thousand two hundred hoplites and six hundred cavalry, and went home with the rest.

SECTION 4.72.2
The whole force had now assembled, with no fewer than six thousand hoplites. The Athenian hoplites were drawn up near Nisaea and the sea, but their lightly armed troops were scattered across the plain. The Boeotian cavalry fell on these troops unexpectedly and drove them toward the sea. Until then, no reinforcements had come to the Megarians from anywhere.

SECTION 4.72.3
The Athenian cavalry rode out to meet them and joined the fight. A long cavalry battle followed, in which each side claims it did no worse than the other.

SECTION 4.72.4
The Athenians killed the Boeotian cavalry commander and a few others who rode right up to Nisaea, and stripped their bodies. They kept control of these bodies, returned them under a truce, and set up a victory monument. But neither side had gained a clear advantage in the battle as a whole when they separated. The Boeotians went back to their own army and the Athenians to Nisaea.

CHAPTER 4.73

SECTION 4.73.1
After this, Brasidas and his army moved closer to the sea and the city of Megara. They took up a suitable position, formed their battle line, and waited. They expected the Athenians to attack them and knew that the Megarians were waiting to see which side won.

SECTION 4.73.2
They thought this served them well in both respects. They would not attack first or willingly start a dangerous battle. But since they had openly shown their readiness to defend themselves, they could fairly count the result as a victory without a fight. At the same time, this would work in their favor with the Megarians too.

SECTION 4.73.3
If they had not been seen coming to help, the outcome would not even have been uncertain. They would clearly have lost the city at once, just as if they had been defeated. As things stood, the Athenians might choose not to fight, and they would then achieve what they had come for without a battle. This was what happened.

SECTION 4.73.4
The Athenians came out and formed their line beside the Long Walls. They too waited, since the other side was not attacking. Their generals calculated that the risks were not equal. They had already achieved most of their aims. If they started a battle against a larger army, victory would give them Megara, but defeat would mean losses among the best of their hoplite force. For their opponents, by contrast, each contingent represented only part of their total forces and even of the army present. It was reasonable for them to be willing to take the risk. Both sides waited for a time, and neither made a move. Then the Athenians withdrew first to Nisaea, and afterward the Peloponnesians went back to where they had started. The Megarian friends of the exiles now felt more confident, treating Brasidas as the winner since the Athenians were no longer willing to fight. They opened the gates to Brasidas himself and the commanders from the various cities. After admitting them, they began discussions. By now the men who had negotiated with the Athenians were terrified.

CHAPTER 4.74

SECTION 4.74.1
Later, after the allies had dispersed to their own cities, Brasidas himself returned to Corinth. He continued preparing the expedition to the Thracian coast that he had originally set out to make.

SECTION 4.74.2
The Athenians also went home. Of the Megarians inside the city, those who had been most involved in the dealings with Athens knew they had been discovered and immediately slipped away. The others discussed matters with the friends of the exiles and brought back the men from Pegae. They required them to swear binding oaths that they would not take revenge for the past, but would make the best decisions for the city.

SECTION 4.74.3
But once the returning exiles held office, they held a review of the men under arms. They separated the companies and picked out about a hundred men from among their enemies and those thought to have been most involved in the dealings with Athens. They forced the people to vote openly on these men. Once they had been condemned, they killed them and made the city's government a very narrow oligarchy.

SECTION 4.74.4
This change of government, brought about through civil strife by a very small group, lasted an exceptionally long time.

CHAPTER 4.75

SECTION 4.75.1
During the same summer the Mytilenaeans were about to fortify Antandrus, as they had planned. The Athenian generals commanding the ships that collected money, Demodocus and Aristides, were near the Hellespont. Their third colleague, Lamachus, had sailed into the Black Sea with ten ships. When the first two learned about the preparations at Antandrus, they were alarmed. They feared it might become another Anaea, the base opposite Samos. Samian exiles had settled there and helped the Peloponnesians with their navy by sending them helmsmen. They also caused trouble among the Samians in the city and took in those who left it. So the generals gathered an army from the allies and sailed to Antandrus. They defeated the troops who came out to fight them and recaptured the place.

SECTION 4.75.2
Not long afterward Lamachus, who had sailed into the Black Sea, lost his ships after anchoring in the river Cales in the territory of Heraclea. Rain fell upstream, and the resulting flood swept down without warning. He and his army traveled on foot through the territory of the Bithynian Thracians, who live on the Asian side of the sea. They reached Chalcedon, a Megarian colony at the entrance to the Black Sea.

CHAPTER 4.76

SECTION 4.76.1
During the same summer, immediately after withdrawing from Megarian territory, the Athenian general Demosthenes arrived at Naupactus with forty ships.

SECTION 4.76.2
Some men in the Boeotian cities were working with him and Hippocrates on a plan for Boeotia. They wanted to change the existing system and introduce democracy, as at Athens. Mainly at the suggestion of Ptoeodorus, an exile from Thebes, they made the following arrangements.

SECTION 4.76.3
Some men were going to betray Siphae, a coastal town in the territory of Thespiae on the Crisaean Gulf. Others from Orchomenus were offering to hand over Chaeronea, which was under the authority of Orchomenus. Orchomenus had formerly been called Minyan and was now called Boeotian. The Orchomenian exiles were particularly active in the scheme and were hiring men from the Peloponnese. Chaeronea lies at the edge of Boeotia, next to the district of Phanotis in Phocis. Some Phocians were involved as well.

SECTION 4.76.4
The Athenians were to seize Delium, the sanctuary of Apollo in the territory of Tanagra facing Euboea. All these actions were to take place at the same time on a fixed day. This would prevent the Boeotians from gathering their whole force to defend Delium. Instead, each would have to deal with unrest at home.

SECTION 4.76.5
They hoped that if the attempt succeeded and Delium was fortified, it would be easy to bring affairs in Boeotia around to their advantage. Even if there was no immediate change in the Boeotian governments, things would not stay as they were. These places would be occupied, the land would be raided, and each group would have a refuge close by. In time, the Athenians would come to help the rebels, while their opponents would be unable to unite their forces.

CHAPTER 4.77

SECTION 4.77.1
These were the preparations for the plot. Hippocrates intended to march into Boeotia with a force from Athens when the time came. He sent Demosthenes ahead with the forty ships to Naupactus. Demosthenes was to gather an army of Acarnanians and the other allies from that area and sail to Siphae, which was to be handed over. They had fixed a day on which these actions were to take place together.

SECTION 4.77.2
When Demosthenes arrived, he found that all the other Acarnanians had forced Oeniadae to join the Athenian alliance. He himself called up the entire allied force in the area. First he campaigned against Salynthius and the Agraeans and won them over. Then he made the rest of his preparations, ready to reach Siphae when the time came.

CHAPTER 4.78

SECTION 4.78.1
At about the same time that summer, Brasidas was marching toward the Thracian coast with seventeen hundred hoplites. He reached Heraclea in Trachis and sent a messenger ahead to his friends at Pharsalus, asking them to guide him and his army through. Panaerus, Dorus, Hippolochidas, Torylaus, and Strophacus, who represented the interests of the Chalcidians, came to Melitaea in Achaea. Only then did he continue his march.

SECTION 4.78.2
Other Thessalians also guided him, including Niconidas from Larisa, a friend of Perdiccas. It was not easy to pass through Thessaly without a guide in any circumstances, and certainly not with an armed force. Throughout Greece, passing through a neighbor's territory without permission was regarded with suspicion. Besides, the mass of the Thessalian people had always been friendly to the Athenians.

SECTION 4.78.3
If Thessaly had been governed under equal laws rather than by powerful families, he would never have got through. Even as things were, some men who opposed his guides met him at the river Enipeus during his march and tried to stop him. They said he was acting wrongly by passing through without the consent of the whole community.

SECTION 4.78.4
His guides said they would not take him through against the Thessalians' wishes. He had arrived unexpectedly, and they were escorting him as his friends. Brasidas himself also said that he was passing through as a friend of Thessaly and its people. He was taking his army against the Athenians, who were his enemies, not against the Thessalians. He knew of no hostility between the Thessalians and Lacedaemonians that should prevent either from using the other's land. He would not go on now against their wishes—indeed, he could not—but he thought he should not be stopped.

SECTION 4.78.5
After hearing this, the men went away. At his guides' urging, Brasidas pressed on at speed without delay, before a larger force could gather to stop him. On the very day he left Melitaea he reached Pharsalus and camped by the river Apidanus. From there he went to Phacium and then into Perrhaebia.

SECTION 4.78.6
At this point his Thessalian guides went home. The Perrhaebians, who were subjects of the Thessalians, took him to Dium in Perdiccas' kingdom. This small Macedonian town lies below Olympus, on the side facing Thessaly.

CHAPTER 4.79

SECTION 4.79.1
In this way Brasidas hurried through Thessaly before anyone could prepare to stop him. He reached Perdiccas and Chalcidice.

SECTION 4.79.2
Perdiccas and those in the Thracian region who had rebelled against Athens had brought the army out of the Peloponnese. They were alarmed by the Athenians' success. The Chalcidians thought the Athenians would attack them first. Their neighboring cities that had not rebelled also secretly helped bring the army there. Perdiccas was not openly at war with Athens. But he too was afraid because of his old disputes with the Athenians. Above all, he wanted to bring Arrhabaeus, king of the Lyncestians, under his control.

SECTION 4.79.3
The Lacedaemonians' difficulties at the time made it easier for them to bring an army out of the Peloponnese.

CHAPTER 4.80

SECTION 4.80.1
The Athenians were pressing hard on the Peloponnese, especially on Lacedaemonian territory. The Lacedaemonians thought their best hope of drawing them away was to send an army against their allies and cause trouble in return. This was especially promising because the allies were ready to support the army and were calling for their help in rebelling.

SECTION 4.80.2
They also wanted an excuse to send some of the Helots away. They feared that, with Pylos occupied, the Helots might take advantage of the present situation to revolt.

SECTION 4.80.3
Fear of the Helots' defiance and their numbers had also led them to do the following. Most Lacedaemonian policies had always been mainly concerned with guarding against the Helots. They announced that any Helots who thought they had served them best in the wars should present themselves for selection, with the promise of freedom. This was a test. They believed that those whose pride led them to claim that they deserved to be freed before anyone else would also be the most likely to attack them.

SECTION 4.80.4
They selected about two thousand. These men put on wreaths and went around the sanctuaries as freed men. Not long afterward, the Lacedaemonians made them disappear. No one knew how each of them was killed.

SECTION 4.80.5
So on this occasion they gladly sent seven hundred Helot hoplites with Brasidas. He recruited the rest of his men in the Peloponnese with an offer of pay and led them out.

CHAPTER 4.81

SECTION 4.81.1
Brasidas himself was very eager to go, and the Lacedaemonians sent him. The Chalcidians were also keen to have him. In Sparta he was thought to be energetic in everything he did. Once he went abroad, he proved extremely valuable to the Lacedaemonians.

SECTION 4.81.2
For the immediate future, his fair and reasonable treatment of the cities brought most of them over in revolt. He captured some places through betrayal. This gave the Lacedaemonians places to exchange for the recovery of their own when they wanted a settlement, as they later did. It also gave the Peloponnese relief from the war. Later, in the war that followed the events in Sicily, the courage and good judgment Brasidas showed at this time did more than anything else to make Athens' allies eager to turn to the Lacedaemonians. Some had experienced these qualities themselves; others believed what they had heard about them.

SECTION 4.81.3
He was the first to go abroad, and he was thought to be a good man in every way. He left behind a firm expectation that the others were like him too.

CHAPTER 4.82

SECTION 4.82.1
At this time, then, when the Athenians heard of his arrival in the Thracian region, they declared Perdiccas an enemy. They thought he was responsible for Brasidas' passage. They also increased their watch over their allies in that region.

CHAPTER 4.83

SECTION 4.83.1
Perdiccas immediately took Brasidas and his army, together with his own forces, on a campaign against his neighbor Arrhabaeus, son of Bromerus and king of the Lyncestian Macedonians. He had a dispute with him and wanted to conquer him.

SECTION 4.83.2
But when Perdiccas and Brasidas reached the entrance to Lyncus with the army, Brasidas said he wanted to approach Arrhabaeus first and talk to him before going to war. He hoped to make him an ally of the Lacedaemonians if he could.

SECTION 4.83.3
Arrhabaeus had also made some approaches through heralds. He was ready to submit the dispute to Brasidas as a neutral judge. The Chalcidian envoys who were there also urged Brasidas not to remove Perdiccas' troubles for him. They wanted Perdiccas to be more eager to help with their own affairs as well.

SECTION 4.83.4
Besides, Perdiccas' representatives at Lacedaemon had said something to the effect that he would make many of the places around him their allies. For this reason, Brasidas thought it right to deal with Arrhabaeus in the common interest rather than in Perdiccas' alone.

SECTION 4.83.5
Perdiccas said he had not brought Brasidas to judge his disputes, but to destroy whichever enemies he pointed out. Brasidas would be treating him unfairly if he met with Arrhabaeus while Perdiccas was supporting half the army.

SECTION 4.83.6
Despite Perdiccas' opposition and the disagreement between them, Brasidas met Arrhabaeus. What Arrhabaeus said persuaded him, and he took the army away before it invaded the country. After this, Perdiccas paid for a third of the army's supplies instead of half, because he thought he had been treated unfairly.

CHAPTER 4.84

SECTION 4.84.1
Still in the same summer, Brasidas immediately marched against Acanthus, a colony of Andros. He had Chalcidian troops with him. It was shortly before the grape harvest.

SECTION 4.84.2
The people of Acanthus were divided over whether to admit him. Those working with the Chalcidians to bring him in were opposed by the people. But their crops were still outside the walls, and the majority feared for them. Brasidas persuaded them to let him in alone and hear him before deciding. They admitted him, and he addressed the people as follows. For a Lacedaemonian, he was not a bad speaker.

CHAPTER 4.85

SECTION 4.85.1
“People of Acanthus, the Lacedaemonians have sent me and this army to carry out the reason we gave at the start of the war. We said we would fight the Athenians to free Hellas.

SECTION 4.85.2
“Do not blame us if we have been slow to arrive. We were mistaken about the war back home. We hoped to defeat the Athenians quickly on our own, without exposing you to danger. Now that we have had the chance, we have come here and will try to defeat them with your help too.

SECTION 4.85.3
“But I am surprised that you have shut your gates against me, and that my arrival may not be welcome to you.

SECTION 4.85.4
“We Lacedaemonians thought we were coming to people who were already our allies in spirit, even before we actually arrived, and who would welcome us. That is why we took this great risk, traveling for many days through foreign country and putting all our energy into it.

SECTION 4.85.5
“It would be a terrible thing if you have something else in mind, or if you intend to oppose your own freedom and that of the other Greeks.

SECTION 4.85.6
“It is not just that you yourselves are resisting. People in the other places I approach will be less likely to join me. They will be troubled that you, the first people I came to, did not accept me, although your city is important and you are thought to be sensible. I will have no convincing explanation to offer. People will think either that the freedom I offer is unjust, or that I have arrived too weak and powerless to protect you against the Athenians if they attack.

SECTION 4.85.7
“Yet when [I] brought this army I now command to help Nisaea, the Athenians refused to fight us, although they had more men. So they are not likely to send an army by sea against you as large as the one they had at Nisaea.

CHAPTER 4.86

SECTION 4.86.1
“I have come not to harm the Greeks but to free them. I have bound the Lacedaemonian authorities by the most solemn oaths that any allies I bring over will govern themselves. At the same time, we do not mean to force or trick you into becoming our allies. Just the opposite: we mean to be your allies against the Athenians who have enslaved you.

SECTION 4.86.2
“So, since I give you the strongest assurances, I ask you not to suspect me or think me powerless to protect you. I ask you to join us with confidence.

SECTION 4.86.3
“If anyone is holding back because of some private fear that I might hand the city over to a particular group, he should feel more confident than anyone.

SECTION 4.86.4
“I have not come to take sides in civil strife. Nor would I think I was bringing genuine freedom if I set aside your traditional arrangements and enslaved the majority to the few, or the minority to the whole people.

SECTION 4.86.5
“That would be harder to bear than foreign rule. We Lacedaemonians would receive no thanks for our efforts. Instead of honor and a good reputation, we would get blame. We would plainly be earning the very accusations on which we base our war against the Athenians. And we would be hated more for them than someone who had made no claim to good conduct.

SECTION 4.86.6
“For people with a reputation to maintain, taking advantage through deception that looks respectable is more shameful than doing so by open force. The use of force rests on a claim to the strength that chance has given; deception rests on a deliberately dishonest scheme.

CHAPTER 4.87

SECTION 4.87.1
“That is how carefully we look after our most important interests. Apart from the oaths, you could have no stronger assurance than this: compare our actions with our words, and you must conclude that it is also in our interest to act as I have said.

SECTION 4.87.2
“But suppose that, despite these assurances, you say you cannot join us. Suppose you claim to be friendly and ask to be left alone without suffering harm. You may say that freedom seems dangerous to you, that it is right to offer it only to those who can accept it, and that no one should be forced to take it against their will. In that case, I will call the local gods and heroes to witness that I have come to help you but cannot persuade you. Then I will try to force you by laying waste your land.

SECTION 4.87.3
“I will not think that I am then acting unjustly. I will think I also have reasonable grounds because of two needs. First, if you do not join us, the Lacedaemonians must not be harmed by the money you send the Athenians, despite your goodwill toward us. Second, you must not stop the Greeks from escaping slavery.

SECTION 4.87.4
“Otherwise we would have no reasonable grounds for doing this. We Lacedaemonians have no right to free people against their will except for some common good.

SECTION 4.87.5
“Nor are we seeking an empire. Instead, we are working to end the empire of others. We would wrong the greater number if, while offering everyone self-government, we let you stand in the way.

SECTION 4.87.6
“Think carefully about this. Try to be the first to begin the Greeks' freedom and win a reputation that lasts forever. At the same time, keep your own property safe and give your whole city the finest possible name.”

CHAPTER 4.88

SECTION 4.88.1
That was what Brasidas said. After much discussion on both sides, the Acanthians voted in secret. Brasidas' persuasive speech and fear for their crops led the majority to decide to rebel against the Athenians. They made him pledge himself to the oaths the Lacedaemonian authorities had sworn before sending him out: any allies he brought over would govern themselves. Only then did they admit the army.

SECTION 4.88.2
Not long afterward, Stagirus, another colony of Andros, joined the revolt. These were the events of that summer.

CHAPTER 4.89

SECTION 4.89.1
At the very beginning of the following winter, the plans to hand places in Boeotia over to the Athenian generals Hippocrates and Demosthenes were going ahead. Demosthenes was to arrive at Siphae with the ships, and Hippocrates at Delium. But there was a mistake over the days on which the two were to campaign. Demosthenes sailed to Siphae too early, with Acarnanians and many of the allies from that region on board his ships. He achieved nothing because Nicomachus, a Phocian from Phanoteus, had revealed the plot. He had told the Lacedaemonians, and they had told the Boeotians.

SECTION 4.89.2
All the Boeotians came to help, since Hippocrates had not yet entered their country to cause trouble. They occupied Siphae and Chaeronea before the Athenians could reach them. When the conspirators realized the mistake, they made no move in the cities.

CHAPTER 4.90

SECTION 4.90.1
Hippocrates called out the whole Athenian population: citizens, resident foreigners, and any other foreigners who were there. He reached Delium later, after the Boeotians had already withdrawn from Siphae. He encamped his army and fortified Delium [the sanctuary of Apollo] in the following way.

SECTION 4.90.2
They dug a ditch in a circle around the sanctuary and the temple. They piled the excavated earth into a wall, driving stakes in alongside it. They cut down the vines around the sanctuary and threw them in, along with stones and bricks from nearby houses they pulled down. They used every possible means to raise the defenses. They also put up wooden towers wherever these were useful and there was no sanctuary building already standing. The colonnade that had once been there had fallen down.

SECTION 4.90.3
Counting from their departure from home, they started work on the third day. They worked that day, the fourth day, and until lunchtime on the fifth.

SECTION 4.90.4
Then, when most of the work was finished, the army moved ahead about ten stades from Delium on its way home. Most of the light troops went straight on, but the hoplites halted and rested with their weapons grounded. Hippocrates stayed behind to organize the guards and finish whatever work on the outer defenses still needed doing.

CHAPTER 4.91

SECTION 4.91.1
During these days the Boeotians were gathering at Tanagra. Once the troops from all the cities were there, they learned that the Athenians were moving homeward. The other Boeotarchs did not agree to fight, since the Athenians were no longer in Boeotia. There are eleven Boeotarchs in all. The Athenians had in fact halted near the borders of the territory of Oropus. But Pagondas, son of Aeoladas, wanted to fight and thought it better to take the risk. He was a Boeotarch for Thebes along with Arianthides, son of Lysimachides, and it was his turn to command. He called the men over company by company, so that they would not all leave their weapons at once. He urged the Boeotians to advance against the Athenians and fight, speaking as follows.

CHAPTER 4.92

SECTION 4.92.1
“Men of Boeotia, none of us commanders should even have considered it wrong to fight the Athenians if we happened to catch them outside Boeotia. They have come from the neighboring country and built a fort inside Boeotia, and they intend to destroy our country. They are surely our enemies wherever we catch them, and in the place they came from to attack us.

SECTION 4.92.2
“If anyone thought it safer not to fight, let him change his mind now. Someone whose own country is being attacked cannot take the same cautious approach as someone whose possessions are safe and who chooses to attack another country because he wants more.

SECTION 4.92.3
“It is your tradition to resist an invading foreign army, whether it is in your own country or in your neighbors' territory. This is all the more necessary with the Athenians, who are also our immediate neighbors.

SECTION 4.92.4
“For everyone, freedom from neighboring cities depends on equal strength. And these people try to enslave not only those nearby but also those far away. How can we fail to fight them with every effort? We have examples in the Euboeans across the water and most of the rest of Hellas: we can see how they stand in relation to Athens. We must recognize this difference. Other peoples fight their neighbors over the boundaries of their land. But if we are defeated, one boundary will be fixed for our entire country, and we will have no say about it.

SECTION 4.92.5
“They will force their way in and hold what is ours. That is how much more dangerous they are to live beside than other people. Those who attack their neighbors with the confidence of superior strength, as the Athenians do now, generally feel less fear about invading someone who stays quiet and defends himself only on his own land. They are less ready to try to dominate someone who goes beyond his borders to meet them and, when the opportunity comes, starts the war himself.

SECTION 4.92.6
“We have had experience of this with these very people. When they occupied our country during our civil strife, we defeated them at Coronea. That victory has given Boeotia great security right up to the present.

SECTION 4.92.7
“We must remember this. The older men must match their earlier achievements. The younger men, whose fathers proved brave on that occasion, must try not to disgrace their families' courage. We must trust that the god will be on our side: they have fortified his sanctuary against sacred law and are occupying it. We must also trust the favorable signs we see in the sacrifices we have offered. Let us advance against these men and show them this: when they attack people who will not resist, they may gain what they want. But they will not get away without a fight from men whose pride is always to keep their own country free in battle and not to enslave the country of others unjustly.”

CHAPTER 4.93

SECTION 4.93.1
With this encouragement, Pagondas persuaded the Boeotians to advance against the Athenians. He quickly got the army moving, since it was already late in the day. When he came close to the Athenian army, he halted in a position where a hill between them kept the two armies from seeing each other. He then arranged his forces and prepared for battle.

SECTION 4.93.2
When Hippocrates, who was at Delium, received word that the Boeotians were advancing, he sent orders to the army to form up. He joined it himself not long afterward. He left about three hundred cavalry at Delium, both to guard it if anyone attacked and to watch for a chance to attack the Boeotians during the battle.

SECTION 4.93.3
The Boeotians stationed troops to oppose these cavalry. When their arrangements were complete, they appeared over the hill and halted with their weapons grounded, in the formation they intended to fight in. They had about seven thousand hoplites, over ten thousand light troops, a thousand cavalry, and five hundred peltasts.

SECTION 4.93.4
The Thebans and those who shared their district held the right wing. In the center were the Haliartians, Coronaeans, Copaeans, and the others who lived around the lake. The Thespians, Tanagraeans, and Orchomenians held the left wing. Cavalry and light troops were stationed on each wing. The Thebans formed up twenty-five shields deep. The others used whatever depth suited each contingent.

SECTION 4.93.5
These were the Boeotians' forces and their arrangement.

CHAPTER 4.94

SECTION 4.94.1
The Athenian hoplites formed up eight deep across the whole army. Their numbers matched those of the enemy hoplites, and they had cavalry on each wing. They had no properly equipped force of light troops there. The city had never organized one. The light troops who had joined the invasion were many times more numerous than the enemy's. Many men had followed without weapons, since there had been a general mobilization of citizens and foreigners who were present. But they had been the first to start for home, so only a few were there for the battle.

SECTION 4.94.2
When they had taken their positions and were about to engage, Hippocrates, the general, went along the Athenian lines encouraging the men. He spoke as follows.

CHAPTER 4.95

SECTION 4.95.1
“Athenians, my words of encouragement will be brief. But for brave men they are just as effective as a longer speech. They are more a reminder than an order.

SECTION 4.95.2
“None of you should think that we are taking this great risk in a foreign country for no good reason. We will be fighting on their land to defend our own. If we win, the Peloponnesians will never invade your country without the cavalry of these men. In a single battle you can win this country and make your own more securely free.

SECTION 4.95.3
“So advance against them in a way worthy of our city, which each of you is proud to call his home, the foremost city among the Greeks. Be worthy too of your fathers, who defeated these men in battle with Myronides at Oenophyta and once held Boeotia.”

CHAPTER 4.96

SECTION 4.96.1
Hippocrates was still giving this encouragement. He had gone only halfway along the army and had no time to reach the rest. Pagondas had also spoken a few quick words of encouragement to his men on the spot. The Boeotians sang their battle hymn and advanced down the hill. The Athenians advanced to meet them and charged into contact at a run.

SECTION 4.96.2
The outermost troops of both armies did not come to blows. Both had the same problem: streams blocked their way. The rest were locked in fierce fighting, pushing shield against shield.

SECTION 4.96.3
The Athenians were defeating the Boeotian left wing and the troops as far as the center. They pressed hard on the troops there, especially the Thespians. The men stationed alongside the Thespians had withdrawn, leaving them surrounded in a small space. Those Thespians who died were cut down while resisting hand to hand. Some Athenians also became confused as they encircled the enemy, failed to recognize one another, and killed each other.

SECTION 4.96.4
The Boeotians on this side were defeated and fled toward the part of their army that was still fighting. But their right wing, where the Thebans were, was beating the Athenians. They pushed them back, slowly at first, and followed them up.

SECTION 4.96.5
Because their left wing was in trouble, Pagondas had sent two cavalry units out of sight around the hill. When they suddenly appeared, the victorious Athenian wing panicked, thinking that another army was coming against it.

SECTION 4.96.6
Both wings now gave way. This alarm, together with the Thebans' pursuit and their breaking through the Athenian line, put the whole Athenian army to flight.

SECTION 4.96.7
Some fled toward Delium and the sea, others toward Oropus, and others toward Mount Parnes. The rest went wherever each thought he had some hope of safety.

SECTION 4.96.8
The Boeotians pursued and killed them. The cavalry did the most killing, both the Boeotians' own and the Locrians who had arrived to help just as the rout began. But night fell during the pursuit, making it easier for most of the fleeing men to escape.

SECTION 4.96.9
The next day, those at Oropus and those at Delium went home by sea. They left a garrison at Delium, which they still held despite the defeat.

CHAPTER 4.97

SECTION 4.97.1
The Boeotians set up a victory trophy, recovered their own dead, and stripped the enemy dead. They left a guard and withdrew to Tanagra, where they planned an attack on Delium.

SECTION 4.97.2
An Athenian herald on his way to arrange the recovery of the dead met a Boeotian herald. The Boeotian turned him back, saying he would achieve nothing until the Boeotian himself had returned. Then he went before the Athenians and delivered the Boeotians' message. They said the Athenians had acted wrongly by breaking the established customs of the Greeks.

SECTION 4.97.3
It was the rule for everyone invading another people's country to leave its sanctuaries untouched. But the Athenians had fortified Delium and were living in it. Everything people did on ordinary, unconsecrated ground was going on there. They were even drawing water for their own use that the Boeotians were forbidden to touch except to wash their hands for sacrifices.

SECTION 4.97.4
So, on behalf of the god and themselves, the Boeotians called on the divine powers who shared the altar, and on Apollo, and ordered the Athenians to leave the sanctuary and take away what belonged to them.

CHAPTER 4.98

SECTION 4.98.1
After the herald had said this, the Athenians sent a herald of their own to the Boeotians. They said they had done no wrong to the sanctuary and would not deliberately damage it in the future. They had not entered it for that purpose in the first place. They wanted to use it as a base from which to defend themselves against those who were wronging them.

SECTION 4.98.2
The custom among the Greeks, they said, was that whoever controlled a piece of land, large or small, also took possession of its sanctuaries. They cared for these with whatever observances they could manage in addition to the customary ones.

SECTION 4.98.3
The Boeotians themselves, like most other peoples who had driven someone out by force and occupied their land, had first taken over sanctuaries belonging to others. They now owned them as their own.

SECTION 4.98.4
If the Athenians themselves had been able to conquer more of Boeotian territory, they would have kept it. As things stood, they would not willingly leave the part they occupied, because they regarded it as their own.

SECTION 4.98.5
They had drawn the water out of necessity. They had not brought this necessity on themselves through reckless aggression. The Boeotians had invaded their land first, and in defending themselves they were forced to use it.

SECTION 4.98.6
It was only reasonable to expect even the god to forgive anything done under the pressure of war or some terrible danger. Altars were, after all, a refuge for people who had done wrong unintentionally. The charge of breaking sacred law applied to those who did evil without being forced to, not to those whom misfortune drove to take such risks.

SECTION 4.98.7
The Boeotians were acting far more irreverently by demanding the sanctuaries in exchange for returning the dead than the Athenians were by refusing to use sacred places to recover what was due to them.

SECTION 4.98.8
They asked the Boeotians to give them a clear answer about recovering their dead under a truce, as ancestral custom allowed. This was not a request made on condition that they leave Boeotian land. They were no longer on land belonging to the Boeotians, but on land they had won by force of arms.

CHAPTER 4.99

SECTION 4.99.1
The Boeotians replied that if the Athenians were in Boeotia, they should leave Boeotian land and take away what was theirs. If they were on their own land, they could decide for themselves what to do. Their reasoning was that the territory of Oropus belonged to Athens as a dependency. The dead were lying there because the battle had taken place on the border, but the Athenians could not recover them by force against the Boeotians' will. On the other hand, the Boeotians did not intend to grant a truce for land supposedly belonging to the Athenians. They thought it more respectable to answer, “Leave our land and recover what you are asking for.” The Athenian herald heard this and left without achieving anything.

CHAPTER 4.100

SECTION 4.100.1
The Boeotians immediately sent for javelin throwers and slingers from the Malian Gulf. Two thousand Corinthian hoplites had also come to help them after the battle, along with the Peloponnesian garrison troops who had left Nisaea and some Megarians. With these forces they marched against Delium and attacked the fort. They tried other methods as well, but brought up the following machine, which captured it.

SECTION 4.100.2
They sawed a large beam in half, hollowed it out along its whole length, and fitted the halves back together closely to make a tube. At its far end they hung a cauldron on chains. An iron nozzle ran down from the beam and pointed into the cauldron. A considerable length of the rest of the wood was also covered in iron.

SECTION 4.100.3
They brought it up from a distance on wagons toward the part of the wall built mostly of vine branches and timber. When it was close, they fitted large bellows into the end of the beam nearest them and pumped them.

SECTION 4.100.4
The air passed through the airtight tube into the cauldron, which held burning charcoal, sulfur, and pitch. It produced a great flame and set fire to the wall. No one could stay on it any longer. The defenders abandoned it and fled, and this was how the fort was captured.

SECTION 4.100.5
Some of the garrison were killed, and two hundred were taken prisoner. Most of the rest boarded the ships and were carried home.

CHAPTER 4.101

SECTION 4.101.1
Delium was captured on the seventeenth day after the battle. Not long afterward the Athenian herald came back again about the dead, unaware of what had happened. The Boeotians returned them and no longer gave the same answer.

SECTION 4.101.2
Slightly fewer than five hundred Boeotians died in the battle. The Athenian dead numbered slightly fewer than a thousand, including the general Hippocrates. Large numbers of light troops and baggage carriers also died.

SECTION 4.101.3
A little after this battle, Demosthenes also made a landing in Sicyonian territory. When he had sailed to Siphae earlier, the plan to have it betrayed to him had failed. He still had his army aboard the ships: Acarnanians, Agraeans, and four hundred Athenian hoplites.

SECTION 4.101.4
Before all the ships had arrived, the Sicyonians came to meet the attack. They routed those who had landed and chased them back to the ships, killing some and capturing others alive. They set up a victory monument and returned the dead under a truce.

SECTION 4.101.5
Around the same time as the events at Delium, Sitalces, king of the Odrysians, also died. He had marched against the Triballians and been defeated in battle. His nephew Seuthes, son of Sparadocus, became king of the Odrysians and of the rest of the Thracian territory Sitalces had ruled.

CHAPTER 4.102

SECTION 4.102.1
That same winter, Brasidas took his allies in Thrace and marched against Amphipolis, the Athenian colony on the Strymon River.

SECTION 4.102.2
Aristagoras of Miletus had earlier tried to settle the site where the city now stands while fleeing from King Darius. But the Edonians drove him out. Thirty-two years later the Athenians tried as well. They sent ten thousand settlers, including their own citizens and anyone else who wished to go. The Thracians destroyed them at Drabescus.

SECTION 4.102.3
In the twenty-ninth year after that, the Athenians came again. They sent Hagnon, son of Nicias, to found the colony. They drove out the Edonians and settled this site, which had previously been called Nine Roads.

SECTION 4.102.4
They used Eion as their base. They held this trading port on the coast at the river's mouth, twenty-five stades from the present city. Hagnon named the city Amphipolis because the Strymon flowed around it on both sides [because it enclosed it]. He blocked off the space with a long wall running from one part of the river to the other, and founded the city on a site clearly visible from both the sea and the mainland.

CHAPTER 4.103

SECTION 4.103.1
Brasidas set out against Amphipolis with his army from Arnae in Chalcidice. Around evening he reached Aulon and Bormiscus, where Lake Bolbe drains into the sea. After the men had eaten, he continued through the night.

SECTION 4.103.2
The weather was stormy, with a little snow. This made him all the more eager to press on. He wanted to reach Amphipolis without anyone knowing, except those who were betraying it to him.

SECTION 4.103.3
Some Argilians lived in the city—the Argilians were colonists from Andros—and they and others were helping with the plan. Some were acting at Perdiccas' urging, others at that of the Chalcidians.

SECTION 4.103.4
The Argilians were especially active. They lived nearby, had always been distrusted by the Athenians, and had long been plotting against the place. When the opportunity came with Brasidas' arrival, they had already been negotiating for some time with their fellow citizens living in Amphipolis about handing over the city. That night they admitted Brasidas into their own city and broke with Athens. Before dawn they brought his army to the bridge over the river.

SECTION 4.103.5
The city is some distance from the crossing. At that time its walls did not extend down to the bridge as they do now, and only a small guard was posted there. Brasidas easily overpowered it. Betrayal helped him, as did the bad weather and the unexpected attack. He crossed the bridge and immediately took control of the property of the Amphipolitans living outside the walls, throughout the whole district.

CHAPTER 4.104

SECTION 4.104.1
The crossing took the people in the city by surprise. Many of those outside were being captured, while others were escaping inside the wall. The Amphipolitans were thrown into great confusion, especially since they also distrusted one another.

SECTION 4.104.2
It is said that Brasidas would probably have taken the city if he had chosen to advance on it immediately instead of allowing his army to turn to plundering.

SECTION 4.104.3
Instead, after overrunning the land outside, he made camp and waited. Events inside were not turning out as he had expected.

SECTION 4.104.4
The opponents of the traitors were strong enough in numbers to prevent the gates from being opened immediately. Together with Eucles, the general who had come from Athens to guard the city, they sent to the other general in Thrace, Thucydides, son of Olorus, who wrote this history. He was near Thasos, an island colonized by the Parians, about half a day's sail from Amphipolis. They asked him to come to their aid.

SECTION 4.104.5
When he heard this, he immediately sailed with the seven ships that happened to be available. His first aim was to reach Amphipolis before it surrendered. Failing that, he wanted to secure Eion before the enemy could take it.

CHAPTER 4.105

SECTION 4.105.1
Meanwhile, Brasidas feared the arrival of help by sea from Thasos. He also learned that Thucydides owned the rights to work the gold mines in that part of Thrace, and because of this was one of the most influential men on the mainland. He hurried to secure the city before Thucydides could arrive, if possible. Otherwise the majority of the Amphipolitans might refuse to come over to him. They might hope that Thucydides would gather an allied force by sea and another from Thrace and keep them safe.

SECTION 4.105.2
He therefore offered moderate terms. He proclaimed that any Amphipolitan or Athenian in the city who wished could stay, keeping his property and enjoying equal civic rights. Anyone unwilling to stay could leave within five days, taking his belongings.

CHAPTER 4.106

SECTION 4.106.1
When the majority heard this, they began to change their minds. This was all the more so because only a small part of the citizen population was Athenian. Most were of mixed origins, and many of those captured outside had relatives inside. Given their fears, they thought the offer fair. The Athenians would be glad to leave. They thought they faced greater danger than the others and did not expect help to arrive soon. The rest would not lose their city and would keep equal rights, while unexpectedly escaping danger.

SECTION 4.106.2
Those working with Brasidas now argued openly for his terms. They could see that the majority had changed sides and would no longer listen to the Athenian general present. So an agreement was made, and they admitted Brasidas on the terms he had proclaimed.

SECTION 4.106.3
That was how they surrendered the city. Thucydides and his ships sailed into Eion late that same day.

SECTION 4.106.4
Brasidas had only just taken Amphipolis, and Eion escaped capture by only a night's margin. If the ships had not come to its aid quickly, it would have been taken at dawn.

CHAPTER 4.107

SECTION 4.107.1
After this, Thucydides organized affairs at Eion so that it would be secure both against an immediate attack by Brasidas and in the future. He also admitted those who chose to move down from Amphipolis under the agreement.

SECTION 4.107.2
Brasidas suddenly sailed down the river against Eion with many boats. He hoped to seize the point projecting from the wall and so control the entrance to the harbor. He also tried an attack by land at the same time. Both attacks were driven back, and he turned to putting affairs at Amphipolis in order.

SECTION 4.107.3
The Edonian city of Myrcinus came over to him after Pittacus, the Edonian king, was killed by the sons of Goaxis and by his own wife, Brauro. Not long afterward Galepsus and Oesyme joined him too. These were colonies of the Thasians. Perdiccas also arrived immediately after the capture of Amphipolis and helped organize these developments.

CHAPTER 4.108

SECTION 4.108.1
The capture of Amphipolis greatly alarmed the Athenians. The city was valuable to them for its shipments of shipbuilding timber and its financial income. There was also the problem of access to their allies. With Thessalian guides, the Lacedaemonians could travel as far as the Strymon, but without control of the bridge they could not get farther. Upstream the river formed a large lake stretching a long way, while the approaches toward Eion were guarded by triremes. Now, however, passage had become easy, [they thought]. They also feared that their allies might revolt.

SECTION 4.108.2
Brasidas behaved moderately in other ways too, and everywhere he spoke he declared that he had been sent to free Hellas.

SECTION 4.108.3
The cities subject to Athens heard about the capture of Amphipolis, the terms Brasidas offered, and his mild behavior. This strongly encouraged them to revolt. They secretly sent heralds to him, asking him to come to them. Each wanted to be the first to break away.

SECTION 4.108.4
They thought they could do so safely. They badly underestimated the power Athens later proved to have. Their judgments rested more on uncertain wishes than on sound foresight. People generally hand over what they want to unthinking hope, and dismiss what they dislike with reasoning that accepts no challenge.

SECTION 4.108.5
The Athenians had also recently suffered their defeat in Boeotia. Brasidas made attractive but untrue claims that the Athenians had refused to fight him at Nisaea when he had only his own army with him. This encouraged the cities, and they believed no force would come against them.

SECTION 4.108.6
Most importantly, they were ready to take any risk because of the immediate pleasure of revolt and because this would be their first chance to try it while the Lacedaemonians were eager to help. The Athenians realized this and sent out garrisons to the cities, as far as they could at short notice and in winter. Brasidas sent to Lacedaemon to press for additional troops. He himself began preparing to build triremes on the Strymon.

SECTION 4.108.7
The Lacedaemonians did not meet his request. This was partly because their leading men were jealous of him, and partly because they preferred to recover their men from the island and end the war.

CHAPTER 4.109

SECTION 4.109.1
That same winter, the Megarians captured and completely demolished their Long Walls, which the Athenians had held. After taking Amphipolis, Brasidas marched with his allies against the region called Acte.

SECTION 4.109.2
Acte projects out beyond the King's canal. Its high mountain, Athos, ends at the Aegean Sea.

SECTION 4.109.3
Its cities include Sane, a colony of Andros beside the canal itself, facing the sea toward Euboea. The others are Thyssus, Cleonae, Acrothoi, Olophyxus, and Dium.

SECTION 4.109.4
These are inhabited by a mixture of non-Greek peoples who speak two languages. There is also a small Chalcidian population. Most are Pelasgians, descended from the Tyrrhenians who once lived in Lemnos and Athens. There are also Bisaltians, Crestonians, and Edonians. They live in small towns.

SECTION 4.109.5
Most of them went over to Brasidas, but Sane and Dium resisted. He stayed with his army and laid waste to their territory.

CHAPTER 4.110

SECTION 4.110.1
When they would not give in, he immediately marched against Torone in Chalcidice, which the Athenians held. A few men were inviting him there and were ready to hand over the city. He arrived with his army while it was still night, near dawn, and took up a position by the shrine of the Dioscuri, about three stades from the city.

SECTION 4.110.2
The rest of the people of Torone and the Athenian garrison did not know he was there. But those working with him knew he was coming. A few had secretly gone out and were watching for his approach. Once they realized he had arrived, they brought seven lightly armed men with daggers inside to join them. Of the twenty men originally assigned, only these seven had not been too afraid to enter. Their leader was Lysistratus of Olynthus. They slipped through the wall facing the open sea without being noticed. Since the city stood on a hillside, they climbed up, killed the guards at the highest watchpost, and broke through the small gate facing Canastraeum.

CHAPTER 4.111

SECTION 4.111.1
Brasidas advanced a little and waited with the main army. He sent a hundred peltasts ahead. They were to run in first when a gate was opened and the agreed signal was raised.

SECTION 4.111.2
As time passed, the peltasts became puzzled and gradually moved close to the city. Inside, the Toronaeans working on the plan and the men who had entered made their preparations. The small gate had been broken through, and the gates by the marketplace were being opened after their bar was cut. First they led some men around and brought them in through the small gate. They wanted to cause sudden panic among the unsuspecting people in the city by attacking from behind and from both sides. Then they raised the agreed fire signal and admitted the rest of the peltasts through the gates by the marketplace.

CHAPTER 4.112

SECTION 4.112.1
Brasidas saw the signal, got his army moving, and ran forward. The men all shouted together, terrifying the people inside the city.

SECTION 4.112.2
Some immediately rushed in through the gates. Others climbed over square beams that happened to be leaning against a collapsed section of wall under repair. The beams were there for hauling up stones.

SECTION 4.112.3
Brasidas and the main body immediately turned toward the upper, higher parts of the city. He wanted to take it completely and hold it securely. The remaining troops spread out everywhere.

CHAPTER 4.113

SECTION 4.113.1
As Torone was being taken, most of its people had no idea what was happening and were thrown into confusion. But those involved in the plot, and those who approved of it, immediately joined the men who had entered.

SECTION 4.113.2
About fifty Athenian hoplites happened to be sleeping in the marketplace. When they realized what was happening, a few were killed in close fighting. The rest escaped safely to the fort at Lecythus, some going on foot and others taking refuge aboard the two ships on guard duty. The Athenians had occupied this fort themselves. It was a headland projecting from the city into the sea, cut off at a narrow isthmus.

SECTION 4.113.3
The Toronaeans who supported them also fled to join them there.

CHAPTER 4.114

SECTION 4.114.1
When daylight came and the city was securely in his hands, Brasidas made a proclamation to the Toronaeans who had fled with the Athenians. Any who wished could come back to their property and live as citizens without fear. He sent a herald to the Athenians, telling them to leave Lecythus under a truce and take their belongings, because the place belonged to the Chalcidians.

SECTION 4.114.2
They refused to leave but asked for a one-day truce to recover their dead. He granted two days. During this time he strengthened the neighboring houses, and the Athenians strengthened their own positions.

SECTION 4.114.3
He called a meeting of the Toronaeans and spoke much as he had at Acanthus. He said they should not think worse of the men who had worked with him to capture the city, or regard them as traitors. They had not acted to enslave the city or because they had been bribed. They had acted for its good and its freedom. Nor should those who had taken no part think they would be treated less well. He had not come to harm either the city or any individual.

SECTION 4.114.4
That was why he had made his proclamation to those who had fled to the Athenians. He thought no worse of them for their friendship with Athens. Once they had experience of his side [the Lacedaemonians], he believed they would be no less friendly to them, but much more so, because they acted with much greater fairness. For now, lack of experience made them afraid.

SECTION 4.114.5
He told everyone to prepare to be dependable allies. From now on they would be held responsible for any wrongdoing. But as for the past, it was not his side that had been wronged. Rather, the Toronaeans themselves had suffered at the hands of others more powerful than they were. If they had opposed him, they could be forgiven.

CHAPTER 4.115

SECTION 4.115.1
After saying this and reassuring them, Brasidas began attacking Lecythus once the truce had expired. The Athenians defended themselves from a poor wall and from houses fitted with battlements.

SECTION 4.115.2
They held off the attack for one day. The next day the enemy planned to bring up a machine from which they intended to throw fire onto the wooden defenses. The army was already approaching. At the spot where the Athenians thought the machine was most likely to be brought up, and where their position was most open to attack, they built a wooden tower on top of a house. They carried up many jars and large storage pots of water, along with large stones. Many men also climbed onto it.

SECTION 4.115.3
The house suddenly collapsed under the excessive weight, making a tremendous noise. The Athenians nearby who saw what had happened were more upset than frightened. But those farther away, especially the most distant, thought the position had already been captured there. They rushed to escape to the sea and the ships.

CHAPTER 4.116

SECTION 4.116.1
Brasidas noticed them abandoning the battlements and saw what was happening. He immediately brought his army forward, captured the fort, and killed everyone he found inside.

SECTION 4.116.2
This was how the Athenians abandoned the place. They crossed to Pallene in boats and warships. There was a sanctuary of Athena in Lecythus, and before the attack Brasidas had happened to promise thirty minas of silver to the first man to get onto the wall. He now thought that something beyond human action had caused its capture. He therefore paid the thirty minas into the goddess's sanctuary. He demolished and cleared Lecythus and set the whole area aside as sacred land.

SECTION 4.116.3
For the rest of the winter he put the places he held in order and made plans against the others. With the end of winter, the eighth year of the war came to an end.

CHAPTER 4.117

SECTION 4.117.1
At the very beginning of spring in the following summer season, the Lacedaemonians and Athenians made a one-year truce. The Athenians thought Brasidas would then be unable to get any more of their subjects to revolt before they could prepare without interference. At the same time, if things went well for them, they might reach a more general agreement. The Lacedaemonians believed these were the things the Athenians feared, as indeed they did. They thought that once the Athenians had experienced a break from suffering and hardship, they would be more eager for a settlement. They would return the prisoners and agree to a longer peace.

SECTION 4.117.2
The Lacedaemonians put a higher value on recovering their men while Brasidas was still successful. If he made further progress and brought the two sides' strength into balance, they were likely to lose the men. They would then have to risk an evenly matched struggle with the Athenians to win.

SECTION 4.117.3
The truce between them and their allies was therefore made on the following terms.

CHAPTER 4.118

SECTION 4.118.1
“Concerning the sanctuary and oracle of Pythian Apollo, we agree that anyone who wishes may use them without deception or fear, according to ancestral laws.

SECTION 4.118.2
“The Lacedaemonians and the allies present agree to this. They say they will send heralds to the Boeotians and Phocians and do all they can to persuade them as well.

SECTION 4.118.3
“Concerning the god's property, we must take care to discover those who have wronged him. Both you and we, and any others who wish to join us, must act correctly and justly according to ancestral laws. All must follow ancestral laws.

SECTION 4.118.4
“The Lacedaemonians and the other allies have agreed to these provisions on those subjects. If the Athenians make a truce, the Lacedaemonians and the other allies also agree to the following. Each side is to remain in its own territory, keeping what we now hold. Those at Coryphasium must stay within Buphras and Tomeus. Those in Cythera must not enter our allied territory. Neither we nor they may enter the other's territory. Those at Nisaea and Minoa must not cross the road from the gates beside the shrine of Nisus to the temple of Poseidon, and from that temple straight to the bridge leading to Minoa. The Megarians and their allies must not cross this road either. The Athenians are to keep the island they captured. Neither side may cross over to the other side's territory. The positions in Troezen are to remain as they now are, in accordance with the agreement made with the Athenians.

SECTION 4.118.5
“The Lacedaemonians and their allies may use the sea along their own coasts and those of their allies. They may not sail in warships, but may use other oared vessels with a carrying capacity of up to five hundred talents.

SECTION 4.118.6
“Heralds and embassies, with as many attendants as they think appropriate, are to have safe passage to and from the Peloponnese and Athens, by land and sea, to discuss ending the war and settling disputes.

SECTION 4.118.7
“During this period, neither you nor we may receive deserters, whether free people or slaves.

SECTION 4.118.8
“You must submit to legal proceedings brought by us, and we to proceedings brought by you, according to ancestral practice. Disputed matters must be settled through legal judgment without war.

SECTION 4.118.9
“The Lacedaemonians and their allies agree to these terms. If you think anything could be better or fairer, come to Lacedaemon and explain it. Neither the Lacedaemonians nor their allies will reject any fair proposals you make.

SECTION 4.118.10
“Those who come must have full authority, just as you require of us. The truce will last one year.”

SECTION 4.118.11
“The people approved this resolution. The tribe Acamantis held the presidency, Phaenippus was secretary, and Niciades was chairman. Laches proposed: With good fortune for the Athenians, a truce is to be made on the terms the Lacedaemonians and their allies accept and have agreed to in the assembly.

SECTION 4.118.12
“The truce is to last one year, beginning today, the fourteenth day of the month Elaphebolion.

SECTION 4.118.13
“During this period, embassies and heralds are to travel between the two sides and hold discussions about how the war can be ended.

SECTION 4.118.14
“The generals and presiding officials are to call an assembly, and the Athenians are to give first consideration to peace … in response to any embassy that comes to discuss ending the war. The embassies now present must immediately swear before the people that they will keep to the truce for the year.”

CHAPTER 4.119

SECTION 4.119.1
“The Lacedaemonians and their allies agreed to these terms [and swore to keep them] with the Athenians and their allies on the twelfth day of the month Gerastius at Lacedaemon.

SECTION 4.119.2
“The following men made the agreement and concluded the truce: for the Lacedaemonians, Taurus son of Echetimidas, Athenaeus son of Periclidas, and Philocharidas son of Eryxilaidas; for the Corinthians, Aeneas son of Ocytus and Euphamidas son of Aristonymus; for the Sicyonians, Damotimus son of Naucrates and Onasimus son of Megacles; for the Megarians, Nicasus son of Cecalus and Menecrates son of Amphidorus; for the Epidaurians, Amphias son of Eupaidas; and for the Athenians, the generals Nicostratus son of Diitrephes, Nicias son of Niceratus, and Autocles son of Tolmaeus.”

SECTION 4.119.3
This was how the truce came about. Throughout it, the two sides kept meeting to discuss a more lasting peace treaty.

CHAPTER 4.120

SECTION 4.120.1
During these same days, Scione, a city in Pallene, revolted from the Athenians and joined Brasidas. The Scionaeans say that they came from Pellene in the Peloponnese. Their first settlers were sailing home from Troy when the storm that struck the Achaeans drove them to this place, and they settled there.

SECTION 4.120.2
After their revolt, Brasidas sailed across to Scione at night. A friendly trireme sailed ahead, while he followed some distance behind in a small, fast boat. His plan was that, if he met a vessel larger than his small boat, the trireme would protect him. If an enemy trireme appeared, he thought it would turn against his warship rather than the smaller boat. Meanwhile he would escape safely.

SECTION 4.120.3
After crossing over, he called the Scionaeans together and repeated what he had said at Acanthus and Torone. He also said that they deserved the highest praise. The Athenians held Potidaea and had cut off Pallene at the isthmus, so the Scionaeans were effectively islanders. Even so, they had moved toward freedom of their own accord. They had not timidly waited to be forced to act for what was clearly their own good. This showed that they would also face other very great dangers bravely. If things went as he hoped, he would regard them as the Lacedaemonians' most genuinely faithful friends and honor them in other ways as well.

CHAPTER 4.121

SECTION 4.121.1
His words lifted the Scionaeans' spirits and gave them all confidence, including those who had previously opposed what was happening. They resolved to support the war enthusiastically. Besides giving Brasidas a warm welcome in other ways, they publicly crowned him with a gold crown as the man who was freeing Hellas. As individuals, they came up to him and tied ribbons around him as if he were a victorious athlete.

SECTION 4.121.2
For the moment, he left a small garrison with them and crossed back. Not long afterward he brought a larger force across. He wanted to attack Mende and Potidaea with the Scionaeans' help. He expected the Athenians to come to the rescue, as they would to an island, and wanted to act first. He was also negotiating with people in these cities who were planning to betray them to him.

CHAPTER 4.122

SECTION 4.122.1
He was about to make his attempt on these cities when the men announcing the truce arrived to see him in a trireme. They were Aristonymus for the Athenians and Athenaeus for the Lacedaemonians.

SECTION 4.122.2
The army crossed back to Torone, and the envoys told Brasidas about the agreement. All the Lacedaemonians' allies in the Thracian region accepted what had been done.

SECTION 4.122.3
Aristonymus approved the arrangements in other respects. But when he calculated the dates and realized that the Scionaeans had revolted after the truce, he said they would not be covered by it. Brasidas argued at length that they had revolted earlier, and he refused to give up the city.

SECTION 4.122.4
When Aristonymus reported the situation to Athens, the Athenians were immediately ready to march against Scione. The Lacedaemonians sent envoys to say that this would break the truce. Trusting Brasidas' account, they claimed the city and were willing to submit the dispute over it to arbitration.

SECTION 4.122.5
The Athenians did not want to risk arbitration. They wanted to attack as quickly as possible. They were angry that even people who were effectively on islands now thought they could revolt from Athens, trusting in the Lacedaemonians' land power, which could not help them.

SECTION 4.122.6
The facts about the revolt actually supported the Athenians' claim more strongly: the Scionaeans had revolted two days after the truce. The Athenians immediately passed a decree, on Cleon's proposal, to capture the Scionaeans and put them to death. They left other matters alone and prepared for this operation.

CHAPTER 4.123

SECTION 4.123.1
Meanwhile Mende, a city in Pallene and a colony of the Eretrians, revolted from them. Brasidas accepted its people too. He did not think he was doing wrong, even though they had clearly joined him during the truce. He himself accused the Athenians of breaking the treaty in certain respects.

SECTION 4.123.2
This made the Mendaeans more confident about acting. They saw that Brasidas was willing to receive them, and his conduct toward Scione showed them that he would not abandon them. At the same time, the small group organizing the revolt, now that the moment for action had come, refused to back down. Afraid that they themselves would be exposed, they forced the majority to act against its wishes.

SECTION 4.123.3
As soon as the Athenians heard the news, they became much angrier still and prepared to attack both cities.

SECTION 4.123.4
Expecting their fleet to arrive, Brasidas moved the children and women of the Scionaeans and Mendaeans to safety at Olynthus in Chalcidice. He sent the cities five hundred Peloponnesian hoplites and three hundred Chalcidian peltasts, with Polydamidas in command of them all. They made their defensive preparations together, expecting the Athenians to arrive shortly.

CHAPTER 4.124

SECTION 4.124.1
Meanwhile Brasidas and Perdiccas marched together against Arrhabaeus into Lyncus for a second time. Perdiccas brought the Macedonian force under his control and hoplites from the Greeks living there. Brasidas brought his remaining Peloponnesians, Chalcidians, Acanthians, and troops from each of the other allies according to its strength. Altogether there were about three thousand Greek hoplites. The Macedonian and Chalcidian cavalry accompanying them totaled nearly a thousand. There was also a large body of other non-Greek troops.

SECTION 4.124.2
They invaded Arrhabaeus' territory and found the Lyncestians camped opposite them. They too settled into camp facing the enemy.

SECTION 4.124.3
The infantry on each side held a hill, with a plain between them. First the cavalry of both sides rode down onto the plain and fought. Then the Lyncestian hoplites came down from their hill first, joining their cavalry and preparing to fight. Brasidas and Perdiccas led their own troops forward to meet them. They fought and routed the Lyncestians, killing many of them. The rest escaped to the higher ground and stayed there without further action.

SECTION 4.124.4
After this, they set up a trophy and waited for two or three days. They were expecting the Illyrians whom Perdiccas had hired and who were due to arrive. Then Perdiccas wanted to advance against Arrhabaeus' villages rather than stay where they were. But Brasidas was worried about Mende. He feared that the Athenians might sail there before he did and harm it. With the Illyrians still absent as well, he was unwilling to advance and preferred to retreat.

CHAPTER 4.125

SECTION 4.125.1
While they were arguing about this, news came that the Illyrians had betrayed Perdiccas and joined Arrhabaeus. Both commanders now thought they should retreat, because they feared the Illyrians, who were warlike people. But because of their disagreement they had settled nothing about when to start. Night fell, and the Macedonians and the mass of non-Greek troops suddenly panicked. Large armies often take fright like this for no clear reason. They imagined that the approaching enemy was many times stronger than it really was and was about to arrive. They suddenly took flight and headed home. Perdiccas did not notice at first. When he realized what was happening, they forced him to leave before seeing Brasidas. Their camps were a long way apart.

SECTION 4.125.2
At dawn Brasidas saw that the Macedonians had already left and that the Illyrians and Arrhabaeus were about to attack. He drew his hoplites together in a square, put the mass of lightly armed troops in the center, and prepared to retreat.

SECTION 4.125.3
He assigned the youngest men to rush out wherever the enemy attacked them. He himself planned to follow at the rear with three hundred picked men. As he withdrew, he would turn to face and fight off the first of the enemy to press the attack.

SECTION 4.125.4
Before the enemy came close, he quickly gave his soldiers this encouragement:

CHAPTER 4.126

SECTION 4.126.1
“Peloponnesians, if I did not suspect that you were frightened because we have been left alone and the approaching enemy are non-Greeks in great numbers, I would not be giving you an explanation as well as encouragement. As it is, I will briefly remind you of a few things and offer some advice. I will try to convince you of the most important points about our friends' departure and the enemy's numbers.

SECTION 4.126.2
“You should be good soldiers because of your own courage, not because allies happen to be with you. Nor should you fear any number of other men. You do not come from states where the many rule the few. Instead, the few rule the many, and they gained their power by nothing other than victory in battle.

SECTION 4.126.3
“You are afraid of these non-Greeks now because you do not know them. But you must learn that they will not be formidable opponents. You can judge from the fighting you have already done against some of them alongside the Macedonians. I judge this too, and know it from what others have told me.

SECTION 4.126.4
“When an enemy's strength is more apparent than real, learning the truth about it gives those defending themselves greater confidence. But against an enemy with some solid advantage, a man would act more boldly if he did not know about it beforehand.

SECTION 4.126.5
“These men are frightening to anyone unfamiliar with them while their attack is still to come. Their numbers look terrifying, the volume of their shouting is unbearable, and their pointless waving of weapons has a threatening effect. But when they close with men who stand their ground against all this, they are not the same. They have no fixed formation that would make them ashamed to leave their position when pressed. Retreating and attacking bring them equal credit, so their courage is never put to the test. When each man fights as he chooses, he can very easily find a respectable excuse for saving himself. They think that frightening you without taking risks is more reliable than fighting you hand to hand. Otherwise they would have chosen to fight instead.

SECTION 4.126.6
“You can clearly see that all the terror they cause in advance amounts to little in practice. It is what you see and hear that makes it overwhelming. Stand your ground against their attack, and then, when the time is right, pull back again in good order and in formation. You will reach safety sooner, and you will know in the future that, against men who withstand their first attack, mobs like these boast about their courage with threats from a distance, without getting on with it. But if anyone gives way to them, they are quick to show how brave they are by chasing him, when they can do so safely.”

CHAPTER 4.127

SECTION 4.127.1
After giving this advice, Brasidas began to withdraw his army. When the non-Greeks saw it, they pressed forward with loud shouting and uproar. They thought he was running away and that they would catch and destroy him.

SECTION 4.127.2
But wherever they attacked, the men assigned to rush out met them, while Brasidas himself stood against them with his picked troops. Contrary to the enemy's expectations, the Greeks held off the first charge. After that, they faced and fought the enemy whenever it advanced and withdrew whenever it stopped. Most of the non-Greeks then stopped attacking Brasidas' Greeks in the open ground. They left a small force to follow and harass them. The rest ran after the fleeing Macedonians, killing any they met. They also hurried ahead to occupy the narrow entrance into Arrhabaeus' territory between two hills. They knew Brasidas had no other route for retreat. As he approached this difficult stretch of road, they began to surround him, intending to cut him off.

CHAPTER 4.128

SECTION 4.128.1
Brasidas realized this and ordered the three hundred men with him to run toward whichever of the hills he thought would be easier to capture. Each man was to run as fast as he could, without keeping formation. They were to try to drive off the non-Greeks already on it before the larger force surrounding them could reach that point too.

SECTION 4.128.2
They attacked and defeated the men on the hill. The main body of the Greek army could now make its way toward it more easily. The non-Greeks were frightened by the rout of their men from the high ground there. They stopped following the Greeks any farther, thinking that they were already at the border and had escaped.

SECTION 4.128.3
Once Brasidas had secured the high ground, he marched more safely. That same day he reached Arnissa, the first place in Perdiccas' kingdom.

SECTION 4.128.4
His soldiers were angry that the Macedonians had retreated ahead of them. Along the road they came across Macedonian ox teams and equipment that had been left behind, as was likely in a frightened retreat at night. They unyoked and slaughtered the oxen and took the equipment for themselves.

SECTION 4.128.5
From this point Perdiccas first began to regard Brasidas as an enemy. From then on he felt an unusual hatred for the Peloponnesians, considering his relations with the Athenians. He put aside his urgent interests and worked to make peace with the Athenians as quickly as possible and get rid of the Peloponnesians.

CHAPTER 4.129

SECTION 4.129.1
When Brasidas returned from Macedonia to Torone, he found that the Athenians already held Mende. He stayed where he was, thinking it was now impossible to cross to Pallene and bring help. Instead, he kept Torone under guard.

SECTION 4.129.2
For about the same time as the events in Lyncus, the Athenians had sailed against Mende and Scione, as they had been preparing to do. They had fifty ships, ten of them from Chios, a thousand of their own hoplites, six hundred archers, a thousand Thracian mercenaries, and other peltasts from the local allies. Their generals were Nicias son of Niceratus and Nicostratus son of Diitrephes.

SECTION 4.129.3
They sailed from Potidaea, put in near the temple of Poseidon, and advanced against the Mendaeans. The Mendaeans, three hundred Scionaeans who had come to help them, and the Peloponnesian mercenaries—seven hundred hoplites altogether—with their commander Polydamidas, happened to be camped outside the city on a strong hill.

SECTION 4.129.4
Nicias took a hundred and twenty lightly armed Methonaeans, sixty picked Athenian hoplites, and all the archers, and tried to go up a path on the hill. But the defenders wounded him, and he could not force his way through. Nicostratus brought all the rest of the army by a longer route against another part of the hill. It was difficult to attack, and his force fell into serious confusion. The whole Athenian army came close to defeat.

SECTION 4.129.5
The Mendaeans and their allies did not give way that day, so the Athenians withdrew and camped. When night fell, the Mendaeans went back into the city.

CHAPTER 4.130

SECTION 4.130.1
The next day the Athenians sailed around to the side facing Scione and captured the suburb. They spent the whole day ravaging the land, and no one came out against them. There was also some civil strife in the city. The following night the three hundred Scionaeans went home.

SECTION 4.130.2
On the next day Nicias advanced with half the army toward the Scionaean border, ravaging the land as he went. Nicostratus took the rest and settled in front of the city by the upper gates, where the road leads toward Potidaea.

SECTION 4.130.3
The Mendaeans and the hired troops happened to be stationed inside the wall at this point. Polydamidas drew them up for battle and urged the Mendaeans to march out.

SECTION 4.130.4
One of the men from the people's party, speaking in opposition as a member of the rival faction, told him that he would not go out and did not want to fight. At this refusal, Polydamidas grabbed him with his hand and manhandled him. The people immediately picked up their weapons in fury and advanced against the Peloponnesians and those who had worked with them against the people's interests.

SECTION 4.130.5
They attacked and routed them. Their opponents were caught by the sudden fighting and also frightened when the gates were opened to the Athenians. They thought the attack had been arranged with the Athenians beforehand.

SECTION 4.130.6
Those who were not killed at once fled to the acropolis, which they had already been holding. The Athenians rushed into Mende. Nicias had now returned and was also outside the city. Since the city had not been opened to them under an agreement, the whole army looted it as if they had taken it by force. The generals could barely stop them from killing the inhabitants as well.

SECTION 4.130.7
After this they told the Mendaeans to govern themselves as they had before. They were to hold their own trials of anyone they thought responsible for the revolt. The Athenians shut off the men in the acropolis with a wall on either side running down to the sea, and posted a guard. Once they had secured Mende, they moved against Scione.

CHAPTER 4.131

SECTION 4.131.1
The Scionaeans and the Peloponnesians came out to meet them and took up a position on a strong hill in front of the city. Unless the Athenians captured it, they could not surround the city with a wall.

SECTION 4.131.2
The Athenians attacked the hill in full force and drove off its defenders in battle. They made camp, set up a trophy, and prepared to build the wall around the city.

SECTION 4.131.3
Not long afterward, when they were already at work, the hired troops besieged in the acropolis at Mende forced their way past the guard beside the sea and arrived by night. Most of them slipped past the army outside Scione and got into the city.

CHAPTER 4.132

SECTION 4.132.1
While the Athenians were building the wall around Scione, Perdiccas sent a herald to their generals and made an agreement with Athens. His hostility toward Brasidas over the retreat from Lyncus was the reason. He had started the negotiations immediately after that retreat.

SECTION 4.132.2
At this time Ischagoras the Lacedaemonian was about to lead an army overland to Brasidas. Now that Perdiccas had made his agreement, Nicias told him to give the Athenians some clear proof that he would keep it. Perdiccas himself also no longer wanted Peloponnesians coming into his country. He therefore enlisted his friends in Thessaly, where he always dealt with the leading men, and blocked the army and its preparations. They did not even attempt to pass through Thessaly.

SECTION 4.132.3
Ischagoras, Ameinias, and Aristeus themselves did, however, reach Brasidas. The Lacedaemonians had sent them to inspect the situation. They also brought some of their own men of military age out of Sparta, contrary to the law, to put them in command of the cities rather than leave these to just anyone. Brasidas appointed Clearidas son of Cleonymus at Amphipolis and Pasitelidas son of Hegesander at Torone.

CHAPTER 4.133

SECTION 4.133.1
During the same summer the Thebans demolished the wall of Thespiae, accusing its people of supporting Athens. They had always wanted to do this. It had become easier now because the best of the Thespians had been killed in the battle against the Athenians.

SECTION 4.133.2
That same summer the temple of Hera at Argos burned down. Chrysis, the priestess, had put a burning lamp near the garlands and then fallen asleep. Everything caught fire and burned down without her noticing.

SECTION 4.133.3
Afraid of the Argives, Chrysis fled immediately that night to Phlius. Following the established law, they appointed another priestess, named Phaeinis. When Chrysis fled, she had served through eight years of this war and half the ninth.

SECTION 4.133.4
By the end of the summer, the wall around Scione was completely finished. The Athenians left a force to guard it and withdrew with the rest of the army.

CHAPTER 4.134

SECTION 4.134.1
During the following winter the Athenians and Lacedaemonians remained inactive because of the truce. But the Mantineans and Tegeans, with the allies of each, fought at Laodocium in Oresthis. The outcome was disputed. Each side routed the wing facing it, and both set up trophies and sent captured armor to Delphi.

SECTION 4.134.2
There were, however, heavy losses on both sides, and the battle was very evenly matched. Nightfall ended the fighting. The Tegeans camped on the battlefield and immediately set up a trophy. The Mantineans withdrew to Bucolion and later set up a rival trophy.

CHAPTER 4.135

SECTION 4.135.1
Toward the end of the same winter, when spring was already close, Brasidas also made an attempt on Potidaea. He approached at night and put a ladder against the wall, remaining undetected up to that point. The ladder went up in the gap after the bell had been carried past, before the man passing it on returned. But the defenders noticed at once, before his men could climb up. He quickly led his army away again without waiting for daylight.

SECTION 4.135.2
The winter ended, and the ninth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

### Book 5

CHAPTER 5.1

SECTION 5.1.1
By the Pythian Games in the following summer, the one-year truce had ended. During the truce the Athenians expelled the Delians from Delos. They thought an old offense made the Delians too impure to perform sacred duties. They also thought their purification of the island was incomplete without this step. As I explained earlier, they had believed they were acting correctly when they removed the graves of the dead. Pharnaces gave the Delians Adramyttium in Asia to live in, and they settled there as each chose.

CHAPTER 5.2

SECTION 5.2.1
After the truce, Cleon persuaded the Athenians to send him to the towns in the Thracian region. He sailed with 1,200 Athenian hoplites and 300 cavalry, a larger number of allied troops, and thirty ships.

SECTION 5.2.2
He first put in at Scione, which was still under siege. He took additional hoplites from the forces guarding it and sailed to Cophus, a harbor in Torone's territory not far from the city.

SECTION 5.2.3
There he learned from deserters that Brasidas was not in Torone and that the men inside could not put up an effective fight. He advanced on the city with his land army and sent ten ships around to sail into the harbor.

SECTION 5.2.4
He first reached the outer wall. Brasidas had built this addition to the city's defenses to enclose the suburb. By taking down part of the old wall, he had made the whole place a single city.

CHAPTER 5.3

SECTION 5.3.1
Pasitelidas, the Lacedaemonian commander, and the garrison there came to defend the outer wall and resisted the Athenian attack. They were being forced back, while the ships sent around to the harbor were sailing in. Pasitelidas feared that the ships would capture the undefended city first and that he would be trapped if the outer wall fell. He abandoned it and ran back to the city.

SECTION 5.3.2
The Athenians from the ships reached Torone first and captured it. Their land army followed close behind the defenders and rushed in with a shout through the gap in the old wall. They killed some of the Peloponnesians and Toronaeans in the immediate hand-to-hand fighting. They captured the others alive, including the commander Pasitelidas.

SECTION 5.3.3
Brasidas was coming to help Torone. On the way he learned that it had fallen and turned back. He had been about forty stades away when he failed to arrive in time.

SECTION 5.3.4
Cleon and the Athenians set up two victory monuments, one by the harbor and the other near the outer wall. They enslaved the Toronaean women and children. They sent the men, the Peloponnesians, and any other Chalcidians who were there to Athens, about seven hundred prisoners in all. The Peloponnesians among them were later released under the peace treaty. The Olynthians recovered the rest through an exchange of one prisoner for another.

SECTION 5.3.5
At about the same time, the Boeotians captured Panactum, an Athenian fort on the border, through treachery.

SECTION 5.3.6
Cleon posted a garrison in Torone, put to sea, and sailed around Athos toward Amphipolis.

CHAPTER 5.4

SECTION 5.4.1
At about the same time, the Athenians sent Phaeax son of Erasistratus as one of three ambassadors to Italy and Sicily. He sailed with two ships.

SECTION 5.4.2
After the agreement and the Athenian withdrawal from Sicily, the Leontines had enrolled many new citizens. The people were planning to redistribute the land.

SECTION 5.4.3
When the powerful men learned this, they called in the Syracusans and drove the people out. The expelled people scattered wherever each could go. The powerful men reached an agreement with the Syracusans, left their city empty, and settled in Syracuse with citizenship rights.

SECTION 5.4.4
Later, some of them were dissatisfied and left Syracuse again. They occupied a part of the city of Leontini called Phocaeae, as well as Bricinniae, a stronghold in Leontine territory. Most of the people expelled earlier joined them. They established themselves there and fought from behind the walls.

SECTION 5.4.5
When the Athenians heard about this, they sent Phaeax. They hoped to save the people of Leontini by persuading their allies there, and if possible the other Sicilian Greeks, to join in attacking the Syracusans, on the grounds that Syracuse was building up its power.

SECTION 5.4.6
On his arrival Phaeax persuaded the Camarinaeans and Acragantines. But his efforts met resistance at Gela, and he went no farther to the other cities, realizing that he would not persuade them. He returned through the country of the Sicels to Catana. On the way he also visited Bricinniae and encouraged its people. Then he sailed away.

CHAPTER 5.5

SECTION 5.5.1
On his voyage to Sicily and on his return, he also negotiated with some cities in Italy about friendship with Athens. He encountered some Locrian settlers who had been driven out of Messene. After the agreement among the Sicilian Greeks, civil strife had broken out in Messene. One side had called in the Locrians, who sent these men as settlers. Messene was under Locrian control for a time.

SECTION 5.5.2
Phaeax did not harm these men when he met them on their voyage home. The Locrians had already reached an understanding with him about an agreement with Athens.

SECTION 5.5.3
They alone among the allies had not made a truce with Athens when the Sicilian Greeks settled their differences. They would not have done so even now, if they had not been tied down by a war with the Hipponians and Medmaeans, their neighbors and colonists. Phaeax arrived back in Athens some time later.

CHAPTER 5.6

SECTION 5.6.1
After sailing around from Torone toward Amphipolis, Cleon made Eion his base. He attacked Stagirus, a colony of Andros, but failed to capture it. He did, however, take Galepsus, a colony of Thasos, by force.

SECTION 5.6.2
He sent ambassadors to Perdiccas, asking him to bring an army as required by their alliance. He sent others to Thrace, to Polles, king of the Odomantians, to hire and bring back as many Thracians as possible. He himself stayed at Eion and waited.

SECTION 5.6.3
When Brasidas learned this, he took up a position against him at Cerdylium. This place belongs to the Argilians and stands on high ground across the river, not far from Amphipolis. Everything could be seen from there, so Cleon could not move out with his army without Brasidas noticing. Brasidas expected him to do just that: dismiss the numbers on their side and march up to Amphipolis with the army he already had.

SECTION 5.6.4
Meanwhile, Brasidas was also gathering 1,500 Thracian mercenaries and calling up all the Edonian peltasts and cavalry. He had a thousand Myrcinian and Chalcidian peltasts as well as those in Amphipolis.

SECTION 5.6.5
The hoplites assembled numbered about two thousand in all. There were also three hundred Greek cavalry. Brasidas held his position at Cerdylium with about 1,500 of these troops. The others were stationed in Amphipolis with Clearidas.

CHAPTER 5.7

SECTION 5.7.1
For a time Cleon stayed where he was. Then he was forced to do what Brasidas expected.

SECTION 5.7.2
The soldiers were annoyed at sitting idle. They contrasted the enemy's experience and daring with their own commander's ignorance and timidity. They also recalled how unwillingly they had followed him from home. Cleon heard their complaints. He did not want them to become resentful because he kept them in the same place, so he took them out and led them forward.

SECTION 5.7.3
He used the same approach as at Pylos, where success had made him believe he had some understanding of war. He did not expect anyone to come out and fight him. He said he was going up mainly to inspect the place. He was waiting for his larger force, not to give himself a safe advantage if forced to fight, but to surround the city and capture it by force.

SECTION 5.7.4
He arrived and stationed his army on a strong hill in front of Amphipolis. He himself examined the lake formed by the Strymon and the layout of the city on the side facing Thrace.

SECTION 5.7.5
He thought he could leave whenever he wanted without a fight. No one could be seen on the wall, and no one came out through the gates, which were all closed. He even thought he had made a mistake by not bringing siege engines up with him: he could have taken the city because it was undefended.

CHAPTER 5.8

SECTION 5.8.1
As soon as Brasidas saw the Athenians moving, he too came down from Cerdylium and entered Amphipolis.

SECTION 5.8.2
He did not march out and form a battle line against the Athenians. He was worried about his own forces and thought they were inferior, not in numbers, which were roughly equal, but in quality. The Athenian contingent on the expedition was a select force, and the men from Lemnos and Imbros were their best troops. Instead, he prepared to use a trick to attack them.

SECTION 5.8.3
He thought that showing the enemy his troops' numbers and makeshift equipment would not improve his chances of victory. He would do better if they had not seen his men beforehand and had no real basis for looking down on them.

SECTION 5.8.4
So he chose 150 hoplites for himself and put the rest under Clearidas. He planned to attack suddenly before the Athenians left. He did not think he would get another chance to catch them on their own in the same way if their reinforcements arrived. He called all the soldiers together to encourage them and explain his plan, and spoke as follows.

CHAPTER 5.9

SECTION 5.9.1
“Men of the Peloponnese, a brief reminder is enough about the country we come from: its courage has always kept it free. And you are Dorians about to fight Ionians, whom you have usually beaten.

SECTION 5.9.2
“But I will explain how I intend to make the attack. Otherwise, attacking with a few men rather than risking everyone at once might look inadequate and make some of you lose courage.

SECTION 5.9.3
“I think the enemy came up to this position because they looked down on us and did not expect anyone to come out and fight them. Now they have turned their attention to looking around, without keeping formation, and are being careless.

SECTION 5.9.4
“A commander is most likely to succeed if he spots mistakes like these in the enemy and adapts his attack to his own strength. He must not insist on coming out into the open and fighting in battle formation. Instead, he must do what works best in the situation.

SECTION 5.9.5
“The tricks that deserve the greatest respect are those that do the most to deceive the enemy and bring the greatest benefit to one's own side.

SECTION 5.9.6
“They are still unprepared but confident. From what I can see, they are thinking more of slipping away than of staying. So while their minds are relaxed, before they gather their thoughts more firmly, I will take my men and, if I can get there first, charge at the center of their army.

SECTION 5.9.7
“Then, Clearidas, when you see that I am already attacking and, as is likely, frightening them, suddenly open the gates. Lead out the men with you, the Amphipolitans and the other allies. Charge out and hurry to join the fight as quickly as you can.

SECTION 5.9.8
“That is the best way to frighten them. A force coming up later is more alarming to the enemy than the one already there fighting them.

SECTION 5.9.9
“Show your courage, as a Spartan should. And you, men of the allied forces, follow bravely. Remember the three things that make a good soldier: eagerness, a sense of shame, and obedience to commanders. If you fight well today, you will be free and will be called allies of the Lacedaemonians. Otherwise, you will be slaves of the Athenians, in a slavery harsher than before. That is the best you can expect if you escape being sold as slaves or killed. You will also have prevented the rest of the Greeks from being set free.

SECTION 5.9.10
“Do not lose courage when you see how much is at stake in this fight. For my part, I will show that I can not only encourage others but also go into action myself.”

CHAPTER 5.10

SECTION 5.10.1
After speaking, Brasidas prepared to go out himself. He stationed the other troops with Clearidas at the gates called the Thracian Gates, so that they could come out as ordered.

SECTION 5.10.2
Brasidas had been seen coming down from Cerdylium. He could also be seen from outside the city as he made a sacrifice near Athena's sanctuary and carried out these preparations. Cleon had moved farther forward to inspect the place. A report reached him that the enemy's whole army was visible in the city and that many horses' and men's feet could be seen beneath the gates, as though they were about to come out.

SECTION 5.10.3
When he heard this, he went over to look. After seeing it for himself, he did not want to fight a decisive battle before his reinforcements arrived, and thought he could get away in time. He immediately ordered the signal for retreat. He told the departing troops to move toward Eion by the left wing, the only possible way.

SECTION 5.10.4
But he thought this was taking too long. He turned the right wing around himself and led the army away, exposing its unshielded side to the enemy.

SECTION 5.10.5
Brasidas saw his opportunity as the Athenian army began to move. He said to his own men and the others, “These men will not stand up to us. You can tell from the movement of their spears and heads. Troops who move like that do not usually stand their ground against an attack. Open the gates I ordered, someone, and let us charge out as fast as we can, with confidence.”

SECTION 5.10.6
He went out through the gates toward the stockade and the first gates of the long wall that stood there then. He ran straight down the road, where a victory monument now stands as you approach the strongest part of the position. He attacked the Athenians in the center of their army and put them to flight. They were already frightened by their own disorder and shocked by his daring.

SECTION 5.10.7
At the same time Clearidas led his army out through the Thracian Gates, as ordered, and charged. The unexpected, sudden attack from both directions threw the Athenians into confusion.

SECTION 5.10.8
Their left wing, on the side toward Eion, had already moved ahead. It immediately broke away and fled. As it was retreating, Brasidas advanced against the right wing and was wounded. The Athenians did not notice him fall. The men near him picked him up and carried him away.

SECTION 5.10.9
The Athenian right wing held its ground more firmly. Cleon had never intended to stand and fight. He fled at once, but a Myrcinian peltast caught and killed him. The hoplites rallied on the hill there and resisted Clearidas, even after he attacked them two or three times. They did not give way until the Myrcinian and Chalcidian cavalry and the peltasts surrounded them, threw javelins at them, and put them to flight.

SECTION 5.10.10
The whole Athenian army was now in flight. Some were killed in the immediate hand-to-hand fighting, others by the Chalcidian cavalry and the peltasts. The survivors made their way back to Eion with difficulty, taking many different routes over the mountains.

SECTION 5.10.11
The men who had picked Brasidas up from the battlefield brought him safely into the city while he was still breathing. He learned that his side was winning, but died soon afterward.

SECTION 5.10.12
The rest of the army returned from the pursuit with Clearidas, stripped the dead, and set up a victory monument.

CHAPTER 5.11

SECTION 5.11.1
After this, all the allies followed Brasidas' funeral procession under arms. They buried him at public expense inside the city, in front of what is now the marketplace. Since then, the Amphipolitans have enclosed his tomb and offered sacrifices to him as a hero. They have honored him with games and annual sacrifices and have credited him with founding the colony. They pulled down the buildings associated with Hagnon and removed anything that might survive as a reminder of his founding of the city. They considered Brasidas their savior. Also, because they feared the Athenians, they wanted for the present to maintain the goodwill of their Lacedaemonian allies. Since the Athenians were now their enemies, they thought honoring Hagnon would no longer be as useful or as welcome to them.

SECTION 5.11.2
They returned the dead to the Athenians. About six hundred Athenians died, but only seven on the other side. This was because the fighting had come about not so much between armies in battle formation as through this sudden encounter and the fear it caused before the fight began.

SECTION 5.11.3
After recovering their dead, the Athenians sailed home. Clearidas and his men settled affairs around Amphipolis.

CHAPTER 5.12

SECTION 5.12.1
At about the same time, as summer was ending, the Lacedaemonians Rhamphias, Autocharidas, and Epicydidas were leading nine hundred hoplites as reinforcements to the Thracian region. They reached Heraclea in Trachis and put right whatever they thought was wrong there.

SECTION 5.12.2
While they were staying there, this battle took place, and the summer ended.

CHAPTER 5.13

SECTION 5.13.1
At the start of the following winter, Rhamphias and his men marched as far as Pierium in Thessaly. The Thessalians stopped them from going farther. Brasidas, to whom they were taking the army, was also dead, so they turned back for home. They thought there was no longer any opportunity to act. The Athenians had left after their defeat, and they themselves were not strong enough to carry out any of the plans Brasidas had had in mind.

SECTION 5.13.2
Their main reason for leaving was that, when they had set out, they knew the Lacedaemonians were becoming more inclined toward peace.

CHAPTER 5.14

SECTION 5.14.1
Immediately after the battle at Amphipolis and Rhamphias' withdrawal from Thessaly, neither side took any further military action. Both were now more inclined toward peace. The Athenians had suffered a blow at Delium and then, soon afterward, another at Amphipolis. They could no longer rely on their hopes of success through their own strength. These hopes had previously made them refuse a truce, because they thought their current good fortune would give them the upper hand.

SECTION 5.14.2
They also feared that their setbacks would encourage their allies to rebel on a larger scale. They regretted not making peace after the events at Pylos, when they had had a good opportunity.

SECTION 5.14.3
For the Lacedaemonians, in turn, the war had not gone as expected. They had thought they could destroy Athenian power in a few years by ravaging Athenian land. Instead, they had suffered the disaster on the island, unlike anything Sparta had experienced before. Their land was being raided from Pylos and Cythera, and the Helots were deserting. They also lived in constant fear that the Helots still in the country might count on help from outside and rebel against the existing government, as they had done before.

SECTION 5.14.4
Their thirty-year truce with the Argives was also about to expire. The Argives would not make another unless the land of Cynuria was returned to them. Fighting both the Argives and the Athenians at once seemed impossible. They also suspected that some cities in the Peloponnese would break away and join the Argives, as in fact happened.

CHAPTER 5.15

SECTION 5.15.1
After considering these points, both sides thought they should reach an agreement. The Lacedaemonians were at least as eager as the Athenians, because they wanted to recover the men captured on the island. The Spartans among these prisoners were leading citizens and relatives of men at home.

SECTION 5.15.2
They had begun negotiations immediately after the capture. But the Athenians, who were doing well, were not yet at all willing to end the war on equal terms. Immediately after the Athenians' defeat at Delium, the Lacedaemonians realized they would now be more receptive and made the one-year truce. During it they were to meet and discuss a longer agreement.

CHAPTER 5.16

SECTION 5.16.1
Now the Athenians had also been defeated at Amphipolis, and Cleon and Brasidas were dead. These two had been the strongest opponents of peace on their respective sides. Brasidas opposed it because war brought him success and honor. Cleon thought that in peacetime his wrongdoing would be easier to see and his accusations against others less believable. So the men most eager for leadership in each city now worked much harder for peace. They were Pleistoanax son of Pausanias, king of the Lacedaemonians, and Nicias son of Niceratus, who had enjoyed more success as a general than anyone else at the time. Nicias wanted to preserve his good fortune while he was still free from misfortune and held in respect. He wanted an immediate end to the hardships for himself and his fellow citizens. He also wanted to leave a name for the future as a man who had gone through life without causing his city any setback. He thought this could be achieved by avoiding danger and leaving as little as possible to chance. Peace would provide that safety. Pleistoanax, for his part, was being attacked by his enemies over his return from exile. Whenever the Lacedaemonians suffered a setback, these enemies kept reminding them of him. They claimed that these things happened because his return had broken religious law.

SECTION 5.16.2
They accused him and his brother Aristocles of persuading the priestess at Delphi to give the same response repeatedly to the Lacedaemonian sacred envoys who came there. She told them to bring the offspring of Zeus's demigod son back from a foreign land to their own. Otherwise they would have to plow with a silver plowshare.

SECTION 5.16.3
In time, they said, she had persuaded the Lacedaemonians to bring him back in the nineteenth year of his exile. He had fled to Lycaeum because his earlier withdrawal from Attica had been suspected of being bought by bribes. For fear of the Lacedaemonians, he had been living there with half his house inside Zeus's sanctuary. They brought him back with the same dances and sacrifices they had used when they first founded Lacedaemon and installed their kings.

CHAPTER 5.17

SECTION 5.17.1
He resented these accusations and worked hard for an agreement. He thought that if there was peace, with no setbacks and with the Lacedaemonians recovering their men, his enemies would have nothing to criticize him for. But while war continued, leading men were bound to be blamed for disasters.

SECTION 5.17.2
They held talks throughout this winter. As spring approached, the Lacedaemonians also made a show of preparing for war. They sent announcements around the cities that they intended to build a fort in enemy territory, to make the Athenians more willing to listen. At their meetings both sides put forward many claims. Eventually they agreed to make peace by returning what each had captured in the war, except that the Athenians would keep Nisaea. When the Athenians demanded Plataea in return, the Thebans said they held it not by force but by agreement: its people had submitted voluntarily, and the place had not been betrayed to them. The Athenians made the same argument about Nisaea. The Lacedaemonians then summoned their allies. All except the Boeotians, Corinthians, Eleans, and Megarians voted to end the war. Those four were dissatisfied with the arrangements. The Lacedaemonians made the agreement and swore to observe the following terms with the Athenians, who swore the same to them.

CHAPTER 5.18

SECTION 5.18.1
“The Athenians, the Lacedaemonians, and their allies made a peace treaty on the following terms, and swore to it city by city.

SECTION 5.18.2
“At the sanctuaries shared by all, anyone who wishes may offer sacrifices, visit, consult the oracles, and attend festivals according to ancestral custom. They may travel safely by land and sea. Apollo's sanctuary and temple at Delphi, and the Delphians themselves, shall have their own laws, manage their own finances, and exercise their own jurisdiction over themselves and their land, according to ancestral custom.

SECTION 5.18.3
“The treaty shall last fifty years between the Athenians and their allies and the Lacedaemonians and their allies. There shall be no deceit or acts of harm, either on land or at sea.

SECTION 5.18.4
“The Lacedaemonians and their allies shall not take up arms to harm the Athenians and their allies, nor shall the Athenians and their allies do so against the Lacedaemonians and their allies. Neither side shall do this through any trick or scheme. If they have a dispute, they shall settle it by legal judgment and oaths, under terms they agree on.

SECTION 5.18.5
“The Lacedaemonians and their allies shall return Amphipolis to the Athenians. In all the cities the Lacedaemonians have handed over to the Athenians, the inhabitants may leave for wherever they wish, taking their belongings with them. The cities shall have their own laws and pay the tribute assessed in the time of Aristides. Once the treaty has been made, the Athenians and their allies shall not take up arms to harm these cities, as long as they pay the tribute. These cities are Argilus, Stagirus, Acanthus, Scolus, Olynthus, and Spartolus. They shall be allies of neither the Lacedaemonians nor the Athenians. But if the Athenians persuade them, they may become allies of Athens of their own free will.

SECTION 5.18.6
“The Mecybernaeans, Sanaeans, and Singaeans shall live in their own cities on the same terms as the Olynthians and Acanthians.

SECTION 5.18.7
“The Lacedaemonians and their allies shall return Panactum to the Athenians. The Athenians shall return to the Lacedaemonians Coryphasium, Cythera, Methana, Pteleum, and Atalanta, and all the Lacedaemonian men held in the public prison at Athens or in a public prison anywhere else under Athenian rule. They shall release the Peloponnesians besieged in Scione, the other allies of the Lacedaemonians who are in Scione, all those Brasidas sent in, and any allies of the Lacedaemonians held in the public prison at Athens or in a public prison anywhere else under Athenian rule. The Lacedaemonians and their allies shall likewise return any Athenians and Athenian allies they hold.

SECTION 5.18.8
“The Athenians may decide as they wish about the people of Scione, Torone, and Sermyle, and about any other cities they hold.

SECTION 5.18.9
“The Athenians shall swear an oath to the Lacedaemonians and their allies, dealing with each city separately. On each side, seventeen men from each city shall swear the most binding oath used in their country. The oath shall be: ‘I will keep these agreements and this treaty fairly and without deceit.’ The Lacedaemonians and their allies shall swear the same oath to the Athenians.

SECTION 5.18.10
“Both sides shall renew the oath every year. They shall set up stone tablets at Olympia, Pytho, the Isthmus, on the Acropolis at Athens, and in the Amyclaeum at Lacedaemon.

SECTION 5.18.11
“If either side has forgotten anything, on any matter, they may discuss it fairly and make whatever changes both sides, the Athenians and the Lacedaemonians, agree to. Such changes will not break either side's oath.

CHAPTER 5.19

SECTION 5.19.1
“The treaty takes effect at Lacedaemon in the term of the ephor Pleistolas, on the fourth day from the end of the month Artemisius. At Athens it takes effect in the term of the archon Alcaeus, on the sixth day from the end of the month Elaphebolion. The following men swore the oaths and made the treaty.

SECTION 5.19.2
“On the Lacedaemonian side: Pleistoanax, Agis, Pleistolas, Damagetus, Chionis, Metagenes, Acanthus, Daithus, Ischagoras, Philocharidas, Zeuxidas, Antippus, Tellis, Alcinadas, Empedias, Menas, and Laphilus. On the Athenian side: Lampon, Isthmionicus, Nicias, Laches, Euthydemus, Procles, Pythodorus, Hagnon, Myrtilus, Thrasycles, Theagenes, Aristocrates, Iolcius, Timocrates, Leon, Lamachus, and Demosthenes.”

CHAPTER 5.20

SECTION 5.20.1
This treaty was made as winter ended and spring began, immediately after the City Dionysia. Exactly ten years had passed since the first invasion of Attica and the start of this war, with a difference of only a few days.

SECTION 5.20.2
Anyone checking the dates should look at the actual periods of time. They should not put more trust in counting the names of officials in different places, or of people whose offices are used to date past events. That is not an exact method. An event might occur at the start of someone's term, in the middle, or at any other point in it.

SECTION 5.20.3
But if they count by summers and winters, as this account does, with each season representing half a year, they will find that this first war lasted ten summers and the same number of winters.

CHAPTER 5.21

SECTION 5.21.1
The Lacedaemonians had drawn the lot requiring them to return what they held first. They immediately released the prisoners of war in their custody. They also sent Ischagoras, Menas, and Philocharidas as envoys to the Thracian region. They ordered Clearidas to hand Amphipolis over to the Athenians, and the others to accept the treaty on the terms laid down for each of them.

SECTION 5.21.2
But the others refused, because they thought the terms did not suit them. Clearidas did not hand over the city either. He wanted to please the Chalcidians, and said he could not hand it over against their will.

SECTION 5.21.3
He hurried to Lacedaemon himself with envoys from the region. He wanted to defend himself if Ischagoras and his colleagues accused him of disobedience, and also to find out whether the agreement could still be changed. He found that the Lacedaemonians were committed to it. They sent him back with orders to hand over the place if at all possible, or otherwise to withdraw all the Peloponnesians in it. He set off back at once.

CHAPTER 5.22

SECTION 5.22.1
The allies themselves happened to be at Lacedaemon. The Lacedaemonians told those who had not accepted the treaty to do so. But they repeated the objection on which they had first rejected it. They said they would not accept a treaty unless its terms were fairer than these.

SECTION 5.22.2
When the allies would not listen, the Lacedaemonians sent them away and began making an alliance with the Athenians themselves. They thought this was the best way to keep the Argives from troubling them and to keep the rest of the Peloponnese quiet. The Argives had refused to renew their treaty when Ampelidas and Lichas came, because they thought the Lacedaemonians were no threat without the Athenians. The other Peloponnesians, too, would turn to the Athenians if they had the chance.

SECTION 5.22.3
Athenian envoys were there, so discussions took place and an agreement was reached. The oaths were sworn, and the alliance had the following terms.

CHAPTER 5.23

SECTION 5.23.1
“The Lacedaemonians and Athenians will be allies for fifty years on these terms. If any enemy invades Lacedaemonian territory and harms the Lacedaemonians, the Athenians must help them as strongly as they can, using whatever means are within their power. If the enemy ravages the land and then leaves, that city must be an enemy of both the Lacedaemonians and the Athenians, and both must attack it. The two cities must make peace with it together. They must carry out these terms fairly, willingly, and without deception.

SECTION 5.23.2
“If any enemy invades Athenian territory and harms the Athenians, the Lacedaemonians must help them as strongly as they can, using whatever means are within their power. If the enemy ravages the land and then leaves, that city must be an enemy of both the Lacedaemonians and the Athenians, and both must attack it. The two cities must make peace with it together.

SECTION 5.23.3
“They must carry out these terms fairly, willingly, and without deception. If the slave population rises in revolt, the Athenians must help the Lacedaemonians with all the strength they can provide.

SECTION 5.23.4
“The same men on each side who swore to the other treaty will swear to these terms. The oath must be renewed every year. The Lacedaemonians must go to Athens for the Dionysia, and the Athenians to Lacedaemon for the Hyacinthia.

SECTION 5.23.5
“Each side must set up a stone pillar: one at Lacedaemon beside Apollo's temple at Amyclae, and the other at Athens on the Acropolis beside Athena's temple.

SECTION 5.23.6
“If the Lacedaemonians and Athenians decide to add anything to this alliance or remove anything from it, whatever they agree on will not violate either side's oath.

CHAPTER 5.24

SECTION 5.24.1
“The following Lacedaemonians swore the oath: Pleistoanax, Agis, Pleistolas, Damagetus, Chionis, Metagenes, Acanthus, Daithus, Ischagoras, Philocharidas, Zeuxidas, Antippus, Alcinadas, Tellis, Empedias, Menas, and Laphilus. The Athenians were Lampon, Isthmionicus, Laches, Nicias, Euthydemus, Procles, Pythodorus, Hagnon, Myrtilus, Thrasycles, Theagenes, Aristocrates, Iolcius, Timocrates, Leon, Lamachus, and Demosthenes.”

SECTION 5.24.2
This alliance was made not long after the peace treaty. The Athenians returned the men captured on the island to the Lacedaemonians, and the summer of the eleventh year began. The account so far has covered these ten years, during which the first war continued without a break.

CHAPTER 5.25

SECTION 5.25.1
The treaty and alliance between the Lacedaemonians and Athenians came after the ten-year war, when Pleistolas was ephor at Lacedaemon and Alcaeus was archon at Athens. Those who accepted them were now at peace. But the Corinthians and some of the cities in the Peloponnese tried to overturn the settlement. Trouble immediately began again between the allies and Lacedaemon.

SECTION 5.25.2
At the same time, as time passed, the Athenians also grew suspicious of the Lacedaemonians. On some points they were not doing what the agreement required.

SECTION 5.25.3
For six years and ten months the two sides did not invade each other's territory. But during this uncertain truce they did each other as much harm as possible elsewhere. Then they were forced to break the treaty made after the ten years and return to open war.

CHAPTER 5.26

SECTION 5.26.1
The same Thucydides of Athens also wrote the account of these events in the order they happened, by summers and winters. It continues until the Lacedaemonians and their allies ended the Athenians' rule and took possession of the Long Walls and Piraeus. By that point the war had lasted twenty-seven years in all.

SECTION 5.26.2
Anyone who refuses to count the intervening settlement as part of the war will be judging incorrectly. Look at the events as they have been set out, and it will be clear that this period cannot reasonably be called a peace. Neither side returned or received everything agreed on. Besides this, both sides committed violations during the war at Mantinea and Epidaurus and in other matters. The allies in the Thracian region were just as hostile as before, and the Boeotians had a truce lasting ten days at a time.

SECTION 5.26.3
So if someone calculates the actual time, adding the first ten-year war, the uneasy truce that followed, and the later war that grew out of it, they will find this total of years, with a difference of only a few days. Of all the predictions people insisted on making from oracles, this alone came true exactly.

SECTION 5.26.4
I remember that throughout the war, from its beginning to its end, many people kept saying that it was bound to last three times nine years.

SECTION 5.26.5
I lived through the whole war. I was old enough to understand events, and paid close attention so that I could get accurate knowledge of them. After my command at Amphipolis, I spent twenty years in exile from my own country. This let me follow affairs on both sides. Because of my exile, I could follow the Peloponnesian side at least as closely as the Athenian side. I could learn more about events without distraction.

SECTION 5.26.6
I will therefore describe the disputes after the ten years, the breakdown of the treaty, and how the war was fought afterward.

CHAPTER 5.27

SECTION 5.27.1
For after the fifty-year treaty and the later alliance were made, the envoys from the Peloponnese who had been invited to discuss them left Lacedaemon.

SECTION 5.27.2
The others went home, but the Corinthians went to Argos. They first spoke to some of the Argive officials. They said the Lacedaemonians had made a treaty and alliance with the Athenians, previously their bitterest enemies, not for the Peloponnese's benefit but to enslave it. The Argives must therefore consider how to save the Peloponnese. They should vote to let any Greek city that wished join an alliance with them, provided it was independent and settled disputes on equal and fair terms. The alliance would require each side to defend the other's territory. The Argives should appoint a small group of men with full authority to conduct the talks, rather than put them before the people. This would keep the identity of anyone who failed to persuade the majority from becoming known. They said that many would join out of hatred for the Lacedaemonians.

SECTION 5.27.3
After setting out these proposals, the Corinthians went home.

CHAPTER 5.28

SECTION 5.28.1
The Argive men who had heard them brought their proposals before the officials and the people. The Argives approved them and elected twelve men. Any Greeks who wished could make an alliance through these men, except for the Athenians and Lacedaemonians. No treaty could be made with either of those without the approval of the Argive people.

SECTION 5.28.2
The Argives were all the more ready to accept these proposals because they saw that war with the Lacedaemonians was coming: their treaty with them was about to expire. They also hoped to become leaders of the Peloponnese. At this time Lacedaemon's reputation was at its lowest, and its misfortunes had brought it into contempt. The Argives, by contrast, were doing very well in every way. They had not taken part in the Athenian war. Instead, they had been at peace with both sides and had profited from it.

SECTION 5.28.3
So the Argives began admitting any Greeks who wanted to join the alliance on these terms.

CHAPTER 5.29

SECTION 5.29.1
The Mantineans and their allies were the first to join, because they feared the Lacedaemonians. While the war with Athens was still going on, the Mantineans had brought part of Arcadia under their rule. They thought the Lacedaemonians would not let them keep ruling it now that their hands were free. So they gladly turned to the Argives. They saw Argos as a large city, always at odds with the Lacedaemonians, and a democracy like themselves.

SECTION 5.29.2
When the Mantineans broke away, the rest of the Peloponnese began talking about doing the same. They thought the Mantineans must know something more than they did to have changed sides. They were also angry with the Lacedaemonians for several reasons. One was the clause in the treaty with Athens stating that the two cities, Lacedaemon and Athens, could agree on any additions or removals without breaking their oaths.

SECTION 5.29.3
This clause caused particular alarm in the Peloponnese. It made people suspect that the Lacedaemonians wanted to join with the Athenians to enslave them. They thought the right to change the treaty should have been written as applying to all the allies.

SECTION 5.29.4
As a result, most of them were afraid and eager to make separate alliances with the Argives themselves.

CHAPTER 5.30

SECTION 5.30.1
The Lacedaemonians learned of this talk in the Peloponnese, and that the Corinthians had started it and were themselves about to make a treaty with Argos. They sent envoys to Corinth, hoping to stop this before it happened. They blamed the Corinthians for proposing the whole scheme. They said that if the Corinthians broke away and allied with the Argives, they would violate their oaths. They were already in the wrong by refusing to accept the treaty with Athens. The rule was that whatever the majority of the allies voted for was binding, unless a god or hero stood in the way.

SECTION 5.30.2
The Corinthians had with them the allies who had likewise refused to accept the treaty; they had invited them earlier. They answered the Lacedaemonians without openly stating their grievances: the failure to get Sollium and Anactorium back for them from the Athenians, and any other losses they thought they had suffered. Instead, they gave as their reason that they would not betray the people in the Thracian region. They had sworn oaths to them separately when they first revolted along with the Potidaeans, and others later.

SECTION 5.30.3
So, they said, refusing to join the treaty with Athens did not break their oaths to the allies. They had sworn pledges to those people in the gods' names, and betraying them would break those oaths. The rule said, “Unless a god or hero stands in the way.” In their view, this was a divine obstacle.

SECTION 5.30.4
That was their answer about the earlier oaths. As for the alliance with Argos, they said they would consult their friends and do whatever was right.

SECTION 5.30.5
The Lacedaemonian envoys went home. Argive envoys also happened to be at Corinth. They urged the Corinthians to join the alliance without delay. The Corinthians told them to come to the next meeting to be held in their city.

CHAPTER 5.31

SECTION 5.31.1
An embassy from Elis also arrived immediately. It first made an alliance with the Corinthians. Then the envoys went on to Argos and became allies of the Argives, as already mentioned. The Eleans were at odds with the Lacedaemonians over Lepreum.

SECTION 5.31.2
The Lepreans had once been at war with some Arcadians. They had invited the Eleans to ally with them in exchange for half their land. When the Eleans ended the war, they left the Lepreans themselves in possession of the land but required them to pay one talent to Olympian Zeus.

SECTION 5.31.3
The Lepreans made these payments until the Athenian war. Then they stopped, using the war as an excuse. The Eleans tried to force them to pay, and they turned to the Lacedaemonians. The dispute was referred to the Lacedaemonians for judgment. But the Eleans suspected they would not receive fair treatment, so they withdrew from the arbitration and ravaged the Lepreans' land.

SECTION 5.31.4
The Lacedaemonians went ahead and ruled that the Lepreans were independent and that the Eleans were in the wrong. Because the Eleans had not abided by the arbitration, they sent a garrison of hoplites into Lepreum.

SECTION 5.31.5
The Eleans thought the Lacedaemonians had taken in a city that had broken away from them. They pointed to the agreement stating that each party should emerge from the Athenian war holding what it had held when it entered it. Believing they had been treated unfairly, they broke away and turned to the Argives. They too made the alliance, as already mentioned.

SECTION 5.31.6
Immediately after them, the Corinthians and the Chalcidians in the Thracian region also became allies of the Argives. The Boeotians and Megarians spoke in the same terms but took no action. The Lacedaemonians left them alone. Since they themselves were governed by oligarchies, they thought the Argive democracy suited them less well than the Lacedaemonian system of government.

CHAPTER 5.32

SECTION 5.32.1
At about the same time that summer, the Athenians captured Scione after a siege. They killed the men of military age, enslaved the women and children, and gave the land to the Plataeans to farm. They also brought the Delians back to Delos. They did this with their defeats in battle in mind, and because the god at Delphi had given an oracle.

SECTION 5.32.2
The Phocians and Locrians also began a war.

SECTION 5.32.3
The Corinthians and Argives, now allies, went to Tegea to make it break away from the Lacedaemonians. They saw that it was an important part of the Peloponnese. They thought that if it joined them, they would have the whole Peloponnese on their side.

SECTION 5.32.4
But the Tegeans said they would do nothing against the Lacedaemonians. The Corinthians, who had worked eagerly up to this point, gave up their struggle. They began to fear that none of the others would now join them.

SECTION 5.32.5
Even so, they went to the Boeotians and asked them to become allies of themselves and the Argives and to act together in other matters. The Athenians and Boeotians had made a truce lasting ten days at a time, not long after [this] fifty-year treaty. The Corinthians asked the Boeotians to accompany them to Athens and arrange the same truce for them too, [like the one the Boeotians had]. If the Athenians refused, the Boeotians should cancel their truce and make no further treaty without the Corinthians.

SECTION 5.32.6
In answer to these requests, the Boeotians told the Corinthians to wait over the alliance with Argos. They went to Athens with them, but did not obtain the ten-day truce. Instead, the Athenians replied that the Corinthians were already covered by the treaty, if they were allies of the Lacedaemonians.

SECTION 5.32.7
The Boeotians did not cancel their ten-day truce, despite the Corinthians' demands and their complaint that the Boeotians had agreed to do so. The Corinthians had a suspension of hostilities with the Athenians, but no treaty.

CHAPTER 5.33

SECTION 5.33.1
That same summer the Lacedaemonians marched out with their whole army under their king, Pleistoanax son of Pausanias, against the Parrhasians in Arcadia, who were subject to the Mantineans. A faction involved in civil strife had invited them in. They also intended, if possible, to destroy the fort at Cypsela, which the Mantineans had built and garrisoned themselves. It stood in Parrhasian territory on the border with Sciritis in Laconia.

SECTION 5.33.2
The Lacedaemonians ravaged the Parrhasians' land. The Mantineans left their own city in the care of Argive guards and went to defend their allied territory themselves. But they could not save either the fort at Cypsela or the cities among the Parrhasians, and withdrew.

SECTION 5.33.3
The Lacedaemonians made the Parrhasians independent, demolished the fort, and went home.

CHAPTER 5.34

SECTION 5.34.1
That same summer the soldiers who had gone out with Brasidas returned from Thrace. Clearidas brought them back after the treaty. The Lacedaemonians voted that the Helots who had fought with Brasidas should be free and could live wherever they wished. Not long afterward they settled them at Lepreum alongside the other newly freed men. Lepreum lay on the border between Laconia and Elis, and the Lacedaemonians were now at odds with the Eleans.

SECTION 5.34.2
As for their own men who had been captured on the island and had surrendered their weapons, the Lacedaemonians were afraid. The men still had their full citizen rights, and the Lacedaemonians feared they might expect to lose their standing because of their misfortune and start a revolt. So they took away their rights, even though some already held office. This loss of rights meant they could neither hold office nor make a legally valid purchase or sale. Later, after some time, their rights were restored.

CHAPTER 5.35

SECTION 5.35.1
That same summer the Dians captured Thyssus on the Acte peninsula of Athos. It was an ally of the Athenians.

SECTION 5.35.2
Throughout this summer the Athenians and Peloponnesians had dealings with each other. But the Athenians and Lacedaemonians had distrusted each other ever since the treaty, because they had not returned the places they held to one another.

SECTION 5.35.3
The Lacedaemonians had drawn the lot requiring them to make the first return, but they had not returned Amphipolis or the other places. Nor had they made the allies in the Thracian region, the Boeotians, or the Corinthians accept the treaty. They kept saying that if these people refused, they would join the Athenians in forcing them. They had also set deadlines, though not in writing, after which those who did not join the treaty were to be enemies of both sides.

SECTION 5.35.4
The Athenians saw that none of this was actually happening and suspected that the Lacedaemonians had no intention of acting fairly. So they refused the Lacedaemonians' demand to return Pylos. They even regretted having returned the prisoners from the island. They kept the other places they held, waiting for the Lacedaemonians to carry out their promises to them as well.

SECTION 5.35.5
The Lacedaemonians said they had done what they could. They had returned the Athenian prisoners in their custody, withdrawn the soldiers from the Thracian region, and done whatever else was within their control. They said they did not control Amphipolis and so could not hand it over. But they would try to bring the Boeotians and Corinthians into the treaty, recover Panactum, and bring back all the Athenians held prisoner in Boeotia.

SECTION 5.35.6
They still insisted that Pylos should be returned to them. If not, at least the Messenians and Helots should be withdrawn, just as they themselves had withdrawn their troops from the Thracian region. The Athenians could garrison the place themselves if they wished.

SECTION 5.35.7
After many lengthy discussions during this summer, they persuaded the Athenians to withdraw the Messenians, the other Helots, and all who had deserted from Laconia from Pylos. The Athenians settled them at Cranii in Cephallenia.

SECTION 5.35.8
So this summer was peaceful, with visits between the two sides.

CHAPTER 5.36

SECTION 5.36.1
In the following winter, new ephors were already in office, replacing those under whom the treaty had been made, and some of them opposed it. Envoys came from the allies. Athenians, Boeotians, and Corinthians were present, and there was much discussion between them, but no agreement. As they were leaving for home, Cleobulus and Xenares held private talks with the Boeotians and Corinthians. These were the ephors most eager to break up the treaty. They urged them to agree with this policy as fully as possible. The Boeotians should try to become allies of the Argives first, and then bring the Argives, along with themselves, into an alliance with the Lacedaemonians. This would be the best way for the Boeotians to avoid being forced into the treaty with Athens. The Lacedaemonians would choose to gain the Argives as friends and allies even if that meant making enemies of the Athenians and breaking the treaty. They knew that the Lacedaemonians had always wanted a friendly relationship with Argos on favorable terms. The Lacedaemonians thought this would make a war outside the Peloponnese easier.

SECTION 5.36.2
But they asked the Boeotians to arrange to hand Panactum over to the Lacedaemonians. They hoped to get Pylos back in exchange for it if they could, and so be in a better position to go to war with the Athenians.

CHAPTER 5.37

SECTION 5.37.1
The Boeotians and Corinthians went home, each carrying these instructions from Xenares, Cleobulus, and their other friends among the Lacedaemonians to report to their public authorities.

SECTION 5.37.2
Two Argive men who belonged to the highest governing body waited to meet them along their route as they left. They met and discussed whether the Boeotians might become allies of Argos, like the Corinthians, Eleans, and Mantineans. The Argives said that if this succeeded, they thought it would then be easy to act together in making war or peace, with the Lacedaemonians if they wished, or with anyone else they needed to.

SECTION 5.37.3
The Boeotian envoys liked what they heard. By chance, the Argives were asking for exactly what their friends at Lacedaemon had instructed them to do. When the Argive men saw that the proposal was welcome, they said they would send envoys to Boeotia, and left.

SECTION 5.37.4
When the Boeotians arrived home, they reported to the Boeotarchs both the proposals from Lacedaemon and those from the Argives they had met. The Boeotarchs approved and were much more eager to act because the approaches from the two sides matched. Their Lacedaemonian friends were asking for the same things that the Argives were trying to achieve.

SECTION 5.37.5
Not long afterward, Argive envoys arrived to make the proposals already discussed. The Boeotarchs approved their proposals and sent them away, promising to send envoys to Argos to discuss the alliance.

CHAPTER 5.38

SECTION 5.38.1
Meanwhile, the Boeotian governors, the Corinthians, the Megarians, and the envoys from Thrace first decided to exchange oaths. They would help any of the others who needed it in whatever situation arose. They would neither make war nor reach an agreement with anyone without everyone's approval. After that, the Boeotians and Megarians would make a treaty with the Argives, since the two states acted together.

SECTION 5.38.2
Before the oaths were taken, the Boeotian governors put these proposals before the four Boeotian councils, which hold all the authority. They recommended exchanging oaths with any cities willing to join them in a sworn agreement for their mutual benefit.

SECTION 5.38.3
The members of the Boeotian councils rejected the proposal. They feared that exchanging oaths with the Corinthians, who had broken away from the Lacedaemonians, would mean acting against the Lacedaemonians. The Boeotian governors had not told them about the messages from Lacedaemon. The ephors Cleobulus and Xenares and their friends were urging them to become allies of the Argives and Corinthians first, and then join the Lacedaemonians. The governors thought that, even without being told this, the council would vote for whatever they had already decided to recommend.

SECTION 5.38.4
When the plan met this resistance, the Corinthians and the envoys from Thrace left without achieving anything. The Boeotian governors had intended, if they won approval for these proposals, to try next to arrange the alliance with the Argives. Now they did not even put the question of Argos before the councils. Nor did they send the envoys they had promised to Argos. The whole business suffered from neglect and delay.

CHAPTER 5.39

SECTION 5.39.1
During this same winter, the Olynthians made a sudden attack on Mecyberna and captured it, although it had an Athenian garrison.

SECTION 5.39.2
After this, the Lacedaemonians hoped that if the Athenians recovered Panactum from the Boeotians, they themselves could recover Pylos. The Athenians and Lacedaemonians were constantly discussing the places and prisoners each held that belonged to the other. So the Lacedaemonians sent envoys to the Boeotians. They asked them to hand over Panactum and the Athenian prisoners, so that they could recover Pylos in exchange.

SECTION 5.39.3
The Boeotians said they would not hand them over unless the Lacedaemonians made a separate alliance with them, as they had with the Athenians. The Lacedaemonians knew this would wrong the Athenians. They had agreed not to make a treaty or go to war with anyone without each other's consent. But they wanted to take over Panactum so they could recover Pylos in exchange. Also, those who were working to wreck the treaty strongly supported the arrangement with the Boeotians. So they made the alliance as winter was ending and spring approaching. The demolition of Panactum began immediately. And the eleventh year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.40

SECTION 5.40.1
As soon as spring came, at the start of the next summer, the Argives grew afraid. The Boeotian envoys who were supposed to come had not arrived. They also learned that Panactum was being demolished and that the Boeotians had made a separate alliance with the Lacedaemonians. They feared they would be left alone and the whole alliance would go over to the Lacedaemonians.

SECTION 5.40.2
They thought the Lacedaemonians had persuaded the Boeotians to demolish Panactum and join the treaty with the Athenians. They also thought the Athenians knew about this. That would mean they could no longer make an alliance even with Athens. Previously they had hoped that the disagreements would at least let them become allies of the Athenians, if their own treaty with the Lacedaemonians did not last.

SECTION 5.40.3
These problems left the Argives at a loss. They feared they might have to fight the Lacedaemonians and Tegeans, the Boeotians and Athenians, all at once. Previously they had rejected a treaty with the Lacedaemonians, confidently expecting to lead the Peloponnese themselves. Now they sent Eustrophus and Aeson to Lacedaemon as quickly as possible. They thought these men were the envoys most welcome there. In their present situation, they thought it best to make a treaty with the Lacedaemonians on whatever terms they could get, and stay out of trouble.

CHAPTER 5.41

SECTION 5.41.1
Their envoys arrived and discussed with the Lacedaemonians the terms on which they could make a treaty.

SECTION 5.41.2
At first the Argives asked to submit their dispute over Cynurian territory to arbitration by some city or individual. This border territory had always been disputed. It includes Thyrea and the town of Anthene, and the Lacedaemonians occupy it. The Lacedaemonians would not let them bring up the question. They said they were ready for a treaty if the Argives wanted one on the old terms. Even so, the Argive envoys persuaded them to agree to the following conditions. For the present, they would make a treaty for fifty years. But either side could challenge the other to fight over this territory, provided neither Lacedaemon nor Argos was suffering from disease or war. This would be like the earlier occasion when each side had claimed victory. Pursuit would not be allowed beyond the borders toward Argos or Lacedaemon.

SECTION 5.41.3
At first the Lacedaemonians thought this was foolish. But they were determined to have Argos as a friend, so they accepted the proposed terms and put them in writing. Before anything was finalized, however, the Lacedaemonians told the envoys to go back to Argos and show the agreement to the people. If they approved, the envoys were to return at the Hyacinthia festival to take the oaths. So they went back.

CHAPTER 5.42

SECTION 5.42.1
While the Argives were carrying on these negotiations, the Lacedaemonian envoys Andromenes, Phaedimus, and Antimenidas were supposed to collect Panactum and the prisoners from the Boeotians and return them to the Athenians. They found that the Boeotians themselves had demolished Panactum. The Boeotians' stated reason was that, after an old dispute over it, they and the Athenians had sworn that neither side would settle the place, but that they would use the land together. Andromenes and his fellow envoys took over the Athenian prisoners of war held by the Boeotians, brought them to Athens, and handed them back. They also told the Athenians about the demolition of Panactum. They thought this too amounted to returning it, since no enemy of the Athenians would live there anymore.

SECTION 5.42.2
The Athenians reacted angrily to this news. They felt the Lacedaemonians had wronged them by demolishing Panactum, which should have been handed over intact. They also learned of the separate alliance with the Boeotians. Previously, the Lacedaemonians had said they would join the Athenians in forcing those who rejected the treaty to accept it. The Athenians reviewed all the other terms of the agreement that the Lacedaemonians had failed to carry out, and felt they had been deceived. They gave the envoys a harsh reply and sent them away.

CHAPTER 5.43

SECTION 5.43.1
With the Lacedaemonians and Athenians now at odds in this way, those in Athens who wanted to end the treaty immediately pressed their case.

SECTION 5.43.2
Among them was Alcibiades son of Clinias. At that time he was still young by the standards of other cities, but his family's standing brought him respect. He thought an agreement with the Argives was the better course. But personal pride and rivalry also drove his opposition. The Lacedaemonians had arranged the treaty through Nicias and Laches, passing him over because of his youth. They had also failed to honor his family's old role as their representatives in Athens. His grandfather had given up that role, but Alcibiades had intended to renew it by looking after their men captured on the island.

SECTION 5.43.3
He thought he was being slighted in every way. From the start he had opposed the treaty, saying the Lacedaemonians could not be trusted. He claimed they were making peace so they could first make a treaty with the Argives, remove them as a threat, and then attack the Athenians alone once more. Now that the disagreement had arisen, he immediately sent a private message to Argos. He urged the Argives to come as quickly as possible, together with the Mantineans and Eleans, to propose an alliance. The time was right, he said, and he would give them all the help he could.

CHAPTER 5.44

SECTION 5.44.1
The Argives heard this message and learned that the Boeotian alliance had not been arranged with Athenian involvement. Instead, the Athenians were now in a serious dispute with the Lacedaemonians. So they paid little attention to their envoys, who happened to be away in Lacedaemon negotiating the treaty. They turned their thoughts more toward the Athenians. Athens, they reasoned, had been friendly to them for a long time and was a democracy like their own. It also had great naval power and would fight alongside them if they went to war.

SECTION 5.44.2
So they immediately sent envoys to the Athenians to discuss the alliance. The Eleans and Mantineans sent envoys with them.

SECTION 5.44.3
Lacedaemonian envoys also arrived in a hurry: Philocharidas, Leon, and Endius, who were thought to be well liked by the Athenians. The Lacedaemonians feared the Athenians might make an alliance with the Argives out of anger. The envoys also came to demand Pylos in exchange for Panactum and to defend their alliance with the Boeotians. They said they had not made it to harm the Athenians.

CHAPTER 5.45

SECTION 5.45.1
They spoke about these matters in the council and said they had come with full authority to settle all the disagreements. This alarmed Alcibiades. He feared that if they said the same things before the people, they might win them over and the alliance with the Argives would be rejected.

SECTION 5.45.2
Alcibiades devised this trick against them. He persuaded the Lacedaemonians not to admit before the people that they had come with full authority. He gave them his assurance that, if they did this, he would get Pylos returned to them and settle the other disputes. He himself would persuade the Athenians, he said, just as he was now opposing them.

SECTION 5.45.3
His aim was to draw them away from Nicias. He also wanted to attack them before the people as men who had no honest intentions and never told the same story twice. Then he could make the Argives, Eleans, and Mantineans allies. And that is what happened.

SECTION 5.45.4
When the envoys appeared before the people and were questioned, they denied having come with full authority, contrary to what they had said in the council. The Athenians lost patience. Alcibiades attacked the Lacedaemonians far more loudly than before, and the Athenians listened to him. They were ready to bring the Argives and their companions forward immediately and make them allies. But an earthquake occurred before anything was ratified, and this assembly was adjourned.

CHAPTER 5.46

SECTION 5.46.1
At the assembly the next day, Nicias still argued that they should choose friendship with the Lacedaemonians instead. The Lacedaemonian envoys had themselves been deceived into denying that they had come with full authority, and he too had been misled about this. Even so, he urged the Athenians to put the Argive negotiations on hold and send another embassy to find out the Lacedaemonians' intentions. He said that delaying the war would preserve the Athenians' good position and leave the Lacedaemonians in a poor one. Things were going well for the Athenians, so their best course was to keep that success safe as long as possible. The Lacedaemonians, by contrast, were doing badly and stood to gain by taking a risk as soon as possible.

SECTION 5.46.2
He persuaded them to send envoys, including himself. They were to tell the Lacedaemonians that, if they meant to act fairly, they must return Panactum intact, return Amphipolis, and end their alliance with the Boeotians unless the Boeotians joined the treaty. For they had agreed not to make an agreement with anyone without each other's consent.

SECTION 5.46.3
The Athenians also instructed the envoys to say that, if they themselves had wanted to act unfairly, they would already have made the Argives allies. The Argives were there for that very purpose. They gave Nicias and his fellow envoys instructions about all their other complaints too, and sent them away.

SECTION 5.46.4
The envoys arrived and delivered the other messages. Finally they said that, unless the Lacedaemonians ended their alliance with the Boeotians if those refused to join the treaty, the Athenians too would make the Argives and their companions allies. The Lacedaemonians refused to end their Boeotian alliance. The ephor Xenares and his supporters, together with everyone else who shared their views, prevailed on this point. But at Nicias's request they renewed the oaths. He feared he might leave without achieving anything at all and then be attacked politically, as indeed he was, since he was regarded as responsible for the treaty with the Lacedaemonians.

SECTION 5.46.5
When Nicias returned and the Athenians heard that nothing had been achieved in Lacedaemon, they immediately became angry. They felt they were being wronged. The Argives and their allies happened to be there, and Alcibiades brought them forward. The Athenians made the following treaty and alliance with them.

CHAPTER 5.47

SECTION 5.47.1
“The Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans have made a treaty with one another for a hundred years, on behalf of themselves and the allies each rules. They will act honestly and cause no harm to one another, either on land or at sea.

SECTION 5.47.2
“The Argives, Eleans, Mantineans, and their allies must not take up arms to harm the Athenians or the allies the Athenians rule. Nor may the Athenians and the allies they rule do so against the Argives, Eleans, Mantineans, and their allies, by any trick or scheme whatever.

SECTION 5.47.3
“The Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans will be allies for a hundred years on the following terms. If enemies invade Athenian territory, the Argives, Mantineans, and Eleans will send help to Athens as the Athenians request, with the strongest force they can provide. If the invaders leave after damaging the land, their city will be an enemy of the Argives, Mantineans, Eleans, and Athenians, and all these cities will attack it. None of the cities may end the war with that city unless they all agree.

SECTION 5.47.4
“The Athenians will likewise send help to Argos, Mantinea, and Elis if enemies invade the territory of the Argives, Mantineans, or Eleans. They will respond as these cities request, with the strongest force they can provide. If the invaders leave after damaging the land, their city will be an enemy of the Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans, and all these cities will attack it. None of the cities may end the war with that city unless all [the cities] agree.

SECTION 5.47.5
“They must not allow armed forces on their way to war to pass through their own territory or that of the allies each rules, or to pass by sea, unless all the cities—the Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans—have voted to allow passage.

SECTION 5.47.6
“The city sending help will provide its troops with food for up to thirty days after they arrive at the city that called for help, and will do the same on their return journey. If the city that called them wishes to use the army for longer, it will provide a food allowance: three Aeginetan obols each day for every hoplite, light-armed soldier, and archer, and one Aeginetan drachma for every cavalryman.

SECTION 5.47.7
“The city that called in the army will command it when the war is in its own territory. If all the cities decide to undertake a joint campaign somewhere, all will share equally in the command.

SECTION 5.47.8
“The Athenians will swear to the treaty on behalf of themselves and their allies. The Argives, Mantineans, Eleans, and their allies will swear city by city. Each will take the most binding oath used in its own country, over fully grown sacrificial animals. The oath will be as follows: ‘I will keep to the alliance on the agreed terms, fairly, without harm or dishonesty, and I will not break it by any trick or scheme whatever.’

SECTION 5.47.9
“At Athens, the council and the officials serving in the city will take the oath, and the presiding councilors will administer it. At Argos, the council, the Eighty, and the artynae will swear, and the Eighty will administer the oath. At Mantinea, the chief magistrates, the council, and the other officials will swear, and the sacred officials and military commanders will administer the oath. At Elis, the chief magistrates, those holding the highest offices, and the Six Hundred will swear, and the chief magistrates and guardians of the laws will administer the oath.

SECTION 5.47.10
“The Athenians will renew the oaths by traveling to Elis, Mantinea, and Argos thirty days before the Olympic festival. The Argives, Eleans, and Mantineans will travel to Athens ten days before the Great Panathenaea.

SECTION 5.47.11
“The Athenians will have the terms of the treaty, oaths, and alliance inscribed on a stone slab on the Acropolis. The Argives will do the same in the temple of Apollo in the marketplace, and the Mantineans in the temple of Zeus in their marketplace. They will also jointly set up a bronze slab at Olympia at the coming Olympic festival.

SECTION 5.47.12
“If these cities think it would be better to add anything to the agreed terms, whatever all the cities decide after discussing it together will be binding.”

CHAPTER 5.48

SECTION 5.48.1
That was how the treaty and alliance were made. Neither side, however, renounced the treaty and alliance between the Lacedaemonians and Athenians on this account.

SECTION 5.48.2
Although the Corinthians were allies of the Argives, they did not join this agreement. Nor had they sworn to an earlier alliance between the Eleans, Argives, and Mantineans, which required them to make war and peace with the same parties. They said their original defensive alliance was enough for them. Under it they were to help one another, but not join in attacking anyone.

SECTION 5.48.3
In this way the Corinthians withdrew from their allies and turned their thoughts back toward the Lacedaemonians.

CHAPTER 5.49

SECTION 5.49.1
The Olympic games took place that summer. Androsthenes of Arcadia won his first victory in the combined wrestling and boxing contest. The Eleans barred the Lacedaemonians from the sanctuary, so they could neither sacrifice nor compete. They had not paid the fine the Eleans had imposed on them under Olympic law. The Eleans charged that they had attacked the fort of Phyrcus in Elean territory and sent their hoplites into Lepreum during the Olympic truce. The fine was two thousand minas, at two minas for each hoplite, as the law prescribed.

SECTION 5.49.2
The Lacedaemonians sent envoys to protest that the judgment against them was unfair. They said the truce had not yet been announced at Lacedaemon when they sent in the hoplites.

SECTION 5.49.3
The Eleans replied that the truce was already in force among themselves, since they announce it to themselves first. They had been keeping quiet and expecting no attack because of the truce, and the Lacedaemonians had taken advantage of this to wrong them without warning.

SECTION 5.49.4
The Lacedaemonians replied that the Eleans should not have gone on to announce the truce at Lacedaemon if they already thought the Lacedaemonians had broken it. By doing so, they had shown they did not think that. The Lacedaemonians also said they had not attacked the Eleans anywhere after that announcement.

SECTION 5.49.5
The Eleans stood by their position. They would not be persuaded that the Lacedaemonians had done nothing wrong. But if they were willing to return Lepreum, the Eleans would cancel their own share of the fine and pay the god's share themselves on the Lacedaemonians' behalf.

CHAPTER 5.50

SECTION 5.50.1
When the Lacedaemonians would not agree, the Eleans made another proposal. They need not return Lepreum if they did not want to. But since they were eager to use the sanctuary, they should go up to the altar of Olympian Zeus and swear before the Greeks that they would pay the fine later.

SECTION 5.50.2
They would not agree to this either. So the Lacedaemonians remained barred from the sanctuary [from sacrifices and contests] and sacrificed at home. All the other Greeks except the Lepreans attended the festival.

SECTION 5.50.3
Even so, the Eleans feared the Lacedaemonians might force their way in to sacrifice. They kept their younger men on guard under arms. The Argives and Mantineans also came to help them, a thousand of each, along with Athenian cavalry, who stayed at Harpina during the festival.

SECTION 5.50.4
The crowd at the festival was very afraid the Lacedaemonians would come in arms. Their fear grew especially strong after the rod-bearing officials beat Lichas son of Arcesilaus, a Lacedaemonian, at the games. His team of horses had won, but because he was not allowed to compete, it was announced as belonging to the Boeotian state. He had gone onto the course and put a victory ribbon on the driver to show that the chariot was his. This made everyone much more afraid, and they expected some trouble. The Lacedaemonians, however, kept quiet, and that was how the festival passed for them.

SECTION 5.50.5
After the Olympic games, the Argives and their allies went to Corinth to ask the Corinthians to come over to their side. Lacedaemonian envoys also happened to be there. There was much discussion, but in the end nothing was achieved. An earthquake occurred, and the different parties broke up and went home. And the summer ended.

CHAPTER 5.51

SECTION 5.51.1
During the following winter, the people of Heraclea in Trachis fought a battle against the Aenianians, Dolopians, Malians, and some of the Thessalians.

SECTION 5.51.2
These peoples lived near the city and were hostile to it, since the fortified settlement had been built on their land, not anyone else's. From the moment the city was founded they had opposed it, doing as much damage as they could. Now they defeated the Heracleans in battle. Xenares son of Cnidis, the Lacedaemonian who governed them, was killed, and other Heracleans also died. And the winter ended, and the twelfth year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.52

SECTION 5.52.1
At the very beginning of the next summer, the Boeotians took over Heraclea, which had been in a badly weakened state since the battle. They expelled the Lacedaemonian Agesippidas on the grounds that he was governing it badly. They took over the place because they feared the Athenians might capture it while the Lacedaemonians were distracted by the troubles in the Peloponnese. The Lacedaemonians, however, were angry with them.

SECTION 5.52.2
During the same summer, Alcibiades son of Clinias, serving as an Athenian general, came to the Peloponnese with a small force of Athenian hoplites and archers. The Argives and their allies cooperated with him. He added some of the local allies to his army and traveled through the Peloponnese, helping to organize the alliance in other ways as well. He persuaded the people of Patrae to extend their walls down to the sea. He also intended to build another fort himself at Rhium in Achaea. But the Corinthians, Sicyonians, and others whom the fort would have harmed came to oppose him and prevented it.

CHAPTER 5.53

SECTION 5.53.1
During the same summer, war broke out between the Epidaurians and Argives. The stated reason concerned the sacrifice owed to Apollo Pythaeus. The Epidaurians had not sent the offering they were required to provide for grazing, and the Argives had the chief authority over the sanctuary. But even without this complaint, Alcibiades and the Argives thought it would be useful to gain control of Epidaurus if they could. It would help keep Corinth quiet, and Athenian reinforcements would have a shorter route from Aegina than by sailing around Scyllaeum. So the Argives prepared to invade Epidaurian territory on their own, to collect the offering.

CHAPTER 5.54

SECTION 5.54.1
At about the same time, the Lacedaemonians also marched out with their full forces to Leuctra, on their own frontier toward Mount Lycaeum. King Agis son of Archidamus commanded them. No one knew where they were campaigning, not even the cities that had sent troops.

SECTION 5.54.2
But the sacrifices they offered before crossing the border did not give favorable signs. They went home and sent instructions around to their allies to prepare for a campaign after the coming month. That month was Carneus, a sacred month for the Dorians.

SECTION 5.54.3
After they withdrew, the Argives marched out on the fourth day from the end of the month before Carneus. They kept counting it as that same day throughout the campaign. They invaded Epidaurian territory and damaged the land.

SECTION 5.54.4
The Epidaurians called on their allies. Some used the sacred month as an excuse not to come. Others reached the borders of Epidaurian territory but took no action.

CHAPTER 5.55

SECTION 5.55.1
While the Argives were in Epidaurian territory, envoys from the cities met at Mantinea at the Athenians' invitation. During the discussions, Euphamidas the Corinthian said their words did not match their actions. They were sitting there talking about peace, while the Epidaurians and their allies were lined up under arms against the Argives. Representatives of both sides should first go and get the armies disbanded. Then they could discuss peace again.

SECTION 5.55.2
They accepted his advice, went off, and got the Argives to withdraw from Epidaurian territory. Later they met again in the same place, but even then could not reach agreement. So the Argives invaded Epidaurian territory again and damaged the land.

SECTION 5.55.3
The Lacedaemonians also marched out to Caryae. When the sacrifices before crossing the border were unfavorable there too, they withdrew.

SECTION 5.55.4
After destroying the crops on about a third of Epidaurian territory, the Argives went home. A thousand Athenian hoplites also came to help them, under the general Alcibiades. He had heard that the Lacedaemonians had marched out. Now that the Athenians were no longer needed, he left. That was how the summer passed.

CHAPTER 5.56

SECTION 5.56.1
During the following winter, without the Athenians finding out, the Lacedaemonians sent three hundred garrison troops by sea to Epidaurus, with Agesippidas as their commander.

SECTION 5.56.2
The Argives came to the Athenians and complained. The treaty said that each party must not let enemies pass through its territory, yet the Athenians had allowed them to sail past by sea. Unless the Athenians in turn brought the Messenians and Helots to Pylos to act against the Lacedaemonians, the Argives said they would be wronged.

SECTION 5.56.3
At Alcibiades' urging, the Athenians added an inscription to the slab recording their treaty with Lacedaemon, stating that the Lacedaemonians had not kept their oaths. They also brought the Helots from Cranii to Pylos to make raids. In other respects they took no action.

SECTION 5.56.4
During this winter, the Argives and Epidaurians remained at war, but fought no planned battle. There were ambushes and raids, in which men on either side were killed as chance decided.

SECTION 5.56.5
As winter was ending and spring approaching, the Argives came against Epidaurus with ladders. They intended to take it by force, believing the war had left it without defenders. But they left without achieving anything. And the winter ended, and the thirteenth year of this war, came to an end.

CHAPTER 5.57

SECTION 5.57.1
In the middle of the following summer, the Lacedaemonians saw that their allies at Epidaurus were in trouble. Elsewhere in the Peloponnese, some places had broken away and others were unsettled. They thought that unless they moved quickly to stop this, it would spread further. So they marched against Argos with their entire force of Lacedaemonians and Helots. Their king, Agis son of Archidamus, led them.

SECTION 5.57.2
The Tegeans and all the other Arcadians allied with the Lacedaemonians joined the campaign. The allies from the rest of the Peloponnese and from outside it gathered at Phlius. The Boeotians sent 5,000 hoplites, the same number of light-armed troops, 500 cavalry, and an equal number of infantry who fought alongside the cavalry. The Corinthians sent 2,000 hoplites. The other allies sent their separate contingents. The Phliasians turned out with their whole army, since the allied force was in their territory.

CHAPTER 5.58

SECTION 5.58.1
The Argives had learned about the Lacedaemonian preparations from the start. When the Lacedaemonians began moving toward Phlius to join the others, the Argives also marched out. The Mantineans came to help them, bringing their own allies, along with 3,000 Elean hoplites.

SECTION 5.58.2
As they advanced, they met the Lacedaemonians at Methydrium in Arcadia. Each side occupied a hill. The Argives prepared to fight the Lacedaemonians while they were on their own. But Agis got his army up during the night and slipped away unnoticed toward Phlius to join the other allies.

SECTION 5.58.3
When the Argives discovered this, they set out at dawn. First they went to Argos. Then they moved to the road through Nemea, where they expected the Lacedaemonians and their allies to come down.

SECTION 5.58.4
Agis did not take the road they expected. He gave orders to the Lacedaemonians, Arcadians, and Epidaurians and took another, difficult route down into the Argive plain. The Corinthians, Pellenians, and Phliasians took a different, steep road. The Boeotians, Megarians, and Sicyonians had orders to come down by the Nemea road, where the Argives were stationed. If the Argives moved into the plain to defend it against Agis, these troops were to follow them and use their cavalry against them.

SECTION 5.58.5
After arranging his forces in this way, Agis entered the plain and began ravaging Saminthus and other places.

CHAPTER 5.59

SECTION 5.59.1
When the Argives learned this, they set out from Nemea to defend their land. It was already daylight. They ran into the Phliasian and Corinthian force and killed a few of the Phliasians. The Corinthians killed a slightly larger number of Argives.

SECTION 5.59.2
The Boeotians, Megarians, and Sicyonians advanced toward Nemea as ordered, but no longer found the Argives there. The Argives had come down and, seeing their own land being ravaged, were drawing up for battle. The Lacedaemonians also prepared to face them.

SECTION 5.59.3
The Argives were trapped in the middle. In the plain, the Lacedaemonians and their companions cut them off from the city. The Corinthians, Phliasians, and Pellenians were on the higher ground, and the Boeotians, Sicyonians, and Megarians were on the Nemea side. The Argives had no cavalry with them. The Athenians were the only allies who had not yet arrived.

SECTION 5.59.4
Most of the Argives and their allies did not think their situation was so dangerous. Instead, they thought the battle would be fought on favorable terms. They believed they had trapped the Lacedaemonians in Argive territory, close to Argos.

SECTION 5.59.5
But two Argives approached Agis just as the armies were about to meet. They were Thrasyllus, one of the five generals, and Alciphron, who represented Lacedaemonian interests in Argos. They asked him not to fight. The Argives, they said, were ready to submit any Lacedaemonian complaints against them to a fair and equal settlement by arbitration, with each side accepting the same obligations. They would also make a treaty and remain at peace in the future.

CHAPTER 5.60

SECTION 5.60.1
These Argives spoke on their own initiative, without instructions from the people. Agis accepted their proposal on his own as well. He did not hold a general consultation, but discussed the matter with just one of the officials accompanying the army. He agreed to a truce of four months, during which the Argives were to carry out what they had promised. He immediately led the army away, without telling any of the other allies.

SECTION 5.60.2
The Lacedaemonians and their allies followed his lead, as the law required. But among themselves they strongly criticized Agis. They thought they had had a good chance to fight, with the enemy shut in on every side by cavalry and infantry. Instead, they were leaving without having done anything worthy of their preparations.

SECTION 5.60.3
This was in fact the finest Greek army that had come together up to that time. Its strength was most apparent while it was still assembled at Nemea. It included the entire Lacedaemonian army, along with Arcadians, Boeotians, Corinthians, Sicyonians, Pellenians, Phliasians, and Megarians. All these were picked men from their respective states. They seemed capable of taking on not only the Argive alliance but even another force added to it.

SECTION 5.60.4
So the army withdrew, criticizing Agis in this way, and broke up as each contingent went home.

SECTION 5.60.5
The Argives themselves were even angrier with the men who had made the truce without consulting the people. They too believed they would never have a better opportunity against the Lacedaemonians, yet had let them escape. They would have fought near their own city, supported by many strong allies.

SECTION 5.60.6
On their return they began stoning Thrasyllus at the Charadrus. This is where they hear cases arising from a campaign before entering the city. He escaped death by taking refuge at the altar. They did, however, confiscate his property.

CHAPTER 5.61

SECTION 5.61.1
After this, 1,000 Athenian hoplites and 300 cavalry arrived to help, under the command of Laches and Nicostratus. The Argives were still reluctant to break their truce with the Lacedaemonians. They told the Athenians to leave and would not bring them before the people, although they wanted to speak. The Mantineans and Eleans, who were still there, finally forced the Argives to let them speak by pressing their request.

SECTION 5.61.2
With Alcibiades present as an ambassador, the Athenians told the Argives and their allies that it had been wrong even to make the truce without the other allies. Now they should resume the war, since the Athenians had arrived at the right moment.

SECTION 5.61.3
Their arguments persuaded the allies. All of them except the Argives immediately marched against Orchomenus in Arcadia. Even though the Argives had been persuaded, they stayed behind at first. Later they too joined the others.

SECTION 5.61.4
They all took up positions around Orchomenus, besieged it, and made assaults. They wanted to bring it over to their side in any case, and there were also hostages from Arcadia being held there by the Lacedaemonians.

SECTION 5.61.5
The Orchomenians were frightened by the weakness of their wall and the size of the army. With no one coming to help them, they feared they would be destroyed before help arrived. They agreed to become allies, give hostages of their own to the Mantineans, and hand over the hostages the Lacedaemonians had placed there.

CHAPTER 5.62

SECTION 5.62.1
Now that they controlled Orchomenus, the allies discussed which of the remaining places they should attack first. The Eleans urged them to go against Lepreum, but the Mantineans urged Tegea. The Argives and Athenians supported the Mantineans.

SECTION 5.62.2
The Eleans were angry that the vote had gone against an attack on Lepreum, and went home. The other allies stayed in Mantinean territory and prepared to march against Tegea. Some people inside Tegea itself were also working to hand the city over to them.

CHAPTER 5.63

SECTION 5.63.1
After withdrawing from Argos with the four-month truce agreed, the Lacedaemonians sharply criticized Agis for not having brought Argos under their control. They believed the opportunity had been better than any they had ever had before. It was not easy, they said, to assemble so many allies of such quality.

SECTION 5.63.2
When news came that Orchomenus too had fallen, they grew much angrier. In their anger they immediately began considering measures quite unlike their usual practice: demolishing Agis's house and fining him 100,000 drachmas.

SECTION 5.63.3
He begged them not to do either. He would lead a campaign and clear himself of the charges by some military success. Otherwise, they could then do whatever they wanted to him.

SECTION 5.63.4
They held back from imposing the fine and demolishing his house. But for the time being they passed a law of a kind they had never had before. They selected ten Spartans to act as his advisers, without whose consent he was not authorized to lead an army out of the city.

CHAPTER 5.64

SECTION 5.64.1
Meanwhile, a message reached them from their supporters at Tegea. Unless the Lacedaemonians came quickly, Tegea would break away to the Argives and their allies. It was already on the point of doing so.

SECTION 5.64.2
The Lacedaemonians then rushed to help with their entire force of citizens and Helots, moving faster than ever before.

SECTION 5.64.3
They marched to Orestheum in Maenalia. They instructed their Arcadian allies to assemble and follow right behind them to Tegea. The whole Lacedaemonian force went as far as Orestheum. From there they sent a sixth of their own men back home, including the oldest and youngest, to guard things there. They reached Tegea with the rest of the army. Their Arcadian allies arrived not much later.

SECTION 5.64.4
They also sent to Corinth and to the Boeotians, Phocians, and Locrians, telling them to come to Mantinea as quickly as possible to help. But these allies had little notice. It was also hard for them to cross enemy territory unless they waited for one another and moved as a single force, since that territory lay across their route. Still, they hurried.

SECTION 5.64.5
The Lacedaemonians took with them the Arcadian allies who had arrived and invaded Mantinean territory. They camped near the sanctuary of Heracles and ravaged the land.

CHAPTER 5.65

SECTION 5.65.1
When the Argives and their allies saw them, they occupied a strong position that was hard to approach and drew up for battle.

SECTION 5.65.2
The Lacedaemonians immediately advanced against them. They had come within range of stones and javelins when one of the older men saw that they were moving against a strong position and called out to Agis that he was trying to cure one mistake with another. He meant that Agis was trying to make up for his much-criticized retreat from Argos with this badly timed eagerness to attack.

SECTION 5.65.3
Whether because of this shout, or because something else or the same idea suddenly occurred to him, Agis quickly led his army back before the two sides met.

SECTION 5.65.4
He reached the border of Tegean territory and began diverting the water into Mantinean territory. The Mantineans and Tegeans fight over this water, because it usually damages whichever territory it flows into. He wanted to bring [the Argives and their allies] down from the hill to stop the diversion once they heard of it, and fight the battle on level ground.

SECTION 5.65.5
He stayed there that day, working to divert the water. At first the Argives and their allies were stunned by the enemy's sudden retreat from so close by, and did not know what to make of it. Then the retreating army disappeared from view, while they themselves stayed still and did not follow. They began blaming their own generals again. Previously they had had the Lacedaemonians trapped near Argos, but had let them go. Now they were running away and no one was pursuing them. The enemy was escaping undisturbed, while they themselves were being betrayed.

SECTION 5.65.6
The generals were alarmed at first. Later they led the men down from the hill, advanced onto the plain, and camped there, intending to march against the enemy.

CHAPTER 5.66

SECTION 5.66.1
The next day the Argives and their allies formed up, ready to fight if they met the enemy. Meanwhile, the Lacedaemonians left the water and returned toward their former camp near the sanctuary of Heracles. They suddenly saw the enemy close by, already fully drawn up for battle and out beyond the hill.

SECTION 5.66.2
The Lacedaemonians were more startled at that moment than they could ever remember being. They had very little time to prepare. They immediately hurried into their usual formation, with King Agis giving each order as the law prescribed.

SECTION 5.66.3
When a king leads the army, everything is under his command. He tells the senior commanders what needs to be done. They tell the company commanders, who tell the platoon commanders. These in turn tell the squad commanders, and they tell their squads.

SECTION 5.66.4
Any orders they want to issue pass down the same chain and travel quickly. Almost the whole Lacedaemonian army, with few exceptions, consists of officers commanding other officers. Many men therefore share responsibility for carrying out each action.

CHAPTER 5.67

SECTION 5.67.1
On this occasion the Sciritae took their position on the left wing. They alone among the Lacedaemonians always have this post as their own separate unit. Beside them were Brasidas's soldiers from Thrace, with the men newly given citizen status alongside them. Next the Lacedaemonians themselves formed up, company after company. Beside them were the Heraeans from Arcadia, then the Maenalians. On the right wing were the Tegeans, with a few Lacedaemonians at the very end. Their cavalry were on both wings.

SECTION 5.67.2
That was the Lacedaemonian formation. On the other side the Mantineans held the right wing, because the battle was taking place in their territory. Beside them were their Arcadian allies. Next came the 1,000 picked Argives, whom the city had for a long time provided with military training at public expense. Beside these were the other Argives, followed by their allies from Cleonae and Orneae. Finally the Athenians held the far end of the left wing, with their own cavalry beside them.

CHAPTER 5.68

SECTION 5.68.1
These were the formations and preparations on each side. The Lacedaemonian army appeared to be the larger one.

SECTION 5.68.2
I could not give exact numbers for the separate contingents on either side or for their totals. The number of Lacedaemonians was unknown because their political system is secretive. The figures given by the other side were unreliable because people tend to boast about their own numbers. Still, the following calculation allows an estimate of the Lacedaemonian force present on this occasion.

SECTION 5.68.3
Seven companies fought, not counting the 600 Sciritae. Each company contained four platoons, and each platoon four squads. Each squad had four men fighting in its front rank. They did not all form up to the same depth: each company commander chose his own. Overall, though, they were eight deep. The front rank along the whole line, excluding the Sciritae, numbered 448 men.

CHAPTER 5.69

SECTION 5.69.1
As the armies were about to meet, the generals of each contingent encouraged their men in the following terms. The Mantineans were told that they would be fighting for their homeland, and also that rule or slavery was at stake. They must not lose their rule without a fight or experience slavery again. The Argives were told not to accept being deprived forever of their old leadership and the equal standing they had once enjoyed in the Peloponnese. They should also punish their enemies and neighbors for their many wrongs. The Athenians were told that it would be an honor to fall behind no one while fighting alongside so many strong allies. If they defeated the Lacedaemonians in the Peloponnese, they would make their empire more secure and larger, and no one else would ever invade their land.

SECTION 5.69.2
This was the encouragement given to the Argives and their allies. The Lacedaemonians, both individually and with their familiar military music, reminded one another to be brave. They knew that long practice in action did more to keep men safe than a well-delivered speech of encouragement given at short notice.

CHAPTER 5.70

SECTION 5.70.1
After this the armies moved to meet. The Argives and their allies advanced hard and angrily. The Lacedaemonians moved slowly to the sound of many flute players stationed throughout their ranks. This was not for religious reasons. It was to let them move forward evenly, keeping time, so that their formation would not break up, as large armies often do when they advance.

CHAPTER 5.71

SECTION 5.71.1
While they were still approaching, King Agis decided to make the following move. All armies tend to do the same thing: as they advance to meet the enemy, they drift toward their own right wing. Each army's right then extends beyond the enemy's left. Fear makes each man bring his unprotected side as close as possible to the shield of the man stationed on his right. They think that closing up tightly gives the best protection. This starts with the man at the end of the front rank on the right wing. He keeps trying to move his own unprotected side out beyond the enemy's reach. The others follow for the same reason: fear.

SECTION 5.71.2
On this occasion the Mantinean wing extended far beyond the Sciritae. The Lacedaemonians and Tegeans extended still further beyond the Athenians, because their army was larger.

SECTION 5.71.3
Agis feared that his left wing would be surrounded and thought the Mantineans extended too far beyond it. He signaled the Sciritae and Brasidas's men to move outward away from the rest of the line until they were level with the Mantineans. He ordered two companies from the right wing, commanded by the senior officers Hipponoidas and Aristocles, to move across into the resulting gap and fill it. He thought his right wing would still have men to spare and that his line facing the Mantineans would be more secure.

CHAPTER 5.72

SECTION 5.72.1
But he gave the order during the advance itself, at short notice. As a result, Aristocles and Hipponoidas refused to move across. They were later exiled from Sparta on this charge, having been judged cowardly. The enemy reached them before the move could be completed. When the companies failed to move across to the Sciritae, Agis ordered the Sciritae to rejoin the main line. But by then they too were unable to close the gap.

SECTION 5.72.2
The Lacedaemonians had been thoroughly outmaneuvered in every respect. Yet their courage proved just as effective in securing victory.

SECTION 5.72.3
When the armies came to close combat, the Mantinean right wing routed the Sciritae and Brasidas's men. The Mantineans, their allies, and the 1,000 picked Argives charged into the gap that had not been closed. They killed Lacedaemonians, surrounded and routed them, and drove them back to the wagons. They also killed some of the older men assigned to guard them.

SECTION 5.72.4
Here the Lacedaemonians were being beaten. But the rest of their army routed the enemy. The center was especially effective: King Agis stood there, surrounded by the 300 men called the Horsemen. They attacked the older Argives and the units known as the five companies, along with the Cleonaeans, Orneatae, and Athenians stationed beside them. Most did not even wait to fight at close quarters. They gave way as soon as the Lacedaemonians advanced. Some were even trampled because they could not escape being overtaken.

CHAPTER 5.73

SECTION 5.73.1
Once the Argive and allied army had given way here, its line began breaking apart on both sides. At the same time the Lacedaemonian and Tegean right wing, which extended beyond the Athenians, began wheeling around them. The Athenians faced danger from both directions: on one side they were being surrounded, while on the other their side had already been defeated. They would have suffered more than any other part of the army if their cavalry had not been there to help them.

SECTION 5.73.2
Then Agis realized that his left wing, facing the Mantineans and the 1,000 Argives, was in trouble. He ordered the whole army to move toward the part that was being beaten.

SECTION 5.73.3
When this happened, the army moved across and turned away from the Athenians. The Athenians then escaped undisturbed, along with the defeated Argives who were with them. The Mantineans, their allies, and the picked Argives no longer thought of pressing the enemy. They saw that their own side had been beaten and that the Lacedaemonians were advancing against them, and they turned and fled.

SECTION 5.73.4
More of the Mantineans were killed, but most of the picked Argives escaped. The flight and retreat were not hard-pressed or prolonged. The Lacedaemonians stand their ground and fight long, determined battles until they rout the enemy. Once they have done that, they pursue only briefly and not very far.

CHAPTER 5.74

SECTION 5.74.1
That was how the battle went, or as close to that as possible. It was the largest battle between Greeks for a very long time, and armies from the most important cities took part.

SECTION 5.74.2
The Lacedaemonians laid out the arms taken from the enemy dead and immediately set up a trophy. They stripped the bodies, collected their own dead, and took them to Tegea, where they were buried. They returned the enemy's dead under a truce.

SECTION 5.74.3
The Argives, Orneatae, and Cleonaeans lost 700 men. The Mantineans lost 200, and the Athenians, including the Aeginetans, lost 200 and both their generals. The Lacedaemonian allies did not suffer any significant losses. It was hard to find out the true number of Lacedaemonian dead, but it was reported to be about 300.

CHAPTER 5.75

SECTION 5.75.1
Just before the battle, the other king, Pleistoanax, also marched out to help, bringing the older and younger men. He reached Tegea, but returned when he heard of the victory.

SECTION 5.75.2
The Lacedaemonians sent messengers to turn back their allies from Corinth and from beyond the Isthmus. They themselves went home and dismissed their allies. It happened to be the time of their Carnea festival, and they celebrated it.

SECTION 5.75.3
By this single action they cleared themselves of the charges the Greeks were then making against them: cowardice because of their disaster on the island, and poor judgment and slowness in other matters. People now saw that bad luck had made them appear weak, but that their determination was still the same.

SECTION 5.75.4
It also happened that, on the day before this battle, the Epidaurians invaded Argive territory with their entire force, thinking it had been left undefended. They killed many of the Argive guards who had remained behind and came out against them.

SECTION 5.75.5
After the battle, 3,000 Elean hoplites came to help the Mantineans, along with 1,000 Athenians in addition to the earlier force. All these allies immediately marched against Epidaurus while the Lacedaemonians were celebrating the Carnea. They divided up the work and began building a wall around the city.

SECTION 5.75.6
The others stopped work, but the Athenians immediately finished fortifying the headland called the Heraeum, as they had been assigned to do. They all contributed men to a garrison left in this fort, then returned to their separate cities. And the summer ended.

CHAPTER 5.76

SECTION 5.76.1
Right at the beginning of the following winter, after celebrating the Carnea, the Lacedaemonians marched out. They reached Tegea and sent proposals for a settlement ahead to Argos.

SECTION 5.76.2
They already had supporters there who wanted to overthrow the democracy at Argos. Since the battle, these men had been much more able to persuade the people to accept an agreement. They wanted first to make peace with the Lacedaemonians, then later an alliance, and only then attack the democracy.

SECTION 5.76.3
Lichas son of Arcesilaus, who represented Argive interests in Lacedaemon, arrived at Argos from the Lacedaemonians with two proposals: one setting out terms if the Argives wanted war, the other if they wanted peace. There was much argument, since Alcibiades also happened to be there. The men working for the Lacedaemonians now dared to act openly as well. They persuaded the Argives to accept the proposal for a settlement. It was as follows.

CHAPTER 5.77

SECTION 5.77.1
“The assembly of the Lacedaemonians has decided to make an agreement with the Argives on these terms. The Argives must return the boys to the Orchomenians, the men to the Maenalians, and the men at Mantinea to the Lacedaemonians. They must withdraw from Epidaurus and tear down the wall.

SECTION 5.77.2
“If the Athenians do not withdraw from Epidaurus, they will be enemies of the Argives, the Lacedaemonians, and the allies of both.

SECTION 5.77.3
“If the Lacedaemonians hold any boys, they must return them to their respective cities, without exception.

SECTION 5.77.4
“As for the offering to the god, if the Argives wish, they may leave it to the Epidaurians to swear an oath. Otherwise they must swear themselves.

SECTION 5.77.5
“All the cities in the Peloponnese, large and small, must govern themselves according to their ancestral customs.

SECTION 5.77.6
“If anyone from outside the Peloponnese attacks Peloponnesian territory, they must consult together and defend it in whatever way the Peloponnesians consider fairest.

SECTION 5.77.7
“The Lacedaemonians' allies outside the Peloponnese will have the same standing as the Lacedaemonians. The Argives' allies will have the same standing as the Argives and keep their own territory.

SECTION 5.77.8
“These terms must be shown to the allies, and an agreement made if they approve. If the allies have a proposal, it must be sent home.”

CHAPTER 5.78

SECTION 5.78.1
The Argives first accepted this proposal, and the Lacedaemonian army left Tegea and went home. After this, the two sides were once again in contact. Before long, the same men arranged for the Argives to abandon their alliance with the Mantineans, Athenians, and Eleans and make a treaty and alliance with the Lacedaemonians. These were its terms.

CHAPTER 5.79

SECTION 5.79.1
“The Lacedaemonians and Argives have agreed to a treaty and alliance for fifty years. Each side must submit disputes to judgment on equal and reciprocal terms, according to ancestral custom. The other cities in the Peloponnese may share in the treaty and alliance. They will govern themselves as independent cities, keep their own territory, and submit disputes to judgment on equal and reciprocal terms, according to ancestral custom.

SECTION 5.79.2
“The Lacedaemonians' allies outside the Peloponnese will have the same standing as the Lacedaemonians. The Argives' allies will have the same standing as the Argives and keep their own territory.

SECTION 5.79.3
“If a joint military expedition is needed anywhere, the Lacedaemonians and Argives must discuss how to carry it out in the way they judge fairest to the allies.

SECTION 5.79.4
“If any cities, inside or outside the Peloponnese, have a dispute about borders or anything else, it must be settled by arbitration. If one allied city has a dispute with another, they must refer it to a city that both consider impartial. Private citizens must have their cases judged according to ancestral custom.”

CHAPTER 5.80

SECTION 5.80.1
This was the treaty and alliance that they made. They also settled any matters arising from territory or other property that either side had taken from the other in war or otherwise. They now acted together and voted not to admit any herald or delegation from Athens unless the Athenians left the Peloponnese and abandoned their forts. They also agreed not to make peace or war with anyone except jointly.

SECTION 5.80.2
They pursued their other plans with energy. Both sent envoys to the places along the Thracian coast and to Perdiccas, and persuaded Perdiccas to join their agreement by oath. He did not break with the Athenians immediately, but he intended to do so, partly because he saw that the Argives had done so. His own family originally came from Argos. They also renewed their old oaths with the Chalcidians and swore additional ones.

SECTION 5.80.3
The Argives also sent envoys to the Athenians, telling them to abandon the fort at Epidaurus. The Athenians saw that their men were outnumbered by the other troops sharing the garrison, and sent Demosthenes to bring their men out. When he arrived, he used an athletic competition outside the fort as a pretext. Once the rest of the garrison had gone out, he shut the gates against them. Later the Athenians themselves renewed the treaty with the Epidaurians and handed the fort back to them.

CHAPTER 5.81

SECTION 5.81.1
After the Argives left the alliance, the Mantineans at first held out. But they could not manage without the Argives. They too came to terms with the Lacedaemonians and gave up their rule over the cities.

SECTION 5.81.2
The Lacedaemonians and Argives went on a joint expedition with a thousand men each. The Lacedaemonians first went to Sicyon on their own and put power there more firmly into the hands of a small group. After that, both forces together overthrew the democracy at Argos, and an oligarchy friendly to the Lacedaemonians was set up. This happened as spring approached and winter ended. The fourteenth year of the war came to an end.

CHAPTER 5.82

SECTION 5.82.1
In the following summer, the people of Dium on Mount Athos broke away from the Athenians and joined the Chalcidians. The Lacedaemonians also reorganized affairs in Achaea, where things had previously been unfavorable to them.

SECTION 5.82.2
Meanwhile, the ordinary people at Argos gradually organized themselves and regained their confidence. They waited for the Lacedaemonians' festival of the Gymnopaediae and attacked the oligarchs. Fighting broke out in the city. The people won, killed some of the oligarchs, and drove the others out.

SECTION 5.82.3
The Lacedaemonians had long failed to come when their friends asked them for help. They now postponed the Gymnopaediae and set out to support them. But at Tegea they learned that the oligarchs had lost. Despite the pleas of those who had escaped, they refused to go any farther. They went home and celebrated the Gymnopaediae.

SECTION 5.82.4
Later, envoys came from those in the city [messengers] and from the Argives outside it. The allies were present, and both sides spoke at length. The Lacedaemonians decided that the people inside the city were in the wrong and voted to march against Argos. But there were delays and postponements.

SECTION 5.82.5
In the meantime, the people of Argos were afraid of the Lacedaemonians. They were again seeking an alliance with Athens and thought it would be their best source of help. They began building long walls down to the sea. If they were cut off from their farmland, supplies brought in by sea with Athenian help could then support them.

SECTION 5.82.6
Some of the cities in the Peloponnese also knew about the building of the walls. The whole Argive population worked on them: the men themselves, the women, and the slaves. Carpenters and stonemasons also came to help them from Athens. The summer ended.

CHAPTER 5.83

SECTION 5.83.1
The following winter, when the Lacedaemonians learned that the walls were being built, they marched against Argos with their allies, except the Corinthians. They also had a scheme being organized in their support inside Argos itself. Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians, commanded the army.

SECTION 5.83.2
The scheme inside the city, which they had expected to help them, came to nothing. But they captured and demolished the walls under construction. They also took Hysiae, a place in Argive territory, and killed all the free men they captured there. Then they withdrew, and the troops dispersed to their own cities.

SECTION 5.83.3
After this, the Argives also marched into Phliasian territory. They laid it waste and then went home. They did this because the Phliasians had taken in their exiles; most of them had settled there.

SECTION 5.83.4
During the same winter the Athenians also blockaded Macedonia. They accused Perdiccas of entering into the sworn agreement with the Argives and Lacedaemonians. They also charged that, when they had prepared an army under Nicias son of Niceratus to attack the Chalcidians on the Thracian coast and Amphipolis, he had broken his obligations as an ally. His withdrawal had been the main reason the expedition broke up. So he was now an enemy. This winter ended, and the fifteenth year of the war came to an end.

CHAPTER 5.84

SECTION 5.84.1
The next summer, Alcibiades sailed to Argos with twenty ships and arrested three hundred Argives who were still suspected of favoring the Lacedaemonians. The Athenians placed them on nearby islands under their control. The Athenians also sent an expedition against the island of Melos. Their force consisted of thirty of their own ships, six Chian ships, and two Lesbian ships; twelve hundred of their own hoplites, three hundred archers, and twenty mounted archers; and about fifteen hundred hoplites from their allies and the islanders.

SECTION 5.84.2
The Melians were colonists from Lacedaemon. They would not submit to the Athenians as the other islanders had. At first they remained neutral and kept out of the fighting. But when the Athenians tried to force them to submit by devastating their land, they entered into open war.

SECTION 5.84.3
The generals, Cleomedes son of Lycomedes and Tisias son of Tisimachus, landed this force and camped in Melian territory. Before doing any damage to the land, they sent envoys to talk first. The Melians did not bring them before the general population. Instead, they told them to state their business before the magistrates and the small governing group.

CHAPTER 5.85

SECTION 5.85.1
The Athenian envoys spoke as follows. “We are not speaking before the general population. Presumably this is to stop us from misleading the people with an uninterrupted speech, in which they would hear all our persuasive claims at once without being able to challenge them. We understand that this is why you have brought us before this small group. You who are sitting here can make yourselves even safer. Do not give a single speech yourselves either. Take each point separately, and interrupt us immediately whenever we say something you think is unsatisfactory. First, tell us whether this procedure suits you.”

CHAPTER 5.86

SECTION 5.86.1
The Melian representatives answered, “We have no objection to the fairness of explaining our views to each other calmly. But your preparations for war are already here, not something still to come, and they seem inconsistent with that. We can see that you have come to judge what we say yourselves. The likely outcome is that if we win the argument on justice and therefore refuse to give in, it will bring us war; if we let you persuade us, it will bring slavery.”

CHAPTER 5.87

SECTION 5.87.1
Athenians: “If you have met to make guesses about the future, or for any purpose other than to discuss your city's survival in the light of the present facts that you can see, we should stop. If survival is what you are here for, we should talk.”

CHAPTER 5.88

SECTION 5.88.1
Melians: “In a situation like ours, it is natural and understandable that our words and thoughts should turn in many directions. Still, this meeting is indeed about our survival. If you agree, let the discussion proceed in the way you suggest.”

CHAPTER 5.89

SECTION 5.89.1
Athenians: “We will not make a long, unconvincing speech using impressive claims: that our empire is justified because we defeated the Persians, or that we are now attacking because we have been wronged. Nor should you expect to persuade us by saying that, although you are Lacedaemonian colonists, you did not join their campaigns, or that you have done us no harm. Instead, we should try to get what is possible, on the basis of what each side really thinks. You know as well as we do that, in human negotiations, questions of justice are decided only when the two sides have equal power to compel each other. Those with greater power do what they can, and the weak give way.”

CHAPTER 5.90

SECTION 5.90.1
Melians: “As we see it, it is in your interest not to destroy a protection that benefits everyone. We have to speak of interest, since you have made that, rather than justice, the basis of discussion. Anyone who is in danger should still be able to appeal to what is reasonable and fair. Someone who makes a persuasive case should be allowed some benefit even if the case falls short of strict proof. This concerns you no less than anyone else. If you fall, you would face the harshest punishment and become an example to others.”

CHAPTER 5.91

SECTION 5.91.1
Athenians: “Even if our empire ends, we are not discouraged by the thought of its final outcome. People who rule over others, as the Lacedaemonians do, are not the ones who pose the greatest danger to a defeated power. And our contest is not with the Lacedaemonians. The danger is if the subjects of an empire attack their former rulers themselves and defeat them.

SECTION 5.91.2
Athenians: “Leave us to take that risk. We will explain that we have come to benefit our empire, and that what we are now going to say is intended to save your city. We want to rule you without trouble and to keep you safe in a way that benefits both of us.”

CHAPTER 5.92

SECTION 5.92.1
Melians: “How could it be as useful for us to be enslaved as it is for you to rule?”

CHAPTER 5.93

SECTION 5.93.1
Athenians: “Because you would submit before suffering the worst, and we would profit by not destroying you.”

CHAPTER 5.94

SECTION 5.94.1
Melians: “Would you not accept us keeping out of the war, as your friends rather than your enemies, but allied to neither side?”

CHAPTER 5.95

SECTION 5.95.1
Athenians: “No. Your hostility does us less harm than your friendship would. To our subjects, friendship with you would signal our weakness, while your hatred would show our strength.”

CHAPTER 5.96

SECTION 5.96.1
Melians: “Is that how your subjects judge what is reasonable? Do they put people with no connection to you in the same category as those who are mostly your own colonists, some of whom rebelled and were then brought under your control?”

CHAPTER 5.97

SECTION 5.97.1
Athenians: “They think that neither group lacks arguments to justify its position. But they think that those who stay independent do so because they are strong, and that we do not attack them because we are afraid. So, quite apart from adding to the people we rule, your conquest would make us safer. This is especially true because you are islanders and we control the sea. You are weaker than other peoples, and it is important that you should not hold out against us.”

CHAPTER 5.98

SECTION 5.98.1
Melians: “But do you not see safety in the other course? Here too, we must try to persuade you. You have ruled out arguments about justice and urge us to submit to your interests. So we must explain what benefits us and try to persuade you if it turns out to benefit you as well. All those who are now allied to neither side will look at this and think that you will one day attack them too. How will you avoid making enemies of them? Will you not simply strengthen your existing enemies and force others to become your enemies against their will, when they had never intended to do so?”

CHAPTER 5.99

SECTION 5.99.1
Athenians: “We do not think the people on the mainland are the greater danger to us. Their freedom will allow them to put off taking precautions against us for a long time. The danger comes instead from independent islanders like you and from those already made angry by the constraints of our empire. These are the people most likely to act without thinking and bring both themselves and us into obvious danger.”

CHAPTER 5.100

SECTION 5.100.1
Melians: “Then surely, if you take such great risks to keep your empire, and those already enslaved take them to escape it, it would be very dishonorable and cowardly for us, who are still free, not to try everything before becoming slaves.”

CHAPTER 5.101

SECTION 5.101.1
Athenians: “Not if you make a sensible decision. This is not an equal contest in courage, where you must avoid disgrace. Your discussion is about survival instead, and about not standing up to people who are much stronger.”

CHAPTER 5.102

SECTION 5.102.1
Melians: “But we know that war sometimes gives each side a more equal chance than the difference in their numbers would suggest. If we give in, we lose all hope immediately. If we act, there is still hope that we can stand our ground.”

CHAPTER 5.103

SECTION 5.103.1
Athenians: “Hope gives comfort in danger. People who have resources to spare can use it and, even if it hurts them, it does not destroy them. But hope is costly by nature. Those who stake everything they have on it only discover what it is when they have already fallen. Once they recognize it, it leaves them nothing with which to protect themselves against it.

SECTION 5.103.2
Athenians: “You are weak, and a single turn can decide your fate. Do not choose to suffer this. Do not be like most people, who could still save themselves by ordinary human means, but, once they are under pressure and their visible grounds for hope give out, turn to invisible ones: divination, oracles, and all the other things that offer hope and bring ruin.”

CHAPTER 5.104

SECTION 5.104.1
Melians: “We too understand, you may be sure, how hard it is to fight your power, and also luck, unless it treats us equally. Still, we trust that the gods will not give us worse luck, because we are standing up as people who respect them against people who are unjust. As for our lack of strength, we expect our alliance with the Lacedaemonians to make up for it. They are bound to help us, if for no other reason, because we are related and they would be ashamed not to. So our confidence is not altogether unreasonable.”

CHAPTER 5.105

SECTION 5.105.1
Athenians: “We do not think we will lack the gods' favor either. Nothing we claim or do falls outside what people believe about the gods or want for themselves.

SECTION 5.105.2
Athenians: “We believe this about the gods, and know it for certain about people: nature always compels them to rule wherever they have the power. We did not establish this rule, nor were we the first to use it once it existed. We found it already in place and will leave it to last forever. We use it knowing that you, or anyone else with the same power as us, would do the same.

SECTION 5.105.3
Athenians: “So, as far as the gods are concerned, we reasonably expect not to be at a disadvantage. As for your opinion of the Lacedaemonians, you trust that shame will make them help you. We congratulate you on your innocence, but we do not envy your foolishness.

SECTION 5.105.4
Athenians: “In their dealings with each other and with the customs of their own country, the Lacedaemonians show a great deal of good conduct. Much could be said about how they treat outsiders, but the clearest summary is this: more openly than anyone else we know, they consider what pleases them honorable and what benefits them just. That way of thinking hardly supports your present unreasonable hope of survival.”

CHAPTER 5.106

SECTION 5.106.1
Melians: “But it is precisely their own interest that gives us our greatest confidence. They will not want to betray the Melians, who are their colonists, and so lose the trust of friendly Greeks and help their enemies.”

CHAPTER 5.107

SECTION 5.107.1
Athenians: “Do you not see, then, that pursuing your interests goes with staying safe, whereas doing what is just and honorable involves danger? The Lacedaemonians are generally very unwilling to take that risk.”

CHAPTER 5.108

SECTION 5.108.1
Melians: “But we think they would be more willing to take risks for us, and would consider them safer than risks taken for others. For military operations, we are close to the Peloponnese. And because we are related, they can trust our loyalty more than that of others.”

CHAPTER 5.109

SECTION 5.109.1
Athenians: “People considering whether to join a fight do not find security in the goodwill of those asking for help. They look for a large advantage in actual military strength. The Lacedaemonians consider this even more carefully than others. They distrust their own resources so much that even when they attack their neighbors, they take many allies with them. So they are unlikely to cross to an island while we control the sea.”

CHAPTER 5.110

SECTION 5.110.1
Melians: “But they could also send other people. The Cretan Sea is wide. Across it, those who control the sea have a harder time catching ships than people trying to slip past have in getting through safely.

SECTION 5.110.2
“And if they failed at that, they could turn against your own territory and the rest of your allies, those whom Brasidas did not attack. Then you would have to concern yourselves less with a country that has nothing to do with you than with your own land and allies, who are much closer to you.”

CHAPTER 5.111

SECTION 5.111.1
Athenians: “You too may gain some experience of this, though you already know that the Athenians have never yet abandoned a single siege for fear of trouble elsewhere.

SECTION 5.111.2
Athenians: “We notice that, although you said you would discuss your survival, in all this talk you have said nothing that people could rely on and expect to survive. The things you count on most are hopes for the future. What you actually have is too little to defeat the forces already drawn up against you. You are showing very poor judgment, unless you now ask us to leave and come to some more sensible decision.

SECTION 5.111.3
Athenians: “Surely you will not turn to that sense of shame which so often destroys people when they face dangers that are both disgraceful and obvious. Many people can still see where they are heading. But the thing called disgrace, through the force of its seductive name, draws them on. Overpowered by the word, they willingly fall into disasters from which they cannot recover. Their foolishness then brings them a disgrace worse than anything bad luck could have brought.

SECTION 5.111.4
Athenians: “If you think sensibly, you will avoid that. You will not consider it degrading to give way to the greatest city when its terms are moderate: become its allies, keep your own land, and pay tribute. Given a choice between war and safety, do not stubbornly insist on the worse option. Those who do not give way to their equals, deal properly with their superiors, and treat weaker people moderately are the most likely to succeed.

SECTION 5.111.5
Athenians: “Consider this after we leave too. Keep reminding yourselves that you are deciding about your homeland. You have only one, and whether it does well or badly will depend on this single decision.”

CHAPTER 5.112

SECTION 5.112.1
The Athenians withdrew from the discussion. Left on their own, the Melians reached much the same decision as they had expressed in their replies. They gave this answer.

SECTION 5.112.2
“Athenians, our view has not changed from the beginning. We will not, in a short time, take away the freedom of a city that has now been inhabited for seven hundred years. Instead, we will try to save ourselves. We trust in the good fortune the gods have given the city, which has preserved it until now, and in help from people, including the Lacedaemonians.

SECTION 5.112.3
“We ask to be your friends and the enemies of neither side. Make a treaty on terms that seem suitable to both of us, and leave our land.”

CHAPTER 5.113

SECTION 5.113.1
That was the Melians' answer. As the Athenians were now ending the discussion, they said, “To judge by these decisions, you seem to us the only people who consider the future more certain than what you can see, and who look at things that are not visible as if your wishes had already made them happen. You have staked the most on the Lacedaemonians, luck, and hope. With that much trust in them, you will suffer the greatest fall.”

CHAPTER 5.114

SECTION 5.114.1
The Athenian envoys returned to the army. Since the Melians would not submit at all, the generals immediately began military operations. They divided the work among the contingents from each city and built a wall all the way around the Melians.

SECTION 5.114.2
Later, the Athenians left a force of their own men and allies to keep watch on land and at sea, and withdrew with most of the army. The troops who stayed continued the siege.

CHAPTER 5.115

SECTION 5.115.1
At about the same time, the Argives invaded Phliasian territory. The Phliasians and the Argive exiles ambushed them, killing about eighty.

SECTION 5.115.2
The Athenians at Pylos also took a large amount of plunder from the Lacedaemonians. In response, the Lacedaemonians went to war with them, though they still did not cancel the treaty. They also proclaimed that anyone on their side who wished could raid the Athenians.

SECTION 5.115.3
The Corinthians went to war with the Athenians over certain disputes of their own. The other Peloponnesians stayed out of the fighting.

SECTION 5.115.4
The Melians also attacked at night and captured the part of the Athenian siege wall facing the marketplace. They killed some men and brought in grain and as many useful supplies as they could. Then they withdrew and made no further move. After that, the Athenians arranged a better watch. The summer ended.

CHAPTER 5.116

SECTION 5.116.1
The following winter, the Lacedaemonians intended to march into Argive territory. But their sacrifices for crossing the border [the sacred rites at the frontier] did not give favorable signs, and they went home. Because of this planned expedition, the Argives suspected certain people inside their city. They arrested some, but others escaped them.

SECTION 5.116.2
At about the same time, the Melians again captured another part of the Athenian siege wall, where there were few guards on duty.

SECTION 5.116.3
After these events, another army came from Athens, commanded by Philocrates son of Demeas. The siege was now pressed hard, and there was also some betrayal inside the city. The Melians surrendered unconditionally to the Athenians, leaving them to decide their fate.

SECTION 5.116.4
The Athenians killed all the Melian men of military age whom they captured and sold the women and children into slavery. They settled the place themselves, later sending out five hundred colonists.

### Book 6

CHAPTER 6.1

SECTION 6.1.1
That same winter the Athenians wanted to sail to Sicily again. This time they planned a larger force than the one sent with Laches and Eurymedon, hoping to conquer the island if they could. Most of them did not know how big it was or how many people, both Greeks and non-Greeks, lived there. They also did not realize that they were taking on a war not much smaller than their war against the Peloponnesians.

SECTION 6.1.2
Sailing around Sicily in a merchant ship takes not much less than eight days. Yet, large as it is, only about twenty stades of sea separate it from the mainland.

CHAPTER 6.2

SECTION 6.2.1
This is how the island was settled in early times, and these were all the peoples who lived there. The Cyclopes and Laestrygonians are said to have been the earliest inhabitants of one part of the country. I cannot say what people they belonged to, where they came from, or where they went. We must leave them as the poets have described them and as each person understands them.

SECTION 6.2.2
The Sicani appear to have been the first people to settle there after them. They themselves say they came even earlier, because they were native to the island. But investigation shows that they were Iberians, driven by the Ligurians from the river Sicanus in Iberia. The island, previously called Trinacria, was then named Sicania after them. They still live in the western parts of Sicily today.

SECTION 6.2.3
When Troy fell, some Trojans escaped the Achaeans and reached Sicily by ship. They settled next to the Sicani, and the combined population was called the Elymians. Their cities were Eryx and Egesta. Some Phocians also settled with them. These had been blown off course on their way from Troy, first to Libya and then from there to Sicily.

SECTION 6.2.4
The Sicels crossed to Sicily from Italy, where they had been living, to escape the Opicans. The likely account, which is also the one people give, is that they crossed on rafts, waiting until the wind blew down the strait. But they may have sailed across in some other way. There are still Sicels in Italy today. The country got its name, Italy, from a Sicel king named Italus.

SECTION 6.2.5
They arrived in Sicily as a large army, defeated the Sicani in battle, and pushed them into the southern and western parts of the island. They changed its name from Sicania to Sicily. After their crossing they settled in and held the best land, nearly three hundred years before the Greeks came to Sicily. They still occupy the central and northern parts of the island today.

SECTION 6.2.6
Phoenicians also lived all around Sicily. They occupied coastal headlands and the small offshore islands so they could trade with the Sicels. But when Greeks began arriving by sea in large numbers, the Phoenicians left most of these places. They concentrated their settlements at Motya, Soloeis, and Panormus, near the Elymians. They relied on their alliance with the Elymians, and this part of Sicily also offered the shortest crossing to Carthage. These, then, were the non-Greek peoples who settled Sicily, and this was how they did so.

CHAPTER 6.3

SECTION 6.3.1
The first Greeks were Chalcidians who sailed from Euboea with Thucles as their founder and established Naxos. They built the altar of Apollo the Founder that now stands outside the city. Sacred delegations sailing from Sicily first offer sacrifices at this altar.

SECTION 6.3.2
The following year Archias, a descendant of Heracles from Corinth, founded Syracuse. He first drove the Sicels out of the island where the inner city now stands, though it is no longer surrounded by water. Later the outer city was also enclosed by a wall and became heavily populated.

SECTION 6.3.3
In the fifth year after Syracuse was founded, Thucles and the Chalcidians set out from Naxos. They drove out the Sicels by force and founded Leontini, and afterward Catana. The Catanaeans themselves chose Euarchus as their founder.

CHAPTER 6.4

SECTION 6.4.1
About the same time, Lamis arrived in Sicily leading a colony from Megara. He founded a place called Trotilus beyond the river Pantacyas. Later he left there and joined the Chalcidians as a fellow citizen at Leontini for a short time. They expelled him, and he founded Thapsus, where he died. The others left Thapsus and founded the city called Hyblaean Megara. Hyblon, a Sicel king, had given them the land and guided them there.

SECTION 6.4.2
After living there for two hundred and forty-five years, they were driven out of their city and territory by Gelon, the tyrant of Syracuse. Before their expulsion, a hundred years after their own settlement, they sent out Pamillus and founded Selinus. Pamillus came from Megara, their mother city, and helped establish the colony.

SECTION 6.4.3
Antiphemus from Rhodes and Entimus from Crete brought settlers and jointly founded Gela in the forty-fifth year after Syracuse was settled. The city was named after the river Gelas. The site where the city now stands, which was the first part to be walled, is called Lindii. They adopted Dorian institutions.

SECTION 6.4.4
About a hundred and eight years after their own settlement, the people of Gela founded Acragas. They named the city after the river Acragas and appointed Aristonous and Pystilus as its founders. They gave it the institutions of Gela.

SECTION 6.4.5
Zancle was first settled by pirates from Cumae, a Chalcidian city in Opicia. Later a large number of people came from Chalcis and the rest of Euboea and shared out the land with them. Its founders were Perieres from Cumae and Crataemenes from Chalcis. Its original name was Zancle, a name given by the Sicels because the site is shaped like a sickle: the Sicels call a sickle a ‘zanclon.’ Later the inhabitants were driven out by Samians and other Ionians who reached Sicily while escaping from the Persians.

SECTION 6.4.6
Not long afterward Anaxilas, the tyrant of Rhegium, drove out the Samians. He settled a mixed population in the city himself and renamed it Messene after his own original homeland.

CHAPTER 6.5

SECTION 6.5.1
Himera was settled from Zancle by Euclides, Simus, and Sacon. Most of the colonists were Chalcidians, but some exiles from Syracuse, called the Myletidae, joined them after being defeated in civil strife. Their language became a mixture of Chalcidian and Dorian, but Chalcidian institutions prevailed.

SECTION 6.5.2
Acrae and Casmenae were founded by the Syracusans: Acrae seventy years after Syracuse, and Casmenae nearly twenty years after Acrae.

SECTION 6.5.3
Camarina too was first founded by the Syracusans, about a hundred and thirty-five years after Syracuse was established. Its founders were Dascon and Menecolus. The Syracusans later drove out the people of Camarina in a war following their revolt. Some time afterward Hippocrates, the tyrant of Gela, received the territory of Camarina as ransom for Syracusan prisoners. He settled Camarina again, acting as its founder himself. Gelon emptied it once more, and the people of Gela settled it for the third time.

CHAPTER 6.6

SECTION 6.6.1
These were the Greek and non-Greek peoples living in Sicily. It was against an island of this size and population that the Athenians were eager to campaign. Their real aim was to rule the whole island, though they also wanted the respectable excuse of helping their relatives and the allies they had gained there.

SECTION 6.6.2
The strongest encouragement came from the Egestaean ambassadors who were in Athens urgently asking for help. The Egestaeans had gone to war with their neighbors at Selinus over some marriage disputes and a piece of disputed land. The Selinuntians brought in the Syracusans as allies and were pressing them hard in the war, on both land and sea. The Egestaeans therefore reminded the Athenians of the alliance made in the time of Laches and the earlier Leontine war. They asked the Athenians to send ships to defend them. Among their many arguments, their main point was this: if the Syracusans went unpunished after expelling the people of Leontini, and went on to destroy Athens' remaining allies and take control of all Sicily's power, there would be a danger later. The Syracusans might send a large force to help the Peloponnesians, as fellow Dorians and as colonists helping the people who had sent them out, and join in destroying Athenian power. It would be sensible, they said, to resist the Syracusans together with the allies who still remained, especially since the Egestaeans would provide enough money for the war.

SECTION 6.6.3
The Athenians heard these arguments repeated at the assemblies by the Egestaeans and their supporters. They voted to send ambassadors to Egesta first. These would investigate whether the money really was available in the public treasury and the temples, as the Egestaeans claimed. They would also find out how the war against the Selinuntians stood.

CHAPTER 6.7

SECTION 6.7.1
The Athenian ambassadors were sent to Sicily. That same winter the Lacedaemonians and their allies, except the Corinthians, invaded Argive territory. They devastated a small part of the land and took away some grain, using teams of animals they had brought along. They settled the Argive exiles at Orneae and left a few men from the rest of the army with them. They also arranged a truce for a set period, under which the people of Orneae and the Argives would not damage one another's territory. Then they withdrew their army and went home.

SECTION 6.7.2
Not long afterward the Athenians arrived with thirty ships and six hundred hoplites. The Argives marched out with their entire army alongside the Athenians and besieged the people in Orneae for one day. At night, when the army camped some distance away, the people in Orneae escaped. The next day, when the Argives found out, they demolished Orneae and withdrew. The Athenians later sailed home too.

SECTION 6.7.3
The Athenians also took cavalry by sea to Methone, on the border of Macedonia. These were their own cavalry and the Macedonian exiles living among them. They ravaged Perdiccas' territory.

SECTION 6.7.4
The Lacedaemonians sent a message to the Chalcidians in Thrace, who had a truce with Athens renewable on ten days' notice. They told them to join Perdiccas in the war, but the Chalcidians refused. The winter ended, and with it the sixteenth year of this war, which Thucydides wrote about.

CHAPTER 6.8

SECTION 6.8.1
At the start of the next summer, in early spring, the Athenian ambassadors returned from Sicily. Egestaeans came with them, bringing sixty talents of uncoined silver as a month's pay for the sixty ships they intended to request.

SECTION 6.8.2
The Athenians held an assembly and heard the Egestaeans and their own ambassadors. Along with other attractive but untrue statements, they reported that plenty of money was ready in the temples and the public treasury. The Athenians voted to send sixty ships to Sicily, with Alcibiades son of Clinias, Nicias son of Niceratus, and Lamachus son of Xenophanes as generals with full authority. They were to help the Egestaeans against the Selinuntians and, if the war went well for them, help restore the people of Leontini to their city. They were also to handle other matters in Sicily as they thought best for Athens.

SECTION 6.8.3
On the fifth day after this, another assembly was held. It was to decide how to prepare the ships as quickly as possible and vote the generals anything else they needed for the voyage.

SECTION 6.8.4
Nicias had been elected to the command against his wishes. He thought the city had made a bad decision: on a slight but respectable excuse, it was aiming to take all Sicily, an enormous undertaking. He came forward to try to stop it and gave the Athenians the following advice.

CHAPTER 6.9

SECTION 6.9.1
“This assembly was called to discuss our preparations and how we should sail to Sicily. But I think we should still consider the basic question: is it better to send the ships at all? We should not make such a major decision after so little thought, or let foreigners persuade us to take on a war that is none of our business.

SECTION 6.9.2
“I do gain honor from a command like this, and I am less afraid for my own life than others are. That said, I think a man who takes some care of his own life and property is just as good a citizen. For his own sake, he would be particularly eager for his city's affairs to go well. Still, I have never spoken against my judgment to gain honors, and I will not do so now. I will say what I think is best.

SECTION 6.9.3
“Given your character, I would achieve little by advising you to preserve what you have and not risk your present possessions for uncertain gains in the future. But I will show you that you are rushing ahead at the wrong time, and that what you are setting out to conquer will not be easy to hold.

CHAPTER 6.10

SECTION 6.10.1
“My point is that you are leaving many enemies behind you here, yet want to sail over there and bring still more enemies back upon yourselves.

SECTION 6.10.2
“You may think the treaty you have made offers some security. As long as you stay quiet it will remain a treaty in name: that was how men on both sides arranged it. But if you suffer a setback with a substantial force, our enemies will quickly attack us. First, their troubles forced them into the agreement on terms more humiliating for them than for us. Second, we have many disputes over the treaty itself.

SECTION 6.10.3
“Some states have not even accepted this agreement yet, and they are not the weakest. Some are openly at war with us. Others are restrained only by truces renewable on ten days' notice, and only because the Lacedaemonians are still keeping quiet.

SECTION 6.10.4
“If they find our forces divided, as we are now hurrying to divide them, they may very well join the Sicilian Greeks in attacking us. They would have valued an alliance with them above many other things in the past.

SECTION 6.10.5
“So we must consider these matters. We should not choose to put our city at risk while its position is uncertain, or reach for another empire before we secure the one we have. The Chalcidians in Thrace have been in revolt against us for years and are still not subdued. Some others on the mainland give us only doubtful obedience. Yet we hurry to help the Egestaeans on the grounds that they are our allies and are being wronged. Meanwhile we still put off defending ourselves against the people whose long-standing revolt wrongs us directly.

CHAPTER 6.11

SECTION 6.11.1
“If we defeated these people, we could keep them under control. But even if we beat the Sicilians, they are so far away and so numerous that we could hardly rule them. It is foolish to attack people when victory will not let you hold them, and failure will leave you worse off than before you began.

SECTION 6.11.2
“As things stand, I think the Sicilian Greeks would be even less dangerous to us if the Syracusans came to rule them. Yet this is the very thing the Egestaeans use most to frighten us.

SECTION 6.11.3
“At present, individual states might perhaps come here to please the Lacedaemonians. But under those conditions, one empire would be unlikely to attack another. If they helped the Peloponnesians destroy our empire, their own would probably be destroyed by the same people in the same way.

SECTION 6.11.4
“The Greeks over there would fear us most if we never went, or next best, if we displayed our power and soon left. We all know that people admire what is most distant and what has least exposed its reputation to a test. But if we met with any setback, they would quickly lose their respect for us and join our enemies here in attacking us.

SECTION 6.11.5
“This is just what has now happened to you, Athenians, in your attitude toward the Lacedaemonians and their allies. You were afraid of them at first. But because you did better against them than you expected, you now look down on them and are reaching for Sicily as well.

SECTION 6.11.6
“We should not let our enemies' misfortunes make us overconfident. We should feel confident only when we have defeated their plans. We should also assume that the Lacedaemonians, humiliated as they are, are thinking of nothing else but how, even now, they can trip us up if possible and repair their disgrace. They care more than anyone about a reputation for courage and have worked at it longer than anyone.

SECTION 6.11.7
“So if we are sensible, our struggle is not about the Egestaeans, non-Greeks in Sicily. It is about taking prompt precautions against a city whose oligarchy is plotting against us.

CHAPTER 6.12

SECTION 6.12.1
“We must also remember that only recently have we had a short respite from a great epidemic and from war, allowing us to recover money and manpower. We should spend these resources here on ourselves, not on these exiles who are asking for help. They benefit from telling convincing lies. They put others at risk while contributing nothing but words themselves. If they succeed, they need not show gratitude in proportion to what we have done; if they fail somewhere, they can destroy their friends along with themselves.

SECTION 6.12.2
“And if someone who is delighted to have been elected to command urges you to sail, think about his motives. He may be looking only to his own interests, especially if he is still too young for command. He wants admiration for his racehorses and, because of his expensive habits, some profit from his command. Do not give him the chance to make himself famous at the city's risk. Consider that such men harm public interests while wasting their own resources. This is a major undertaking, not something for a younger man to plan and carry out in a hurry.

CHAPTER 6.13

SECTION 6.13.1
“I am alarmed to see these young men sitting here at that same man's call to support him. In response, I appeal to the older men. If one of them is sitting beside you, do not be embarrassed or fear being thought a coward if you do not vote for war. Do not share their unhealthy longing for things far away. Remember that desire brings very few successes, while foresight brings most. Vote against them for the sake of your country, which is taking the greatest risk it has ever faced. Vote to let the Sicilian Greeks keep the boundaries that now separate them from us—boundaries that give us no cause for complaint: the Ionian Gulf for those sailing along the coast, and the Sicilian Sea for those crossing open water. Let them enjoy their own possessions and settle their affairs among themselves.

SECTION 6.13.2
“Tell the Egestaeans separately that, since they began their war against the Selinuntians without the Athenians, they must also end it on their own. In future, let us stop making allies as we usually do: people whom we will defend when things go badly for them, but from whom we will get no help when we need it ourselves.

CHAPTER 6.14

SECTION 6.14.1
“And you, presiding officer, put this to a vote and open the question to the Athenians again, if you think it your duty to care for the city and want to be a good citizen. If you are afraid of holding another vote, consider this: with so many witnesses, you cannot be charged with breaking the law. Instead, you can cure the city's bad decision. Good leadership means benefiting your country as much as possible, or at least doing it no deliberate harm.”

CHAPTER 6.15

SECTION 6.15.1
That was what Nicias said. Most of the Athenians who came forward urged them to carry out the expedition and not overturn the vote. Some, however, spoke against it.

SECTION 6.15.2
The most eager supporter of the expedition was Alcibiades son of Clinias. He wanted to oppose Nicias, both because they disagreed on politics in general and because Nicias had spoken insultingly about him. Above all, he wanted the command. He hoped to capture both Sicily and Carthage through his leadership, and at the same time to use his success to gain wealth and fame for himself.

SECTION 6.15.3
He enjoyed high standing among the citizens, but his spending on racehorses and other things went beyond what his existing wealth could support. This contributed more than almost anything else to the later downfall of Athens.

SECTION 6.15.4
Most people were frightened by how far he disregarded the law in his personal way of life, and by the ambition he showed in everything he undertook. They became his enemies because they thought he wanted to become a tyrant. Although his public management of the war was excellent, individuals were offended by his private behavior and put affairs in other hands. Before long they brought the city to disaster.

SECTION 6.15.5
At this time, then, he came forward and gave the Athenians the following advice.

CHAPTER 6.16

SECTION 6.16.1
“Athenians, I am more entitled than others to command, and I believe I deserve it. I have to begin here, since Nicias has attacked me. The things that make people talk about me bring fame to my ancestors and myself, and also benefit our country.

SECTION 6.16.2
“The Greeks had expected our city to be worn out by the war. But the splendid display I made at Olympia led them to think it even more powerful than it really is. I entered seven chariots, more than any private individual had ever entered before. I won first, second, and fourth place, and arranged everything else on a scale worthy of my victory. Custom treats such things as an honor, but people also infer power from what they see done.

SECTION 6.16.3
“Again, when I make a show in our city by sponsoring choruses or in some other way, my fellow citizens naturally envy it. But foreigners see this too as a sign of strength. This supposed foolishness is not useless when a man spends his own money to benefit not just himself but his city as well.

SECTION 6.16.4
“Nor is it unfair for someone who takes pride in himself to refuse to be on an equal footing with others. After all, no one takes an equal share of the misfortunes of someone who is doing badly. Just as people do not greet us when we are unfortunate, they should put up with being looked down on by the successful. Or let them give equal treatment before demanding it in return.

SECTION 6.16.5
“I know that men like this, and everyone who stands out for some distinction, are resented during their own lives. Their equals resent them most, but so do the other people they deal with. Yet they leave later generations claiming kinship with them, sometimes even when none exists. Their country boasts about them, not as outsiders or failures, but as its own people who achieved great things.

SECTION 6.16.6
“That is what I aim for, and why people make a fuss about my private life. But look at my public work: do I handle it worse than anyone else? I brought together the strongest powers in the Peloponnese, without great risk or expense to you, and forced the Lacedaemonians to stake everything on a single day's fighting at Mantinea. Even though they won that battle, they have still not fully regained their confidence.

CHAPTER 6.17

SECTION 6.17.1
“This was what my youth and my supposedly outrageous foolishness achieved. I dealt with the Peloponnesian powers using arguments suited to them, and my enthusiasm inspired trust and won them over. Do not be afraid of that quality now. While I am still in my prime and have it, and while Nicias has his reputation for good luck, make full use of what each of us can offer.

SECTION 6.17.2
“Do not change your decision to sail to Sicily on the grounds that we would be facing a great power. The cities have large populations, but these are mixed crowds. Their citizenship changes easily, and newcomers are easily admitted.

SECTION 6.17.3
“As a result, no one equips himself with weapons or furnishes the countryside with permanent buildings as he would if it were his own homeland. Instead, each man prepares to get whatever he can from the community, either by persuasive speeches or through civil strife, and to settle in another country if he fails.

SECTION 6.17.4
“A crowd like that is unlikely either to agree when listening to a speech or to work together in action. Each group would quickly come over to us if it heard something it liked, especially if they are in civil strife, as we are told they are.

SECTION 6.17.5
“Nor do they have as many hoplites as they boast. The other Greeks have not turned out to have the numbers each claimed for themselves either. Hellas greatly deceived itself on this point and has barely managed to equip enough men in this war.

SECTION 6.17.6
“From what I hear, then, that is the situation over there, and it will be still more favorable. We will have many non-Greeks who will join our attack on the Syracusans out of hatred for them. And the situation here will not stand in our way if you make the right decisions.

SECTION 6.17.7
“Our fathers won their empire with these very same enemies—the ones we are now told we would leave behind if we sailed—and with Persia as an enemy too. Their strength lay in nothing other than the superiority of their navy.

SECTION 6.17.8
“And the Peloponnesians have never had less hope of success against us than they do now. Even if they are full of confidence, they can invade our land whether we sail or not. But they could not harm us at sea, since we will still have a navy left here that is a match for theirs.

CHAPTER 6.18

SECTION 6.18.1
“So what reasonable excuse could we give for holding back ourselves, or for refusing to help our allies there? We have sworn an alliance with them, so we must defend them. We should not object that they do not help us in return. We did not take them as allies so that they would come here to help us. We wanted them to keep our enemies there busy and prevent them from coming to attack us here.

SECTION 6.18.2
“We acquired our empire in this way, as everyone else who has ruled others has done: by readily helping whoever called on us, whether Greeks or non-Greeks. If everyone stayed quiet or carefully sorted out which people deserved help, we would add little to our empire and put what we already have at greater risk. When someone is stronger, you do not just defend yourself when he attacks. You take steps beforehand to stop him from attacking.

SECTION 6.18.3
“We cannot decide for ourselves how far we want our rule to extend. Now that we are in this position, we must plan to attack some people and keep our hold on others. Otherwise, if we do not rule others, we risk being ruled ourselves. You cannot judge the advantages of staying quiet on the same basis as other people unless you also intend to adopt their way of life.

SECTION 6.18.4
“So let us consider that going there will strengthen our position here, and make the voyage. We will discourage the Peloponnesians if they see that we have not been content with the present peace and have even sailed to Sicily. At the same time, if we gain control of the people there, we will probably rule all of Hellas. Or we will at least damage Syracuse, benefiting both ourselves and our allies.

SECTION 6.18.5
“Our ships will make it safe for us either to stay, if things go well, or to leave. Even against all the Sicilians together, we will control the sea.

SECTION 6.18.6
“Do not let Nicias turn you aside with his arguments for doing nothing or his attempt to divide the young from the old. Keep our usual good order. Our fathers brought our power to its present level by having young and old make decisions together. Try to advance the city in the same way now. Remember that neither youth nor old age can achieve anything without the other. Their less developed, average, and highly accurate judgments will be strongest when combined. If the city does nothing, it will wear itself out from within, like anything else, and its knowledge in every field will grow outdated. By constantly taking on challenges, it will gain more experience and become used to defending itself in practice rather than just in words.

SECTION 6.18.7
“In short, I believe that nothing would destroy a city used to activity faster than a change to inactivity. The people who live most securely are those who make the fewest departures from their existing customs and laws, even if those customs and laws are not particularly good.”

CHAPTER 6.19

SECTION 6.19.1
That was what Alcibiades said. The Athenians heard him, and also the Egestaeans and the exiles from Leontini. These came forward to appeal for help, reminding the Athenians of their sworn promises and begging them to honor them. The Athenians were now much more eager to launch the expedition than before.

SECTION 6.19.2
Nicias realized that repeating his arguments would no longer turn them against it. But he thought he might change their minds by demanding preparations on a very large scale. He came forward again and spoke as follows.

CHAPTER 6.20

SECTION 6.20.1
“Athenians, I see that you are completely determined to go on this expedition. I hope it turns out as we wish. For now, I will tell you what I think.

SECTION 6.20.2
“From what I hear, the cities we are about to attack are large. They are not subject to one another. They have no need for a change of government, such as people would welcome if it took them from forced slavery to an easier condition. They are unlikely to exchange their freedom for our rule. And there are many Greek cities for a single island.

SECTION 6.20.3
“Besides Naxos and Catana, which I expect to join us because of their kinship with Leontini, there are seven others. They are equipped in much the same way as our own forces in every respect. This is especially true of Selinus and Syracuse, the main targets of our voyage.

SECTION 6.20.4
“They have many hoplites, archers, and javelin throwers, as well as many triremes and enough men to crew them. They have money in private hands, and the people of Selinus also have money in their temples. Syracuse also receives offerings of first produce from some non-Greek peoples. Their greatest advantages over us are their large numbers of horses and their use of homegrown grain rather than imports.

CHAPTER 6.21

SECTION 6.21.1
“Against forces like these, we need more than a fleet and a small army. A large infantry force must sail with us if we intend to achieve anything worthy of our plans and avoid being kept off the land by their numerous cavalry. This is especially important if fear unites the cities and no allies besides the Egestaeans supply us with cavalry to oppose theirs.

SECTION 6.21.2
“It would be disgraceful to be forced to withdraw, or to send for reinforcements later because we had not thought things through at the start. We must leave here with adequate forces. Remember that we are going to sail a long way from home. This will not be like an expedition here, when you went as allies to attack someone among your subjects and could easily get any extra supplies from friendly territory. We will be cut off in a completely foreign country. During the four winter months, even a messenger cannot easily get here from there.

CHAPTER 6.22

SECTION 6.22.1
“So I think we must take many hoplites, both our own and our allies': those of our subject allies and any men from the Peloponnese we can persuade to come or hire for pay. We also need many archers and slingers to resist their cavalry. Our fleet must be much larger than theirs, so that we can bring in supplies more easily. We must also take grain from here in cargo ships—wheat and roasted barley—and paid grain processors, conscripted in due proportion from the mills. Then, if bad sailing conditions hold us up somewhere, the army will have provisions. Not every city will be able to accommodate such a large force. We must prepare everything else as fully as possible and not depend on others. Above all, we must take as much money from here as we can. As for the funds that the Egestaeans say are ready over there, assume that they are mainly ready in words.

CHAPTER 6.23

SECTION 6.23.1
“If we set out from here with equipment not just equal to theirs but greater in every respect, apart from their fighting infantry, the hoplites, only then will we just be able to defeat them and keep our own forces safe.

SECTION 6.23.2
“You must think of yourselves as going to establish a city among foreign and hostile peoples. Such settlers must take control of the land immediately, on the very day they arrive. Otherwise, they must understand that if they fail, everything around them will be hostile.

SECTION 6.23.3
“That is what I fear. I know that we must make many sound decisions, and that we will need good luck in even more things. That is difficult for human beings. So I want to sail with as little as possible left to chance, and with preparations that make us as secure as we can reasonably expect.

SECTION 6.23.4
“I believe this is the surest course for the city as a whole and the way to keep those of us on the expedition alive. If anyone disagrees, I hand over the command to him.”

CHAPTER 6.24

SECTION 6.24.1
Nicias said this thinking that the scale of the undertaking would either discourage the Athenians or, if he was forced to go, allow him to sail as safely as possible.

SECTION 6.24.2
But the burden of the preparations did not take away their desire to sail. Instead, they became much more eager. The result was the opposite of what he intended. They thought his advice was good and that the expedition would now be very safe indeed.

SECTION 6.24.3
Everyone alike was seized with a desire to sail. The older men thought that they would either conquer the places they were sailing against or that, at least, so large a force could not come to harm. Those of military age wanted to see and explore distant places, and they were confident that they would come back alive. The mass of ordinary people and the soldiers expected to earn money immediately and to acquire power that would provide them with paid service forever.

SECTION 6.24.4
The majority's enthusiasm was so great that anyone who disapproved kept quiet. He feared that voting against the expedition would make him seem disloyal to the city.

CHAPTER 6.25

SECTION 6.25.1
Finally, an Athenian came forward and called on Nicias to stop making excuses or delaying. He should tell everyone there, right away, what preparations he wanted the Athenians to vote for.

SECTION 6.25.2
Reluctantly, Nicias said that he would rather discuss the matter quietly with his fellow commanders. But his present view was that they must sail with at least a hundred triremes. The Athenians themselves should provide as many troop transports as seemed necessary, and further ships should be called in from the allies. There should be at least five thousand hoplites in all, Athenians and allies together, and more if possible. They would prepare and take other forces in proportion: archers from Athens and Crete, slingers, and anything else they thought suitable.

CHAPTER 6.26

SECTION 6.26.1
On hearing this, the Athenians immediately voted to give the generals full authority over the size of the army and the expedition as a whole. They could act as they thought best [for the Athenians].

SECTION 6.26.2
Preparations then began. They sent messages to the allies and drew up enlistment lists at home. The city had only recently recovered from the plague and the continuous fighting. During the truce, a large new generation had reached military age and money had accumulated. This made it easier to supply everything. So the Athenians continued their preparations.

CHAPTER 6.27

SECTION 6.27.1
Meanwhile, in a single night, most of the stone figures of Hermes in Athens had their faces hacked away. These are made in the local style, with a square pillar, and stand in large numbers both at the entrances to private houses and in sacred places.

SECTION 6.27.2
No one knew who had done it. The state offered large rewards for information leading to the culprits. The Athenians also voted that anyone who knew of any other offense against religion could report it without fear of punishment, whether a citizen, a foreigner, or a slave.

SECTION 6.27.3
They took the affair very seriously. They saw it as an omen for the expedition and also believed it was part of a conspiracy to bring about revolution and overthrow the democracy.

CHAPTER 6.28

SECTION 6.28.1
Some resident foreigners and servants then gave information, though not about the figures of Hermes. They reported that young men had previously damaged other statues as a drunken joke, and that the mystery rites were being performed in private houses as an insult to religion. Alcibiades was among those they accused.

SECTION 6.28.2
The men who most resented Alcibiades seized on these reports. He prevented them from securing the leadership of the people for themselves, and they thought that if they drove him out, they would take first place. They exaggerated the affair and loudly claimed that the mockery of the mysteries and the mutilation of the figures of Hermes had been intended to overthrow the democracy. They said that nothing in either affair had been done without him. As evidence, they cited the other lawless features of his way of life, which were at odds with democracy.

CHAPTER 6.29

SECTION 6.29.1
Alcibiades immediately defended himself against the accusations. The preparations for departure were already complete, and he was ready to stand trial before sailing to determine whether he had done any of these things. If guilty of any of them, he would accept punishment. If acquitted, he would take up his command.

SECTION 6.29.2
He appealed to them not to accept slanders against him in his absence. If he was guilty, they should put him to death now. It would be wiser, he said, not to send him out in command of so large a force with an accusation like this unresolved.

SECTION 6.29.3
But his enemies feared that if he stood trial immediately, the army would support him. They also feared that the people would be lenient and favor him because he had persuaded the Argives and some of the Mantineans to join the expedition. They worked to prevent the trial and hurry him away. They put forward other speakers who said he should sail now, without delaying the departure, and stand trial on a specified date after his return. Their aim was to have him recalled to face trial after stirring up more hostility against him, which they could do more easily while he was away. It was decided that Alcibiades should sail.

CHAPTER 6.30

SECTION 6.30.1
After this, when summer was already halfway through, the expedition set sail for Sicily. Most of the allies, the grain-carrying cargo ships, the other vessels, and all the other supporting equipment had already been told to assemble at Corcyra. From there they would cross the Ionian Sea together to the Iapygian promontory. The Athenians themselves, with any allies who were present, went down to the Piraeus at dawn on the appointed day and manned the ships for departure.

SECTION 6.30.2
Almost everyone else in the city, citizens and foreigners alike, went down with them. The local people each saw off their own friends, relatives, or sons. They went with both hope and tears: hope for what they would gain, and tears at the thought that they might never see their loved ones again. They thought about how far from home they were sending them.

CHAPTER 6.31

SECTION 6.31.1
Now, when they were about to part and face danger, the terrors of the expedition struck them more strongly than when they had voted to sail. Still, the sight of the force before them restored their confidence, because of the huge quantities of everything they saw. The foreigners and the rest of the crowd had come to watch what seemed an important and almost unbelievable undertaking. No Greek force sent out by a single city up to that time had been so expensive or so impressive to look at.

SECTION 6.31.2
In numbers of ships and hoplites, the expedition to Epidaurus under Pericles, and the same force that went to Potidaea under Hagnon, had been no smaller. Four thousand Athenian hoplites, three hundred cavalry, and a hundred triremes had sailed on it, along with fifty ships from Lesbos and Chios and many more allies.

SECTION 6.31.3
But those forces had set out on a short voyage with modest equipment. This fleet, by contrast, was fitted out for a long campaign and for action, wherever needed, both at sea and on land. The city and the trireme commanders had spent large sums and taken great trouble over the fleet. The state paid each sailor a drachma a day and provided the ship hulls: sixty fast ships and forty troop transports, with the best crews for them. The trireme commanders added extra pay to the state wages for the upper-tier rowers and the ships' specialist crews. They also provided expensive figureheads and other fittings. Each commander made every possible effort to make his ship stand out for its appearance and speed. The infantry had been picked from carefully selected enlistment lists, and the men competed keenly with one another over their weapons and personal equipment.

SECTION 6.31.4
As a result, there was competition among the men in every assigned duty. To the other Greeks, the whole undertaking looked more like a display of power and wealth than preparations for a campaign against an enemy.

SECTION 6.31.5
Suppose someone had added up the city's public spending and the private spending of the men on the expedition. On the city's side, there was all it had already spent in advance and the money it sent out with the generals. On the private side, there was what each man had spent on his own equipment, what each trireme commander had spent on his ship, and what they would still have to spend. In addition, everyone would naturally have provided money for a long campaign beyond the pay from the state, and soldiers and traders were taking goods to sell. The total being carried out of the city would have amounted to many talents.

SECTION 6.31.6
The expedition became famous as much for its astonishing boldness and magnificent appearance as for the army's overwhelming size compared with those it was attacking. It was also the largest expedition yet to cross the sea far from home, and none had placed such great hopes in future gains compared with what it already possessed.

CHAPTER 6.32

SECTION 6.32.1
When the ships were manned and everything they needed for departure was aboard, a trumpet signaled for silence. They said the customary prayers before sailing, not ship by ship but all together, led by a herald. Wine was mixed in bowls throughout the force, and the fighting men aboard and their officers poured offerings from gold and silver cups.

SECTION 6.32.2
The crowd on shore joined in the prayers, both citizens and anyone else present who wished them well. After singing the hymn and completing the drink offerings, they put to sea. At first they sailed out in single file; then they raced as far as Aegina. They hurried on toward Corcyra, where the rest of the allied force was assembling.

SECTION 6.32.3
Reports of the coming attack reached Syracuse from many sources, but for a long time none of them was believed. An assembly was held, and speakers gave arguments of the following kind. Some believed the reports about the Athenian expedition; others argued against them. Hermocrates son of Hermon also came forward. Believing that he had reliable information about the Athenians, he spoke and gave the following advice.

CHAPTER 6.33

SECTION 6.33.1
“Like some other speakers, I may seem to you to be saying things you cannot believe when I tell you the truth about the coming attack. I know that people who state or report things that seem unbelievable not only fail to persuade their audience but also look foolish. Even so, I will not let fear silence me when the city is in danger. I am convinced that I speak with more definite knowledge than anyone else.

SECTION 6.33.2
“The Athenians have set out against you with a large force of ships and infantry, however surprising you find that. Their stated reasons are their alliance with Egesta and the restoration of the people of Leontini to their home. Their real aim is to take Sicily, especially our city. They think that if they capture it, they will easily control the rest.

SECTION 6.33.3
“So expect them to arrive soon. Consider how to use what you have to defend yourselves as effectively as possible. Do not despise them and let yourselves be caught without defenses. And do not disbelieve the reports and neglect the whole matter.

SECTION 6.33.4
“But anyone who does believe the reports should not be overwhelmed by their boldness or strength. They will not be able to do us more harm than they suffer themselves. And the fact that they are attacking with a large fleet is not entirely to our disadvantage. It will greatly improve our position with the other Sicilians, who will be frightened and more willing to become our allies. If we defeat the Athenians, or drive them away without achieving their aims—I certainly do not fear that they will achieve what they expect—we will have accomplished something outstanding. I, for one, do not think this is beyond our hopes.

SECTION 6.33.5
“Very few large expeditions, whether Greek or non-Greek, have succeeded after sailing far from home. They do not arrive in greater numbers than the inhabitants and their neighbors, since fear unites everyone. And if lack of supplies brings them to disaster in a foreign land, they still leave a great reputation to the people they attacked, even if their own mistakes caused most of their trouble.

SECTION 6.33.6
“That is how these very Athenians grew powerful. The Persians suffered many unexpected reverses, but the Athenians gained the reputation because the attack had been directed against Athens. We too can reasonably hope for something like that.

CHAPTER 6.34

SECTION 6.34.1
“So let us prepare our defenses here with confidence. We should send to the Sicels, strengthening our ties with some and trying to establish friendship and an alliance with others. We should also send ambassadors to the rest of Sicily to make clear that the danger threatens everyone, and to Italy, to win allies or at least persuade the people there not to receive the Athenians.

SECTION 6.34.2
“I also think it would be best to send to Carthage. The Carthaginians do not regard an Athenian attack on their city as impossible. In fact, they constantly fear it. They may think that if they abandon us, they too will be in trouble, and so be willing to help us secretly, openly, or in some other way. If they choose to act, they are better able to help than any other power today. They possess enormous amounts of gold and silver, which provide the means for war and everything else.

SECTION 6.34.3
“We should also send to Lacedaemon and Corinth, asking them to send help here quickly and to get the war going again over there.

SECTION 6.34.4
“Now I will tell you what I think is the most useful step, though your habit of staying quiet makes it the proposal you are least likely to accept quickly. If all of us Sicilians were willing—or, failing that, as many as possible joined us—we could launch every ship we have, take two months' provisions, and go to meet the Athenians at Tarentum and the Iapygian promontory. We would make it clear that before they could fight for Sicily, they would have to fight to cross the Ionian Sea. This would alarm them most and make them think. They would see that we were defending ourselves from a base in friendly territory, since Tarentum receives us, while they had to cross a wide stretch of sea with all their equipment. The length of the voyage would make it hard for them to keep formation. Their force would be easy for us to attack as it came up slowly in small groups.

SECTION 6.34.5
“If instead they lightened their loads and attacked with a more concentrated force of fast ships, we could attack them when they were tired, if they had used their oars. If we decided not to attack, we could retreat to Tarentum. They would have crossed with few supplies, expecting a sea battle, and would be short of provisions along a deserted coast. If they stayed, they could be blockaded. If they tried to sail along the coast, they would leave the rest of their equipment behind. And uncertainty about whether the cities would receive them would discourage them.

SECTION 6.34.6
“So I think this reasoning would make them feel blocked, and they would not even set out from Corcyra. They would either keep debating and sending scouts to find out how many we were and where we were stationed, until the season slipped away into winter, or they would be so alarmed by this unexpected development that they would call off the voyage. This is especially likely because, as I hear, the most experienced of their generals is leading them unwillingly. He would gladly seize on any excuse if he saw us making a serious show of strength.

SECTION 6.34.7
“I am certain that reports would exaggerate our numbers. People base their decisions on what they hear. They are more afraid of those who attack first, or at least make it clear to their attackers in advance that they will defend themselves. They think that such opponents face them on equal terms of danger.

SECTION 6.34.8
“That is how the Athenians would react now. They are coming against us expecting no resistance. They have good reason to think poorly of us, since we did not help the Lacedaemonians to crush them. But if they saw us showing courage beyond their expectations, the surprise would frighten them more than our actual strength.

SECTION 6.34.9
“So take my advice. Above all, be bold enough to carry out this plan. If not, get everything else ready for war as quickly as possible. Everyone must understand that contempt for an attacker should be shown by courage in action. For now, the most useful course is to regard preparations made out of fear as the safest and act as though danger is at hand. The enemy is coming. I know for certain that they are already at sea and will be here at any moment.”

CHAPTER 6.35

SECTION 6.35.1
That was what Hermocrates said. The people of Syracuse argued fiercely among themselves. Some said the Athenians would never come and that his report was untrue. Others asked what harm the Athenians could do them, even if they came, without suffering still greater harm in return. Others were completely dismissive and made a joke of the whole thing. Only a few believed Hermocrates and feared what was coming.

SECTION 6.35.2
Then Athenagoras came forward to speak. He was a leader of the people and, at that time, the speaker the majority found most convincing. He said this:

CHAPTER 6.36

SECTION 6.36.1
“Anyone who does not want the Athenians to make such a foolish mistake and come here to fall into our hands is either a coward or no friend of this city. As for those who report these things and frighten you, I am not surprised at their nerve. But I am surprised at their stupidity, if they think their motives are not obvious.

SECTION 6.36.2
“People who have something to fear for themselves want to panic the city. They hope to hide their own fear behind everyone's fear. That is what these reports amount to now. They have not come about by chance. They are put together by the very men who are always stirring up trouble here.

SECTION 6.36.3
“If you want to make a sound decision, do not judge what is likely by looking at their reports. Instead, consider what clever, experienced men would do. That is how I rate the Athenians.

SECTION 6.36.4
“They are hardly likely to leave the Peloponnesians behind, with the war there still not securely settled, and willingly start another war just as big. In fact, I think they are glad that we are not attacking them, with so many cities, and such large ones.

CHAPTER 6.37

SECTION 6.37.1
“But suppose they do come, as the reports say. I think Sicily is better able than the Peloponnese to fight the war through, because it is better equipped in every way. Our city alone, I think, is far stronger than the force said to be coming against us, even if twice that number comes. I know they will bring no horses with them. They will not get any here either, except perhaps a few from the Egestaeans. Nor can they bring as many hoplites as we have, when they have to come by sea. Even getting the ships themselves here over such a distance, without extra loads, is a major task. Then there are all the other supplies that must be provided for an attack on a city like ours. Those are no small matter.

SECTION 6.37.2
“That is how great I think the difference is. Even if they brought another city as large as Syracuse, settled it beside us, and fought from there, I think they would barely escape complete destruction. Still less could they escape in Sicily with the whole island against them—for it will unite. They would have a camp set up after leaving their ships, with little tents and only essential equipment. Our cavalry would stop them from going far outside it. In short, I do not think they could even control the countryside. That is how much stronger I consider our resources.

CHAPTER 6.38

SECTION 6.38.1
“But the Athenians understand this, just as I have explained it, and I am sure they are looking after their own interests. Men here are making up stories about things that are not happening and never could happen.

SECTION 6.38.2
“I have known these men, not just now but all along, to want to frighten the mass of you into letting them rule the city. They use speeches like these, or even more harmful ones, or actual deeds. And I really do fear that, with so many attempts, they may succeed someday. We are poor at taking precautions before we suffer, and at taking action against them once we recognize the danger.

SECTION 6.38.3
“That is why our city is rarely at peace. It goes through repeated civil strife and fights as many battles against itself as against its enemies. Sometimes it also suffers tyrannies and the unjust rule of small groups.

SECTION 6.38.4
“If you are willing to follow me, I will try never to let any of this happen in our time. I will persuade the majority of you and punish those who plot such things. I will not punish them only when they are caught in the act—that is hard to do—but also for what they intend, even if they cannot carry it out. We must defend ourselves against an enemy's intentions, not just his actions. Otherwise, unless we take precautions, we will suffer first. As for the few, I will expose them in some cases, watch them in others, and in others teach them better. I think that is the best way to turn them away from wrongdoing.

SECTION 6.38.5
“And now, young men, what is it you actually want? I have often wondered. Do you want to hold office already? The law does not allow it. That law was made because you lack the ability, rather than to deny you office when you have it. Or is it that you do not want to have equal rights with everyone else? How can it be right for people who are equals not to receive equal treatment?

CHAPTER 6.39

SECTION 6.39.1
“Someone will say that democracy is neither sensible nor fair, and that those with money are also best suited to govern. My answer is, first, that ‘the people’ means the whole community, while ‘oligarchy’ means only a part. Second, the rich are best at looking after money, the intelligent at giving advice, and the majority at judging once they have heard the arguments. In a democracy all these groups have equal shares, both separately and together.

SECTION 6.39.2
“An oligarchy gives the majority a share of the dangers. But when it comes to the benefits, it does not just take more than its share. It takes everything and keeps it. This is what the powerful men and the young men among you are eager for. In a large city it is impossible to maintain. Even now, you utterly foolish men, if you do not understand that you are rushing toward disaster, you are the most ignorant Greeks I know. Or, if you do understand and still dare to do it, you are the most unjust.

CHAPTER 6.40

SECTION 6.40.1
“So either learn better or change your minds, and build up the city's common good for everyone. Recognize that the better men among you can have an equal share in it, or even a larger one [than the mass of the city's people]. But if you want something else, you risk losing everything. And stop bringing us reports like these. We see through you and will not let you have your way.

SECTION 6.40.2
“If the Athenians really are coming, this city will defend itself in a way worthy of it. We have generals to look into these things. And if none of this is true, as I believe, the city will not let your reports frighten it into choosing you as rulers and imposing slavery on itself. It will think for itself and judge your words by the effects they can have. It will not lose its existing freedom simply by listening to you. Instead, it will try to keep that freedom by taking practical precautions and refusing to give in.”

CHAPTER 6.41

SECTION 6.41.1
That was what Athenagoras said. One of the generals stood up and let no one else come forward. He spoke about the present situation himself, as follows:

SECTION 6.41.2
“It is not sensible for speakers to make accusations against each other, or for listeners to accept them. We should pay more attention to the reports we are receiving. We must see how each of us, and the city as a whole, can be properly prepared to defend ourselves against the attackers.

SECTION 6.41.3
“Even if none of this turns out to be needed, there is no harm in equipping the community with horses and weapons

SECTION 6.41.4
“and all the other things that make a military force impressive. We will take responsibility for arranging and inspecting these. Nor is there any harm in sending people to the cities, both to gather information and for any other useful purpose that appears. We have already taken care of some things, and we will report to you whatever we learn.” After the general had said this, the Syracusans left the meeting.

CHAPTER 6.42

SECTION 6.42.1
By now the Athenians and all their allies were at Corcyra. First the generals reviewed the force and organized it in the order they intended to use when anchoring and camping. They divided it into three parts and assigned one to each general by lot. This was to prevent the whole fleet from sailing together and running short of water, harbors, and supplies wherever they put in. It would also keep the force better organized in other respects and easier to command, with each division assigned to a general.

SECTION 6.42.2
They then sent three ships ahead to Italy and Sicily to find out which cities would receive them. These ships were told to come back and meet them, so that they would know the situation before sailing in.

CHAPTER 6.43

SECTION 6.43.1
After this the Athenians left Corcyra and crossed toward Sicily with the following force. There were 134 triremes in all, and two Rhodian ships with fifty oars each. Of the triremes, 100 were Athenian: sixty were fast ships, and the rest troop transports. The remaining ships belonged to Chios and the other allies. There were 5,100 hoplites in all. Among these, the Athenians themselves provided 1,500 from the citizen muster roll and 700 from the poorest citizen class serving as marines aboard the ships. The rest of the army consisted of allies, some from the subject cities, together with 500 Argives and 250 Mantineans and mercenaries. There were 480 archers in all, including eighty Cretans, as well as 700 Rhodian slingers and 120 lightly armed Megarian exiles. There was also one horse transport carrying thirty cavalrymen.

CHAPTER 6.44

SECTION 6.44.1
That was the size of the first force to sail across for the war. Thirty grain-carrying cargo ships brought its supplies. They also carried bakers, stonemasons, carpenters, and all the tools needed for building fortifications. A hundred smaller vessels had been required to sail with these cargo ships. Many other boats and cargo ships followed the army voluntarily for trade. All of them crossed the Ionian Gulf together from Corcyra at this time.

SECTION 6.44.2
The whole force made land at the Iapygian promontory, at Tarentum, or wherever each group could manage. They then sailed along the coast of Italy. The cities would not let them into their markets or towns, but allowed them water and anchorage. Tarentum and Locri refused even these. Eventually they reached Rhegium, at the tip of Italy.

SECTION 6.44.3
There they gathered together. Since they were not allowed inside the city, they set up camp outside it in the sanctuary of Artemis, where the Rhegians also provided them with a market. They pulled their ships ashore and rested. They opened talks with the Rhegians and asked them, as people of Chalcidian descent, to help the people of Leontini, who were also Chalcidian. The Rhegians said they would not join either side. They would do whatever the other Greeks in Italy jointly decided.

SECTION 6.44.4
The Athenians considered how best to deal with the situation in Sicily. At the same time they waited for the ships sent ahead to return from Egesta. They wanted to know whether the money was there, as the envoys had claimed at Athens.

CHAPTER 6.45

SECTION 6.45.1
Meanwhile the Syracusans were receiving clear reports from many sources, including their scouts, that the ships were at Rhegium. With this confirmed, they threw themselves into preparations and no longer doubted the news. They sent guards to some of the Sicels and envoys to others. They put garrisons into the outlying forts in their territory. In the city they inspected weapons and horses to see whether everything was in order. They made their other arrangements for a war that would come quickly and was almost upon them.

CHAPTER 6.46

SECTION 6.46.1
The three ships sent ahead to Egesta reached the Athenians at Rhegium. They reported that the rest of the promised money did not exist. Only thirty talents could be found.

SECTION 6.46.2
The generals were immediately discouraged. This was the first setback, along with the Rhegians' refusal to join the expedition. The Rhegians had been the first people they tried to persuade and seemed the most likely to agree. They were related to the people of Leontini and had always been friendly to the Athenians. Nicias had expected the news from Egesta, but the other two generals found it more surprising.

SECTION 6.46.3
The Egestaeans had used the following trick when the first Athenian envoys came to inspect their funds. They took them to the sanctuary of Aphrodite at Eryx and showed them the offerings: bowls, wine jugs, incense burners, and a considerable amount of other equipment. These silver objects gave an impression of wealth far greater than their relatively small value. They also entertained the ships' crews in private homes. They collected the gold and silver drinking cups from Egesta itself and borrowed others from nearby cities, both Phoenician and Greek. Each host brought these out at dinner as though they were his own.

SECTION 6.46.4
Most of the hosts were using the same objects. But because so many appeared everywhere, the Athenians from the triremes were deeply impressed. When they got back to Athens, they spread the word that they had seen great wealth.

SECTION 6.46.5
These men had been fooled themselves and had then persuaded the others. When the news spread that the money did not exist at Egesta, the soldiers blamed them heavily. The generals discussed what to do in the circumstances.

CHAPTER 6.47

SECTION 6.47.1
Nicias proposed sailing against Selinus with the whole army. That was the main purpose for which they had been sent. If the Egestaeans provided money for the whole force, they could plan accordingly. If not, they should demand supplies for the sixty ships the Egestaeans had actually requested. They should stay until they had reconciled the Selinuntians with the Egestaeans, either by force or by agreement. Then they should sail past the other cities, displaying the power of Athens and showing its readiness to help its friends and allies, and sail home. The only exception would be if some quick, unexpected opportunity let them help the people of Leontini or win over another city. They should not put Athens at risk by using up its own resources.

CHAPTER 6.48

SECTION 6.48.1
Alcibiades said they should not sail away in disgrace without achieving anything, after coming out with so large a force. Instead, they should send heralds to all the cities except Selinus and Syracuse. They should also try to get some of the Sicels to break away from Syracuse and make friends with the others, so that they would have grain and troops. First they should persuade the people of Messene. That city was right on the strait, at the point of entry into Sicily, and would provide an excellent harbor and base for the army. Once they had won the cities over and knew who would fight on their side, they should attack Syracuse and Selinus, unless Selinus reached an agreement with Egesta and Syracuse allowed the people of Leontini to be resettled.

CHAPTER 6.49

SECTION 6.49.1
Lamachus said they should sail straight to Syracuse and fight beside the city as quickly as possible, while the Syracusans were still unprepared and most frightened.

SECTION 6.49.2
Every army was most frightening at first, he said. If it delayed before appearing, people regained confidence and were more inclined to look down on it when they saw it. But if they struck suddenly, while the Syracusans were still waiting in fear, they would have the best chance of winning and would frighten them in every way. The sight of the army would be frightening, since it would now appear at its greatest strength. So would the thought of what they might suffer, and, most of all, the immediate danger of battle.

SECTION 6.49.3
Many people were also likely to be caught outside in the fields because they did not believe the Athenians would come. While these people were bringing their possessions into the city, the army would have no shortage of resources, if it took up a position outside the city and controlled the area.

SECTION 6.49.4
This would also make the other Sicilian Greeks more likely to refuse an alliance with Syracuse and join the Athenians instead. They would not keep delaying while they watched to see which side would win. He said they should withdraw to Megara and make it their naval base for further attacks. It was deserted and not far from Syracuse by either sea or land.

CHAPTER 6.50

SECTION 6.50.1
Although Lamachus argued this way, he too supported Alcibiades' proposal in the end. After this Alcibiades sailed to Messene in his own ship and discussed an alliance with its people. He did not persuade them. They answered that they would not admit the Athenians into the city but would provide a market outside. He then sailed back to Rhegium.

SECTION 6.50.2
The generals immediately manned sixty ships drawn from the whole fleet, loaded supplies, and sailed along the coast to Naxos. They left the rest of the army at Rhegium with one of the generals.

SECTION 6.50.3
The Naxians admitted them into their city, and they sailed on to Catana. The people of Catana would not admit them, because there were men there who supported Syracuse.

SECTION 6.50.4
So they went to the river Terias and camped for the night. The next day they sailed toward Syracuse with the main body of their ships in single file. They sent ten ships ahead to sail into the Great Harbor and see whether any warships had been launched. These ships were also to sail close in and announce that the Athenians had come to resettle the people of Leontini in their own land, because of their alliance and shared ancestry. Any people from Leontini who were in Syracuse should therefore come out without fear to the Athenians, their friends and helpers.

SECTION 6.50.5
When they had made the announcement and examined the city, the harbors, and the surrounding countryside from which they would have to conduct the war, they sailed back to Catana.

CHAPTER 6.51

SECTION 6.51.1
An assembly was held. The people of Catana would not admit the army, but invited the generals to come in and say whatever they wished. While Alcibiades was speaking and the people in the city were focused on the assembly, the soldiers broke through a small gateway that had been poorly walled up, without being noticed. They entered the city and began buying things in the market.

SECTION 6.51.2
When the supporters of Syracuse in Catana saw the army inside, they immediately became frightened and slipped away. There were not many of them. The others voted for an alliance with Athens and told the Athenians to bring the rest of their army from Rhegium.

SECTION 6.51.3
After this the Athenians sailed across to Rhegium, then left for Catana with the whole army. When they arrived, they set up their camp.

CHAPTER 6.52

SECTION 6.52.1
They received a report from Camarina that its people would join them if they came. They also heard that the Syracusans were manning a fleet. So they first sailed along the coast to Syracuse with their whole force. Finding no fleet being manned, they sailed on to Camarina. They put in at the beach and sent a herald. But the Camarinaeans would not admit them. They said their sworn agreement was to receive the Athenians when they arrived in a single ship, unless they themselves sent for more.

SECTION 6.52.2
Having achieved nothing, they sailed away. They landed in a part of Syracusan territory and plundered it. The Syracusan cavalry came to its defense and killed some of the light troops who had scattered. The Athenians then returned to Catana.

CHAPTER 6.53

SECTION 6.53.1
They found that the ship Salaminia had arrived from Athens. It had come to order Alcibiades to sail home and defend himself against the city's charges. It had also come for some of the soldiers with him who had been accused of offenses against religion involving the Mysteries, some of them also in connection with the statues of Hermes.

SECTION 6.53.2
After the army sailed, the Athenians had continued just as vigorously to investigate what had been done concerning the Mysteries and the statues of Hermes. They did not check the informers' credibility. Instead, they accepted every report as grounds for suspicion, arrested thoroughly respectable citizens on the word of dishonest men, and put them in prison. They thought it better to investigate the affair fully and discover the truth than to let any accused man escape investigation, even one considered respectable, just because the informer was dishonest.

SECTION 6.53.3
The people knew from accounts handed down to them that the tyranny of Pisistratus and his sons had become harsh toward the end. They also knew that it had been overthrown not by themselves and Harmodius, but by the Lacedaemonians. So they were always afraid and treated everything with suspicion.

CHAPTER 6.54

SECTION 6.54.1
The daring attack by Aristogiton and Harmodius began with an incident involving a love affair. I will describe it in more detail and show that neither other people nor the Athenians themselves give an accurate account of their own tyrants or of what happened.

SECTION 6.54.2
When Pisistratus died in old age while still tyrant, it was not Hipparchus who took power, as most people think, but Hippias, who was the oldest son. Harmodius was a young man of striking beauty. Aristogiton, an Athenian citizen of middle rank, was his lover and had a relationship with him.

SECTION 6.54.3
Hipparchus, the son of Pisistratus, made advances to Harmodius, who rejected him and told Aristogiton. Aristogiton was deeply hurt as a lover and feared that Hipparchus would use his power to take Harmodius by force. He immediately began planning, as far as his position allowed, to overthrow the tyranny.

SECTION 6.54.4
Meanwhile Hipparchus made another attempt and had no more success in persuading Harmodius. He did not want to use force. Instead, he planned to humiliate him in some indirect way, so that this would not appear to be the reason.

SECTION 6.54.5
In his exercise of power more generally, too, he did not oppress the majority, but ruled without provoking resentment. These tyrants made a very great effort to act honorably and intelligently. They took only a twentieth of the Athenians' produce as tax. They made their city beautiful, fought their wars, and offered sacrifices at the sanctuaries.

SECTION 6.54.6
Otherwise the city itself continued to use its existing laws. The only exception was that the tyrants always made sure one of their own people was in office. Several of them held the yearly office of archon at Athens, including Pisistratus, the son of the tyrant Hippias, who had his grandfather's name. While archon, he dedicated the altar of the Twelve Gods in the marketplace and the altar of Apollo in the Pythian sanctuary.

SECTION 6.54.7
Later the Athenian people extended the altar in the marketplace, making it longer and covering up the inscription. But the inscription on the altar in the Pythian sanctuary can still be seen even now, in faint letters. It says: / Pisistratus, son of Hippias, set this up to commemorate his term in office / in the sacred precinct of Pythian Apollo.

CHAPTER 6.55

SECTION 6.55.1
I am confident that Hippias ruled as the oldest brother. What I have learned by word of mouth is more accurate than most people's information. But anyone can also recognize this from the following fact. Of the legitimate brothers, he alone is known to have had children. This is shown both by the altar and by the stone recording the tyrants' wrongdoing that was set up on the Athenian Acropolis. It lists no child of Thessalus or Hipparchus, but five of Hippias, born to him by Myrrhine, the daughter of Callias son of Hyperochides. It was natural for the oldest brother to marry first.

SECTION 6.55.2
On that same stone he is listed first after his father. This too makes sense, since he was his father's oldest son and ruled as tyrant.

SECTION 6.55.3
Nor do I think Hippias could ever have kept control of the tyranny so easily at that critical moment if Hipparchus had died while in power and Hippias himself had taken over that very day. Instead, his established position had already made him feared by the citizens and given him a firm hold over the mercenaries. This gave him a large margin of safety as he kept control. He did not find himself helpless, as a younger brother would have been who had not previously been regularly involved in governing.

SECTION 6.55.4
Hipparchus, however, became well known because of his unfortunate death. As a result, later generations also came to think that he had been the tyrant.

CHAPTER 6.56

SECTION 6.56.1
After Harmodius rejected his approach, Hipparchus went ahead with the insult he had planned. They invited Harmodius' unmarried sister to come and carry a basket in a procession. Then they turned her away, saying that they had never invited her in the first place because she was not worthy of it.

SECTION 6.56.2
Harmodius took this badly, and Aristogiton was even more angry on his account. They had already made the other arrangements with those who would join their attack. They were waiting for the Great Panathenaea. This was the only day when the citizens taking part in the procession could assemble with weapons without raising suspicion. Harmodius and Aristogiton were to begin the attack, and the others were immediately to help them fight the bodyguards.

SECTION 6.56.3
For safety, they had allowed only a few people into the plot. They hoped that, if even a few men took action, people who knew nothing of the plan would also want to help win their own freedom on the spot, since they would have their weapons with them.

CHAPTER 6.57

SECTION 6.57.1
When the festival came, Hippias was outside the city in the place called the Ceramicus. With his bodyguards, he was arranging the order in which each part of the procession should move forward. Meanwhile, Harmodius and Aristogiton were already carrying their daggers and going to make the attack.

SECTION 6.57.2
Then they saw one of their fellow conspirators talking on friendly terms with Hippias. Hippias was easy for anyone to approach. They became frightened and thought that the plot had been reported and that they were about to be arrested.

SECTION 6.57.3
So, if they could, they wanted to get their revenge first on the man who had hurt them and was the reason they were risking everything. They rushed inside the gates just as they were and came across Hipparchus beside the place called the Leocorium. They immediately attacked him without thinking. Both were as angry as they could be, one because of his love, the other because he had been insulted. They struck Hipparchus and killed him.

SECTION 6.57.4
As the crowd rushed together, Aristogiton escaped the bodyguards for the moment. He was caught later and treated harshly. Harmodius was killed there on the spot.

CHAPTER 6.58

SECTION 6.58.1
When the news reached Hippias in the Ceramicus, he immediately went, not to the scene of the killing, but to the hoplites taking part in the procession. They were some distance away and had not yet heard what had happened. He kept his face from showing any response to the disaster. Pointing out a place, he ordered them to go there without their weapons.

SECTION 6.58.2
They went off, thinking he wanted to speak to them. He told the mercenaries to take charge of the weapons and immediately picked out the men he suspected, along with anyone found carrying a dagger. The usual weapons for the processions were a shield and a spear.

CHAPTER 6.59

SECTION 6.59.1
That is how a painful affair of love led Harmodius and Aristogiton to begin their plot, and how their sudden fear led them to act so recklessly.

SECTION 6.59.2
After this, the tyranny became harsher for the Athenians. Hippias was now more afraid. He killed many citizens and at the same time looked abroad for some place where he could find safety if his situation changed.

SECTION 6.59.3
Afterward, for example, although he was an Athenian, he gave his daughter Archedice in marriage to a man from Lampsacus, Aeantides, the son of Hippoclus, its tyrant. He knew that they had great influence with King Darius. Her tomb is in Lampsacus and has this inscription: / Hippias stood above the men of his time in Hellas; / this earth covers his daughter Archedice. / Her father, husband, and brothers were tyrants, / and her sons too, but she did not let pride lead her mind into wrongdoing.

SECTION 6.59.4
Hippias ruled the Athenians as tyrant for three more years. In the fourth he was removed by the Lacedaemonians and the exiled Alcmaeonids. He left under an agreement guaranteeing his safety and went to Sigeum and to Aeantides at Lampsacus. From there he went to King Darius. Setting out from there, he later joined the Medes in their campaign against Marathon in the twentieth year after his departure, when he was already an old man.

CHAPTER 6.60

SECTION 6.60.1
The Athenian people had these events in mind and remembered all they had heard about them. So at this time they were harsh and suspicious toward those accused over the mysteries. They thought that everything had been done as part of a conspiracy to establish an oligarchy or a tyranny.

SECTION 6.60.2
Their anger over this had already put many prominent men in prison. There seemed to be no end in sight. Each day they grew more violent and arrested still more people. At that point, one of the prisoners persuaded another, the man thought most guilty, to give information. Whether his account was true or not is uncertain. People have suggested both possibilities, but neither then nor later has anyone been able to say for certain who committed the act.

SECTION 6.60.3
His fellow prisoner persuaded him by saying that, even if he had not done it, he should obtain immunity and save himself, and end the city's current suspicions. He would be more certain of surviving if he confessed with a guarantee of immunity than if he denied the charge and went through a trial.

SECTION 6.60.4
So he gave information about the damage to the herms, accusing both himself and others. The Athenian people were delighted to have what they thought was the truth. Previously they had been deeply alarmed at the thought that they might not discover who was plotting against their democracy. They immediately released the informer and the other prisoners he had not accused. They tried those he had accused and executed those who were in custody. They sentenced those who had escaped to death and announced a cash reward for anyone who killed them.

SECTION 6.60.5
In this affair it remained uncertain whether the people who suffered had been punished unjustly. But the rest of the city clearly benefited for the time being.

CHAPTER 6.61

SECTION 6.61.1
Meanwhile, the enemies of Alcibiades kept stirring up accusations against him. These were the same men who had attacked him before he sailed. The Athenians took the matter very seriously. Now that they thought they knew the truth about the herms, they were all the more convinced that the affair of the mysteries, in which he was implicated, had also been arranged by him for the same purpose, as part of the conspiracy against the people.

SECTION 6.61.2
Also, during this period of alarm, a small Lacedaemonian army happened to have advanced as far as the Isthmus on some business with the Boeotians. People believed that it had come by prior agreement at Alcibiades' arrangement, not because of the Boeotians. They thought the city would have been betrayed if they had not acted first and arrested the men named in the information. For one night they even slept under arms in the sanctuary of Theseus in the city.

SECTION 6.61.3
At the same time, Alcibiades' personal friends in Argos were suspected of plotting an attack on the people there. For this reason, the Athenians then handed over the Argive hostages they were holding on the islands to the Argive people to be killed.

SECTION 6.61.4
Suspicion surrounded Alcibiades on every side. Wanting to put him on trial and execute him, they therefore sent the ship Salaminia to Sicily to fetch him and the others who had been accused.

SECTION 6.61.5
The crew had orders to tell him to come with them to defend himself, but not to arrest him. The Athenians wanted to avoid causing alarm among either their own troops in Sicily or the enemy. Above all, they wanted the Mantineans and Argives to stay. They believed that these men had been persuaded by Alcibiades to join their expedition.

SECTION 6.61.6
Alcibiades, with his own ship, and those accused along with him sailed from Sicily with the Salaminia, supposedly bound for Athens. When they reached Thurii, however, they stopped following it. They left the ship and disappeared, afraid to sail back and face trial on malicious accusations.

SECTION 6.61.7
The men from the Salaminia searched for Alcibiades and his companions for a while. When they could find them nowhere, they sailed away. Not long afterward, Alcibiades, now an exile, crossed by boat from the territory of Thurii to the Peloponnese. The Athenians tried him and his companions in their absence and sentenced them to death.

CHAPTER 6.62

SECTION 6.62.1
After this, the remaining Athenian generals in Sicily divided the army into two parts. Each took command of one by lot, and they sailed with the whole force toward Selinus and Egesta. They wanted to find out whether the Egestaeans would provide the money. They also wanted to investigate the situation at Selinus and learn about its dispute with Egesta.

SECTION 6.62.2
They sailed along the side of Sicily facing the Tyrrhenian Gulf, keeping the island on their left, and put in at Himera. It is the only Greek city in that part of Sicily. When its people refused to admit them, they continued along the coast.

SECTION 6.62.3
On their way along the coast, they captured Hyccara, a small Sicanian town that was hostile to the Egestaeans. It stood beside the sea. They enslaved its people and handed the town over to the Egestaeans, some of whose cavalry had joined them. Their own infantry then returned through Sicel territory until they reached Catana. The ships sailed around the coast carrying the captives.

SECTION 6.62.4
Nicias sailed straight from Hyccara along the coast toward Egesta. He dealt with the other business there, received thirty talents, and returned to the army. They sold the captives and received 120 talents for them.

SECTION 6.62.5
They also sailed around to their Sicel allies and told them to send troops. With half their own army they marched against the hostile town of Hybla Geleatis, but failed to capture it. And the summer ended.

CHAPTER 6.63

SECTION 6.63.1
At the very beginning of the following winter, the Athenians began preparing their advance on Syracuse. The Syracusans were also preparing to march against them.

SECTION 6.63.2
The Athenians had not attacked immediately, as the Syracusans had first feared and expected. Each day that passed made them more confident. When they saw the Athenians sailing along the far side of Sicily, a long way from them, and heard that they had attacked Hybla but failed to take it by force, they became still more dismissive. As a crowd tends to do when it feels confident, they demanded that their generals lead them against Catana, since the Athenians were not coming against them.

SECTION 6.63.3
Syracusan cavalry scouts also kept riding up to the Athenian army and insulting them. Among other things, they asked whether the Athenians had come to settle themselves in someone else's country rather than to resettle the Leontinians in their own.

CHAPTER 6.64

SECTION 6.64.1
The Athenian generals knew about this. They wanted to draw the entire Syracusan force as far from the city as possible. Meanwhile, they would sail along the coast at night and occupy a suitable campsite without interference. They knew they could not do this so easily if they landed from their ships against an enemy who was ready, or if they marched by land and were spotted. The Syracusans' large cavalry force would badly damage their light troops and camp followers, since the Athenians had no cavalry with them. By using this plan, they could instead take up a position where the cavalry could do them little serious harm. Syracusan exiles accompanying them had told them about the place beside the sanctuary of Olympian Zeus, which they did in fact occupy. To achieve their purpose, the generals devised the following trick.

SECTION 6.64.2
They sent a man they trusted, who also seemed no less friendly to the Syracusan generals. He was from Catana. He said he had been sent by men in Catana whose names the generals recognized and whom they knew to be among their supporters still left in the city.

SECTION 6.64.3
He said that the Athenians spent the night in the city away from their weapons. If the Syracusans were willing to bring their whole force against the camp at dawn on a specified day, the men in Catana would shut in the Athenians staying with them and burn their ships. The Syracusans could easily capture the camp by attacking the stockade. Many people in Catana would join in this action, he said, and the men who had sent him were already prepared.

CHAPTER 6.65

SECTION 6.65.1
The Syracusan generals were already confident about the situation in general. Even without this proposal, they intended to prepare an advance against Catana. So they trusted the man with far too little thought. They immediately agreed on a day when they would arrive and sent him away. Then, since the Selinuntians and some of their other allies had already arrived, they ordered all the Syracusans to march out in full force. Once their preparations were complete and the agreed date for their arrival was near, they set off toward Catana. They camped beside the river Symaethus in Leontinian territory.

SECTION 6.65.2
When the Athenians learned that they were approaching, they took their entire army, together with all the Sicels and anyone else who had joined them, and put them aboard the warships and transports. They sailed toward Syracuse during the night.

SECTION 6.65.3
At dawn the Athenians landed near the sanctuary of Olympian Zeus to occupy their campsite. At the same time, the Syracusan cavalry reached Catana ahead of the infantry and found that the whole army had sailed away. They turned back and told the infantry. The entire force then turned around and hurried to defend the city.

CHAPTER 6.66

SECTION 6.66.1
The Syracusans had a long way to go. Meanwhile, the Athenians settled their army without interference in a suitable position. It would let them begin battle whenever they wanted, and gave the Syracusan cavalry the least chance to trouble them either during the fighting or beforehand. On one side small walls, houses, trees, and a marsh blocked access; on the other there were steep drops.

SECTION 6.66.2
They cut down the nearby trees, carried them down to the sea, and built a stockade beside their ships. At Dascon, where the enemy could most easily approach, they quickly put up a defensive barrier of stones gathered as they came to hand and timber. They also broke up the bridge over the Anapus.

SECTION 6.66.3
While they were making these preparations, no one came out of the city to interfere. The Syracusan cavalry arrived first to help defend it, and later the whole infantry force assembled as well. At first they approached close to the Athenian army. But when the Athenians did not come out to meet them, they withdrew, crossed the road to Helorus, and camped.

CHAPTER 6.67

SECTION 6.67.1
The next day the Athenians and their allies prepared for battle and arranged their forces as follows. The Argives and Mantineans held the right wing, the Athenians the center, and the other allies the rest of the line. Half the army was posted in front, eight men deep. The other half was formed into a square near the sleeping quarters, also eight deep. These men had orders to watch and go to help whichever part of the army was under the greatest pressure. The baggage carriers were placed inside this reserve formation.

SECTION 6.67.2
The Syracusans arranged all their hoplites sixteen men deep. These included the full Syracusan levy and all the allies present. The Selinuntians provided the most help. There were also cavalry from Gela, about two hundred in all, and about twenty cavalry and fifty archers from Camarina. The Syracusans posted their cavalry on the right, no fewer than 1,200 men, with the javelin throwers beside them.

SECTION 6.67.3
As the Athenians were about to attack first, Nicias went along the ranks, addressing each national contingent and the whole force with encouragement like this.

CHAPTER 6.68

SECTION 6.68.1
“Men, why should we need a long speech of encouragement when we have come here for the same fight? I think the force we have assembled can give us more confidence than a fine speech delivered to a weak army.

SECTION 6.68.2
“We have Argives, Mantineans, Athenians, and the best of the islanders among us. With allies of such quality and in such numbers, how can any of us fail to have high hopes of victory? This is especially true against men who are defending themselves with a general levy, not a selected force like ours. Besides, they are Sicilians. They look down on us, but they will not stand up to us, because their skill falls short of their daring.

SECTION 6.68.3
“Each of you should also remember this. We are a long way from our own country, and we are not near any friendly land except what you yourselves win by fighting. My reminder to you is the opposite of what I know the enemy are saying to encourage themselves. They say that they will be fighting for their homeland. I say that we are not in our homeland. Here we must win, or we will find it hard to get away, because their many cavalry will be on our heels.

SECTION 6.68.4
“So remember your own quality and attack the enemy eagerly. Consider the desperate difficulty of our present situation more frightening than the enemy themselves.”

CHAPTER 6.69

SECTION 6.69.1
After giving this encouragement, Nicias immediately led the army forward. The Syracusans had not expected to fight just then. Some had even gone off to the city, since it was nearby. They hurried back at a run to help, but arrived late and took their places wherever each man happened to reach the main body. They were certainly not short of enthusiasm or daring, either in this battle or in the others. They matched their opponents in courage as far as their skill could support it. But where their skill fell short, they could not carry out their intentions, however much they wanted to. Still, although they had not thought the Athenians would attack first and were forced to defend themselves in a hurry, they took up their weapons and immediately advanced to meet them.

SECTION 6.69.2
First the stone throwers, slingers, and archers on both sides fought in front of the main armies. They drove one another back in the usual way of light troops. Then the diviners brought forward the customary animals for sacrifice, and the trumpeters gave the hoplites the signal to engage.

SECTION 6.69.3
The armies advanced. The Syracusans were fighting for their homeland, and each man for his own immediate survival and future freedom. On the other side, the Athenians were fighting to make someone else's country their own, and to avoid damaging their own country through defeat. The Argives and the independent allies wanted to help the Athenians win what they had come for, and to win the battle so they could see their own homeland again. The subject allies were eager to fight mainly because of their immediate survival: without victory, they had no hope of it. As a secondary motive, they also hoped that helping conquer other peoples might make their own obedience less burdensome.

CHAPTER 6.70

SECTION 6.70.1
Once the battle became hand-to-hand, the two sides held out against each other for a long time. Thunder, lightning, and heavy rain also broke out. For those fighting for the first time, with very little experience of war, this added to their fear. The more experienced men thought the weather was simply normal for the time of year. The enemy facing them, still undefeated, gave them much more reason for alarm.

SECTION 6.70.2
First the Argives drove back the Syracusan left wing. Then the Athenians drove back the troops facing them. The rest of the Syracusan army now began to break apart as well and took to flight.

SECTION 6.70.3
The Athenians did not pursue far. The Syracusan cavalry were numerous and still undefeated, and held them back. Whenever they saw any Athenian hoplites pursuing ahead of the others, they charged them and drove them back. The Athenians followed in a close body as far as it was safe, then returned and set up a victory monument.

SECTION 6.70.4
The Syracusans gathered at the road to Helorus and formed up as well as circumstances allowed. Even in this situation, they sent a detachment of their own men to guard the sanctuary of Olympian Zeus. They were afraid the Athenians might take some of the treasures kept there. The rest withdrew into the city.

CHAPTER 6.71

SECTION 6.71.1
The Athenians did not approach the sanctuary. They gathered their own dead, laid them on a funeral pyre, and camped there for the night. The next day they returned the Syracusan dead under a truce. About 260 Syracusans and allies had been killed. They collected the bones of their own dead, about fifty Athenians and allies, and sailed away to Catana with the equipment stripped from the enemy.

SECTION 6.71.2
It was winter, and they did not yet think they could conduct the war from that position. First they would have to send to Athens for cavalry and gather more from their local allies, so that they would not be completely outmatched in cavalry. They also needed to collect money locally and receive funds from Athens. They wanted to win over some of the cities, which they hoped would be more ready to submit to them after the battle. They also needed to prepare grain and all their other requirements, ready to attack Syracuse in the spring.

CHAPTER 6.72

SECTION 6.72.1
With this plan, they sailed away to Naxos and Catana to spend the winter. The Syracusans buried their own dead and held an assembly.

SECTION 6.72.2
Hermocrates son of Hermon came forward to speak to them. He was as intelligent as anyone in other matters, and in war he had gained considerable experience and was known for his courage. He encouraged them and urged them not to give way because of what had happened.

SECTION 6.72.3
Their resolve had not been defeated, he said. Their lack of order had hurt them. Even so, they had not fallen as far short as might have been expected, especially since they had faced the most experienced of the Greeks. It had been, so to speak, a contest between amateurs and skilled workers.

SECTION 6.72.4
Another great disadvantage had been the number of generals and the divided command: they had fifteen generals. The troops' disorderly lack of discipline had also done great harm. But they would probably defeat the enemy, he said, if they appointed a few experienced generals and used this winter to prepare their hoplites. They should obtain armor and weapons for those who had none, to bring their numbers as high as possible, and also make them practice the other military skills. They already had courage; good order in action would now be added to it. Both would improve. Discipline would be practiced in dangerous situations, and their courage itself would become more confident with the assurance that comes from skill.

SECTION 6.72.5
They should elect only a few generals and give them full authority. They should swear an oath to let these men command according to their own judgment. That way, matters needing secrecy would be better protected, and all the other preparations would be made in an orderly way, without excuses.

CHAPTER 6.73

SECTION 6.73.1
After hearing him, the Syracusans voted for all his proposals. They elected three generals: Hermocrates himself, Heraclides son of Lysimachus, and Sicanus son of Execestus.

SECTION 6.73.2
They also sent ambassadors to Corinth and Lacedaemon. They wanted allied help to reach them, and they wanted to persuade the Lacedaemonians to wage war against Athens more firmly and openly on their behalf. This would either draw the Athenians away from Sicily or reduce the reinforcements they could send to their army there.

CHAPTER 6.74

SECTION 6.74.1
The Athenian army at Catana immediately sailed to Messene, expecting the city to be handed over by people inside it. But the plan failed. When Alcibiades left his command after being recalled, he already knew he would go into exile. He knew about the plan and revealed it to the friends of Syracuse in Messene. They had already killed the men involved. Now they were engaged in civil strife and under arms, and those who wanted to keep the Athenians out had the upper hand.

SECTION 6.74.2
The Athenians stayed about thirteen days. But they were suffering from winter weather, had no supplies, and were making no progress. They left for Naxos, marked out their camp, put a palisade around it, and spent the winter there. They sent a trireme to Athens to ask for money and cavalry, so that these could arrive at the start of spring.

CHAPTER 6.75

SECTION 6.75.1
During the winter the Syracusans also added a wall to their city. It ran along the whole side facing Epipolae and brought the Temenites inside the defenses. This would prevent the enemy from easily cutting them off with a shorter wall if they suffered a defeat. They also built a fort at Megara and another in the Olympieum. Along the sea they set up stakes in front of every possible landing place.

SECTION 6.75.2
Knowing that the Athenians were wintering at Naxos, they marched against Catana with their whole available force. They ravaged part of its territory, burned the Athenians' tents and camp, and went home.

SECTION 6.75.3
They heard that the Athenians were sending ambassadors to Camarina, hoping to win it over through the alliance made in the time of Laches. So they too sent ambassadors to oppose them. They suspected that the Camarinaeans had been reluctant to send even the help they had sent for the first battle. They also feared that, after seeing the Athenians' success in the battle, the Camarinaeans would no longer be willing to support them. Instead, the Athenians might persuade them to change sides on the strength of their earlier friendship.

SECTION 6.75.4
Hermocrates and others came to Camarina from Syracuse, and Euphemus came with others from the Athenians. The Camarinaeans held an assembly. Hermocrates wanted to turn them against the Athenians before the Athenians spoke, and said this:

CHAPTER 6.76

SECTION 6.76.1
“Camarinaeans, we have not sent this embassy because we feared that the Athenian force now here would frighten and overwhelm you. We are more afraid that the speeches they are about to make will persuade you before you have heard anything from us.

SECTION 6.76.2
“They have come to Sicily with the excuse you have heard, but with the intention we all suspect. I think they want not so much to resettle the Leontini as to drive us out of our homes. It makes no sense for them to destroy cities back there while resettling cities here. Nor does it make sense for them to care about the Leontini as their Chalcidian relatives while keeping the Chalcidians in Euboea enslaved. Those are the very people who founded Leontini.

SECTION 6.76.3
“They are now trying to gain control here by the same method they used there. The Ionians and the allies descended from Athens willingly accepted them as leaders, supposedly to take revenge on the Persian. Then Athens conquered them. It charged some with failing to serve in the army, others with fighting one another, and each of the rest with whatever plausible accusation it could find.

SECTION 6.76.4
“So neither did the Athenians resist the Persian for the freedom of the Greeks, nor did the Greeks resist him for their own freedom. The Athenians wanted to enslave them for themselves rather than for him. The Greeks were only exchanging their master for one who was no less clever, but cleverer at doing harm.

CHAPTER 6.77

SECTION 6.77.1
“But we have not come here now to expose the Athenian state. It is easy enough to accuse it, and you know all its wrongdoing already. We have come much more to blame ourselves. We have the example of the Greeks over there, who were enslaved because they did not defend themselves. Now the same tricks are being used against us: resettling their relatives, the Leontini, and helping their allies, the Egestaeans. Yet we are unwilling to unite and show the Athenians more forcefully who lives here. We are not Ionians or people of the Hellespont and the islands. They keep changing masters, whether the Persian or someone else, and remain slaves. We are free Dorians who came from the independent Peloponnese to settle Sicily.

SECTION 6.77.2
“Or are we waiting to be captured city by city? We know that this is the only way we can be conquered. We can see the Athenians following this method. They use speeches to divide some of us. They lead others into war against one another by offering the hope of an alliance. They tell each city something it likes to hear, and so manage to harm it. When a fellow Sicilian community some distance away is destroyed first, do we think the danger will not reach us too? Do we think that its suffering is merely its own separate misfortune, rather than something happening to it before it happens to us?

CHAPTER 6.78

SECTION 6.78.1
“Perhaps someone thinks that Syracuse is Athens' enemy, but he is not, and feels it is wrong to take risks for my country. He should remember that, in fighting for my country, he will be fighting just as much for his own. He will also fight with greater safety, because I will not have been destroyed beforehand. He will have me as an ally, instead of facing the struggle alone. He should remember too that Athens does not simply want to punish Syracuse for its hostility. It is using us as an excuse to make his own friendship with Athens just as firmly binding.

SECTION 6.78.2
“Perhaps someone envies us, or is even afraid of us. Greater powers provoke both feelings. Because of this, he wants Syracuse to suffer enough to teach us a lesson, but to survive for the sake of his own safety. He is hoping for something beyond human power. No one can control the outcome as fully as he controls his own wishes.

SECTION 6.78.3
“If he miscalculates, he may soon be mourning his own troubles and wishing he could envy our good fortune once again. But that will be impossible if he abandons us and refuses to share the same dangers. These concern realities, not labels. In name, he would be preserving our power; in fact, he would be protecting his own safety.

SECTION 6.78.4
“Camarinaeans, as our neighbors and the next people who will be in danger, you above all should have seen this coming. You should not be such halfhearted allies as you are now. Instead, you should come to us yourselves and urge us not to give in at all. You should make the same appeal to us now, on equal terms, that you would have begged us to accept if the Athenians had attacked Camarina first. But neither you nor the others have yet made any move to do this.

CHAPTER 6.79

SECTION 6.79.1
“Perhaps fear will make you try to meet your obligations both to us and to the invaders. You will say that you have an alliance with the Athenians. But you did not make it for use against your friends. It was for defense if any enemy attacked you, and to help the Athenians when others wronged them, not when they themselves wronged their neighbors, as they are doing now.

SECTION 6.79.2
“Even the people of Rhegium, who are Chalcidians, are unwilling to help resettle the Leontini, although they too are Chalcidians. They suspect what is really behind this fine claim, and act sensibly despite having no respectable excuse. It would be outrageous if you, with a respectable excuse, chose to help your natural enemies and joined your bitterest enemies in destroying people still more closely related to you by nature.

SECTION 6.79.3
“That is not right. You must help us and not be afraid of their forces. Those forces are no threat if we all stand together. They are a threat if, on the contrary, we split apart, which is just what the Athenians are trying to achieve. Even when they attacked us alone and won a battle, they failed to get what they wanted and quickly withdrew.

CHAPTER 6.80

SECTION 6.80.1
“So if we are united, there is no reason to lose heart. You should join the alliance more eagerly, especially since help will come from the Peloponnese, whose people are far superior to these men in warfare. No one should think that the following cautious course is fair to us and safe for you: to help neither side, on the grounds that you are allies of both.

SECTION 6.80.2
“It is fair in its claim, but not in its effect. Suppose your refusal to join us means that the victims are defeated and the conquerors prevail. By the very same absence, have you not both failed to help one side survive and failed to stop the other from doing wrong? It would be better to side with people who are being wronged and are also your relatives. You would protect Sicily's common interest, and stop the Athenians, your supposed friends, from doing wrong.

SECTION 6.80.3
“To sum up, we Syracusans say there is no need to explain clearly to you or to the others things you understand just as well yourselves. But we ask for help. And if we fail to persuade you, we put this on record: we Dorians are being attacked by Ionians, our constant enemies, and betrayed by you, who are Dorians yourselves.

SECTION 6.80.4
“If the Athenians conquer us, your decisions will have won their victory, but they will take the credit themselves. Their prize for winning will be none other than the people who gave them the victory. If, on the other hand, we win, you yourselves will pay the penalty for having caused our danger.

SECTION 6.80.5
“So consider this and make your choice now. You can accept slavery at once without taking a risk. Or you can have the chance of winning with us, avoiding the shame of taking these men as masters, and escaping an enmity with us that would not be short-lived.”

CHAPTER 6.81

SECTION 6.81.1
That was what Hermocrates said. After him, Euphemus, the Athenian ambassador, spoke as follows:

CHAPTER 6.82

SECTION 6.82.1
“We came to renew the alliance that existed before. But since the Syracusan has attacked us, we must also explain why we have good reason to hold our empire.

SECTION 6.82.2
“He himself gave the strongest evidence: the Ionians have always been enemies of the Dorians. This is indeed the case. We are Ionians. The Peloponnesians are Dorians, are more numerous than we are, and live near us. We considered how best to avoid coming under their rule.

SECTION 6.82.3
“After the Persian Wars, we acquired ships and freed ourselves from Lacedaemonian rule and leadership. They had no more right to give orders to us than we had to give orders to them, except that they were stronger at the time. We ourselves became leaders of those who had formerly been under the King, and we still hold that position. We thought that having the power to defend ourselves was the best way to avoid falling under the Peloponnesians. And to be precise, we were not unjust in conquering the Ionians and islanders whom the Syracusans say we have enslaved despite their kinship with us.

SECTION 6.82.4
“They came with the Persian to attack us, their mother city. They did not dare to rebel and sacrifice their property, as we did when we abandoned our city. Instead, they accepted slavery for themselves and wanted to impose the same on us.

CHAPTER 6.83

SECTION 6.83.1
“For these reasons we rule them, and deserve to. We supplied the Greeks with the largest navy and gave our wholehearted support without making excuses. These people, by willingly doing the same for the Persian, harmed us. At the same time, we seek the strength to stand up to the Peloponnesians.

SECTION 6.83.2
“We do not dress this up by claiming that we rightly rule because we alone defeated the non-Greeks. Nor do we claim that we took risks for these people's freedom rather than for everyone's, including our own. No one can be blamed for securing their own safety. We are here now for our own security, and we see that the same course serves your interests too.

SECTION 6.83.3
“We will show this from the very things they accuse us of, which make you most fearful and suspicious. We know that people whose fears make them suspicious may enjoy a pleasant speech for the moment. But when it comes to action later, they do what serves their interests.

SECTION 6.83.4
“As we have said, fear makes us hold our empire at home. The same reason has brought us here to put affairs on a secure footing with our friends. We have come not to enslave people, but rather to prevent our own enslavement.

CHAPTER 6.84

SECTION 6.84.1
“No one should think we have no reason to care about you. He should understand that if you survive and are strong enough to resist Syracuse, we will be less exposed to harm from any force it sends to help the Peloponnesians.

SECTION 6.84.2
“In this respect, you are already of the greatest concern to us. That is also why it makes sense to resettle the Leontini, not as subjects like their relatives in Euboea, but as strong as possible. From their own territory on the Syracusan border, they can then cause Syracuse trouble on our behalf.

SECTION 6.84.3
“At home, we can face our enemies by ourselves. The Chalcidians there are useful to us without armed forces, simply paying us money. He says it makes no sense for us to have enslaved them while freeing the Chalcidians here. But here the Leontini and our other friends are useful to us when they are as independent as possible.

CHAPTER 6.85

SECTION 6.85.1
“For a tyrant or a city that rules others, nothing is unreasonable if it serves their interests, and no one counts as a relative if they cannot be trusted. In each case they must become an enemy or a friend as the situation requires. What helps us here is not to harm our friends, but to have friends strong enough to keep our enemies powerless.

SECTION 6.85.2
“You should not distrust us. We also direct each of our allies at home according to how it can be useful. The Chians and Methymnaeans are independent and supply ships. We put stronger pressure on most of the others to make them pay money. Others are our allies on completely free terms, although they are islanders and easy to conquer, because they occupy important positions around the Peloponnese.

SECTION 6.85.3
“So you should expect our policy here too to serve our interests and, as we say, to be shaped by fear of Syracuse. The Syracusans want to rule you. They want to unite you through suspicion of us and then rule Sicily themselves, either by force or by taking advantage of your isolation after we leave without achieving anything. This must happen if you join them. We will no longer find it easy to deal with such great strength united in one body. And once we are gone, they will not be weak when they confront you.

CHAPTER 6.86

SECTION 6.86.1
“The facts themselves refute anyone who disagrees. When you first called us in, you held out only this threat: if we let you fall under Syracusan rule, we ourselves would be in danger too.

SECTION 6.86.2
“It is not right for you now to distrust the very argument you thought should persuade us. Nor should you suspect us because we have come with a larger force to match their strength. You have much more reason to distrust them.

SECTION 6.86.3
“We cannot even stay here without your support. Even if we acted wickedly and conquered you, we could not keep control. The voyage is long, and we would lack the means to garrison large cities equipped to fight on land. But these men live close to you, not in a camp, but in a city stronger than the force we have brought here. They are always plotting against you. Whenever they get an opportunity against one of you,

SECTION 6.86.4
“they do not let it go. They have already shown this in other cases and in their treatment of the Leontini. Yet now they dare to call on you to attack the people who stop them and have so far kept Sicily from falling under their rule, as though you could not see what was happening.

SECTION 6.86.5
“Our appeal, on the other hand, offers much more real safety. We ask you not to throw away the security that each side gains from the other. Remember that their numbers always leave them ready to march against you, even without allies. But you will not often have the chance to defend yourselves with so much help. If your suspicions make you let this force leave without achieving anything, or even after a defeat, you will later wish you could see even a tiny fraction of it. By then, its arrival will no longer do you any good.

CHAPTER 6.87

SECTION 6.87.1
“Camarinaeans, do not let their accusations persuade either you or the others. We have told you the whole truth about the things that make you suspicious of us. We will briefly remind you of the main points, and ask you to accept them.

SECTION 6.87.2
“We say that we rule the people at home so that we do not have to obey someone else. We free the people here so that they cannot harm us. We are forced to do many things because we must guard against many things. Both now and before, we have come as allies to those of you here who are being wronged, not uninvited, but because we were called in.

SECTION 6.87.3
“Do not try to turn us from our course by making yourselves judges of what we do or by trying to discipline us. That would be difficult now anyway. Instead, take whatever part of our active policy and our way of doing things serves your own interests, and use it. Remember that these things do not harm everyone equally, and that they benefit far more of the Greeks than they harm.

SECTION 6.87.4
“Everywhere, even in places where we are not present, both the person expecting to be wronged and the person planning harm have to reckon with us. The first can always hope to get help from us. The second knows that, if we come, he cannot take his risk without fear. So the would-be attacker has to restrain himself, however unwillingly, while his intended victim stays safe without having to do anything.

SECTION 6.87.5
“Do not reject this protection, which is available to anyone who needs it and is now offered to you. Instead, put yourselves on the same footing as the others and join us. Take your turn in plotting against Syracuse on equal terms, rather than always having to guard against it.”

CHAPTER 6.88

SECTION 6.88.1
That was what Euphemus said. The Camarinaeans' feelings were as follows. They were friendly toward the Athenians, except that they thought Athens would enslave Sicily. They were always at odds with Syracuse because they shared a border. But they were just as afraid that their Syracusan neighbors might win even without their help. That was why they had sent them the small cavalry force at first. For the future, they decided that their practical help would favor Syracuse, but they would give as little as they could. For the moment, however, they decided to give both sides the same answer. Since the Athenians had also won the battle, they did not want to seem to have treated them less favorably.

SECTION 6.88.2
Having reached this decision, they answered that, since both their allies happened to be at war with each other, they thought keeping their oaths required them to help neither side for the present. The ambassadors of both sides left.

SECTION 6.88.3
The Syracusans continued their own preparations for war. Meanwhile, the Athenians, encamped at Naxos, negotiated with the Sicels to get as many as possible to join them.

SECTION 6.88.4
Most of the Sicels living nearer the plains had held back, since they were subjects of Syracuse. Among those in the interior, whose settlements had always been independent, all but a few immediately sided with the Athenians. They brought grain down to the army, and some brought money too.

SECTION 6.88.5
The Athenians marched against those who would not join them and forced some to do so. In other cases, the Syracusans sent garrisons and help, and prevented them. During the winter the Athenians moved their ships from Naxos to Catana, rebuilt the camp the Syracusans had burned, and spent the winter there.

SECTION 6.88.6
They sent a trireme to Carthage to discuss friendship and see whether they could get any help. They also sent to Tyrrhenia, where some cities had themselves offered to join the war. They sent instructions around to the Sicels and sent to Egesta too, telling them to provide as many horses as possible. They also prepared bricks, iron, and everything else needed for a wall around Syracuse. They intended to take up the war at the start of spring.

SECTION 6.88.7
The Syracusan ambassadors sent to Corinth and Lacedaemon sailed along the coast of Italy. On the way, they tried to persuade the Greeks there not to stand by and watch what the Athenians were doing, since the same plans threatened them too. When they reached Corinth, they spoke there, asking for help on the grounds of kinship.

SECTION 6.88.8
The Corinthians were the first to vote, immediately and on their own initiative, to give help with all their strength. They also sent ambassadors with the Syracusans to Lacedaemon. Together they were to persuade the Lacedaemonians both to wage war against Athens more openly in their own region and to send some help to Sicily.

SECTION 6.88.9
The ambassadors from Corinth arrived at Lacedaemon, and Alcibiades was there too. At about this time he and his fellow exiles had first crossed on a merchant ship from the territory of Thurii to Cyllene in Elis. Later he came to Lacedaemon under a safe-conduct, at the invitation of the Lacedaemonians themselves. He was afraid of them because of his involvement in the affairs of Mantinea.

SECTION 6.88.10
In the Lacedaemonian assembly, the Corinthians, the Syracusans, and Alcibiades all happened to urge the same course on the Lacedaemonians. The ephors and the other authorities intended to send ambassadors to Syracuse to stop it from reaching an agreement with Athens, but they were not eager to send help. Alcibiades came forward, stirred the Lacedaemonians up, and urged them into action with this speech:

CHAPTER 6.89

SECTION 6.89.1
“I must first speak about the accusations against me, so that your suspicion of me does not make you less willing to listen to what I say about public affairs.

SECTION 6.89.2
“My ancestors gave up their role as your city's official hosts and representatives because of a grievance. I myself took it up again and worked to serve you, both in other matters and during the disaster at Pylos. Although I remained eager to help, when you made peace with Athens you negotiated through my enemies. You gave them influence and brought dishonor on me.

SECTION 6.89.3
“So you deserved the harm I did you when I turned to the Mantineans and Argives, and through my other actions against you. Anyone who was unreasonably angry with me then, while suffering that harm, should now look at the truth and change his mind. Or if someone thought less of me because I was more closely aligned with the people, he should not think his resentment justified on that account either.

SECTION 6.89.4
“My family has always opposed tyrants. Everything opposed to the ruling power has been called ‘the people.’ That is how leadership of the people came to us and stayed with us. Besides, since the city was a democracy, we generally had to go along with the established system.

SECTION 6.89.5
“Still, we tried to be more moderate in our political conduct than the prevailing lack of restraint. Others, both in the past and now, led the crowd to worse behavior. They were the very people who drove me out.

SECTION 6.89.6
“We led the whole community. We thought it right to help preserve the form of government under which the city had become greatest and freest, the same form each of us had inherited. Those of us with any sense understood democracy, and I understood it as well as anyone—all the more because I could say so much against it. But there is nothing new to be said about something everyone agrees is foolish. With you stationed nearby as enemies, we did not think it safe to change it.

CHAPTER 6.90

SECTION 6.90.1
“Those are the facts about the accusations against me. Now listen to the matters you need to decide, and on which I need to advise you if I know anything more than you do.

SECTION 6.90.2
“We sailed to Sicily intending first to conquer the Sicilian Greeks, if we could, and then the Greeks in Italy. After that we would attack the Carthaginian empire and Carthage itself.

SECTION 6.90.3
“If all or most of this succeeded, we then intended to attack the Peloponnese. We would bring all the Greek forces we had gained there and hire large numbers of non-Greeks, including Iberians and others from that region who are now generally recognized as the best fighters among non-Greeks. We would also build many triremes to add to our own, since Italy has plentiful timber. With these ships we would blockade the Peloponnese all around its coast, while our infantry attacked by land. We would take some cities by force and build forts against others. We hoped to defeat the Peloponnese easily in this way and then rule the whole Greek world.

SECTION 6.90.4
“The territories we gained there would provide enough money and grain to make both more plentiful for us, without any need for revenue from here.

CHAPTER 6.91

SECTION 6.91.1
“So you have heard what we intended to do with the expedition that has now sailed, from the man who knows the facts most exactly. The generals who remain will carry out the same plans if they can. Now learn why things there will not survive unless you help.

SECTION 6.91.2
“The Sicilian Greeks are less experienced, but even now they could still win if they joined together as a single force. But the Syracusans alone cannot resist the Athenian forces now there. Their entire army has already been defeated in battle, and they are also being blockaded by sea.

SECTION 6.91.3
“If this city is taken, all Sicily is in Athenian hands, and Italy will immediately follow. The danger from that direction that I have just described would soon fall on you.

SECTION 6.91.4
“So no one should think that you are deciding only about Sicily. You are also deciding about the Peloponnese, unless you act quickly as follows. Send troops there on ships, men who will row themselves across and immediately serve as hoplites. And send a Spartan commander, which I think is even more useful than the troops. He can organize the forces already there and force the unwilling to join them. This will give your existing friends more confidence, and those who are undecided will feel safer about joining you.

SECTION 6.91.5
“At the same time you must wage war more openly here. This will make the Syracusans resist more firmly, because they see that you are taking an interest in them. It will also make the Athenians less able to send further reinforcements to their own troops.

SECTION 6.91.6
“You must also fortify Decelea in Attica. This is what the Athenians have always feared most. They believe it is the only experience of this war they have not yet faced. The surest way to hurt your enemies is to find out exactly what they fear most and then bring it upon them. It is reasonable to suppose that each side knows its own dangers best and fears them accordingly.

SECTION 6.91.7
“I will pass over many of the advantages you will gain, and the losses you will inflict on your opponents, by establishing this fort. I will sum up the most important. Most of the resources with which their countryside is stocked will come into your hands, some by capture and some of their own accord. They will immediately lose the revenue from the silver mines at Laurium, and everything they now earn from the land and the law courts. Above all, they will lose revenue from their allies, which will come in less regularly. The allies will become careless about paying when they think you are now waging war with all your strength.

CHAPTER 6.92

SECTION 6.92.1
“Lacedaemonians, it is up to you to carry out any of this quickly and energetically. I am entirely confident that it can be done, and I do not think my judgment will prove wrong.

SECTION 6.92.2
“I do not think any of you should consider me a worse man because I now attack my own city so forcefully alongside its bitterest enemies, although I once seemed devoted to it. Nor should you distrust what I say because of an exile's eagerness.

SECTION 6.92.3
“I am in exile from the wickedness of those who drove me out, not from the chance to help you, if you listen to me. You, who have harmed your enemies, are not greater enemies than those who forced their friends to become enemies.

SECTION 6.92.4
“My love for my city is not for a city where I am wronged, but for one where I lived securely as a citizen. I do not think I am now attacking a country that is still mine. Instead, I am trying to recover the country I no longer have. The true lover of his city is not the man who refuses to attack it after unjustly losing it. It is the man who wants it so much that he tries every possible way to recover it.

SECTION 6.92.5
“So, Lacedaemonians, I ask you to use me without hesitation in any danger or hardship. Remember the argument everyone repeats: if I did you great harm as an enemy, I could also be very useful as a friend. Indeed, I know the Athenians' affairs, whereas I could only guess at yours. You should now recognize that the matters you are deciding are of the greatest importance. Do not hesitate to send expeditions to Sicily and Attica. By sending a small part of your forces to help there, you can save great interests and bring down both the present and the future power of Athens. After that you can live in safety yourselves and lead all Hellas with its willing support, through goodwill rather than force.”

CHAPTER 6.93

SECTION 6.93.1
That was what Alcibiades said. The Lacedaemonians had already been thinking of marching against Athens themselves, but they were still delaying and watching events. His explanation of each of these points made them much more determined. They thought they had heard from the man who knew the facts most clearly.

SECTION 6.93.2
They now turned their attention to fortifying Decelea and to sending immediate help to the people in Sicily. They appointed Gylippus son of Cleandridas commander for the Syracusans. They told him to consult with them and the Corinthians and arrange for the greatest and quickest possible help to reach the people there with the resources available.

SECTION 6.93.3
He immediately told the Corinthians to send him two ships to Asine. They were to prepare the rest of the ships they intended to send and have them ready to sail when the time came. After making these arrangements, they left Lacedaemon.

SECTION 6.93.4
The Athenian trireme that the generals had sent from Sicily to get money and cavalry also arrived. After hearing its report, the Athenians voted to send the army money for its upkeep and the cavalry. The winter ended, and the seventeenth year of this war, whose history Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 6.94

SECTION 6.94.1
At the very beginning of spring in the following summer, the Athenians in Sicily sailed from Catana along the coast toward Megara in Sicily. As I mentioned earlier, the Syracusans had expelled its inhabitants in the time of the tyrant Gelon and now held the land themselves.

SECTION 6.94.2
The Athenians landed and destroyed the crops in the fields. They advanced against a Syracusan fort but failed to take it. Then they moved on by land and sea to the river Terias. They went inland onto the plain, destroyed the crops, and burned the grain. They met a small number of Syracusans and killed some of them. After setting up a victory monument, they returned to their ships.

SECTION 6.94.3
They sailed back to Catana and collected provisions there. Then they marched with their whole army against Centoripa, a Sicel town. They brought it over to their side by agreement and left, burning the grain of the Inessaeans and Hyblaeans as they went.

SECTION 6.94.4
When they reached Catana, they found that 250 cavalrymen had arrived from Athens with their equipment but without horses, since horses were to be obtained locally. Thirty mounted archers and 300 talents of silver had also arrived.

CHAPTER 6.95

SECTION 6.95.1
That same spring the Lacedaemonians marched against Argos. They reached Cleonae, but an earthquake made them withdraw. After this the Argives invaded the neighboring district of Thyreatis and took a great deal of plunder belonging to the Lacedaemonians. It sold for at least twenty-five talents.

SECTION 6.95.2
Not long afterward, in the same summer, the people of Thespiae attacked those holding office but failed to gain control. The Thebans came to help the authorities. Some of the attackers were captured, and others fled to Athens.

CHAPTER 6.96

SECTION 6.96.1
That same summer the Syracusans learned that the cavalry had reached the Athenians and that they were now about to advance against them. They thought the Athenians could not easily surround them with a wall, even if they won a battle, unless they took control of Epipolae. This was a steep height directly above the city. They planned to guard its approaches so that the enemy could not climb up by these routes without being noticed. There was no other way for them to get up.

SECTION 6.96.2
The rest of the ground stands high above its surroundings. It slopes down as far as the city, and its entire inner surface is visible. The Syracusans call it Epipolae because it lies above the rest of the area.

SECTION 6.96.3
At daybreak the Syracusans went out with their whole army to the meadow beside the river Anapus. Hermocrates and his fellow generals had just taken office. They held a review of the troops and first picked out 600 selected hoplites under Diomilus, an exile from Andros. These men were to guard Epipolae and, if needed elsewhere, to assemble and arrive quickly.

CHAPTER 6.97

SECTION 6.97.1
During the night before the day of this review, the Athenians had brought their whole army from Catana without the Syracusans noticing. They put in at the place called Leon, six or seven stades from Epipolae, and landed their infantry. They then anchored their ships at Thapsus. This is a peninsula extending into the open sea from a narrow isthmus, only a short journey from Syracuse by either sea or land.

SECTION 6.97.2
The Athenian naval force built a palisade across the isthmus at Thapsus and stayed there. The infantry immediately ran toward Epipolae. They climbed up by Euryelus before the Syracusans, on learning what was happening, could arrive from the meadow where they were holding their review.

SECTION 6.97.3
The other Syracusans hurried to help as fast as each could, together with Diomilus and his 600 men. From the meadow they had to cover at least twenty-five stades before they could meet the enemy.

SECTION 6.97.4
As a result, the Syracusans attacked in considerable disorder. They were defeated in battle on Epipolae and withdrew into the city. Diomilus was killed, along with about 300 others.

SECTION 6.97.5
After this the Athenians set up a victory monument and returned the Syracusan dead under a truce. The next day they went down toward the city itself. When the Syracusans did not come out against them, they withdrew and built a fort at Labdalum, on the edge of the cliffs of Epipolae facing Megara. It was to serve as a store for their equipment and money whenever they went forward to fight or build walls.

CHAPTER 6.98

SECTION 6.98.1
Not long afterward, 300 cavalrymen from Egesta reached them, along with about 100 from the Sicels, Naxos, and some other places. There were already 250 Athenians there. They obtained horses for these men, some supplied by the Egestaeans and Catanaeans and others bought. Altogether they assembled 650 cavalrymen.

SECTION 6.98.2
The Athenians left a garrison in Labdalum and advanced to Syce. They established themselves there and quickly built their circular fort. The speed of the building alarmed the Syracusans. They came out intending to fight rather than stand by and let it continue.

SECTION 6.98.3
The two sides were already forming up against each other when the Syracusan generals saw that their army was scattered and difficult to get into formation. They led it back into the city, except for some of the cavalry. These stayed behind and prevented the Athenians from carrying stones or spreading out very far.

SECTION 6.98.4
The hoplites of one Athenian tribe, together with all their cavalry, attacked and routed the Syracusan cavalry. They killed some of them and set up a victory monument for the cavalry battle.

CHAPTER 6.99

SECTION 6.99.1
The next day some of the Athenians were building the wall north of the circular fort. Others collected stones and timber and kept laying them along the route toward the place called Trogilus. This was the shortest line for their blockade wall from the Great Harbor to the sea on the other side.

SECTION 6.99.2
The Syracusans no longer wanted to risk their whole army in battles against the Athenians, particularly on the advice of their general Hermocrates. They thought it better to build a counterwall across the line where the Athenians intended to take their wall. If they finished first, it would block the Athenians' route. And if the Athenians came to stop the work, the Syracusans could send part of their army against them while getting ahead of them to secure the approaches with stakes. The Athenians would then have to stop work and turn their whole force against them.

SECTION 6.99.3
So they came out and began building from their own city. They ran a wall across the Athenian line below the circular fort, cutting down the olive trees in the sacred precinct and putting up wooden towers.

SECTION 6.99.4
The Athenian ships had not yet sailed around from Thapsus into the Great Harbor. The Syracusans still controlled the coastal area, and the Athenians brought their supplies overland from Thapsus.

CHAPTER 6.100

SECTION 6.100.1
The Syracusans decided that they had built enough of their counterwall and its palisade. The Athenians had not come to stop them, since they feared that dividing their own forces would make them easier to fight, and they were also hurrying to complete their own blockade wall. The Syracusans left one tribe to guard the structure and withdrew into the city. The Athenians destroyed the underground channels that brought drinking water into the city. Then they watched for a time at midday when the other Syracusans were in their tents, some had even gone back into the city, and the men at the palisade were keeping a careless watch. They placed 300 selected men of their own and some picked light troops with their weapons in front, with orders to run suddenly at the counterwall. The rest of the army advanced in two divisions. One, under one of the generals, moved toward the city to meet any force coming to help. The other, under the other general, moved toward the palisade beside the small gate.

SECTION 6.100.2
The 300 attacked and took the palisade. Its guards abandoned it and fled into the outer defensive wall around the Temenites. Their pursuers rushed in with them, but once inside they were forced out again by the Syracusans. Some Argives and a few Athenians were killed there.

SECTION 6.100.3
The whole army withdrew, demolished the counterwall, pulled up the palisade, and carried the stakes back to their own lines. They also set up a victory monument.

CHAPTER 6.101

SECTION 6.101.1
The next day the Athenians extended their wall from the circular fort along the cliff above the marsh. This is the side of Epipolae that faces the Great Harbor. From there, down across the level ground and the marsh to the harbor, lay the shortest route for their blockade wall.

SECTION 6.101.2
Meanwhile the Syracusans also came out and built another line of stakes, starting from the city and running through the middle of the marsh. They dug a ditch alongside it to prevent the Athenians from completing their wall to the sea.

SECTION 6.101.3
Once the Athenians had finished their work by the cliff, they attacked the Syracusan palisade and ditch again. They ordered their ships to sail around from Thapsus into the Great Harbor of Syracuse. They themselves went down from Epipolae onto the level ground before dawn. They laid doors and broad planks across the marsh where its muddy ground was firmest and walked over them. At daybreak they captured the ditch and all but a small section of the palisade. Later they took the remaining section too.

SECTION 6.101.4
A battle followed, and the Athenians won. The Syracusan right wing fled toward the city, and the left wing along the river. The 300 selected Athenian troops hurried at a run toward the bridge, hoping to cut them off from the crossing.

SECTION 6.101.5
The Syracusans were alarmed. Most of their cavalry were also there. They advanced to meet these 300 men, routed them, and charged into the Athenian right wing. Their attack also panicked the tribe at the front of the wing.

SECTION 6.101.6
Lamachus saw this and came to help from the Athenian left wing, bringing a few archers and the Argives with him. He crossed a ditch and was cut off with a few men who had crossed with him. He was killed, along with five or six of his companions. The Syracusans immediately seized their bodies and hurried them to safety on the other side of the river before the Athenians could intervene. They themselves withdrew as the rest of the Athenian army was now coming up.

CHAPTER 6.102

SECTION 6.102.1
Meanwhile, the Syracusans who had first fled toward the city saw what was happening. Encouraged, they came out from the city again and formed up against the Athenians facing them. They also sent some of their men against the circular fort on Epipolae, thinking they could capture it while it was deserted.

SECTION 6.102.2
They captured and destroyed the Athenians' outer wall, ten plethra long. But Nicias prevented them from taking the circular fort itself. He happened to have been left there because he was ill. He realized that, with so few men, they could not hold out in any other way. So he ordered the attendants to set fire to the siege engines and all the timber lying in front of the wall.

SECTION 6.102.3
This had the intended effect. The Syracusans could no longer approach because of the fire and withdrew again. Athenian reinforcements were already coming back up to the circular fort from below, after driving off the enemy there. At the same time their ships, following their orders, sailed from Thapsus into the Great Harbor.

SECTION 6.102.4
When the Syracusans on the heights saw this, they withdrew quickly, and the entire Syracusan army returned to the city. They thought their present forces could no longer stop the wall from reaching the sea.

CHAPTER 6.103

SECTION 6.103.1
After this the Athenians set up a victory monument, returned the Syracusan dead under a truce, and recovered Lamachus and the men killed with him. Their entire force, both fleet and infantry, was now there. Starting from Epipolae and the cliffs, they began to cut off the Syracusans with a double wall extending to the sea.

SECTION 6.103.2
Supplies for the army came in from every part of Italy. Many Sicels who had previously stood back now came to join the Athenians as allies. Three ships with fifty oars each also arrived from Tyrrhenia. Everything else was going as they hoped.

SECTION 6.103.3
The Syracusans no longer thought they could win the war, since no help had reached them even from the Peloponnese. They discussed a settlement both among themselves and with Nicias. He now held sole command, since Lamachus was dead.

SECTION 6.103.4
Nothing was agreed. But, as was natural among people in difficulty and under a tighter siege than before, there was much discussion with Nicias and still more within the city. Their current troubles also made them somewhat suspicious of one another. They dismissed the generals under whom these events had happened, thinking they were suffering from either their bad luck or their treachery. They elected Heraclides, Eucles, and Tellias in their place.

CHAPTER 6.104

SECTION 6.104.1
Meanwhile Gylippus the Lacedaemonian and the ships from Corinth had reached the area of Leucas. They wanted to get to Sicily quickly to help. Alarming reports kept reaching them, all repeating the same false claim that Syracuse was already completely walled off. Gylippus gave up all hope for Sicily but wanted to save Italy. He and Pythen the Corinthian therefore crossed the Ionian Sea to Tarentum as quickly as possible with two Laconian and two Corinthian ships. The Corinthians were to sail later, after manning two Leucadian ships and three Ambraciot ships in addition to their own ten.

SECTION 6.104.2
From Tarentum, Gylippus first sent an embassy to Thurii and renewed the citizenship his father had held there, but he could not win them over. He then set sail along the Italian coast. Off the Terinaean Gulf he was caught by a strong wind that blows steadily from the north there, and was driven out to sea. After being badly battered by the storm, he returned to Tarentum. He pulled ashore the ships that had suffered most in the storm and repaired them.

SECTION 6.104.3
Nicias learned that Gylippus was sailing toward him, but dismissed the small number of ships, just as the people of Thurii had done. He thought they were equipped more for piracy and took no precautions yet.

CHAPTER 6.105

SECTION 6.105.1
About the same time that summer, the Lacedaemonians and their allies invaded the territory of Argos and devastated most of the land. The Athenians sent thirty ships to help the Argives. These ships marked their clearest breach of the treaty with the Lacedaemonians.

SECTION 6.105.2
Previously they had fought alongside the Argives and Mantineans by making raids from Pylos and landing elsewhere around the Peloponnese rather than in Laconia. The Argives had often urged them merely to make an armed landing in Laconia, destroy even the smallest amount of property with them, and then leave. But the Athenians had refused. Now, however, under the command of Pythodorus, Laespodias, and Demaratus, they landed at Epidaurus Limera, Prasiae, and other places and devastated the land. This gave the Lacedaemonians a better justification for blaming the Athenians and taking action against them.

SECTION 6.105.3
After the Athenians had sailed away from Argos and the Lacedaemonians had also withdrawn, the Argives invaded the territory of Phlius. They ravaged some of its land, killed some people, and returned home.

### Book 7

CHAPTER 7.1

SECTION 7.1.1
After repairing their ships, Gylippus and Pythen sailed along the coast from Tarentum to Epizephyrian Locri. They now learned more definitely that Syracuse was not yet completely walled off. An army could still enter by way of Epipolae. They considered two options. They could keep Sicily on their right and risk sailing into Syracuse. Or they could keep it on their left, sail first to Himera, recruit the people there and any other troops they could persuade to join them, and travel overland.

SECTION 7.1.2
They decided to sail to Himera. One further reason was that the four Athenian ships had not yet reached Rhegium. Nicias had nevertheless sent these when he learned that they were at Locri. Getting ahead of this patrol, they passed through the strait. They stopped at Rhegium and Messene and reached Himera.

SECTION 7.1.3
There they persuaded the Himeraeans to join the war, march with them in person, and provide weapons for any sailors from their ships who had none. They had hauled their ships ashore at Himera. They also sent a message telling the Selinuntians to meet them at a certain place with their whole army.

SECTION 7.1.4
The people of Gela and some of the Sicels also promised to send them a small force. The Sicels were now much more willing to join them. Archonides had recently died. He had ruled some of the Sicels in that region, had considerable power, and was friendly to the Athenians. Gylippus also seemed to have come from Lacedaemon with a strong commitment to helping them.

SECTION 7.1.5
Gylippus set out for Syracuse with about seven hundred armed men from his own sailors and marines. He also took a thousand Himeraean hoplites and light-armed troops in all, and a hundred cavalry. There were also some light-armed troops and cavalry from Selinus, a few men from Gela, and about a thousand Sicels altogether.

CHAPTER 7.2

SECTION 7.2.1
Meanwhile, the Corinthians were hurrying from Leucas to bring help with the rest of their ships. Gongylus, one of the Corinthian commanders, had been the last to set out, with a single ship, but reached Syracuse first, shortly before Gylippus. He found the Syracusans about to hold an assembly to discuss ending the war. He stopped them and encouraged them by saying that more ships were still on their way, and that the Lacedaemonians had sent Gylippus son of Cleandridas as commander.

SECTION 7.2.2
The Syracusans gained confidence. They immediately marched out with their whole army to meet Gylippus, since they had already learned that he was nearby.

SECTION 7.2.3
Gylippus had meanwhile captured Ietae, a Sicel fort on his route. He arranged his men for battle and reached Epipolae. He climbed up by Euryelus, the same way the Athenians had first come, and advanced with the Syracusans toward the Athenian fortifications.

SECTION 7.2.4
He happened to arrive at the following stage of the work. The Athenians had already completed a double wall extending seven or eight stades to the Great Harbor. Only a short stretch near the sea remained, and they were still building it. For most of the rest of their circuit, toward Trogilus and the sea on the other side, stones had already been laid out. Some stretches of wall had been left half finished, and others were complete. This was how close Syracuse had come to disaster.

CHAPTER 7.3

SECTION 7.3.1
The Athenians were alarmed at first by the sudden approach of Gylippus and the Syracusans, but they drew up for battle. Gylippus halted his troops nearby and sent them a herald. His message was that he was ready to make a truce if they were willing to take their own belongings and leave Sicily within five days.

SECTION 7.3.2
They treated the offer with contempt and sent the herald away without an answer. After this, both sides prepared to fight each other.

SECTION 7.3.3
Gylippus saw that the Syracusans were in confusion and had trouble getting into formation. He moved the army back onto more open ground. Nicias did not lead the Athenians forward, but stayed by their own wall. When Gylippus realized that they were not coming toward him, he led his army away to the high ground called Temenites. They camped there.

SECTION 7.3.4
The next day he led out most of his army and drew it up facing the Athenian walls, to stop the Athenians from sending help elsewhere. He sent a detachment against the fort at Labdalum and captured it. He killed everyone he caught inside. The Athenians could not see this position from where they were.

SECTION 7.3.5
On the same day, the Syracusans also captured an Athenian trireme that was keeping watch off the harbor.

CHAPTER 7.4

SECTION 7.4.1
After this, the Syracusans and their allies began building a single wall from the city up across Epipolae toward the cross-wall. Unless the Athenians could stop them, this would make it impossible for the Athenians to complete the encirclement.

SECTION 7.4.2
The Athenians had now finished their wall down to the sea and had moved up to the higher ground. There was a weak point in their wall, and Gylippus took his army toward it at night.

SECTION 7.4.3
The Athenians happened to be camping outside. When they noticed his approach, they moved out to meet him. Gylippus saw this and quickly led his men back. The Athenians built this part of the wall higher and guarded it themselves. They now assigned the other allies their separate posts along the rest of the fortifications.

SECTION 7.4.4
Nicias decided to fortify the place called Plemmyrium. This is a headland opposite the city. It projects into the Great Harbor and narrows its entrance. He thought that fortifying it would make bringing in supplies easier. They would be able to keep watch closer to the Syracusan harbor. If the enemy made a move with their fleet, they would no longer have to put out from the innermost part of the harbor, as they did now. He was already paying more attention to the war at sea. He saw that, since Gylippus had arrived, their prospects on land were less promising.

SECTION 7.4.5
He therefore moved troops and the ships across and built three forts. Most of the equipment was stored in them. The large transport ships and the fast warships were now moored there too.

SECTION 7.4.6
This was when the ships' crews first began to suffer serious losses. Water was scarce and had to be fetched from a distance. When the sailors went out for it or to collect firewood, the Syracusan cavalry, who controlled the countryside, killed them. The Syracusans had stationed a third of their cavalry at the small settlement by the Olympieum to prevent the men at Plemmyrium from coming out to damage the countryside.

SECTION 7.4.7
Nicias also learned that the rest of the Corinthian ships were approaching. He sent twenty ships to intercept them, with orders to lie in wait around Locri and Rhegium and at the approach to Sicily.

CHAPTER 7.5

SECTION 7.5.1
Gylippus continued building the wall across Epipolae, using the stones the Athenians had previously laid out for themselves. At the same time, he regularly led the Syracusans and their allies out in front of the fortifications and drew them up for battle. The Athenians drew up opposite them.

SECTION 7.5.2
When Gylippus thought the moment was right, he led the attack. They met and fought at close quarters between the walls, where the Syracusan cavalry could be of no use.

SECTION 7.5.3
The Syracusans and their allies were defeated. They recovered their dead under a truce, and the Athenians set up a victory marker. Gylippus called his army together and said the fault had been his, not theirs. By placing their battle line too far inside the space between the walls, he had deprived them of the help of their cavalry and javelin throwers. Now he would lead them into battle again.

SECTION 7.5.4
He told them to keep this in mind: their equipment would be no worse than the enemy's. As for their determination, it would be intolerable if they, as Peloponnesians and Dorians, did not think it their duty to defeat Ionians, islanders, and a mixed crowd of men, and drive them out of the country.

CHAPTER 7.6

SECTION 7.6.1
After this, when the moment was right, he led them forward again. Nicias and the Athenians believed that, even if the enemy did not want to start a battle, they themselves had to stop the wall being built past their own. The enemy's wall had already almost passed the end of the Athenian wall. If it went any farther, winning every battle from then on would do them no more good than not fighting at all. So they advanced to meet the Syracusans.

SECTION 7.6.2
Gylippus brought his hoplites farther out from the walls than before and engaged the Athenians. He had placed his cavalry and javelin throwers on the Athenians' flank, on the open ground where construction of both walls ended.

SECTION 7.6.3
During the battle, the cavalry attacked the Athenian left wing, which was opposite them, and put it to flight. As a result, the rest of the Athenian army was also defeated by the Syracusans and driven back in confusion into the fortifications.

SECTION 7.6.4
During the following night, the Syracusans managed to extend their wall beyond the Athenian construction before they could be stopped. The Athenians could no longer obstruct them. Even if the Athenians won in battle, they had now completely lost the chance to wall the Syracusans in.

CHAPTER 7.7

SECTION 7.7.1
After this, the twelve remaining ships from Corinth, Ambracia, and Leucas sailed in without being noticed by the Athenian patrol. Their commander was Erasinides, a Corinthian. Their men helped the Syracusans finish the rest of the wall as far as the cross-wall.

SECTION 7.7.2
Gylippus went to the rest of Sicily to gather forces for both land and sea. He also meant to bring over any cities that were reluctant to help or had so far stayed out of the war altogether.

SECTION 7.7.3
Other Syracusan and Corinthian envoys were sent to Lacedaemon and Corinth to arrange for more troops to cross over. They were to come in merchant ships, smaller vessels, or whatever other means could be found, since the Athenians were also sending for reinforcements.

SECTION 7.7.4
The Syracusans manned a fleet and practiced with it, intending to attempt an attack by sea as well. Their confidence also grew greatly in other areas.

CHAPTER 7.8

SECTION 7.8.1
Nicias learned of this and saw the enemy's strength growing day by day while his own difficulties increased. He too sent reports to Athens. He had often sent reports before about each development, but now he did so with particular urgency. He thought they were in serious danger. Unless the Athenians recalled them as quickly as possible or sent a substantial new force, there was no chance of survival.

SECTION 7.8.2
He was afraid the messengers might not report the facts as they were. They might lack the ability to explain them, forget something, or say something to please the crowd. So he wrote a letter. He thought this was the best way for the Athenians to learn his views without anything being lost through the messenger, and to make their decision on the basis of the truth.

SECTION 7.8.3
The men he sent left with the letter and instructions about what they needed to say. Nicias attended to matters in camp, now concentrating on keeping it secure rather than taking risks of his own choice.

CHAPTER 7.9

SECTION 7.9.1
At the end of the same summer, the Athenian general Euetion campaigned against Amphipolis with Perdiccas and many Thracians. He failed to capture the city. But he brought triremes around into the Strymon and conducted a siege from the river, using Himeraeum as his base. The summer ended.

CHAPTER 7.10

SECTION 7.10.1
During the following winter, Nicias' messengers arrived in Athens. They delivered the oral message they had been given, answered any questions put to them, and handed over the letter. The city's secretary came forward and read it to the Athenians. It said the following.

CHAPTER 7.11

SECTION 7.11.1
“Athenians, you know what happened earlier from my many previous letters. Now it is just as important for you to learn our present situation and decide what to do.

SECTION 7.11.2
“We had defeated the Syracusans, whom you sent us to fight, in most of our battles. We had also built the walls within which we are now stationed. Then Gylippus the Lacedaemonian arrived with an army from the Peloponnese and some of the cities in Sicily. We defeated him in the first battle. But in the next battle, large numbers of cavalry and javelin throwers overpowered us, and we withdrew inside our walls.

SECTION 7.11.3
“So now we have stopped building the encircling wall because of the enemy's numbers, and we are taking no action. We cannot even use our whole army, since guarding the walls takes up part of our hoplite force. The enemy have built a single wall past ours. We can no longer wall them in unless someone attacks and captures this blocking wall with a large army.

SECTION 7.11.4
“We are supposed to be besieging others. Instead, at least on land, we are more like the ones under siege. Their cavalry prevents us from going far into the countryside.

CHAPTER 7.12

SECTION 7.12.1
“They have also sent envoys to the Peloponnese for another army. Gylippus has gone to the cities in Sicily. He means to persuade those that are now inactive to join the war. From the others he will bring more land troops and, if he can, resources for a fleet.

SECTION 7.12.2
“From what I hear, they intend to attack our walls with their army and at the same time attack us at sea with their ships.

SECTION 7.12.3
“None of you should be surprised that they mean to attack at sea too. Our fleet was at its best at the start, with dry ships and crews at full strength, as the enemy also know from reports. Now the ships are waterlogged after being at sea for so long, and the crews have been depleted.

SECTION 7.12.4
“We cannot haul our ships ashore to dry them out. The enemy's ships are equal to ours in number, or even more numerous, so we must constantly expect them to attack.

SECTION 7.12.5
“We can see them practicing. They can choose when to attack, and they have more opportunity to dry out their own ships. They are not keeping up a naval blockade against anyone else.

CHAPTER 7.13

SECTION 7.13.1
“We could scarcely do that even with a large surplus of ships, and if we were not forced, as we are now, to use all of them on guard duty. If we relax our watch even a little, we will have no supplies. Even now, we have trouble bringing them in past the enemy's city.

SECTION 7.13.2
“These are the reasons our crews have been losing men and are still losing them. Some sailors are killed by the cavalry while gathering firewood, raiding for supplies, or fetching water from far away. The slaves are deserting now that we are no stronger than the enemy. Among the foreigners, those who were forced aboard leave for the various cities at the first opportunity. Others were originally attracted by high pay and expected to make money rather than fight. Now, against their expectations, they see the enemy holding out with a fleet as well as in other ways. Some leave under the pretense of going over to the enemy; others get away however they can. Sicily is a large place. Some have even gone into trade themselves and persuaded the trireme captains to put slaves from Hyccara aboard in their places. This has destroyed the fleet's efficiency.

CHAPTER 7.14

SECTION 7.14.1
“You know already what I am writing: a crew stays at its best for only a short time. Few sailors have the skill to get a ship moving and keep the rowing together.

SECTION 7.14.2
“The worst difficulties of all are these. As general, I cannot prevent these things, since your people are hard to command. And we have no source of replacement crews, whereas the enemy have many. We must meet both our current needs and our losses from the men we brought with us. Our present allied cities, Naxos and Catana, cannot help us.

SECTION 7.14.3
“The enemy may gain one further advantage. The places in Italy that feed us may see our condition, and see that you are not coming to help, and go over to them. If that happens, they will have won [the war] without a fight, by starving us into surrender.

SECTION 7.14.4
“I could have written you other things that would be more pleasant to hear. But they would not be more useful, if you are to decide what to do with a clear knowledge of the situation here. I also know your character. You want to hear the most pleasing reports, but later you make accusations if the results do not match them. So I thought it safer to tell you the truth.

CHAPTER 7.15

SECTION 7.15.1
“Be assured that neither your soldiers nor your commanders deserve blame for their handling of the task we originally came to carry out. But now all Sicily is joining forces against us, and the enemy expect another army from the Peloponnese. You must make your decision knowing that our men here are not strong enough even for the forces already facing them. You must either recall them or send another force at least as large as this one, both an army and a fleet, with a large amount of money. You must also send someone to replace me. I have a kidney disease and cannot stay on.

SECTION 7.15.2
“I ask you to allow me this. When I was healthy, I did you much good in my commands. Whatever you intend to do, do it as soon as spring begins, without delay. The enemy can obtain their reinforcements in Sicily quickly. Those from the Peloponnese will take longer. Even so, unless you pay attention, some will arrive without your noticing, as they did before, and others will get here before you can act.”

CHAPTER 7.16

SECTION 7.16.1
This was what Nicias' letter said. After hearing it, the Athenians did not release him from command. Instead, until the new joint commanders could be elected and arrive, they chose two men who were already there, Menander and Euthydemus, to assist him. They did not want him to struggle alone while ill. They also voted to send another force, both ships and land troops, made up of Athenians called up from the military rolls and men from the allies.

SECTION 7.16.2
They elected Demosthenes son of Alcisthenes and Eurymedon son of Thucles to share his command. They sent Eurymedon to Sicily immediately, around the winter solstice, with ten ships and a hundred and twenty talents of silver. He was also to tell the men there that help would come and that their needs would be attended to.

CHAPTER 7.17

SECTION 7.17.1
Demosthenes stayed behind and prepared to sail as soon as spring began. He sent orders to the allies for troops and got money, ships, and hoplites ready in Athens.

SECTION 7.17.2
The Athenians also sent twenty ships around the Peloponnese to keep watch and prevent anyone from crossing to Sicily from Corinth or the Peloponnese.

SECTION 7.17.3
The Corinthians had received their envoys, who reported that things were going better in Sicily. They felt that their earlier decision to send the ships had been well timed, and this greatly increased their confidence. They were preparing to send hoplites to Sicily in merchant ships. The Lacedaemonians were preparing to send men from the rest of the Peloponnese in the same way.

SECTION 7.17.4
The Corinthians also manned twenty-five ships. They intended to try a sea battle against the squadron on guard at Naupactus. The Athenian ships at Naupactus would then be less able to stop the merchant ships from leaving, since they would have to keep watch against the triremes facing them.

CHAPTER 7.18

SECTION 7.18.1
The Lacedaemonians were also preparing to invade Attica, as they had previously decided. The Syracusans and Corinthians urged them to do so. They had learned that reinforcements were coming from Athens to Sicily and wanted an invasion to prevent their departure. Alcibiades also kept pressing the Lacedaemonians to fortify Decelea and not let up in the war.

SECTION 7.18.2
Two things especially encouraged the Lacedaemonians. They thought the Athenians would be easier to defeat now that they were fighting two wars, against themselves and the Sicilian Greeks. They also believed the Athenians had been the first to break the treaty. In the previous war, they thought the fault had been more their own. The Thebans had entered Plataea during the truce. Also, the earlier agreement said that neither side should take up arms if the other was willing to submit to arbitration. Yet they themselves had refused when the Athenians challenged them to arbitrate. For this reason they thought their misfortunes had been deserved. They recalled the disaster at Pylos and any other disasters they had suffered.

SECTION 7.18.3
But the Athenians had now used their thirty ships based at Argos to devastate parts of Epidaurus and Prasiae and other places. They were also making raids from Pylos. Whenever a disagreement arose over a disputed point under the treaty, the Lacedaemonians challenged them to arbitrate, but they refused to submit the matter. The Lacedaemonians now thought that the Athenians had taken on the same wrongdoing that they themselves had committed before. So they were eager for war.

SECTION 7.18.4
During this winter they sent orders to their allies for iron and prepared the other tools needed to build the fort in enemy territory. At the same time, they gathered reinforcements to send to the men in Sicily in merchant ships and pressed the other Peloponnesians to do the same. The winter ended, and the eighteenth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 7.19

SECTION 7.19.1
At the very start of the following spring, as early as possible, the Lacedaemonians and their allies invaded Attica. Agis son of Archidamus, king of the Lacedaemonians, led them. First they devastated the countryside around the plain. Then they began fortifying Decelea, dividing the work among the cities.

SECTION 7.19.2
Decelea is about a hundred and twenty stades from Athens. Its distance from Boeotia is much the same, or not much greater. The fort was being built in a position overlooking the plain and the best land, so that the invaders could damage them. It was visible all the way to Athens.

SECTION 7.19.3
While the Peloponnesians and their allies in Attica were building the fort, those in the Peloponnese were sending the hoplites to Sicily in cargo ships at about the same time. The Lacedaemonians selected their best men from the Helots and the newly enfranchised men, about six hundred hoplites from the two groups together. Eccritus, a Spartan, commanded them. The Boeotians sent three hundred hoplites under Xenon and Nicon, both Thebans, and Hegesander of Thespiae.

SECTION 7.19.4
These troops were among the first to set out. They put out to open sea from Taenarum in Laconia. Not long afterward, the Corinthians sent five hundred hoplites. Some came from Corinth itself, and they hired the rest from Arcadia. They appointed Alexarchus, a Corinthian, to command them. The Sicyonians also sent two hundred hoplites along with the Corinthians, under Sargeus of Sicyon.

SECTION 7.19.5
The twenty-five Corinthian ships that had been crewed during the winter remained stationed opposite the twenty Athenian ships at Naupactus until these hoplites had sailed from the Peloponnese in their cargo ships. That was why the Corinthians had crewed their ships in the first place: to keep the Athenians' attention on the triremes rather than the cargo ships.

CHAPTER 7.20

SECTION 7.20.1
Meanwhile, just as spring began and Decelea was being fortified, the Athenians sent thirty ships around the Peloponnese under Charicles son of Apollodorus. He had orders to go to Argos and invoke the alliance to ask the Argives to send hoplites aboard the ships.

SECTION 7.20.2
They were also sending Demosthenes to Sicily, as they had planned, with sixty Athenian ships and five Chian ships. He had twelve hundred Athenian hoplites drawn from the muster roll, and as many islanders as they could get from each island. They had also collected anything useful for the war that their other subject allies could provide. He had orders first to sail around with Charicles and join his campaign along the Laconian coast.

SECTION 7.20.3
Demosthenes sailed to Aegina. There he waited for any part of his force that had not yet arrived, and for Charicles to pick up the Argives.

CHAPTER 7.21

SECTION 7.21.1
In Sicily, at about the same time that spring, Gylippus reached Syracuse. He brought as many troops as he could get from each of the cities he had persuaded to help.

SECTION 7.21.2
He called the Syracusans together and said they should crew as many ships as possible and try fighting a naval battle. He hoped this would achieve something in the war that would justify the risk.

SECTION 7.21.3
Hermocrates also did a great deal to persuade them not to lose heart about taking on the Athenians at sea. He said that the Athenians' skill at sea was neither inherited from their ancestors nor something they had always possessed. They had been even more of a land-based people than the Syracusans, and the Persians had forced them to become sailors. Bold men like the Athenians would find the toughest opponents [for them] in men who dared to match their boldness. Sometimes the Athenians attacked their neighbors without having greater strength, and frightened them simply by their daring. The Syracusans could do exactly the same thing to their opponents.

SECTION 7.21.4
He said the Syracusans should be sure of this: if they unexpectedly dared to stand up to the Athenian fleet, the shock would give them a greater advantage than Athenian skill could gain from the Syracusans' lack of experience. So he urged them to try their strength at sea and not hold back.

SECTION 7.21.5
Persuaded by Gylippus, Hermocrates, and anyone else who spoke in support, the Syracusans became eager for a naval battle and began crewing their ships.

CHAPTER 7.22

SECTION 7.22.1
Once Gylippus had the fleet ready, he led the entire land army out at night. He himself intended to attack the forts at Plemmyrium by land. At the same time, on an agreed signal, thirty-five Syracusan triremes sailed out from the Great Harbor. The other forty-five sailed out from the smaller harbor, where their shipyard was, and headed around the coast. They wanted to join the ships inside the Great Harbor and approach Plemmyrium together, so that the Athenians would face confusion from both directions.

SECTION 7.22.2
The Athenians quickly crewed sixty ships to oppose them. With twenty-five they fought the thirty-five Syracusan ships in the Great Harbor. With the rest they went to meet those sailing around from the shipyard. They immediately began fighting in front of the Great Harbor's entrance. Both sides held their ground for a long time. The Syracusans wanted to force their way in, and the Athenians wanted to stop them.

CHAPTER 7.23

SECTION 7.23.1
Meanwhile, the Athenians at Plemmyrium had gone down to the sea and were concentrating on the naval battle. Gylippus took the opportunity to launch a surprise attack on the forts at dawn. He captured the largest one first, then the two smaller ones. Their guards did not stand their ground once they saw how easily the largest had been taken.

SECTION 7.23.2
The men from the first fort to fall who escaped to the boats and a cargo ship had great difficulty getting back to the camp. The Syracusans were winning the naval battle with their ships in the Great Harbor, and a single fast trireme pursued the fugitives. But by the time the two smaller forts were taken, the Syracusans were already losing. The men escaping from those forts sailed past more easily.

SECTION 7.23.3
The Syracusan ships fighting in front of the entrance had forced their way past the Athenian ships, but they entered the harbor in no order. They got in one another's way and handed the victory to the Athenians. The Athenians routed both these ships and those that had initially been beating them inside the harbor.

SECTION 7.23.4
The Athenians sank eleven Syracusan ships and killed most of the men, except those from three ships whom they took alive. Three of their own ships were destroyed. They hauled the Syracusan wrecks ashore and set up a victory monument on the little island in front of Plemmyrium. Then they returned to their own camp.

CHAPTER 7.24

SECTION 7.24.1
That was how the Syracusans had fared in the naval battle. But they held the forts at Plemmyrium and put up three victory monuments for their capture. They demolished one of the two forts taken last. They repaired the other two and stationed guards in them.

SECTION 7.24.2
Many men were killed or captured when the forts fell, and a large amount of property was taken altogether. The Athenians had used the forts as storehouses. There were large stocks of merchants' goods and grain inside, as well as much property belonging to the trireme commanders. The captures included sails and other equipment for forty triremes, and three triremes that had been hauled ashore.

SECTION 7.24.3
The loss of Plemmyrium was one of the first and most damaging blows to the Athenian army. Even the passage into the harbor for supply ships was no longer safe. The Syracusans stationed ships there to block them, and supplies now had to be fought through. The loss also left the army frightened and discouraged in other ways.

CHAPTER 7.25

SECTION 7.25.1
After this, the Syracusans sent out twelve ships under Agatharchus, a Syracusan. One went to the Peloponnese carrying envoys. They were to report that the Syracusans were hopeful about their situation and to urge that the war there be pursued even harder. The other eleven ships sailed toward Italy. They had heard that ships loaded with supplies were on their way to the Athenians.

SECTION 7.25.2
They came across these ships and destroyed most of them. In the territory of Caulonia they also burned timber that was ready for the Athenians to use in shipbuilding.

SECTION 7.25.3
Next they went to Locri. While they were at anchor there, one of the cargo ships from the Peloponnese arrived, carrying hoplites from Thespiae.

SECTION 7.25.4
The Syracusans took these men aboard their own ships and sailed along the coast toward home. The Athenians waited for them near Megara with twenty ships and captured one ship with all its men. They could not catch the others, which escaped to Syracuse.

SECTION 7.25.5
There was also a skirmish in the harbor over the stakes that the Syracusans had driven into the sea in front of their old ship sheds. They had put them there so that their ships could anchor behind them, out of reach of Athenian ramming attacks.

SECTION 7.25.6
The Athenians brought up a cargo ship with a capacity of ten thousand talents, fitted with wooden towers and protective screens. Working from small boats, they fastened ropes to the stakes, winched them up, and broke them off. Divers also sawed them through underwater. The Syracusans shot at them from the ship sheds, and the men on the cargo ship shot back. In the end the Athenians removed most of the stakes.

SECTION 7.25.7
The most troublesome part of this barrier was the hidden stakes. Some had been driven in without sticking up above the water. This made it dangerous to approach: a sailor might not see one in time and run his ship onto it as if it were a reef. But divers were paid to go underwater and saw these through as well. Even so, the Syracusans drove in more stakes.

SECTION 7.25.8
The two sides also devised many other ways to attack each other, as was natural with their camps close together and facing each other. They carried out skirmishes and tried every kind of attack.

SECTION 7.25.9
The Syracusans also sent envoys from among the Corinthians, Ambraciots, and Lacedaemonians to the cities. They were to announce the capture of Plemmyrium and explain that the naval defeat had been due more to their own confusion than to the enemy's strength. They were [also] to make clear that the general situation gave them hope, and ask for help from both ships and land troops. More Athenian troops were expected. If they could first destroy the Athenian force already there, the war would be over. That was what the two sides were doing in Sicily.

CHAPTER 7.26

SECTION 7.26.1
Once Demosthenes had assembled the force he needed to take to Sicily as reinforcements, he sailed from Aegina toward the Peloponnese. He joined Charicles and the thirty Athenian ships. They took Argive hoplites aboard their ships and sailed to Laconia.

SECTION 7.26.2
First they devastated part of the territory of Epidaurus Limera. Then they landed on the Laconian coast opposite Cythera, where the sanctuary of Apollo stands. They devastated some of the land and fortified a place shaped like an isthmus. The aim was to give the Lacedaemonians' Helots a place to desert to, and also to provide a base for raiders to go out and plunder, as they did from Pylos.

SECTION 7.26.3
As soon as Demosthenes had helped secure the site, he sailed along the coast toward Corcyra. He wanted to pick up allies there too and make the voyage to Sicily as quickly as possible. Charicles stayed until he had finished fortifying the site and left a garrison there. Later he too sailed home with the thirty ships, and the Argives went with him.

CHAPTER 7.27

SECTION 7.27.1
During that same summer, thirteen hundred light-armed troops carrying small shields arrived in Athens. They were sword-carrying Thracians of the tribe of the Dii. They were supposed to sail to Sicily with Demosthenes.

SECTION 7.27.2
Since they had arrived too late, the Athenians planned to send them back to Thrace, where they had come from. Keeping them for the fighting against Decelea seemed too expensive: each man was paid a drachma a day.

SECTION 7.27.3
Decelea had first been fortified that summer by the whole enemy army. Afterward, garrisons from the different cities took turns occupying it and attacking the countryside. It did the Athenians a great deal of harm. The losses of property and men that it caused were among the main reasons their position became so much worse.

SECTION 7.27.4
Earlier invasions had been brief and had not stopped them using their land the rest of the time. Now the enemy stayed there continuously. Sometimes larger forces joined them. At other times the regular garrison had to do the work of overrunning and plundering the countryside. Agis, the Lacedaemonian king, was there in person and treated the war as his main business. So the Athenians suffered heavy losses.

SECTION 7.27.5
They were cut off from all their land. More than twenty thousand slaves had deserted, most of them skilled workers. All their sheep and other livestock, as well as their pack animals, had been lost. The cavalry rode out every day to raid Decelea and patrol the countryside. Some of their horses went lame from constant hard work on rough ground, while others were wounded.

CHAPTER 7.28

SECTION 7.28.1
Supplies from Euboea had previously traveled more quickly by land from Oropus through Decelea. Now they had to come by sea around Sunium, at great expense. The city also had to import everything it needed. It had become a fortress instead of a city.

SECTION 7.28.2
The Athenians took turns guarding the battlements by day. At night they all served except the cavalry, some resting under arms and others on the wall. Summer and winter, this wore them down.

SECTION 7.28.3
Their greatest burden was having two wars on their hands at once. They had become so determined to win that, before it happened, no one would have believed it possible. The Peloponnesians were besieging them from a fort in their own territory. Yet even then they did not withdraw from Sicily. Instead, they went on besieging Syracuse there in the same way, a city which, considered on its own, was no smaller than Athens. They surprised the Greeks by showing far more strength and daring than anyone had expected. At the start of the war, some thought they would last one year if the Peloponnesians invaded their land, others two, but no one more than three. Yet in the seventeenth year after the first invasion, already worn down in every way by the war, they went to Sicily. They took on another war no smaller than the one they already had against the Peloponnesians.

SECTION 7.28.4
For these reasons, with Decelea causing so much damage and other heavy expenses piling up, they now ran short of money. Around this time they replaced their subjects' tribute with a five-percent duty on goods carried by sea. They thought this would bring in more money. Their expenses were no longer what they had been, but far greater, in proportion to the increase in the war. Meanwhile, their revenues were disappearing.

CHAPTER 7.29

SECTION 7.29.1
Because they were so short of money, they did not want to spend it on the Thracians who had arrived too late for Demosthenes. They immediately sent them back and put Diitrephes in charge of taking them home. They also told him to use them to do whatever damage he could to the enemy on the voyage along the coast. Their route took them through the Euripus.

SECTION 7.29.2
He landed them in the territory of Tanagra and quickly carried out a raid for plunder. Then, setting out in the evening from Chalcis in Euboea, he crossed the Euripus, landed in Boeotia, and led them toward Mycalessus.

SECTION 7.29.3
He camped unnoticed for the night near the Hermaeum, about sixteen stades from Mycalessus. At daybreak he attacked the town, which was not large, and captured it. The people were off guard. They had never expected anyone to come so far inland from the sea to attack them. The wall was weak, had fallen down in places, and was low where it still stood. The gates were open too, because the people felt safe.

SECTION 7.29.4
The Thracians burst into Mycalessus, looted the houses and sanctuaries, and murdered the people. They spared neither old nor young, but killed everyone they came across, children and women included. They also killed the pack animals and any other living creatures they saw. For the Thracian people, like the most bloodthirsty of the non-Greek peoples, are extremely murderous whenever they feel confident.

SECTION 7.29.5
There was widespread confusion and destruction of every kind. They broke into the largest school for children in the town, where the children had just come in, and hacked them all to death. The disaster that struck the whole town was as unexpected and terrible as any.

CHAPTER 7.30

SECTION 7.30.1
When the Thebans heard what had happened, they came to help. They caught up with the Thracians before they had gone far, took away their plunder, and put them to flight. They pursued them toward the Euripus and the sea, where the ships that had brought them were anchored.

SECTION 7.30.2
They killed the largest number as the Thracians tried to board the ships. The Thracians could not swim, and the men aboard, seeing what was happening on land, had moved the ships out beyond bowshot. During the rest of the retreat, the Thracians had defended themselves quite well against the Theban cavalry, which had attacked them first. They rushed out to attack and then gathered into tight groups in their own customary formation. Few of them were killed during that stage. Some were also caught in the town itself while looting and were killed. Altogether, two hundred and fifty of the thirteen hundred Thracians died.

SECTION 7.30.3
They also killed about twenty of the Thebans and the others who had come to help, counting cavalry and hoplites together. They also killed Scirphondas, one of the Theban Boeotarchs. Some of the people of Mycalessus were killed. Such was what happened at Mycalessus. In proportion to the town's size, its suffering deserved as much pity as any disaster in this war.

CHAPTER 7.31

SECTION 7.31.1
At this time Demosthenes was sailing toward Corcyra after building the fort in Laconia. He found a cargo ship at anchor at Pheia in Elis. The Corinthian hoplites intended to cross to Sicily in it. He destroyed the ship, but the men escaped. Later they got another ship and sailed on.

SECTION 7.31.2
After this Demosthenes reached Zacynthus and Cephallenia, where he picked up hoplites. He also sent for some of the Messenians at Naupactus. Then he crossed to the mainland of Acarnania opposite, to Alyzia and Anactorium, which the Athenians held.

SECTION 7.31.3
While he was in this area, Eurymedon met him on his return voyage from Sicily. He was the man who had been sent out during the winter with money for the army. Along with his other news, he reported that he had learned after starting his voyage that the Syracusans had captured Plemmyrium.

SECTION 7.31.4
Conon, the commander at Naupactus, also came to meet them. He reported that the twenty-five Corinthian ships stationed opposite his force were not giving up the fighting and were about to fight a naval battle. He asked them to send ships: his own eighteen were not enough to fight the Corinthians' twenty-five.

SECTION 7.31.5
Demosthenes and Eurymedon therefore sent ten of their fastest ships with Conon to join the fleet at Naupactus. They themselves worked on assembling their army. Eurymedon sailed to Corcyra, told the people there to crew fifteen ships, and enrolled hoplites. He had now turned back and was sharing the command with Demosthenes, as he had originally been appointed to do. Demosthenes collected slingers and javelin throwers from the places around Acarnania.

CHAPTER 7.32

SECTION 7.32.1
The envoys who had left Syracuse for the cities after the capture of Plemmyrium had now persuaded them to help, assembled an army, and were about to bring it back. Nicias learned of this in advance. He sent to the Sicels who were Athenian allies and controlled the route, including the Centoripans, the Halicyaeans, and others. He asked them not to let the enemy through, but to join forces and block their passage. The enemy would not even try another route, since the people of Acragas would not allow them through their territory.

SECTION 7.32.2
When the Sicilian Greeks were already on the march, the Sicels did as the Athenians had asked. They set an ambush in three places, caught them off guard in a surprise attack, and killed about eight hundred. They also killed all the envoys except the Corinthian. He brought the men who escaped, about fifteen hundred, to Syracuse.

CHAPTER 7.33

SECTION 7.33.1
Around the same time, the Camarinaeans also arrived to help them, with five hundred hoplites, three hundred javelin throwers, and three hundred archers. The people of Gela also sent crews for five ships, four hundred javelin throwers, and two hundred cavalry.

SECTION 7.33.2
By now almost all Sicily had joined together to help the Syracusans against the Athenians. Even those who had previously stood aside were now helping. The only exception was Acragas, which supported neither side.

SECTION 7.33.3
After the disaster among the Sicels, the Syracusans put off their immediate attack on the Athenians. Meanwhile, the troops from Corcyra and the mainland were now ready. Demosthenes and Eurymedon took the whole force across the Ionian Sea to the Iapygian headland.

SECTION 7.33.4
From there they sailed to the Choerades islands off Iapygia. They took aboard a hundred and fifty Iapygian javelin throwers from the Messapian people. They also renewed an old friendship with Artas, the local ruler who had supplied these men. Then they reached Metapontium in Italy.

SECTION 7.33.5
They persuaded the people of Metapontium to send three hundred javelin throwers and two triremes with them under the terms of their alliance. After taking these reinforcements aboard, they sailed along the coast to Thurii. There they found that the opponents of Athens had recently been driven out in civil strife.

SECTION 7.33.6
They wanted to bring all their troops together there, including any who had fallen behind, and review them. They also wanted to persuade the Thurians to join their expedition with all possible enthusiasm and, given their present turn of fortune, to regard the same people as friends and enemies as the Athenians did. So they stayed at Thurii and worked on these matters.

CHAPTER 7.34

SECTION 7.34.1
At about this same time, the Peloponnesians in the twenty-five ships prepared for a sea battle. They had been stationed opposite the ships at Naupactus to protect the transport ships on their voyage to Sicily. They now manned more ships, bringing their number to just below that of the Athenian ships. They anchored off Erineus in the territory of Rhypes in Achaea.

SECTION 7.34.2
Their anchorage was shaped like a crescent. Infantry from Corinth and the local allies had come to support them and were drawn up on the projecting headlands on either side. The ships filled the space between them, blocking it off. Polyanthes of Corinth commanded the fleet.

SECTION 7.34.3
The Athenians sailed out against them from Naupactus with thirty-three ships, commanded by Diphilus.

SECTION 7.34.4
At first the Corinthians held their position. Then, when they thought the time was right and the signal was raised, they advanced against the Athenians and began the sea battle. The two sides held out against each other for a long time.

SECTION 7.34.5
Three Corinthian ships were destroyed. No Athenian ship was actually sunk, but about seven were put out of action. They were rammed head-on and had their projecting oar frames torn open by the Corinthian ships. These had been fitted with thicker bow timbers for this very purpose.

SECTION 7.34.6
The battle was evenly matched, and each side claimed victory. The Athenians did, however, gain control of the wrecks, because the wind carried them out to sea and the Corinthians did not come out again. The fleets separated without a chase, and neither side took any prisoners. The Corinthians and Peloponnesians had fought close to land and could easily get to safety. On the Athenian side, no ship had sunk.

SECTION 7.34.7
Once the Athenians had sailed away to Naupactus, the Corinthians immediately set up a trophy to claim victory. They had put more of the enemy's ships out of action. They also judged that they had not lost for the very reason that the other side had not won. The Corinthians considered themselves the winners unless they had suffered a heavy defeat. The Athenians thought they had lost because they had not won a major victory.

SECTION 7.34.8
After the Peloponnesians sailed away and the infantry dispersed, the Athenians also set up a trophy in Achaea to claim victory. It was about twenty stades from Erineus, where the Corinthians had anchored. This was how the sea battle ended.

CHAPTER 7.35

SECTION 7.35.1
The Thurians now had seven hundred hoplites and three hundred javelin throwers ready to join Demosthenes and Eurymedon. The two commanders ordered the ships to sail along the coast toward the territory of Croton. They themselves first reviewed all the infantry at the river Sybaris, then led them through Thurian territory.

SECTION 7.35.2
When they reached the river Hylias, the people of Croton sent messengers to say that they did not want the army passing through their land. So the commanders went down toward the sea and camped at the mouth of the Hylias. Their ships met them there. The next day they took the troops aboard and sailed along the coast. They stopped at the cities along the way, except Locri, until they reached Petra in the territory of Rhegium.

CHAPTER 7.36

SECTION 7.36.1
Meanwhile, the Syracusans learned that they were approaching by sea. They wanted to try another attack with their ships and with the rest of their land forces. They had been assembling these forces for this very purpose, because they wanted to strike before the reinforcements arrived.

SECTION 7.36.2
They had also made other preparations for their fleet, using what they had learned in the previous sea battle to gain an advantage. They also shortened their ships' bows to make them stronger. They fitted thick timbers to the bows and ran braces from these to the ships' sides for about six cubits, both inside and outside. This was the same way the Corinthians had strengthened their ships' bows for their battle against the fleet at Naupactus.

SECTION 7.36.3
The Syracusans thought this would put them at no disadvantage against the Athenian ships. Those ships were not built to match theirs in this respect. Their bows were lightly built, because the Athenians preferred to sail around an enemy ship and ram it rather than ram it head-on. The Syracusans also thought that fighting in the Great Harbor would favor them, since many ships would be fighting in a small space. By ramming head-on, they would smash the Athenian bows. Their solid, heavy rams would strike against hollow, weak structures.

SECTION 7.36.4
In the cramped space, the Athenians would be unable either to sail around the Syracusan ships or to break through their line. These were the maneuvers in which they trusted their skill most. The Syracusans would do all they could to stop them from breaking through, and the lack of space would stop them from sailing around.

SECTION 7.36.5
They would make the most use of head-on collisions, a tactic previously thought to show a helmsman's lack of skill. This would give them their greatest advantage. When the Athenians were forced back, they would have nowhere to back water except toward the shore, only a short distance away, and into the small space directly in front of their own camp. The Syracusans would control the rest of the harbor. If the Athenians came under pressure anywhere, they would all be forced together

SECTION 7.36.6
into the same small space. They would collide with each other and fall into confusion. This was, in fact, what hurt the Athenians most in all the sea battles. They could not back water freely throughout the harbor as the Syracusans could. Nor would they be able to sail around into open water, since the Syracusans would control the approaches from the sea and the room for backing water. This would be especially difficult because Plemmyrium was now in enemy hands and the harbor entrance was narrow.

CHAPTER 7.37

SECTION 7.37.1
The Syracusans worked out these plans to suit their own skills and strength. They also felt more confident now because of the previous sea battle. They began an attack by land and sea at the same time.

SECTION 7.37.2
A little earlier, Gylippus had led the infantry out of the city and brought them up to the part of the Athenian wall facing the city. From the Olympieum, all the hoplites stationed there, together with the Syracusan cavalry and light infantry, approached the wall from the other side. Immediately afterward, the ships of the Syracusans and their allies sailed out.

SECTION 7.37.3
At first the Athenians thought the enemy would attack only by land. When they suddenly saw the ships coming at them too, they were thrown into confusion. Some took up positions on the walls and in front of them to face the advancing troops. Others went out to meet the large force of cavalry and javelin throwers moving quickly from the Olympieum and the area outside the city. Others manned the ships while also rushing to help along the beach. When the crews were aboard, they put out to meet the enemy with seventy-five ships. The Syracusans had about eighty.

CHAPTER 7.38

SECTION 7.38.1
For much of the day the fleets advanced and backed water, testing each other. Neither could achieve anything important, except that the Syracusans sank one or two Athenian ships. Then they separated, and the infantry withdrew from the walls at the same time.

SECTION 7.38.2
The next day the Syracusans stayed quiet and gave no sign of what they would do next. Nicias saw that the sea battle had been evenly matched and expected them to attack again. He made the trireme captains repair any damage to their ships. He also anchored merchant ships in front of the Athenian line of stakes. The stakes had been fixed in the sea in front of their warships to serve as an enclosed harbor.

SECTION 7.38.3
He placed the merchant ships about two plethra apart. This would give any warship under pressure a safe refuge and allow it to sail out again without difficulty. The Athenians spent the entire day making these preparations, right up to nightfall.

CHAPTER 7.39

SECTION 7.39.1
The following day the Syracusans attacked the Athenians earlier in the morning, but with the same combined assault by land and sea.

SECTION 7.39.2
The ships faced each other again in the same way and spent much of the day testing each other. Then Ariston son of Pyrrhichus, a Corinthian and the best helmsman on the Syracusan side, persuaded his naval commanders to send orders to the officials in the city. They were to move the market and its goods down to the sea as quickly as possible. They were to make everyone bring whatever food they had there and sell it. The commanders could then land their sailors and have them eat their midday meal immediately beside the ships. After a short break they could attack again that same day, taking the Athenians by surprise.

CHAPTER 7.40

SECTION 7.40.1
The commanders agreed and sent a messenger, and the market was made ready. The Syracusans suddenly backed water and sailed back toward the city. They immediately went ashore and ate their midday meal on the spot.

SECTION 7.40.2
The Athenians thought the Syracusans had pulled back toward the city because they had been beaten. They went ashore without hurrying and attended to their other business and their midday meal. They did not expect to fight another sea battle that day.

SECTION 7.40.3
Suddenly the Syracusans manned their ships and sailed at them again. In great confusion, and with most of them still without food, the Athenians boarded in no order at all. Only with difficulty did they finally put out to meet them.

SECTION 7.40.4
For a while the two fleets kept their distance, each on its guard against the other. Then the Athenians decided not to let their own delay leave them exhausted and beaten. Instead they would attack as quickly as possible. With shouts of encouragement they advanced and began the battle.

SECTION 7.40.5
The Syracusans met the attack head-on, as they had planned. Their specially fitted rams tore open long stretches of the Athenian ships' projecting oar frames. Men throwing javelins from their decks also did heavy damage to the Athenians. Still more damage was done by the Syracusans who moved around in small boats. They slipped underneath the oars of the enemy ships and came alongside, throwing javelins from their boats at the sailors.

CHAPTER 7.41

SECTION 7.41.1
By fighting in this way, the Syracusans finally won a decisive sea victory. The Athenians turned and fled between the merchant ships into their own anchorage.

SECTION 7.41.2
The Syracusan ships pursued them as far as the merchant ships. Then they were stopped by the beams projecting from the merchant ships over the entrances, with heavy dolphin-shaped weights hanging from them.

SECTION 7.41.3
Two Syracusan ships, carried away by their victory, came close to these defenses and were destroyed. One of them was captured with its entire crew.

SECTION 7.41.4
The Syracusans had sunk seven Athenian ships and badly damaged many others. They had captured most of the men and killed the others. They withdrew and set up trophies for both sea battles. They now felt firmly confident that they were far stronger at sea, and they thought they would also defeat the land army.

CHAPTER 7.42

SECTION 7.42.1
They were preparing to attack again by land and sea when Demosthenes and Eurymedon arrived with the reinforcements from Athens. They had about seventy-three ships, including the foreign ships, and about five thousand hoplites from Athens and its allies. They also had a large number of Greek and non-Greek javelin throwers, slingers, archers, and plenty of other equipment.

SECTION 7.42.2
At first the Syracusans and their allies were badly shaken. They wondered whether they would ever escape from danger. Despite the fortification of Decelea, a fresh army as large and much like the first had arrived. Athenian power seemed great everywhere. The original Athenian army, meanwhile, recovered some strength after its troubles.

SECTION 7.42.3
Demosthenes saw the situation and decided that he could not waste time or repeat what had happened to Nicias. When Nicias first arrived, he had inspired fear. But he did not immediately attack Syracuse. Instead he spent the winter at Catana, and the Syracusans came to look down on him. Gylippus had time to arrive before he acted, bringing an army from the Peloponnese. The Syracusans would not even have sent for that army if Nicias had attacked at once. They would have thought they were strong enough on their own. By the time they discovered they were weaker, they would already have been walled in. Even if they had then sent for help, it could no longer have been of the same use to them. Demosthenes considered all this. He knew that he too was most frightening to the enemy now, on the first day. So he wanted to make use of the shock caused by his army as quickly as possible.

SECTION 7.42.4
He saw that the Syracusan cross-wall, which had stopped the Athenians from walling them in, was only a single wall. If they gained control of the way up to Epipolae and then of the camp on the heights, they could easily capture it. He thought no one would even stand against them.

SECTION 7.42.5
So he was eager to make the attempt. He thought it was the quickest way to settle the war. Either he would succeed and take Syracuse, or he would lead the army away. He would not let the Athenians serving on the expedition, or the city as a whole, wear themselves out for nothing.

SECTION 7.42.6
First the Athenians went out and laid waste to Syracusan land around the Anapus. Their forces had the upper hand again, as at the beginning, both on land and at sea. The Syracusans did not come out against them in either field, except with cavalry and javelin throwers from the Olympieum.

CHAPTER 7.43

SECTION 7.43.1
Then Demosthenes decided to try the siege engines against the cross-wall first. But when he brought them up, the enemy defending the wall burned them. His other troops attacked at many points but were driven back. He decided to delay no longer. After winning over Nicias and the other commanders, he made the attack on Epipolae that he had been planning.

SECTION 7.43.2
He thought it would be impossible to approach and climb up unnoticed in daylight. He ordered the men to take five days' food. He took all the stoneworkers and carpenters, along with a supply of arrows and everything else they would need for building fortifications if they won. After the first sleep of the night, he set out for Epipolae with Eurymedon and Menander, taking the whole army. Nicias had been left behind inside the walls.

SECTION 7.43.3
They reached the heights by way of Euryelus, where the original army had first climbed up. They got past the Syracusan guards unnoticed, attacked the Syracusan fort there, and captured it. They killed some of its guards.

SECTION 7.43.4
Most of the guards escaped straight to the camps and reported the attack. There were three camps in fortified enclosures on Epipolae: one for the Syracusans, one for the other Sicilian Greeks, and one for the allies. The fugitives also warned the six hundred Syracusans who formed the forward guard on this part of Epipolae.

SECTION 7.43.5
These immediately came to help. Demosthenes and the Athenians met them and put them to flight, despite their determined resistance. The Athenians pressed straight ahead. They wanted to use their present momentum to carry out the task they had come for without delay. Other troops had begun capturing the Syracusan cross-wall at the start of the attack, as its guards did not stand their ground, and were tearing down its battlements.

SECTION 7.43.6
The Syracusans and their allies, along with Gylippus and his men, came to help from the fortified enclosures. This daring night attack had caught them by surprise. They were shaken when they attacked the Athenians, and at first they were forced back and retreated.

SECTION 7.43.7
The Athenians were now advancing in increasing disorder, as if they had already won. They wanted to get through all the enemy troops who had not yet fought as quickly as possible. They did not want to ease their attack and give the enemy time to rally. But the Boeotians were the first to stand firm against them. They attacked, routed the Athenians, and put them to flight.

CHAPTER 7.44

SECTION 7.44.1
The Athenians now fell into great confusion and did not know what to do. It was hard even to find out from either side how each event had happened. In daylight things are clearer. Even then, those who are present can scarcely know everything beyond what happens to each of them personally. So how could anyone know anything clearly in a night battle, the only one fought by large armies in this war?

SECTION 7.44.2
The moon was bright, but they could see each other only as well as people can by moonlight. They could make out the shape of a body ahead of them, but could not be sure whether it belonged to a friend. Large numbers of hoplites from both sides were moving about in a confined space.

SECTION 7.44.3
Some Athenians were already being defeated, while others were still advancing, unbeaten since their first attack. A large part of the rest of their army had only just reached the top or was still coming up. These men did not know where to go. Once the rout had begun, everything in front was already in confusion, and the shouting made it hard to tell what was happening.

SECTION 7.44.4
The Syracusans and their allies, confident that they were winning, shouted loudly to encourage each other. At night they had no other way to signal. At the same time they met the troops coming at them. The Athenians were looking for their own men. They took everyone coming toward them for an enemy, even friends who had already turned and were running back. They kept asking for the password, since they had no other way to recognize each other. With everyone asking at once, they created great confusion among themselves and also made the password clear to the enemy.

SECTION 7.44.5
The Athenians did not know the enemy's password in the same way. The enemy were winning and had not broken up, so they had less trouble recognizing one another. As a result, when Athenians met a weaker group of the enemy, the enemy could escape because they knew the Athenian password. But when Athenians themselves could not answer a challenge, they were killed.

SECTION 7.44.6
The battle songs also did enormous damage, as much as anything else. The songs on both sides sounded much alike and caused uncertainty. Whenever the Argives, the Corcyraeans, or any of the other Dorians serving with Athens sang their battle song, it frightened the Athenians, just as the enemy's song did.

SECTION 7.44.7
In the end, once confusion had set in, they collided with their own men in many parts of the army. Friends met friends and fellow citizens met fellow citizens. They not only frightened each other but even came to blows, and could hardly pull apart.

SECTION 7.44.8
As they were pursued, many threw themselves over the cliffs and died, because the path back down from Epipolae was narrow. When the survivors reached the level ground below, most of them escaped to the camp. So did all those from the original army, who knew the country better. But some of the recent arrivals missed the paths and wandered through the countryside. At daybreak the Syracusan cavalry surrounded them and killed them.

CHAPTER 7.45

SECTION 7.45.1
The next day the Syracusans set up two victory monuments. One was on Epipolae at the point where the Athenians had climbed up. The other was where the Boeotians had first stood against them. The Athenians recovered their dead under a truce.

SECTION 7.45.2
Many Athenians and allies had died. But more sets of arms were captured than the number of men killed. Men had been forced to jump down the cliffs without their equipment [without their shields]. Some died, but others survived.

CHAPTER 7.46

SECTION 7.46.1
After this unexpected success, the Syracusans felt a fresh surge of confidence, as they had before. They sent Sicanus with fifteen ships to Acragas, where there was civil strife. He was to bring the city over to their side if he could. Gylippus again went overland to the rest of Sicily to bring in more troops. After what had happened on Epipolae, he hoped to take even the Athenian walls by force.

CHAPTER 7.47

SECTION 7.47.1
Meanwhile the Athenian generals discussed their recent defeat and the weakness that now affected every part of the army. They could see that their attacks were failing and that the soldiers resented staying where they were.

SECTION 7.47.2
Disease was wearing the soldiers down for two reasons. It was the season when people were most likely to fall sick, and their camp was also in a marshy, unhealthy place. In every other way, too, their situation seemed hopeless to them.

SECTION 7.47.3
Demosthenes therefore thought they should stay no longer. His proposal was the one he had had in mind when he risked the attack on Epipolae: now that it had failed, they should leave without delay. They could still make the sea crossing, and the ships that had recently arrived, at least, gave their forces the upper hand at sea.

SECTION 7.47.4
He said it would be more useful to Athens to fight the enemy who were building a fortified position in Athenian territory than to fight the Syracusans, who would no longer be easy to defeat. Nor was it reasonable to go on with the siege, spending large sums for nothing.

CHAPTER 7.48

SECTION 7.48.1
That was Demosthenes' opinion. Nicias too thought their situation was bad. But he did not want to admit their weakness openly in discussion. Nor did he want them to vote openly for withdrawal before a large gathering and have the news reach the enemy. That would make it much harder to leave undetected whenever they chose.

SECTION 7.48.2
He also knew more than the others about the enemy's affairs. What he knew gave him some hope that, if they kept up the siege, the enemy's position would become worse than their own. They would wear the enemy down through lack of money, especially now that the ships at their disposal gave the Athenians greater control of the sea. There was also a group in Syracuse that wanted to hand the city over to the Athenians. Its members kept sending messages to Nicias and urging him not to leave.

SECTION 7.48.3
With this knowledge, he was in fact still considering both alternatives and holding back while he examined them. But in the discussion at that time he openly said he would not take the army away. He knew very well that the Athenians would not accept their leaving without a vote authorizing it. The men who would pass judgment on the generals [themselves] would not have seen the situation as the generals had. Their knowledge would come from hearing other people's accusations. They would be persuaded by whatever accusations a skillful speaker brought against the generals.

SECTION 7.48.4
He said that many of the soldiers there—indeed, most of them—were now shouting about their terrible situation. But once back in Athens they would shout the opposite: that the generals had taken bribes, betrayed the army, and left. He himself knew the Athenian character. He would rather risk his life at the enemy's hands and die, if he had to, on his own responsibility than be unjustly put to death by the Athenians on a disgraceful charge.

SECTION 7.48.5
He said the Syracusans were still in a worse position than they were. They had to pay mercenaries, spend money on garrison posts as well, and support a large fleet, which they had now maintained for a year. They were already short of some things and would soon have no way of getting others. They had already spent two thousand talents and still owed a great deal more. If failure to pay for its support forced them to give up even a small part of their present force, their position would collapse. Their force depended more on hired troops, whereas the Athenians' own men served because they had to.

SECTION 7.48.6
So, he said, they should stay and wear the enemy down. They should not leave because they had been beaten financially, when they had far more money.

CHAPTER 7.49

SECTION 7.49.1
Nicias argued strongly for this position. He had accurate information about conditions in Syracuse, its shortage of money, and the large group there that wanted control to pass to the Athenians and kept sending him messages urging him not to leave. At the same time, he was now more confident than before that they would win, at least with their fleet.

SECTION 7.49.2
Demosthenes would not agree to continue the siege on any terms. If they must not take the army home without an Athenian vote but must spend more time in Sicily, he said they should move to Thapsus or Catana and wait there. From there their infantry could raid wide stretches of the countryside, feeding themselves by ravaging the enemy's land and hurting the enemy at the same time. Their ships could fight on the open sea, not in confined waters that favored the enemy. In open water their skill would be useful. They could withdraw or attack without having to set out from, or return to, a small and restricted area.

SECTION 7.49.3
In short, he said, he was completely against staying any longer in the same place. They should move out as quickly as possible, without delay. Eurymedon supported this view.

SECTION 7.49.4
But Nicias opposed them, and this caused hesitation and delay. There was also a suspicion that he might be insisting because he knew something more. So the Athenians kept putting off a decision and stayed where they were.

CHAPTER 7.50

SECTION 7.50.1
Meanwhile Gylippus and Sicanus returned to Syracuse. Sicanus had failed at Acragas: while he was still at Gela, the faction friendly to Syracuse had been driven out. Gylippus brought many more troops from Sicily. He also brought the hoplites sent from the Peloponnese in merchant ships that spring, who had reached Selinus from Libya.

SECTION 7.50.2
They had been driven off course to Libya. The Cyrenaeans had given them two triremes and guides for the voyage. As they sailed along the coast, they helped the people of Euesperides, who were under siege by the Libyans, and defeated the Libyans. From there they sailed along the coast to Neapolis, a Carthaginian trading port. This was the shortest crossing to Sicily, a voyage of two days and a night. They then crossed from there to Selinus.

SECTION 7.50.3
As soon as these troops arrived, the Syracusans prepared to attack the Athenians again with both their ships and their land army. The Athenian generals saw that another army had reinforced the enemy. Their own situation, meanwhile, was not improving. Every aspect of it grew worse each day, and the men's sickness was their greatest burden. They regretted not having left earlier. Nicias no longer opposed them as strongly as before. He only insisted that they should not vote openly on the decision. So they gave everyone in the camp orders, as secretly as they could, to prepare to sail out when the signal was given.

SECTION 7.50.4
Everything was ready and they were about to sail when there was an eclipse of the moon, which was full at the time. Most of the Athenians took this to heart and urged the generals to wait. Nicias, who was somewhat too devoted to divination and such things, said he would not even discuss setting out until they had waited three times nine days, as the diviners instructed. This was why the Athenians delayed and stayed where they were.

CHAPTER 7.51

SECTION 7.51.1
When the Syracusans too learned of this, they were much more determined not to ease their pressure on the Athenians. They thought the Athenians themselves had now admitted that they were no longer superior either at sea or on land. Otherwise they would not have planned to sail away. The Syracusans also did not want them to settle somewhere else in Sicily and become harder to fight. Instead they wanted to force them into a sea battle as soon as possible, right where they were, in a place that favored the Syracusans.

SECTION 7.51.2
So they manned their ships and trained for as many days as they thought necessary. When the time came, they attacked the Athenian walls on the first day. A small force of hoplites and cavalry came out against them through one of the gates. The Syracusans cut off some of the hoplites, routed them, and pursued them. The entrance was narrow, and the Athenians lost seventy horses and a few hoplites.

CHAPTER 7.52

SECTION 7.52.1
The Syracusan army withdrew for that day. The next day they sailed out with seventy-six ships, while their infantry advanced against the walls. The Athenians sailed out to meet them with eighty-six ships. The fleets came together and fought.

SECTION 7.52.2
Eurymedon commanded the Athenian right wing. He wanted to surround the enemy ships and extended his line farther toward the shore. But the Syracusans and their allies first defeated the Athenian center. Then they cut him off too, in the inner recess of the harbor, and killed him and destroyed the ships that had followed him. After that they pursued the whole Athenian fleet and drove it ashore.

CHAPTER 7.53

SECTION 7.53.1
Gylippus saw the enemy ships being defeated and driven ashore outside their stockades and camp. He wanted to kill the men as they came ashore and make it easier for the Syracusans to tow off the ships by bringing the shore under friendly control. So he hurried along to the harbor mole with part of his army.

SECTION 7.53.2
The Tyrrhenians were guarding this part of the shore for the Athenians. When they saw the troops approaching in disorder, they rushed out and attacked the men in front. They routed them and drove them into the lake called Lysimeleia.

SECTION 7.53.3
Later, more Syracusan and allied troops arrived. The Athenians also came to help, fearing for their ships. They fought the enemy, defeated and pursued them, and killed a few hoplites. They saved most of their ships and brought them together by the camp. But the Syracusans and their allies captured eighteen of them and killed all the men aboard.

SECTION 7.53.4
They also wanted to burn the remaining ships. They filled an old merchant ship with vine cuttings and pinewood, set it on fire, and let [the ship] go. The wind was blowing toward the Athenians. Fearing for their ships, the Athenians devised ways to put out the fire and keep the burning ship away. They stopped the flames and prevented the merchant ship from coming close, and so escaped the danger.

CHAPTER 7.54

SECTION 7.54.1
After this the Syracusans set up victory monuments for the sea battle and for cutting off the hoplites inland by the wall, where they had also captured the horses. The Athenians set up monuments for the Tyrrhenians' rout of the infantry into the lake and for their own victory with the rest of their army.

CHAPTER 7.55

SECTION 7.55.1
The Syracusans had now won a clear victory with their fleet as well, although before this they had feared the ships that had arrived with Demosthenes. The Athenians were completely discouraged. Their shock at this unexpected result was great, and their regret at having made the expedition was greater still.

SECTION 7.55.2
These were the only cities they had yet attacked that were like their own. They too were democracies, and they were large cities with fleets and cavalry. The Athenians could not create political divisions by changing their governments and so win them over. Nor could they bring a vastly superior force against them. Most of their efforts failed. They had already been at a loss before this, and now they had been defeated even at sea, which they had thought impossible. This left them far more at a loss than before.

CHAPTER 7.56

SECTION 7.56.1
The Syracusans immediately began sailing around the harbor without fear. They planned to close its mouth so that the Athenians could no longer slip out to sea undetected, even if they wanted to.

SECTION 7.56.2
They were no longer concerned only with saving themselves. They also wanted to prevent the Athenians from escaping. They believed, correctly, that in the present circumstances they had a great advantage. If they could defeat the Athenians and their allies both on land and at sea, their achievement would win honor among the Greeks. Some of the other Greeks would immediately gain their freedom, and the rest would be freed from fear. What remained of Athenian power would not be strong enough to withstand the war that would be brought against it afterward. The Syracusans would get the credit for this and be greatly admired, both by the rest of the world and by future generations.

SECTION 7.56.3
Their struggle did deserve recognition for these reasons. They were also overcoming not only the Athenians but their many allies, and they were not doing it alone but with the allies who had come to their aid. They had taken the lead alongside the Corinthians and Lacedaemonians. They had put their own city forward to face the danger first and had made great progress in naval warfare.

SECTION 7.56.4
More peoples came together at this one city than at any other, except for the total number that joined the sides of Athens and Lacedaemon in this war.

CHAPTER 7.57

SECTION 7.57.1
The following peoples on each side fought at Syracuse, coming to Sicily or fighting over it. Some came to help conquer the country, others to help save it. They took sides not so much because of justice or kinship as because circumstances brought each of them there through self-interest or compulsion.

SECTION 7.57.2
The Athenians themselves were Ionians and willingly attacked the Dorian Syracusans. They were joined by the Lemnians, Imbrians, and Aeginetans—the people who then held Aegina—and by the Hestiaeans living at Hestiaea in Euboea. These were Athenian colonists who still shared the Athenians' language and customs.

SECTION 7.57.3
Of the others who joined the expedition, some were subjects, some were independent allies, and some were mercenaries.

SECTION 7.57.4
From among the subject and tribute-paying peoples came the Eretrians, Chalcidians, Styrians, and Carystians from Euboea; the Ceans, Andrians, and Tenians from the islands; and the Milesians, Samians, and Chians from Ionia. The Chians, however, paid no tribute. They joined as independent allies who supplied ships. Nearly all these peoples were Ionians of Athenian origin. The exception was the Carystians, who were Dryopes. Although they followed as subjects under compulsion, they were at least Ionians fighting Dorians.

SECTION 7.57.5
There were Aeolians too. The Methymnaeans were subjects who supplied ships rather than tribute; the Tenedians and Aenianians paid tribute. These Aeolians were forced to fight the Boeotians, who were also Aeolians and had founded their settlements but were now on the Syracusan side. The Plataeans, by contrast, were the only Boeotians fighting other Boeotians. Their hostility made that natural.

SECTION 7.57.6
The Rhodians and Cytherians were both Dorians. The Cytherians were colonists of the Lacedaemonians, yet fought on the Athenian side against the Lacedaemonians with Gylippus. The Rhodians were of Argive descent. They were forced to fight the Syracusans, who were Dorians, and the people of Gela, who were their own colonists and were serving with the Syracusans.

SECTION 7.57.7
Among the islanders around the Peloponnese, the Cephallenians and Zacynthians were independent. But as islanders they were more exposed to pressure, since the Athenians controlled the sea, and so they joined them. The Corcyraeans were not only Dorians but specifically Corinthians. They followed against the Corinthians, whose colonists they were, and the Syracusans, who were their relatives. Their stated reason was compulsion, but their hatred of the Corinthians gave them no less reason to join willingly.

SECTION 7.57.8
The people now called Messenians were brought into the war from Naupactus and from Pylos, which the Athenians then held. There were also a few Megarian exiles. Circumstances had brought them into a war against the Selinuntians, who were Megarians themselves.

SECTION 7.57.9
The remaining peoples took part more willingly. The Argives were Dorians who followed the Ionian Athenians against Dorians. Their alliance was no greater reason for this than their hatred of the Lacedaemonians and the immediate personal benefit each man gained. The Mantineans and other Arcadians were mercenaries, accustomed to fight whoever was designated as their enemy. On this occasion the prospect of profit made them treat the Arcadians who had come with the Corinthians as enemies just as much as anyone else. The Cretans and Aetolians too were persuaded by pay. The Cretans had helped the Rhodians found Gela. Yet now they willingly came for pay, not to join their colonists but to fight against them.

SECTION 7.57.10
Some Acarnanians also came to help as allies. Profit played a part, but their main reasons were friendship with Demosthenes and goodwill toward the Athenians.

SECTION 7.57.11
The peoples listed so far came from this side of the Ionian Gulf. Among the Greeks of Italy, the Thurians and Metapontians joined the expedition because periods of civil strife had then placed them under such pressures. Among the Greeks of Sicily, the Naxians and Catanaeans joined. The non-Greeks included the Egestaeans, who had brought the Athenians over in the first place, and most of the Sicels. From outside Sicily came some Tyrrhenians, because of a quarrel with the Syracusans, and Iapygian mercenaries. These were the peoples who fought with the Athenians.

CHAPTER 7.58

SECTION 7.58.1
The Camarinaeans, who were neighbors of the Syracusans, came to help them against the Athenians. So did the people of Gela, who lived next along the coast. The people of Acragas stayed out of the war, but beyond them the Selinuntians also joined.

SECTION 7.58.2
These peoples lived on the side of Sicily facing Libya. The Himeraeans came from the side facing the Tyrrhenian Sea. They were the only Greeks living in that region and the only people from it to send help.

SECTION 7.58.3
These were the Greek peoples of Sicily who joined the Syracusans. They were all Dorians and independent. Of the non-Greeks, only those Sicels who had not gone over to the Athenians joined them. Among the Greeks from outside Sicily, the Lacedaemonians supplied a Spartan commander; the rest of their men were newly enfranchised men and Helots [newly enfranchised means already free]. The Corinthians were the only ones to come with both ships and infantry. The Leucadians and Ambraciots came because of kinship. From Arcadia came mercenaries sent by the Corinthians, and the Sicyonians were forced to serve. From outside the Peloponnese came the Boeotians.

SECTION 7.58.4
Compared with these troops from abroad, the Greeks of Sicily themselves supplied greater numbers in every category, since they lived in large cities. They assembled many hoplites, ships, and cavalry, and a large number of other troops. The Syracusans themselves, in turn, provided more than practically all the others combined, because of the size of their city and because they faced the greatest danger.

CHAPTER 7.59

SECTION 7.59.1
These were the forces gathered to support each side. By this time all of them had arrived, and no further reinforcements came to either side.

SECTION 7.59.2
The Syracusans and their allies naturally thought it would be a fine achievement to follow their victory at sea by capturing the whole Athenian army, large as it was, and allowing none of it to escape by either sea or land.

SECTION 7.59.3
So they immediately began closing the Great Harbor, whose mouth was about eight stades wide. They anchored triremes broadside across it, together with merchant vessels and small boats. They also made their other preparations in case the Athenians dared to fight another sea battle. All their plans, in every area, were ambitious.

CHAPTER 7.60

SECTION 7.60.1
The Athenians saw the harbor being blocked and realized what else the enemy intended. They decided they needed to discuss what to do.

SECTION 7.60.2
The generals and the infantry commanders met to consider their present difficulties. Besides their other problems, they had no provisions left for immediate use: when they had expected to sail away, they had sent word ahead to Catana not to bring any more. Nor would they have provisions in the future unless they won control of the sea. They decided to abandon the upper walls. Right beside the ships, they would build a crosswall to enclose as small an area as possible, just enough for their equipment and the sick, and guard it. They would use the rest of the infantry to man every ship they had, both the seaworthy ones and those less fit to sail, putting everyone aboard. Then they would fight their way out. If they won, they would go to Catana. If not, they would burn the ships, form up for a march, and retreat by whatever route would bring them soonest to a friendly place, whether non-Greek or Greek.

SECTION 7.60.3
Once they had decided on this plan, they carried it out. They came down from the upper walls and manned all their ships. They forced everyone aboard who seemed even remotely fit for service and of an age to take part.

SECTION 7.60.4
They manned about a hundred and ten ships in all. They put many archers and javelin throwers aboard, drawn from the Acarnanians and the other foreign troops. They made the rest of their preparations as well as they could under the pressure of necessity and with this plan in mind.

SECTION 7.60.5
When most of the preparations were complete, Nicias saw that the soldiers were discouraged by their naval defeat, so different from what they were used to. Their shortage of provisions also made them want to risk a battle as soon as possible. He called them all together and first encouraged them with the following speech.

CHAPTER 7.61

SECTION 7.61.1
“Athenian soldiers and soldiers from our other allies, the coming battle concerns all of us alike. Each of us will be fighting for survival and for his homeland, no less than our enemies will. If we win with our ships now, each man has a chance to see his own city again, wherever it is.

SECTION 7.61.2
“We must not lose heart. We must not act like people with no experience, who fail in their first battles and then always expect the disasters they fear to match those they have already suffered.

SECTION 7.61.3
“Those of you here who are Athenians have experience of many wars already. Those who are allies have always fought alongside us. Remember how unpredictable war can be. Hope that luck may take our side too. Get ready to fight back in a way that does justice to this great force, whose size you can see for yourselves.

CHAPTER 7.62

SECTION 7.62.1
“We have considered, together with the helmsmen, everything that could help us in the narrow harbor, with the crowd of ships that will be there, and against the enemy's equipment on deck. These things harmed us before. Now we too have made all the preparations our resources allow.

SECTION 7.62.2
“Many archers and javelin throwers will board the ships, along with a large number of other men. We would not use such a crowd in a sea battle out in open water. Their weight would make the ships heavy and prevent us from using our skill. But here we are forced to fight what amounts to a land battle from our ships, and these men will be useful.

SECTION 7.62.3
“We have also worked out the changes we need to make to our ships. To counter the enemy's thick projecting bow timbers, which did us the most damage, we will throw iron grappling hooks onto their ships. These will stop a ship that has struck us from backing away, if the marines do their part after that.

SECTION 7.62.4
“We have been forced into this position: we must fight a land battle from our ships. It seems best neither to back away ourselves nor to let the enemy do so. This is especially true because the land is hostile, except for the stretch our army holds.

CHAPTER 7.63

SECTION 7.63.1
“Remember this and fight with all your strength. Do not let yourselves be driven onto that land. When your ship meets another, do not agree to separate until you have swept the hoplites off the enemy's deck.

SECTION 7.63.2
“I am urging this on the hoplites no less than on the sailors, since this task is more the responsibility of the men on deck. Even now our army is still stronger in most respects.

SECTION 7.63.3
“At the same time I advise the sailors, and appeal to them, not to be too frightened by our setbacks. We now have better equipment on deck and more ships. Remember too the pleasure of the position you have enjoyed, and how well worth keeping it is. Until now, although you were not Athenians, people thought you were. Your knowledge of our language and your imitation of our ways won you admiration throughout Hellas. You had no smaller share in the benefits of our empire. In fact, you had a much greater share in the fear you inspired in its subjects and in protection from mistreatment.

SECTION 7.63.4
“So you alone share our empire with us as free men. It is only right that you should not betray it now. Look down on the Corinthians, whom you have beaten so often, and on the Greeks of Sicily. None of them thought they could even stand up to us while our navy was at its height. Fight them off. Show that even with weakness and setbacks, your skill is stronger than someone else's strength backed by good luck.

CHAPTER 7.64

SECTION 7.64.1
“Now I remind the Athenians among you once again of this. You have not left behind other ships in the dockyards to match these, or a reserve of men of hoplite age. If the result is anything other than victory for you, our enemies here will sail straight for Athens. Our people left there will be unable to fight off both the enemies already there and the new arrivals. You here would immediately fall under the power of the Syracusans. You know for yourselves what your intentions were when you attacked them. Our people at home would fall under the power of the Lacedaemonians.

SECTION 7.64.2
“So this one battle will decide the fate of both groups. Stand firm now as never before. Each of you, and all of you together, must keep this in mind: those of you who are about to go aboard are Athens' army, its fleet, what is left of its city, and its great name. If any man has more skill or courage than another, he could never show it at a better time. By doing so he will help himself and save us all.”

CHAPTER 7.65

SECTION 7.65.1
After giving this encouragement, Nicias immediately ordered the men to crew the ships. Gylippus and the Syracusans could see the preparations themselves and recognize that the Athenians were going to fight at sea. They had also been told in advance about the use of iron grappling hooks.

SECTION 7.65.2
They made preparations to meet each of the other measures, and this one too. They covered the bows and much of the upper part of their ships with hides. This would make a grappling hook slide off when it was thrown aboard, instead of finding a hold.

SECTION 7.65.3
When everything was ready, the generals and Gylippus encouraged their men with these words.

CHAPTER 7.66

SECTION 7.66.1
“Syracusans and allies, we think most of you know that what you have already achieved is a fine thing, and that the battle ahead will be fought for fine rewards. Otherwise you would not have taken it on so eagerly. If anyone has not understood this fully, we will explain it.

SECTION 7.66.2
“The Athenians came to this country intending first to enslave Sicily. Then, if they succeeded, they meant to enslave the Peloponnese and the rest of Hellas too. They already held the greatest empire any Greeks have ever possessed, in the past or in our own time. You were the first people to stand up to their navy, the force they used to gain all this. You have already won sea battles against them, and you are likely to win the one ahead.

SECTION 7.66.3
“When men suffer a setback in the thing in which they claim to excel, what remains of their confidence is weaker than it would have been if they had never had that opinion of themselves. Their pride meets an unexpected defeat, and they give way more than the actual strength of their forces would require. The Athenians have probably suffered this now.

CHAPTER 7.67

SECTION 7.67.1
“Our original courage, which made us dare to fight even when we still lacked skill, is now more firmly established. Added to it is the belief that we must be the best if we have beaten the best. So each man's confidence has doubled. In most undertakings, the greatest confidence also produces the greatest enthusiasm.

SECTION 7.67.2
“They have copied our equipment. But we are used to that way of fighting, and we will be able to deal with each of their measures. They, on the other hand, will have many hoplites on deck, contrary to their usual practice. They will also have many javelin throwers aboard, Acarnanians and others who are, so to speak, men of the land rather than the sea. These men will not even know how to throw a javelin while sitting down. How can they fail to make the ships unsteady? And how can they avoid getting in each other's way, when none of them is moving as he is used to?

SECTION 7.67.3
“Their greater number of ships will not help them either, in case any of you is also frightened at the thought of fighting an unequal number. Many ships in a small space will be slower to do what they intend, and very easy to damage with the equipment we have prepared.

SECTION 7.67.4
“Learn the real truth from information that we believe is reliable. Their troubles have become overwhelming, and their present lack of a way out has driven them to desperation. They are relying less on their preparations than on taking a chance with luck, any way they can. They hope either to force their way out to sea or to retreat by land afterward. They believe that nothing they do could make their position worse than it is now.

CHAPTER 7.68

SECTION 7.68.1
“So let us angrily attack our bitterest enemies, whose ranks are in such disorder and whose fate is now in our hands. Let us consider it entirely right to satisfy our anger against our opponents when we mean to punish them for attacking us. And let us remember that we will have the chance to pay back our enemies, which, as people say, is the greatest pleasure.

SECTION 7.68.2
“You all know that they are enemies, and the bitterest enemies. They came to our country to enslave us. If they had succeeded, they would have inflicted the worst suffering on our men, the worst indignities on our children and women, and the most shameful name on our whole city.

SECTION 7.68.3
“In return for this, no one should weaken or think it a gain just to let them get away safely. They will do that anyway if they win. But if we achieve what we want, as we probably will, we will punish these men and give all Sicily a firmer hold on the freedom it already enjoys. That is a fine goal to fight for. There are very few risks like this, where failure causes so little harm and success brings such great benefits.”

CHAPTER 7.69

SECTION 7.69.1
After the Syracusan generals and Gylippus had encouraged their own soldiers in this way, they too began to crew their ships, as soon as they saw the Athenians doing so.

SECTION 7.69.2
Nicias was shaken by the situation. He saw how great the danger was, and how close it already [was], since the ships were just about to set out. As often happens to people facing a great struggle, he thought that everything they had done was still inadequate, and that he had not yet said enough to the men. He called each trireme captain back again, addressing him by his father's name, his own name, and his tribe. If a man had any personal distinction, Nicias urged him not to betray it. He urged them not to wipe out the record of their fathers' courage, which had made their ancestors famous. He reminded them that their homeland was the freest of all, and that everyone there could live as he chose, without anyone ordering him about. He also said all the other things people say when they reach such a moment. They do not worry that someone may think they are repeating old phrases. They make much the same appeals on behalf of all that matters to them, bringing up wives, children, and ancestral gods. In the terror of the moment, they shout these things out because they think they will help.

SECTION 7.69.3
He felt that his words of advice were necessary, even if they were not enough. He then withdrew, led the land army to the sea, and spread it out along as wide a front as he could. He wanted it to give the men in the ships as much encouragement as possible.

SECTION 7.69.4
Demosthenes, Menander, and Euthydemus were the Athenian generals who went aboard the ships. They put out from their own camp and sailed straight for the barrier across the harbor and the opening left for sailing through it. They intended to force their way out.

CHAPTER 7.70

SECTION 7.70.1
The Syracusans and their allies had already put out, with about as many ships as before. They used part of their fleet to guard the exit, and the rest to guard positions around the harbor. This would let them attack the Athenians from every side at once. Their land army also came to help wherever the ships came in to shore. Sicanus and Agatharchus commanded the Syracusan fleet, each holding one wing of the whole force. Pythen and the Corinthians held the center.

SECTION 7.70.2
When the rest of the Athenians approached the barrier, the first rush of their attack overcame the ships stationed there, and they tried to open the blocked passage. Then the Syracusans and their allies attacked them from every side. The battle was no longer being fought only at the barrier, but throughout the harbor. It was fierce, and unlike any of the earlier battles.

SECTION 7.70.3
The sailors on both sides put all their energy into driving their ships forward whenever they were ordered. The helmsmen competed intensely, each trying to outdo the others in skill. Whenever ship met ship, the marines worked to make sure that the fighting on deck lived up to the skill shown elsewhere. Every man hurried to show that he was the best at his assigned task.

SECTION 7.70.4
Many ships were crowded together in a small space. No greater number had ever fought in so little room: the two fleets together came to just under two hundred ships. There were few ramming attacks, since the ships could not back away or sail through the enemy's line. But accidental collisions were more frequent, as one ship struck another while fleeing or sailing to attack a different ship.

SECTION 7.70.5
While a ship was approaching, the men on deck showered it with javelins, arrows, and stones. When the ships came together, the marines fought hand to hand and tried to board each other's ships.

SECTION 7.70.6
Because of the lack of space, it often happened that ships struck others on one side while being struck themselves on another. Two ships, and sometimes more, were forced into a tangled group around one. The helmsmen had to defend against some and plan attacks on others, not one at a time, but against many threats from every direction. The great crash of so many ships colliding was terrifying in itself. It also made it impossible to hear the orders shouted by the men directing the rowers.

SECTION 7.70.7
These men on both sides shouted many orders and appeals, both to direct the work and to spur the men on in the immediate struggle to win. They called on the Athenians to force their way out and to make an eager effort, now if ever, to get home safely once more. They told the Syracusans and their allies that it would be a fine thing to stop the enemy from escaping, and by victory to make each man's homeland greater.

SECTION 7.70.8
The generals on either side also called out whenever they saw a ship backing away without being forced to. They addressed its captain by name. The Athenian generals asked whether the men were retreating because they now thought the bitterly hostile land was more their own than the sea they had won at such great cost. The Syracusan generals asked whether they were themselves fleeing from the fleeing Athenians, when they knew perfectly well that the Athenians were trying every means of escape.

CHAPTER 7.71

SECTION 7.71.1
As the sea battle remained evenly balanced, the armies of both sides on land were under great strain, their minds locked on the struggle. The local army was eager to win an even greater success. The invaders were afraid of ending up worse off than they already were.

SECTION 7.71.2
Everything the Athenians had was at stake in their ships, so their fear for the future was unlike anything else. Because the sea battle was going differently in different places, the men watching from shore also saw different things.

SECTION 7.71.3
They were watching from close by, and not everyone was looking at the same place at once. Whenever some saw their own side winning somewhere, they would take courage and turn to calling on the gods not to deny them safety. Others, looking at a place where their side was losing, would cry out and weep. What they saw happening broke their spirits even more than those of the men actually fighting. Others were watching a part of the sea battle where the sides were evenly matched. As the contest went on without a decision, they anxiously moved their own bodies this way and that in time with their fears. Their distress was extreme. At every moment they were only a little way from either escaping or being destroyed.

SECTION 7.71.4
As long as the sea battle was closely balanced, all these sounds could be heard together within the same Athenian army: weeping, shouting, cries of victory and defeat, and all the other different sounds that a great army in great danger is forced to make.

SECTION 7.71.5
The Athenians aboard the ships felt much the same way. Finally, after the battle had held out for a long time, the Syracusans and their allies put the Athenians to flight. They pressed their attack hard, shouting loudly and urging one another on, and chased them toward the land.

SECTION 7.71.6
Then the men of the fleet who had not been captured out on the water were driven ashore at different points and rushed out into the camp. The land army no longer reacted in different ways. All now shared the same impulse, wailing and groaning at what was happening. Some hurried to help at the ships. Others went to guard what remained of the wall. Others, now the largest group, were looking out for themselves and trying to work out how to escape.

SECTION 7.71.7
The shock at that moment was as great as any they had ever suffered. They were now experiencing something like what they themselves had done at Pylos. When the Lacedaemonians' ships were destroyed, they also lost the men who had crossed to the island. Now the Athenians had no hope of escaping by land unless something unexpected happened.

CHAPTER 7.72

SECTION 7.72.1
The sea battle had been fierce, and both sides had lost many ships and men. The victorious Syracusans and their allies collected the wrecks and the dead, sailed back to the city, and set up a victory trophy.

SECTION 7.72.2
The Athenians were so overwhelmed by their present troubles that they did not even think of asking permission to recover their dead or their wrecks. Instead they planned to retreat at once during the night.

SECTION 7.72.3
Demosthenes went to Nicias and proposed that they should crew the remaining ships and try to force their way out at dawn, if they could. He said they still had more usable ships left than the enemy. The Athenians had about sixty remaining, while their opponents had fewer than fifty.

SECTION 7.72.4
Nicias agreed to the plan, and they wanted to crew the ships. But the sailors refused to board. The defeat had terrified them, and they no longer believed they could win.

CHAPTER 7.73

SECTION 7.73.1
By now all the Athenians had made up their minds to retreat by land. But Hermocrates the Syracusan guessed what they intended. He thought it would be dangerous if so large an army retreated inland, established itself somewhere in Sicily, and wanted to renew the war against them. He went to the authorities and urged them not to stand by and let the Athenians withdraw that night. He explained his concerns and proposed that all the Syracusans and their allies should march out at once, block the roads with walls, and take up positions in advance to guard the narrow passes.

SECTION 7.73.2
The authorities understood this just as well as he did, and agreed that it ought to be done. But they thought the men would not readily obey. They had only just come to rest after a great sea battle and were enjoying their relief. There was also a festival: a sacrifice to Heracles happened to fall on that day. In their delight at the victory, most of the men had turned to drinking at the festival. The authorities expected them to do anything they were told rather than take up their weapons and march out at that moment.

SECTION 7.73.3
The authorities thought these difficulties could not be overcome, and Hermocrates could no longer persuade them. So he came up with the following plan. He was afraid that the Athenians might get a head start in the night and pass quietly through the most difficult ground. As darkness was falling, he sent some of his own companions with horsemen to the Athenian camp. They rode up to within earshot and called for some of the men, pretending to be friends of the Athenians. Nicias did in fact have people inside the city who sent him messages. They told the men to warn Nicias not to lead his army away that night, because the Syracusans were guarding the roads. Instead, he should take his time preparing and withdraw by day.

SECTION 7.73.4
After saying this, they left. Those who had heard them passed the message to the Athenian generals.

CHAPTER 7.74

SECTION 7.74.1
In response to the message, the generals stayed where they were that night, believing it was not a trick. Since they had not set out at once after all, they decided to wait through the next day too. This would let the soldiers pack the most useful things they could from what was available. They were to leave everything else behind and set out with only the supplies they could carry to keep themselves alive.

SECTION 7.74.2
The Syracusans and Gylippus marched out ahead of them with the land army. They blocked the roads through the country that the Athenians were likely to take, guarded the crossings over streams and rivers, and took up positions wherever they thought best to meet and stop the army. Meanwhile they sailed up to the Athenian ships and towed them off the beach. The Athenians themselves burned a few, as they had planned. The Syracusans fastened towlines to the rest wherever each had been driven ashore, and brought them back to the city at their leisure, with no one stopping them.

CHAPTER 7.75

SECTION 7.75.1
After this, when Nicias and Demosthenes thought their preparations were complete, the army finally broke camp. It was the third day after the sea battle.

SECTION 7.75.2
Their situation was terrible in more ways than one. They were retreating after losing all their ships. Their great hopes had given way to danger for both themselves and their city. But leaving the camp also brought each man painful sights and painful thoughts.

SECTION 7.75.3
The dead were still unburied. Whenever a man saw one of his friends lying there, he felt grief mixed with fear. But the living men left behind, the wounded and sick, caused the survivors much more distress than the dead did. Their own condition was even more miserable than that of the men who had died.

SECTION 7.75.4
They begged and cried out, leaving the others at a loss about what to do. They demanded to be taken along and called out to anyone they saw among their friends or relatives, one man after another. As their tentmates left, they clung to them and followed as far as they could. When their strength and bodies failed them, they were left behind with some cries to the gods and groans. The whole army was full of tears and this feeling of helplessness. They found it hard to start, even though they were leaving enemy territory. They had already suffered things too great for tears, and feared still more such suffering in the unknown future.

SECTION 7.75.5
At the same time, they were deeply dejected and bitterly blamed themselves. They looked like nothing so much as the population of a city fleeing after its capture in a siege—and not a small city, either. The whole crowd marching together numbered at least forty thousand. Everyone else carried whatever useful things he could. The hoplites and cavalrymen, contrary to their usual practice, carried their own food along with their weapons. Some had no servants; others did not trust them. Servants had been deserting for a long time, and most had left just now. Even the food they carried was not enough, since there was no longer any grain in the camp.

SECTION 7.75.6
Everyone had an equal share in their other suffering. Sharing troubles with so many others did offer some relief. Even so, their suffering seemed hard to bear in their present situation. This was especially true when they thought of the splendor and pride of their departure and the humiliating end they had now reached.

SECTION 7.75.7
No Greek army had ever experienced a greater reversal. They had come to enslave others, but were leaving in greater fear of being enslaved themselves. They had sailed out with prayers and songs of victory; now they were setting out to cries that meant the opposite. They were traveling on foot instead of aboard ships, and depended on hoplites rather than a fleet. Yet the enormous danger still hanging over them made all this seem bearable.

CHAPTER 7.76

SECTION 7.76.1
Nicias saw how discouraged the army was and how great a reversal it had suffered. He went along the ranks, encouraging and comforting the men as best he could in the circumstances. As he reached each group, his eagerness made him raise his voice still higher. He wanted to be heard as far away as possible and do some good.

CHAPTER 7.77

SECTION 7.77.1
“Athenians and allies, even in our present situation we must have hope. Others have escaped from dangers worse than these. Do not blame yourselves too much for our misfortunes or for the suffering you now endure, which you do not deserve.

SECTION 7.77.2
“I am no stronger than any of you. You can see what my illness has done to me. And although I was thought to be as fortunate as anyone, both in my private life and in other ways, I now face the same uncertain danger as the least fortunate among you. Yet throughout my life I have carefully observed my duties to the gods and treated people justly, without giving them grounds for resentment.

SECTION 7.77.3
“That is why I still have strong hopes for the future, and why our misfortunes do not frighten me as much as their scale might suggest. They may even ease soon. Our enemies have already had enough good fortune. And if our expedition made any god resent us, we have already been punished enough.

SECTION 7.77.4
“Others have invaded foreign countries before. They acted as humans do, and what they suffered was bearable. We too now have reason to hope for gentler treatment from the gods. We deserve their pity now more than their resentment. Look at yourselves: think how good you are as hoplites, and how many of you are marching together in formation. Do not be too alarmed. Remember that wherever you settle, you immediately form a city yourselves. No other city in Sicily could easily withstand your attack or drive you out once you had established yourselves somewhere.

SECTION 7.77.5
“Make sure yourselves that the march is safe and orderly. Each man should keep this one thought in mind: wherever he is forced to fight, if he wins, that place will be his country and his protecting wall.

SECTION 7.77.6
“We will have to hurry on our way by night as well as by day, since we have little food. If we reach some friendly territory belonging to the Sicels, you can consider yourselves safe. They are still loyal to us because they fear the Syracusans. We have already sent ahead to them, telling them to meet us and bring more food.

SECTION 7.77.7
“In short, soldiers, understand that you must be brave. There is nowhere nearby where you can find safety if you lose your courage. If you escape the enemy now, those of you from other cities will see the things you long to see again. And you Athenians will restore your city's great power, even though it has fallen. A city is its men, not walls or ships with no men in them.”

CHAPTER 7.78

SECTION 7.78.1
Nicias went along the army giving encouragement of this kind. Wherever he saw men scattered and marching out of formation, he brought them together and put them in order. Demosthenes was doing just as much for his own troops, speaking to them in the same or similar terms.

SECTION 7.78.2
The army marched in a hollow square, with Nicias' force leading and Demosthenes' following. The hoplites kept the baggage carriers and most of the crowd inside their formation.

SECTION 7.78.3
When they reached the crossing of the river Anapus, they found a force of Syracusans and allies drawn up there. They routed them, gained control of the crossing, and moved forward. The Syracusan cavalry rode alongside and kept attacking them, while the light troops threw javelins at them.

SECTION 7.78.4
That day the Athenians advanced about forty stades and camped by a hill. The next day they set out early and went about twenty stades. They came down to a level area and camped there. There were people living in the district, so they wanted to get some food from the houses. They also wanted to take water with them from there, since water was scarce for many stades ahead along their intended route.

SECTION 7.78.5
Meanwhile, the Syracusans went ahead and were building a wall across the pass farther along the route. The position was a strong hill with a steep-sided ravine on either side. It was called Acraeum Lepas.

SECTION 7.78.6
The next day the Athenians moved forward. Large numbers of Syracusan and allied cavalry and javelin throwers blocked them on both sides, throwing javelins and riding alongside them. The Athenians fought for a long time, then withdrew to the same camp. They no longer had the same supply of food, since the cavalry now prevented them from going out to get it.

CHAPTER 7.79

SECTION 7.79.1
They set out early and marched again. They forced their way to the hill where the wall had been built. There they found the enemy infantry drawn up ahead of them above the wall. The ranks were many shields deep, since the ground was narrow.

SECTION 7.79.2
The Athenians attacked the wall. Many men on the steep hill above threw missiles down at them, and those above could reach them more easily. Unable to force their way through, the Athenians withdrew again and rested.

SECTION 7.79.3
There also happened to be some thunder and rain, as is usual when the year is already approaching autumn. This discouraged the Athenians still more. They thought that all these things too were happening to bring about their destruction.

SECTION 7.79.4
While they were resting, Gylippus and the Syracusans sent part of their army to build another wall behind them, across the route by which they had advanced. The Athenians sent some of their own men against them and prevented this.

SECTION 7.79.5
After this, the Athenians withdrew with their whole army closer to the plain and camped for the night. The next day they moved forward. The Syracusans attacked them on every side and wounded many of them. When the Athenians advanced against them, they fell back; when the Athenians withdrew, they pressed forward. They attacked the men at the rear in particular. They hoped that by routing a few at a time they might panic the whole army.

SECTION 7.79.6
The Athenians held out against these tactics for a long time. Then, after advancing five or six stades, they stopped to rest on the plain. The Syracusans also left them and returned to their own camp.

CHAPTER 7.80

SECTION 7.80.1
That night Nicias and Demosthenes decided to light as many fires as possible and lead the army away. It was in bad condition, now short of every kind of supply, and many men had been wounded in the enemy's repeated attacks. They would no longer take their intended route. Instead, they would go toward the sea, in the opposite direction from the route the Syracusans were guarding.

SECTION 7.80.2
This route as a whole led the army not toward Catana, but toward the other side of Sicily, in the direction of Camarina, Gela, and the other cities in that region, both Greek and non-Greek.

SECTION 7.80.3
So they lit many fires and marched away in the night. But confusion broke out among them. Fear and panic can affect any army, especially a very large one, and all the more when it is marching by night through enemy territory with the enemy close by.

SECTION 7.80.4
Nicias' force, which was in the lead, stayed together and got a long way ahead. But Demosthenes' force, which made up about half the army or more, became separated and marched in greater disorder.

SECTION 7.80.5
Nevertheless, at dawn they reached the sea. They took the road called the Helorine Road and marched along it. Their plan was to turn inland when they reached the river Cacyparis, following it upstream. They also hoped to meet the Sicels there whom they had sent for.

SECTION 7.80.6
When they reached the river, they found a Syracusan guard force there too, building a wall and a line of stakes across the crossing. They forced their way past the guards, crossed the river, and moved on toward another river, the Erineus. That was the way their guides told them to go.

CHAPTER 7.81

SECTION 7.81.1
Meanwhile, when day came and the Syracusans and their allies learned that the Athenians had gone, most blamed Gylippus for deliberately letting them escape. They quickly set off in pursuit. It was easy to find out which way the Athenians had gone, and they caught up with them around the time of the morning meal.

SECTION 7.81.2
They came up with Demosthenes' troops, who were in the rear and marching more slowly and in greater disorder because of the confusion during the night. They immediately attacked and began fighting. The Syracusan cavalry found it easier to surround them now that they were separated from the other force, and crowded them into one place.

SECTION 7.81.3
Nicias' force was as much as fifty stades ahead. He was moving faster because he thought that in such a situation safety did not lie in choosing to stand and fight. It lay in retreating as fast as possible and fighting only as much as they had to.

SECTION 7.81.4
Demosthenes had generally faced more continuous hardship. Since his force was retreating in the rear, it was the first to be attacked by the enemy. Now, when he realized that the Syracusans were pursuing them, he concentrated on drawing up his men for battle rather than moving forward. As he delayed, the enemy surrounded him, and he and the Athenians with him fell into great confusion. They were trapped in a place enclosed by a low wall, with a road on either side and many olive trees inside. The enemy surrounded them and threw missiles at them.

SECTION 7.81.5
The Syracusans had good reason to use attacks like these instead of close combat. By now, risking a fight with desperate men was no more in their interest than in the Athenians'. With success already certain, each man was anxious not to throw his life away before it came. They also thought that even without close combat they could wear the Athenians down in this way and capture them.

CHAPTER 7.82

SECTION 7.82.1
They spent the day attacking the Athenians and their allies with missiles from all sides. When they saw that the men were worn down by wounds and their other suffering, Gylippus, the Syracusans, and their allies first made a proclamation to the islanders. Any of them who wanted could come over to their side and keep their freedom. The men from a few cities did leave.

SECTION 7.82.2
Later, they also made an agreement with all the rest of Demosthenes' men. They were to hand over their weapons, and none of them was to die by violence, from imprisonment, or from a lack of the most basic necessities of life.

SECTION 7.82.3
All six thousand men surrendered. They handed over all the money they had, putting it into shields laid face up. They filled four shields. These prisoners were taken to the city at once. That same day, Nicias and his men reached the river Erineus. After crossing it, he settled the army on some high ground.

CHAPTER 7.83

SECTION 7.83.1
The next day the Syracusans caught up with him. They said that Demosthenes' men had surrendered and told him to do the same. He did not believe them and agreed on a truce so that he could send a cavalryman to find out.

SECTION 7.83.2
The man went and returned with the news that they had surrendered. Nicias then sent a herald to Gylippus and the Syracusans. He was ready to agree on behalf of the Athenians to repay all the money the Syracusans had spent on the war, if they would let his army go. Until the money was paid, he would give Athenians as hostages, one man for each talent.

SECTION 7.83.3
The Syracusans and Gylippus refused these terms. Instead, they attacked, surrounded these troops too on all sides, and threw missiles at them until late in the day.

SECTION 7.83.4
These men too were in a bad condition from lack of grain and other supplies. Even so, they planned to wait for the quiet part of the night and then march away. But just as they were picking up their weapons, the Syracusans noticed and sang their battle song.

SECTION 7.83.5
Realizing that they had been detected, the Athenians put down their weapons again, except for about three hundred men. These forced their way through the guards and went on through the night wherever they could.

CHAPTER 7.84

SECTION 7.84.1
At daybreak Nicias led the army on. The Syracusans and their allies kept attacking in the same way, throwing missiles from all sides and striking men down with javelins.

SECTION 7.84.2
The Athenians hurried toward the river Assinarus. The attacks from all sides by large numbers of cavalry and the rest of the enemy force were driving them on. They thought things would be easier if they crossed the river. Their exhaustion and their longing for a drink also drove them forward.

SECTION 7.84.3
When they reached it, they rushed in without any order at all. Every man wanted to get across first, and the enemy's continued attacks were making the crossing very difficult. Forced to move in a mass, they fell over one another and trampled each other. Some were killed at once on their own spears and equipment. Others got tangled in them and fell.

SECTION 7.84.4
The Syracusans took positions on the far bank, which was steep, and threw missiles down at the Athenians. Most of the Athenians were eagerly drinking and jostling one another in confusion down in the riverbed.

SECTION 7.84.5
The Peloponnesians came down after them and slaughtered the men, especially those in the river. The water was immediately fouled, but the men kept drinking it, muddy and bloody as it was. The crowd even fought over it.

CHAPTER 7.85

SECTION 7.85.1
At last, many bodies were already piled on one another in the river. The army was being destroyed: some died in the river, and any who escaped were killed by the cavalry. Nicias surrendered to Gylippus, whom he trusted more than the Syracusans. He told him that he and the Lacedaemonians could do whatever they wanted with him, but asked them to stop killing the other soldiers.

SECTION 7.85.2
After this, Gylippus ordered his men to take prisoners alive. They gathered up the survivors, except those whom individual captors had kept hidden—and there were many of these. They also sent men in pursuit of the three hundred who had broken through the guards during the night, and captured them.

SECTION 7.85.3
The number of troops collected as public prisoners was therefore not large, but very many were secretly taken by individuals. They were scattered throughout Sicily, since, unlike Demosthenes' men, they had not been captured under an agreement.

SECTION 7.85.4
A considerable number also died. This was the greatest slaughter, as great as any in this [Sicilian] war. Many had also died in the numerous other attacks during the retreat. Yet many escaped, some immediately, and others later, after they had been enslaved and then run away. These men found refuge in Catana.

CHAPTER 7.86

SECTION 7.86.1
The Syracusans and their allies gathered together, took as many prisoners as they could and the captured equipment, and returned to the city.

SECTION 7.86.2
They put all the other Athenians and allies they had captured down in the stone quarries, which they thought were the most secure place to keep them. But they executed Nicias and Demosthenes against Gylippus' wishes. In addition to his other achievements, Gylippus thought it would be a fine success to bring the enemy generals back to the Lacedaemonians.

SECTION 7.86.3
Of the two, Demosthenes happened to be their bitterest enemy because of what had happened on the island and at Pylos. Nicias was their closest friend for the same reason. He had worked hard to get the Lacedaemonian prisoners from the island released, persuading the Athenians to make a treaty.

SECTION 7.86.4
The Lacedaemonians were friendly toward him because of this. It was also a major reason why he had trusted Gylippus and surrendered to him. But some of the Syracusans, it was said, had been in secret communication with Nicias. They feared that under torture he might disclose this and cause them trouble just when they were doing well. Others, especially the Corinthians, feared that, since he was rich, he might bribe someone and escape, and then cause them more trouble. They persuaded their allies and had him killed.

SECTION 7.86.5
He died for this reason, or something very close to it. Of all the Greeks of my time, he least deserved to come to such a miserable end, because he had devoted his whole life to following accepted standards of goodness.

CHAPTER 7.87

SECTION 7.87.1
At first the Syracusans treated the men in the quarries harshly. There were many of them crowded into a small, deep hollow without shelter. Initially they suffered from the sun and the heat, which was still stifling. Then the autumn nights came on cold instead, and the change made them ill.

SECTION 7.87.2
Because they were so cramped, they had to do everything in the same place. The bodies of men who died from wounds, the change in temperature, and similar causes were piled on one another there too. The smells were unbearable. They were also tormented by hunger and thirst. For eight months each man was given a cotyle of water and two cotyles of grain a day. Every other hardship that people trapped in such a place could be expected to suffer also fell on them.

SECTION 7.87.3
They lived like this, all crowded together, for about seventy days. Then the Syracusans sold the others, except the Athenians and any Greeks from Sicily or Italy who had taken part in the expedition.

SECTION 7.87.4
It is hard to give an exact total for the prisoners, but there were at least seven thousand.

SECTION 7.87.5
This proved to be the greatest [Greek] event of this war, and in my opinion the greatest of all Greek events we know of by report. It brought the greatest glory to the victors and the greatest misery to the defeated.

SECTION 7.87.6
They were completely beaten in every way, and their suffering was extreme in every respect. It was, as the saying goes, total destruction: land forces, ships, everything was lost. Out of so many, few returned home. These were the events in Sicily.

### Book 8

CHAPTER 8.1

SECTION 8.1.1
When the news reached Athens, for a long time people refused to believe that the destruction could have been so complete. They would not even believe soldiers who had escaped from the fighting itself and gave clear reports. Once they accepted the truth, they turned against the public speakers who had supported the expedition, as though they had not voted for it themselves. They were also angry with the collectors of oracles, the diviners, and everyone who had made predictions at the time and encouraged them to hope that they would conquer Sicily.

SECTION 8.1.2
The disaster brought them grief from every direction, and they were surrounded by overwhelming fear and shock. Both individual households and the city as a whole felt the loss of so many hoplites and cavalrymen—a body of men of military age that they could see no way to replace. At the same time, they saw that there were not enough ships in the ship sheds, or money in the public treasury, or crews for the ships. For the moment, they had no hope of survival. They thought their enemies in Sicily would sail straight to Piraeus with their fleet, especially after so great a victory. Their enemies nearer home would now double all their preparations and attack with their full strength by land and sea, joined by Athens' own allies in revolt.

SECTION 8.1.3
Even so, they decided that they must not give in. They must use the resources they still had to prepare a fleet, collecting timber wherever they could, and raise money. They must keep their allies secure, especially Euboea. They must also put some of the city's spending on a more sensible, economical basis. They would elect a board of older men to consider measures in advance for the present situation, as each occasion required.

SECTION 8.1.4
In their immediate fear, they were ready to accept discipline in everything, as the people generally are at such times. They put their decisions into practice, and the summer ended.

CHAPTER 8.2

SECTION 8.2.1
In the following winter, all the Greeks were immediately encouraged by the Athenians' great disaster in Sicily. Those who were allied with neither side thought they must no longer stay out of the war, even if no one invited them to join. They should attack the Athenians of their own accord. Each believed the Athenians would have attacked them too if they had succeeded in Sicily. They also thought the rest of the war would be short and that taking part in it would bring them honor. The Lacedaemonians' allies were more eager than before to make a joint effort and quickly put an end to their many hardships.

SECTION 8.2.2
Above all, the subjects of Athens were ready to revolt, even beyond what their strength allowed. They judged the situation in the heat of their feelings. They would not even allow for the possibility that the Athenians could survive the coming summer.

SECTION 8.2.3
All this gave the Lacedaemonian state confidence. Most of all, it expected its allies from Sicily to arrive in great strength as soon as spring came. Now that these allies had been forced to develop a navy, their arrival seemed likely.

SECTION 8.2.4
With high hopes on every side, the Lacedaemonians intended to commit themselves to the war without holding back. They calculated that, if it ended well, they would be free in the future from dangers like the one Athens would have brought upon them if it had gained Sicily as well. Once they had brought Athens down, they themselves would hold a secure position as leaders of all Hellas.

CHAPTER 8.3

SECTION 8.3.1
So, during this winter, their king Agis at once set out from Decelea with part of his army. He collected money from the allies for the navy. Then he turned toward the Malian Gulf. Because of the old hostility between them, he seized a large amount of booty from the Oetaeans and exacted money from them. Despite the protests and opposition of the Thessalians, he also forced the Achaeans of Phthiotis and the other subjects of Thessaly in that region to provide some hostages and money. He placed the hostages at Corinth and tried to bring these peoples into the alliance.

SECTION 8.3.2
The Lacedaemonians assigned the cities a total of 100 ships to build. They assigned 25 each to themselves and the Boeotians; 15 to the Phocians and Locrians together; 15 to the Corinthians; ten to the Arcadians, Pellenians, and Sicyonians together; and ten to the Megarians, Troezenians, Epidaurians, and Hermionians together. They made their other preparations too, intending to take up the war as soon as spring began.

CHAPTER 8.4

SECTION 8.4.1
During this same winter, the Athenians also carried out the preparations they had planned. They collected timber and built ships. They fortified Sunium so that their grain ships could sail safely around the headland. They abandoned the fort in Laconia that they had built while sailing along the coast to Sicily. They cut other expenses wherever they thought money was being spent needlessly. Above all, they watched the situation among their allies to make sure that they would not revolt.

CHAPTER 8.5

SECTION 8.5.1
While both sides were doing this, preparing for the war just as though they were starting it for the first time, the Euboeans were the first to send envoys to Agis that winter about revolting from Athens. He accepted their proposals and sent to Lacedaemon for Alcamenes son of Sthenelaidas and Melanthus, to serve as commanders in Euboea. They arrived with about 300 newly enfranchised Helots, and he prepared to send them across.

SECTION 8.5.2
Meanwhile, envoys also came from Lesbos, whose people wanted to revolt too. The Boeotians supported them and persuaded Agis to put the Euboean plan on hold. Instead, he prepared for the revolt of Lesbos. He assigned them Alcamenes as military governor, although Alcamenes had been about to sail to Euboea. The Boeotians promised ten ships, and Agis promised ten.

SECTION 8.5.3
These arrangements were made without consulting the Lacedaemonian state. As long as Agis was at Decelea with his own force, he had authority to send troops wherever he wanted, to raise more troops, and to demand money. At this time, it would be fair to say that the allies obeyed him much more [than] the Lacedaemonians at home. With his force behind him, he could appear anywhere at once and make himself feared.

SECTION 8.5.4
While he was making arrangements with the people of Lesbos, the Chians and Erythraeans, who were also ready to revolt, approached Lacedaemon rather than Agis. An envoy from Tissaphernes came there with them. Tissaphernes governed the coastal region for King Darius son of Artaxerxes.

SECTION 8.5.5
Tissaphernes too was inviting the Peloponnesians to come and promising to provide their maintenance. The king had recently demanded the tribute due from his province. Because of the Athenians, Tissaphernes had been unable to collect it from the Greek cities and had fallen into arrears. He therefore thought that by weakening the Athenians he could collect the tribute more easily. He also hoped to make the Lacedaemonians allies of the king and, as the king had ordered him, either bring in alive or kill Amorges, the illegitimate son of Pissuthnes, who was in revolt in Caria.

CHAPTER 8.6

SECTION 8.6.1
The Chians and Tissaphernes were working together toward the same goal. At about the same time, Calligeitus son of Laophon, a Megarian, and Timagoras son of Athenagoras, from Cyzicus, arrived in Lacedaemon. Both were exiles from their own cities and were living with Pharnabazus son of Pharnaces. Pharnabazus had sent them to bring ships to the Hellespont. Like Tissaphernes, he wanted, if possible, to make the cities in his province revolt from Athens so that he could collect their tribute. He also wanted to be the one responsible for making the Lacedaemonians allies of the king.

SECTION 8.6.2
The representatives of Pharnabazus and those of Tissaphernes pursued these plans separately. There was intense competition at Lacedaemon. One group tried to persuade the Lacedaemonians to send ships and an army to Ionia and Chios first, while the other wanted them sent to the Hellespont first.

SECTION 8.6.3
The Lacedaemonians were much more receptive to the proposals from Chios and Tissaphernes. Alcibiades was also supporting them. His family had a particularly close connection with Endius, who was then an ephor: their families had long been friends and hosts to one another. That connection was also how Alcibiades' family had acquired its Laconian name: Endius' father was named Alcibiades.

SECTION 8.6.4
Even so, the Lacedaemonians first sent Phrynis, one of the perioeci, to inspect Chios. He was to find out whether the Chians had as many ships as they claimed and whether the city was as powerful in other respects as its reputation suggested. When he reported that what they had heard was true, they immediately made the Chians and Erythraeans their allies. They voted to send them 40 ships, since, according to the Chians, at least 60 were already available there.

SECTION 8.6.5
At first, they themselves were going to send ten of these ships under Melanchridas, who was their admiral. Then an earthquake occurred. They replaced Melanchridas with Chalcideus and prepared five ships in Laconia instead of ten. The winter ended, and the nineteenth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 8.7

SECTION 8.7.1
At the beginning of spring in the next summer season, the Chians immediately pressed for the ships to be sent. They were afraid that the Athenians might discover what was happening, since all these embassies had been sent without their knowledge. The Lacedaemonians sent three Spartans to Corinth. They were to have the ships hauled across the Isthmus as quickly as possible, from the sea on the other side to the sea facing Athens. Then they were to order them all to sail to Chios, including those Agis had been preparing for Lesbos as well as the others. The allied ships there numbered 39 in all.

CHAPTER 8.8

SECTION 8.8.1
Calligeitus and Timagoras, acting for Pharnabazus, would not take part in the expedition to Chios. Nor would they contribute to it the money they had brought, 25 talents. They intended to sail separately later with another expedition.

SECTION 8.8.2
When Agis saw that the Lacedaemonians were determined to go to Chios first, he did not favor any other course himself. The allies met at Corinth to discuss the matter. They decided to sail first to Chios under Chalcideus, who was preparing the five ships in Laconia, then to Lesbos under Alcamenes, as Agis had planned, and finally to the Hellespont. Clearchus son of Rhamphias had been assigned to command there.

SECTION 8.8.3
They decided to haul half the ships across the Isthmus first and have them sail at once. That way, the Athenians would pay no more attention to the departing ships than to those being brought across later.

SECTION 8.8.4
Indeed, they were making this voyage quite openly. They thought little of the Athenians in their weakness, since no substantial Athenian fleet had yet appeared. In keeping with their decision, they immediately brought 21 ships across.

CHAPTER 8.9

SECTION 8.9.1
Although the others were pressing for departure, the Corinthians were unwilling to sail with them until they had finished celebrating the Isthmian festival, which was taking place at the time. Agis was willing to make the expedition his own responsibility, so that the Corinthians themselves need not break the Isthmian truce.

SECTION 8.9.2
The Corinthians would not agree, and there was a delay. Meanwhile, the Athenians learned more about the situation in Chios. They sent Aristocrates, one of their generals, to accuse the Chians. When the Chians denied the accusations, the Athenians told them to prove their loyalty by sending ships to serve with them in the allied fleet. They sent seven.

SECTION 8.9.3
They sent the ships because most Chians did not know what was being planned. The small group who did know did not yet want to make enemies of the general population before they had gained some strong support. They also no longer expected the Peloponnesians to come, because of the delay.

CHAPTER 8.10

SECTION 8.10.1
Meanwhile, the Isthmian festival took place. The Athenians, who had been invited, attended it, and the Chian plans became clearer to them. When they returned, they immediately made preparations to ensure that the ships could not sail from Cenchreae without their knowledge.

SECTION 8.10.2
After the festival, the Peloponnesians set sail for Chios with 21 ships under Alcamenes. At first the Athenians approached with an equal number of ships and tried to draw them out to open sea. When the Peloponnesians did not follow them far but turned away, the Athenians also withdrew. They had the seven Chian ships among their own and did not trust them.

SECTION 8.10.3
Later, however, they crewed more ships, bringing their total to 37. They pursued the Peloponnesians as they sailed along the coast and drove them into Spiraeum in Corinthian territory. This is an uninhabited harbor at the far edge of the territory, near the border with Epidaurus. The Peloponnesians lost one ship out at sea. They brought the others together and anchored them.

SECTION 8.10.4
The Athenians attacked with their ships from the sea and also landed troops. Great confusion and disorder followed. The Athenians badly damaged most of the ships on shore and killed Alcamenes, their commander. Some Athenians were also killed.

CHAPTER 8.11

SECTION 8.11.1
When the two sides had drawn apart, the Athenians assigned enough ships to keep watch over the enemy fleet. They anchored the rest at a small island nearby, where they made their camp. They also sent to Athens for reinforcements.

SECTION 8.11.2
The next day the Corinthians came to help the Peloponnesians defend the ships, and shortly afterward the other neighboring peoples arrived too. They saw that guarding the ships in an uninhabited place would be difficult and did not know what to do. They considered burning the ships. Then they decided to haul them ashore and keep their army stationed beside them as a guard until a suitable chance of escape arose. When Agis learned what had happened, he also sent them a Spartan named Thermon.

SECTION 8.11.3
The Lacedaemonians first received news that the ships had sailed from the Isthmus. The ephors had told Alcamenes to send a mounted messenger when this happened. They immediately wanted to send their own five ships under Chalcideus, with Alcibiades accompanying him. Then, just as they were preparing to leave, news arrived that the ships had taken refuge in Spiraeum. This failure at their very first attempt to begin the war in Ionia discouraged them. They no longer intended to send the ships from their own country. They even thought of recalling some that had already put out to sea.

CHAPTER 8.12

SECTION 8.12.1
When Alcibiades learned this, he again persuaded Endius and the other ephors not to be afraid to make the voyage. He said they would arrive before the Chians heard about the disaster to the ships. Once he himself reached Ionia, he could easily persuade the cities to revolt by telling them about the Athenians' weakness and the Lacedaemonians' eagerness to help. They would find him more convincing than anyone else.

SECTION 8.12.2
He also told Endius privately that it would bring him honor to be responsible for the revolt of Ionia and for making the king an ally of the Lacedaemonians. This achievement should not belong to Agis. Alcibiades himself was at odds with Agis.

SECTION 8.12.3
After persuading Endius and the other ephors, Alcibiades set out in the five ships with Chalcideus the Lacedaemonian. They made the voyage at speed.

CHAPTER 8.13

SECTION 8.13.1
At about this same time, the 16 Peloponnesian ships that had fought through the war with Gylippus were returning from Sicily. Near Leucas they were cut off and damaged by 27 Athenian ships under Hippocles son of Menippus, who was watching for ships coming from Sicily. All but one of the Peloponnesian ships escaped the Athenians and sailed into Corinth.

CHAPTER 8.14

SECTION 8.14.1
As Chalcideus and Alcibiades sailed, they detained everyone they met so that news of their approach would not get out. They first reached Corycus on the mainland and released these people there. After meeting some of their Chian supporters, who told them to sail into the city without giving advance notice, they arrived unexpectedly at Chios.

SECTION 8.14.2
Most people were astonished and alarmed. But the small group behind the plan had arranged for the council to be in session at the time. Chalcideus and Alcibiades spoke, saying that many more ships were on their way. They did not reveal that the ships at Spiraeum were under blockade. The Chians revolted from Athens, and the Erythraeans followed.

SECTION 8.14.3
After this, they sailed with three ships to Clazomenae and brought it into revolt too. The Clazomenians immediately crossed to the mainland and began fortifying Polichna. It would give them a place to retreat to from the small island where they lived, if they needed one. All the rebels were now building fortifications and preparing for war.

CHAPTER 8.15

SECTION 8.15.1
News about Chios quickly reached Athens. The Athenians thought the danger surrounding them was now great and unmistakable. With their largest allied city having changed sides, they did not expect the other allies to stay quiet. In their immediate alarm, they at once removed the penalties for anyone who proposed or put to the vote the use of the 1,000 talents that they had tried so hard not to touch throughout the war. They voted to use this money and crew a substantial number of ships. They also voted to send eight ships immediately from the force keeping watch at Spiraeum. These had left their watch to pursue Chalcideus' ships, failed to catch them, and returned. Their commander was Strombichides son of Diotimus. Twelve more ships under Thrasycles were to follow shortly afterward as reinforcements, also leaving their watch.

SECTION 8.15.2
They withdrew the seven Chian ships that had been helping them blockade the ships at Spiraeum. They freed the slaves aboard them and put the free men in chains. They quickly crewed ten other ships and sent them to replace all those that had left the watch over the Peloponnesians. They also planned to crew another 30. There was great enthusiasm, and every effort was made on a large scale to send help against Chios.

CHAPTER 8.16

SECTION 8.16.1
Meanwhile, Strombichides arrived at Samos with his eight ships. He took on one Samian ship and sailed to Teos, where he called on the people to remain loyal. Chalcideus was also sailing from Chios toward Teos with 23 ships. At the same time, the land forces of Clazomenae and Erythrae were approaching along the coast.

SECTION 8.16.2
Strombichides learned of their approach in time and put out to sea. Once he was in open water and saw how many ships were coming from Chios, he fled toward Samos. The others pursued him.

SECTION 8.16.3
At first the Teians would not admit the land army. Once the Athenians fled, they let it in. The soldiers waited for Chalcideus to return from the pursuit. When he was slow to arrive, they began tearing down the wall the Athenians had built on the mainland side of the city of Teos. A small force of non-Greeks came to help them demolish it, under Stages, a subordinate of Tissaphernes.

CHAPTER 8.17

SECTION 8.17.1
After chasing Strombichides to Samos, Chalcideus and Alcibiades armed the sailors from their Peloponnesian ships and left them at Chios. They replaced them with Chian crews, crewed 20 more ships as well, and sailed to Miletus to bring it into revolt.

SECTION 8.17.2
Alcibiades was on friendly terms with the leading men of Miletus. He wanted to bring them over before the ships from the Peloponnese arrived. By bringing as many cities as possible into revolt with Chalcideus and the Chian force, he wanted to win credit for the Chians, himself, Chalcideus, and Endius, who had sent him out, just as he had promised.

SECTION 8.17.3
They went unnoticed for most of the voyage and arrived just ahead of Strombichides and Thrasycles. Thrasycles had just arrived from Athens with twelve ships and was joining in the pursuit. They brought Miletus into revolt. The Athenians sailed up close behind them with 19 ships. When the Milesians refused to admit them, they anchored off the nearby island of Lade to keep watch.

SECTION 8.17.4
Immediately after the Milesians revolted, the Lacedaemonians made their first alliance with the king, through Tissaphernes and Chalcideus, on the following terms.

CHAPTER 8.18

SECTION 8.18.1
“The Lacedaemonians and their allies made an alliance with the king and Tissaphernes on these terms. All territory and cities held by the king, and all those held by his ancestors, shall belong to the king. The king, the Lacedaemonians, and their allies shall jointly prevent the Athenians from receiving any money or anything else that used to come to them from these cities.

SECTION 8.18.2
“The king, the Lacedaemonians, and their allies shall wage war against the Athenians together. Neither side may end the war with the Athenians unless both sides agree: the king, and the Lacedaemonians and their allies.

SECTION 8.18.3
“Anyone who revolts from the king shall also be an enemy of the Lacedaemonians and their allies. In the same way, anyone who revolts from the Lacedaemonians and their allies shall be an enemy of the king.”

CHAPTER 8.19

SECTION 8.19.1
This was the alliance they made. Immediately afterward, the Chians crewed ten more ships and sailed to Anaea. They wanted to find out what was happening at Miletus and, at the same time, bring other cities into revolt.

SECTION 8.19.2
A message came from Chalcideus telling them to sail back and warning that Amorges would arrive overland with an army. They sailed to Dios Hieron. There they sighted 16 ships approaching from Athens under Diomedon, who had set out later than Thrasycles.

SECTION 8.19.3
As soon as they saw them, they fled. One ship went to Ephesus and the others toward Teos. The Athenians captured four empty ships, their crews having escaped ashore first. The rest took refuge in the city of Teos.

SECTION 8.19.4
The Athenians sailed away to Samos. The Chians put to sea with their remaining ships and, together with the land army, brought Lebedus into revolt, and then Aerae. After this, both the army and the ships returned home.

CHAPTER 8.20

SECTION 8.20.1
At about the same time, the 20 Peloponnesian ships at Spiraeum, which had been driven there earlier and were being watched by an equal number of Athenian ships, suddenly sailed out. They won the sea battle and captured four Athenian ships. Then they sailed to Cenchreae and again prepared for the voyage to Chios and Ionia. Astyochus arrived from Lacedaemon as their admiral. He now had command of the entire fleet.

SECTION 8.20.2
After the land army had withdrawn from Teos, Tissaphernes himself arrived with an army. He demolished whatever was left of the wall at Teos and then withdrew. Not long after he left, Diomedon arrived with ten Athenian ships and made an agreement with the Teians that they would admit the Athenians too. He then sailed along the coast to Aerae and attacked it. When he failed to take the city, he sailed away.

CHAPTER 8.21

SECTION 8.21.1
At this time, the people of Samos also rose against the powerful men there, with help from Athenians who happened to be present in three ships. The Samian people killed about 200 of the most powerful men in all. They sentenced 400 to exile and divided their land and houses among themselves. After this, the Athenians voted to grant them self-government, considering them now reliable allies. From then on, the people ran the city themselves. They gave the landowning class no share in anything. No one among the people was any longer allowed to give a daughter in marriage to someone in that class or take a wife from it.

CHAPTER 8.22

SECTION 8.22.1
Later that same summer, the Chians continued as eagerly as they had begun. They were coming in force to bring cities into revolt, even without the Peloponnesians. They also wanted as many others as possible to share their danger. They themselves sailed against Lesbos with 13 ships. The Lacedaemonians had ordered them to go there as their second destination and then to the Hellespont. At the same time, a land army made up of the Peloponnesians who were present and the local allies marched along the coast by way of Clazomenae and Cyme. Eualas, a Spartan, commanded the army, and Deiniadas, one of the perioeci, commanded the ships.

SECTION 8.22.2
The ships sailed in and first brought Methymna into revolt. Four ships were left there. The others then brought Mytilene into revolt.

CHAPTER 8.23

SECTION 8.23.1
Astyochus, the Lacedaemonian admiral, sailed from Cenchreae with four ships, as he had planned, and reached Chios. On the third day after his arrival, the twenty-five Athenian ships sailed for Lesbos under Leon and Diomedon. Leon had come out later from Athens with ten ships as reinforcements.

SECTION 8.23.2
Astyochus also put to sea late that same day. He took one Chian ship with him and sailed for Lesbos to give whatever help he could. He reached Pyrrha, and the next day went on to Eresus. There he learned that the Athenians had taken Mytilene at the first assault.

SECTION 8.23.3
The Athenians had sailed straight into the harbor without being expected and captured the Chian ships. They then landed, defeated those who resisted them, and took the city.

SECTION 8.23.4
Astyochus heard this from the people of Eresus and from the Chian ships with Eubulus that had come from Methymna. These ships had been left there earlier. When Mytilene fell, they escaped and met him. There were three of them, since the Athenians had captured one. Astyochus now gave up his plan to attack Mytilene. Instead he brought Eresus into revolt and armed its people. He also sent the hoplites from his own ships overland toward Antissa and Methymna, putting Eteonicus in command. He himself sailed along the coast with his own ships and the three Chian ships. He hoped the sight of them would give the people of Methymna confidence and keep them committed to the revolt.

SECTION 8.23.5
But everything in Lesbos went against him. He took his land troops aboard and sailed back to Chios. The allied land army, which had been going to march to the Hellespont, was also taken back to its separate cities. After this, six ships from the Peloponnesian allied fleet at Cenchreae reached them at Chios.

SECTION 8.23.6
The Athenians restored their control in Lesbos. They then sailed from there and captured Polichna, the settlement on the mainland that the Clazomenians were fortifying. They brought the people back to their city on the island, except for those responsible for the revolt, who went away to Daphnus. Clazomenae returned to the Athenian side.

CHAPTER 8.24

SECTION 8.24.1
During the same summer, the Athenians operating against Miletus with twenty ships based at Lade landed at Panormus in Milesian territory. Chalcideus, the Lacedaemonian commander, came to oppose them with a small force, and they killed him. On the third day afterward they sailed across and put up a victory monument. The Milesians pulled it down because it had been put up without the Athenians holding the ground.

SECTION 8.24.2
Leon and Diomedon, with the Athenian ships from Lesbos, carried out attacks on the Chians from the sea. Their bases were the Oenussae, the islands off Chios; Sidussa and Pteleum, fortified positions they held in Erythraean territory; and Lesbos. The hoplites serving as marines had been drafted from the citizen roll and made to serve.

SECTION 8.24.3
They landed at Cardamyle and Boliscus, defeated the Chians who came to defend them, killed many, and devastated the surrounding districts. They won another battle at Phanae and a third at Leuconium. After this the Chians no longer came out to fight. The Athenians ravaged their countryside, which was well developed and had suffered no damage from the Persian Wars down to that time.

SECTION 8.24.4
Apart from the Lacedaemonians, the Chians are the only people I know who combined prosperity with good judgment. The greater their city became, the more firmly they kept their affairs in order.

SECTION 8.24.5
Even their revolt, if anyone thinks it was a departure from the safer course, was not something they dared to undertake until they could share the risks with many strong allies. They also saw that, after the disaster in Sicily, even the Athenians no longer denied that their situation was [definitely] very bad. If the unpredictable events of human life led them into a mistake, they made that error along with many others who also thought that Athenian power would quickly be destroyed.

SECTION 8.24.6
With the Chians now cut off from the sea and their land being ravaged, some of them tried to bring the city back to the Athenian side. The authorities discovered this but took no action themselves. Instead they brought the admiral Astyochus over from Erythrae with the four ships he had there. They considered how to stop the plot as gently as possible, either by taking hostages or by some other means. This was what they were doing.

CHAPTER 8.25

SECTION 8.25.1
At the end of the same summer, a force sailed from Athens to Samos under the generals Phrynichus, Onomacles, and Scironides. It consisted of a thousand Athenian, fifteen hundred Argive, and a thousand allied hoplites. Five hundred of the Argives had been lightly armed, but the Athenians had equipped them as hoplites. They traveled in forty-eight ships, including troop transports. After crossing to Miletus, they made camp.

SECTION 8.25.2
The Milesians came out to meet them with eight hundred hoplites of their own, the Peloponnesians who had come with Chalcideus, and some [foreign] mercenary troops belonging to Tissaphernes. Tissaphernes himself was also there with his cavalry. They fought the Athenians and their allies.

SECTION 8.25.3
The Argives rushed ahead on their own wing. They despised their opponents as Ionians who would not stand their ground, and advanced with too little order. The Milesians defeated them and killed just under three hundred of their men.

SECTION 8.25.4
The Athenians first defeated the Peloponnesians, then drove back the non-Greeks and the rest of the force. They did not engage the Milesians. After routing the Argives, the Milesians saw the rest of their side being defeated and withdrew into the city. The Athenians, now victorious, set up their position right outside Miletus.

SECTION 8.25.5
In this battle it happened that the Ionians on both sides defeated the Dorians: the Athenians beat the Peloponnesians facing them, and the Milesians beat the Argives. The Athenians put up a victory monument and prepared to build a wall cutting off the city, since the site was on an isthmus. They thought that if they won over Miletus, the other places would readily come over to them too.

CHAPTER 8.26

SECTION 8.26.1
Meanwhile, late in the afternoon, they received news that fifty-five ships from the Peloponnese and Sicily were almost there. Of the Sicilians, the Syracusans had sent twenty ships and the Selinuntians two. Hermocrates of Syracuse had been especially active in urging them to help finish the destruction of Athenian power. The ships being prepared in the Peloponnese were also now ready. Theramenes the Lacedaemonian had orders to take both fleets to the admiral Astyochus. They first sailed to Leros, the island off Miletus.

SECTION 8.26.2
There they learned that the Athenians were at Miletus. Before going there, they sailed into the Iasic Gulf, wanting to find out the situation at Miletus.

SECTION 8.26.3
They sailed to Teichiussa in Milesian territory and spent the night there. Alcibiades came there on horseback, and they learned from him about the battle. He had been present and had fought alongside the Milesians and Tissaphernes. He urged them to help Miletus as quickly as possible and not let it be walled off, unless they wanted to lose both Ionia and their whole position.

CHAPTER 8.27

SECTION 8.27.1
They intended to go to its aid at dawn. But Phrynichus, the Athenian general, received reliable news from Leros about the ships. His fellow generals wanted to stay and fight a naval battle. He said that he would not do this himself and would do everything he could to prevent them or anyone else from doing it.

SECTION 8.27.2
They [could] fight later, when they knew for certain how many enemy ships they faced and how many of their own they would have, and had made full preparations without rushing. He would never give in to the shame of being called a coward and take an unreasonable risk.

SECTION 8.27.3
There was no disgrace, he said, in an Athenian fleet withdrawing when the circumstances required it. A defeat would bring them greater disgrace, however it happened. It would also expose their city not just to shame but to the greatest danger. After its recent disasters, the city could scarcely afford to start an attack anywhere, even with solid preparations, either by choice or when driven by urgent need. It certainly should not choose to take risks when no one was forcing it.

SECTION 8.27.4
He urged them to sail for Samos as quickly as possible, taking aboard the wounded, the infantry, and all the equipment they had brought with them. They should leave behind what they had taken from enemy territory, to keep the ships light. Once at Samos, they could gather all their ships and make attacks wherever an opportunity arose.

SECTION 8.27.5
He persuaded them and put this plan into action. Both at the time and afterward, people thought Phrynichus had shown good judgment, not only in this matter but in everything else he undertook.

SECTION 8.27.6
So the Athenians left Miletus as soon as evening came, their victory incomplete. The Argives sailed home from Samos in a hurry, angry at their defeat.

CHAPTER 8.28

SECTION 8.28.1
At dawn the Peloponnesians sailed from Teichiussa and arrived at Miletus. They stayed for a day. The next day they took along the Chian ships that had originally been chased into the harbor with Chalcideus. They wanted to sail back to Teichiussa to collect the equipment they had unloaded there.

SECTION 8.28.2
When they arrived, Tissaphernes came up with his land army and persuaded them to sail against Iasus, which his enemy Amorges held. They attacked Iasus unexpectedly and took it. Its people had assumed that the ships could only be Athenian. The Syracusans earned the most praise in the action.

SECTION 8.28.3
The Peloponnesians captured Amorges alive. He was an illegitimate son of Pissuthnes and had rebelled against the king. They handed him over to Tissaphernes to take to the king if he wished, as the king had ordered him to do. They sacked Iasus, and the army took a very large amount of money. The place had been wealthy for a long time.

SECTION 8.28.4
They took Amorges' mercenaries into their own force without harming them, since most were from the Peloponnese. They handed over the town to Tissaphernes, along with all the captives, both enslaved and free. They agreed that he would pay them one Daric stater for each person. Then they returned to Miletus.

SECTION 8.28.5
The Lacedaemonians had sent Pedaritus son of Leon to command at Chios. The Peloponnesians sent him overland as far as Erythrae with the mercenaries taken over from Amorges. They put Philippus in command at Miletus itself. And the summer ended.

CHAPTER 8.29

SECTION 8.29.1
In the following winter, after securing Iasus with a garrison, Tissaphernes came to Miletus. As he had promised at Lacedaemon, he paid a month's allowance to the whole fleet at the rate of one Attic drachma per man per day. For the future, however, he wanted to give three obols until he had consulted the king. If the king ordered it, he said, he would pay the full drachma.

SECTION 8.29.2
Hermocrates, the Syracusan general, objected. Theramenes was not firm about the pay, since he was not the admiral but was only sailing with the fleet to hand it over to Astyochus. Even so, the agreement gave each man more than three obols, by allowing an extra five ships' worth of pay. Tissaphernes gave thirty talents a month for fifty-five ships. Any additional ships beyond that number were paid at the same rate.

CHAPTER 8.30

SECTION 8.30.1
That same winter, another thirty-five ships from home reached the Athenians at Samos, along with the generals Charminus, Strombichides, and Euctemon. They brought together the ships from Chios and all their other ships. They intended to divide their duties by lot: one force would use its fleet to blockade Miletus, while the other would send both ships and land troops against Chios.

SECTION 8.30.2
They did so. Strombichides, Onomacles, and Euctemon drew the assignment to Chios and sailed there with thirty ships. They also took in troop transports some of the thousand hoplites who had come to Miletus. The others stayed at Samos with seventy-four ships, controlled the sea, and made attacks on Miletus.

CHAPTER 8.31

SECTION 8.31.1
At this time Astyochus was at Chios, selecting hostages because of the plot to betray the city. When he learned that the ships with Theramenes had arrived and that the alliance's situation had improved, he stopped doing this. He took ten Peloponnesian ships and ten Chian ships and put to sea.

SECTION 8.31.2
He attacked Pteleum but failed to take it. He then sailed along the coast to Clazomenae and ordered the people there who supported Athens to move to Daphnus and join his side. Tamos, the deputy governor of Ionia, joined in giving this order.

SECTION 8.31.3
They would not obey, so he attacked the city, which had no walls, but could not capture it. He then sailed away in a strong wind. He himself went to Phocaea and Cyme, while the other ships put in at the islands off Clazomenae: Marathussa, Pele, and Drymussa.

SECTION 8.31.4
The winds kept these ships there for eight days. They plundered and used up some of the property the Clazomenians had moved there for safety. They loaded the rest aboard and sailed to join Astyochus at Phocaea and Cyme.

CHAPTER 8.32

SECTION 8.32.1
While he was there, envoys arrived from Lesbos, whose people wanted to revolt again. They persuaded Astyochus, but the Corinthians and the other allies were unwilling because of the earlier failure. So he put to sea and sailed for Chios. A storm scattered the ships, and they later reached Chios from different directions.

SECTION 8.32.2
After this, Pedaritus, who had been marching overland from Miletus, reached Erythrae and crossed with his army to Chios. He also had available about five hundred soldiers, left by Chalcideus from the five ships, together with their arms.

SECTION 8.32.3
Some people from Lesbos were offering to arrange a revolt. Astyochus therefore put a proposal to Pedaritus and the Chians: they should go there with their ships and bring Lesbos into revolt. They would either gain more allies or, if they failed, still damage the Athenians. But the others would not listen, and Pedaritus said he would not let Astyochus have the Chian ships.

CHAPTER 8.33

SECTION 8.33.1
Astyochus took the five Corinthian ships, a sixth from Megara, one from Hermione, and the Laconian ships he had brought out himself, and sailed for Miletus to take up his duties as admiral. He made repeated threats to the Chians, declaring that he would certainly not help them if they needed anything.

SECTION 8.33.2
He put in at Corycus in Erythraean territory and stayed the night. The Athenian force sailing from Samos toward Chios also anchored there, on the other side of a hill that separated them. Neither side knew that the other was there.

SECTION 8.33.3
During the night a letter arrived from Pedaritus. It said that some Erythraean prisoners had been released from Samos and had come to Erythrae to betray it. Astyochus immediately put to sea again for Erythrae. This was all that kept him from encountering the Athenians.

SECTION 8.33.4
Pedaritus also sailed across to meet him. They investigated the suspected traitors and found that the whole story had been made up to get the men safely out of Samos. They cleared them of the accusation and sailed away. Pedaritus went to Chios, while Astyochus continued to Miletus as he had intended.

CHAPTER 8.34

SECTION 8.34.1
Meanwhile, as the Athenian force sailed around from Corycus, it came across three Chian warships off Arginum and chased them as soon as it saw them. A violent storm came on. The Chian ships barely managed to escape into their harbor. Of the Athenian ships, the three that had pressed ahead most eagerly were wrecked and driven ashore near the city of Chios. Some of their men were captured and others killed. The remaining ships found refuge in the harbor below Mount Mimas called Phoenicus. Later they moved from there to an anchorage at Lesbos and prepared to build their fort.

CHAPTER 8.35

SECTION 8.35.1
During the same winter, Hippocrates the Lacedaemonian sailed from the Peloponnese and reached Cnidus with ten ships from Thurii, one Laconian ship, and one Syracusan ship. Dorieus son of Diagoras was one of the three commanders of the Thurian ships. Tissaphernes had already brought Cnidus into revolt.

SECTION 8.35.2
When the Peloponnesians at Miletus heard of their arrival, they told them to use half their ships to guard Cnidus. The other half were to stay near Triopium and seize merchant ships arriving from Egypt. Triopium is a headland projecting from Cnidian territory, with a sanctuary of Apollo.

SECTION 8.35.3
The Athenians heard about this, sailed from Samos, and captured the six ships keeping watch at Triopium. Their crews escaped. After this the Athenians sailed to Cnidus, attacked the unwalled city, and nearly took it.

SECTION 8.35.4
They attacked again the next day. But the people had put up better defenses during the night, and the men who had escaped from the ships at Triopium had joined them. The Athenians could no longer do as much damage. They withdrew, ravaged the Cnidians' land, and sailed back to Samos.

CHAPTER 8.36

SECTION 8.36.1
About this same time Astyochus reached Miletus to take command of the fleet. The Peloponnesians still had plenty of everything they needed in their camp. Pay was being provided at an adequate rate, the soldiers had the large sums plundered from Iasus, and the Milesians willingly bore the burdens of the war.

SECTION 8.36.2
Even so, the Peloponnesians thought that the first agreement with Tissaphernes, made through Chalcideus, was incomplete and not favorable enough to them. While Theramenes was still there, they made another agreement. It was as follows.

CHAPTER 8.37

SECTION 8.37.1
“The Lacedaemonians and their allies agree with King Darius, the king's sons, and Tissaphernes to establish a truce and friendship on the following terms.

SECTION 8.37.2
“Neither the Lacedaemonians nor their allies shall attack or cause any damage to any territory or cities belonging to King Darius, or formerly belonging to his father or his ancestors. Neither the Lacedaemonians nor their allies shall collect tribute from these cities. Neither King Darius nor any of his subjects shall attack or cause any damage to the Lacedaemonians or their allies.

SECTION 8.37.3
“If the Lacedaemonians or their allies need anything from the king, or the king needs anything from the Lacedaemonians or their allies, whatever they persuade each other to do shall be acceptable.

SECTION 8.37.4
“Both sides shall wage war together against the Athenians and their allies. If they make peace, both sides shall do so together. The king shall pay the expenses of any army in his territory that he has called in.

SECTION 8.37.5
“If any of the cities that have made this agreement with the king attacks his territory, the others shall stop it and defend the king as far as they can. If anyone from the king's territory or from any land under his rule attacks the territory of the Lacedaemonians or their allies, the king shall stop them and provide defense as far as he can.”

CHAPTER 8.38

SECTION 8.38.1
After this agreement, Theramenes handed over the ships to Astyochus. He sailed away in a small boat and disappeared.

SECTION 8.38.2
The Athenians had by now brought their army across from Lesbos to Chios. They controlled both land and sea and were fortifying Delphinium. This position was naturally strong on the landward side, had harbors, and was not far from the city of Chios.

SECTION 8.38.3
The Chians had suffered badly in their many earlier battles and were also deeply divided among themselves. Pedaritus had already put Tydeus son of Ion and his associates to death for supporting Athens. The rest of the city was held by force under the control of a few men. The Chians therefore distrusted one another and remained inactive. In these circumstances neither the Chians themselves nor the mercenaries with Pedaritus seemed capable of facing the Athenians in battle.

SECTION 8.38.4
They did, however, send to Miletus and ask Astyochus to help them. When he would not listen, Pedaritus wrote to Lacedaemon, accusing him of failing in his duty.

SECTION 8.38.5
This was how far the Athenians had progressed at Chios. Their ships from Samos made attacks on the fleet at Miletus. But when the enemy did not put out to meet them, they went back to Samos and stayed inactive.

CHAPTER 8.39

SECTION 8.39.1
During the same winter, twenty-seven ships left the Peloponnese for Ionia around the solstice. The Lacedaemonians had prepared them for Pharnabazus [through] the efforts of Calligeitus of Megara and Timagoras of Cyzicus. Antisthenes, a Spartan, sailed with them as commander.

SECTION 8.39.2
The Lacedaemonians also sent eleven Spartans as advisers to Astyochus. One was Lichas son of Arcesilaus. They had orders to reach Miletus and help manage affairs there in whatever way would produce the best results. If they thought it advisable, they were to send these ships, or a larger or smaller number, to Pharnabazus in the Hellespont, appointing Clearchus son of Rhamphias, who was sailing with them, as commander. If the eleven thought it right, they could also remove Astyochus as admiral and replace him with Antisthenes. Pedaritus' letters had made the Lacedaemonians suspicious of him.

SECTION 8.39.3
The ships sailed across the open sea from Malea and put in at Melos. There they encountered ten Athenian ships, captured three without their crews, and burned them. After this they feared that the Athenian ships that had escaped from Melos would report their approach to the Athenians at Samos, as in fact they did. As a precaution, they sailed toward Crete and took a longer route, reaching Caunus in Asia.

SECTION 8.39.4
Once there, they considered themselves safe and sent a message to the fleet at Miletus asking for an escort.

CHAPTER 8.40

SECTION 8.40.1
At the same time the Chians and Pedaritus kept sending messengers to Astyochus despite his delays. They asked him to come with his whole fleet to help them in the siege. He should not stand by while the largest allied city in Ionia was cut off from the sea and its land devastated by raids.

SECTION 8.40.2
The Chians had many slaves—more than any single city except Lacedaemon. Because there were so many, they were also punished more harshly for offenses. As soon as the Athenian army seemed securely established behind its fortifications, most of the slaves deserted to it. Their knowledge of the countryside enabled them to do the greatest damage.

SECTION 8.40.3
The Chians said that Astyochus must help them while there was still hope and it was still possible to stop the work. Delphinium was still being fortified and was unfinished, and a larger enclosure was being added around it for both the camp and the ships. Because of his earlier threat, Astyochus had not intended to help. But when he saw that the allies too were eager, he made up his mind to go.

CHAPTER 8.41

SECTION 8.41.1
Meanwhile, news arrived from Caunus that the twenty-seven ships and the Lacedaemonian advisers were there. Astyochus thought everything else should come second to escorting so many ships to join his own, so that they would have greater control of the sea, and to bringing safely across the Lacedaemonians who had come to inspect his conduct. He immediately abandoned his plan to go to Chios and sailed for Caunus.

SECTION 8.41.2
On the way he landed at Cos Meropis and sacked the city. It had no walls and had collapsed in an earthquake that struck its people—the strongest in our memory. The inhabitants had fled into the mountains. He raided the countryside for plunder, but did not take free people; he let them go.

SECTION 8.41.3
From Cos he reached Cnidus at night. At the Cnidians' insistence, he had to keep his sailors aboard and sail on immediately, just as he was, against the twenty Athenian ships. Charminus, one of the generals from Samos, had these ships and was watching for the arrival of the twenty-seven ships from the Peloponnese—the very ships Astyochus was sailing to meet.

SECTION 8.41.4
The Athenians at Samos had learned from Melos that these ships were approaching. Charminus was keeping watch around Syme, Chalce, and Rhodes, and along the coast of Lycia. He had already learned that they were at Caunus.

CHAPTER 8.42

SECTION 8.42.1
So Astyochus sailed toward Syme with his forces as they were, before anyone could report his approach. He hoped to catch the ships somewhere out at sea. But rain and cloudy skies made his ships lose their way in the darkness and threw them into confusion.

SECTION 8.42.2
At dawn the fleet was scattered. Its left wing was already visible to the Athenians, but the rest was still wandering around the island. Charminus and the Athenians quickly put out to meet them with fewer than their full twenty ships. They thought these were the ships from Caunus that they had been watching for.

SECTION 8.42.3
They attacked at once, sank three ships, and damaged others. They were winning the fight until the larger part of the enemy fleet appeared unexpectedly. Then they found themselves cut off on every side.

SECTION 8.42.4
They turned and fled, losing six ships. With the rest they escaped to the island of Teutlussa, and from there to Halicarnassus. After this the Peloponnesians landed at Cnidus. The twenty-seven ships from Caunus joined them there. They then sailed with the whole fleet to Syme and set up a victory monument before returning to anchor at Cnidus.

CHAPTER 8.43

SECTION 8.43.1
When the Athenians heard about the sea battle, they sailed to Syme with all their ships from Samos. They did not attack the fleet at Cnidus, nor did that fleet attack them. They collected the ships' equipment left on Syme, attacked Loryma on the mainland, and sailed back to Samos.

SECTION 8.43.2
All the Peloponnesian ships were now together at Cnidus, and they made whatever repairs were needed. Tissaphernes had arrived, and the eleven Lacedaemonian representatives held talks with him. They discussed anything they disliked about what had already been done, and how to fight the rest of the war in the best way and to the greatest advantage of both sides.

SECTION 8.43.3
Lichas examined the arrangements most closely. He said that neither treaty, the one made by Chalcideus or the one made by Therimenes, had been properly drawn up. It would be outrageous if the King now claimed control of every territory that he or his ancestors had ruled in the past. This would mean that all the islands, Thessaly, the Locrians, and the lands as far as Boeotia would be enslaved again. Instead of giving the Greeks freedom, the Lacedaemonians would be putting them under Persian rule.

SECTION 8.43.4
So he demanded that they make a different, better treaty. Otherwise they would not use these treaties, and they wanted no money for their forces on these terms. Tissaphernes was furious. He left them angrily, having achieved nothing.

CHAPTER 8.44

SECTION 8.44.1
The Peloponnesians planned to sail to Rhodes, since its most powerful men were sending them invitations. They hoped to bring over an island with considerable strength in sailors and land forces. They also thought that their existing alliance would then let them support their ships without asking Tissaphernes for money.

SECTION 8.44.2
So they sailed from Cnidus at once, during the same winter. Their first landing was at Camirus in Rhodian territory, with ninety-four ships. The ordinary people knew nothing about the plans. They were terrified and fled, especially since the city had no walls. Then the Lacedaemonians called these people together with the Rhodians from the other two cities, Lindus and Ialysus. They persuaded them to revolt from Athens, and Rhodes joined the Peloponnesians.

SECTION 8.44.3
Around this time the Athenians heard the news and sailed from Samos with their ships. They wanted to get there first and appeared out at sea, but they were a little too late. For the moment they sailed away to Chalce, and from there to Samos. Later they fought against Rhodes by making naval raids from Chalce and Cos [and from Samos].

SECTION 8.44.4
The Peloponnesians collected about thirty-two talents from the Rhodians. Apart from that they remained inactive for eighty days, with their ships pulled up on shore.

CHAPTER 8.45

SECTION 8.45.1
Meanwhile, and even earlier, before they left for Rhodes, the following events took place. After Chalcideus' death and the battle at Miletus, the Peloponnesians distrusted Alcibiades. A letter had come from Lacedaemon to Astyochus ordering him to kill Alcibiades. He was an enemy of Agis, and they had other reasons to think him untrustworthy. In fear, he first withdrew to Tissaphernes. Then he did all he could to damage the Peloponnesians' position with him.

SECTION 8.45.2
He became Tissaphernes' adviser on everything. He cut the pay from one Attic drachma to three obols, and even that was not to be paid regularly. He told Tissaphernes to explain that the Athenians, who had much longer experience of naval affairs, paid their men three obols. This was not so much because they were poor. It was to prevent their sailors from having money to spare and misusing it. Some would spend it on things that weakened their bodies. Others would desert their ships if no pay was still owed to them as a guarantee that they would stay.

SECTION 8.45.3
He also advised Tissaphernes [to] pay bribes to the trireme commanders and the generals from the various cities, and persuade them to accept these arrangements. All agreed except the Syracusans. Their commander Hermocrates alone opposed him on behalf of the whole allied force.

SECTION 8.45.4
He also turned away the cities that asked for money, answering them himself on Tissaphernes' behalf. He said the Chians were shameless. They were the richest of the Greeks, yet they depended on outside help for their safety and expected others to risk both their lives and their money for Chian freedom.

SECTION 8.45.5
He said the other cities were also in the wrong. Before they revolted, they had spent money on Athens. It would be wrong if they now refused to contribute just as much, or even more, for their own benefit.

SECTION 8.45.6
He explained that Tissaphernes was now paying for the war with his own money, so it was reasonable for him to be careful with it. But if funds for the forces ever arrived from the King, he would pay them their full wages and give the cities the help they could reasonably expect.

CHAPTER 8.46

SECTION 8.46.1
He also advised Tissaphernes not to be too eager to end the war. He should not bring in the Phoenician ships he was preparing, or provide pay for more Greeks, in order to give the same people control of both land and sea. Instead he should let the two sides divide power between them. Then the King could always bring one side against the other whenever it caused him trouble.

SECTION 8.46.2
If control of land and sea came into the same hands, he would have no one to help him bring down the dominant power. His only alternative would be to take the field himself eventually, at great expense and risk, and fight the matter out. It would cost less to let the Greeks wear each other down. He could do this for a small fraction of the expense and without putting himself in danger.

SECTION 8.46.3
He said the Athenians would be more suitable partners for him in sharing power. They were less interested in territory on land, and both their stated aims and their actual way of fighting served his interests best. They would help enslave the peoples of the sea for themselves, and the Greeks living in the King's territory for him. The Lacedaemonians, by contrast, had come to free them. It was unlikely that they would now free the Greeks from other Greeks, themselves included, but fail to free them from those others [the non-Greeks], unless the Lacedaemonians failed to defeat the non-Greeks.

SECTION 8.46.4
So he told him first to wear both sides down. Then, after taking as much as possible away from the Athenians, he should finally get the Peloponnesians out of the country.

SECTION 8.46.5
Tissaphernes mostly shared this view, as far as his actions showed. Because he thought Alcibiades' advice on these matters was good, he gave him his trust. He supplied the Peloponnesians poorly with money for their forces and would not let them fight a sea battle. He kept saying that the Phoenician ships would come and that they would then fight with strength to spare. In this way he damaged their cause and took away the fighting edge of their fleet, which had become very strong indeed. In other ways too, he supported their war so halfheartedly that it was impossible not to notice.

CHAPTER 8.47

SECTION 8.47.1
Alcibiades gave this advice partly because he thought it best for Tissaphernes and the King, with whom he was staying. But he was also trying to arrange his own return home. He knew that, if he did not destroy his country, he would eventually be able to persuade it to let him come back. He thought his best chance of persuading the Athenians was to show that Tissaphernes was his friend. And that is what happened.

SECTION 8.47.2
The Athenian soldiers at Samos learned that he had influence with Tissaphernes. Alcibiades himself had helped this along by sending messages to their most powerful men. They were to speak about him to the leading citizens. He wanted to return under an oligarchy, not under rule by bad men or under the democracy that had expelled him. He would make Tissaphernes their friend and share in their government. But the Athenian trireme commanders and the most powerful men at Samos were moving to overthrow the democracy chiefly on their own initiative.

CHAPTER 8.48

SECTION 8.48.1
This movement began in the camp and later spread from there to the city. Some men crossed over from Samos and spoke with Alcibiades. He held out the prospect of making first Tissaphernes and then the King their friends, provided they were not governed by a democracy. The King would trust them more under those conditions. The most powerful citizens, who also bore the greatest burdens, had high hopes. They expected to take control of affairs for themselves and defeat their enemies.

SECTION 8.48.2
They returned to Samos and formed a conspiracy among men who shared their aims. They openly told the ordinary soldiers that the King would be their friend and provide money if Alcibiades returned and they gave up democracy.

SECTION 8.48.3
The mass of the soldiers felt some immediate resentment at what was happening. But the prospect of generous pay from the King kept them quiet. After the organizers of the oligarchy had told the soldiers, they again examined Alcibiades' proposals among themselves and with most of their political associates.

SECTION 8.48.4
The others thought the proposals workable and reliable. But Phrynichus, who was still a general, approved of none of them. He thought Alcibiades cared no more for oligarchy than for democracy—and this was true. His only concern was to change the city's existing system so that his associates would invite him back. Their own chief concern, Phrynichus thought, should be to avoid civil strife. Nor would it be easy for the King to side with the Athenians, whom he did not trust, and bring trouble on himself. The Peloponnesians were now an equal force at sea and held some of the most important cities in his empire. He could instead make friends with them, since they had never yet done him any harm.

SECTION 8.48.5
As for the allied cities, the conspirators had apparently promised them oligarchies, since Athens itself would no longer be democratic. Phrynichus said he knew very well that the cities which had revolted would be no more likely to return, and those still allied would be no more secure. They would not prefer slavery under either an oligarchy or a democracy to freedom under whichever of the two they happened to have.

SECTION 8.48.6
He said the allies thought that the so-called respectable upper classes would cause them no less trouble than the people. These men arranged and proposed the harmful measures that the people adopted, and gained most of the benefit themselves. If it were up to them, the allies would be killed without trial and with greater violence. The people, on the other hand, offered the allies a refuge and kept those men in check.

SECTION 8.48.7
Phrynichus said he knew for certain that the cities held these views, having learned them from actual experience. So he himself approved of nothing in Alcibiades' proposals or in what was now being done.

CHAPTER 8.49

SECTION 8.49.1
But the conspirators who had met together accepted the proposals, just as they had favored them at first. They prepared to send Pisander and others as ambassadors to Athens. These were to arrange Alcibiades' return, overthrow the democracy there, and make Tissaphernes a friend of the Athenians.

CHAPTER 8.50

SECTION 8.50.1
Phrynichus realized that Alcibiades' return would be discussed and that the Athenians would accept it. He was afraid because he had spoken against it. If Alcibiades came back, he might harm him for having stood in his way. So he took the following course.

SECTION 8.50.2
He secretly sent a letter to Astyochus, the Lacedaemonian admiral, who was still near Miletus at the time. He wrote that Alcibiades was damaging their cause by making Tissaphernes a friend of Athens, and gave a clear account of everything else. He said he should be forgiven for plotting against a personal enemy even at the expense of his city.

SECTION 8.50.3
Astyochus had no intention of punishing Alcibiades, especially since he no longer came within his reach as easily as before. Instead he went inland to Magnesia, to Alcibiades and Tissaphernes. He told them what had been written from Samos, himself acting as the informer. It was said that he had put himself at Tissaphernes' disposal for private profit, in this matter and in everything else. That was also why he objected less strongly when the pay was not given in full.

SECTION 8.50.4
Alcibiades immediately sent a letter denouncing Phrynichus to the authorities at Samos. He described what Phrynichus had done and demanded his death.

SECTION 8.50.5
Phrynichus was alarmed. The disclosure had put him in extreme danger. He sent another message to Astyochus, complaining that his earlier communication had not been kept properly secret. He now offered to let them destroy the whole Athenian army at Samos. Since Samos had no walls, he explained in detail how he would do it. He said that, now that their actions had put his life at risk, he could not be blamed for doing this or anything else rather than being destroyed by his worst enemies. Astyochus revealed this too to Alcibiades.

CHAPTER 8.51

SECTION 8.51.1
Phrynichus realized in advance that Astyochus was betraying him and that a letter about this from Alcibiades was about to arrive. He acted first and told the army himself that the enemy was about to attack the camp. Samos had no walls, and not all the ships were anchored inside the harbor. He said he had definite information about the plan. They must build walls around Samos as quickly as possible and take all other precautions. He was a general and had the authority to carry out these measures himself.

SECTION 8.51.2
They began preparing to build the walls. These events meant that Samos was fortified sooner, though the work would have been done in any case. Not long afterward, the letters from Alcibiades arrived. They said that Phrynichus was betraying the army and that the enemy was about to attack.

SECTION 8.51.3
But Alcibiades was not believed. People thought that he had learned of the enemy's plans in advance and, out of personal hostility, was blaming Phrynichus as an accomplice. So he did Phrynichus no harm. By reporting the same news, he actually gave more support to his account.

CHAPTER 8.52

SECTION 8.52.1
After this Alcibiades worked to bring Tissaphernes around and persuade him to become a friend of Athens. Tissaphernes feared the Peloponnesians, because they had more ships there than the Athenians. Even so, he wanted to be persuaded if he could, especially after he heard about the Peloponnesians' dispute at Cnidus over Therimenes' treaty. By this time the dispute had already taken place, and they were at Rhodes. In that dispute Lichas had confirmed Alcibiades' earlier claim that the Lacedaemonians intended to free all the cities. Lichas had said it was intolerable for the treaty to give the King control over cities that he or his ancestors had ruled at any time in the past. Alcibiades had a great deal at stake, so he kept working hard to win Tissaphernes over.

CHAPTER 8.53

SECTION 8.53.1
Meanwhile Pisander and the other Athenian ambassadors sent from Samos arrived at Athens. They spoke to the people, presenting the main points from a longer list of arguments. Above all, they said that if the Athenians brought Alcibiades back and changed the way their democracy was run, they could have the King as an ally and defeat the Peloponnesians.

SECTION 8.53.2
Many others spoke against them in defense of democracy. Alcibiades' enemies also shouted that it would be outrageous if he returned in defiance of the laws. The Eumolpidae and Ceryces gave testimony about the offenses against the Mysteries for which he had been exiled. They called on the gods and urged the people not to bring him back. Faced with all this opposition and angry protest, Pisander came forward. He called up each of his opponents in turn and asked whether he had any hope of saving the city unless someone persuaded the King to come over to their side. The Peloponnesians faced them at sea with at least as many ships as their own and had more allied cities. The King and Tissaphernes were supplying the enemy with money, while Athens had none left.

SECTION 8.53.3
When those he questioned said they had no such hope, he told them plainly: “Then we cannot achieve this unless we run our government more sensibly and put the offices into fewer hands, so that the King will trust us. For now, we must think more about our survival than about our form of government. Later we will be able to change it again if anything displeases us. We must also bring back Alcibiades. He is the only man who can achieve this at present.”

CHAPTER 8.54

SECTION 8.54.1
At first the people were angry when they heard the proposal for oligarchy. But Pisander made it clear to them that there was no other way to survive. They were frightened, and at the same time they hoped they could change the government again. So they gave in.

SECTION 8.54.2
They voted that Pisander should sail with ten other men and handle the negotiations with Tissaphernes and Alcibiades in whatever way they thought would work best.

SECTION 8.54.3
Pisander also brought accusations against Phrynichus. The people removed him and his fellow commander Scironides from office, and sent Diomedon and Leon to replace them as generals with the fleet. Pisander had accused Phrynichus of betraying Iasus and Amorges. He did so because he thought Phrynichus would oppose the negotiations with Alcibiades.

SECTION 8.54.4
Pisander visited all the political clubs already in the city, which had been organized to influence trials and appointments to office. He urged them to unite, agree on a common plan, and overthrow the democracy. He made the other preparations needed in the present situation so that there would be no further delay. Then he himself sailed with the ten men to Tissaphernes.

CHAPTER 8.55

SECTION 8.55.1
During the same winter, Leon and Diomedon had already arrived to take command of the Athenian ships. They made a naval attack on Rhodes. They found the Peloponnesian ships pulled up on shore. They landed some troops, defeated the Rhodians who came to resist them, and withdrew to Chalce. They conducted the war from there rather than from Cos, because it was easier for them to watch for any departure of the Peloponnesian fleet.

SECTION 8.55.2
Xenophantidas, a Laconian, also came to Rhodes from Pedaritus at Chios. He reported that the Athenians' wall was now complete. Unless they came to help with all their ships, their cause in Chios would be lost. The Peloponnesians planned to send help.

SECTION 8.55.3
Meanwhile Pedaritus took the mercenary force with him and the entire Chian army and attacked the Athenians' defenses around their ships. He captured part of the defenses and gained possession of some ships that had been pulled ashore. But the Athenians came out to help and routed the Chians first. The rest of Pedaritus' force was then defeated too. He himself was killed, along with many Chians, and a large amount of armor and weapons was captured.

CHAPTER 8.56

SECTION 8.56.1
After this the Chians were blockaded by land and sea even more closely than before. There was severe famine there. Meanwhile Pisander and the other Athenian ambassadors arrived to see Tissaphernes and held talks about the agreement.

SECTION 8.56.2
But Alcibiades could not be at all sure of Tissaphernes' support. Tissaphernes had become more afraid of the Peloponnesians and still wanted to wear both sides down, just as Alcibiades himself had advised. So Alcibiades adopted a different approach: Tissaphernes was to demand so much from the Athenians that no agreement would be reached.

SECTION 8.56.3
I think Tissaphernes wanted the same thing, in his case because of his fear. Alcibiades saw that Tissaphernes was in any event unwilling to agree. He did not want the Athenians to think him unable to persuade Tissaphernes. Instead he wanted them to think that Tissaphernes had been persuaded and was willing to join them, but that they themselves were not offering enough.

SECTION 8.56.4
Alcibiades spoke on behalf of Tissaphernes, who was present, and kept making such excessive demands that the failure could be blamed on the Athenians, even though they agreed to most of what he asked. He demanded that they hand over all Ionia, then the nearby islands as well, and other things. The Athenians did not object. Finally, at the third meeting, he became afraid that his lack of influence would be completely exposed. He demanded that the King be allowed to build ships and sail along his own coast wherever he wanted, with as many ships as he wanted. At that point the Athenians would agree to no more. They thought the terms impossible and believed Alcibiades had deceived them. They left in anger and returned to Samos.

CHAPTER 8.57

SECTION 8.57.1
Immediately afterward, during the same winter, Tissaphernes went to Caunus. He wanted to bring the Peloponnesians back to Miletus, make yet another treaty on whatever terms he could, and provide money for their forces rather than become their outright enemy. He feared that, if they lacked the means to support their large fleet, they might be forced to fight the Athenians at sea and be defeated. Or their ships might lose their crews, allowing the Athenians to get what they wanted without his help. Above all, he feared that the Peloponnesians would plunder the mainland in search of supplies.

SECTION 8.57.2
Considering all these risks and looking ahead, he wanted, as before, to restore the balance between the Greeks. So he sent for the Peloponnesians, gave them money to support their forces, and made the following third treaty.

CHAPTER 8.58

SECTION 8.58.1
“In the thirteenth year of King Darius's reign, when Alexippidas was ephor at Lacedaemon, an agreement was made on the plain of the Maeander. The parties were the Lacedaemonians and their allies on one side, and Tissaphernes, Hieramenes, and the sons of Pharnaces on the other. It concerned the affairs of the king, the Lacedaemonians, and their allies.

SECTION 8.58.2
“The king's territory in Asia, all of it, is to belong to the king. The king may decide what to do with his own territory as he wishes.

SECTION 8.58.3
“The Lacedaemonians and their allies must not enter the king's territory to do any harm. The king must not enter the territory of the Lacedaemonians or their allies to do any harm either.

SECTION 8.58.4
“If any Lacedaemonian or ally enters the king's territory to do harm, the Lacedaemonians and their allies must stop him. If anyone from the king's territory goes against the Lacedaemonians or their allies to do harm, the king must stop him.

SECTION 8.58.5
“Tissaphernes must provide support for the ships now present, on the agreed terms, until the king's ships arrive.

SECTION 8.58.6
“Once the king's ships arrive, the Lacedaemonians and their allies may support their own ships at their own expense if they wish. If they want to receive support from Tissaphernes, he must provide it. When the war ends, the Lacedaemonians and their allies must repay Tissaphernes all the money they have received.

SECTION 8.58.7
“Once the king's ships arrive, the ships of the Lacedaemonians, their allies, and the king must fight the war together, as Tissaphernes, the Lacedaemonians, and their allies decide. If they wish to make peace with the Athenians, they must make peace together on the same terms.”

CHAPTER 8.59

SECTION 8.59.1
This was the treaty they made. Afterward Tissaphernes began preparing to bring up the Phoenician ships, as had been agreed, and to carry out all his other promises. At least he wanted people to see him making preparations.

CHAPTER 8.60

SECTION 8.60.1
As the winter was ending, the Boeotians captured Oropus through betrayal, though it had an Athenian garrison. Some Eretrians and people from Oropus itself helped them. They were planning a revolt in Euboea. Oropus lay close to Eretria, and while the Athenians held it, it could not fail to cause serious harm to Eretria and the rest of Euboea.

SECTION 8.60.2
With Oropus now in their hands, the Eretrians went to Rhodes and asked the Peloponnesians to come to Euboea. But the Peloponnesians were more eager to help Chios, which was in trouble. They put out from Rhodes with all their ships.

SECTION 8.60.3
When they reached the area of Triopium, they saw the Athenian ships out at sea, sailing from Chalce. Neither side sailed against the other. The Athenians reached Samos, and the Peloponnesians reached Miletus. The Peloponnesians saw that they could no longer help Chios without a sea battle. This winter ended, and the twentieth year of this war, which Thucydides wrote, came to an end.

CHAPTER 8.61

SECTION 8.61.1
At the start of the next summer, just as spring was beginning, Dercylidas, a Spartan, was sent overland toward the Hellespont with a small army to bring about a revolt at Abydos. Its people were colonists from Miletus. Meanwhile, Astyochus could find no way to help the Chians. The pressure of the siege forced them to fight a sea battle.

SECTION 8.61.2
While Astyochus was still at Rhodes, the Chians had brought Leon, a Spartan, from Miletus to command them after Pedaritus's death. Leon had come out with Antisthenes as a marine. They also brought twelve ships which had been guarding Miletus: five from Thurii, four from Syracuse, one from Anaea, one from Miletus, and one belonging to Leon.

SECTION 8.61.3
The Chians marched out with their whole force and occupied a strong position. At the same time, their thirty-six ships put out against the Athenians' thirty-two, and a sea battle followed. It was a hard fight, and the Chians and their allies did at least as well as their opponents. They then withdrew into the city, as it was already late.

CHAPTER 8.62

SECTION 8.62.1
Immediately afterward, when Dercylidas had made his way overland from Miletus, Abydos in the Hellespont revolted and went over to Dercylidas and Pharnabazus. Lampsacus followed two days later.

SECTION 8.62.2
When Strombichides heard the news at Chios, he hurried to help with twenty-four Athenian ships. These included troop transports carrying hoplites. The people of Lampsacus came out to meet him, but he defeated them in battle and captured their unwalled city in a single attack. He took property and slaves as loot, but let the free people settle in the city again. Then he went to Abydos.

SECTION 8.62.3
The people of Abydos would not come over to him, and he could not capture the city by attacking it. So he sailed across to Sestos, a city in the Chersonese opposite Abydos, which the Medes had once held. He made it a fortified post to keep watch over the whole Hellespont.

CHAPTER 8.63

SECTION 8.63.1
Meanwhile the Chians gained more control at sea. Astyochus and the Peloponnesians at Miletus gained confidence when they heard about the sea battle and the departure of Strombichides and his ships.

SECTION 8.63.2
Astyochus sailed along the coast to Chios with two ships and brought away the ships there. With his whole fleet now together, he sailed against Samos. The Athenians did not sail out to meet him, because they were suspicious of one another. So he sailed back to Miletus.

SECTION 8.63.3
For by this time, and indeed somewhat earlier, democracy at Athens had been overthrown. When Pisander and the other envoys reached Samos from Tissaphernes, they tightened their hold on the army there. They also persuaded the most powerful Samians to join them in trying to establish an oligarchy. This was despite the Samians' earlier uprising against one another to prevent oligarchy.

SECTION 8.63.4
At the same time, the Athenians at Samos discussed matters among themselves. They decided to leave Alcibiades out, since he was unwilling to join them. Besides, they thought he was not suited to entering an oligarchy. They themselves were already in danger, so they would have to rely on their own resources and find a way to keep the undertaking from being dropped. They must also keep up the war effort and willingly contribute money from their own households, along with anything else needed. They would now be working hard for themselves, not for anyone else.

CHAPTER 8.64

SECTION 8.64.1
After encouraging one another in these terms, they immediately sent Pisander and half the envoys home to handle matters there. They were told to establish oligarchies in any subject cities where they stopped. They sent the other half in different directions to the remaining subject territories.

SECTION 8.64.2
They also sent Diitrephes, who was near Chios, to take up the command in the Thracian region to which he had been elected. He reached Thasos and overthrew its democracy.

SECTION 8.64.3
Around the second month after he left, the Thasians began fortifying their city. They no longer needed an aristocratic government tied to Athens, and they expected freedom from the Lacedaemonians any day.

SECTION 8.64.4
There was also a group of Thasians whom the Athenians had driven into exile, now living among the Peloponnesians. Together with their supporters in the city, they were doing everything they could to bring in ships and make Thasos revolt. So things turned out just as they wanted. The city could strengthen itself without danger, and the democracy that would have opposed them had been overthrown.

SECTION 8.64.5
At Thasos, then, the result was the opposite of what the Athenians who established the oligarchy intended. In my view, the same was true in many other subject states. Once the cities had gained a moderate government and freedom to act without fear, they moved toward full independence. They preferred this to the supposedly good government offered by Athens, which hid bad intentions.

CHAPTER 8.65

SECTION 8.65.1
Meanwhile Pisander and his companions sailed along the coast, overthrowing the democracies in the cities as planned. From some places they also took hoplites as their own allies, and so arrived at Athens.

SECTION 8.65.2
They found that their associates had already done most of the work. Some of the younger men had banded together and secretly killed Androcles, one of the leading men of the people. He had also been among those most responsible for driving Alcibiades into exile. They were especially intent on killing him for two reasons: his leadership of the people, and their belief that they would please Alcibiades, whom they expected to return and make Tissaphernes their friend. They had secretly killed some other people they found troublesome in the same way.

SECTION 8.65.3
They had also prepared the ground by openly promoting a proposal. No one was to receive pay except those on military service. No more than five thousand were to take part in government, and these were to be the men best able to help with both their money and their personal service.

CHAPTER 8.66

SECTION 8.66.1
This was a respectable-looking front for the public. In fact, the very men who were changing the government intended to control the city. The assembly of the people and the council chosen by lot still met. But they considered nothing that the conspirators did not approve. The speakers were themselves members of the conspiracy, and what they would say had been settled beforehand by that group.

SECTION 8.66.2
No one else spoke against them anymore. People were frightened and saw how large the conspiracy was. If anyone did object, he was soon killed by some convenient means. There was no investigation of the killers, nor any prosecution even if they were suspected. The people kept quiet. They were so terrified that anyone who escaped violence considered himself lucky, even if he had to remain silent.

SECTION 8.66.3
They thought the conspiracy was much larger than it really was, and this broke their confidence. The city's size and their lack of knowledge of one another made it impossible to uncover the conspiracy. They had no way [to find out for themselves].

SECTION 8.66.4
For the same reason, an angry person could not even complain to someone else and work out a plan to fight back. He would find that the person he spoke to was either someone he did not know or an acquaintance he could not trust.

SECTION 8.66.5
All supporters of the people approached one another with suspicion, thinking the other person might be involved in what was happening. The conspiracy did include men whom no one would ever have expected to turn to oligarchy. These men did the most to create distrust among the people. By making the people's distrust of one another firmly established, they did more than anyone to make the rule of the few secure.

CHAPTER 8.67

SECTION 8.67.1
This was the situation when Pisander and his companions arrived. They immediately took up the remaining work. First they called the people together and proposed choosing ten men with full authority to draw up a plan. These men were to put their proposal for the best way to govern the city in writing and present it to the people on a set day.

SECTION 8.67.2
When that day came, they called the assembly to meet at Colonus. This is a sanctuary of Poseidon outside the city, about ten stades away. The men drafting the plan offered only one proposal: any Athenian could put forward any motion he wished without fear of punishment. They imposed heavy penalties on anyone who prosecuted a speaker for making an illegal proposal or harmed him in any other way.

SECTION 8.67.3
Then the proposal was openly made that no one should hold office any longer under the existing constitution or receive pay. Five men were to be chosen as presiding officers. They would choose a hundred men, and each of the hundred would choose three others to join him. These four hundred were to enter the council chamber and govern with full authority as they thought best. They would summon the Five Thousand whenever they saw fit.

CHAPTER 8.68

SECTION 8.68.1
Pisander put forward this proposal. He had also taken the most active public role in helping to overthrow the people. But the man who planned the whole undertaking, worked out how to bring it to this point, and had been attending to it longest was Antiphon. In ability he was second to none of the Athenians of his time. He was exceptionally good at thinking things through and explaining his conclusions. He did not address the people and did not willingly take part in any other public dispute. His reputation for cleverness made the public suspicious of him. But anyone involved in a dispute, whether in court or before the people, could benefit more from his advice than from that of any other single man.

SECTION 8.68.2
Later, when the Four Hundred fell and democracy returned, the people prosecuted Antiphon. He was charged with helping to establish that government, and his trial carried the death penalty. He seems to have made the best defense of anyone down to my own time against that very charge.

SECTION 8.68.3
Phrynichus also showed himself more eager than anyone else to establish the oligarchy. He feared Alcibiades and knew that Alcibiades was aware of everything he had done at Samos in his dealings with Astyochus. He thought it unlikely that Alcibiades would ever be recalled under an oligarchy. Once he had committed himself, he proved by far the most dependable in facing dangers.

SECTION 8.68.4
Theramenes son of Hagnon was also among the leaders in overthrowing the people. He was a capable speaker and thinker. So it is not surprising that the undertaking succeeded, great as it was, since many intelligent men carried it out. It was hard to end the freedom of the Athenian people about a hundred years after the tyrants had been overthrown. They had not only been independent but had themselves been used to ruling others for more than half that time.

CHAPTER 8.69

SECTION 8.69.1
The assembly approved these measures without anyone speaking against them and then broke up. Later they brought the Four Hundred into the council chamber in the following way. Because of the enemy at Decelea, all the Athenians were always on armed duty, some on the wall and others at their stations.

SECTION 8.69.2
On that day they let the men who knew nothing of the plan leave as usual. The conspirators had been told to wait quietly, not right beside their weapons but some distance away. If anyone opposed what was being done, they were to take up their weapons and stop him.

SECTION 8.69.3
There were also men from Andros and Tenos, and three hundred men from Carystus and from the settlers at Aegina whom the Athenians had sent to live there. They had come with their own weapons for this very purpose and had been given the same instructions.

SECTION 8.69.4
With these arrangements made, the Four Hundred came, each carrying a hidden dagger. With them were the hundred and twenty [Greek] young men whom they used whenever any violence was needed. They confronted the council members chosen by lot, who were in the council chamber, and told them to take their pay and leave. They themselves brought the pay for the whole remainder of the council's term and handed it to the members as they left.

CHAPTER 8.70

SECTION 8.70.1
The council thus left without any objection. The other citizens made no move and remained quiet. The Four Hundred entered the council chamber. First they chose their own presiding committee by lot and performed the prayers and sacrifices to the gods customary on taking office. Later they made many changes to the way the democracy had governed. They did not, however, recall the exiles, because of Alcibiades. In other matters too, they ruled the city with complete control.

SECTION 8.70.2
They killed a few men whom they thought it useful to remove, imprisoned others, and sent some into exile. They also sent messages through heralds to Agis, the Lacedaemonian king at Decelea. They said they wanted a settlement. It was reasonable, they said, for him to make an agreement with them rather than with the untrustworthy people, who no longer governed.

CHAPTER 8.71

SECTION 8.71.1
But Agis thought the city was not quiet and that the people would not surrender their long-standing freedom so quickly. If they saw a large army of his, he thought, they would not stay quiet. He was not at all sure that they were no longer in turmoil even now. So he gave the envoys from the Four Hundred no answer offering an agreement. Instead, he summoned a large force from the Peloponnese. Not long afterward he brought these troops and the garrison from Decelea down to the very walls of Athens. He hoped that the Athenians would be thrown into confusion and more easily forced to submit on his terms. They might even be taken at the first attack, because of the uproar likely to arise both inside and outside the city. At any rate, he thought he could not fail to take the Long Walls, since they were deserted.

SECTION 8.71.2
But when he came close, the Athenians made no move at all against one another inside the city. They sent out their cavalry and some hoplites, light troops, and archers. These killed some of his men who had come too close and took possession of some weapons and bodies. Agis then understood the situation and led his army back.

SECTION 8.71.3
He and his own troops stayed where they were at Decelea. The reinforcements stayed a few days in Attica, and then he sent them home. After this the Four Hundred continued to send envoys to Agis. He was now more receptive and advised them to send envoys to Lacedaemon too. They did so, hoping to negotiate a settlement and end the conflict.

CHAPTER 8.72

SECTION 8.72.1
They also sent ten men to Samos to reassure the army. These men were to explain that the oligarchy had been established not to harm the city and its citizens but to save the whole state. They were also to say that five thousand men, not just four hundred, were involved in government. In fact, because of military campaigns and work abroad, the Athenians had never met to consider any matter, however important, at a gathering attended by five thousand men.

SECTION 8.72.2
They gave the envoys other suitable instructions about what to say and sent them off immediately after taking power. They feared that the mass of sailors would refuse to remain under an oligarchy, and that resistance would start there and bring them down. This was in fact what happened.

CHAPTER 8.73

SECTION 8.73.1
For at Samos, too, moves to establish an oligarchy were already causing unrest. The following events took place at just about the time when the Four Hundred were forming their government.

SECTION 8.73.2
The Samians who had earlier risen against the powerful men and formed the democracy now changed sides again. Pisander persuaded them when he visited, as did the Athenian conspirators at Samos. About three hundred of them formed a conspiracy and planned to attack the rest of the people as supporters of democracy.

SECTION 8.73.3
They killed Hyperbolus, an Athenian and a disreputable man. He had been ostracized not because people feared his power and standing but because of his bad conduct and the disgrace he brought on the city. They carried out the killing with Charminus, one of the generals, and some of the Athenians among them, as a pledge of loyalty to these men. They also worked with them on other acts of this kind and were preparing to attack the majority.

SECTION 8.73.4
But the majority learned of the plan and reported it to the generals Leon and Diomedon. These two disliked the oligarchy because the people had honored them. They also told Thrasybulus, who commanded a trireme, Thrasyllus, who served as a hoplite, and others who had always seemed most opposed to the conspirators. They asked them not to stand by and let them be killed and Samos be lost to Athens. Samos alone had enabled their empire [until now] to survive as long as it had.

SECTION 8.73.5
On hearing this, these men approached the soldiers one by one and urged them not to allow it. They made a special effort with the crew of the Paralus. Every man serving aboard that ship was an Athenian and a free man, and they had always opposed oligarchy, even when none was in place. Whenever Leon and Diomedon sailed elsewhere, they left some ships behind to protect the democrats.

SECTION 8.73.6
So when the Three Hundred attacked them, all these men came to help, especially the crew of the Paralus. The majority of the Samians won. They killed about thirty of the Three Hundred and sentenced the three most responsible to exile. They did not hold a grudge against the rest but afterward lived together with them as fellow citizens under a democracy.

CHAPTER 8.74

SECTION 8.74.1
The Samians and the soldiers quickly sent the Paralus to Athens with Chaereas son of Archestratus to report what had happened. He was an Athenian who had worked eagerly for the change. They did not yet know that the Four Hundred were in power.

SECTION 8.74.2
As soon as they arrived, the Four Hundred imprisoned two or three of the crew. They took the ship away from the others, transferred them to another ship used as a troop transport, and assigned them to guard duty around Euboea.

SECTION 8.74.3
Chaereas saw the situation and somehow slipped away at once. He returned to Samos and told the soldiers what was happening at Athens, making everything sound much worse. He said that the rulers punished everyone with beatings and that no one could speak against those who controlled the government. He also said that the soldiers' wives and children were being abused. He claimed that the rulers planned to seize and imprison the relatives of all the soldiers at Samos who did not share their views. These relatives would be killed if the soldiers refused to obey. He also told many other lies.

CHAPTER 8.75

SECTION 8.75.1
When the soldiers heard this, their first impulse was to stone the men most responsible for establishing the oligarchy, as well as the others who had taken part. But people stepped in to stop them and explained that they must not ruin their position when the enemy fleet was anchored nearby, facing them. Then they stopped.

SECTION 8.75.2
After this, Thrasybulus son of Lycus and Thrasyllus wanted to turn the government at Samos decisively toward democracy. They had been the main leaders of the change. They made all the soldiers swear the most binding oaths, especially those who had supported the oligarchy. They swore to maintain democracy, remain united, carry on the war against the Peloponnesians with determination, treat the Four Hundred as enemies, and have no negotiations with them through heralds.

SECTION 8.75.3
All the Samians of military age swore the same oath along with them. The soldiers agreed to share all their affairs with the Samians, including whatever might come from the dangers they faced. They thought that neither they nor the Samians had any way to escape to safety. Whether the Four Hundred won or the enemy from Miletus did, they would be destroyed.

CHAPTER 8.76

SECTION 8.76.1
The two sides were now competing: one was trying to force the city to be a democracy, and the other to force the army to accept an oligarchy.

SECTION 8.76.2
The soldiers immediately held an assembly. They removed the previous generals and any trireme commanders they suspected. They chose new trireme commanders and generals in their place, including Thrasybulus and Thrasyllus.

SECTION 8.76.3
Men stood up and encouraged one another in various ways. They said they should not lose heart because their city had revolted from them. The smaller group had broken away from the larger, and the larger group had more resources in every way.

SECTION 8.76.4
They held the entire fleet. They could therefore force the other cities they ruled to pay money just as they would if the fleet were based at Athens. They had Samos as their city, and it was no weak one. When Samos had fought Athens, it had come very close to taking away Athens's control of the sea. They would also be defending themselves against the enemy from the same base as before. And because they had the ships, they were better able to obtain supplies than the people in the city.

SECTION 8.76.5
Even before this, the people at Athens had controlled the sea route into Piraeus because the army was stationed out in front at Samos. Now, if the people at home refused to give them back their political rights, the soldiers could shut them off from the sea more easily than those at home could shut the soldiers off.

SECTION 8.76.6
The city had given them very little help in defeating the enemy, and that help was worth nothing. They had lost nothing. The city no longer had money to send them; the soldiers found it themselves. It also had no useful advice to offer, the very thing that gives a city authority over armies. In this respect too, the people at home had done wrong by abolishing their ancestral laws. The soldiers were preserving those laws and would try to force the others to follow them as well. So even in the ability to give good advice, the men among them were no worse than those at home.

SECTION 8.76.7
If they granted Alcibiades immunity and permission to return, he would gladly secure an alliance with the king for them. Most important, if every plan failed, they had so large a fleet that they had many places to withdraw to, where they would find both cities and land.

CHAPTER 8.77

SECTION 8.77.1
After holding an assembly and encouraging one another in this way, they continued their preparations for war just as actively as before. The men sent to Samos by the Four Hundred [the ten ambassadors] were already on Delos when they learned of these events. They stayed quietly where they were.

CHAPTER 8.78

SECTION 8.78.1
Around this time, the men serving in the Peloponnesian fleet at Miletus were loudly complaining among themselves. They said that Astyochus and Tissaphernes were ruining their cause. Astyochus had refused to fight a sea battle earlier, when they were stronger and the Athenian fleet was small. He still refused now, when the Athenians were reportedly divided by civil strife and their ships had not yet gathered in one place. Instead, they were waiting for the Phoenician ships from Tissaphernes—ships that existed in name only, not in reality. They risked wasting away in the delay. Tissaphernes, for his part, was not bringing those ships, and he was weakening the fleet by failing to provide its pay regularly or in full. They said they should stop delaying and fight a decisive sea battle.

CHAPTER 8.79

SECTION 8.79.1
The Syracusans pressed this most strongly. The allies and Astyochus heard the complaints and met to discuss them. They decided to fight a decisive sea battle, especially since news of the unrest at Samos was also reaching them. They put to sea with all their ships, 112 in total, and sailed toward Mycale. They also told the Milesians to march there by land.

SECTION 8.79.2
The Athenians' eighty-two ships from Samos happened to be anchored at Glauce, on Mycale. At this point, only a short stretch of water separates Samos from the mainland at Mycale. When the Athenians saw the Peloponnesian ships approaching, they withdrew to Samos. They did not think their numbers were enough to risk everything in a battle.

SECTION 8.79.3
They had also learned in advance that the enemy intended to leave Miletus to fight at sea. So they were expecting Strombichides to come and help them from the Hellespont with the ships that had sailed from Chios to Abydos. A messenger had already been sent to him.

SECTION 8.79.4
So the Athenians withdrew to Samos. The Peloponnesians sailed to Mycale and made camp there, along with the land forces from Miletus and the neighboring communities.

SECTION 8.79.5
The next day, just as they were about to sail against Samos, news came that Strombichides had arrived with the ships from the Hellespont. They immediately sailed back to Miletus.

SECTION 8.79.6
With these additional ships, the Athenians now sailed against Miletus themselves. They had 108 ships and wanted to fight a decisive sea battle. When no one sailed out to meet them, they returned to Samos.

CHAPTER 8.80

SECTION 8.80.1
Immediately afterward, in the same summer, the Peloponnesians faced a problem. They had not sailed out because they thought they were no match for the united Athenian fleet. But they did not know where they would get money for so many ships, especially since Tissaphernes was providing so little. They therefore sent Clearchus son of Rhamphias to Pharnabazus with forty ships, as they had originally been instructed to do from the Peloponnese.

SECTION 8.80.2
Pharnabazus was inviting them to come and was ready to provide pay. At the same time, Byzantium was sending them messages offering to revolt.

SECTION 8.80.3
These Peloponnesian ships headed out into the open sea to keep the Athenians from noticing their voyage, but they ran into a storm. Most of them reached Delos with Clearchus and later returned to Miletus. Clearchus subsequently traveled overland to the Hellespont and took command there. The other ten ships, under the Megarian general Helixus, reached the Hellespont safely and brought about the revolt of Byzantium.

SECTION 8.80.4
After this, when the Athenians at Samos heard the news, they sent ships to the Hellespont to provide help and guard the area. A small sea battle also took place off Byzantium, with eight ships on each side.

CHAPTER 8.81

SECTION 8.81.1
The leaders at Samos wanted to bring Alcibiades back. Thrasybulus in particular had kept to this same policy ever since he changed the political situation there. At last he persuaded the mass of the soldiers at an assembly. They voted to recall Alcibiades and guarantee his safety. Thrasybulus then sailed to Tissaphernes and brought Alcibiades back to Samos. He thought their only chance of survival was to bring Tissaphernes over from the Peloponnesians to their side.

SECTION 8.81.2
An assembly was held. Alcibiades complained about the personal misfortune of his exile and expressed his grief over it. He spoke at length about public affairs and gave the men great hopes for the future. He vastly exaggerated his own influence with Tissaphernes. He wanted the oligarchs at home to fear him and their political associations to break up more readily. He also wanted the men at Samos to value him more highly and feel more confident themselves. And he wanted to make Tissaphernes as suspicious as possible of the enemy, so that they would be cut off [from] their existing hopes.

SECTION 8.81.3
Above all, Alcibiades made the following promises with great boasting. Tissaphernes, he said, had solemnly promised him that, if he could trust the Athenians, they would never lack pay as long as he had any property left. He would even sell his own bed for cash if he had to in the end. He would bring the Phoenician ships, which were already at Aspendus, to help the Athenians, not the Peloponnesians. But he would trust the Athenians only if Alcibiades returned safely and personally guaranteed their good faith to him.

CHAPTER 8.82

SECTION 8.82.1
After hearing this and much more, they immediately elected him general alongside those already in office and put all their affairs in his hands. Each man now hoped to survive and to punish the Four Hundred, and would not have traded that hope for anything. His words made them so dismissive of the enemy facing them that they were already prepared to sail against Piraeus.

SECTION 8.82.2
But he firmly stopped them from sailing against Piraeus and leaving the enemy nearer at hand behind them, although many were pressing to go. Now that he had been elected general, he said, he would first sail to Tissaphernes to deal with the war.

SECTION 8.82.3
He left immediately after this assembly so that people would think he consulted Tissaphernes about everything. He also wanted Tissaphernes to value him more highly and to see that he had now been elected general and could [already] help him or harm him. Alcibiades was thus using Tissaphernes to frighten the Athenians, and the Athenians to frighten Tissaphernes.

CHAPTER 8.83

SECTION 8.83.1
When the Peloponnesians at Miletus heard of Alcibiades' return, they distrusted Tissaphernes far more than before, although they had already been suspicious of him.

SECTION 8.83.2
After the Athenians sailed against Miletus and the Peloponnesians refused to sail out and fight, Tissaphernes had become much less reliable about paying them. Even before the news of Alcibiades' return, their hatred of Tissaphernes had increased because of Alcibiades.

SECTION 8.83.3
As before, the men gathered in groups to discuss their grievances. Not only the ordinary soldiers but also some of the other men of standing joined in. They said they had never yet received their full pay. What they did get was small, and even that was not paid regularly. Unless someone either fought a decisive sea battle or moved to a place where they could get supplies, the men would desert the ships. Astyochus, they said, was to blame for all of this, because he was indulging Tissaphernes' moods for his own profit.

CHAPTER 8.84

SECTION 8.84.1
While they were discussing these grievances, the following disturbance also broke out around Astyochus.

SECTION 8.84.2
The Syracusan and Thurian sailors were especially bold in confronting him and demanding their pay, since their crews were mostly free men. He answered them rather arrogantly and threatened them. He even raised his staff at Dorieus, who was speaking up for his own sailors.

SECTION 8.84.3
When the mass of the men saw this, they reacted like sailors: they burst out shouting and rushed at Astyochus to throw stones at him. He saw what was coming and took refuge at an altar. He was not actually hit, however, and the two sides dispersed.

SECTION 8.84.4
The Milesians also made a surprise attack on Tissaphernes' fort, which had been built inside Miletus. They captured it and expelled his garrison. The other allies approved of this, especially the Syracusans.

SECTION 8.84.5
But Lichas disapproved. He said the Milesians and the other inhabitants of the king's territory ought to submit to Tissaphernes within reasonable limits and keep on good terms with him until they had brought the war to a successful end. This and other similar remarks made the Milesians angry with him. Later, when he died of an illness, they refused to let him be buried where the Lacedaemonians who were there wanted to bury him.

CHAPTER 8.85

SECTION 8.85.1
While they were at odds with Astyochus and Tissaphernes in this way, Mindarus arrived from Lacedaemon to succeed Astyochus as admiral. He took over the command, and Astyochus sailed away.

SECTION 8.85.2
Tissaphernes sent one of his own men with him as an ambassador. His name was Gaulites, a Carian who spoke both languages. He was to accuse the Milesians over the fort and also defend Tissaphernes himself. Tissaphernes knew that the Milesians were going mainly to denounce him, and that Hermocrates was going with them. Hermocrates intended to show that Tissaphernes was working with Alcibiades to ruin the Peloponnesian cause and was playing both sides.

SECTION 8.85.3
Hermocrates had always been at odds with him over the payment of wages. Later, Hermocrates was exiled from Syracuse, and other generals—Potamis, Myscon, and Demarchus—came to Miletus to take over the Syracusan ships. Tissaphernes then attacked Hermocrates much more fiercely, now that he was an exile. Among other accusations, he claimed that Hermocrates had once asked him for money, and that his hostility to Tissaphernes came from being refused.

SECTION 8.85.4
So Astyochus, the Milesians, and Hermocrates sailed to Lacedaemon. Alcibiades had already crossed back from Tissaphernes to Samos.

CHAPTER 8.86

SECTION 8.86.1
The Four Hundred's [ambassadors] now arrived from Delos. These were the men they had sent earlier to reassure the Athenians at Samos and explain the situation to them. Alcibiades was there when they arrived. An assembly was held, and they tried to speak.

SECTION 8.86.2
At first the soldiers refused to listen. They shouted that the men who had overthrown the democracy should be killed. But at last they quieted down with difficulty and heard them out.

SECTION 8.86.3
The ambassadors said that the change of government was intended to save the city, not destroy it. Nor was it intended to hand the city over to the enemy. They could have done that when the enemy invaded, since they were already in power then. All the Five Thousand would take their turn in governing. The soldiers' relatives were not being mistreated, as Chaereas had falsely reported, or suffering any other harm. They were all staying where they were, each in possession of his own property.

SECTION 8.86.4
The ambassadors said much more, but the soldiers were no more willing to listen. They were angry and proposed various courses of action, above all to sail against Piraeus. It seems that this was the first time Alcibiades helped the city as much as anyone else had. The Athenians at Samos were determined to sail against their own people. This would clearly have put Ionia and the Hellespont into the enemy's hands at once. Alcibiades stopped them.

SECTION 8.86.5
At that moment, no one else could have restrained the crowd. But he stopped the attack and sharply rebuked those who were personally angry with the ambassadors, turning them away from them.

SECTION 8.86.6
He gave the ambassadors his own answer and sent them away. He would not oppose rule by the Five Thousand. But he told them to remove the Four Hundred and restore the council of Five Hundred as it had been before. If they had cut any spending to save money and provide better support for the men on campaign, he thoroughly approved.

SECTION 8.86.7
On other matters too, he told them to hold out and make no concessions to the enemy. If the city survived, there was every hope that the two sides could also come to terms with each other. But if either side fell—the men at Samos or those at home—there would no longer be anyone left for the other side to make peace with.

SECTION 8.86.8
Argive ambassadors were also there, offering help to the Athenian people at Samos. Alcibiades thanked them and told them to come when called on. With that, he sent them away.

SECTION 8.86.9
The Argives had arrived with the crew of the Paralus. The Four Hundred had earlier assigned this crew to a troopship and ordered them to sail around Euboea. They were carrying three Athenian ambassadors [sent] by the Four Hundred to Lacedaemon: Laespodias, Aristophon, and Melesias. [They] seized the ambassadors when their voyage brought them off Argos and handed them over to the Argives, as men who had been among the leading destroyers of the democracy. The crew did not return to Athens. Instead, they used the same trireme they had with them to bring the Argive ambassadors from Argos to Samos.

CHAPTER 8.87

SECTION 8.87.1
In the same summer, Tissaphernes began preparing to go to Aspendus to meet the Phoenician fleet. This was just when the Peloponnesians were particularly angry with him over Alcibiades' return, as well as other matters. They believed he was now openly siding with Athens. His apparent intention was to clear himself of their suspicions. He told Lichas to go with him. He said he would order his deputy Tamos to provide pay for the army while he was away.

SECTION 8.87.2
Accounts differ, and it is not easy to know what his purpose was in going to Aspendus and then failing to bring the ships after he got there.

SECTION 8.87.3
It is clear that 147 Phoenician ships reached Aspendus. But there are many guesses about why they did not come any farther. Some say he went away to delay the Peloponnesians' operations, as he had intended. Certainly Tamos, who had been assigned the job, provided pay no better than before, but even worse. Others say he brought the Phoenicians to Aspendus so that he could get money out of them in return for letting them go. On this view, he had never intended to use them anyway. Others say he went because of the accusations against him at Lacedaemon. He wanted people to say that he was doing nothing wrong and had visibly gone to fetch ships that really were fully manned.

SECTION 8.87.4
My own view is that his clearest purpose in not bringing the fleet was to prolong the conflict among the Greeks and keep the two sides in check. The time spent traveling there and delaying would wear them down. By not joining either side and making it stronger, he would keep their strength balanced. If he had wanted to end the war, he could surely have done so beyond any doubt by appearing with the fleet. Bringing it to the Lacedaemonians would probably have given them victory. Even as things stood, their fleet faced the Athenians on terms that were more equal than inferior.

SECTION 8.87.5
The excuse he gave for not bringing the ships is the strongest evidence against him. He said that fewer had assembled than the king had ordered. But surely he would have earned even greater gratitude by spending less of the king's money and achieving the same results with fewer resources.

SECTION 8.87.6
Whatever his intention, then, Tissaphernes went to Aspendus and met the Phoenicians. At his request, the Peloponnesians sent a Lacedaemonian named Philippus with two triremes to meet the fleet.

CHAPTER 8.88

SECTION 8.88.1
When Alcibiades learned that Tissaphernes was on his way to Aspendus, he too set sail, taking thirteen ships. He promised the men at Samos a great service that they could count on: he would either bring the Phoenician fleet to the Athenians himself or at least prevent it from joining the Peloponnesians. He probably already knew that Tissaphernes had no intention of bringing it. He wanted to make the Peloponnesians as suspicious as possible of Tissaphernes' friendship with himself and the Athenians. This would put more pressure on Tissaphernes to join their side. So Alcibiades put to sea and sailed up the coast toward Phaselis and Caunus.

CHAPTER 8.89

SECTION 8.89.1
The ambassadors whom the Four Hundred had sent to Samos returned to Athens and reported Alcibiades' answer. He urged them to hold out and make no concessions to the enemy. He had great hopes of reconciling the army with them and defeating the Peloponnesians. This greatly encouraged most of those who shared in the oligarchy. They were already dissatisfied and would gladly have found some safe way out of it.

SECTION 8.89.2
They now began gathering in groups and criticizing the situation. Their leaders included some of the foremost [generals] who held office under the oligarchy, such as Theramenes son of Hagnon, Aristocrates son of Scellias, and others. These men had been among the first to take part in establishing the regime. But now, they said, they were very afraid of the army at Samos and of Alcibiades. They also feared that the ambassadors going to Lacedaemon—[they had sent them]—might harm the city without the consent of the majority. They did not call for an end to rule by a very small group. Instead, they said that the Five Thousand must be appointed in fact, not just in name, and that the constitution must be made more equal.

SECTION 8.89.3
This was the political form their argument took. But most of them supported this course out of personal ambition. This is what most often destroys an oligarchy that has replaced a democracy. From the very first day, each member expects not merely to be equal to the others but to stand far above them all. In a democracy, when an election is held, a man finds it easier to accept the outcome. He does not feel that men of his own standing have put him at a disadvantage.

SECTION 8.89.4
What most clearly encouraged them was Alcibiades' strong position at Samos and their belief that the oligarchy would not last. So each competed to be the first to become the people's leader.

CHAPTER 8.90

SECTION 8.90.1
The most powerful leaders of the Four Hundred strongly opposed this course. They included Phrynichus, who had [once] served as general at Samos and had quarreled with Alcibiades then; Aristarchus, one of the strongest and longest-standing opponents of democracy; Pisander; Antiphon; and others. They had already been sending their own ambassadors to Lacedaemon, working eagerly for an agreement, and building the wall at the place called Eetionea. They had begun as soon as they took power and the Athenians at Samos broke away from them and restored democracy. They now pursued these efforts much more intensely after their ambassadors returned from Samos. They could see that most people, including men of their own party whom they had previously thought loyal, were changing sides.

SECTION 8.90.2
Afraid of the situation both at home and at Samos, they hurriedly sent Antiphon, Phrynichus, and ten others to Lacedaemon. Their instructions were to reach an agreement with the Lacedaemonians on any terms that were at all bearable.

SECTION 8.90.3
They also worked still harder on the wall at Eetionea. According to Theramenes and his supporters, the purpose of this wall was not to keep the men from Samos out of Piraeus if they tried to force their way in. Rather, it was to let the enemy in by sea and land whenever the builders wished.

SECTION 8.90.4
Eetionea is a projecting arm of Piraeus, and the harbor entrance runs right beside it. The new wall was being built so that, together with the existing wall on the landward side, it would let a small garrison control the entrance. Both the old landward wall and the new inner wall being built on the seaward side ended at the same tower, one of the two at the narrow mouth of the harbor.

SECTION 8.90.5
They also walled off the largest portico in Piraeus, which stood immediately beside this wall, and took control of it themselves. They forced everyone to unload all grain there, both existing stocks and incoming shipments, and to take it from there for sale.

CHAPTER 8.91

SECTION 8.91.1
Theramenes had been spreading reports about this for some time. When the ambassadors returned from Lacedaemon without securing an agreement acceptable to the whole community, he said that this wall might bring about the city's destruction as well.

SECTION 8.91.2
At this same time, forty-two ships from the Peloponnese were already anchored at Las in Laconia, preparing to sail to Euboea at the Euboeans' invitation. They included some Italian ships from Tarentum and Locri, as well as some Sicilian ships. Their commander was Agesandridas son of Agesander, a Spartan. Theramenes said they were sailing to help the men fortifying Eetionea as much as to help Euboea. Unless someone took precautions at once, he said, the city would be destroyed before anyone realized it.

SECTION 8.91.3
There was indeed something of this sort in the minds of the accused. The charge was not simply a slander. Their first choice was to keep their oligarchic rule and also rule the allies. Failing that, they wanted to keep the ships and walls and remain independent. If even that was denied them, they were determined not to let a restored democracy destroy them first and foremost. Rather than that, they would bring in the enemy and make peace at the cost of the walls and fleet. They would accept any condition for the city, provided their own lives were safe.

CHAPTER 8.92

SECTION 8.92.1
That was why they were so eager to build this wall, with its small gates, entrances, and ways of admitting the enemy. They wanted to finish it before anyone could stop them.

SECTION 8.92.2
At first these things were discussed mainly in small groups and in secret. Then Phrynichus, after returning from his embassy to Lacedaemon, was struck in a planned attack by one of the patrolmen in the crowded marketplace. He walked only a short distance from the council chamber and died immediately. His attacker escaped. An accomplice, an Argive, was caught and tortured by the Four Hundred. But he named no one who had ordered the attack. All he said was that he knew many men met at the patrol commander's house and at other private houses. Nothing further came of the incident. Theramenes, Aristocrates, and the others who shared their views, both inside the Four Hundred and outside it, now moved more boldly into action.

SECTION 8.92.3
Meanwhile, the ships had sailed around from Las, anchored at Epidaurus, and raided Aegina. Theramenes said it made no sense for ships bound for Euboea to turn into the gulf toward Aegina and then anchor again at Epidaurus, unless they had come by invitation for the very purposes he had always alleged. They could no longer remain inactive.

SECTION 8.92.4
Finally, after much divisive talk and growing suspicion, they began to act. The hoplites building the wall at Eetionea in Piraeus arrested Alexicles, a general appointed under the oligarchy who was especially closely connected with the political clubs. Among these hoplites was Aristocrates, commanding his own tribal contingent. They took Alexicles to a house and locked him up.

SECTION 8.92.5
Others helped them, including a man named Hermon, commander of the patrolmen stationed at Munychia. Most importantly, the main body of hoplites supported what they were doing.

SECTION 8.92.6
When the Four Hundred heard the news, they happened to be meeting in the council chamber. Except for those who approved of what had happened, they were immediately ready to take up arms and threatened Theramenes and his supporters. In his defense, Theramenes said he was ready to go at once and help free Alexicles. He took one of the generals who shared his views and went down to Piraeus. Aristarchus and some young cavalrymen also went to help.

SECTION 8.92.7
There was great confusion and alarm. The people in the city already believed that Piraeus had been seized and the prisoner killed. Those in Piraeus thought the men from the city were about to attack them at any moment.

SECTION 8.92.8
The older men struggled to stop the people in the city from running about and rushing to arms. Thucydides of Pharsalus, who served as a representative for Athens, was also present. He actively stood in people's way and shouted to each group not to destroy their country while the enemy lay close by, waiting for their chance. With difficulty, the people quieted down and held back from attacking one another.

SECTION 8.92.9
Theramenes arrived in Piraeus—he too was a general—and made a show of shouting angrily at the hoplites. But Aristarchus and the opposing party were genuinely furious.

SECTION 8.92.10
Most of the hoplites stood by what they had done and had no regrets. They asked Theramenes whether he thought the wall was being built for the good of the city and whether it would be better to tear it down. He said that if they thought it should be torn down, he agreed. At once the hoplites and many of the people of Piraeus climbed onto the fortification and began demolishing it.

SECTION 8.92.11
The call to the crowd was that anyone who wanted the Five Thousand to rule instead of the Four Hundred should join the work. They still used the name of the Five Thousand as a cover. They did not openly call for anyone who wanted the people to rule, because they feared that the Five Thousand might really exist. A man might unknowingly speak to one of them and get himself into trouble. This was why the Four Hundred wanted neither to appoint the Five Thousand nor to make it clear that they did not exist. They thought that sharing power with so many would amount to outright democracy, while uncertainty would make people afraid of one another.

CHAPTER 8.93

SECTION 8.93.1
The next day the Four Hundred still met in the council chamber, despite their alarm. The hoplites in Piraeus released Alexicles, whom they had arrested, and demolished the fortification. Then they went to the theater of Dionysus near Munychia, set down their weapons, and held an assembly. After reaching a decision, they immediately marched into the city and again set down their weapons, this time at the Anaceum.

SECTION 8.93.2
Some men chosen by the Four Hundred came to them. They spoke individually to anyone they saw who seemed reasonable, urging him to keep calm himself and hold the others back. They said that they would announce who the Five Thousand were. The Four Hundred would be drawn from these in rotation, as the Five Thousand decided. Meanwhile, they must not ruin the city in any way or drive it into the enemy's hands.

SECTION 8.93.3
After many men had spoken to many others, the hoplites as a whole were calmer than before. Their main fear was for the state as a whole. They agreed to hold an assembly at the sanctuary of Dionysus on a set day to discuss reconciliation.

CHAPTER 8.94

SECTION 8.94.1
When the time came for the assembly [at the sanctuary of Dionysus], and they had almost gathered, news arrived that Agesandridas and the forty-two ships were sailing from Megara along the coast of Salamis. Everyone [among the mass of hoplites] thought this was exactly what Theramenes and his supporters had been saying all along: the ships were sailing to the fortification. They thought it was just as well that it had been demolished.

SECTION 8.94.2
Agesandridas may have been cruising around Epidaurus and this area partly because of an agreed plan. But it is also likely that he was waiting there because of the Athenians' current civil strife. He hoped to arrive at the right moment.

SECTION 8.94.3
When the Athenians heard the news, the whole population immediately ran down to Piraeus. The war threatening them from the enemy was greater than their own internal conflict, and it was not far away, but right at the harbor. Some boarded the ships that were ready. Others launched more ships, while others hurried to defend the walls and the harbor entrance.

CHAPTER 8.95

SECTION 8.95.1
The Peloponnesian ships sailed past, rounded Sunium, and anchored between Thoricus and Prasiae. Later they reached Oropus.

SECTION 8.95.2
The Athenians were forced by the urgency to use crews that had not trained together. Their city was divided by civil strife, and they wanted to rush help to the place that mattered most. With Attica cut off, Euboea meant everything to them. They sent General Thymochares and ships to Eretria.

SECTION 8.95.3
When these arrived, they and the ships already in Euboea made thirty-six in all. They were immediately forced into a naval battle. After his men had eaten their midday meal, Agesandridas had put out from Oropus with his ships. Oropus is about sixty stades by sea from the city of Eretria.

SECTION 8.95.4
As he approached, the Athenians immediately began to crew their own ships. They thought their men were beside the ships. But the men were getting their midday food not from the marketplace—the Eretrians had deliberately arranged for nothing to be sold there—but from houses on the outskirts of the city. The plan was to delay the boarding so that the enemy could arrive first and force the Athenians to put out in whatever state they happened to be in. A signal had been raised from Eretria to Oropus to tell the enemy when to put out.

SECTION 8.95.5
The Athenians put out with these preparations and fought off Eretria's harbor. Even so, they held out for a short time. Then they turned and fled, and were chased to the shore.

SECTION 8.95.6
Those who took refuge in the city of Eretria, believing it friendly, suffered the worst: the Eretrians killed them. But the men who reached the fort in Eretrian territory, which the Athenians themselves held, survived. So did the ships that reached Chalcis.

SECTION 8.95.7
The Peloponnesians captured twenty-two Athenian ships, killed some of the men, and took others alive. They set up a victory monument. Not long afterward they brought all Euboea into revolt except Oreus, which the Athenians themselves held. They also settled the other affairs of the island.

CHAPTER 8.96

SECTION 8.96.1
When the Athenians heard what had happened in Euboea, their shock was greater than ever before. Neither the disaster in Sicily, great as it had seemed at the time, nor anything else had yet frightened them so much.

SECTION 8.96.2
The army at Samos had broken with them. They had no other ships and no men to crew them. They were divided by civil strife, and no one knew when they would clash with one another. Now this great disaster had come on top of it all. They had lost ships and, most importantly, Euboea, which supplied them with more than Attica did. How could they reasonably avoid losing heart?

SECTION 8.96.3
Their greatest and most immediate worry was that the enemy, after this victory, might dare to sail straight to Piraeus, where there were no ships. They thought the enemy was almost there already.

SECTION 8.96.4
If the enemy had been bolder, they could easily have done this. By anchoring off the city, they would have divided it still further. Or, if they had stayed and blockaded it, they would have forced even the fleet in Ionia to come to the aid of its own families and the whole city, despite its hostility to the oligarchy. Meanwhile, the Hellespont, Ionia, the islands, and the region as far as Euboea would have been theirs—practically the whole Athenian empire.

SECTION 8.96.5
This was not the only occasion when the Lacedaemonians proved the most convenient enemies the Athenians could have had. There were many others. Their characters differed completely: the Athenians were quick, the Lacedaemonians slow; the Athenians took the initiative, the Lacedaemonians lacked daring. This helped the Athenians enormously, especially because their empire depended on their fleet. The Syracusans showed this. Their character was very like the Athenians', and they fought them most effectively.

CHAPTER 8.97

SECTION 8.97.1
Still, in response to the news, the Athenians crewed twenty ships and called an assembly. This first meeting took place immediately, in the place called the Pnyx, where they had usually met before. There they removed the Four Hundred and voted to hand power to the Five Thousand. These were to include everyone who could provide his own hoplite equipment. No one was to receive pay for holding any public office. They put anyone who did so under a curse.

SECTION 8.97.2
Many more assemblies followed. At these they voted to appoint lawmakers and make the other arrangements for the constitution. During the first period of this government, the Athenians seem to have governed themselves as well as at any time in my lifetime. There was a balanced combination of rule by the few and rule by the many. This was the first thing that helped the city recover from its desperate situation.

SECTION 8.97.3
They also voted to allow Alcibiades and others with him to return. They sent messages to him and to the army at Samos, urging them to take charge of affairs.

CHAPTER 8.98

SECTION 8.98.1
As soon as this change took place, Pisander, Alexicles, their supporters, and the strongest supporters of the oligarchy slipped away to Decelea. Aristarchus alone went elsewhere. He happened to be a general, and quickly took some archers who knew as little Greek as possible and marched toward Oenoe.

SECTION 8.98.2
This was an Athenian fort on the border with Boeotia. The Corinthians were besieging it on their own initiative, with Boeotians whom they had asked to join them. They had suffered losses when men returning from Decelea were killed by troops from Oenoe.

SECTION 8.98.3
Aristarchus came to an understanding with the besiegers and deceived the men in Oenoe. He said that the people in Athens had made a general agreement with the Lacedaemonians, and that they too must hand their position over to the Boeotians: these were the agreed terms. They trusted him because he was a general. As they were under siege, they knew nothing of what had happened. They came out under a truce.

SECTION 8.98.4
That was how Oenoe was captured and occupied by the Boeotians. The oligarchy and civil strife at Athens also came to an end.

CHAPTER 8.99

SECTION 8.99.1
At about the same time that summer, the Peloponnesians at Miletus were getting no money for food from any of the men Tissaphernes had put in charge at that time [when he went to Aspendus]. Neither the Phoenician ships nor Tissaphernes himself had yet arrived. Philip, who had been sent with him, had written to the admiral Mindarus. So had another man, Hippocrates, a Spartan who was at Phaselis. They reported that the ships would not come and that Tissaphernes was treating them unfairly in every way. Pharnabazus was also calling them to join him. He was eager to bring the fleet over and, like Tissaphernes, to make the remaining cities in his own province revolt from Athens. Mindarus hoped to get more help from him. The order to sail was given without warning. He left Miletus with seventy-three ships in a well-organized formation and sailed toward the Hellespont, hoping to escape the notice of the Athenians at Samos. Sixteen ships had already entered the Hellespont earlier that same summer and had raided part of the Chersonese. But a storm caught Mindarus, forcing him to put in at Icarus. Bad sailing weather kept him there for five or six days. Then he reached Chios.

CHAPTER 8.100

SECTION 8.100.1
When Thrasyllus at Samos learned that Mindarus had left Miletus, he too immediately sailed out with fifty-five ships. He was hurrying to prevent Mindarus from entering the Hellespont first.

SECTION 8.100.2
Then he learned that Mindarus was at Chios and thought he would stay there. He posted lookouts on Lesbos and on the mainland opposite, to make sure any movement of the ships did not go unnoticed. He himself sailed along the coast to Methymna. He ordered barley meal and other supplies to be prepared. If the wait became longer, he intended to make his attacks on Chios from Lesbos.

SECTION 8.100.3
He also wanted to sail against Eresus on Lesbos, which had revolted, and capture it if he could. Some of the more influential exiles from Methymna had brought across about fifty hoplites from Cyme who had joined their cause, and had hired others from the mainland, making about three hundred in all. Anaxander, a Theban, led them because of their common ancestry. They first attacked Methymna. But the Athenian garrison from Mytilene came out, and their attempt failed. They were driven back again in a battle outside the town, crossed the mountains, and brought Eresus into revolt.

SECTION 8.100.4
Thrasyllus therefore sailed there with all his ships, intending to attack. Thrasybulus had already arrived there with five ships from Samos after they heard the news of the exiles' crossing. He had been too late to stop them, but had come to Eresus and was anchored off it.

SECTION 8.100.5
Two ships returning home from the Hellespont also joined them, along with five ships from Methymna. There were now sixty-seven ships in all. With the troops from these ships, they prepared to take Eresus by force if they could, using siege engines and every other means.

CHAPTER 8.101

SECTION 8.101.1
Meanwhile Mindarus and the Peloponnesian ships at Chios took on food for two days. Each man also received three Chian coins called fortieths from the Chians. On the third day they quickly left Chios. They did not take the open-sea route, to avoid meeting the ships at Eresus. Instead, they sailed toward the mainland with Lesbos on their left.

SECTION 8.101.2
They put in at the harbor of Carterii in Phocaean territory and ate their midday meal. Then they sailed along the coast of Cyme's territory and ate their evening meal at Arginusae on the mainland, opposite Mytilene.

SECTION 8.101.3
From there they sailed along the coast while much of the night still remained, and reached Harmatus on the mainland, directly opposite Methymna. After their midday meal, they quickly sailed past Lectum, Larisa, Hamaxitus, and the places along that coast. They reached Rhoeteum, now inside the Hellespont, before midnight. Some of the ships put in at Sigeum and elsewhere in that area.

CHAPTER 8.102

SECTION 8.102.1
The Athenians at Sestos had eighteen ships. Their beacon watchers signaled to them, and they saw many fires suddenly appear in enemy territory. They realized that the Peloponnesians were sailing in. That same night they sailed as fast as they could, close to the Chersonese, toward Elaeus. They wanted to get past the enemy ships and out into open water.

SECTION 8.102.2
They escaped the notice of the sixteen ships at Abydos. These had been told in advance to watch the Athenians carefully if they tried to sail out when their own friendly fleet approached. But at dawn the Athenians saw Mindarus' ships, which immediately began chasing them. Not all the Athenians escaped in time. Most got away toward Imbros and Lemnos, but the four ships sailing last were caught near Elaeus.

SECTION 8.102.3
The Peloponnesians captured one, crew and all, after it ran aground by the sanctuary of Protesilaus. They captured two others without their crews. The remaining ship they burned, empty, near Imbros.

CHAPTER 8.103

SECTION 8.103.1
After this, the ships from Abydos joined the rest, making eighty-six in all. With these the Peloponnesians besieged Elaeus that day. When it would not surrender, they sailed back to Abydos.

SECTION 8.103.2
The Athenians had been let down by their lookouts. They had thought the enemy ships could not sail past without their knowledge, and had been taking their time attacking the walls. When they learned what had happened, they immediately left Eresus and hurried to help in the Hellespont.

SECTION 8.103.3
They captured two Peloponnesian ships which, during the earlier pursuit, had boldly ventured farther out to sea and now ran into them. A day later they reached Elaeus and anchored there. They brought back all the ships that had escaped to Imbros and spent five days preparing for battle at sea.

CHAPTER 8.104

SECTION 8.104.1
After this they fought a naval battle as follows. The Athenians sailed toward Sestos, one ship behind another, close along the shore. When the Peloponnesians saw this, they too put out from Abydos to meet them.

SECTION 8.104.2
Once they knew they were going to fight, they extended their lines. The Athenians' seventy-six ships stretched along the Chersonese from Idacus to Arriani. The Peloponnesians' eighty-six ships stretched from Abydos to Dardanus.

SECTION 8.104.3
On the Peloponnesian side, the Syracusans held the right wing. Mindarus himself held the other wing with the fastest ships. On the Athenian side, Thrasyllus held the left and Thrasybulus the right. The other generals each took their assigned positions.

SECTION 8.104.4
The Peloponnesians were eager to attack first. With their left wing they wanted to extend beyond the Athenians' right and, if possible, cut off their escape to open water. In the center, they wanted to drive them against the nearby shore. The Athenians saw this. They extended their line on the side where the enemy wanted to cut them off, and outsailed them.

SECTION 8.104.5
Their left wing had already passed the headland called Cynossema. These movements left the ships in their center weak and scattered. They were also fewer in number, and the coast around Cynossema made a sharp, angular turn. This hid what was happening on the other side of it.

CHAPTER 8.105

SECTION 8.105.1
The Peloponnesians attacked in the center, drove the Athenian ships onto dry land, and landed to pursue the men ashore. They had a clear advantage in the fighting.

SECTION 8.105.2
Neither Thrasybulus' men on the right nor Thrasyllus' men on the left could help the center. Thrasybulus was held back by the large number of ships attacking him. Thrasyllus could not see the center because the headland of Cynossema blocked the view. He was also held back by the Syracusans and the other ships facing him, which were no fewer than his own. This lasted until part of the Peloponnesian fleet began to lose its order. Confident after their victory, different ships had begun chasing different enemies without fear.

SECTION 8.105.3
Thrasybulus and his men saw that the ships facing them were holding back. They stopped extending their wing and turned back. They immediately fought back and put those ships to flight. Then they caught the scattered ships from the victorious part of the Peloponnesian fleet and struck them. Most of these panicked without even fighting. The Syracusans, too, had already begun to give way to Thrasyllus and his men. When they saw the others fleeing as well, they fled more urgently.

CHAPTER 8.106

SECTION 8.106.1
After the defeat, most of the Peloponnesians fled first to the Meidius River and later to Abydos. The Athenians captured only a few ships, because the narrowness of the Hellespont gave the enemy a short distance to escape. But this victory at sea came at an exceptionally important moment for them.

SECTION 8.106.2
Until then they had been afraid of the Peloponnesian fleet because of their small setbacks and the disaster in Sicily. Now they stopped blaming themselves and no longer thought their enemies were worth much at sea.

SECTION 8.106.3
They captured eight Chian ships, five Corinthian, two Ambraciot, two Boeotian, and one each from the Leucadians, Lacedaemonians, Syracusans, and Pellenians. They themselves lost fifteen ships.

SECTION 8.106.4
They set up a victory monument on the headland at Cynossema, towed in the wrecks, and returned the enemy's dead under a truce. They also sent a trireme to Athens to report the victory.

SECTION 8.106.5
When the ship arrived, the Athenians heard the unexpected news of success. Coming just after the disasters in Euboea and the civil strife, it gave them great encouragement. They thought they could still win through if they worked hard at it.

CHAPTER 8.107

SECTION 8.107.1
On the fourth day after the battle, the Athenians at Sestos, having hurriedly repaired their ships, sailed against Cyzicus, which had revolted. They saw the eight ships from Byzantium anchored near Harpagium and Priapus. They sailed against them, defeated the men ashore in battle, and captured the ships. Then they reached Cyzicus, which had no walls, brought it back under their control, and collected money from it.

SECTION 8.107.2
Meanwhile the Peloponnesians sailed from Abydos to Elaeus and recovered all their captured ships that were still sound. The people of Elaeus had burned the others. They also sent Hippocrates and Epicles to Euboea to bring back the ships there.

CHAPTER 8.108

SECTION 8.108.1
At about the same time, Alcibiades sailed back from Caunus and Phaselis to Samos with his thirteen ships. He reported that he had turned the Phoenician fleet away from helping the Peloponnesians, so that it did not come, and had made Tissaphernes friendlier to the Athenians than before.

SECTION 8.108.2
He crewed nine more ships in addition to those he had, collected a large sum of money from the Halicarnassians, and fortified Cos. After doing this and appointing a governor in Cos, he sailed back to Samos as autumn was approaching.

SECTION 8.108.3
When Tissaphernes learned that the Peloponnesian ships had sailed from Miletus to the Hellespont, he left Aspendus and traveled toward Ionia.

SECTION 8.108.4
While the Peloponnesians were in the Hellespont, the people of Antandrus, who are Aeolians, brought hoplites from Abydos overland through Mount Ida and admitted them into the city. They were being mistreated by Arsaces, a Persian subordinate of Tissaphernes. This was the same man who had killed the Delians who settled at Adramyttium when the Athenians removed them from Delos to purify the island. He had claimed to be involved in a quarrel, without explaining it, and called on their leading men to join a military expedition. He led them out on the claim that they were friends and allies. Then he waited until they were eating their midday meal, surrounded them with his own men, and had them killed with javelins.

SECTION 8.108.5
Because of this deed, the people of Antandrus feared that he might also commit some crime against them. He was also imposing other burdens they could not bear. So they expelled his guards from the citadel.

CHAPTER 8.109

SECTION 8.109.1
Tissaphernes learned of this action by the Peloponnesians, in addition to what they had done at Miletus and Cnidus. His guards had been expelled from those places too. He believed that the Peloponnesians had been turned firmly against him, and feared they might do him further harm. He also resented the prospect that Pharnabazus, after hosting them for less time and at less cost, might achieve greater success against the Athenians. He planned to go to them in the Hellespont. He wanted to complain about what had happened at Antandrus and to defend himself as plausibly as possible against the accusations about the Phoenician fleet and everything else. He first went to Ephesus and made a sacrifice to Artemis.

SECTION 8.109.2
[When the winter following this summer ends, the twenty-first year is complete.]

## Translation — Richard Crawley (1874)

> Public-domain translation from the Greek (London, 1874; Everyman's Library reprint, J. M. Dent, 1914), in the Perseus Digital Library's digital text; it follows the same book, chapter and section divisions as the Greek.

### Book 1

CHAPTER 1.1

SECTION 1.1.1
Thucydides, an Athenian, wrote the history of the war between the Peloponnesians and the Athenians, beginning at the moment that it broke out, and believing that it would be a great war, and more worthy of relation than any that had preceded it. This belief was not without its grounds. The preparations of both the combatants were in every department in the last state of perfection; and he could see the rest of the Hellenic race taking sides in the quarrel; those who delayed doing so at once having it in contemplation.

SECTION 1.1.2
Indeed this was the greatest movement yet known in history, not only of the Hellenes, but of a large part of the barbarian world—I had almost said of mankind.

SECTION 1.1.3
For though the events of remote antiquity, and even those that more immediately precede the war, could not from lapse of time be clearly ascertained, yet the evidences which an inquiry carried as far back as was practicable leads me to trust, all point to the conclusion that there was nothing on a great scale, either in war or in other matters.

CHAPTER 1.2

SECTION 1.2.1
For instance, it is evident that the country now called Hellas had in ancient times no settled population; on the contrary, migrations were of frequent occurrence, the several tribes readily abandoning their homes under the pressure of superior numbers.

SECTION 1.2.2
Without commerce, without freedom of communication either by land or sea, cultivating no more of their territory than the exigencies of life required, destitute of capital, never planting their land (for they could not tell when an invader might not come and take it all away, and when he did come they had no walls to stop him), thinking that the necessities of daily sustenance could be supplied at one place as well as another, they cared little for shifting their habitation, and consequently neither built large cities nor attained to any other form of greatness.

SECTION 1.2.3
The richest soils were always most subject to this change of masters; such as the district now called Thessaly, Boeotia, most of the Peloponnese, Arcadia excepted, and the most fertile parts of the rest of Hellas.

SECTION 1.2.4
The goodness of the land favoured the aggrandizement of particular individuals, and thus created faction which proved a fertile source of ruin. It also invited invasion.

SECTION 1.2.5
Accordingly Attica, from the poverty of its soil enjoying from a very remote period freedom from faction, never changed its inhabitants.

SECTION 1.2.6
And here is no inconsiderable exemplification of my assertion, that the migrations were the cause of there being no correspondent growth in other parts. The most powerful victims of war or faction from the rest of Hellas took refuge with the Athenians as a safe retreat; and at an early period, becoming naturalized, swelled the already large population of the city to such a height that Attica became at last too small to hold them, and they had to send out colonies to Ionia.

CHAPTER 1.3

SECTION 1.3.1
There is also another circumstance that contributes not a little to my conviction of the weakness of ancient times. Before the Trojan war there is no indication of any common action in Hellas,

SECTION 1.3.2
nor indeed of the universal prevalence of the name; on the contrary, before the time of Hellen, son of Deucalion, no such appellation existed, but the country went by the names of the different tribes, in particular of the Pelasgian. It was not till Hellen and his sons grew strong in Phthiotis, and were invited as allies into the other cities, that one by one they gradually acquired from the connection the name of Hellenes; though a long time elapsed before that name could fasten itself upon all.

SECTION 1.3.3
The best proof of this is furnished by Homer. Born long after the Trojan war, he nowhere calls all of them by that name, nor indeed any of them except the followers of Achilles from Phthiotis, who were the original Hellenes: in his poems they are called Danaans, Argives, and Achaeans. He does not even use the term barbarian, probably because the Hellenes had not yet been marked off from the rest of the world by one distinctive appellation.

SECTION 1.3.4
It appears therefore that the several Hellenic communities, comprising not only those who first acquired the name, city by city, as they came to understand each other, but also those who assumed it afterwards as the name of the whole people, were before the Trojan war prevented by their want of strength and the absence of mutual intercourse from displaying any collective action. Indeed, they could not unite for this expedition till they had gained increased familiarity with the sea.

CHAPTER 1.4

SECTION 1.4.1
And the first person known to us by tradition as having established a navy is Minos. He made himself master of what is now called the Hellenic sea, and ruled over the Cyclades, into most of which he sent the first colonies, expelling the Carians and appointing his own sons governors; and thus did his best to put down piracy in those waters, a necessary step to secure the revenues for his own use.

CHAPTER 1.5

SECTION 1.5.1
For in early times the Hellenes and the barbarians of the coast and islands, as communication by sea became more common, were tempted to turn pirates, under the conduct of their most powerful men; the motives being to serve their own cupidity and to support the needy. They would fall upon a town unprotected by walls, and consisting of a mere collection of villages, and would plunder it; indeed, this came to be the main source of their livelihood, no disgrace being yet attached to such an achievement, but even some glory.

SECTION 1.5.2
An illustration of this is furnished by the honor with which some of the inhabitants of the continent still regard a successful marauder, and by the question we find the old poets everywhere representing the people as asking of voyagers—‘Are they pirates?’—as if those who are asked the question would have no idea of disclaiming the imputation, or their interrogators of reproaching them for it.

SECTION 1.5.3
The same rapine prevailed also by land. And even at the present day many parts of Hellas still follow the old fashion, the Ozolian Locrians, for instance, the Aetolians, the Acarnanians, and that region of the continent; and the custom of carrying arms is still kept up among these continentals, from the old piratical habits.

CHAPTER 1.6

SECTION 1.6.1
The whole of Hellas used once to carry arms, their habitations being unprotected, and their communication with each other unsafe; indeed, to wear arms was as much a part of everyday life with them as with the barbarians.

SECTION 1.6.2
And the fact that the people in these parts of Hellas are still living in the old way points to a time when the same mode of life was once equally common to all.

SECTION 1.6.3
The Athenians were the first to lay aside their weapons, and to adopt an easier and more luxurious mode of life; indeed, it is only lately that their rich old men left off the luxury of wearing undergarments of linen, and fastening a knot of their hair with a tie of golden grasshoppers, a fashion which spread to their Ionian kindred, and long prevailed among the old men there.

SECTION 1.6.4
On the contrary a modest style of dressing, more in conformity with modern ideas, was first adopted by the Lacedaemonians, the rich doing their best to assimilate their way of life to that of the common people.

SECTION 1.6.5
They also set the example of contending naked, publicly stripping and anointing themselves with oil in their gymnastic exercises. Formerly, even in the Olympic contests, the athletes who contended wore belts across their middles; and it is but a few years since that the practice ceased. To this day among some of the barbarians, especially in Asia, when prizes for boxing and wrestling are offered, belts are worn by the combatants.

SECTION 1.6.6
And there are many other points in which a likeness might be shown between the life of the Hellenic world of old and the barbarian of to-day.

CHAPTER 1.7

SECTION 1.7.1
With respect to their towns, later on, at an era of increased facilities of navigation and a greater supply of capital, we find the shores becoming the site of walled towns, and the isthmuses being occupied for the purposes of commerce, and defence against a neighbor. But the old towns, on account of the great prevalence of piracy, were built away from the sea, whether on the islands or the continent, and still remain in their old sites. For the pirates used to plunder one another, and indeed all coast populations, whether seafaring or not.

CHAPTER 1.8

SECTION 1.8.1
The islanders, too, were great pirates. These islanders were Carians and Phoenicians, by whom most of the islands were colonized, as was proved by the following fact. During the purification of Delos by Athens in this war all the graves in the island were taken up, and it was found that above half their inmates were Carians: they were identified by the fashion of the arms buried with them, and by the method of interment, which was the same as the Carians still follow.

SECTION 1.8.2
But as soon as Minos had formed his navy, communication by sea became easier, as he colonized most of the islands, and thus expelled the malefactors.

SECTION 1.8.3
The coast populations now began to apply themselves more closely to the acquisition of wealth, and their life became more settled; some even began to build themselves walls on the strength of their newly-acquired riches. For the love of gain would reconcile the weaker to the dominion of the stronger, and the possession of capital enabled the more powerful to reduce the smaller towns to subjection.

SECTION 1.8.4
And it was at a somewhat later stage of this development that they went on the expedition against Troy.

CHAPTER 1.9

SECTION 1.9.1
What enabled Agamemnon to raise the armament was more, in my opinion, his superiority in strength, than the oaths of Tyndareus, which bound the Suitors to follow him.

SECTION 1.9.2
Indeed, the account given by those Peloponnesians who have been the recipients of the most credible tradition is this. First of all Pelops, arriving among a needy population from Asia with vast wealth, acquired such power that, stranger though he was, the country was called after him; and this power fortune saw fit materially to increase in the hands of his descendants. Eurystheus had been killed in Attica by the Heraclids. Atreus was his mother's brother; and to the hands of his relation, who had left his father on account of the death of Chrysippus, Eurystheus, when he set out on his expedition, had committed Mycenae and the government. As time went on and Eurystheus did not return, Atreus complied with the wishes of the Mycenaeans, who were influenced by fear of the Heraclids,—besides, his power seemed considerable, and he had not neglected to court the favour of the populace,—and assumed the sceptre of Mycenae and the rest of the dominions of Eurystheus. And so the power of the descendants of Pelops came to be greater than that of the descendants of Perseus.

SECTION 1.9.3
To all this Agamemnon succeeded. He had also a navy far stronger than his contemporaries, so that, in my opinion, fear was quite as strong an element as love in the formation of the confederate expedition.

SECTION 1.9.4
The strength of his navy is shown by the fact that his own was the largest contingent, and that of the Arcadians was furnished by him; this at least is what Homer says, if his testimony is deemed sufficient. Besides, in his account of the transmission of the sceptre, he calls him / Of many an isle, and of all Argos king. / Now Agamemnon's was a continental power; and he could not have been master of any except the adjacent islands (and these would not be many), but through the possession of a fleet. And from this expedition we may infer the character of earlier enterprises.

CHAPTER 1.10

SECTION 1.10.1
Now Mycenae may have been a small place, and many of the towns of that age may appear comparatively insignificant, but no exact observer would therefore feel justified in rejecting the estimate given by the poets and by tradition of the magnitude of the armament.

SECTION 1.10.2
For I suppose if Lacedaemon were to become desolate, and the temples and the foundations of the public buildings were left, that as time went on there would be a strong disposition with posterity to refuse to accept her fame as a true exponent of her power. And yet they occupy two-fifths of Peloponnese and lead the whole, not to speak of their numerous allies without. Still, as the city is neither built in a compact form nor adorned with magnificent temples and public edifices, but composed of villages after the old fashion of Hellas, there would be an impression of inadequacy. Whereas, if Athens were to suffer the same misfortune, I suppose that any inference from the appearance presented to the eye would make her power to have been twice as great as it is.

SECTION 1.10.3
We have therefore no right to be skeptical, nor to content ourselves with an inspection of a town to the exclusion of a consideration of its power; but we may safely conclude that the armament in question surpassed all before it, as it fell short of modern efforts; if we can here also accept the testimony of Homer's poems, in which, without allowing for the exaggeration which a poet would feel himself licensed to employ, we can see that it was far from equalling ours.

SECTION 1.10.4
He has represented it as consisting of twelve hundred vessels; the Boeotian complement of each ship being a hundred and twenty men, that of the ships of Philoctetes fifty. By this, I conceive, he meant to convey the maximum and the minimum complement: at any rate he does not specify the amount of any others in his catalogue of the ships. That they were all rowers as well as warriors we see from his account of the ships of Philoctetes, in which all the men at the oar are bowmen. Now it is improbable that many supernumeraries sailed if we except the kings and high officers; especially as they had to cross the open sea with munitions of war, in ships, moreover, that had no decks, but were equipped in the old piratical fashion.

SECTION 1.10.5
So that if we strike the average of the largest and smallest ships, the number of those who sailed will appear inconsiderable, representing, as they did, the whole force of Hellas.

CHAPTER 1.11

SECTION 1.11.1
And this was due not so much to scarcity of men as of money. Difficulty of subsistence made the invaders reduce the numbers of the army to a point at which it might live on the country during the prosecution of the war. Even after the victory they obtained on their arrival— and a victory there must have been, or the fortifications of the naval camp could never have been built— there is no indication of their whole force having been employed; on the contrary, they seem to have turned to cultivation of the Chersonese and to piracy from want of supplies. This was what really enabled the Trojans to keep the field for ten years against them; the dispersion of the enemy making them always a match for the detachment left behind.

SECTION 1.11.2
If they had brought plenty of supplies with them, and had persevered in the war without scattering for piracy and agriculture, they would have easily defeated the Trojans in the field; since they could hold their own against them with the division on service. In short, if they had stuck to the siege, the capture of Troy would have cost them less time and less trouble.

SECTION 1.11.3
But as want of money proved the weakness of earlier expeditions, so from the same cause even the one in question, more famous than its predecessors, may be pronounced on the evidence of what it effected to have been inferior to its renown and to the current opinion about it formed under the tuition of the poets.

CHAPTER 1.12

SECTION 1.12.1
Even after the Trojan war Hellas was still engaged in removing and settling, and thus could not attain to the quiet which must precede growth.

SECTION 1.12.2
The late return of the Hellenes from Ilium caused many revolutions, and factions ensued almost everywhere; and it was the citizens thus driven into exile who founded the cities.

SECTION 1.12.3
Sixty years after the capture of Ilium the modern Boeotians were driven out of Arne by the Thessalians, and settled in the present Boeotia, the former Cadmeis; though there was a division of them there before, some of whom joined the expedition to Ilium. Twenty years later the Dorians and the Heraclids became masters of Peloponnese; so that much had to be done

SECTION 1.12.4
and many years had to elapse before Hellas could attain to a durable tranquillity undisturbed by removals, and could begin to send out colonies, as Athens did to Ionia and most of the islands, and the Peloponnesians to most of Italy and Sicily and some places in the rest of Hellas. All these places were founded subsequently to the war with Troy.

CHAPTER 1.13

SECTION 1.13.1
But as the power of Hellas grew, and the acquisition of wealth became more an object, the revenues of the states increasing, tyrannies were by their means established almost everywhere,— the old form of government being hereditary monarchy with definite prerogatives,— and Hellas began to fit out fleets and apply herself more closely to the sea.

SECTION 1.13.2
It is said that the Corinthians were the first to approach the modern style of naval architecture, and that Corinth was the first place in Hellas where galleys were built;

SECTION 1.13.3
and we have Ameinocles, a Corinthian shipwright, making four ships for the Samians. Dating from the end of this war, it is nearly three hundred years ago that Ameinocles went to Samos.

SECTION 1.13.4
Again, the earliest sea-fight in history was between the Corinthians and Corcyraeans; this was about two hundred and sixty years ago, dating from the same time.

SECTION 1.13.5
Planted on an isthmus, Corinth had from time out of mind been a commercial emporium; as formerly almost all communication between the Hellenes within and without Peloponnese was carried on overland, and the Corinthian territory was the highway through which it travelled. She had consequently great money resources, as is shown by the epithet ‘wealthy’ bestowed by the old poets on the place, and this enabled her, when traffic by sea became more common, to procure her navy and put down piracy; and as she could offer a mart for both branches of the trade, she acquired for herself all the power which a large revenue affords.

SECTION 1.13.6
Subsequently the Ionians attained to great naval strength in the reign of Cyrus, the first king of the Persians, and of his son Cambyses, and while they were at war with the former commanded for a while the Ionian sea. Polycrates also, the tyrant of Samos, had a powerful navy in the reign of Cambyses with which he reduced many of the islands, and among them Rhenea, which he consecrated to the Delian Apollo. About this time also the Phocaeans, while they were founding Marseilles, defeated the Carthaginians in a sea-fight.

CHAPTER 1.14

SECTION 1.14.1
These were the most powerful navies. And even these, although so many generations had elapsed since the Trojan war, seem to have been principally composed of the old fifty-oars and long-boats, and to have counted few galleys among their ranks.

SECTION 1.14.2
Indeed it was only shortly before the Persian war and the death of Darius the successor of Cambyses, that the Sicilian tyrants and the Corcyraeans acquired any large number of galleys. For after these there were no navies of any account in Hellas till the expedition of Xerxes;

SECTION 1.14.3
Aegina, Athens, and others may have possessed a few vessels, but they were principally fifty-oars. It was quite at the end of this period that the war with Aegina and the prospect of the barbarian invasion enabled Themistocles to persuade the Athenians to build the fleet with which they fought at Salamis; and even these vessels had not complete decks.

CHAPTER 1.15

SECTION 1.15.1
The navies, then, of the Hellenes during the period we have traversed were what I have described. All their insignificance did not prevent their being an element of the greatest power to those who cultivated them, alike in revenue and in dominion. They were the means by which the islands were reached and reduced, those of the smallest area falling the easiest prey.

SECTION 1.15.2
Wars by land there were none, none at least by which power was acquired; we have the usual border contests, but of distant expeditions with conquest for object we hear nothing among the Hellenes. There was no union of subject cities round a great state, no spontaneous combination of equals for confederate expeditions; what fighting there was consisted merely of local warfare between rival neighbors.

SECTION 1.15.3
The nearest approach to a coalition took place in the old war between Chalcis and Eretria; this was a quarrel in which the rest of the Hellenic name did to some extent take sides.

CHAPTER 1.16

SECTION 1.16.1
Various, too, were the obstacles which the national growth encountered in various localities. The power of the Ionians was advancing with rapid strides, when it came into collision with Persia, under King Cyrus, who, after having dethroned Croesus and overrun everything between the Halys and the sea, stopped not till he had reduced the cities of the coast; the islands being only left to be subdued by Darius and the Phoenician navy.

CHAPTER 1.17

SECTION 1.17.1
Again, wherever there were tyrants, their habit of providing simply for themselves, of looking solely to their personal comfort and family aggrandizement, made safety the great aim of their policy, and prevented anything great proceeding from them; though they would each have their affairs with their immediate neighbors. All this is only true of the mother country, for in Sicily they attained to very great power. Thus for a long time everywhere in Hellas do we find causes which make the states alike incapable of combination for great and national ends, or of any vigorous action of their own.

CHAPTER 1.18

SECTION 1.18.1
But at last a time came when the tyrants of Athens and the far older tyrannies of the rest of Hellas were, with the exception of those in Sicily, once and for all put down by Lacedaemon; for this city, though after the settlement of the Dorians, its present inhabitants, it suffered from factions for an unparalleled length of time, still at a very early period obtained good laws, and enjoyed a freedom from tyrants which was unbroken; it has possessed the same form of government for more than four hundred years, reckoning to the end of the late war, and has thus been in a position to arrange the affairs of the other states. Not many years after the deposition of the tyrants, the battle of Marathon was fought between the Medes and the Athenians.

SECTION 1.18.2
Ten years afterwards the barbarian returned with the armada for the subjugation of Hellas. In the face of this great danger the command of the confederate Hellenes was assumed by the Lacedaemonians in virtue of their superior power; and the Athenians having made up their minds to abandon their city, broke up their homes, threw themselves into their ships, and became a naval people. This coalition, after repulsing the barbarian, soon afterwards split into two sections, which included the Hellenes who had revolted from the king, as well as those who had aided him in the war. At the head of the one stood Athens, at the head of the other Lacedaemon, one the first naval, the other the first military power in Hellas.

SECTION 1.18.3
For a short time the league held together, till the Lacedaemonians and Athenians quarrelled, and made war upon each other with their allies, a duel into which all the Hellenes sooner or later were drawn, though some might at first remain neutral. So that the whole period from the Median war to this, with some peaceful intervals, was spent by each power in war, either with its rival, or with its own revolted allies, and consequently afforded them constant practice in military matters, and that experience which is learnt in the school of danger.

CHAPTER 1.19

SECTION 1.19.1
The policy of Lacedaemon was not to exact tribute from her allies, but merely to secure their subservience to her interests by establishing oligarchies among them; Athens, on the contrary, had by degrees deprived hers of their ships, and imposed instead contributions in money on all except Chios and Lesbos. Both found their resources for this war separately to exceed the sum of their strength when the alliance flourished intact.

CHAPTER 1.20

SECTION 1.20.1
Having now given the result of my inquiries into early times, I grant that there will be a difficulty in believing every particular detail. The way that most men deal with traditions, even traditions of their own country, is to receive them all alike as they are delivered, without applying any critical test whatever.

SECTION 1.20.2
The general Athenian public fancy that Hipparchus was tyrant when he fell by the hands of Harmodius and Aristogiton; not knowing that Hippias, the eldest of the sons of Pisistratus, was really supreme, and that Hipparchus and Thessalus were his brothers; and that Harmodius and Aristogiton suspecting, on the very day, nay at the very moment fixed on for the deed, that information had been conveyed to Hippias by their accomplices, concluded that he had been warned, and did not attack him, yet, not liking to be apprehended and risk their lives for nothing, fell upon Hipparchus near the temple of the daughters of Leos, and slew him as he was arranging the Panathenaic procession.

SECTION 1.20.3
There are many other unfounded ideas current among the rest of the Hellenes, even on matters of contemporary history which have not been obscured by time. For instance, there is the notion that the Lacedaemonian kings have two votes each, the fact being that they have only one; and that there is a company of Pitane, there being simply no such thing. So little pains do the vulgar take in the investigation of truth, accepting readily the first story that comes to hand.

CHAPTER 1.21

SECTION 1.21.1
On the whole, however, the conclusions I have drawn from the proofs quoted may, I believe, safely be relied on. Assuredly they will not be disturbed either by the lays of a poet displaying the exaggeration of his craft, or by the compositions of the chroniclers that are attractive at truth's expense; the subjects they treat of being out of the reach of evidence, and time having robbed most of them of historical value by enthroning them in the region of legend. Turning from these, we can rest satisfied with having proceeded upon the clearest data, and having arrived at conclusions as exact as can be expected in matters of such antiquity.

SECTION 1.21.2
To come to this war; despite the known disposition of the actors in a struggle to overrate its importance, and when it is over to return to their admiration of earlier events, yet an examination of the facts will show that it was much greater than the wars which preceded it.

CHAPTER 1.22

SECTION 1.22.1
With reference to the speeches in this history, some were delivered before the war began, others while it was going on; some I heard myself, others I got from various quarters; it was in all cases difficult to carry them word for word in one's memory, so my habit has been to make the speakers say what was in my opinion demanded of them by the various occasions, of course adhering as closely as possible to the general sense of what they really said.

SECTION 1.22.2
And with reference to the narrative of events, far from permitting myself to derive it from the first source that came to hand, I did not even trust my own impressions, but it rests partly on what I saw myself, partly on what others saw for me, the accuracy of the report being always tried by the most severe and detailed tests possible.

SECTION 1.22.3
My conclusions have cost me some labour from the want of coincidence between accounts of the same occurrences by different eye-witnesses, arising sometimes from imperfect memory, sometimes from undue partiality for one side or the other.

SECTION 1.22.4
The absence of romance in my history will, I fear, detract somewhat from its interest; but if it be judged useful by those inquirers who desire an exact knowledge of the past as an aid to the interpretation of the future, which in the course of human things must resemble if it does not reflect it, I shall be content. In fine, I have written my work, not as an essay which is to win the applause of the moment, but as a possession for all time.

CHAPTER 1.23

SECTION 1.23.1
The Median war, the greatest achievement of past times, yet found a speedy decision in two actions by sea and two by land. The Peloponnesian war was prolonged to an immense length, and long as it was it was short without parallel for the misfortunes that it brought upon Hellas.

SECTION 1.23.2
Never had so many cities been taken and laid desolate, here by the barbarians, here by the parties contending (the old inhabitants being sometimes removed to make room for others); never was there so much banishing and blood-shedding, now on the field of battle, now in the strife of action.

SECTION 1.23.3
Old stories of occurrences handed down by tradition, but scantily confirmed by experience, suddenly ceased to be incredible; there were earthquakes of unparalleled extent and violence; eclipses of the sun occurred with a frequency unrecorded in previous history; there were great droughts in sundry places and consequent famines, and that most calamitous and awfully fatal visitation, the plague. All this came upon them with the late war,

SECTION 1.23.4
which was begun by the Athenians and Peloponnesians by the dissolution of the thirty years' truce made after the conquest of Euboea.

SECTION 1.23.5
To the question why they broke the treaty, I answer by placing first an account of their grounds of complaint and points of difference, that no one may ever have to ask the immediate cause which plunged the Hellenes into a war of such magnitude.

SECTION 1.23.6
The real cause I consider to be the one which was formally most kept out of sight. The growth of the power of Athens, and the alarm which this inspired in Lacedaemon, made war inevitable. Still it is well to give the grounds alleged by either side, which led to the dissolution of the treaty and the breaking out of the war.

CHAPTER 1.24

SECTION 1.24.1
The city of Epidamnus stands on the right of the entrance of the Ionic gulf. Its vicinity is inhabited by the Taulantians, an Illyrian people.

SECTION 1.24.2
The place is a colony from Corcyra, founded by Phalius, son of Eratocleides, of the family of the Heraclids, who had according to ancient usage been summoned for the purpose from Corinth, the mother country. The colonists were joined by some Corinthians, and others of the Dorian race.

SECTION 1.24.3
Now, as time went on, the city of Epidamnus became great and populous;

SECTION 1.24.4
but falling a prey to factions arising, it is said, from a war with her neighbors the barbarians, she became much enfeebled, and lost a considerable amount of her power.

SECTION 1.24.5
The last act before the war was the expulsion of the nobles by the people. The exiled party joined the barbarians, and proceeded to plunder those in the city by sea and land;

SECTION 1.24.6
and the Epidamnians finding themselves hard pressed, sent ambassadors to Corcyra beseeching their mother country not to allow them to perish, but to make up matters between them and the exiles, and to rid them of the war with the barbarians.

SECTION 1.24.7
The ambassadors seated themselves in the temple of Hera as suppliants, and made the above requests to the Corcyraeans. But the Corcyraeans refused to accept their supplication, and they were dismissed without having effected anything.

CHAPTER 1.25

SECTION 1.25.1
When the Epidamnians found that no help could be expected from Corcyra, they were in a strait what to do next. So they sent to Delphi and inquired of the god, whether they should deliver their city to the Corinthians, and endeavor to obtain some assistance from their founders. The answer he gave them was to deliver the city, and place themselves under Corinthian protection.

SECTION 1.25.2
So the Epidamnians went to Corinth, and delivered over the colony in obedience to the commands of the oracle. They showed that their founder came from Corinth, and revealed the answer of the god; and they begged them not to allow them to perish, but to assist them.

SECTION 1.25.3
This the Corinthians consented to do. Believing the colony to belong as much to themselves as to the Corcyraeans, they felt it to be a kind of duty to undertake their protection. Besides, they hated the Corcyraeans for their contempt of the mother country.

SECTION 1.25.4
Instead of meeting with the usual honors accorded to the parent city by every other colony at public assemblies, such as precedence at sacrifices, Corinth found herself treated with contempt by a power, which in point of wealth could stand comparison with any even of the richest communities in Hellas, which possessed great military strength, and which sometimes could not repress a pride in the high naval position of an island whose nautical renown dated from the days of its old inhabitants, the Phaeacians. This was one reason of the care that they lavished on their fleet, which became very efficient; indeed they began the war with a force of a hundred and twenty galleys.

CHAPTER 1.26

SECTION 1.26.1
All these grievances made Corinth eager to send the promised aid to Epidamnus. Advertisement was made for volunteer settlers, and a force of Ambraciots, Leucadians, and Corinthians was despatched.

SECTION 1.26.2
They marched by land to Apollonia, a Corinthian colony, the route by sea being avoided from fear of Corcyraean interruption.

SECTION 1.26.3
When the Corcyraeans heard of the arrival of the settlers and troops in Epidamnus, and the surrender of the colony to Corinth, they took fire. Instantly putting to sea with five-and-twenty ships, which were quickly followed by others, they insolently commanded the Epidamnians to receive back the banished nobles— (it must be premised that the Epidamnian exiles had come to Corcyra, and pointing to the sepulchres of their ancestors, had appealed to their kindred to restore them)— and to dismiss the Corinthian garrison and settlers.

SECTION 1.26.4
But to all this the Epidamnians turned a deaf ear. Upon this the Corcyraeans commenced operations against them with a fleet of forty sail. They took with them the exiles, with a view to their restoration, and also secured the services of the Illyrians.

SECTION 1.26.5
Sitting down before the city, they issued a proclamation to the effect that any of the natives that chose, and the foreigners, might depart unharmed, with the alternative of being treated as enemies. On their refusal the Corcyraeans proceeded to besiege the city, which stands on an isthmus;

CHAPTER 1.27

SECTION 1.27.1
and the Corinthians, receiving intelligence of the investment of Epidamnus, got together an armament and proclaimed a colony to Epidamnus, perfect political equality being guaranteed to all who chose to go. Any who were not prepared to sail at once, might by paying down the sum of fifty Corinthian drachmae have a share in the colony without leaving Corinth. Great numbers took advantage of this proclamation, some being ready to start directly, others paying the requisite forfeit.

SECTION 1.27.2
In case of their passage being disputed by the Corcyraeans, several cities were asked to lend them a convoy. Megara prepared to accompany them with eight ships, Pale in Cephallonia with four; Epidaurus furnished five, Hermione one, Troezen two, Leucas ten, and Ambracia eight. The Thebans and Phliasians were asked for money, the Eleans for hulls as well; while Corinth herself furnished thirty ships and three thousand heavy infantry.

CHAPTER 1.28

SECTION 1.28.1
When the Corcyraeans heard of their preparations they came to Corinth with envoys from Lacedaemon and Sicyon, whom they persuaded to accompany them, and bade her recall the garrison and settlers, as she had nothing to do with Epidamnus.

SECTION 1.28.2
If, however, she had any claims to make, they were willing to submit the matter to the arbitration of such of the cities in Peloponnese as should be chosen by mutual agreement, and that the colony should remain with the city to whom the arbitrators might assign it. They were also willing to refer the matter to the oracle at Delphi.

SECTION 1.28.3
If, in defiance of their protestations, war was appealed to, they should be themselves compelled by this violence to seek friends in quarters where they had no desire to seek them, and to make even old ties give way to the necessity of assistance.

SECTION 1.28.4
The answer they got from Corinth was, that if they would withdraw their fleet and the barbarians from Epidamnus negotiation might be possible; but, while the town was still being besieged, going before arbitrators was out of the question.

SECTION 1.28.5
The Corcyraeans retorted that if Corinth would withdraw her troops from Epidamnus they would withdraw theirs, or they were ready to let both parties remain in status quo, an armistice being concluded till judgment could be given.

CHAPTER 1.29

SECTION 1.29.1
Turning a deaf ear to all these proposals, when their ships were manned and their allies had come in, the Corinthians sent a herald before them to declare war, and getting under weigh with seventy-five ships and two thousand heavy infantry, sailed for Epidamnus to give battle to the Corcyraeans.

SECTION 1.29.2
The fleet was under the command of Aristeus, son of Pellichas Callicrates, son of Callias, and Timanor, son of Timanthes; the troops under that of Archetimus, son of Eurytimus, and Isarchidas, son of Isarchus.

SECTION 1.29.3
When they had reached Actium in the territory of Anactorium, at the mouth of the gulf of Ambracia, where the temple of Apollo stands, the Corcyraeans sent on a herald in a light boat to warn them not to sail against them. Meanwhile they proceeded to man their ships, all of which had been equipped for action, the old vessels being undergirded to make them seaworthy.

SECTION 1.29.4
On the return of the herald without any peaceful answer from the Corinthians, their ships being now manned, they put out to sea to meet the enemy with a fleet of eighty sail>(forty were engaged in the siege of Epidamnus), formed line and went into action,,

SECTION 1.29.5
and gained a decisive victory and destroyed fifteen of the Corinthian vessels. The same day had seen Epidamnus compelled by its besiegers to capitulate; the conditions being that the foreigners should be sold, and the Corinthians kept as prisoners of war, till their fate should be otherwise decided.

CHAPTER 1.30

SECTION 1.30.1
After the engagement the Corcyraeans set up a trophy on Leukimme, a headland of Corcyra, and slew all their captives except the Corinthians, whom they kept as prisoners of war.

SECTION 1.30.2
Defeated at sea, the Corinthians and their allies repaired home, and left the Corcyraeans masters of all the sea about those parts. Sailing to Leucas, a Corinthian colony, they ravaged their territory, and burnt Cyllene, the harbor of the Eleans, because they had furnished ships and money to Corinth.

SECTION 1.30.3
For almost the whole of the period that followed the battle they remained masters of the sea, and the allies of Corinth were harassed by Corcyraean cruisers. At last Corinth, roused by the sufferings of her allies, sent out ships and troops in the fall of the summer, who formed an encampment at Actium and about Chimerium, in Thesprotis, for the protection of Leucas and the rest of the friendly cities.

SECTION 1.30.4
The Corcyraeans on their part formed a similar station on Leukimme. Neither party made any movement, but they remained confronting each other till the end of the summer, and winter was at hand before either of them returned home.

CHAPTER 1.31

SECTION 1.31.1
Corinth, exasperated by the war with the Corcyraeans, spent the whole of the year after the engagement and that succeeding it in building ships, and in straining every nerve to form an efficient fleet; rowers being drawn from Peloponnese and the rest of Hellas by the inducement of large bounties.

SECTION 1.31.2
The Corcyraeans, alarmed at the news of their preparations, being without a single ally in Hellas (for they had not enrolled themselves either in the Athenian or in the Lacedaemonian confederacy), decided to repair to Athens in order to enter into alliance, and to endeavor to procure support from her.

SECTION 1.31.3
Corinth also, hearing of their intentions, sent an embassy to Athens to prevent the Corcyraean navy being joined by the Athenian, and her prospect of ordering the war according to her wishes being thus impeded.

SECTION 1.31.4
An assembly was convoked, and the rival advocates appeared: the Corcyraeans spoke as follows:—

CHAPTER 1.32

SECTION 1.32.1
Athenians! when a people that have not rendered any important service or support to their neighbors in times past, for which they might claim to be repaid, appear before them as we now appear before you to solicit their assistance, they may fairly be required to satisfy certain preliminary conditions. They should show, first, that it is expedient or at least safe to grant their request; next, that they will retain a lasting sense of the kindness. But if they cannot clearly establish any of these points, they must not be annoyed if they meet with a rebuff.

SECTION 1.32.2
Now the Corcyraeans believe that with their petition for assistance they can also give you a satisfactory answer on these points, and they have therefore despatched us hither.

SECTION 1.32.3
It has so happened that our policy as regards you, with respect to this request, turns out to be inconsistent, and as regards our interests, to be at the present crisis inexpedient.

SECTION 1.32.4
We say inconsistent, because a power which has never in the whole of her past history been willing to ally herself with any of her neighbors, is now found asking them to ally themselves with her. And we say inexpedient, because in our present war with Corinth it has left us in a position of entire isolation, and what once seemed the wise precaution of refusing to involve ourselves in alliances with other powers, lest we should also involve ourselves in risks of their choosing, has now proved to be folly and weakness.

SECTION 1.32.5
It is true that in the late naval engagement we drove back the Corinthians from our shores single-handed. But they have now got together a still larger armament from Peloponnese and the rest of Hellas; and we, seeing our utter inability to cope with them without foreign aid, and the magnitude of the danger which subjection to them implies, find it necessary to ask help from you and from every other power. And we hope to be excused if we forswear our old principle of complete political isolation, a principle which was not adopted with any sinister intention, but was rather the consequence of an error in judgment.

CHAPTER 1.33

SECTION 1.33.1
Now there are many reasons why in the event of your compliance you will congratulate yourselves on this request having been made to you. First, because your assistance will be rendered to a power which, herself inoffensive, is a victim to the injustice of others. Secondly, because all that we most value is at stake in the present contest, and your welcome of us under these circumstances will be a proof of good will which will ever keep alive the gratitude you will lay up in our hearts. Thirdly, yourselves excepted, we are the greatest naval power in Hellas.

SECTION 1.33.2
Moreover, can you conceive a stroke of good fortune more rare in itself, or more disheartening to your enemies, than that the power whose adhesion you would have valued above much material and moral strength, should present herself self-invited, should deliver herself into your hands without danger and without expense, and should lastly put you in the way of gaining a high character in the eyes of the world, the gratitude of those whom you shall assist, and a great accession of strength for yourselves? You may search all history without finding many instances of a people gaining all these advantages at once, or many instances of a power that comes in quest of assistance being in a position to give to the people whose alliance she solicits as much safety and honor as she will receive.

SECTION 1.33.3
But it will be urged that it is only in the case of a war that we shall be found useful. To this we answer that if any of you imagine that the war is far off, he is grievously mistaken, and is blind to the fact that Lacedaemon regards you with jealousy and desires war, and that Corinth is powerful there,—the same, remember, that is your enemy, and is even now trying to subdue us as a preliminary to attacking you. And this she does to prevent our becoming united by a common enmity, and her having us both on her hands, and also to insure getting the start of you in one of two ways, either by crippling our power or by making its strength her own.

SECTION 1.33.4
Now it is our policy to be beforehand with her—that is, for Corcyra to make an offer of alliance and for you to accept it; in fact, we ought to form plans against her instead of waiting to defeat the plans she forms against us.

CHAPTER 1.34

SECTION 1.34.1
If she asserts that for you to receive a colony of hers into alliance is not right, let her know that every colony that is well treated honors its parent state, but becomes estranged from it by injustice. For colonists are not sent forth on the understanding that they are to be the slaves of those that remain behind, but that they are to be their equals.

SECTION 1.34.2
And that Corinth was injuring us is clear. Invited to refer the dispute about Epidamnus to arbitration, they chose to prosecute their complaints by war rather than by a fair trial.

SECTION 1.34.3
And let their conduct towards us who are their kindred be a warning to you not to be misled by their deceit, nor to yield to their direct requests; concessions to adversaries only end in self-reproach, and the more strictly they are avoided the greater will be the chance of security.

CHAPTER 1.35

SECTION 1.35.1
If it be urged that your reception of us will be a breach of the treaty existing between you and Lacedaemon, the answer is that we are a neutral state,

SECTION 1.35.2
and that one of the express provisions of that treaty is that it shall be competent for any Hellenic state that is neutral to join whichever side it pleases.

SECTION 1.35.3
And it is intolerable for Corinth to be allowed to obtain men for her navy not only from her allies, but also from the rest of Hellas, no small number being furnished by your own subjects; while we are to be excluded both from the alliance left open to us by treaty, and from any assistance that we might get from other quarters, and you are to be accused of political immorality if you comply with our request.

SECTION 1.35.4
On the other hand, we shall have much greater cause to complain of you, if you do not comply with it; if we, who are in peril, and are no enemies of yours, meet with a repulse at your hands, while Corinth, who is the aggressor and your enemy, not only meets with no hindrance from you, but is even allowed to draw material for war from your dependencies. This ought not to be, but you should either forbid her enlisting men in your dominions, or you should lend us too what help you may think advisable.

SECTION 1.35.5
But your real policy is to afford us avowed countenance and support. The advantages of this course, as we premised in the beginning of our speech, are many. We mention one that is perhaps the chief. Could there be a clearer guarantee of our good faith than is offered by the fact that the power which is at enmity with you, is also at enmity with us, and that that power is fully able to punish defection. And there is a wide difference between declining the alliance of an inland and of a maritime power. For your first endeavor should be to prevent, if possible, the existence of any naval power except your own; failing this, to secure the friendship of the strongest that does exist.

CHAPTER 1.36

SECTION 1.36.1
And if any of you believe that what we urge is expedient, but fear to act upon this belief, lest it should lead to a breach of the treaty, you must remember that on the one hand, whatever your fears, your strength will be formidable to your antagonists; on the other, whatever the confidence you derive from refusing to receive us, your weakness will have no terrors for a strong enemy. You must also remember that your decision is for Athens no less than for Corcyra, and that you are not making the best provision for her interests, if at a time when you are anxiously scanning the horizon that you may be in readiness for the breaking out of the war which is all but upon you, you hesitate to attach to your side a place whose adhesion or estrangement is alike pregnant with the most vital consequences.

SECTION 1.36.2
For it lies conveniently for the coast-navigation in the direction of Italy and Sicily, being able to bar the passage of naval reinforcements from thence to Peloponnese, and from Peloponnese thither; and it is in other respects a most desirable station.

SECTION 1.36.3
To sum up as shortly as possible, embracing both general and particular considerations, let this show you the folly of sacrificing us. Remember that there are but three considerable naval powers in Hellas, Athens, Corcyra, and Corinth, and that if you allow two of these three to become one, and Corinth to secure us for herself, you will have to hold the sea against the united fleets of Corcyra and Peloponnese. But if you receive us, you will have our ships to reinforce you in the struggle.

SECTION 1.36.4
Such were the words of the Corcyraeans. After they had finished, the Corinthians spoke as follows:—

CHAPTER 1.37

SECTION 1.37.1
‘These Corcyraeans in the speech we have just heard do not confine themselves to the question of their reception into your alliance. They also talk of our being guilty of injustice, and their being the victims of an unjustifiable war. It becomes necessary for us to touch upon both these points before we proceed to the rest of what we have to say, that you may have a more correct idea of the grounds of our claim, and have good cause to reject their petition.

SECTION 1.37.2
According to them, their old policy of refusing all offers of alliance was a policy of moderation. It was in fact adopted for bad ends, not for good; indeed their conduct is such as to make them by no means desirous of having allies present to witness it, or of having the shame of asking their concurrence.

SECTION 1.37.3
Besides, their geographical situation makes them independent of others, and consequently the decision in cases where they injure any lies not with judges appointed by mutual agreement, but with themselves, because while they seldom make voyages to their neighbors, they are constantly being visited by foreign vessels which are compelled to put in to Corcyra.

SECTION 1.37.4
In short, the object that they propose to themselves in their specious policy of complete isolation, is not to avoid sharing in the crimes of others, but to secure a monopoly of crime to themselves,—the license of outrage wherever they can compel, of fraud wherever they can elude, and the enjoyment of their gains without shame.

SECTION 1.37.5
And yet if they were the honest men they pretend to be, the less hold that others had upon them, the stronger would be the light in which they might have put their honesty by giving and taking what was just.

CHAPTER 1.38

SECTION 1.38.1
But such has not been their conduct either towards others or towards us. The attitude of our colony towards us has always been one of estrangement, and is now one of hostility; for, say they, We were not sent out to be ill-treated.

SECTION 1.38.2
We rejoin that we did not found the colony to be insulted by them, but to be their head, and to be regarded with a proper respect.

SECTION 1.38.3
At any rate, our other colonies honor us, and we are very much beloved by our colonists;

SECTION 1.38.4
and clearly, if the majority are satisfied with us, these can have no good reason for a dissatisfaction in which they stand alone, and we are not acting improperly in making war against them, nor are we making war against them without having received signal provocation.

SECTION 1.38.5
Besides, if we were in the wrong, it would be honorable in them to give way to our wishes, and disgraceful for us to trample on their moderation;

SECTION 1.38.6
but in the pride and license of wealth they have sinned again and again against us, and never more deeply than when Epidamnus, our dependency, which they took no steps to claim in its distress, upon our coming to relieve it, was by them seized, and is now held by force of arms.

CHAPTER 1.39

SECTION 1.39.1
As to their allegation that they wished the question to be first submitted to arbitration, it is obvious that a challenge coming from the party who is safe in a commanding position, cannot gain the credit due only to him who, before appealing to arms, in deeds as well as words, places himself on a level with his adversary.

SECTION 1.39.2
In their case, it was not before they laid siege to the place, but after they at length understood that we should not tamely suffer it, that they thought of the specious word arbitration. And not satisfied with their own misconduct there, they appear here now requiring you to join with them not in alliance, but in crime, and to receive them in spite of their being at enmity with us.

SECTION 1.39.3
But it was when they stood firmest, that they should have made overtures to you, and not at a time when we have been wronged, and they are in peril; nor yet at a time when you will be admitting to a share in your protection those who never admitted you to a share in their power, and will be incurring an equal amount of blame from us with those in whose offences you had no hand. No, they should have shared their power with you before they asked you to share your fortunes with them.

CHAPTER 1.40

SECTION 1.40.1
So then the reality of the grievances we come to complain of and the violence and rapacity of our opponents have both been proved. But that you cannot equitably receive them, this you have still to learn.

SECTION 1.40.2
It may be true that one of the provisions of the treaty is that it shall be competent for any state, whose name was not down on the list, to join whichever side it pleases. But this agreement is not meant for those whose object in joining is the injury of other powers, but for those whose need of support does not arise from the fact of defection, and whose adhesion will not bring to the power that is mad enough to receive them war instead of peace; which will be the case with you, if you refuse to listen to us.

SECTION 1.40.3
For you cannot become their auxiliary and remain our friend; if you join in their attack, you must share the punishment which the defenders inflict on them.

SECTION 1.40.4
And yet you have the best possible right to be neutral, or failing this, you should on the contrary join us against them. Corinth is at least in treaty with you; with Corcyra you were never even in truce. But do not lay down the principle that defection is to be patronized.

SECTION 1.40.5
Did we on the defection of the Samians record our vote against you, when the rest of the Peloponnesian powers were equally divided on the question whether they should assist them? No, we told them to their face that every power has a right to punish its own allies.

SECTION 1.40.6
Why, if you make it your policy to receive and assist all offenders, you will find that just as many of your dependencies will come over to us, and the principle that you establish will press less heavily on us than on yourselves.

CHAPTER 1.41

SECTION 1.41.1
This then is what Hellenic law entitles us to demand as a right. But we have also advice to offer and claims on your gratitude, which, since there is no danger of our injuring you, as we are not enemies, and since our friendship does not amount to very frequent intercourse, we say ought to be liquidated at the present juncture.

SECTION 1.41.2
When you were in want of ships of war for the war against the Aeginetans, before the Persian invasion, Corinth supplied you with twenty vessels. That good turn, and the line we took on the Samian question, when we were the cause of the Peloponnesians refusing to assist them, enabled you to conquer Aegina, and to punish Samos. And we acted thus at crises when, if ever, men are wont in their efforts against their enemies to forget everything for the sake of victory,

SECTION 1.41.3
regarding him who assists them then as a friend, even if thus far he has been a foe, and him who opposes them then as a foe, even if he has thus far been a friend; indeed they allow their real interests to suffer from their absorbing preoccupation in the struggle.

CHAPTER 1.42

SECTION 1.42.1
Weigh well these considerations, and let your youth learn what they are from their elders, and let them determine to do unto us as we have done unto you. And let them not acknowledge the justice of what we say, but dispute its wisdom in the contingency of war.

SECTION 1.42.2
Not only is the straightest path generally speaking the wisest; but the coming of the war which the Corcyraeans have used as a bugbear to persuade you to do wrong, is still uncertain, and it is not worth while to be carried away by it into gaining the instant and declared enmity of Corinth. It were, rather, wise to try and counteract the unfavorable impression which your conduct to Megara has created.

SECTION 1.42.3
For kindness opportunely shown has a greater power of removing old grievances than the facts of the case may warrant.

SECTION 1.42.4
And do not be seduced by the prospect of a great naval alliance. Abstinence from all injustice to other first-rate powers is a greater tower of strength, than anything that can be gained by the sacrifice of permanent tranquillity for an apparent temporary advantage.

CHAPTER 1.43

SECTION 1.43.1
It is now our turn to benefit by the principle that we laid down at Lacedaemon, that every power has a right to punish her own allies. We now claim to receive the same from you, and protest against your rewarding us for benefiting you by our vote by injuring us by yours.

SECTION 1.43.2
On the contrary, return us like for like, remembering that this is that very crisis in which he who lends aid is most a friend, and he who opposes is most a foe.

SECTION 1.43.3
And for these Corcyraeans—neither receive them into alliance in our despite, nor be their abettors in crime.

SECTION 1.43.4
So do, and you will act as we have a right to expect of you, and at the same time best consult your own interest.

CHAPTER 1.44

SECTION 1.44.1
Such were the words of the Corinthians.When the Athenians had heard both out, two assemblies were held. In the first there was a manifest disposition to listen to the representations of Corinth; in the second, public feeling had changed, and an alliance with Corcyra was decided on, with certain reservations. It was to be a defensive, not an offensive alliance. It did not involve a breach of the treaty with Peloponnese: Athens could not be required to join Corcyra in any attack upon Corinth. But each of the contracting parties had a right to the other's assistance against invasion, whether of his own territory, or that of an ally.

SECTION 1.44.2
For it began now to be felt that the coming of the Peloponnesian war was only a question of time, and no one was willing to see a naval power of such magnitude as Corcyra sacrificed to Corinth; though if they could let them weaken each other by mutual conflict, it would be no bad preparation for the struggle which Athens might one day have to wage with Corinth and the other naval powers.

SECTION 1.44.3
At the same time the island seemed to lie conveniently on the coasting passage to Italy and Sicily.

CHAPTER 1.45

SECTION 1.45.1
With these views, Athens received Corcyra into alliance, and on the departure of the Corinthians not long afterwards, sent ten ships to their assistance.

SECTION 1.45.2
They were commanded by Lacedaemonius, the son of Cimon, Diotimus, the son of Strombichus, and Porteas, the son of Epicles.

SECTION 1.45.3
Their instructions were to avoid collision with the Corinthian fleet except under certain circumstances. If it sailed to Corcyra and threatened a landing on her coast, or in any of her possessions, they were to do their utmost to prevent it. These instructions were prompted by an anxiety to avoid a breach of the treaty.

CHAPTER 1.46

SECTION 1.46.1
Meanwhile the Corinthians completed their preparations, and sailed for Corcyra with a hundred and fifty ships. Of these Elis furnished ten, Megara twelve, Leucas ten, Ambracia twenty-seven, Anactorium one, and Corinth herself ninety.

SECTION 1.46.2
Each of these contingents had its own admiral, the Corinthian being under the command of Xenoclides, son of Euthycles, with four colleagues.

SECTION 1.46.3
Sailing from Leucas, they made land at the part of the continent opposite Corcyra.

SECTION 1.46.4
They anchored in the harbor of Chimerium, in the territory of Thesprotis, above which, at some distance from the sea, lies the city of Ephyre, in the Elean district. By this city the Acherusian lake pours its waters into the sea. It gets its name from the river Acheron, which flows through Thesprotis, and falls into the lake. There also the river Thyamis flows, forming the boundary between Thesprotis and Kestrine; and between these rivers rises the point of Chimerium.

SECTION 1.46.5
In this part of the continent the Corinthians now came to anchor, and formed an encampment.

CHAPTER 1.47

SECTION 1.47.1
When the Corcyraeans saw them coming, they manned a hundred and ten ships, commanded by Meikiades, Aisimides, and Eurybatus, and stationed themselves at one of the Sybota isles; the ten Athenian ships being present.

SECTION 1.47.2
On point Leukimme they posted their land forces, and a thousand heavy infantry who had come from Zacynthus to their assistance.

SECTION 1.47.3
Nor were the Corinthians on the mainland without their allies. The barbarians flocked in large numbers to their assistance, the inhabitants of this part of the continent being old allies of theirs.

CHAPTER 1.48

SECTION 1.48.1
When the Corinthian preparations were completed they took three days' provisions, and put out from Chimerium by night, ready for action.

SECTION 1.48.2
Sailing with the dawn, they sighted the Corcyraean fleet out at sea, and coming towards them.

SECTION 1.48.3
When they perceived each other, both sides formed in order of battle. On the Corcyraean right wing lay the Athenian ships, the rest of the line being occupied by their own vessels formed in three squadrons, each of which was commanded by one of the three admirals.

SECTION 1.48.4
Such was the Corcyraean formation. The Corinthian was as follows: on the right wing lay the Megarian and Ambraciot ships, in the center the rest of the allies in order. But the left was composed of the best sailors in the Corinthian navy, to encounter the Athenians and the right wing of the Corcyraeans.

CHAPTER 1.49

SECTION 1.49.1
As soon as the signals were raised on either side, they joined battle. Both sides had a large number of heavy infantry on their decks, and a large number of archers and darters, the old imperfect armament still prevailing.

SECTION 1.49.2
The sea-fight was an obstinate one, though not remarkable for its science; indeed it was more like a battle by land.

SECTION 1.49.3
Whenever they charged each other, the multitude and crush of the vessels made it by no means easy to get loose; besides, their hopes of victory lay principally in the heavy infantry on the decks, who stood and fought in order, the ships remaining stationary. The manoeuvre of breaking the line was not tried: in short, strength and pluck had more share in the fight than science.

SECTION 1.49.4
Everywhere tumult reigned, the battle being one scene of confusion; meanwhile the Athenian ships, by coming up to the Corcyraeans whenever they were pressed, served to alarm the enemy, though their commanders could not join in the battle from fear of their instructions.

SECTION 1.49.5
The right wing of the Corinthians suffered most. The Corcyraeans routed it, and chased them in disorder to the continent with twenty ships, sailed up to their camp, and burnt the tents which they found empty, and plundered the stuff.

SECTION 1.49.6
So in this quarter the Corinthians and their allies were defeated, and the Corcyraeans were victorious. But where the Corinthians themselves were, on the left, they gained a decided success; the scanty forces of the Corcyraeans being further weakened by the want of the twenty ships absent on the pursuit.

SECTION 1.49.7
Seeing the Corcyraeans hard pressed, the Athenians began at length to assist them more unequivocally. At first, it is true, they refrained from charging any ships; but when the rout was becoming patent, and the Corinthians were pressing on, the time at last came when every one set to, and all distinction was laid aside, and it came to this point, that the Corinthians and Athenians raised their hands against each other.

CHAPTER 1.50

SECTION 1.50.1
After the rout, the Corinthians, instead of employing themselves in lashing fast and hauling after them the hulls of the vessels which they had disabled, turned their attention to the men, whom they butchered as they sailed through, not caring so much to make prisoners. Some even of their own friends were slain by them, by mistake, in their ignorance of the defeat of the right wing.

SECTION 1.50.2
For the number of the ships on both sides, and the distance to which they covered the sea, made it difficult after they had once joined, to distinguish between the conquering and the conquered; this battle proving far greater than any before it, any at least between Hellenes, for the number of vessels engaged.

SECTION 1.50.3
After the Corinthians had chased the Corcyraeans to the land, they turned to the wrecks and their dead, most of whom they succeeded in getting hold of and conveying to Sybota, the rendezvous of the land forces furnished by their barbarian allies. Sybota, it must be known, is a desert harbor of Thesprotis. This task over, they mustered anew, and sailed against the Corcyraeans,

SECTION 1.50.4
who on their part advanced to meet them with all their ships that were fit for service and remaining to them, accompanied by the Athenian vessels, fearing that they might attempt a landing in their territory.

SECTION 1.50.5
It was by this time getting late, and the paean had been sung for the attack, when the Corinthians suddenly began to back water. They had observed twenty Athenian ships sailing up, which had been sent out afterwards to reinforce the ten vessels by the Athenians, who feared, as it turned out justly, the defeat of the Corcyraeans and the inability of their handful of ships to protect them.

CHAPTER 1.51

SECTION 1.51.1
These ships were thus seen by the Corinthians first. They suspected that they were from Athens, and that those which they saw were not all, but that there were more behind; they accordingly began to retire.

SECTION 1.51.2
The Corcyraeans meanwhile had not sighted them, as they were advancing from a point which they could not so well see, and were wondering why the Corinthians were backing water, when some caught sight of them, and cried out that there were ships in sight ahead. Upon this they also retired; for it was now getting dark, and the retreat of the Corinthians had suspended hostilities.

SECTION 1.51.3
Thus they parted from each other, and the battle ceased with night.

SECTION 1.51.4
The Corcyraeans were in their camp at Leukimme, when these twenty ships from Athens, under the command of Glaucon, the son of Leagrus, and Andocides, son of Leogoras, bore on through the corpses and the wrecks, and sailed up to the camp, not long after they were sighted.

SECTION 1.51.5
It was now night, and the Corcyraeans feared that they might be hostile vessels; but they soon knew them, and the ships came to anchor.

CHAPTER 1.52

SECTION 1.52.1
The next day the thirty Athenian vessels put out to sea, accompanied by all the Corcyraean ships that were seaworthy, and sailed to the harbor at Sybota, where the Corinthians lay, to see if they would engage.

SECTION 1.52.2
The Corinthians put out from the land, and formed a line in the open sea, but beyond this made no further movement, having no intention of assuming the offensive. For they saw reinforcements arrived fresh from Athens, and themselves confronted by numerous difficulties, such as the necessity of guarding the prisoners whom they had on board, and the want of all means of refitting their ships in a desert place.

SECTION 1.52.3
What they were thinking more about was how their voyage home was to be effected; they feared that the Athenians might consider that the treaty was dissolved by the collision which had occurred, and forbid their departure.

CHAPTER 1.53

SECTION 1.53.1
Accordingly they resolved to put some men on board a boat, and send them without a herald's wand to the Athenians, as an experiment. Having done so, they spoke as follows:

SECTION 1.53.2
You do wrong, Athenians, to begin war and break the treaty. Engaged in chastising our enemies, we find you placing yourselves in our path in arms against us. Now if your intentions are to prevent us sailing to Corcyra, or anywhere else that we may wish, and if you are for breaking the treaty, first take us that are here, and treat us as enemies.

SECTION 1.53.3
Such was what they said, and all the Corcyraean armament that were within hearing immediately called out to take them and kill them. But the Athenians answered as follows:

SECTION 1.53.4
Neither are we beginning war, Peloponnesians, nor are we breaking the treaty; but these Corcyraeans are our allies, and we are come to help them. So if you want to sail anywhere else, we place no obstacle in your way; but if you are going to sail against Corcyra, or any of her possessions, we shall do our best to stop you.’

CHAPTER 1.54

SECTION 1.54.1
Receiving this answer from the Athenians, the Corinthians commenced preparations for their voyage home, and set up a trophy in Sybota, on the continent; while the Corcyraeans took up the wrecks and dead that had been carried out to them by the current, and by a wind which rose in the night and scattered them in all directions, and set up their trophy in Sybota, on the island, as victors.

SECTION 1.54.2
The reasons each side had for claiming the victory were these. The Corinthians had been victorious in the sea-fight until night; and having thus been enabled to carry off most wrecks and dead, they were in possession of no fewer than a thousand prisoners of war, and had sunk close upon seventy vessels. The Corcyraeans had destroyed about thirty ships, and after the arrival of the Athenians had taken up the wrecks and dead on their side; they had besides seen the Corinthians retire before them, backing water on sight of the Athenian vessels, and upon the arrival of the Athenians refuse to sail out against them from Sybota.

CHAPTER 1.55

SECTION 1.55.1
Thus both sides claimed the victory. The Corinthians on the voyage home took Anactorium, which stands at the mouth of the Ambracian gulf. The place was taken by treachery, being common ground to the Corcyraeans and Corinthians. After establishing Corinthian settlers there, they retired home. Eight hundred of the Corcyraeans were slaves; these they sold; two hundred and fifty they retained in captivity, and treated with great attention, in the hope that they might bring over their country to Corinth on their return; most of them being, as it happened, men of very high position in Corcyra.

SECTION 1.55.2
In this way Corcyra maintained her political existence in the war with Corinth, and the Athenian vessels left the island. This was the first cause of the war that Corinth had against the Athenians, viz. that they had fought against them with the Corcyraeans in time of treaty.

CHAPTER 1.56

SECTION 1.56.1
Almost immediately after this, fresh differences arose between the Athenians and Peloponnesians, and contributed their share to the war.

SECTION 1.56.2
Corinth was forming schemes for retaliation, and Athens suspected her hostility. The Potidaeans, who inhabit the isthmus of Pallene, being a Corinthian colony, but tributary allies of Athens, were ordered to raze the wall looking towards Pallene, to give hostages, to dismiss the Corinthian magistrates, and in future not to receive the persons sent from Corinth annually to succeed them. It was feared that they might be persuaded by Perdiccas and the Corinthians to revolt, and might draw the rest of the allies in the direction of Thrace to revolt with them.

CHAPTER 1.57

SECTION 1.57.1
These precautions against the Potidaeans were taken by the Athenians immediately after the battle at Corcyra.

SECTION 1.57.2
Not only was Corinth at length openly hostile, but Perdiccas, son of Alexander, king of the Macedonians, had from an old friend and ally been made an enemy.

SECTION 1.57.3
He had been made an enemy by the Athenians entering into alliance with his brother Philip and Derdas, who were in league against him.

SECTION 1.57.4
In his alarm he had sent to Lacedaemon to try and involve the Athenians in a war with the Peloponnesians, and was endeavoring to win over Corinth in order to bring about the revolt of Potidaea.

SECTION 1.57.5
He also made overtures to the Chalcidians in the direction of Thrace, and to the Bottiaeans, to persuade them to join in the revolt; for he thought that if these places on the border could be made his allies, it would be easier to carry on the war with their co-operation.

SECTION 1.57.6
Alive to all this, and wishing to anticipate the revolt of the cities, the Athenians acted as follows. They were just then sending off thirty ships and a thousand heavy infantry for his country under the command of Archestratus, son of Lycomedes, with four colleagues. They instructed the captains to take hostages of the Potidaeans, to raze the wall, and to be on their guard against the revolt of the neighboring cities.

CHAPTER 1.58

SECTION 1.58.1
Meanwhile the Potidaeans sent envoys to Athens on the chance of persuading them to take no new steps in their matters; they also went to Lacedaemon with the Corinthians to secure support in case of need. Failing after prolonged negotiation to obtain anything satisfactory from the Athenians; being unable, for all they could say, to prevent the vessels that were destined for Macedonia from also sailing against them; and receiving from the Lacedaemonian government a promise to invade Attica, if the Athenians should attack Potidaea, the Potidaeans, thus favoured by the moment, at last entered into league with the Chalcidians and Bottiaeans, and revolted.

SECTION 1.58.2
And Perdiccas induced the Chalcidians to abandon and demolish their towns on the seaboard, and settling inland at Olynthus, to make that one city a strong place: meanwhile to those who followed his advice he gave a part of his territory in Mygdonia round Lake Bolbe as a place of abode while the war against the Athenians should last. They accordingly demolished their towns, removed inland, and prepared for war.

CHAPTER 1.59

SECTION 1.59.1
The thirty ships of the Athenians, arriving before the Thracian places, found Potidaea and the rest in revolt.

SECTION 1.59.2
Their commanders considering it to be quite impossible with their present force to carry on war with Perdiccas, and with the confederate towns as well, turned to Macedonia, their original destination, and having established themselves there, carried on war in co-operation with Philip, and the brothers of Derdas, who had invaded the country from the interior.

CHAPTER 1.60

SECTION 1.60.1
Meanwhile the Corinthians, with Potidaea in revolt, and the Athenian ships on the coast of Macedonia, alarmed for the safety of the place, and thinking its danger theirs, sent volunteers from Corinth, and mercenaries from the rest of Peloponnese, to the number of sixteen hundred heavy infantry in all, and four hundred light troops.

SECTION 1.60.2
Aristeus, son of Adimantus, who was always a steady friend to the Potidaeans, took command of the expedition, and it was principally for love of him that most of the men from Corinth volunteered.

SECTION 1.60.3
They arrived in Thrace forty days after the revolt of Potidaea.

CHAPTER 1.61

SECTION 1.61.1
The Athenians also immediately received the news of the revolt of the cities. On being informed that Aristeus and his reinforcements were on their way, they sent two thousand heavy infantry of their own citizens and forty ships against the places in revolt, under the command of Callias, son of Calliades, and four colleagues.

SECTION 1.61.2
They arrived in Macedonia first, and found the force of a thousand men that had been first sent out, just become masters of Therme and besieging Pydna.

SECTION 1.61.3
Accordingly they also joined in the investment, and besieged Pydna for a while. Subsequently they came to terms and concluded a forced alliance with Perdiccas, hastened by the calls of Potidaea, and by the arrival of Aristeus at that place. They withdrew from Macedonia,

SECTION 1.61.4
going to Beroea and thence to Strepsa, and, after a futile attempt on the latter place, they pursued by land their march to Potidaea with three thousand heavy infantry of their own citizens, besides a number of their allies, and six hundred Macedonian horsemen, the followers of Philip and Pausanias. With these sailed seventy ships along the coast.

SECTION 1.61.5
Advancing by short marches, on the third day they arrived at Gigonus, where they encamped.

CHAPTER 1.62

SECTION 1.62.1
Meanwhile the Potidaeans and the Peloponnesians with Aristeus were encamped on the side looking towards Olynthus on the isthmus, in expectation of the Athenians, and had established their market outside the city.

SECTION 1.62.2
The allies had chosen Aristeus general of all the infantry; while the command of the cavalry was given to Perdiccas, who had at once left the alliance of the Athenians and gone back to that of the Potidaeans, having deputed Iolaus as his general.

SECTION 1.62.3
The plan of Aristeus was to keep his own force on the isthmus, and await the attack of the Athenians; leaving the Chalcidians and the allies outside the isthmus, and the two hundred cavalry from Perdiccas in Olynthus to act upon the Athenian rear, on the occasion of their advancing against him; and thus to place the enemy between two fires.

SECTION 1.62.4
While Callias the Athenian general and his colleagues despatched the Macedonian horse and a few of the allies to Olynthus, to prevent any movement being made from that quarter, the Athenians themselves broke up their camp and marched against Potidaea.

SECTION 1.62.5
After they had arrived at the isthmus, and saw the enemy preparing for battle, they formed against him, and soon afterwards engaged.

SECTION 1.62.6
The wing of Aristeus, with the Corinthians and other picked troops round him, routed the wing opposed to it, and followed for a considerable distance in pursuit. But the rest of the army of the Potidaeans and of the Peloponnesians was defeated by the Athenians, and took refuge within the fortifications.

CHAPTER 1.63

SECTION 1.63.1
Returning from the pursuit, Aristeus perceived the defeat of the rest of the army. Being at a loss which of the two risks to choose, whether to go to Olynthus or to Potidaea, he at last determined to draw his men into as small a space as possible, and force his way with a run into Potidaea. Not without difficulty, through a storm of missiles, he passed along by the breakwater through the sea, and brought off most of his men safe, though a few were lost.

SECTION 1.63.2
Meanwhile the auxiliaries of the Potidaeans from Olynthus, which is about seven miles off, and in sight of Potidaea, when the battle began and the signals were raised, advanced a little way to render assistance; and the Macedonian horse formed against them to prevent it. But on victory speedily declaring for the Athenians and the signals being taken down, they retired back within the wall; and the Macedonians returned to the Athenians. Thus there were no cavalry present on either side.

SECTION 1.63.3
After the battle the Athenians set up a trophy, and gave back their dead to the Potidaeans under truce. The Potidaeans and their allies had close upon three hundred killed; the Athenians a hundred and fifty of their own citizens, and Callias their general.

CHAPTER 1.64

SECTION 1.64.1
The wall on the side of the isthmus had now works at once raised against it, and manned by the Athenians. That on the side of Pallene had no works raised against it. They did not think themselves strong enough at once to keep a garrison in the isthmus, and to cross over to Pallene and raise works there; they were afraid that the Potidaeans and their allies might take advantage of their division to attack them.

SECTION 1.64.2
Meanwhile the Athenians at home learning that there were no works at Pallene, sometime afterwards sent off sixteen hundred heavy infantry of their own citizens under the command of Phormio, son of Asopius. Arrived at Pallene, he fixed his headquarters at Aphytis, and led his army against Potidaea by short marches, ravaging the country as he advanced. No one venturing to meet him in the field, he raised works against the wall on the side of Pallene.

SECTION 1.64.3
So at length Potidaea was strongly invested on either side, and from the sea by the ships cooperating in the blockade.

CHAPTER 1.65

SECTION 1.65.1
Aristeus, seeing its investment complete, and having no hope of its salvation, except in the event of some movement from the Peloponnese, or of some other improbable contingency, advised all except five hundred to watch for a wind, and sail out of the place, in order that their provisions might last the longer. He was willing to be himself one of those who remained. Unable to persuade them, and desirous of acting on the next alternative, and of having things outside in the best posture possible, he eluded the guardships of the Athenians and sailed out.

SECTION 1.65.2
Remaining among the Chalcidians, he continued to carry on the war; in particular he laid an ambuscade near the city of the Sermylians, and cut off many of them; he also communicated with Peloponnese, and tried to contrive some method by which help might be brought.

SECTION 1.65.3
Meanwhile, after the completion of the investment of Potidaea, Phormio next employed his sixteen hundred men in ravaging Chalcidice and Bottica: some of the towns also were taken by him.

CHAPTER 1.66

SECTION 1.66.1
The Athenians and Peloponnesians had these antecedent grounds of complaint against each other: the complaint of Corinth was that her colony of Potidaea, and Corinthian and Peloponnesian citizens within it, were being besieged; that of Athens against the Peloponnesians that they had incited a town of hers, a member of her alliance and a contributor to her revenue, to revolt, and had come and were openly fighting against her on the side of the Potidaeans. For all this, war had not yet broken out: there was still truce for a while; for this was a private enterprise on the part of Corinth.

CHAPTER 1.67

SECTION 1.67.1
But the siege of Potidaea put an end to her inaction; she had men inside it: besides, she feared for the place. Immediately summoning the allies to Lacedaemon, she came and loudly accused Athens of breach of the treaty and aggression on the rights of Peloponnese.

SECTION 1.67.2
With her, the Aeginetans, formally unrepresented from fear of Athens, in secret proved not the least urgent of the advocates for war, asserting that they had not the independence guaranteed to them by the treaty.

SECTION 1.67.3
After extending the summons to any of their allies and others who might have complaints to make of Athenian aggression, the Lacedaemonians held their ordinary assembly, and invited them to speak.

SECTION 1.67.4
There were many who came forward and made their several accusations; among them the Megarians, in a long list of grievances, called special attention to the fact of their exclusion from the ports of the Athenian empire and the market of Athens, in defiance of the treaty.

SECTION 1.67.5
Last of all the Corinthians came forward, and having let those who preceded them inflame the Lacedaemonians, now followed with a speech to this effect:—

CHAPTER 1.68

SECTION 1.68.1
‘Lacedaemonians! the confidence which you feel in your constitution and social order, inclines you to receive any reflections of ours on other powers with a certain skepticism. Hence springs your moderation, but hence also the rather limited knowledge which you betray in dealing with foreign politics.

SECTION 1.68.2
Time after time was our voice raised to warn you of the blows about to be dealt us by Athens, and time after time, instead of taking the trouble to ascertain the worth of our communications, you contented yourselves with suspecting the speakers of being inspired by private interest. And so, instead of calling these allies together before the blow fell, you have delayed to do so till we are smarting under it; allies among whom we have not the worst title to speak, as having the greatest complaints to make, complaints of Athenian outrage and Lacedaemonian neglect.

SECTION 1.68.3
Now if these assaults on the rights of Hellas had been made in the dark you might be unacquainted with the facts, and it would be our duty to enlighten you. As it is, long speeches are not needed where you see servitude accomplished for some of us, meditated for others—in particular for our allies—and prolonged preparations in the aggressor against the hour of war.

SECTION 1.68.4
Or what, pray, is the meaning of their reception of Corcyra by fraud, and their holding it against us by force? what of the siege of Potidaea?—places one of which lies most conveniently for any action against the Thracian towns; while the other would have contributed a very large navy to the Peloponnesians?

CHAPTER 1.69

SECTION 1.69.1
For all this you are responsible. You it was who first allowed them to fortify their city after the Median war, and afterwards to erect the long walls,—you who, then and now, are always depriving of freedom not only those whom they have enslaved, but also those who have as yet been your allies. For the true author of the subjugation of a people is not so much the immediate agent, as the power which permits it having the means to prevent it; particularly if that power aspires to the glory of being the liberator of Hellas. We are at last assembled.

SECTION 1.69.2
It has not been easy to assemble, nor even now are our objects defined. We ought not to be still inquiring into the fact of our wrongs, but into the means of our defence. For the aggressors with matured plans to oppose to our indecision have cast threats aside and betaken themselves to action.

SECTION 1.69.3
And we know what are the paths by which Athenian aggression travels, and how insidious is its progress. A degree of confidence she may feel from the idea that your bluntness of perception prevents your noticing her; but it is nothing to the impulse which her advance will receive from the knowledge that you see, but do not care to interfere.

SECTION 1.69.4
You, Lacedaemonians, of all the Hellenes are alone inactive, and defend yourselves not by doing anything but by looking as if you would do something; you alone wait till the power of an enemy is becoming twice its original size, instead of crushing it in its infancy.

SECTION 1.69.5
And yet the world used to say that you were to be depended upon; but in your case, we fear, it said more than the truth. The Mede, we ourselves know, had time to come from the ends of the earth to Peloponnese, without any force of yours worthy of the name advancing to meet him. But this was a distant enemy. Well, Athens at all events is a near neighbor, and yet Athens you utterly disregard; against Athens you prefer to act on the defensive instead of on the offensive, and to make it an affair of chances by deferring the struggle till she has grown far stronger than at first. And yet you know that on the whole the rock on which the barbarian was wrecked was himself, and that if our present enemy Athens has not again and again annihilated us, we owe it more to her blunders than to your protection.

SECTION 1.69.6
Indeed, expectations from you have before now been the ruin of some, whose faith induced them to omit preparation.We hope that none of you will consider these words of remonstrance to be rather words of hostility; men remonstrate with friends who are in error, accusations they reserve for enemies who have wronged them.

CHAPTER 1.70

SECTION 1.70.1
Besides, we consider that we have as good a right as any one to point out a neighbor's faults, particularly when we contemplate the great contrast between the two national characters; a contrast of which, as far as we can see, you have little perception, having never yet considered what sort of antagonists you will encounter in the Athenians, how widely, how absolutely different from yourselves.

SECTION 1.70.2
The Athenians are addicted to innovation, and their designs are characterized by swiftness alike in conception and execution; you have a genius for keeping what you have got, accompanied by a total want of invention, and when forced to act you never go far enough.

SECTION 1.70.3
Again, they are adventurous beyond their power, and daring beyond their judgment, and in danger they are sanguine; your wont is to attempt less than is justified by your power, to mistrust even what is sanctioned by your judgment, and to fancy that from danger there is no release.

SECTION 1.70.4
Further, there is promptitude on their side against procrastination on yours; they are never at home, you are never from it: for they hope by their absence to extend their acquisitions, you fear by your advance to endanger what you have left behind.

SECTION 1.70.5
They are swift to follow up a success, and slow to recoil from a reverse.

SECTION 1.70.6
Their bodies they spend ungrudgingly in their country's cause; their intellect they jealously husband to be employed in her service.

SECTION 1.70.7
A scheme unexecuted is with them a positive loss, a successful enterprise a comparative failure. The deficiency created by the miscarriage of an undertaking is soon filled up by fresh hopes; for they alone are enabled to call a thing hoped for a thing got, by the speed with which they act upon their resolutions.

SECTION 1.70.8
Thus they toil on in trouble and danger all the days of their life, with little opportunity for enjoying, being ever engaged in getting: their only idea of a holiday is to do what the occasion demands, and to them laborious occupation is less of a misfortune than the peace of a quiet life.

SECTION 1.70.9
To describe their character in a word, one might truly say that they were born into the world to take no rest themselves and to give none to others.

CHAPTER 1.71

SECTION 1.71.1
Such is Athens, your antagonist. And yet, Lacedaemonians, you still delay, and fail to see that peace stays longest with those, who are not more careful to use their power justly than to show their determination not to submit to injustice. On the contrary, your ideal of fair dealing is based on the principle that if you do not injure others, you need not risk your own fortunes in preventing others from injuring you.

SECTION 1.71.2
Now you could scarcely have succeeded in such a policy even with a neighbor like yourselves; but in the present instance, as we have just shown, your habits are old-fashioned as compared with theirs.

SECTION 1.71.3
It is the law as in art, so in politics, that improvements ever prevail; and though fixed usages may be best for undisturbed communities, constant necessities of action must be accompanied by the constant improvement of methods. Thus it happens that the vast experience of Athens has carried her further than you on the path of innovation.

SECTION 1.71.4
Here, at least, let your procrastination end. For the present, assist your allies and Potidaea in particular, as you promised, by a speedy invasion of Attica, and do not sacrifice friends and kindred to their bitterest enemies, and drive the rest of us in despair to some other alliance.

SECTION 1.71.5
Such a step would not be condemned either by the gods who received our oaths, or by the men who witnessed them. The breach of a treaty cannot be laid to the people whom desertion compels to seek new relations, but to the power that fails to assist its confederate.

SECTION 1.71.6
But if you will only act, we will stand by you; it would be unnatural for us to change, and never should we meet with such a congenial ally.

SECTION 1.71.7
For these reasons choose the right course, and endeavor not to let Peloponnese under your supremacy degenerate from the prestige that it enjoyed under that of your ancestors.’

CHAPTER 1.72

SECTION 1.72.1
Such were the words of the Corinthians. There happened to be Athenian envoys present at Lacedaemon on other business. On hearing the speeches they thought themselves called upon to come before the Lacedaemonians. Their intention was not to offer a defence on any of the charges which the cities brought against them, but to show on a comprehensive view that it was not a matter to be hastily decided on, but one that demanded further consideration. There was also a wish to call attention to the great power of Athens, and to refresh the memory of the old and enlighten the ignorance of the young, from a notion that their words might have the effect of inducing them to prefer tranquillity to war.

SECTION 1.72.2
So they came to the Lacedaemonians and said that they too, if there was no objection, wished to speak to their assembly. They replied by inviting them to come forward. The Athenians advanced, and spoke as follows:—

CHAPTER 1.73

SECTION 1.73.1
The object of our mission here was not to argue with your allies, but to attend to the matters on which our State despatched us. However, the vehemence of the outcry that we hear against us has prevailed on us to come forward. It is not to combat the accusations of the cities (indeed you are not the judges before whom either we or they can plead), but to prevent your taking the wrong course on matters of great importance by yielding too readily to the persuasions of your allies. We also wish to show on a review of the whole indictment that we have a fair title to our possessions, and that our country has claims to consideration.

SECTION 1.73.2
We need not refer to remote antiquity: there we could appeal to the voice of tradition, but not to the experience of our audience. But to the Median war and contemporary history we must refer, although we are rather tired of continually bringing this subject forward. In our action during that war we ran great risk to obtain certain advantages: you had your share in the solid results, do not try to rob us of all share in the good that the glory may do us.

SECTION 1.73.3
However, the story shall be told not so much to deprecate hostility as to testify against it, and to show, if you are so ill-advised as to enter into a struggle with Athens, what sort of an antagonist she is likely to prove.

SECTION 1.73.4
We assert that at Marathon we were at the front, and faced the barbarian single-handed. That when he came the second time, unable to cope with him by land we went on board our ships with all our people, and joined in the action at Salamis. This prevented his taking the Peloponnesian states in detail, and ravaging them with his fleet; when the multitude of his vessels would have made any combination for self-defence impossible.

SECTION 1.73.5
The best proof of this was furnished by the invader himself. Defeated at sea, he considered his power to be no longer what it had been, and retired as speedily as possible with the greater part of his army.

CHAPTER 1.74

SECTION 1.74.1
Such, then, was the result of the matter, and it was clearly proved that it was on the fleet of Hellas that her cause depended. Well, to this result we contributed three very useful elements, viz. the largest number of ships, the ablest commander, and the most unhesitating patriotism. Our contingent of ships was little less than two-thirds of the whole four hundred; the commander was Themistocles, through whom chiefly it was that the battle took place in the straits, the acknowledged salvation of our cause. Indeed, this was the reason of your receiving him with honors such as had never been accorded to any foreign visitor.

SECTION 1.74.2
While for daring patriotism we had no competitors. Receiving no reinforcements from behind, seeing everything in front of us already subjugated, we had the spirit, after abandoning our city, after sacrificing our property (instead of deserting the remainder of the league or depriving them of our services by dispersing), to throw ourselves into our ships and meet the danger, without a thought of resenting your neglect to assist us.

SECTION 1.74.3
We assert, therefore, that we conferred on you quite as much as we received. For you had a stake to fight for; the cities which you had left were still filled with your homes, and you had the prospect of enjoying them again; and your coming was prompted quite as much by fear for yourselves as for us; at all events, you never appeared till we had nothing left to lose. But we left behind us a city that was a city no longer, and staked our lives for a city that had an existence only in desperate hope, and so bore our full share in your deliverance and in ours.

SECTION 1.74.4
But if we had copied others, and allowed fears for our territory to make us give in our adhesion to the Mede before you came, or if we had suffered our ruin to break our spirit and prevent us embarking in our ships, your naval inferiority would have made a sea-fight unnecessary, and his objects would have been peaceably attained.

CHAPTER 1.75

SECTION 1.75.1
Surely, Lacedaemonians, neither by the patriotism that we displayed at that crisis, nor by the wisdom of our counsels, do we merit our extreme unpopularity with the Hellenes, not at least unpopularity for our empire.

SECTION 1.75.2
That empire we acquired by no violent means, but because you were unwilling to prosecute to its conclusion the war against the barbarian, and because the allies attached themselves to us and spontaneously asked us to assume the command.

SECTION 1.75.3
And the nature of the case first compelled us to advance our empire to its present height; fear being our principal motive, though honor and interest afterwards came in.

SECTION 1.75.4
And at last, when almost all hated us, when some had already revolted and had been subdued, when you had ceased to be the friends that you once were, and had become objects of suspicion and dislike, it appeared no longer safe to give up our empire; especially as all who left us would fall to you.

SECTION 1.75.5
And no one can quarrel with a people for making, in matters of tremendous risk, the best provision that it can for its interest.

CHAPTER 1.76

SECTION 1.76.1
You, at all events, Lacedaemonians, have used your supremacy to settle the states in Peloponnese as is agreeable to you. And if at the period of which we were speaking you had persevered to the end of the matter, and had incurred hatred in your command, we are sure that you would have made yourselves just as galling to the allies, and would have been forced to choose between a strong government and danger to yourselves.

SECTION 1.76.2
It follows that it was not a very wonderful action, or contrary to the common practice of mankind, if we did accept an empire that was offered to us, and refused to give it up under the pressure of three of the strongest motives, fear, honor, and interest. And it was not we who set the example, for it has always been the law that the weaker should be subject to the stronger. Besides, we believed ourselves to be worthy of our position, and so you thought us till now, when calculations of interest have made you take up the cry of justice—a consideration which no one ever yet brought forward to hinder his ambition when he had a chance of gaining anything by might.

SECTION 1.76.3
And praise is due to all who, if not so superior to human nature as to refuse dominion, yet respect justice more than their position compels them to do.

SECTION 1.76.4
We imagine that our moderation would be best demonstrated by the conduct of others who should be placed in our position; but even our equity has very unreasonably subjected us to condemnation instead of approval.

CHAPTER 1.77

SECTION 1.77.1
Our abatement of our rights in the contract trials with our allies, and our causing them to be decided by impartial laws at Athens, have gained us the character of being litigious.

SECTION 1.77.2
And none care to inquire why this reproach is not brought against other imperial powers, who treat their subjects with less moderation than we do; the secret being that where force can be used, law is not needed.

SECTION 1.77.3
But our subjects are so habituated to associate with us as equals, that any defeat whatever that clashes with their notions of justice, whether it proceeds from a legal judgment or from the power which our empire gives us, makes them forget to be grateful for being allowed to retain most of their possessions, and more vexed at a part being taken, than if we had from the first cast law aside and openly gratified our covetousness. If we had done so, not even would they have disputed that the weaker must give way to the stronger.

SECTION 1.77.4
Men's indignation, it seems, is more excited by legal wrong than by violent wrong; the first looks like being cheated by an equal, the second like being compelled by a superior.

SECTION 1.77.5
At all events they contrived to put up with much worse treatment than this from the Mede, yet they think our rule severe, and this is to be expected, for the present always weighs heavy on the conquered. This at least is certain.

SECTION 1.77.6
If you were to succeed in overthrowing us and in taking our place, you would speedily lose the popularity with which fear of us has invested you, if your policy of to-day is at all to tally with the sample that you gave of it during the brief period of your command against the Mede. Not only is your life at home regulated by rules and institutions incompatible with those of others, but your citizens abroad act neither on these rules nor on those which are recognized by the rest of Hellas.

CHAPTER 1.78

SECTION 1.78.1
Take time then in forming your resolution, as the matter is of great importance; and do not be persuaded by the opinions and complaints of others to bring trouble on yourselves, but consider the vast influence of accident in war, before you are engaged in it.

SECTION 1.78.2
As it continues, it generally becomes an affair of chances, chances from which neither of us is exempt, and whose event we must risk in the dark.

SECTION 1.78.3
It is a common mistake in going to war to begin at the wrong end, to act first, and wait for disaster to discuss the matter.

SECTION 1.78.4
But we are not yet by any means so misguided, nor, so far as we can see, are you; accordingly, while it is still open to us both to choose aright, we bid you not to dissolve the treaty, or to break your oaths, but to have our differences settled by arbitration according to our agreement. Or else we take the gods who heard the oaths to witness, and if you begin hostilities, whatever line of action you choose, we will try not to be behindhand in repelling you.’

CHAPTER 1.79

SECTION 1.79.1
Such were the words of the Athenians. After the Lacedaemonians had heard the complaints of the allies against the Athenians, and the observations of the latter, they made all withdraw, and consulted by themselves on the question before them.

SECTION 1.79.2
The opinions of the majority all led to the same conclusion; the Athenians were open aggressors, and war must be declared at once. But Archidamus, the Lacedaemonian king, came forward, who had the reputation of being at once a wise and a moderate man, and made the following speech:—

CHAPTER 1.80

SECTION 1.80.1
‘I have not lived so long, Lacedaemonians, without having had the experience of many wars, and I see those among you of the same age as myself, who will not fall into the common misfortune of longing for war from inexperience or from a belief in its advantage and its safety.

SECTION 1.80.2
This, the war on which you are now debating, would be one of the greatest magnitude, on a sober consideration of the matter.

SECTION 1.80.3
In a struggle with Peloponnesians and neighbors our strength is of the same character, and it is possible to move swiftly on the different points. But a struggle with a people who live in a distant land, who have also an extraordinary familiarity with the sea, and who are in the highest state of preparation in every other department; with wealth private and public, with ships, and horses, and heavy infantry, and a population such as no one other Hellenic place can equal, and lastly a number of tributary allies—what can justify us in rashly beginning such a struggle? wherein is our trust that we should rush on it unprepared?

SECTION 1.80.4
Is it in our ships? There we are inferior; while if we are to practise and become a match for them, time must intervene. Is it in our money? There we have a far greater deficiency. We neither have it in our treasury, nor are we ready to contribute it from our private funds.

CHAPTER 1.81

SECTION 1.81.1
Confidence might possibly be felt in our superiority in heavy infantry and population, which will enable us to invade and devastate their lands.

SECTION 1.81.2
But the Athenians have plenty of other land in their empire, and can import what they want by sea.

SECTION 1.81.3
Again, if we are to attempt an insurrection of their allies, these will have to be supported with a fleet, most of them being islanders.

SECTION 1.81.4
What then is to be our war? For unless we can either beat them at sea, or deprive them of the revenues which feed their navy, we shall meet with little but disaster.

SECTION 1.81.5
Meanwhile our honor will be pledged to keeping on, particularly if it be the opinion that we began the quarrel.

SECTION 1.81.6
For let us never be elated by the fatal hope of the war being quickly ended by the devastation of their lands. I fear rather that we may leave it as a legacy to our children; so improbable is it that the Athenian spirit will be the slave of their land, or Athenian experience be cowed by war.

CHAPTER 1.82

SECTION 1.82.1
Not that I would bid you be so unfeeling as to suffer them to injure your allies, and to refrain from unmasking their intrigues; but I do bid you not to take up arms at once, but to send and remonstrate with them in a tone not too suggestive of war, nor again too suggestive of submission, and to employ the interval in perfecting our own preparations. The means will be, first, the acquisition of allies, Hellenic or barbarian it matters not, so long as they are an accession to our strength naval or pecuniary—I say Hellenic or barbarian, because the odium of such an accession to all who like us are the objects of the designs of the Athenians is taken away by the law of self-preservation—and secondly the development of our home resources.

SECTION 1.82.2
If they listen to our embassy, so much the better; but if not, after the lapse of two or three years our position will have become materially strengthened, and we can then attack them if we think proper.

SECTION 1.82.3
Perhaps by that time the sight of our preparations, backed by language equally significant, will have disposed them to submission, while their land is still untouched, and while their counsels may be directed to the retention of advantages as yet undestroyed.

SECTION 1.82.4
For the only light in which you can view their land is that of a hostage in your hands, a hostage the more valuable the better it is cultivated. This you ought to spare as long as possible, and not make them desperate, and so increase the difficulty of dealing with them.

SECTION 1.82.5
For if while still unprepared, hurried away by the complaints of our allies, we are induced to lay it waste, have a care that we do not bring deep disgrace and deep perplexity upon Peloponnese.

SECTION 1.82.6
Complaints, whether of communities or individuals, it is possible to adjust; but war undertaken by a coalition for sectional interests, whose progress there is no means of foreseeing, does not easily admit of creditable settlement.

CHAPTER 1.83

SECTION 1.83.1
And none need think it cowardice for a number of confederates to pause before they attack a single city.

SECTION 1.83.2
The Athenians have allies as numerous as our own, and allies that pay tribute, and war is a matter not so much of arms as of money, which makes arms of use. And this is more than ever true in a struggle between a continental and a maritime power.

SECTION 1.83.3
First, then, let us provide money, and not allow ourselves to be carried away by the talk of our allies before we have done so: as we shall have the largest share of responsibility for the consequences be they good or bad, we have also a right to a tranquil inquiry respecting them.

CHAPTER 1.84

SECTION 1.84.1
And the slowness and procrastination, the parts of our character that are most assailed by their criticism, need not make you blush. If we undertake the war without preparation, we should by hastening its commencement only delay its conclusion: further, a free and a famous city has through all time been ours.

SECTION 1.84.2
The quality which they condemn is really nothing but a wise moderation; thanks to its possession, we alone do not become insolent in success and give way less than others in misfortune; we are not carried away by the pleasure of hearing ourselves cheered on to risks which our judgment condemns; nor, if annoyed, are we any the more convinced by attempts to exasperate us by accusation.

SECTION 1.84.3
We are both warlike and wise, and it is our sense of order that makes us so. We are warlike, because self-control contains honor as a chief constituent, and honor bravery. And we are wise, because we are educated with too little learning to despise the laws, and with too severe a self-control to disobey them, and are brought up not to be too knowing in useless matters,—such as the knowledge which can give a specious criticism of an enemy's plans in theory, but fails to assail them with equal success in practice,—but are taught to consider that the schemes of our enemies are not dissimilar to our own, and that the freaks of chance are not determinable by calculation.

SECTION 1.84.4
In practice we always base our preparations against an enemy on the assumption that his plans are good; indeed, it is right to rest our hopes not on a belief in his blunders, but on the soundness of our provisions. Nor ought we to believe that there is much difference between man and man, but to think that the superiority lies with him who is reared in the severest school.

CHAPTER 1.85

SECTION 1.85.1
These practices, then, which our ancestors have delivered to us, and by whose maintenance we have always profited, must not be given up. And we must not be hurried into deciding in a day's brief space a question which concerns many lives and fortunes and many cities, and in which honor is deeply involved,—but we must decide calmly. This our strength peculiarly enables us to do.

SECTION 1.85.2
As for the Athenians, send to them on the matter of Potidaea, send on the matter of the alleged wrongs of the allies, particularly as they are prepared with legal satisfaction; and to proceed against one who offers arbitration as against a wrongdoer, law forbids. Meanwhile do not omit preparation for war. This decision will be the best for yourselves, the most terrible to your opponents.’

SECTION 1.85.3
Such were the words of Archidamus. Last came forward Sthenelaidas, one of the Ephors for that year, and spoke to the Lacedaemonians as follows:—

CHAPTER 1.86

SECTION 1.86.1
‘The long speech of the Athenians I do not pretend to understand. They said a good deal in praise of themselves, but nowhere denied that they are injuring our allies and Peloponnese. And yet if they behaved well against the Mede then, but ill towards us now, they deserve double punishment for having ceased to be good and for having become bad.

SECTION 1.86.2
We meanwhile are the same then and now, and shall not, if we are wise, disregard the wrongs of our allies, or put off till to-morrow the duty of assisting those who must suffer to-day.

SECTION 1.86.3
Others have much money and ships and horses, but we have good allies whom we must not give up to the Athenians, nor by lawsuits and words decide the matter, as it is anything but in word that we are harmed, but render instant and powerful help.

SECTION 1.86.4
And let us not be told that it is fitting for us to deliberate under injustice; long deliberation is rather fitting for those who have injustice in contemplation.

SECTION 1.86.5
Vote therefore, Lacedaemonians, for war, as the honor of Sparta demands, and neither allow the further aggrandizement of Athens, nor betray our allies to ruin, but with the gods let us advance against the aggressors.’

CHAPTER 1.87

SECTION 1.87.1
With these words he, as Ephor, himself put the question to the assembly of the Lacedaemonians.

SECTION 1.87.2
He said that he could not determine which was the loudest acclamation (their mode of decision is by acclamation not by voting); the fact being that he wished to make them declare their opinion openly and thus to increase their ardor for war. Accordingly he said, ‘All Lacedaemonians who are of opinion that the treaty has been broken, and that Athens is guilty, leave your seats and go there,’ pointing out a certain place; ‘all who are of the opposite opinion, there.’

SECTION 1.87.3
They accordingly stood up and divided; and those who held that the treaty had been broken were in a decided majority.

SECTION 1.87.4
Summoning the allies, they told them that their opinion was that Athens had been guilty of injustice, but that they wished to convoke all the allies and put it to the vote; in order that they might make war, if they decided to do so, on a common resolution.

SECTION 1.87.5
Having thus gained their point, the delegates returned home at once; the Athenian envoys a little later, when they had despatched the objects of their mission.

SECTION 1.87.6
This decision of the assembly judging that the treaty had been broken, was made in the fourteenth year of the thirty years' truce, which was entered into after the affair of Euboea.

CHAPTER 1.88

SECTION 1.88.1
The Lacedaemonians voted that the treaty had been broken, and that war must be declared, not so much because they were persuaded by the arguments of the allies, as because they feared the growth of the power of the Athenians, seeing most of Hellas already subject to them.

CHAPTER 1.89

SECTION 1.89.1
The way in which Athens came to be placed in the circumstances under which her power grew was this.

SECTION 1.89.2
After the Medes had returned from Europe, defeated by sea and land by the Hellenes, and after those of them who had fled with their ships to Mycale had been destroyed, Leotychides, King of the Lacedaemonians, the commander of the Hellenes at Mycale, departed home with the allies from Peloponnese. But the Athenians and the allies from Ionia and Hellespont, who had now revolted from the king, remained and laid siege to Sestos, which was still held by the Medes. After wintering before it, they became masters of the place on its evacuation by the barbarians; and after this they sailed away from Hellespont to their respective cities.

SECTION 1.89.3
Meanwhile the Athenian people, after the departure of the barbarian from their country, at once proceeded to carry over their children and wives, and such property as they had left, from the places where they had deposited them, and prepared to rebuild their city and their walls. For only isolated portions of the circumference had been left standing, and most of the houses were in ruins; though a few remained, in which the Persian grandees had taken up their quarters.

CHAPTER 1.90

SECTION 1.90.1
Perceiving what they were going to do, the Lacedaemonians sent an embassy to Athens. They would have themselves preferred to see neither her nor any other city in possession of a wall; though here they acted principally at the instigation of their allies, who were alarmed at the strength of her newly acquired navy, and the valor which she had displayed in the war with the Medes.

SECTION 1.90.2
They begged her not only to abstain from building walls for herself, but also to join them in throwing down the walls that still held together of the ultra-Peloponnesian cities. The real meaning of their advice, the suspicion that it contained against the Athenians, was not proclaimed; it was urged that so the barbarian, in the event of a third invasion, would not have any strong place, such as he now had in Thebes, for his base of operations; and that Peloponnese would suffice for all as a base both for retreat and offence.

SECTION 1.90.3
After the Lacedaemonians had thus spoken, they were, on the advice of Themistocles, immediately dismissed by the Athenians, with the answer that ambassadors should be sent to Sparta to discuss the question. Themistocles told the Athenians to send him off with all speed to Lacedaemon, but not to despatch his colleagues as soon as they had selected them, but to wait until they had raised their wall to the height from which defence was possible. Meanwhile the whole population in the city was to labour at the wall, the Athenians, their wives and their children, sparing no edifice, private or public, which might be of any use to the work, but throwing all down.

SECTION 1.90.4
After giving these instructions, and adding that he would be responsible for all other matters there, he departed.

SECTION 1.90.5
Arrived at Lacedaemon he did not seek an audience with the authorities, but tried to gain time and made excuses. When any of the government asked him why he did not appear in the assembly, he would say that he was waiting for his colleagues, who had been detained in Athens by some engagement; however, that he expected their speedy arrival, and wondered that they were not yet there.

CHAPTER 1.91

SECTION 1.91.1
At first the Lacedaemonians trusted the words of Themistocles, through their friendship for him; but when others arrived, all distinctly declaring that the work was going on and already attaining some elevation, they did not know how to disbelieve it.

SECTION 1.91.2
Aware of this, he told them that rumors are deceptive, and should not be trusted; they should send some reputable persons from Sparta to inspect, whose report might be trusted.

SECTION 1.91.3
They despatched them accordingly. Concerning these Themistocles secretly sent word to the Athenians to detain them as far as possible without putting them under open constraint, and not to let them go until they had themselves returned. For his colleagues had now joined him, Abronichus, son of Lysicles, and Aristides, son of Lysimachus, with the news that the wall was sufficiently advanced; and he feared that when the Lacedaemonians heard the facts, they might refuse to let them go.

SECTION 1.91.4
So the Athenians detained the envoys according to his message, and Themistocles had an audience with the Lacedaemonians, and at last openly told them that Athens was now fortified sufficiently to protect its inhabitants; that any embassy which the Lacedaemonians or their allies might wish to send to them, should in future proceed on the assumption that the people to whom they were going was able to distinguish both its own and the general interests.

SECTION 1.91.5
That when the Athenians thought fit to abandon their city and to embark in their ships, they ventured on that perilous step without consulting them; and that on the other hand, wherever they had deliberated with the Lacedaemonians, they had proved themselves to be in judgment second to none.

SECTION 1.91.6
That they now thought it fit that their city should have a wall, and that this would be more for the advantage of both the citizens of Athens and the Hellenic confederacy;

SECTION 1.91.7
for without equal military strength it was impossible to contribute equal or fair counsel to the common interest. It followed, he observed, either that all the members of the confederacy should be without walls, or that the present step should be considered a right one.

CHAPTER 1.92

SECTION 1.92.1
The Lacedaemonians did not betray any open signs of anger against the Athenians at what they heard. The embassy, it seems, was prompted not by a desire to obstruct, but to guide the counsels of their government: besides, Spartan feeling was at that time very friendly towards Athens on account of the patriotism which she had displayed in the struggle with the Mede. Still the defeat of their wishes could not but cause them secret annoyance. The envoys of each state departed home without complaint.

CHAPTER 1.93

SECTION 1.93.1
In this way the Athenians walled their city in a little while.

SECTION 1.93.2
To this day the building shows signs of the haste of its execution; the foundations are laid of stones of all kinds, and in some places not wrought or fitted, but placed just in the order in which they were brought by the different hands; and many columns, too, from tombs and sculptured stones were put in with the rest. For the bounds of the city were extended at every point of the circumference; and so they laid hands on everything without exception in their haste.

SECTION 1.93.3
Themistocles also persuaded them to finish the walls of Piraeus, which had been begun before, in his year of office as archon; being influenced alike by the fineness of a locality that has three natural harbors, and by the great start which the Athenians would gain in the acquisition of power by becoming a naval people.

SECTION 1.93.4
For he first ventured to tell them to stick to the sea and forthwith began to lay the foundations of the empire.

SECTION 1.93.5
It was by his advice, too, that they built the walls of that thickness which can still be discerned round Piraeus, the stones being brought up by two wagons meeting each other. Between the walls thus formed there was neither rubble nor mortar, but great stones hewn square and fitted together, cramped to each other on the outside with iron and lead. About half the height that he intended was finished.

SECTION 1.93.6
His idea was by their size and thickness to keep off the attacks of an enemy; he thought that they might be adequately defended by a small garrison of invalids, and the rest be freed for service in the fleet.

SECTION 1.93.7
For the fleet claimed most of his attention. He saw, as I think, that the approach by sea was easier for the king's army than that by land: he also thought Piraeus more valuable than the upper city; indeed, he was always advising the Athenians, if a day should come when they were hard pressed by land, to go down into Piraeus, and defy the world with their fleet.

SECTION 1.93.8
Thus, therefore, the Athenians completed their wall, and commenced their other buildings immediately after the retreat of the Mede.

CHAPTER 1.94

SECTION 1.94.1
Meanwhile Pausanias, son of Cleombrotus, was sent out from Lacedaemon as commander-in-chief of the Hellenes, with twenty ships from Peloponnese. With him sailed the Athenians with thirty ships, and a number of the other allies.

SECTION 1.94.2
They made an expedition against Cyprus and subdued most of the island, and afterwards against Byzantium, which was in the hands of the Medes, and compelled it to surrender. This event took place while the Spartans were still supreme.

CHAPTER 1.95

SECTION 1.95.1
But the violence of Pausanias had already begun to be disagreeable to the Hellenes, particularly to the Ionians and the newly liberated populations. These resorted to the Athenians and requested them as their kinsmen to become their leaders, and to stop any attempt at violence on the part of Pausanias.

SECTION 1.95.2
The Athenians accepted their overtures, and determined to put down any attempt of the kind and to settle everything else as their interests might seem to demand.

SECTION 1.95.3
In the meantime the Lacedaemonians recalled Pausanias for an investigation of the reports which had reached them. Manifold and grave accusations had been brought against him by Hellenes arriving in Sparta; and, to all appearance, there had been in him more of the mimicry of a despot than of the attitude of a general.

SECTION 1.95.4
As it happened, his recall came just at the time when the hatred which he had inspired had induced the allies to desert him, the soldiers from Peloponnese excepted, and to range themselves by the side of the Athenians.

SECTION 1.95.5
On his arrival at Lacedaemon, he was censured for his private acts of oppression, but was acquitted on the heaviest counts and pronounced not guilty; it must be known that the charge of Medism formed one of the principal, and to all appearance one of the best-founded articles against him.

SECTION 1.95.6
The Lacedaemonians did not, however, restore him to his command, but sent out Dorkis and certain others with a small force; who found the allies no longer inclined to concede to them the supremacy.

SECTION 1.95.7
Perceiving this they departed, and the Lacedaemonians did not send out any to succeed them. They feared for those who went out a deterioration similar to that observable in Pausanias; besides, they desired to be rid of the Median war, and were satisfied of the competency of the Athenians for the position, and of their friendship at the time towards themselves.

CHAPTER 1.96

SECTION 1.96.1
The Athenians having thus succeeded to the supremacy by the voluntary act of the allies through their hatred of Pausanias, fixed which cities were to contribute money against the barbarian, which ships; their professed object being to retaliate for their sufferings by ravaging the king's country.

SECTION 1.96.2
Now was the time that the office of ‘Treasurers for Hellas’ was first instituted by the Athenians. These officers received the tribute, as the money contributed was called. The tribute was first fixed at four hundred and sixty talents. The common treasury was at Delos, and the congresses were held in the temple.

CHAPTER 1.97

SECTION 1.97.1
Their supremacy commenced with independent allies who acted on the resolutions of a common congress. It was marked by the following undertakings in war and in administration during the interval between the Median and the present war, against the barbarian, against their own rebel allies, and against the Peloponnesian powers which would come in contact with them on various occasions.

SECTION 1.97.2
My excuse for relating these events, and for venturing on this digression, is that this passage of history has been omitted by all my predecessors, who have confined themselves either to Hellenic history before the Median war, or to the Median war itself. Hellanicus, it is true, did touch on these events in his Athenian history; but he is somewhat concise and not accurate in his dates. Besides, the history of these events contains an explanation of the growth of the Athenian empire.

CHAPTER 1.98

SECTION 1.98.1
First the Athenians besieged and captured Eion on the Strymon from the Medes, and made slaves of the inhabitants, being under the command of Cimon, son of Miltiades.

SECTION 1.98.2
Next they enslaved Scyros the island in the Aegean, containing a Dolopian population, and colonized it themselves.

SECTION 1.98.3
This was followed by a war against Carystus, in which the rest of Euboea remained neutral, and which was ended by surrender on conditions.

SECTION 1.98.4
After this Naxos left the confederacy, and a war ensued, and she had to return after a siege; this was the first instance of the engagement being broken by the subjugation of an allied city, a precedent which was followed by that of the rest in the order which circumstances prescribed.

CHAPTER 1.99

SECTION 1.99.1
Of all the causes of defection, that connected with arrears of tribute and vessels, and with failure of service, was the chief; for the Athenians were very severe and exacting, and made themselves offensive by applying the screw of necessity to men who were not used to and in fact not disposed for any continuous labour.

SECTION 1.99.2
In some other respects the Athenians were not the old popular rulers they had been at first; and if they had more than their fair share of service, it was correspondingly easy for them to reduce any that tried to leave the confederacy.

SECTION 1.99.3
For this the allies had themselves to blame; the wish to get off service making most of them arrange to pay their share of the expense in money instead of in ships, and so to avoid having to leave their homes. Thus while Athens was increasing her navy with the funds which they contributed, a revolt always found them without resources or experience for war.

CHAPTER 1.100

SECTION 1.100.1
Next we come to the actions by land and by sea at the river Eurymedon in Pamphylia, between the Athenians with their allies, and the Medes, when the Athenians won both battles on the same day under the conduct of Cimon, son of Miltiades, and captured and destroyed the whole Phoenician fleet, consisting of two hundred vessels.

SECTION 1.100.2
Some time afterwards occurred the defection of the Thasians, caused by disagreements about the marts on the opposite coast of Thrace, and about the mine in their possession. Sailing with a fleet to Thasos, the Athenians defeated them at sea and effected a landing on the island.

SECTION 1.100.3
About the same time they sent ten thousand settlers of their own citizens and the allies to settle the place then called Ennea Hodoi or Nine Ways, now Amphipolis. They succeeded in gaining possession of Ennea Hodoi from the Edonians, but on advancing into the interior of Thrace were cut off in Drabescus, a town of the Edonians, by the assembled Thracians, who regarded the settlement of the place Ennea Hodoi as an act of hostility.

CHAPTER 1.101

SECTION 1.101.1
Meanwhile the Thasians being defeated in the field and suffering siege, appealed to Lacedaemon, and desired her to assist them by an invasion of Attica.

SECTION 1.101.2
Without informing Athens she promised and intended to do so, but was prevented by the occurrence of the earthquake, accompanied by the secession of the Helots and the Thuriats and Aethaeans of the Perioeci to Ithome. Most of the Helots were the descendants of the old Messenians that were enslaved in the famous war; and so all of them came to be called Messenians.

SECTION 1.101.3
So the Lacedaemonians being engaged in a war with the rebels in Ithome, the Thasians in the third year of the siege obtained terms from the Athenians by razing their walls, delivering up their ships, and arranging to pay the monies demanded at once, and tribute in future; giving up their possessions on the continent together with the mine.

CHAPTER 1.102

SECTION 1.102.1
The Lacedaemonians meanwhile finding the war against the rebels in Ithome likely to last, invoked the aid of their allies, and especially of the Athenians, who came in some force under the command of Cimon.

SECTION 1.102.2
The reason for this pressing summons lay in their reputed skill in siege operations; a long siege had taught the Lacedaemonians their own deficiency in this art, else they would have taken the place by assault.

SECTION 1.102.3
The first open quarrel between the Lacedaemonians and Athenians arose out of this expedition. The Lacedaemonians, when assault failed to take the place, apprehensive of the enterprising and revolutionary character of the Athenians, and further looking upon them as of alien extraction, began to fear that if they remained, they might be tempted by the besieged in Ithome to attempt some political changes. They accordingly dismissed them alone of the allies, without declaring their suspicions, but merely saying that they had now no need of them.

SECTION 1.102.4
But the Athenians, aware that their dismissal did not proceed from the more honorable reason of the two, but from suspicions which had been conceived, went away deeply offended, and conscious of having done nothing to merit such treatment from the Lacedaemonians; and the instant that they returned home they broke off the alliance which had been made against the Mede, and allied themselves with Sparta's enemy Argos; each of the contracting parties taking the same oaths and making the same alliance with the Thessalians.

CHAPTER 1.103

SECTION 1.103.1
Meanwhile the rebels in Ithome, unable to prolong further a ten years' resistance, surrendered to Lacedaemon; the conditions being that they should depart from Peloponnese under safe conduct, and should never set foot in it again:

SECTION 1.103.2
any one who might hereafter be found there was to be the slave of his captor. It must be known that the Lacedaemonians had an old oracle from Delphi, to the effect that they should let go the suppliant of Zeus at Ithome.

SECTION 1.103.3
So they went forth with their children and their wives, and being received by Athens from the hatred that she now felt for the Lacedaemonians, were located at Naupactus, which she had lately taken from the Ozolian Locrians.

SECTION 1.103.4
The Athenians received another addition to their confederacy in the Megarians; who left the Lacedaemonian alliance, annoyed by a war about boundaries forced on them by Corinth. The Athenians occupied Megara and Pegae, and built the Megarians their long walls from the city to Nisaea, in which they placed an Athenian garrison. This was the principal cause of the Corinthians conceiving such a deadly hatred against Athens.

CHAPTER 1.104

SECTION 1.104.1
Meanwhile Inaros, son of Psammetichus, a Libyan king of the Libyans on the Egyptian border, having his head-quarters at Marea, the town above Pharos, caused a revolt of almost the whole of Egypt from King Artaxerxes, and placing himself at its head, invited the Athenians to his assistance.

SECTION 1.104.2
Abandoning a Cyprian expedition upon which they happened to be engaged with two hundred ships of their own and their allies, they arrived in Egypt and sailed from the sea into the Nile, and making themselves masters of the river and two-thirds of Memphis, addressed themselves to the attack of the remaining third, which is called White Castle. Within it were Persians and Medes who had taken refuge there, and Egyptians who had not joined the rebellion.

CHAPTER 1.105

SECTION 1.105.1
Meanwhile the Athenians, making a descent from their fleet upon Haliae, were engaged by a force of Corinthians and Epidaurians; and the Corinthians were victorious. Afterwards the Athenians engaged the Peloponnesian fleet off Cecruphalia; and the Athenians were victorious.

SECTION 1.105.2
Subsequently war broke out between Aegina and Athens, and there was a great battle at sea off Aegina between the Athenians and Aeginetans, each being aided by their allies; in which victory remained with the Athenians, who took seventy of the enemy's ships, and landed in the country and commenced a siege under the command of Leocrates, son of Stroebus.

SECTION 1.105.3
Upon this the Peloponnesians, desirous of aiding the Aeginetans, threw into Aegina a force of three hundred heavy infantry, who had before been serving with the Corinthians and Epidaurians. Meanwhile the Corinthians and their allies occupied the heights of Geraneia, and marched down into the Megarid, in the belief that with a large force absent in Aegina and Egypt, Athens would be unable to help the Megarians without raising the siege of Aegina.

SECTION 1.105.4
But the Athenians, instead of moving the army of Aegina, raised a force of the old and young men that had been left in the city, and marched into the Megarid under the command of Myronides.

SECTION 1.105.5
After a drawn battle with the Corinthians, the rival hosts parted, each with the impression that they had gained the victory.

SECTION 1.105.6
The Athenians, however, if anything, had rather the advantage, and on the departure of the Corinthians set up a trophy. Urged by the taunts of the elders in their city, the Corinthians made their preparations, and about twelve days afterwards came and set up their trophy as victors. Sallying out from Megara, the Athenians cut off the party that was employed in erecting the trophy, and engaged and defeated the rest.

CHAPTER 1.106

SECTION 1.106.1
In the retreat of the vanquished army, a considerable division, pressed by the pursuers and mistaking the road, dashed into a field on some private property, with a deep trench all round it, and no way out.

SECTION 1.106.2
Being acquainted with the place, the Athenians hemmed their front with heavy infantry, and placing the light troops round in a circle, stoned all who had gone in. Corinth here suffered a severe blow. The bulk of her army continued its retreat home.

CHAPTER 1.107

SECTION 1.107.1
About this time the Athenians began to build the long walls to the sea, that towards Phalerum and that towards Piraeus.

SECTION 1.107.2
Meanwhile the Phocians made an expedition against Doris, the old home of the Lacedaemonians, containing the towns of Boeum, Kitinium, and Erineum. They had taken one of these towns, when the Lacedaemonians under Nicomedes, son of Cleombrotus, commanding for King Pleistoanax, son of Pausanias, who was still a minor, came to the aid of the Dorians with fifteen hundred heavy infantry of their own, and ten thousand of their allies. After compelling the Phocians to restore the town on conditions, they began their retreat.

SECTION 1.107.3
The route by sea, across the Crissaean gulf, exposed them to the risk of being stopped by the Athenian fleet; that across Geraneia seemed scarcely safe, the Athenians holding Megara and Pegae. For the pass was a difficult one, and was always guarded by the Athenians; and, in the present instance, the Lacedaemonians had information that they meant to dispute their passage.

SECTION 1.107.4
So they resolved to remain in Boeotia, and to consider which would be the safest line of march. They had also another reason for this resolve. Secret encouragement had been given them by a party in Athens, who hoped to put an end to the reign of democracy and the building of the long walls.

SECTION 1.107.5
Meanwhile the Athenians marched against them with their whole levy and a thousand Argives and the respective contingents of the rest of their allies. Altogether they were fourteen thousand strong.

SECTION 1.107.6
The march was prompted by the notion that the Lacedaemonians were at a loss how to effect their passage, and also by suspicions of an attempt to overthrow the democracy.

SECTION 1.107.7
Some cavalry also joined the Athenians from their Thessalian allies; but these went over to the Lacedaemonians during the battle.

CHAPTER 1.108

SECTION 1.108.1
The battle was fought at Tanagra in Boeotia. After heavy loss on both sides victory declared for the Lacedaemonians and their allies.

SECTION 1.108.2
After entering the Megarid and cutting down the fruit trees, the Lacedaemonians returned home across Geraneia and the isthmus. Sixty-two days after the battle the Athenians marched into Boeotia under the command of Myronides,

SECTION 1.108.3
defeated the Boeotians in battle at Oenophyta, and became masters of Boeotia and Phocis. They dismantled the walls of the Tanagraeans, took a hundred of the richest men of the Opuntian Locrians as hostages, and finished their own long walls.

SECTION 1.108.4
This was followed by the surrender of the Aeginetans to Athens on conditions; they pulled down their walls, gave up their ships, and agreed to pay tribute in future.

SECTION 1.108.5
The Athenians sailed round Peloponnese under Tolmides, son of Tolmaeus, burnt the arsenal of Lacedaemon, took Chalcis, a town of the Corinthians, and in a descent upon Sicyon defeated the Sicyonians in battle.

CHAPTER 1.109

SECTION 1.109.1
Meanwhile the Athenians in Egypt and their allies were still there, and encountered all the vicissitudes of war.

SECTION 1.109.2
First the Athenians were masters of Egypt, and the king sent Megabyzus, a Persian, to Lacedaemon with money to bribe the Peloponnesians to invade Attica and so draw off the Athenians from Egypt.

SECTION 1.109.3
Finding that the matter made no progress, and that the money was only being wasted, he recalled Megabazus with the remainder of the money, and sent Megabuzus, son of Zopyrus, a Persian, with a large army to Egypt.

SECTION 1.109.4
Arriving by land he defeated the Egyptians and their allies in a battle, and drove the Hellenes out of Memphis, and at length shut them up in the island of Prosopitis, where he besieged them for a year and six months. At last, draining the canal of its waters, which he diverted into another channel, he left their ships high and dry and joined most of the island to the mainland, and then marched over on foot and captured it.

CHAPTER 1.110

SECTION 1.110.1
Thus the enterprise of the Hellenes came to ruin after six years of war. Of all that large host a few travelling through Libya reached Cyrene in safety, but most of them perished.

SECTION 1.110.2
And thus Egypt returned to its subjection to the king, except Amyrtaeus, the king in the marshes, whom they were unable to capture from the extent of the marsh; the marshmen being also the most warlike of the Egyptians.

SECTION 1.110.3
Inaros, the Libyan king, the sole author of the Egyptian revolt, was betrayed, taken, and crucified.

SECTION 1.110.4
Meanwhile a relieving squadron of fifty vessels had sailed from Athens and the rest of the confederacy for Egypt. They put in to shore at the Mendesian mouth of the Nile, in total ignorance of what had occurred. Attacked on the land side by the troops, and from the sea by the Phoenician navy, most of the ships were destroyed; the few remaining being saved by retreat.

SECTION 1.110.5
Such was the end of the great expedition of the Athenians and their allies to Egypt.

CHAPTER 1.111

SECTION 1.111.1
Meanwhile Orestes, son of Echecratidas, the Thessalian king, being an exile from Thessaly, persuaded the Athenians to restore him. Taking with them the Boeotians and Phocians their allies, the Athenians marched to Pharsalus in Thessaly. They became masters of the country, though only in the immediate vicinity of the camp; beyond which they could not go for fear of the Thessalian cavalry. But they failed to take the city or to attain any of the other objects of their expedition, and returned home with Orestes without having effected anything.

SECTION 1.111.2
Not long after this a thousand of the Athenians embarked in the vessels that were at Pegae (Pegae, it must be remembered, was now theirs), and sailed along the coast to Sicyon under the command of Pericles, son of Xanthippus. Landing in Sicyon and defeating the Sicyonians who engaged them,

SECTION 1.111.3
they immediately took with them the Achaeans, and sailing across, marched against and laid siege to Oeniadae in Acarnania. Failing however to take it, they returned home.

CHAPTER 1.112

SECTION 1.112.1
Three years afterwards a truce was made between the Peloponnesians and Athenians for five years.

SECTION 1.112.2
Released from Hellenic war, the Athenians made an expedition to Cyprus with two hundred vessels of their own and their allies, under the command of Cimon.

SECTION 1.112.3
Sixty of these were detached to Egypt at the instance of Amyrtaeus, the king in the marshes; the rest laid siege to Kitium, from which, however,

SECTION 1.112.4
they were compelled to retire by the death of Cimon and by scarcity of provisions. Sailing off Salamis in Cyprus, they fought with the Phoenicians, Cyprians, and Cilicians by land and sea, and being victorious on both elements departed home, and with them the returned squadron from Egypt.

SECTION 1.112.5
After this the Lacedaemonians marched out on a sacred war, and becoming masters of the temple at Delphi, placed it in the hands of the Delphians. Immediately after their retreat, the Athenians marched out, became masters of the temple, and placed it in the hands of the Phocians.

CHAPTER 1.113

SECTION 1.113.1
Some time after this, Orchomenus, Chaeronea, and some other places in Boeotia, being in the hands of the Boeotian exiles, the Athenians marched against the above-mentioned hostile places with a thousand Athenian heavy infantry and the allied contingents, under the command of Tolmides, son of Tolmaeus. They took Chaeronea, and made slaves of the inhabitants, and leaving a garrison, commenced their return.

SECTION 1.113.2
On their road they were attacked at Coronaea, by the Boeotian exiles from Orchomenus, with some Locrians and Euboean exiles, and others who were of the same way of thinking, were defeated in battle, and some killed, others taken captive.

SECTION 1.113.3
The Athenians evacuated all Boeotia by a treaty providing for the recovery of the men;

SECTION 1.113.4
and the exiled Boeotians returned, and with all the rest regained their independence.

CHAPTER 1.114

SECTION 1.114.1
This was soon afterwards followed by the revolt of Euboea from Athens. Pericles had already crossed over with an army of Athenians to the island, when news was brought to him that Megara had revolted, that the Peloponnesians were on the point of invading Attica, and that the Athenian garrison had been cut off by the Megarians, with the exception of a few who had taken refuge in Nisaea. The Megarians had introduced the Corinthians, Sicyonians, and Epidaurians into the town before they revolted. Meanwhile Pericles brought his army back in all haste from Euboea.

SECTION 1.114.2
After this the Peloponnesians marched into Attica as far as Eleusis and Thrius, ravaging the country under the conduct of King Pleistoanax, the son of Pausanias, and without advancing further returned home.

SECTION 1.114.3
The Athenians then crossed over again to Euboea under the command of Pericles, and subdued the whole of the island: all but Histiaea was settled by convention; the Histiaeans they expelled from their homes, and occupied their territory themselves.

CHAPTER 1.115

SECTION 1.115.1
Not long after their return from Euboea, they made a truce with the Lacedaemonians and their allies for thirty years, giving up the posts which they occupied in Peloponnese, Nisaea Pegae, Troezen, and Achaia.

SECTION 1.115.2
In the sixth year of the truce, war broke out between the Samians and Milesians about Priene. Worsted in the war, the Milesians came to Athens with loud complaints against the Samians. In this they were joined by certain private persons from Samos itself, who wished to revolutionize the government.

SECTION 1.115.3
Accordingly the Athenians sailed to Samos with forty ships and set up a democracy; took hostages from the Samians, fifty boys and as many men, lodged them in Lemnos, and after leaving a garrison in the island returned home.

SECTION 1.115.4
But some of the Samians had not remained in the island, but had fled to the continent. Making an agreement with the most powerful of those in the city, and an alliance with Pissuthnes, son of Hystaspes, the then satrap of Sardis, they got together a force of seven hundred mercenaries, and under cover of night crossed over to Samos.

SECTION 1.115.5
Their first step was to rise on the commons, most of whom they secured, their next to steal their hostages from Lemnos; after which they revolted, gave up the Athenian garrison left with them and its commanders to Pissuthnes, and instantly prepared for an expedition against Miletus. The Byzantines also revolted with them.

CHAPTER 1.116

SECTION 1.116.1
As soon as the Athenians heard the news, they sailed with sixty ships against Samos. Sixteen of these went to Caria to look out for the Phoenician fleet, and to Chios and Lesbos carrying round orders for reinforcements, and so never engaged; but forty-four ships under the command of Pericles with nine colleagues gave battle, off the island of Tragia, to seventy Samian vessels, of which twenty were transports, as they were sailing from Miletus. Victory remained with the Athenians.

SECTION 1.116.2
Reinforced afterwards by forty ships from Athens, and twenty-five Chian and Lesbian vessels, the Athenians landed, and having the superiority by land invested the city with three walls; it was also invested from the sea.

SECTION 1.116.3
Meanwhile Pericles took sixty ships from the blockading squadron, and departed in haste for Caunus and Caria, intelligence having been brought in of the approach of the Phoenician fleet to the aid of the Samians; indeed Stesagoras and others had left the island with five ships to bring them.

CHAPTER 1.117

SECTION 1.117.1
But in the meantime the Samians made a sudden sally, and fell on the camp, which they found unfortified. Destroying the look-out vessels, and engaging and defeating such as were being launched to meet them, they remained masters of their own seas for fourteen days, and carried in and carried out what they pleased.

SECTION 1.117.2
But on the arrival of Pericles, they were once more shut up. Fresh reinforcements afterwards arrived—forty ships from Athens with Thucydides, Hagnon, and Phormio; twenty with Tlepolemus and Anticles, and thirty vessels from Chios and Lesbos.

SECTION 1.117.3
After a brief attempt at fighting, the Samians, unable to hold out, were reduced after a nine months' siege, and surrendered on conditions; they razed their walls, gave hostages, delivered up their ships, and arranged to pay the expenses of the war by instalments. The Byzantines also agreed to be subject as before.

CHAPTER 1.118

SECTION 1.118.1
After this, though not many years later, we at length come to what has been already related, the affairs of Corcyra and Potidaea, and the events that served as a pretext for the present war.

SECTION 1.118.2
All these actions of the Hellenes against each other and the barbarian occurred in the fifty years' interval between the retreat of Xerxes and the beginning of the present war. During this interval the Athenians succeeded in placing their empire on a firmer basis, and advanced their own home power to a very great height. The Lacedaemonians, though fully aware of it, opposed it only for a little while, but remained inactive during most of the period, being of old slow to go to war except under the pressure of necessity, and in the present instance being hampered by wars at home; until the growth of the Athenian power could be no longer ignored, and their own confederacy became the object of its encroachments. They then felt that they could endure it no longer, but that the time had come for them to throw themselves heart and soul upon the hostile power, and break it, if they could, by commencing the present war.

SECTION 1.118.3
And though the Lacedaemonians had made up their own minds on the fact of the breach of the treaty and the guilt of the Athenians, yet they sent to Delphi and inquired of the god whether it would be well with them if they went to war; and, as it is reported, received from him the answer that if they put their whole strength into the war, victory would be theirs, and the promise that he himself would be with them, whether invoked or uninvoked.

CHAPTER 1.119

SECTION 1.119.1
Still they wished to summon their allies again, and to take their vote on the propriety of making war. After the ambassadors from the confederates had arrived and a congress had been convened, they all spoke their minds, most of them denouncing the Athenians and demanding that the war should begin. In particular the Corinthians. They had before on their own account canvassed the cities in detail to induce them to vote for the war, in the fear that it might come too late to save Potidaea; they were present also on this occasion, and came forward the last, and made the following speech:—

CHAPTER 1.120

SECTION 1.120.1
‘Fellow allies, we can no longer accuse the Lacedaemonians of having failed in their duty: they have not only voted for war themselves, but have assembled us here for that purpose. We say their duty, for supremacy has its duties. Besides equitably administering private interests, leaders are required to show a special care for the common welfare in return for the special honors accorded to them by all in other ways.

SECTION 1.120.2
For ourselves, all who have already had dealings with the Athenians require no warning to be on their guard against them. The states more inland and out of the highway of communication should understand that if they omit to support the coast powers, the result will be to injure the transit of their produce for exportation and the reception in exchange of their imports from the sea; and they must not be careless judges of what is now said, as if it had nothing to do with them, but must expect that the sacrifice of the powers on the coast will one day be followed by the extension of the danger to the interior, and must recognize that their own interests are deeply involved in this discussion.

SECTION 1.120.3
For these reasons they should not hesitate to exchange peace for war. If wise men remain quiet, while they are not injured, brave men abandon peace for war when they are injured, returning to an understanding on a favorable opportunity: in fact, they are neither intoxicated by their success in war, nor disposed to take an injury for the sake of the delightful tranquillity of peace.

SECTION 1.120.4
Indeed, to falter for the sake of such delights is, if you remain inactive, the quickest way of losing the sweets of repose to which you cling; while to conceive extravagant pretensions from success in war is to forget how hollow is the confidence by which you are elated.

SECTION 1.120.5
For if many ill-conceived plans have succeeded through the still greater fatuity of an opponent, many more, apparently well laid, have on the contrary ended in disgrace. The confidence with which we form our schemes is never completely justified in their execution; speculation is carried on in safety, but, when it comes to action, fear causes failure.

CHAPTER 1.121

SECTION 1.121.1
To apply these rules to ourselves, if we are now kindling war it is under the pressure of injury, and with adequate grounds of complaint; and after we have chastised the Athenians we will in season desist.

SECTION 1.121.2
We have many reasons to expect success,—first, superiority in numbers and in military experience, and secondly our general and unvarying obedience in the execution of orders. The naval strength

SECTION 1.121.3
which they possess shall be raised by us from our respective antecedent resources, and from the monies at Olympia and Delphi. A loan from these enables us to seduce their foreign sailors by the offer of higher pay. For the power of Athens is more mercenary than national; while ours will not be exposed to the same risk, as its strength lies more in men than in money.

SECTION 1.121.4
A single defeat at sea is in all likelihood their ruin: should they hold out, in that case there will be the more time for us to exercise ourselves in naval matters; and as soon as we have arrived at an equality in science, we need scarcely ask whether we shall be their superiors in courage. For the advantages that we have by nature they cannot acquire by education; while their superiority in science must be removed by our practice.

SECTION 1.121.5
The money required for these objects shall be provided by our contributions: nothing indeed could be more monstrous than the suggestion that, while their allies never tire of contributing for their own servitude, we should refuse to spend for vengeance and self-preservation the treasure which by such refusal we shall forfeit to Athenian rapacity, and see employed for our own ruin.

CHAPTER 1.122

SECTION 1.122.1
We have also other ways of carrying on the war, such as revolt of their allies, the surest method of depriving them of their revenues, which are the source of their strength, and establishment of fortified positions in their country, and various operations which cannot be foreseen at present. For war of all things proceeds least upon definite rules, but draws principally upon itself for contrivances to meet an emergency; and in such cases the party who faces the struggle and keeps his temper best meets with most security, and he who loses his temper about it with correspondent disaster.

SECTION 1.122.2
Let us also reflect that if it was merely a number of disputes of territory between rival neighbors, it might be borne; but here we have an enemy in Athens, that is a match for our whole coalition, and more than a match for any of its members; so that unless as a body and as individual nationalities and individual cities we make an unanimous stand against her, she will easily conquer us divided and in detail. That conquest, terrible as it may sound, would, it must be known, have no other end than slavery pure and simple;

SECTION 1.122.3
a word which Peloponnese cannot even hear whispered without disgrace, or without disgrace see so many states abused by one. Meanwhile the opinion would be either that we were justly so used, or that we put up with it from cowardice, and were proving degenerate sons in not even securing for ourselves the freedom which our fathers gave to Hellas; and in allowing the establishment in Hellas of a tyrant state, though in individual states we think it our duty to put down sole rulers.

SECTION 1.122.4
And we do not know how this conduct can be held free from three of the gravest failings, want of sense, of courage, or of vigilance. For we do not suppose that you have taken refuge in that contempt of an enemy which has proved so fatal in so many instances,—a feeling which from the numbers that it has ruined has come to be called, not contemptuous but contemptible.

CHAPTER 1.123

SECTION 1.123.1
There is, however, no advantage in reflections on the past further than may be of service to the present. For the future we must provide by maintaining what the present gives us and redoubling our efforts; it is hereditary to us to win virtue as the fruit of labour, and you must not change the habit, even though you should have a slight advantage in wealth and resources; for it is not right that what was won in want should be lost in plenty. No, we must boldly advance to the war for many reasons; the god has commanded it and promised to be with us, and the rest of Hellas will all join in the struggle, part from fear, part from interest.

SECTION 1.123.2
You will not be the first to break a treaty which the god, in advising us to go to war, judges to be violated already, but rather to support a treaty that has been outraged: indeed, treaties are broken not by resistance but by aggression.

CHAPTER 1.124

SECTION 1.124.1
Your position, therefore, from whatever quarter you may view it, will amply justify you in going to war; and this step we recommend in the interests of all, bearing in mind that identity of interests is the surest of bonds whether between states or individuals. Delay not, therefore, to assist Potidaea, a Dorian city besieged by Ionians, which is quite a reversal of the order of things; nor to assert the freedom of the rest. It is impossible for us to wait any longer when waiting can only mean immediate disaster for some of us, and, if it comes to be known that we have conferred but do not venture to protect ourselves, like disaster in the near future for the rest.

SECTION 1.124.2
Delay not, fellow allies, but convinced of the necessity of the crisis and the wisdom of this counsel, vote for the war, undeterred by its immediate terrors, but looking beyond to the lasting peace by which it will be succeeded. Out of war peace gains fresh stability, but to refuse to abandon repose for war is not so sure a method of avoiding danger.

SECTION 1.124.3
We must believe that the tyrant city that has been established in Hellas has been established against all alike, with a programme of universal empire, part fulfilled, part in contemplation; let us then attack and reduce it, and win future security for ourselves and freedom for the Hellenes who are now enslaved.’Such were the words of the Corinthians.

CHAPTER 1.125

SECTION 1.125.1
The Lacedaemonians having now heard all give their opinion, took the vote of all the allied states present in order, great and small alike; and the majority voted for war.

SECTION 1.125.2
This decided, it was still impossible for them to commence at once, from their want of preparation; but it was resolved that the means requisite were to be procured by the different states, and that there was to be no delay. And indeed, in spite of the time occupied with the necessary arrangements, less than a year elapsed before Attica was invaded, and the war openly begun.

CHAPTER 1.126

SECTION 1.126.1
This interval was spent in sending embassies to Athens charged with complaints, in order to obtain as good a pretext for war as possible, in the event of her paying no attention to them.

SECTION 1.126.2
The first Lacedaemonian embassy was to order the Athenians to drive out the curse of the goddess; the history of which is as follows.

SECTION 1.126.3
In former generations there was an Athenian of the name of Cylon, a victor at the Olympic games, of good birth and powerful position, who had married a daughter of Theagenes, a Megarian, at that time tyrant of Megara.

SECTION 1.126.4
Now this Cylon was inquiring at Delphi; when he was told by the god to seize the Acropolis of Athens on the grand festival of Zeus.

SECTION 1.126.5
Accordingly, procuring a force from Theagenes and persuading his friends to join him, when the Olympic festival in Peloponnese came, he seized the Acropolis, with the intention of making himself tyrant, thinking that this was the grand festival of Zeus, and also an occasion appropriate for a victor at the Olympic games.

SECTION 1.126.6
Whether the grand festival that was meant was in Attica or elsewhere was a question which he never thought of, and which the oracle did not offer to solve. For the Athenians also have a festival which is called the grand festival of Zeus Meilichios or Gracious, viz. the Diasia. It is celebrated outside the city, and the whole people sacrifice not real victims but a number of bloodless offerings peculiar to the country. However, fancying he had chosen the right time, he made the attempt.

SECTION 1.126.7
As soon as the Athenians perceived it, they flocked in, one and all, from the country, and sat down, and laid siege to the citadel.

SECTION 1.126.8
But as time went on, weary of the labour of blockade, most of them departed; the responsibility of keeping guard being left to the nine archons, with plenary powers to arrange everything according to their good judgment. It must be known that at that time most political functions were discharged by the nine archons.

SECTION 1.126.9
Meanwhile Cylon and his besieged companions were distressed for want of food and water.

SECTION 1.126.10
Accordingly Cylon and his brother made their escape; but the rest being hard pressed, and some even dying of famine, seated themselves as suppliants at the altar in the Acropolis.

SECTION 1.126.11
The Athenians who were charged with the duty of keeping guard, when they saw them at the point of death in the temple, raised them up on the understanding that no harm should be done to them, led them out and slew them. Some who as they passed by took refuge at the altars of the awful goddesses were despatched on the spot. From this deed the men who killed them were called accursed and guilty against the goddess, they and their descendants.

SECTION 1.126.12
Accordingly these cursed ones were driven out by the Athenians, driven out again by Cleomenes of Lacedaemon and an Athenian faction; the living were driven out, and the bones of the dead were taken up; thus they were cast out. For all that, they came back afterwards, and their descendants are still in the city.

CHAPTER 1.127

SECTION 1.127.1
This, then, was the curse that the Lacedaemonians ordered them to drive out. They were actuated primarily, as they pretended, by a care for the honor of the gods; but they also knew that Pericles, son of Xanthippus, was connected with the curse on his mother's side, and they thought that his banishment would materially advance their designs on Athens

SECTION 1.127.2
Not that they really hoped to succeed in procuring this; they rather thought to create a prejudice against him in the eyes of his countrymen from the feeling that the war would be partly caused by his misfortune.

SECTION 1.127.3
For being the most powerful man of his time, and the leading Athenian statesman, he opposed the Lacedaemonians in everything, and would have no concessions, but ever urged the Athenians on to war.

CHAPTER 1.128

SECTION 1.128.1
The Athenians retorted by ordering the Lacedaemonians to drive out the curse of Taenarus. The Lacedaemonians had once raised up some Helot suppliants from the temple of Poseidon at Taenarus, led them away and slain them; for which they believe the great earthquake at Sparta to have been a retribution.

SECTION 1.128.2
The Athenians also ordered them to drive out the curse of the goddess of the Brazen House; the history of which is as follows.

SECTION 1.128.3
After Pausanias the Lacedaemonian had been recalled by the Spartans from his command in the Hellespont (this is his first recall), and had been tried by them and acquitted, not being again sent out in a public capacity, he took a galley of Hermione on his own responsibility, without the authority of the Lacedaemonians, and arrived as a private person in the Hellespont. He came ostensibly for the Hellenic war, really to carry on his intrigues with the king, which he had begun before his recall, being ambitious of reigning over Hellas.

SECTION 1.128.4
The circumstance which first enabled him to lay the king under an obligation, and to make a beginning of the whole design was this.

SECTION 1.128.5
Some connections and kinsmen of the king had been taken in Byzantium, on its capture from the Medes, when he was first there, after the return from Cyprus. These captives he sent off to the king without the knowledge of the rest of the allies, the account being that they had escaped from him.

SECTION 1.128.6
He managed this with the help of Gongylus, an Eretrian, whom he had placed in charge of Byzantium and the prisoners. He also gave Gongylus a letter for the king, the contents of which were as follows, as was afterwards discovered:

SECTION 1.128.7
‘Pausanias, the general of Sparta, anxious to do you a favour, sends you these his prisoners of war. I propose also, with your approval, to marry your daughter, and to make Sparta and the rest of Hellas subject to you. I may say that I think I am able to do this, with your co-operation. Accordingly if any of this please you, send a safe man to the sea through whom we may in future conduct our correspondence.’

CHAPTER 1.129

SECTION 1.129.1
This was all that was revealed in the writing, and Xerxes was pleased with the letter. He sent off Artabazus, son of Pharnaces, to the sea with orders to supersede Megabates, the previous governor in the satrapy of Daskylion, and to send over as quickly as possible to Pausanias at Byzantium a letter which he entrusted to him; to show him the royal signet, and to execute any commission which he might receive from Pausanias on the king's matters, with all care and fidelity.

SECTION 1.129.2
Artabazus on his arrival carried the king's orders into effect, and sent over the letter,

SECTION 1.129.3
which contained the following answer:—‘Thus saith King Xerxes to Pausanias. For the men whom you have saved for me across sea from Byzantium, an obligation is laid up for you in our house, recorded forever; and with your proposals I am well pleased. Let neither night nor day stop you from diligently performing any of your promises to me, neither for cost of gold nor of silver let them be hindered, nor yet for number of troops, wherever it may be that their presence is needed; but with Artabazus, an honorable man whom I send you, boldly advance my objects and yours, as may be most for the honor and interest of us both.’

CHAPTER 1.130

SECTION 1.130.1
Before held in high honor by the Hellenes as the hero of Plataea, Pausanias, after the receipt of this letter, became prouder than ever, and could no longer live in the usual style, but went out of Byzantium in a Median dress, was attended on his march through Thrace by a bodyguard of Medes and Egyptians, kept a Persian table, and was quite unable to contain his intentions, but betrayed by his conduct in trifles what his ambition looked one day to enact on a grander scale.

SECTION 1.130.2
He also made himself difficult of access, and displayed so violent a temper to every one without exception that no one could come near him. Indeed, this was the principal reason why the confederacy went over to the Athenians.

CHAPTER 1.131

SECTION 1.131.1
The above-mentioned conduct, coming to the ears of the Lacedaemonians, occasioned his first recall. And after his second voyage out in the ship of Hermione, without their orders, he gave proofs of similar behavior. Besieged and expelled from Byzantium by the Athenians, he did not return to Sparta; but news came that he had settled at Colonae in the Troad, and was intriguing with the barbarians, and that his stay there was for no good purpose; and the Ephors, now no longer hesitating, sent him a herald and a scytale with orders to accompany the herald or be declared a public enemy.

SECTION 1.131.2
Anxious above everything to avoid suspicion, and confident that he could quash the charge by means of money, he returned a second time to Sparta. At first thrown into prison by the Ephors (whose powers enable them to do this to the king), he soon compromised the matter and came out again, and offered himself for trial to any who wished to institute an inquiry concerning him.

CHAPTER 1.132

SECTION 1.132.1
Now the Spartans had no tangible proof against him—neither his enemies nor the nation—of that indubitable kind required for the punishment of a member of the royal family, and at that moment in high office; he being regent for his first cousin King Pleistarchus, Leonidas' son, who was still a minor. But by his contempt of the laws and imitation of the barbarians,

SECTION 1.132.2
he gave grounds for much suspicion of his being discontented with things established; all the occasions on which he had in any way departed from the regular customs were passed in review, and it was remembered that he had taken upon himself to have inscribed on the tripod at Delphi, which was dedicated by the Hellenes as the first-fruits of the spoil of the Medes, the following couplet:— / The Mede defeated, great Pausanias raised / This monument, that Phoebus might be praised.

SECTION 1.132.3
At the time the Lacedaemonians had at once erased the couplet, and inscribed the names of the cities that had aided in the overthrow of the barbarian and dedicated the offering. Yet it was considered that Pausanias had here been guilty of a grave offence, which, interpreted by the light of the attitude which he had since assumed, gained a new significance, and seemed to be quite in keeping with his present schemes.

SECTION 1.132.4
Besides, they were informed that he was even intriguing with the Helots; and such indeed was the fact, for he promised them freedom and citizenship if they would join him in insurrection, and would help him to carry out his plans to the end.

SECTION 1.132.5
Even now, mistrusting the evidence even of the Helots themselves, the Ephors would not consent to take any decided step against him; in accordance with their regular custom towards themselves, namely, to be slow in taking any irrevocable resolve in the matter of a Spartan citizen, without indisputable proof. At last, it is said, the person who was going to carry to Artabazus the last letter for the king, a man of Argilus, once the favorite and most trusty servant of Pausanias, turned informer. Alarmed by the reflection that none of the previous messengers had ever returned, having counterfeited the seal, in order that, if he found himself mistaken in his surmises, or if Pausanias should ask to make some correction, he might not be discovered, he undid the letter, and found the postscript that he had suspected, viz., an order to put him to death.

CHAPTER 1.133

SECTION 1.133.1
On being shown the letter the Ephors now felt more certain. Still, they wished to hear Pausanias commit himself with their own ears. Accordingly the man went by appointment to Taenarus as a suppliant, and there built himself a hut divided into two by a partition; within which he concealed some of the Ephors and let them hear the whole matter plainly. For Pausanias came to him and asked him the reason of his suppliant position; and the man reproached him with the order that he had written concerning him, and one by one declared all the rest of the circumstances, how he who had never yet brought him into any danger, while employed as agent between him and the king, was yet just like the mass of his servants, to be rewarded with death. Admitting all this, and telling him not to be angry about the matter, Pausanias gave him the pledge of raising him up from the temple, and begged him to set off as quickly as possible, and not to hinder the business in hand.

CHAPTER 1.134

SECTION 1.134.1
The Ephors listened carefully, and then departed, taking no action for the moment, but, having at last attained to certainty, were preparing to arrest him in the city. It is reported that, as he was about to be arrested in the street, he saw from the face of one of the Ephors what he was coming for; another, too, made him a secret signal, and betrayed it to him from kindness. Setting off with a run for the temple of the goddess of the Brazen House, the enclosure of which was near at hand, he succeeded in taking sanctuary before they took him, and entering into a small chamber, which formed part of the temple, to avoid being exposed to the weather, lay still there.

SECTION 1.134.2
The Ephors, for the moment distanced in the pursuit, afterwards took off the roof of the chamber, and having made sure that he was inside, shut him in, barricaded the doors, and staying before the place, reduced him by starvation.

SECTION 1.134.3
When they found that he was on the point of expiring, just as he was, in the chamber, they brought him out of the temple, while the breath was still in him, and as soon as he was brought out he died.

SECTION 1.134.4
They were going to throw him into the Kaiadas, where they cast criminals, but finally decided to inter him somewhere near. But the god at Delphi afterwards ordered the Lacedaemonians to remove the tomb to the place of his death—where he now lies in the consecrated ground, as an inscription on a monument declares—and, as what had been done was a curse to them, to give back two bodies instead of one to the goddess of the Brazen House. So they had two brazen statues made, and dedicated them as a substitute for Pausanias.

CHAPTER 1.135

SECTION 1.135.1
Accordingly the Athenians retorted by telling the Lacedaemonians to drive out what the god himself had pronounced to be a curse.

SECTION 1.135.2
To return to the Medism of Pausanias. Matter was found in the course of the inquiry to implicate Themistocles; and the Lacedaemonians accordingly sent envoys to the Athenians, and required them to punish him as they had punished Pausanias. The Athenians consented to do so.

SECTION 1.135.3
But he had, as it happened, been ostracized, and, with a residence at Argos, was in the habit of visiting other parts of Peloponnese. So they sent with the Lacedaemonians, who were ready to join in the pursuit, persons with instructions to take him wherever they found him.

CHAPTER 1.136

SECTION 1.136.1
But Themistocles got scent of their intentions, and fled from Peloponnese to Corcyra, which was under obligations towards him. But the Corcyraeans alleged that they could not venture to shelter him at the cost of offending Athens and Lacedaemon, and they conveyed him over to the continent opposite.

SECTION 1.136.2
Pursued by the officers who hung on the report of his movements, at a loss where to turn, he was compelled to stop at the house of Admetus, the Molossian king, though they were not on friendly terms.

SECTION 1.136.3
Admetus happened not to be indoors, but his wife, to whom he made himself a suppliant, instructed him to take their child in his arms and sit down by the hearth.

SECTION 1.136.4
Soon afterwards Admetus came in, and Themistocles told him who he was, and begged him not to revenge on Themistocles in exile any opposition which his requests might have experienced from Themistocles at Athens. Indeed, he was now far too low for his revenge; retaliation was only honorable between equals. Besides, his opposition to the king had only affected the success of a request, not the safety of his person; if the king were to give him up to the pursuers that he mentioned, and the fate which they intended for him, he would just be consigning him to certain death.

CHAPTER 1.137

SECTION 1.137.1
The king listened to him and raised him up with his son, as he was sitting with him in his arms after the most effectual method of supplication, and on the arrival of the Lacedaemonians not long afterwards, refused to give him up for anything they could say, but sent him off by land to the other sea to Pydna in Alexander's dominions, as he wished to go to the Persian king.

SECTION 1.137.2
There he met with a merchantman on the point of starting for Ionia. Going on board, he was carried by a storm to the Athenian squadron which was blockading Naxos. In his alarm—he was luckily unknown to the people in the vessel—he told the master who he was and what he was flying for, and said that, if he refused to save him, he would declare that he was taking him for a bribe. Meanwhile their safety consisted in letting no one leave the ship until a favorable time for sailing should arise. If he complied with his wishes, he promised him a proper recompense. The master acted as he desired, and, after lying to for a day a night out of the reach of the squadron, at length arrived at Ephesus.

SECTION 1.137.3
After having rewarded him with a present of money, as soon as he received some from his friends at Athens and from his secret hoards at Argos, Themistocles started inland with one of the Coast-Persians, and sent a letter to King Artaxerxes, Xerxes' son, who had just come to the throne.

SECTION 1.137.4
Its contents were as follows: ‘I, Themistocles, am come to you, who did your house more harm than any of the Hellenes, when I was compelled to defend myself against your father's invasion,—harm, however, far surpassed by the good that I did him during his retreat, which brought no danger for me but much for him. For the past, you are a good turn in my debt,’—here he mentioned the warning sent to Xerxes from Salamis to retreat, as well as his finding the bridges unbroken, which, as he falsely pretended, was due to him,—‘for the present, able to do you great service, I am here, pursued by the Hellenes for my friendship for you. However, I desire a year's grace, when I shall be able to declare in person the objects of my coming.’

CHAPTER 1.138

SECTION 1.138.1
It is said that the king approved his intention, and told him to do as he said. He employed the interval in making what progress he could in the study of the Persian tongue, and of the customs of the country.

SECTION 1.138.2
Arrived at Court at the end of the year, he attained to very high consideration there, such as no Hellene has ever possessed before or since; partly from his splendid antecedents, partly from the hopes which he held out of effecting for him the subjugation of Hellas, but principally by the proof which experience daily gave of his capacity.

SECTION 1.138.3
For Themistocles was a man who exhibited the most indubitable signs of genius; indeed, in this particular he has a claim on our admiration quite extraordinary and unparalleled. By his own native capacity, alike unformed and unsupplemented by study, he was at once the best judge in those sudden crises which admit of little or of no deliberation, and the best prophet of the future, even to its most distant possibilities. An able theoretical expositor of all that came within the sphere of his practice, he was not without the power of passing an adequate judgment in matters in which he had no experience. He could also excellently divine the good and evil which lay hid in the unseen future. In fine, whether we consider the extent of his natural powers, or the slightness of his application, this extraordinary man must be allowed to have surpassed all others in the faculty of intuitively meeting an emergency.

SECTION 1.138.4
Disease was the real cause of his death; though there is a story of his having ended his life by poison, on finding himself unable to fulfil his promises to the king.

SECTION 1.138.5
However this may be, there is a monument to him in the market-place of Asiatic Magnesia. He was governor of the district, the king having given him Magnesia, which brought in fifty talents a year, for bread, Lampsacus, which was considered to be the richest wine country, for wine, and Myus for other provisions.

SECTION 1.138.6
His bones, it is said, were conveyed home by his relatives in accordance with his wishes, and interred in Attic ground. This was done without the knowledge of the Athenians; as it is against the law to bury in Attica an outlaw for treason. So ends the history of Pausanias and Themistocles, the Lacedaemonian and the Athenian, the most famous men of their time in Hellas.

CHAPTER 1.139

SECTION 1.139.1
To return to the Lacedaemonians. The history of their first embassy, the injunctions which it conveyed, and the rejoinder which it provoked, concerning the expulsion of the accursed persons, have been related already. It was followed by a second, which ordered Athens to raise the siege of Potidaea, and to respect the independence of Aegina. Above all, it gave her most distinctly to understand that war might be prevented by the revocation of the Megara decree, excluding the Megarians from the use of Athenian harbors and of the market of Athens.

SECTION 1.139.2
But Athens was not inclined either to revoke the decree, or to entertain their other proposals; she accused the Megarians of pushing their cultivation into the consecrated ground and the unenclosed land on the border, and of harboring her runaway slaves.

SECTION 1.139.3
At last an embassy arrived with the Lacedaemonian ultimatum. The ambassadors were Rhamphias, Melesippus, and Agesander. Not a word was said on any of the old subjects; there was simply this:— ‘Lacedaemon wishes the peace to continue, and there is no reason why it should not, if you would leave the Hellenes independent. Upon this the Athenians held an assembly, and laid the matter before their consideration. It was resolved to deliberate once for all on all their demands, and to give them an answer.

SECTION 1.139.4
There were many speakers who came forward and gave their support to one side or the other, urging the necessity of war, or the revocation of the decree and the folly of allowing it to stand in the way of peace. Among them came forward Pericles, son of Xanthippus, the first man of his time at Athens, ablest alike in counsel and in action, and gave the following advice:—

CHAPTER 1.140

SECTION 1.140.1
‘There is one principle, Athenians, which I hold to through everything, and that is the principle of no concession to the Peloponnesians. I know that the spirit which inspires men while they are being persuaded to make war, is not always retained in action; that as circumstances change, resolutions change. Yet I see that now as before the same, almost literally the same, counsel is demanded of me; and I put it to those of you, who are allowing yourselves to be persuaded, to support the national resolves even in the case of reverses, or to forfeit all credit for their wisdom in the event of success. For sometimes the course of things is as arbitrary as the plans of man; indeed this is why we usually blame chance for whatever does not happen as we expected.

SECTION 1.140.2
Now it was clear before, that Lacedaemon entertained designs against us; it is still more clear now. The treaty provides that we shall mutually submit our differences to legal settlement, and that we shall meanwhile each keep what we have. Yet the Lacedaemonians never yet made us any such offer, never yet would accept from us any such offer; on the contrary, they wish complaints to be settled by war instead of by negotiation; and in the end we find them here dropping the tone of expostulation and adopting that of command.

SECTION 1.140.3
They order us to raise the siege of Potidaea, to let Aegina be independent, to revoke the Megara decree; and they conclude with an ultimatum warning us to leave the Hellenes independent.

SECTION 1.140.4
I hope that you will none of you think that we shall be going to war for a trifle if we refuse to revoke the Megara decree, which appears in front of their complaints, and the revocation of which is to save us from war, or let any feeling of self-reproach linger in your minds, as if you went to war for slight cause.

SECTION 1.140.5
Why, this trifle contains the whole seal and trial of your resolution. If you give way, you will instantly have to meet some greater demand, as having been frightened into obedience in the first instance; while a firm refusal will make them clearly understand that they must treat you more as equals.

CHAPTER 1.141

SECTION 1.141.1
Make your decision therefore at once, either to submit before you are harmed, or if we are to go to war, as I for one think we ought, to do so without caring whether the ostensible cause be great or small, resolved against making concessions or consenting to a precarious tenure of our possessions. For all claims from an equal, urged upon a neighbor as commands, before any attempt at legal settlement, be they great or be they small, have only one meaning, and that is slavery.

SECTION 1.141.2
As to the war and the resources of either party, a detailed comparison will not show you the inferiority of Athens.

SECTION 1.141.3
Personally engaged in the cultivation of their land, without funds either private or public, the Peloponnesians are also without experience in long wars across sea, from the strict limit which poverty imposes on their attacks upon each other.

SECTION 1.141.4
Powers of this description are quite incapable of often manning a fleet or often sending out an army: they cannot afford the absence from their homes, the expenditure from their own funds; and besides, they have not command of the sea.

SECTION 1.141.5
Capital, it must be remembered, maintains a war more than forced contributions. Farmers are a class of men that are always more ready to serve in person than in purse. Confident that the former will survive the dangers, they are by no means so sure that the latter will not be prematurely exhausted, especially if the war last longer than they expect, which it very likely will.

SECTION 1.141.6
In a single battle the Peloponnesians and their allies may be able to defy all Hellas, but they are incapacitated from carrying on a war against a power different in character from their own, by the want of the single council-chamber requisite to prompt and vigorous action, and the substitution of a diet composed of various races, in which every state possesses an equal vote, and each presses its own ends, a condition of things which generally results in no action at all.

SECTION 1.141.7
The great wish of some is to avenge themselves on some particular enemy, the great wish of others to save their own pocket. Slow in assembling, they devote a very small fraction of the time to the consideration of any public object, most of it to the prosecution of their own objects. Meanwhile each fancies that no harm will come of his neglect, that it is the business of somebody else to look after this or that for him; and so, by the same notion being entertained by all separately, the common cause imperceptibly decays.

CHAPTER 1.142

SECTION 1.142.1
But the principal point is the hindrance that they will experience from want of money. The slowness with which it comes in will cause delay; but the opportunities of war wait for no man.

SECTION 1.142.2
Again, we need not be alarmed either at the possibility of their raising fortifications in Attica, or at their navy.

SECTION 1.142.3
It would be difficult for any system of fortifications to establish a rival city, even in time of peace, much more, surely, in an enemy's country, with Athens just as much fortified against it, as it against Athens;

SECTION 1.142.4
while a mere post might be able to do some harm to the country by incursions and by the facilities which it would afford for desertion, but can never prevent our sailing into their country and raising fortifications there, and making reprisals with our powerful fleet.

SECTION 1.142.5
For our naval skill is of more use to us for service on land, than their military skill for service at sea.

SECTION 1.142.6
Familiarity with the sea they will not find an easy acquisition.

SECTION 1.142.7
If you who have been practising at it ever since the Median invasion have not yet brought it to perfection, is there any chance of anything considerable being effected by an agricultural, unseafaring population, who will besides be prevented from practising by the constant presence of strong squadrons of observation from Athens?

SECTION 1.142.8
With a small squadron they might hazard an engagement, encouraging their ignorance by numbers; but the restraint of a strong force will prevent their moving, and through want of practice they will grow more clumsy, and consequently more timid.

SECTION 1.142.9
It must be kept in mind that seamanship, just like anything else, is a matter of art, and will not admit of being taken up occasionally as an occupation for times of leisure; on the contrary, it is so exacting as to leave leisure for nothing else.

CHAPTER 1.143

SECTION 1.143.1
Even if they were to touch the moneys at Olympia or Delphi, and try to seduce our foreign sailors by the temptation of higher pay, that would only be a serious danger if we could not still be a match for them, by embarking our own citizens and the aliens resident among us. But in fact by this means we are always a match for them; and, best of all, we have a larger and higher class of native coxswains and sailors among our own citizens than all the rest of Hellas.

SECTION 1.143.2
And to say nothing of the danger of such a step, none of our foreign sailors would consent to become an outlaw from his country, and to take service with them and their hopes, for the sake of a few days' high pay.

SECTION 1.143.3
This, I think, is a tolerably fair account of the position of the Peloponnesians; that of Athens is free from the defects that I have criticized in them, and has other advantages of its own, which they can show nothing to equal.

SECTION 1.143.4
If they march against our country we will sail against theirs, and it will then be found that the desolation of the whole of Attica is not the same as that of even a fraction of Peloponnese; for they will not be able to supply the deficiency except by a battle, while we have plenty of land both on the islands and the continent.

SECTION 1.143.5
The rule of the sea is indeed a great matter. Consider for a moment. Suppose that we were islanders: can you conceive a more impregnable position? Well, this in future should, as far as possible, be our conception of our position. Dismissing all thought of our land and houses, we must vigilantly guard the sea and the city. No irritation that we may feel for the former must provoke us to a battle with the numerical superiority of the Peloponnesians. A victory would only be succeeded by another battle against the same superiority: a reverse involves the loss of our allies, the source of our strength, who will not remain quiet a day after we become unable to march against them. We must cry not over the loss of houses and land but of men's lives; since houses and land do not gain men, but men them. And if I had thought that I could persuade you, I would have bid you go out and lay them waste with your own hands, and show the Peloponnesians that this at any rate will not make you submit.

CHAPTER 1.144

SECTION 1.144.1
I have many other reasons to hope for a favorable issue, if you can consent not to combine schemes of fresh conquest with the conduct of the war, and will abstain from willfully involving yourselves in other dangers; indeed, I am more afraid of our own blunders than of the enemy's devices.

SECTION 1.144.2
But these matters shall be explained in another speech, as events require; for the present dismiss these men with the answer that we allow Megara the use of our market and harbours, when the Lacedaemonians suspend their alien acts in favour of us and our allies, there being nothing in the treaty to prevent either one or the other: that we will leave the cities independent, if independent we found them when we made the treaty, and when the Lacedaemonians grant to their cities an independence not involving subservience to Lacedaemonian interest, but such as each severally may desire: that we are willing to give the legal satisfaction which our agreements specify, and that we shall not commence hostilities, but shall resist those who do commence them. This is an answer agreeable at once to the rights and the dignity of Athens.

SECTION 1.144.3
It must be thoroughly understood that war is a necessity; but that the more readily we accept it, the less will be the ardour of our opponents, and that out of the greatest dangers communities and individuals acquire the greatest glory.

SECTION 1.144.4
Did not our fathers resist the Medes not only with resources far different from ours, but even when those resources had been abandoned; and more by wisdom than by fortune, more by daring than by strength, did not they beat off the barbarian and advance their affairs to their present height? We must not fall behind them, but must resist our enemies in any way and in every way, and attempt to hand down our power to our posterity unimpaired.’

CHAPTER 1.145

SECTION 1.145.1
Such were the words of Pericles. The Athenians, persuaded of the wisdom of his advice, voted as he desired, and answered the Lacedaemonians as he recommended, both on the separate points and in the general; they would do nothing on dictation, but were ready to have the complaints settled in a fair and impartial manner by the legal method, which the terms of the truce prescribed. So the envoys departed home, and did not return again.

CHAPTER 1.146

SECTION 1.146.1
These were the changes and differences existing between the rival powers before the war, arising immediately from the affair at Epidamnus and Corcyra. Still intercourse continued in spite of them, and mutual communication. It was carried on without heralds, but not without suspicion, as events were occurring which were equivalent to a breach of the treaty and matter for war.

### Book 2

CHAPTER 2.1

SECTION 2.1.1
The war between the Athenians and Peloponnesians and the allies on either side now really begins. For now all intercourse except through the medium of heralds ceased, and hostilities were commenced and prosecuted without intermission. The history follows the chronological order of events by summers and winters.

CHAPTER 2.2

SECTION 2.2.1
The thirty years' truce which was entered into after the conquest of Euboea lasted fourteen years. In the fifteenth, in the forty-eighth year of the priestess-ship of Chrysis at Argos, in the Ephorate of Aenesias at Sparta, in the last month but two of the Archonship of Pythodorus at Athens, and six months after the battle of Potidaea, just at the beginning of spring, a Theban force a little over three hundred strong, under the command of their Boeotarchs, Pythangelus, son of Phyleides, and Diemporus, son of Onetorides, about the first watch of the night, made an armed entry into Plataea, a town of Boeotia in alliance with Athens.

SECTION 2.2.2
The gates were opened to them by a Plataean called Naucleides, who, with his party, had invited them in, meaning to put to death the citizens of the opposite party, bring over the city to Thebes, and thus obtain power for themselves.

SECTION 2.2.3
This was arranged through Eurymachus, son of Leontiades, a person of great influence at Thebes. For Plataea had always been at variance with Thebes; and the latter, foreseeing that war was at hand, wished to surprise her old enemy in time of peace, before hostilities had actually broken out. Indeed this was how they got in so easily without being observed, as no guard had been posted.

SECTION 2.2.4
After the soldiers had grounded arms in the marketplace, those who had invited them in wished them to set to work at once and go to their enemies' houses. This, however, the Thebans refused to do, but determined to make a conciliatory proclamation, and if possible to come to a friendly understanding with the citizens. Their herald accordingly invited any who wished to resume their old place in the confederacy of their countrymen to ground arms with them, for they thought that in this way the city would readily join them.

CHAPTER 2.3

SECTION 2.3.1
On becoming aware of the presence of the Thebans within their gates, and of the sudden occupation of the town, the Plataeans concluded in their alarm that more had entered than was really the case, the night preventing their seeing them. They accordingly came to terms, and accepting the proposal, made no movement; especially as the Thebans offered none of them any violence.

SECTION 2.3.2
But somehow or other, during the negotiations, they discovered the scanty numbers of the Thebans, and decided that they could easily attack and overpower them; the mass of the Plataeans being averse to revolting from Athens.

SECTION 2.3.3
At all events they resolved to attempt it. Digging through the party walls of the houses, they thus managed to join each other without being seen going through the streets, in which they placed wagons without the beasts in them, to serve as a barricade, and arranged everything else as seemed convenient for the occasion.

SECTION 2.3.4
When everything had been done that circumstances permitted, they watched their opportunity and went out of their houses against the enemy. It was still night, though daybreak was at hand: in daylight it was thought that their attack would be met by men full of courage and on equal terms with their assailants, while in darkness it would fall upon panic-stricken troops, who would also be at a disadvantage from their enemy's knowledge of the locality. So they made their assault at once, and came to close quarters as quickly as they could.

CHAPTER 2.4

SECTION 2.4.1
The Thebans, finding themselves outwitted, immediately closed up to repel all attacks made upon them.

SECTION 2.4.2
Twice or thrice they beat back their assailants. But the men shouted and charged them, the women and slaves screamed and yelled from the houses and pelted them with stones and tiles; besides, it had been raining hard all night; and so at last their courage gave way, and they turned and fled through the town. Most of the fugitives were quite ignorant of the right ways out, and this, with the mud, and the darkness caused by the moon being in her last quarter, and the fact that their pursuers knew their way about and could easily stop their escape, proved fatal to many.

SECTION 2.4.3
The only gate open was the one by which they had entered, and this was shut by one of the Plataeans driving the spike of a javelin into the bar instead of the bolt; so that even here there was no longer any means of exit.

SECTION 2.4.4
They were now chased all over the town. Some got on the wall and threw themselves over, in most cases with a fatal result. One party managed to find a deserted gate, and obtaining an axe from a woman, cut through the bar; but as they were soon observed only a few succeeded in getting out. Others were cut off in detail in different parts of the city.

SECTION 2.4.5
The most numerous and compact body rushed into a large building next to the city wall: the doors on the side of the street happened to be open, and the Thebans fancied that they were the gates of the town, and that there was a passage right through to the outside.

SECTION 2.4.6
The Plataeans, seeing their enemies in a trap, now consulted whether they should set fire to the building and burn them just as they were, or whether there was anything else that they could do with them;

SECTION 2.4.7
until at length these and the rest of the Theban survivors found wandering about the town agreed to an unconditional surrender of themselves and their arms to the Plataeans.

SECTION 2.4.8
While such was the fate of the party in Plataea,

CHAPTER 2.5

SECTION 2.5.1
the rest of the Thebans who were to have joined them with all their forces before daybreak, in case of anything miscarrying with the body that had entered, received the news of the affair on the road, and pressed forward to their succor.

SECTION 2.5.2
Now Plataea is nearly eight miles from Thebes, and their march was delayed by the rain that had fallen in the night, for the river Asopus had risen and was not easy of passage;

SECTION 2.5.3
and so, having to march in the rain, and being hindered in crossing the river, they arrived too late, and found the whole party either slain or captive.

SECTION 2.5.4
When they learned what had happened, there at once formed a design against the Plataeans outside the city. As the attack had been made in time of peace, and was perfectly unexpected, there were of course men and stock in the fields; and the Thebans wished if possible to have some prisoners to exchange against their countrymen in the town, should any chance to have been taken alive.

SECTION 2.5.5
Such was their plan. But the Plataeans suspected their intention almost before it was formed, and becoming alarmed for their fellow-citizens outside the town, sent a herald to the Thebans, reproaching them for their unscrupulous attempt to seize their city in time of peace, and warning them against any outrage on those outside. Should the warning be disregarded, they threatened to put to death the men they had in their hands, but added that, on the Thebans retiring from their territory, they would surrender the prisoners to their friends.

SECTION 2.5.6
This is the Theban account of the matter, and they say that they had an oath given them. The Plataeans, on the other hand, do not admit any promise of an immediate surrender, but make it contingent upon subsequent negotiation: the oath they deny altogether.

SECTION 2.5.7
Be this as it may, upon the Thebans retiring from their territory without committing any injury, the Plataeans hastily got in whatever they had in the country and immediately put the men to death. The prisoners were a hundred and eighty in number; Eurymachus, the person with whom the traitors had negotiated, being one.

CHAPTER 2.6

SECTION 2.6.1
This done, the Plataeans sent a messenger to Athens, gave back the dead to the Thebans under a truce, and arranged things in the city as seemed best to meet the present emergency.

SECTION 2.6.2
The Athenians meanwhile, having had word of the affair sent them immediately after its occurrence, had instantly seized all the Boeotians in Attica, and sent a herald to the Plataeans to forbid their proceeding to extremities with their Theban prisoners without instructions from Athens. The news of the men's death had of course not arrived;

SECTION 2.6.3
the first messenger having left Plataea just when the Thebans entered it, the second just after their defeat and capture; so there was no later news. Thus the Athenians sent their orders in ignorance of the facts; and the herald on his arrival found the men slain.

SECTION 2.6.4
After this the Athenians marched to Plataea and brought in provisions, and left a garrison in the place, also taking away the women and children and such of the men as were least efficient.

CHAPTER 2.7

SECTION 2.7.1
After the affair at Plataea the treaty had been broken by an overt act, and Athens at once prepared for war, as did also Lacedaemon and her allies. They resolved to send embassies to the king and to such other of the barbarian powers as either party could look to for assistance, and tried to ally themselves with the independent states at home.

SECTION 2.7.2
Lacedaemon, in addition to the existing marine, gave orders to the states that had declared for her in Italy and Sicily to build vessels up to a grand total of five hundred, the quota of each city being determined by its size, and also to provide a specified sum of money. Till these were ready they were to remain neutral and to admit single Athenian ships into their harbors.

SECTION 2.7.3
Athens on her part reviewed her existing confederacy, and sent embassies to the places more immediately round Peloponnese, Corcyra, Cephallenia, Acarnania, and Zacynthus; perceiving that if these could be relied on she could carry the war all round Peloponnese.

CHAPTER 2.8

SECTION 2.8.1
And if both sides nourished the boldest hopes and put forth their utmost strength for the war, this was only natural. Zeal is always at its height at the commencement of an undertaking; and on this particular occasion Peloponnese and Athens were both full of young men whose inexperience made them eager to take up arms, while the rest of Hellas stood straining with excitement at the conflict of its leading cities.

SECTION 2.8.2
Everywhere predictions were being recited and oracles being chanted by such persons as collect them, and this not only in the contending cities.

SECTION 2.8.3
Further, some while before this, there was an earthquake at Delos, for the first time in the memory of the Hellenes. This was said and thought to be ominous of the events impending; indeed, nothing of the kind that happened was allowed to pass without remark.

SECTION 2.8.4
The good wishes of men made greatly for the Lacedaemonians, especially as they proclaimed themselves the liberators of Hellas. No private or public effort that could help them in speech or action was omitted; each thinking that the cause suffered wherever he could not himself see to it.

SECTION 2.8.5
So general was the indignation felt against Athens, whether by those who wished to escape from her empire, or were apprehensive of being absorbed by it.

CHAPTER 2.9

SECTION 2.9.1
Such were the preparations and such the feelings with which the contest opened.The allies of the two belligerents were the following.

SECTION 2.9.2
These were the allies of Lacedaemon: all the Peloponnesians within the Isthmus except the Argives and Achaeans, who were neutral; Pellene being the only Achaean city that first joined in the war, though her example was afterwards followed by the rest. Outside Peloponnese the Megarians, Locrians, Boeotians, Phocians, Ambraciots, Leucadians, and Anactorians.

SECTION 2.9.3
Of these, ships were furnished by the Corinthians, Megarians, Sycyonians, Pellenians, Eleans, Ambraciots, and Leucadians; and cavalry by the Boeotians, Phocians, and Locrians. The other states sent infantry. This was the Lacedaemonian confederacy.

SECTION 2.9.4
That of Athens comprised the Chians, Lesbians, Plateans, the Messenians in Naupactus, most of the Acarnanians, the Corcyraeans, Zacynthians, and some tributary cities in the following countries, viz., Caria upon the sea with her Dorian neighbors, Ionia, the Hellespont, the Thracian towns, the islands lying between Peloponnese and Crete towards the east, and all the Cyclades except Melos and Thera.

SECTION 2.9.5
Of these, ships were furnished by Chios, Lesbos, and Corcyra, infantry and money by the rest.

SECTION 2.9.6
Such were the allies of either party and their resources for the war.

CHAPTER 2.10

SECTION 2.10.1
Immediately after the affair at Plataea, Lacedaemon sent round orders to the cities in Peloponnese and the rest of her confederacy to prepare troops and the provisions requisite for a foreign campaign, in order to invade Attica.

SECTION 2.10.2
The several states were ready at the time appointed and assembled at the Isthmus; the contingent of each city being two-thirds of its whole force.

SECTION 2.10.3
After the whole army had mustered, the Lacedaemonian king, Archidamus, the leader of the expedition, called together the generals of all the states and the principal persons and officers, and exhorted them as follows:—

CHAPTER 2.11

SECTION 2.11.1
‘Peloponnesians and allies, our fathers made many campaigns both within and without Peloponnese, and the elder men among us here are not without experience in war. Yet we have never set out with a larger force than the present; and if our numbers and efficiency are remarkable, so also is the power of the state against which we march.

SECTION 2.11.2
We ought not then to show ourselves inferior to our ancestors, or unequal to our own reputation. For the hopes and attention of all Hellas are bent upon the present effort, and its sympathy is with the enemy of the hated Athens.

SECTION 2.11.3
Therefore, numerous as the invading army may appear to be, and certain as some may think it that our adversary will not meet us in the field, this is no sort of justification for the least negligence upon the march; but the officers and men of each particular city should always be prepared for the advent of danger in their own quarters.

SECTION 2.11.4
The course of war cannot be foreseen, and its attacks are generally dictated by the impulse of the moment; and where overweening self-confidence has despised preparation, a wise apprehension has often been able to make head against superior numbers.

SECTION 2.11.5
Not that confidence is out of place in an army of invasion, but in an enemy's country it should also be accompanied by the precautions of apprehension: troops will by this combination be best inspired for dealing a blow, and best secured against receiving one.

SECTION 2.11.6
In the present instance, the city against which we are going, far from being so impotent for defence, is on the contrary most excellently equipped at all points; so that we have every reason to expect that they will take the field against us, and that if they have not set out already before we are there, they will certainly do so when they see us in their territory wasting and destroying their property.

SECTION 2.11.7
For men are always exasperated at suffering injuries to which they are not accustomed, and on seeing them inflicted before their very eyes; and where least inclined for reflection, rush with the greatest heat to action.

SECTION 2.11.8
The Athenians are the very people of all others to do this, as they aspire to rule the rest of the world, and are more in the habit of invading and ravaging their neighbors' territory, than of seeing their own treated in the like fashion.

SECTION 2.11.9
Considering, therefore, the power of the state against which we are marching, and the greatness of the reputation which, according to the event, we shall win or lose for our ancestors and ourselves, remember as you follow where you may be led to regard discipline and vigilance as of the first importance, and to obey with alacrity the orders transmitted to you; as nothing contributes so much to the credit and safety of an army as the union of large bodies by a single discipline.’

CHAPTER 2.12

SECTION 2.12.1
With this brief speech dismissing the assembly, Archidamus first sent off Melesippus, son of Diacritus, a Spartan, to Athens, in case she should be more inclined to submit on seeing the Peloponnesians actually on the march.

SECTION 2.12.2
But the Athenians did not admit him into the city or to their assembly; Pericles having already carried a motion against admitting either herald or embassy from the Lacedaemonians after they had once marched out. The herald was accordingly sent away without an audience, and ordered to be beyond the frontier that same day; in future, if those who sent him had a proposition to make they must retire to their own territory before they dispatched embassies to Athens. An escort was sent with Melesippus to prevent his holding communication with any one.

SECTION 2.12.3
When he reached the frontier and was just going to be dismissed, he departed with these words: ‘This day will be the beginning of great misfortunes to the Hellenes.’

SECTION 2.12.4
As soon as he arrived at the camp, and Archidamus learnt that the Athenians had still no thoughts of submitting, he at length began his march, and advanced with his army into their territory.

SECTION 2.12.5
Meanwhile the Boeotians, sending their contingent and cavalry to join the Peloponnesian expedition, went to Plataea with the remainder and laid waste the country.

CHAPTER 2.13

SECTION 2.13.1
While the Peloponnesians were still mustering at the Isthmus, or on the march before they invaded Attica, Pericles, son of 13anthippus, one of the ten generals of the Athenians, finding that the invasion was to take place, conceived the idea that Archidamus, who happened to be his friend, might possibly pass by his estate without ravaging it. This he might do, either from a personal wish to oblige him, or acting under instructions from Lacedaemon for the purpose of creating a prejudice against him, as had been before attempted in the demand for the expulsion of the accursed family. He accordingly took the precaution of announcing to the Athenians in the assembly that, although Archidamus was his friend, yet this friendship should not extend to the detriment of the state, and that in case the enemy should make his houses and lands an exception to the rest and not pillage them, he at once gave them up to be public property, so that they should not bring him into suspicion.

SECTION 2.13.2
He also gave the citizens some advice on their present affairs in the same strain as before. They were to prepare for the war, and to carry in their property from the country. They were not to go out to battle, but to come into the city and guard it, and get ready their fleet, in which their real strength lay. They were also to keep a tight rein on their allies—the strength of Athens being derived from the money brought in by their payments, and success in war depending principally upon conduct and capital.

SECTION 2.13.3
Here they had no reason to despond. Apart from other sources of income, an average revenue of six hundred talents of silver was drawn from the tribute of the allies; and there were still six thousand talents of coined silver in the Acropolis, out of nine thousand seven hundred that had once been there, from which the money had been taken for the porch of the Acropolis, the other public buildings, and for Potidaea.

SECTION 2.13.4
This did not include the uncoined gold and silver in public and private offerings, the sacred vessels for the processions and games, the Median spoils, and similar resources to the amount of five hundred talents.

SECTION 2.13.5
To this he added the treasures of the other temples. These were by no means inconsiderable, and might fairly be used. Nay, if they were ever absolutely driven to it, they might take even the gold ornaments of Athena herself; for the statue contained forty talents of pure gold and it was all removable. This might be used for self-preservation, and must every penny of it be restored.

SECTION 2.13.6
Such was their financial position—surely a satisfactory one. Then they had an army of thirteen thousand heavy infantry, besides sixteen thousand more in the garrisons and on home duty at Athens.

SECTION 2.13.7
This was at first the number of men on guard in the event of an invasion: it was composed of the oldest and youngest levies and the resident aliens who had heavy armor. The Phaleric wall ran for four miles, before it joined that round the city; and of this last nearly five had a guard, although part of it was left without one, viz. that between the Long Wall and the Phaleric. Then there were the Long Walls to Piraeus, a distance of some four miles and a half, the outer of which was manned. Lastly, the circumference of Piraeus with Munychia was nearly seven miles and a half; only half of this, however, was guarded.

SECTION 2.13.8
Pericles also showed them that they had twelve hundred horse including mounted archers, with sixteen hundred archers unmounted, and three hundred galleys fit for service.

SECTION 2.13.9
Such were the resources of Athens in the different departments when the Peloponnesian invasion was impending and hostilities were being commenced. Pericles also urged his usual arguments for expecting a favorable issue to the war.

CHAPTER 2.14

SECTION 2.14.1
The Athenians listened to his advice, and began to carry in their wives and children from the country, and all their household furniture, even to the woodwork of their houses which they took down. Their sheep and cattle they sent over to Euboea and the adjacent islands.

SECTION 2.14.2
But they found it hard to move, as most of them had been always used to live in the country.

CHAPTER 2.15

SECTION 2.15.1
From very early times this had been more the case with the Athenians than with others. Under Cecrops and the first kings, down to the reign of Theseus, Attica had always consisted of a number of independent townships, each with its own town-hall and magistrates. Except in times of danger the king at Athens was not consulted; in ordinary seasons they carried on their government and settled their affairs without his interference; sometimes even they waged war against him, as in the case of the Eleusinians with Eumolpus against Erechtheus.

SECTION 2.15.2
In Theseus, however, they had a king of equal intelligence and power; and one of the chief features in his organization of the country was to abolish the council chambers and magistrates of the petty cities, and to merge them in the single council-chamber and town-hall of the present capital. Individuals might still enjoy their private property just as before, but they were henceforth compelled to have only one political center, viz. Athens; which thus counted all the inhabitants of Attica among her citizens, so that when Theseus died he left a great state behind him. Indeed, from him dates the Synoecia, or Feast of Union; which is paid for by the state, and which the Athenians still keep in honor of the goddess.

SECTION 2.15.3
Before this the city consisted of the present citadel and the district beneath it looking rather towards the south.

SECTION 2.15.4
This is shown by the fact that the temples the other deities, besides that of Athena, are in the citadel; and even those that are outside it are mostly situated in this quarter of the city, as that of the Olympian Zeus, of the Pythian Apollo, of Earth, and of Dionysus in the Marshes, the same in whose honor the older Dionysia are to this day celebrated in the month of Anthesterion not only by the Athenians but also by their Ionian descendants.

SECTION 2.15.5
There are also other ancient temples in this quarter. The fountain too, which, since the alteration made by the tyrants, has been called Enneacrounos, or Nine Pipes, but which, when the spring was open, went by the name of Callirhoe, or Fairwater, was in those days, from being so near, used for the most important offices. Indeed, the old fashion of using the water before marriage and for other sacred purposes is still kept up.

SECTION 2.15.6
Again, from their old residence in that quarter, the citadel is still known among Athenians as the “city”.

CHAPTER 2.16

SECTION 2.16.1
The Athenians thus long lived scattered over Attica in independent townships. Even after the centralization of Theseus, old habit still prevailed; and from the early times down to the present war most Athenians still lived in the country with their families and households, and were consequently not at all inclined to move now, especially as they had only just restored their establishments after the Median invasion.

SECTION 2.16.2
Deep was their trouble and discontent at abandoning their houses and the hereditary temples of the ancient constitution, and at having to change their habits of life and to bid farewell to what each regarded as his native city.

CHAPTER 2.17

SECTION 2.17.1
When they arrived at Athens, though a few had houses of their own to go to, or could find an asylum with friends or relatives, by far the greater number had to take up their dwelling in the parts of the city that were not built over and in the temples and chapels of the heroes, except the Acropolis and the temple of the Eleusinian Demeter and such other places as were always kept closed. The occupation of the plot of ground lying below the citadel called the Pelasgian had been forbidden by a curse; and there was also an ominous fragment of a Pythian oracle which said— / Leave the Pelasgian parcel desolate, woe worth the day that men inhabit it!

SECTION 2.17.2
Yet this too was now built over in the necessity of the moment. And in my opinion, if the oracle proved true, it was in the opposite sense to what was expected. For the misfortunes of the state did not arise from the unlawful occupation, but the necessity of the occupation from the war; and though the god did not mention this, he foresaw that it would be an evil day for Athens in which the plot came to be inhabited.

SECTION 2.17.3
Many also took up their quarters in the towers of the walls or wherever else they could. For when they were all come in, the city proved too small to hold them; though afterwards they divided the long walls and a great part of Piraeus into lots and settled there.

SECTION 2.17.4
All this while great attention was being given to the war; the allies were being mustered, and an armament of a hundred ships equipped for Peloponnese.

SECTION 2.17.5
Such was the state of preparation at Athens.

CHAPTER 2.18

SECTION 2.18.1
Meanwhile the army of the Peloponnesians was advancing. The first town they came to in Attica was Oenoe, where they were to enter the country. Sitting down before it, they prepared to assault the wall with engines and otherwise.

SECTION 2.18.2
Oenoe, standing upon the Athenian and Boeotian border, was of course a walled town, and was used as a fortress by the Athenians in time of war. So the Peloponnesians prepared for their assault, and wasted some valuable time before the place.

SECTION 2.18.3
This delay brought the gravest censure upon Archidamus. Even during the levying of the war he had gained credit for weakness and Athenian sympathies by the half measures he had advocated; and after the army had assembled he had further injured himself in public estimation by his loitering at the Isthmus and the slowness with which the rest of the march had been conducted. But all this was as nothing to the delay at Oenoe.

SECTION 2.18.4
During this interval the Athenians were carrying in their property; and it was the belief of the Peloponnesians that a quick advance would have found everything still out, had it not been for his procrastination.

SECTION 2.18.5
Such was the feeling of the army towards Archidamus during the siege. But he, it is said, expected that the Athenians would shrink from letting their land be wasted, and would make their submission while it was still uninjured; and this was why he waited.

CHAPTER 2.19

SECTION 2.19.1
But after he had assaulted Oenoe, and every possible attempt to take it had failed, as no herald came from Athens, he at last broke up his camp and invaded Attica. This was about eighty days after the Theban attempt upon Plataea, just in the middle of summer, when the corn was ripe, and Archidamus, son of Zeuxis, King of Lacedaemon, was in command.

SECTION 2.19.2
Encamping in Eleusis and the Thriasian plain, they began their ravages, and putting to flight some Athenian horse at a place called Rheiti, or the Brooks, they then advanced, keeping Mount Aegaleus on their right, through Cropia, until they reached Acharnae, the largest of the Athenian demes or townships. Sitting down before it, they formed a camp there, and continued their ravages for a long while.

CHAPTER 2.20

SECTION 2.20.1
The reason why Archidamus remained in order of battle at Acharnae during this incursion, instead of descending into the plain, is said to have been this.

SECTION 2.20.2
He hoped that the Athenians might possibly be tempted by the multitude of their youth and the unprecedented efficiency of their service to come out to battle and attempt to stop the devastation of their lands.

SECTION 2.20.3
Accordingly, as they had not met him at Eleusis or the Thriasian plain, he tried if they could be provoked to a sally by the spectacle of a camp at Acharnae.

SECTION 2.20.4
He thought the place itself a good position for encamping; and it seemed likely that such an important part of the state as the three thousand heavy infantry of the Acharnians would refuse to submit to the ruin of their property, and would force a battle on the rest of the citizens. On the other hand, should the Athenians not take the field during this incursion, he could then fearlessly ravage the plain in future invasions, and extend his advance up to the very walls of Athens. After the Acharnians had lost their own property they would be less willing to risk themselves for that of their neighbors; and so there would be division in the Athenian counsels.

SECTION 2.20.5
These were the motives of Archidamus for remaining at Acharnae.

CHAPTER 2.21

SECTION 2.21.1
In the meanwhile, as long as the army was at Eleusis and the Thriasian plain, hopes were still entertained of its not advancing any nearer. It was remembered that Pleistoanax, son of Pausanias, king of Lacedaemon, had invaded Attica with a Peloponnesian army fourteen years before, but had retreated without advancing farther than Eleusis and Thria, which indeed proved the cause of his exile from Sparta, as it was thought he had been bribed to retreat.

SECTION 2.21.2
But when they saw the army at Acharnae, barely seven miles from Athens, they lost all patience. The territory of Athens was being ravaged before the very eyes of the Athenians, a sight which the young men had never seen before and the old only in the Median wars; and it was naturally thought a grievous insult, and the determination was universal, especially among the young men, to sally forth and stop it.

SECTION 2.21.3
Knots were formed in the streets and engaged in hot discussion; for if the proposed sally was warmly recommended, it was also in some cases opposed. Oracles of the most various import were recited by the collectors, and found eager listeners in one or other of the disputants. Foremost in pressing for the sally were the Acharnians, as constituting no small part of the army of the state, and as it was their land that was being ravaged. In short, the whole city was in a most excited state; Pericles was the object of general indignation; his previous counsels were totally forgotten; he was abused for not leading out the army which he commanded, and was made responsible for the whole of the public suffering.

CHAPTER 2.22

SECTION 2.22.1
He, meanwhile, seeing anger and infatuation just now in the ascendant, and confident of his wisdom in refusing a sally, would not call either assembly or meeting of the people, fearing the fatal results of a debate inspired by passion and not by prudence. Accordingly, he addressed himself to the defence of the city, and kept it as quiet as possible,

SECTION 2.22.2
though he constantly sent out cavalry to prevent raids on the lands near the city from flying parties of the enemy. There was a trifling affair at Phrygia between a squadron of the Athenian horse with the Thessalians and the Boeotian cavalry; in which the former had rather the best of it, until the heavy infantry advanced to the support of the Boeotians, when the Thessalians and Athenians were routed and lost a few men, whose bodies, however, were recovered the same day without a truce. The next day the Peloponnesians set up a trophy.

SECTION 2.22.3
Ancient alliance brought the Thessalians to the aid of Athens; those who came being the Larisaeans, Pharsalians, Cranonians, Pyrasians, Gyrtonians, and Pheraeans. The Larisaean commanders were Polymedes and Aristonus, two party leaders in Larisa; the Pharsalian general was Menon; each of the other cities had also its own commander.

CHAPTER 2.23

SECTION 2.23.1
In the meantime the Peloponnesians, as the Athenians did not come out to engage them, broke up from Acharnae and ravaged some of the demes between Mount Parnes and Brilessus.

SECTION 2.23.2
While they were in Attica, the Athenians sent off the hundred ships which they had been preparing round Peloponnese, with a thousand heavy infantry and four hundred archers on board, under the command of Carcinus, son of Xenotimus, Proteas, son of Epicles, and Socrates, son of Antigenes.

SECTION 2.23.3
This armament weighed anchor and started on its cruise, and the Peloponnesians, after remaining in Attica as long as their provisions lasted, retired through Boeotia by a different road to that by which they had entered. As they passed Oropus they ravaged the territory of Graea which is held by the Oropians from Athens, and reaching Peloponnese broke up to their respective cities.

CHAPTER 2.24

SECTION 2.24.1
After they had retired the Athenians set guards by land and sea at the points at which they intended to have regular stations during the war. They also resolved to set apart a special fund of a thousand talents from the monies in the Acropolis. This was not to be spent, but the current expenses of the war were to be otherwise provided for. If any one should move or put to the vote a proposition for using the money for any purpose whatever except that of defending the city in the event of the enemy bringing a fleet to make an attack by sea, it should be a capital offence.

SECTION 2.24.2
With this sum of money they also set aside a special fleet of one hundred galleys, the best ships of each year, with their captains. None of these was to be used except with the money and against the same peril, should such peril arise.

CHAPTER 2.25

SECTION 2.25.1
Meanwhile the Athenians in the hundred ships round Peloponnese, reinforced by a Corcyraean squadron of fifty vessels and some others of the allies in those parts, cruised about the coasts and ravaged the country. Among other places they landed in Laconia and made an assault upon Methone; there being no garrison in the place, and the wall being weak.

SECTION 2.25.2
But it so happened that Brasidas, son of Tellis, a Spartan, was in command of a guard for the defence of the district. Hearing of the attack, he hurried with a hundred heavy infantry to the assistance of the besieged, and dashing through the army of the Athenians, which was scattered over the country and had its attention turned to the wall, threw himself into Methone. He lost a few men in making good his entrance, but saved the place and won the thanks of Sparta by his exploit, being thus the first officer who obtained this notice during the war.

SECTION 2.25.3
The Athenians at once weighed anchor and continued their cruise. Touching at Pheia in Elis, they ravaged the country for two days and defeated a picked force of three hundred men that had come from the vale of Elis and the immediate neighborhood to the rescue.

SECTION 2.25.4
But a stiff squall came down upon them, and not liking to face it in a place where there was no harbor, most of them got on board their ships, and doubling Point Ichthys sailed into the port of Pheia. In the meantime the Messenians, and some others who could not get on board, marched over by land and took Pheia.

SECTION 2.25.5
The fleet afterwards sailed round and picked them up and then put to sea; Pheia being evacuated, as the main army of the Eleans had now come up. The Athenians continued their cruise, and ravaged other places on the coast.

CHAPTER 2.26

SECTION 2.26.1
About the same time the Athenians sent thirty ships to cruise round Locris and also to guard Euboea; Cleopompus, son of Clinias, being in command.

SECTION 2.26.2
Making descents from the fleet he ravaged certain places on the sea-coast, and captured Thronium and took hostages from it. He also defeated at Alope the Locrians that had assembled to resist him.

CHAPTER 2.27

SECTION 2.27.1
During the summer the Athenians also expelled the Aeginetans with their wives and children from Aegina, on the ground of their having been the chief agents in bringing the war upon them. Besides, Aegina lies so near Peloponnese, that it seemed safer to send colonists of their own to hold it, and shortly afterwards the settlers were sent out.

SECTION 2.27.2
The banished Aeginetans found an asylum in Thyrea, which was given to them by Lacedaemon, not only on account of her quarrel with Athens, but also because the Aeginetans had laid her under obligations at the time of the earthquake and the revolt of the Helots. The territory of Thyrea is on the frontier of Argolis and Laconia, reaching down to the sea. Those of the Aeginetans who did not settle here were scattered over the rest of Hellas.

CHAPTER 2.28

SECTION 2.28.1
The same summer, at the beginning of a new lunar month, the only time by the way at which it appears possible, the sun was eclipsed after noon. After it had assumed the form of a crescent and some of the stars had come out, it returned to its natural shape.

CHAPTER 2.29

SECTION 2.29.1
During the same summer Nymphodorus, son of Pythes, an Abderite, whose sister Sitalces had married, was made their Proxenus by the Athenians and sent for to Athens. They had hitherto considered him their enemy; but he had great influence with Sitalces, and they wished this prince to become their ally. Sitalces was the son of Teres and king of the Thracians.

SECTION 2.29.2
Teres, the father of Sitalces, was the first to establish the great kingdom of the Odrysians on a scale quite unknown to the rest of Thrace, a large portion of the Thracians being independent.

SECTION 2.29.3
This Teres is in no way related to Tereus who married Pandion's daughter Procne from Athens; nor indeed did they belong to the same part of Thrace. Tereus lived in Daulis, part of what is now called Phocis, but which at that time was inhabited by Thracians. It was in this land that the women perpetrated the outrage upon Itys; and many of the poets when they mention the nightingale call it the Daulian bird. Besides, Pandion in contracting an alliance for his daughter would consider the advantages of mutual assistance, and would naturally prefer a match at the above moderate distance to the journey of many days which separates Athens from the Odrysians. Again the names are different; and this Teres was king of the Odrysians, the first by the way who attained to any power.

SECTION 2.29.4
Sitalces, his son, was now sought as an ally by the Athenians, who desired his aid in the reduction of the Thracian towns and of Perdiccas.

SECTION 2.29.5
Coming to Athens, Nymphodorus concluded the alliance with Sitalces and made his son Sadocus an Athenian citizen, and promised to finish the war in Thrace by persuading Sitalces to send the Athenians a force of Thracian horse and targeteers.

SECTION 2.29.6
He also reconciled them with Perdiccas, and induced them to restore Therme to him; upon which Perdiccas at once joined the Athenians and Phormio in an expedition against the Chalcidians.

SECTION 2.29.7
Thus Sitalces, son of Teres, king of the Thracians, and Perdiccas, son of Alexander, king of the Macedonians, became allies of Athens.

CHAPTER 2.30

SECTION 2.30.1
Meanwhile the Athenians in the hundred vessels were still cruising round Peloponnese. After taking Sollium, a town belonging to Corinth, and presenting the city and territory to the Acarnanians of Palaira, they stormed Astacus, expelled its tyrant Evarchus, and gained the place for their confederacy.

SECTION 2.30.2
Next they sailed to the island of Cephallenia and brought it over without using force. Cephallenia lies off Acarnania and Leucas, and consists of four states, the Paleans, Cranians, Samaeans, and Pronaeans. Not long afterwards the fleet returned to Athens.

CHAPTER 2.31

SECTION 2.31.1
Towards the autumn of this year the Athenians invaded the Megarid with their whole levy, resident aliens included, under the command of Pericles, son of Xanthippus. The Athenians in the hundred ships round Peloponnese on their journey home had just reached Aegina, and hearing that the citizens at home were in full force at Megara, now sailed over and joined them.

SECTION 2.31.2
This was without doubt the largest army of Athenians ever assembled, the state being still in the flower of her strength and yet unvisited by the plague. Full ten thousand heavy infantry were in the field, all Athenian citizens, besides the three thousand before Potidaea. Then the resident aliens who joined in the incursion were at least three thousand strong; besides which there was a multitude of light troops. They ravaged the greater part of the territory, and then retired.

SECTION 2.31.3
Other incursions into the Megarid were afterwards made by the Athenians annually during the war, sometimes only with cavalry, sometimes with all their forces. This went on until the capture of Nisaea.

CHAPTER 2.32

SECTION 2.32.1
Atalanta also, the desert island off the Opuntian coast, was towards the end of this summer converted into a fortified post by the Athenians, in order to prevent privateers issuing from Opus and the rest of Locris and plundering Euboea. Such were the events of this summer after the return of the Peloponnesians from Attica.

CHAPTER 2.33

SECTION 2.33.1
In the ensuing winter the Acarnanian Evarchus wishing to return to Astacus, persuaded the Corinthians to sail over with forty ships and fifteen hundred heavy infantry and restore him; himself also hiring some mercenaries. In command of the force were Euphamidas, son of Aristonymus, Timoxenus, son of Timocrates, and Eumachus, son of Chrysis,

SECTION 2.33.2
who sailed over and restored him, and after failing in an attempt on some places on the Acarnanian coast which they were desirous of gaining, began their voyage home.

SECTION 2.33.3
Coasting along shore they touched at Cephallenia and made a descent on the Cranian territory, and losing some men by the treachery of the Cranians, who fell suddenly upon them, put to sea somewhat hurriedly and returned home.

CHAPTER 2.34

SECTION 2.34.1
In the same winter the Athenians gave a funeral at the public cost to those who had first fallen in this war. It was a custom of their ancestors, and the manner of it is as follows.

SECTION 2.34.2
Three days before the ceremony, the bones of the dead are laid out in a tent which has been erected; and their friends bring to their relatives such offerings as they please.

SECTION 2.34.3
In the funeral procession cypress coffins are borne in cars, one for each tribe; the bones of the deceased being placed in the coffin of their tribe. Among these is carried one empty bier decked for the missing, that is, for those whose bodies could not be recovered.

SECTION 2.34.4
Any citizen or stranger who pleases, joins in the procession: and the female relatives are there to wail at the burial.

SECTION 2.34.5
The dead are laid in the public sepulchre in the most beautiful suburb of the city, in which those who fall in war are always buried; with the exception of those slain at Marathon, who for their singular and extraordinary valor were interred on the spot where they fell.

SECTION 2.34.6
After the bodies have been laid in the earth, a man chosen by the state, of approved wisdom and eminent reputation, pronounces over them an appropriate panegyric; after which all retire.

SECTION 2.34.7
Such is the manner of the burying; and throughout the whole of the war, whenever the occasion arose, the established custom was observed.

SECTION 2.34.8
Meanwhile these were the first that had fallen, and Pericles, son of Xanthippus, was chosen to pronounce their eulogium. When the proper time arrived, he advanced from the sepulchre to an elevated platform in order to be heard by as many of the crowd as possible, and spoke as follows:

CHAPTER 2.35

SECTION 2.35.1
‘Most of my predecessors in this place have commended him who made this speech part of the law, telling us that it is well that it should be delivered at the burial of those who fall in battle. For myself, I should have thought that the worth which had displayed itself in deeds, would be sufficiently rewarded by honors also shown by deeds; such as you now see in this funeral prepared at the people's cost. And I could have wished that the reputations of many brave men were not to be imperilled in the mouth of a single individual, to stand or fall according as he spoke well or ill. For it is hard to speak properly upon a subject where it is even difficult to convince your hearers that you are speaking the truth.

SECTION 2.35.2
On the one hand, the friend who is familiar with every fact of the story, may think that some point has not been set forth with that fulness which he wishes and knows it to deserve; on the other, he who is a stranger to the matter may be led by envy to suspect exaggeration if he hears anything above his own nature. For men can endure to hear others praised only so long as they can severally persuade themselves of their own ability to equal the actions recounted: when this point is passed, envy comes in and with it incredulity.

SECTION 2.35.3
However, since our ancestors have stamped this custom with their approval, it becomes my duty to obey the law and to try to satisfy your several wishes and opinions as best I may.

CHAPTER 2.36

SECTION 2.36.1
I shall begin with our ancestors: it is both just and proper that they should have the honor of the first mention on an occasion like the present. They dwelt in the country without break in the succession from generation to generation, and handed it down free to the present time by their valor.

SECTION 2.36.2
And if our more remote ancestors deserve praise, much more do our own fathers, who added to their inheritance the empire which we now possess, and spared no pains to be able to leave their acquisitions to us of the present generation.

SECTION 2.36.3
Lastly, there are few parts of our dominions that have not been augmented by those of us here, who are still more or less in the vigor of life; while the mother country has been furnished by us with everything that can enable her to depend on her own resources whether for war or for peace.

SECTION 2.36.4
That part of our history which tells of the military achievements which gave us our several possessions, or of the ready valor with which either we or our fathers stemmed the tide of Hellenic or foreign aggression, is a theme too familiar to my hearers for me to dilate on, and I shall therefore pass it by. But what was the road by which we reached our position, what the form of government under which our greatness grew, what the national habits out of which it sprang; these are questions which I may try to solve before I proceed to my panegyric upon these men; since I think this to be a subject upon which on the present occasion a speaker may properly dwell, and to which the whole assemblage, whether citizens or foreigners, may listen with advantage.

CHAPTER 2.37

SECTION 2.37.1
Our constitution does not copy the laws of neighboring states; we are rather a pattern to others than imitators ourselves. Its administration favors the many instead of the few; this is why it is called a democracy. If we look to the laws, they afford equal justice to all in their private differences; if to social standing, advancement in public life falls to reputation for capacity, class considerations not being allowed to interfere with merit; nor again does poverty bar the way, if a man is able to serve the state, he is not hindered by the obscurity of his condition.

SECTION 2.37.2
The freedom which we enjoy in our government extends also to our ordinary life. There, far from exercising a jealous surveillance over each other, we do not feel called upon to be angry with our neighbor for doing what he likes, or even to indulge in those injurious looks which cannot fail to be offensive, although they inflict no positive penalty.

SECTION 2.37.3
But all this ease in our private relations does not make us lawless as citizens. Against this fear is our chief safeguard, teaching us to obey the magistrates and the laws, particularly such as regard the protection of the injured, whether they are actually on the statute book, or belong to that code which, although unwritten, yet cannot be broken without acknowledged disgrace.

CHAPTER 2.38

SECTION 2.38.1
Further, we provide plenty of means for the mind to refresh itself from business. We celebrate games and sacrifices all the year round, and the elegance of our private establishments forms a daily source of pleasure and helps to banish the spleen;

SECTION 2.38.2
while the magnitude of our city draws the produce of the world into our harbor, so that to the Athenian the fruits of other countries are as familiar a luxury as those of his own.

CHAPTER 2.39

SECTION 2.39.1
If we turn to our military policy, there also we differ from antagonists. We throw open our city to the world, and never by alien acts exclude foreigners from any opportunity of learning or observing, although the eyes of an enemy may occasionally profit by our liberality; trusting less in system and policy than to the native spirit of our citizens; while in education, where our rivals from their very cradles by a painful discipline seek after manliness, at Athens we live exactly as we please, and yet are just as ready to encounter every legitimate danger.

SECTION 2.39.2
In proof of this it may be noticed that the Lacedaemonians do not invade our country alone, but bring with them all their confederates; while we Athenians advance unsupported into the territory of a neighbor, and fighting upon a foreign soil usually vanquish with ease men who are defending their homes.

SECTION 2.39.3
Our united force was never yet encountered by any enemy, because we have at once to attend to our marine and to despatch our citizens by land upon a hundred different services; so that, wherever they engage with some such fraction of our strength, a success against a detachment is magnified into a victory over the nation, and a defeat into a reverse suffered at the hands of our entire people.

SECTION 2.39.4
And yet if with habits not of labor but of ease, and courage not of art but of nature, we are still willing to encounter danger, we have the double advantage of escaping the experience of hardships in anticipation and of facing them in the hour of need as fearlessly as those who are never free from them.Nor are these the only points in which our city is worthy of admiration.

CHAPTER 2.40

SECTION 2.40.1
We cultivate refinement without extravagance and knowledge without effeminacy; wealth we employ more for use than for show, and place the real disgrace of poverty not in owning to the fact but in declining the struggle against it.

SECTION 2.40.2
Our public men have, besides politics, their private affairs to attend to, and our ordinary citizens, though occupied with the pursuits of industry, are still fair judges of public matters; for, unlike any other nation, regarding him who takes no part in these duties not as unambitious but as useless, we Athenians are able to judge at all events if we cannot originate, and instead of looking on discussion as a stumbling-block in the way of action, we think it an indispensable preliminary to any wise action at all.

SECTION 2.40.3
Again, in our enterprises we present the singular spectacle of daring and deliberation, each carried to its highest point, and both united in the same persons; although usually decision is the fruit of ignorance, hesitation of reflection. But the palm of courage will surely be adjudged most justly to those, who best know the difference between hardship and pleasure and yet are never tempted to shrink from danger.

SECTION 2.40.4
In generosity we are equally singular, acquiring our friends by conferring not by receiving favors. Yet, of course, the doer of the favor is the firmer friend of the two, in order by continued kindness to keep the recipient in his debt; while the debtor feels less keenly from the very consciousness that the return he makes will be a payment, not a free gift.

SECTION 2.40.5
And it is only the Athenians who, fearless of consequences, confer their benefits not from calculations of expediency, but in the confidence of liberality.

CHAPTER 2.41

SECTION 2.41.1
In short, I say that as a city we are the school of Hellas; while I doubt if the world can produce a man, who where he has only himself to depend upon, is equal to so many emergencies, and graced by so happy a versatility as the Athenian.

SECTION 2.41.2
And that this is no mere boast thrown out for the occasion, but plain matter of fact, the power of the state acquired by these habits proves.

SECTION 2.41.3
For Athens alone of her contemporaries is found when tested to be greater than her reputation, and alone gives no occasion to her assailants to blush at the antagonist by whom they have been worsted, or to her subjects to question her title by merit to rule.

SECTION 2.41.4
Rather, the admiration of the present and succeeding ages will be ours, since we have not left our power without witness, but have shown it by mighty proofs; and far from needing a Homer for our panegyrist, or other of his craft whose verses might charm for the moment only for the impression which they gave to melt at the touch of fact, we have forced every sea and land to be the highway of our daring, and everywhere, whether for evil or for good, have left imperishable monuments behind us.

SECTION 2.41.5
Such is the Athens for which these men, in the assertion of their resolve not to lose her, nobly fought and died; and well may well every one of their survivors be ready to suffer in her cause.

CHAPTER 2.42

SECTION 2.42.1
Indeed if I have dwelt at some length upon the character of our country, it has been to show that our stake in the struggle is not the same as theirs who have no such blessings to lose, and also that the panegyric of the men over whom I am now speaking might be by definite proofs established.

SECTION 2.42.2
That panegyric is now in a great measure complete; for the Athens that I have celebrated is only what the heroism of these and their like have made her, men whose fame, unlike at of most Hellenes, will be found to be only commensurate with their deserts. And if a test of worth be wanted, it is to be found in their closing scene, and this not only in the cases in which it set the final seal upon their merit, but also in those in which it gave the first intimation of their having any.

SECTION 2.42.3
For there is justice in the claim that steadfastness in his country's battles should be as a cloak to cover a man's other imperfections; since the good action has blotted out the bad, and his merit as a citizen more than outweighed his demerits as an individual.

SECTION 2.42.4
But none of these allowed either wealth with its prospect of future enjoyment to unnerve his spirit, or poverty with its hope of a day of freedom and riches to tempt him to shrink from danger. No, holding that vengeance upon their enemies was more to be desired than any personal blessings, and reckoning this to be the most glorious of hazards, they joyfully determined to accept the risk, to make sure of their vengeance and to let their wishes wait; and while committing to hope the uncertainty of final success, in the business before them they thought fit to act boldly and trust in themselves. Thus choosing to die resisting, rather than to live submitting, they fled only from dishonor, but met danger face to face, and after one brief moment, while at the summit of their fortune, escaped, not from their fear, but from their glory.

CHAPTER 2.43

SECTION 2.43.1
So died these men as became Athenians. You, their survivors, must determine to have as unaltering a resolution in the field, though you may pray that it may have a happier issue. And not contented with ideas derived only from words of the advantages which are bound up with the defence of your country, though these would furnish a valuable text to a speaker even before an audience so alive to them as the present, you must yourselves realize the power of Athens, and feed your eyes upon her from day to day, till love of her fills your hearts; and then when all her greatness shall break upon you, you must reflect that it was by courage, sense of duty, and a keen feeling of honor in action that men were enabled to win all this, and that no personal failure in an enterprise could make them consent to deprive their country of their valor, but they laid it at her feet as the most glorious contribution that they could offer.

SECTION 2.43.2
For this offering of their lives made in common by them all they each of them individually received that renown which never grows old, and for a sepulchre, not so much that in which their bones have been deposited, but that noblest of shrines wherein their glory is laid up to be eternally remembered upon every occasion on which deed or story shall fall for its commemoration.

SECTION 2.43.3
For heroes have the whole earth for their tomb; and in lands far from their own, where the column with its epitaph declares it, there is enshrined in every breast a record unwritten with no tablet to preserve it, except that of the heart.

SECTION 2.43.4
These take as your model, and judging happiness to be the fruit of freedom and freedom of valor, never decline the dangers of war.

SECTION 2.43.5
For it is not the miserable that would most justly be unsparing of their lives; these have nothing to hope for: it is rather they to whom continued life may bring reverses as yet unknown, and to whom a fall, if it came, would be most tremendous in its consequences.

SECTION 2.43.6
And surely, to a man of spirit, the degradation of cowardice must be immeasurably more grievous than the unfelt death which strikes him in the midst of his strength and patriotism!

CHAPTER 2.44

SECTION 2.44.1
Comfort, therefore, not condolence, is what I have to offer to the parents of the dead who may be here. Numberless are the chances to which, as they know, the life of man is subject; but fortunate indeed are they who draw for their lot a death so glorious as that which has caused your mourning, and to whom life has been so exactly measured as to terminate in the happiness in which it has been passed.

SECTION 2.44.2
Still I know that this is a hard saying, especially when those are in question of whom you will constantly be reminded by seeing in the homes of others blessings of which once you also boasted: for grief is felt not so much for the want of what we have never known, as for the loss of that to which we have been long accustomed.

SECTION 2.44.3
Yet you who are still of an age to beget children must bear up in the hope of having others in their stead; not only will they help you to forget those whom you have lost, but will be to the state at once a reinforcement and a security; for never can a fair or just policy be expected of the citizen who does not, like his fellows, bring to the decision the interests and apprehensions of a father.

SECTION 2.44.4
While those of you who have passed your prime must congratulate yourselves with the thought that the best part of your life was fortunate, and that the brief span that remains will be cheered by the fame of the departed. For it is only the love of honor that never grows old; and honor it is, not gain, as some would have it, that rejoices the heart of age and helplessness.

CHAPTER 2.45

SECTION 2.45.1
Turning to the sons or brothers of the dead, I see an arduous struggle before you. When a man is gone, all are wont to praise him, and should your merit be ever so transcendent, you will still find it difficult not merely to overtake, but even to approach their renown. The living have envy to contend with, while those who are no longer in our path are honored with a goodwill into which rivalry does not enter.

SECTION 2.45.2
On the other hand if I must say anything on the subject of female excellence to those of you who will now be in widowhood, it will be all comprised in this brief exhortation. Great will be your glory in not falling short of your natural character; and greatest will be hers who is least talked of among the men whether for good or for bad.

CHAPTER 2.46

SECTION 2.46.1
My task is now finished. I have performed it to the best of my ability, and in words, at least, the requirements of the law are now satisfied. If deeds be in question, those who are here interred have received part of their honors already, and I for the rest, their children will be brought up till manhood at the public expense: the state thus offers a valuable prize, as the garland of victory in this race of valor, for the reward both of those who have fallen and their survivors. And where the rewards for merit are greatest, there are found the best citizens.

SECTION 2.46.2
And now that you have brought to a close your lamentations for your relatives, you may depart.’

CHAPTER 2.47

SECTION 2.47.1
Such was the funeral that took place during this winter, with which the first year of the war came to an end.

SECTION 2.47.2
In the first days of summer the Lacedaemonians and their allies, with two-thirds of their forces as before, invaded Attica, under the command of Archidamus, son of Zeuxidamus, king of Lacedaemon, and sat down and laid waste the country.

SECTION 2.47.3
Not many days after their arrival in Attica the plague first began to show itself among the Athenians. It was said that it had broken out in many places previously in the neighborhood of Lemnos and elsewhere; but a pestilence of such extent and mortality was nowhere remembered.

SECTION 2.47.4
Neither were the physicians at first of any service, ignorant as they were of the proper way to treat it, but they died themselves the most thickly, as they visited the sick most often; nor did any human art succeed any better. Supplications in the temples, divinations, and so forth were found equally futile, till the overwhelming nature of the disaster at last put a stop to them altogether.

CHAPTER 2.48

SECTION 2.48.1
It first began, it is said, in the parts of Ethiopia above Egypt, and thence descended into Egypt and Libya and into most of the king's country.

SECTION 2.48.2
Suddenly falling upon Athens, it first attacked the population in Piraeus,—which was the occasion of their saying that the Peloponnesians had poisoned the reservoirs, there being as yet no wells there—and afterwards appeared in the upper city, when the deaths became much more frequent.

SECTION 2.48.3
All speculation as to its origin and its causes, if causes can be found adequate to produce so great a disturbance, I leave to other writers, whether lay or professional; for myself, I shall simply set down its nature, and explain the symptoms by which perhaps it may be recognized by the student, if it should ever break out again. This I can the better do, as I had the disease myself, and watched its operation in the case of others.

CHAPTER 2.49

SECTION 2.49.1
That year then is admitted to have been otherwise unprecedentedly free from sickness; and such few cases as occurred, all determined in this.

SECTION 2.49.2
As a rule, however, there was no ostensible cause; but people in good health were all of a sudden attacked by violent heats in the head, and redness and inflammation in the eyes, the inward parts, such as the throat or tongue, becoming bloody and emitting an unnatural and fetid breath.

SECTION 2.49.3
These symptoms were followed by sneezing and hoarseness, after which the pain soon reached the chest, and produced a hard cough. When it fixed in the stomach, it upset it; and discharges of bile of every kind named by physicians ensued, accompanied by very great distress.

SECTION 2.49.4
In most cases also an ineffectual retching followed, producing violent spasms, which in some cases ceased soon after, in others much later.

SECTION 2.49.5
Externally the body was not very hot to the touch, nor pale in its appearance, but reddish, livid, and breaking out into small pustules and ulcers. But internally it burned so that the patient could not bear to have on him clothing or linen even of the very lightest description; or indeed to be otherwise than stark naked. What they would have liked best would have been to throw themselves into cold water; as indeed was done by some of the neglected sick, who plunged into the rain-tanks in their agonies of unquenchable thirst; though it made no difference whether they drank little or much.

SECTION 2.49.6
Besides this, the miserable feeling of not being able to rest or sleep never ceased to torment them. The body meanwhile did not waste away so long as the distemper was at its height, but held out to a marvel against its ravages; so that when they succumbed, as in most cases, on the seventh or eighth day to the internal inflammation, they had still some strength in them. But if they passed this stage, and the disease descended further into the bowels, inducing a violent ulceration there accompanied by severe diarrhea, this brought on a weakness which was generally fatal.

SECTION 2.49.7
For the disorder first settled in the head, ran its course from thence through the whole of the body, and even where it did not prove mortal, it still left its mark on the extremities;

SECTION 2.49.8
for it settled in the privy parts, the fingers and the toes, and many escaped with the loss of these, some too with that of their eyes. Others again were seized with an entire loss of memory on their first recovery, and did not know either themselves or their friends.

CHAPTER 2.50

SECTION 2.50.1
But while the nature of the distemper was such as to baffle all description, and its attacks almost too grievous for human nature to endure, it was still in the following circumstance that its difference from all ordinary disorders was most clearly shown. All the birds and beasts that prey upon human bodies, either abstained from touching them (though there were many lying unburied), or died after tasting them.

SECTION 2.50.2
In proof of this, it was noticed that birds of this kind actually disappeared; they were not about the bodies, or indeed to be seen at all. But of course the effects which I have mentioned could best be studied in a domestic animal like the dog.

CHAPTER 2.51

SECTION 2.51.1
Such then, if we pass over the varieties of particular cases, which were many and peculiar, were the general features of the distemper. Meanwhile the town enjoyed an immunity from all the ordinary disorders; or if any case occurred, it ended in this.

SECTION 2.51.2
Some died in neglect, others in the midst of every attention. No remedy was found that could be used as a specific; for what did good in one case, did harm in another.

SECTION 2.51.3
Strong and weak constitutions proved equally incapable of resistance, all alike being swept away, although dieted with the utmost precaution.

SECTION 2.51.4
By far the most terrible feature in the malady was the dejection which ensued when anyone felt himself sickening, for the despair into which they instantly fell took away their power of resistance, and left them a much easier prey to the disorder; besides which, there was the awful spectacle of men dying like sheep, through having caught the infection in nursing each other. This caused the greatest mortality.

SECTION 2.51.5
On the one hand, if they were afraid to visit each other, they perished from neglect; indeed many houses were emptied of their inmates for want of a nurse: on the other, if they ventured to do so, death was the consequence. This was especially the case with such as made any pretensions to goodness: honor made them unsparing of themselves in their attendance in their friends' houses, where even the members of the family were at last worn out by the moans of the dying, and succumbed to the force of the disaster.

SECTION 2.51.6
Yet it was with those who had recovered from the disease that the sick and the dying found most compassion. These knew what it was from experience, and had now no fear for themselves; for the same man was never attacked twice—never at least fatally. And such persons not only received the congratulations of others, but themselves also, in the elation of the moment, half entertained the vain hope that they were for the future safe from any disease whatsoever.

CHAPTER 2.52

SECTION 2.52.1
An aggravation of the existing calamity was the influx from the country into the city, and this was especially felt by the new arrivals.

SECTION 2.52.2
As there were no houses to receive them, they had to be lodged at the hot season of the year in stifling cabins, where the mortality raged without restraint. The bodies of dying men lay one upon another, and half-dead creatures reeled about the streets and gathered round all the fountains in their longing for water.

SECTION 2.52.3
The sacred places also in which they had quartered themselves were full of corpses of persons that had died there, just as they were; for as the disaster passed all bounds, men, not knowing what was to become of them, became utterly careless of everything, whether sacred or profane.

SECTION 2.52.4
All the burial rites before in use were entirely upset, and they buried the bodies as best they could. Many from want of the proper appliances, through so many of their friends having died already, had recourse to the most shameless sepultures: sometimes getting the start of those who had raised a pile, they threw their own dead body upon the stranger's pyre and ignited it; sometimes they tossed the corpse which they were carrying on the top of another that was burning, and so went off.

CHAPTER 2.53

SECTION 2.53.1
Nor was this the only form of lawless extravagance which owed its origin to the plague. Men now coolly ventured on what they had formerly done in a corner, and not just as they pleased, seeing the rapid transitions produced by persons in prosperity suddenly dying and those who before had nothing succeeding to their property.

SECTION 2.53.2
So they resolved to spend quickly and enjoy themselves, regarding their lives and riches as alike things of a day.

SECTION 2.53.3
Perseverance in what men called honor was popular with none, it was so uncertain whether they would be spared to attain the object; but it was settled that present enjoyment, and all that contributed to it, was both honorable and useful.

SECTION 2.53.4
Fear of gods or law of man there was none to restrain them. As for the first, they judged it to be just the same whether they worshipped them or not, as they saw all alike perishing; and for the last, no one expected to live to be brought to trial for his offences, but each felt that a far severer sentence had been already passed upon them all and hung ever over their heads, and before this fell it was only reasonable to enjoy life a little.

CHAPTER 2.54

SECTION 2.54.1
Such was the nature of the calamity, and heavily did it weigh on the Athenians; death raging within the city and devastation without.

SECTION 2.54.2
Among other things which they remembered in their distress was, very naturally, the following verse which the old men said had long ago been uttered: / A Dorian war shall come and with it death.

SECTION 2.54.3
So a dispute arose as to whether dearth and not death had not been the word in the verse; but at the present juncture, it was of course decided in favor of the latter; for the people made their recollection fit in with their sufferings. I fancy, however, that if another Dorian war should ever afterwards come upon us, and a dearth should happen to accompany it, the verse will probably be read accordingly.

SECTION 2.54.4
The oracle also which had been given to the Lacedaemonians was now remembered by those who knew of it. When the God was asked whether they should go to war, he answered that if they put their might into it, victory would be theirs, and that he would himself be with them.

SECTION 2.54.5
With this oracle events were supposed to tally. For the plague broke out so soon as the Peloponnesians invaded Attica, and never entering Peloponnese (not at least to an extent worth noticing), committed its worst ravages at Athens, and next to Athens, at the most populous of the other towns. Such was the history of the plague.

CHAPTER 2.55

SECTION 2.55.1
After ravaging the plain the Peloponnesians advanced into the Paralian region as far as Laurium, where the Athenian silver mines are, and first laid waste the side looking towards Peloponnese, next that which faces Euboea and Andros.

SECTION 2.55.2
But Pericles, who was still general, held the same opinion as in the former invasion, and would not let the Athenians march out against them.

CHAPTER 2.56

SECTION 2.56.1
However while they were still in the plain, and had not yet entered the Paralian land, he had prepared an armament of a hundred ships for Peloponnese, and when all was ready put out to sea.

SECTION 2.56.2
On board the ships he took four thousand Athenian heavy infantry, and three hundred cavalry in horse transports, then for the first time made out of old galleys; fifty Chian and Lesbian vessels also joining in the expedition.

SECTION 2.56.3
When this Athenian armament put out to sea, they left the Peloponnesians in Attica in the Paralian region.

SECTION 2.56.4
Arriving at Epidaurus in Peloponnese they ravaged most of the territory, and even had hopes of taking the town by an assault: in this however they were not successful.

SECTION 2.56.5
Putting out from Epidaurus, they laid waste the territory of Troezen, Halieis, and Hermione, all towns on the coast of Peloponnese,

SECTION 2.56.6
and thence sailing to Prasiai, a maritime town in Laconia, ravaged part of its territory, and took and sacked the place itself; after which they returned home, but found the Peloponnesians gone and no longer in Attica.

CHAPTER 2.57

SECTION 2.57.1
During the whole time that the Peloponnesians were in Attica and the Athenians on the expedition in their ships, men kept dying of the plague both in the armament and in Athens. Indeed it was actually asserted that the departure of the Peloponnesians was hastened by fear of the disorder; as they heard from deserters that it was in the city, and also could see the burials going on.

SECTION 2.57.2
Yet in this invasion they remained longer than in any other, and ravaged the whole country, for they were about forty days in Attica.

CHAPTER 2.58

SECTION 2.58.1
The same summer Hagnon, son of Nicias, and Cleopompus, son of Clinias, the colleagues of Pericles, took the armament of which he had lately made use, and went off upon an expedition against the Chalcidians in the direction of Thrace and Potidaea, which was still under siege. As soon as they arrived, they brought up their engines against Potidaea and tried every means of taking it,

SECTION 2.58.2
but did not succeed either in capturing the city or in doing anything else worthy of their preparations. For the plague attacked them here also, and committed such havoc as to cripple them completely, even the previously healthy soldiers of the former expedition catching the infection from Hagnon's troops; while Phormio and the sixteen hundred men whom he commanded only escaped by being no longer in the neighborhood of the Chalcidians.

SECTION 2.58.3
The end of it was that Hagnon returned with his ships to Athens, having lost one thousand and fifty out of four thousand heavy infantry in about forty days; though the soldiers stationed there before remained in the country and carried on the siege of Potidaea.

CHAPTER 2.59

SECTION 2.59.1
After the second invasion of the Peloponnesians a change came over the spirit of the Athenians. Their land had now been twice laid waste; and war and pestilence at once pressed heavy upon them.

SECTION 2.59.2
They began to find fault with Pericles, as the author of the war and the cause of all their misfortunes, and became eager to come to terms with Lacedaemon, and actually sent ambassadors thither, who did not however succeed in their mission. Their despair was now complete and all vented itself upon Pericles.

SECTION 2.59.3
When he saw them exasperated at the present turn of affairs and acting exactly as he had anticipated, he called an assembly, being (it must be remembered) still general, with the double object of restoring confidence and of leading them from these angry feelings to a calmer and more hopeful state of mind. He accordingly came forward and spoke as follows:

CHAPTER 2.60

SECTION 2.60.1
‘I was not unprepared for the indignation of which I have been the object, as I know its causes; and I have called an assembly for the purpose of reminding you upon certain points, and of protesting against your being unreasonably irritated with me, or cowed by your sufferings.

SECTION 2.60.2
I am of opinion that national greatness is more for the advantage of private citizens, than any individual well-being coupled with public humiliation.

SECTION 2.60.3
A man may be personally ever so well off, and yet if his country be ruined he must be ruined with it; whereas a flourishing commonwealth always affords chances of salvation to unfortunate individuals.

SECTION 2.60.4
Since then a state can support the misfortunes of private citizens, while they cannot support hers, it is surely the duty of everyone to be forward in her defence, and not like you to be so confounded with your domestic afflictions as to give up all thoughts of the common safety, and to blame me for having counselled war and yourselves for having voted it.

SECTION 2.60.5
And yet if you are angry with me, it is with one who, as I believe, is second to no man either in knowledge of the proper policy, or in the ability to expound it, and who is moreover not only a patriot but an honest one.

SECTION 2.60.6
A man possessing that knowledge without that faculty of exposition might as well have no idea at all on the matter: if he had both these gifts, but no love for his country, he would be but a cold advocate for her interests; while were his patriotism not proof against bribery, everything would go for a price.

SECTION 2.60.7
So that if you thought that I was even moderately distinguished for these qualities when you took my advice and went to war, there is certainly no reason now why I should be charged with having done wrong.

CHAPTER 2.61

SECTION 2.61.1
For those of course who have a free choice in the matter and whose fortunes are not at stake, war is the greatest of follies. But if the only choice was between submission with loss of independence, and danger with the hope of preserving that independence,—in such a case it is he who will not accept the risk that deserves blame, not he who will.

SECTION 2.61.2
I am the same man and do not alter, it is you who change, since in fact you took my advice while unhurt, and waited for misfortune to repent of it; and the apparent error of my policy lies in the infirmity of your resolution, since the suffering that it entails is being felt by every one among you, while its advantage is still remote and obscure to all, and a great and sudden reverse having befallen you, your mind is too much depressed to persevere in your resolves.

SECTION 2.61.3
For before what is sudden, unexpected, and least within calculation the spirit quails; and putting all else aside, the plague has certainly been an emergency of this kind.

SECTION 2.61.4
Born, however, as you are, citizens of a great state, and brought up, as you have been, with habits equal to your birth, you should be ready to face the greatest disasters and still to keep unimpaired the lustre of your name. For the judgment of mankind is as relentless to the weakness that falls short of a recognized renown, as it is jealous of the arrogance that aspires higher than its due. Cease then to grieve for your private afflictions, and address yourselves instead to the safety of the commonwealth.

CHAPTER 2.62

SECTION 2.62.1
If you shrink before the exertions which the war makes necessary, and fear that after all they may not have a happy result, you know the reasons by which I have often demonstrated to you the groundlessness of your apprehension. If those are not enough, I will now reveal an advantage arising from the greatness of your dominion, which I think has never yet suggested itself to you, which I never mentioned in my previous speeches, and which has so bold a sound that I should scarce adventure it now, were it not for the unnatural depression which I see around me.

SECTION 2.62.2
You perhaps think that your empire extends only over your allies; I will declare to you the truth. The visible field of action has two parts, land and sea. In the whole of one of these you are completely supreme, not merely as far as you use it at present, but also to what further extent you may think fit: in fine, your naval resources are such that your vessels may go where they please, without the king or any other nation on earth being able to stop them.

SECTION 2.62.3
So that although you may think it a great privation to lose the use of your land and houses, still you must see that this power is something widely different; and instead of fretting on their account, you should really regard them in the light of the gardens and other accessories that embellish a great fortune, and as, in comparison, of little moment. You should know too that liberty preserved by your efforts will easily recover for us what we have lost, while, the knee once bowed, even what you have will pass from you. Your fathers receiving these possessions not from others, but from themselves, did not let slip what their labor had acquired, but delivered them safe to you; and in this respect at least you must prove yourselves their equals, remembering that to lose what one has got is more disgraceful than to be baulked in getting, and you must confront your enemies not merely with spirit but with disdain.

SECTION 2.62.4
Confidence indeed a blissful ignorance can impart, ay, even to a coward's breast, but disdain is the privilege of those who, like us, have been assured by reflection of their superiority to their adversary.

SECTION 2.62.5
And where the chances are the same, knowledge fortifies courage by the contempt which is its consequence, its trust being placed, not in hope, which is the prop of the desperate, but in a judgment grounded upon existing resources, whose anticipations are more to be depended upon.

CHAPTER 2.63

SECTION 2.63.1
Again, your country has a right to your services in sustaining the glories of her position. These are a common source of pride to you all, and you cannot decline the burdens of empire and still expect to share its honors. You should remember also that what you are fighting against is not merely slavery as an exchange for independence, but also loss of empire and danger from the animosities incurred in its exercise.

SECTION 2.63.2
Besides, to recede is no longer possible, if indeed any of you in the alarm of the moment has become enamored of the honesty of such an unambitious part. For what you hold is, to speak somewhat plainly, a tyranny; to take it perhaps was wrong, but to let it go is unsafe.

SECTION 2.63.3
And men of these retiring views, making converts of others, would quickly ruin a state; indeed the result would be the same if they could live independent by themselves; for the retiring and unambitious are never secure without vigorous protectors at their side; in fine, such qualities are useless to an imperial city, though they may help a dependency to an unmolested servitude.

CHAPTER 2.64

SECTION 2.64.1
But you must not be seduced by citizens like these nor be angry with me,—who, if I voted for war, only did as you did yourselves,—in spite of the enemy having invaded your country and done what you could be certain that he would do, if you refused to comply with his demands; and although besides what we counted for, the plague has come upon us—the only point indeed at which our calculation has been at fault. It is this, I know, that has had a large share in making me more unpopular than I should otherwise have been,—quite undeservedly, unless you are also prepared to give me the credit of any success with which chance may present you.

SECTION 2.64.2
Besides, the hand of Heaven must be borne with resignation, that of the enemy with fortitude; this was the old way at Athens, and do not you prevent it being so still.

SECTION 2.64.3
Remember, too, that if your country has the greatest name in all the world, it is because she never bent before disaster; because she has expended more life and effort in war than any other city, and has won for herself a power greater than any hitherto known, the memory of which will descend to the latest posterity; even if now, in obedience to the general law of decay, we should ever be forced to yield, still it will be remembered that we held rule over more Hellenes than any other Hellenic state, that we sustained the greatest wars against their united or separate powers, and inhabited a city unrivalled by any other in resources or magnitude.

SECTION 2.64.4
These glories may incur the censure of the slow and unambitious; but in the breast of energy they will awake emulation, and in those who must remain without them an envious regret.

SECTION 2.64.5
Hatred and unpopularity at the moment have fallen to the lot of all who have aspired to rule others; but where odium must be incurred, true wisdom incurs it for the highest objects. Hatred also is shortlived; but that which makes the splendor of the present and the glory of the future remains for ever unforgotten.

SECTION 2.64.6
Make your decision, therefore, for glory then and honor now, and attain both objects by instant and zealous effort: do not send heralds to Lacedaemon, and do not betray any sign of being oppressed by your present sufferings, since they whose minds are least sensitive to calamity, and whose hands are most quick to meet it, are the greatest men and the greatest communities.’

CHAPTER 2.65

SECTION 2.65.1
Such were the arguments by which Pericles tried to cure the Athenians of their anger against him and to divert their thoughts from their immediate afflictions.

SECTION 2.65.2
As a community he succeeded in convincing them; they not only gave up all idea of sending to Lacedaemon, but applied themselves with increased energy to the war; still as private individuals they could not help smarting under their sufferings, the common people having been deprived of the little that they ever possessed, while the higher orders had lost fine properties with costly establishments and buildings in the country, and, worst of all, had war instead of peace.

SECTION 2.65.3
In fact, the public feeling against him did not subside until he had been fined.

SECTION 2.65.4
Not long afterwards, however, according to the way of the multitude, they again elected him general and committed all their affairs to his hands, having now become less sensitive to their private and domestic afflictions, and understanding that he was the best man of all for the public necessities.

SECTION 2.65.5
For as long as he was at the head of the state during the peace, he pursued a moderate and conservative policy; and in his time its greatness was at its height. When the war broke out, here also he seems to have rightly gauged the power of his country.

SECTION 2.65.6
He outlived its commencement two years and six months, and the correctness of his previsions respecting it became better known by his death.

SECTION 2.65.7
He told them to wait quietly, to pay attention to their marine, to attempt no new conquests, and to expose the city to no hazards during the war, and doing this, promised them a favorable result. What they did was the very contrary, allowing private ambitions and private interests, in matters apparently quite foreign to the war, to lead them into projects unjust both to themselves and to their allies—projects whose success would only conduce to the honor and advantage of private persons, and whose failure entailed certain disaster on the country in the war.

SECTION 2.65.8
The causes of this are not far to seek. Pericles indeed, by his rank, ability, and known integrity, was enabled to exercise an independent control over the multitude—in short, to lead them instead of being led by them; for as he never sought power by improper means, he was never compelled to flatter them, but, on the contrary, enjoyed so high an estimation that he could afford to anger them by contradiction.

SECTION 2.65.9
Whenever he saw them unseasonably and insolently elated, he would with a word reduce them to alarm; on the other hand, if they fell victims to a panic, he could at once restore them to confidence. In short, what was nominally a democracy became in his hands government by the first citizen.

SECTION 2.65.10
With his successors it was different. More on a level with one another, and each grasping at supremacy, they ended by committing even the conduct of state affairs to the whims of the multitude.

SECTION 2.65.11
This, as might have been expected in a great and sovereign state, produced a host of blunders, and amongst them the Sicilian expedition; though this failed not so much through a miscalculation of the power of those against whom it was sent, as through a fault in the senders in not taking the best measures afterwards to assist those who had gone out, but choosing rather to occupy themselves with private cabals for the leadership of the commons, by which they not only paralyzed operations in the field, but also first introduced civil discord at home.

SECTION 2.65.12
Yet after losing most of their fleet besides other forces in Sicily, and with faction already dominant in the city, they could still for three years make head against their original adversaries, joined not only by the Sicilians, but also by their own allies nearly all in revolt, and at last by the king's son, Cyrus, who furnished the funds for the Peloponnesian navy. Nor did they finally succumb till they fell the victims of their own intestine disorders.

SECTION 2.65.13
So superfluously abundant were the resources from which the genius of Pericles foresaw an easy triumph in the war over the unaided forces of the Peloponnesians.

CHAPTER 2.66

SECTION 2.66.1
During the same summer the Lacedaemonians and their allies made an expedition with a hundred ships against Zacynthus, an island lying off the coast of Elis, peopled by a colony of Achaeans from Peloponnese, and in alliance with Athens.

SECTION 2.66.2
There were a thousand Lacedaemonian heavy infantry on board, and Cnemus, a Spartan, as admiral. They made a descent from their ships, and ravaged most of the country; but as the inhabitants would not submit, they sailed back home.

CHAPTER 2.67

SECTION 2.67.1
At the end of the same summer the Corinthian Aristeus, Aneristus, Nicolaus, and Pratodamus, envoys from Lacedaemon, Timagoras, a Tegean, and a private individual named Pollis from Argos, on their way to Asia to persuade the king to supply funds and join in the war, came to Sitalces, son of Teres in Thrace, with the idea of inducing him, if possible, forsake the alliance of Athens and to march on Potidaea then besieged by an Athenian force, and also of getting conveyed by his means to their destination across the Hellespont to Pharnabazus, who was to send them up the country to the king.

SECTION 2.67.2
But there chanced to be with Sitalces some Athenian ambassadors, Learchus, son of Callimachus, and Ameiniades, son of Philemon, who persuaded Sitalces' son, Sadocus, the new Athenian citizen, to put the men into their hands and thus prevent their crossing over to the king and doing their part to injure the country of his choice.

SECTION 2.67.3
He accordingly had them seized, as they were travelling through Thrace to the vessel in which they were to cross the Hellespont, by a party whom he had sent on with Learchus and Ameiniades, and gave orders for their delivery to the Athenian ambassadors, by whom they were brought to Athens.

SECTION 2.67.4
On their arrival, the Athenians, afraid that Aristeus, who had been notably the prime mover in the previous affairs of Potidaea and their Thracian possessions, might live to do them still more mischief if he escaped, slew them all the same day, without giving them a trial or hearing the defence which they wished to offer, and cast their bodies into a pit; thinking themselves justified in using in retaliation the same mode of warfare which the Lacedaemonians had begun, when they slew and cast into pits all the Athenian and allied traders whom they caught on board the merchantmen round Peloponnese. Indeed, at the outset of the war, the Lacedaemonians butchered as enemies all whom they took on the sea, whether allies of Athens or neutrals.

CHAPTER 2.68

SECTION 2.68.1
About the same time towards the close of the summer, the Ambraciot forces, with a number of barbarians that they had raised, marched against the Amphilochian Argos and the rest of that country.

SECTION 2.68.2
The origin of their enmity against the Argives was this.

SECTION 2.68.3
This Argos and the rest of Amphilochia were colonized by Amphilochus, son of Amphiaraus. Dissatisfied with the state of affairs at home on his return thither after the Trojan war, he built this city in the Ambracian gulf, and named it Argos after his own country.

SECTION 2.68.4
This was the largest town in Amphilochia, and its inhabitants the most powerful.

SECTION 2.68.5
Under the pressure of misfortune many generations afterwards, they called in the Ambraciots, their neighbors on the Amphilochian border, to join their colony; and it was by this union with the Ambraciots that they learnt their present Hellenic speech, the rest of the Amphilochians being barbarians.

SECTION 2.68.6
After a time the Ambraciots expelled the Argives and held the city themselves.

SECTION 2.68.7
Upon this the Amphilochians gave themselves over to the Acarnanians; and the two together called the Athenians, who sent them Phormio as general and thirty ships; upon whose arrival they took Argos by storm, and made slaves of the Ambraciots; and the Amphilochians and Acarnanians inhabited the town in common.

SECTION 2.68.8
After this began the alliance between the Athenians and Acarnanians.

SECTION 2.68.9
The enmity of the Ambraciots against the Argives thus commenced with the enslavement of their citizens; and afterwards during the war they collected this armament among themselves and the Chaonians, and other of the neighboring barbarians. Arrived before Argos, they became masters of the country; but not being successful in their attacks upon the town, returned home and dispersed among their different peoples.

CHAPTER 2.69

SECTION 2.69.1
Such were the events of the summer. The ensuing winter the Athenians sent twenty ships round Peloponnese, under the command of Phormio, who stationed himself at Naupactus and kept watch against any one sailing in or out of Corinth and the Crissaean gulf. Six others went to Caria and Lycia under Melesander, to collect tribute in those parts, and also to prevent the Peloponnesian privateers from taking up their station in those waters and molesting the passage of the merchantmen from Phaselis and Phoenicia and the adjoining continent.

SECTION 2.69.2
However, Melesander, going up the country into Lycia with a force of Athenians from the ships and the allies, was defeated and killed in battle, with the loss of a number of his troops.

CHAPTER 2.70

SECTION 2.70.1
The same winter the Potidaeans at length found themselves no longer able to hold out against their besiegers. The inroads of the Peloponnesians into Attica had not had the desired effect of making the Athenians raise the siege. Provisions there were none left; and so far had distress for food gone in Potidaea that, besides a number of other horrors, instances had even occurred of the people having eaten one another. So in this extremity they at last made proposals for capitulating to the Athenian generals in command against them, Xenophon, son of Euripides, Hestiodorus, son of Aristocleides, and Phanomachus, son of Callimachus.

SECTION 2.70.2
The generals accepted their proposals, seeing the sufferings of the army in so exposed a position; besides which the state had already spent two thousand talents upon the siege.

SECTION 2.70.3
The terms of the capitulation were as follows: a free passage out for themselves, their children, wives and auxiliaries, with one garment apiece, the women with two, and a fixed sum of money for their journey.

SECTION 2.70.4
Under this treaty they went out to Chalcidice and other places, according as was in their power. The Athenians, however, blamed the generals for granting terms without instructions from home, being of opinion that the place would have had to surrender at discretion. They afterwards sent settlers of their own to Potidae, and colonized it. Such were the events of the winter, and so ended the second year of this war of which Thucydides was the historian.

CHAPTER 2.71

SECTION 2.71.1
The next summer the Peloponnesians and their allies, instead of invading Attica, marched against Plataea, under the command of Archidamus, son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians. He had encamped his army and was about to lay waste the country, when the Plataeans hastened to send envoys to him, and spoke as follows:

SECTION 2.71.2
‘Archidamus and Lacedaemonians, in invading the Plataean territory, you do what is wrong in itself, and worthy neither of yourselves nor of the fathers who begot you. Pausanias, son of Cleombrotus, your countryman, after freeing Hellas from the Medes with the help of those Hellenes who were willing to undertake the risk of the battle fought near our city, offered sacrifice to Zeus the Liberator in the market-place of Plataea, and calling all the allies together restored to the Plataeans their city and territory, and declared it independent and inviolate against aggression or conquest. Should any such be attempted, the allies present were to help according to their power.

SECTION 2.71.3
Your fathers rewarded us thus for the courage and patriotism that we displayed at that perilous epoch; but you do just the contrary, coming with our bitterest enemies, the Thebans, to enslave us.

SECTION 2.71.4
We appeal, therefore, to the gods to whom the oaths were then made, to the gods of your ancestors, and lastly to those of our country, and call upon you to refrain from violating our territory or transgressing the oaths, and to let us live independent, as Pausanias decreed.’

CHAPTER 2.72

SECTION 2.72.1
The Plataeans had got thus far when they were cut short by Archidamus saying, ‘There is justice, Plataeans, in what you say, if you act up to your words. According to the grant of Pausanias, continue to be independent yourselves, and join in freeing those of your fellow-countrymen who, after sharing in the perils of that period, joined in the oaths to you, and are now subject to the Athenians; for it is to free them and the rest that all this provision and war has been made. I could wish that you would share our labors and abide by the oaths yourselves; if this is impossible, do what we have already required of you—remain neutral, enjoying your own; join neither side, but receive both as friends, neither as allies for the war. With this we shall be satisfied.’

SECTION 2.72.2
Such were the words of Archidamus. The Plataeans, after hearing what he had to say, went into the city and acquainted the people with what had passed, and presently returned for answer that it was impossible for them to do what he proposed without consulting the Athenians, with whom their children and wives now were; besides which they had their fears for the town. After his departure, what was to prevent the Athenians from coming and taking it out of their hands, or the Thebans, who would be included in the oaths, from taking advantage of the proposed neutrality to make a second attempt to seize the city?

SECTION 2.72.3
Upon these points he tried to reassure them by saying: ‘You have only to deliver over the city and houses to us Lacedaemonians, to point out the boundaries of your land, the number of your fruit-trees, and whatever else can be numerically stated, and yourselves to withdraw wherever you like as long as the war shall last. When it is over we will restore to you whatever we received, and in the interim hold it in trust and keep it in cultivation, paying you a sufficient allowance.’

CHAPTER 2.73

SECTION 2.73.1
When they had heard what he had to say, they re-entered the city, and after consulting with the people said that they wished first to acquaint the Athenians with this proposal, and in the event of their approving to accede to it; in the meantime they asked him to grant them a truce and not to lay waste their territory. He accordingly granted a truce for the number of days requisite for the journey, and meanwhile abstained from ravaging their territory.

SECTION 2.73.2
The Plataean envoys went to Athens, and consulted with the Athenians, and returned with the following message to those in the city:

SECTION 2.73.3
‘The Athenians say, Plataeans, that they never hitherto, since we became their allies, on any occasion abandoned us to an enemy, nor will they now neglect us, but will help us according to their ability; and they adjure you by the oaths which your fathers swore, to keep the alliance unaltered.’

CHAPTER 2.74

SECTION 2.74.1
On the delivery of this message by the envoys, the Plataeans resolved not to be unfaithful to the Athenians but to endure, if it must be, seeing their lands laid waste and any other trials that might come to them, and not to send out again, but to answer from the wall that it was impossible for them to do as the Lacedaemonians proposed.

SECTION 2.74.2
As soon as be had received this answer, King Archidamus proceeded first to make a solemn appeal to the gods and heroes of the country in words following:—‘Ye gods and heroes of the Plataean territory, be my witnesses that not as aggressors originally, nor until these had first departed from the common oath, did we invade this land, in which our fathers offered you their prayers before defeating the Medes, and which you made auspicious to the Hellenic arms; nor shall we be aggressors in the measures to which we may now resort, since we have made many fair proposals but have not been successful. Graciously accord that those who were the first to offend may be punished for it, and that vengeance may be attained by those who would righteously inflict it.’

CHAPTER 2.75

SECTION 2.75.1
After this appeal to the gods Archidamus put his army in motion. First he enclosed the town with a palisade formed of the fruit-trees which they cut down, to prevent further egress from Plataea; next day they threw up a mound against the city, hoping that the largeness of the force employed would insure the speedy reduction of the place.

SECTION 2.75.2
They accordingly cut down timber from Cithaeron, and built it up on either side, laying it like lattice-work to serve as a wall to keep the mound from spreading abroad, and carried to it wood and stones and earth and whatever other material might help to complete it.

SECTION 2.75.3
They continued to work at the mound for seventy days and nights without intermission, being divided into relief parties to allow of some being employed in carrying while others took sleep and refreshment; the Lacedaemonian officer attached to each contingent keeping the men to the work.

SECTION 2.75.4
But the Plataeans observing the progress of the mound, constructed a wall of wood and fixed it upon that part of the city wall against which the mound was being erected, and built up bricks inside it which they took from the neighboring houses.

SECTION 2.75.5
The timbers served to bind the building together, and to prevent its becoming weak as it advanced in height; it had also a covering of skins and hides, which protected the wood-work against the attacks of burning missiles and allowed the men to work in safety.

SECTION 2.75.6
Thus the wall was raised to a great height, and the mound opposite made no less rapid progress. The Plataeans also thought of another expedient; they pulled out part of the wall upon which the mound abutted, and carried the earth into the city.

CHAPTER 2.76

SECTION 2.76.1
Discovering this the Peloponnesians twisted up clay in wattles of reed and threw it into the breach formed in the mound, in order to give it consistency and prevent its being carried away like the soil.

SECTION 2.76.2
Stopped in this way the Plataeans changed their mode of operation, and digging a mine from the town calculated their way under the mound, and began to carry off its material as before. This went on for a long while without the enemy outside finding it out, so that for all they threw on the top their mound made no progress in proportion, being carried away from beneath and constantly settling down in the vacuum.

SECTION 2.76.3
But the Plataeans fearing that even thus they might not be able to hold out against the superior numbers of the enemy, had yet another invention. They stopped working at the large building in front of the mound, and starting at either end of it inside from the old low wall, built a new one in the form of a crescent running in towards the town in order that in the event of the great wall being taken this might remain, and the enemy have to throw up a fresh mound against it, and as they advanced within might not only have their trouble over again, but also be exposed to missiles on their flanks.

SECTION 2.76.4
While raising the mound the Peloponnesians also brought up engines against the city, one of which was brought up upon the mound against the great building and shook down a good piece of it, to the no small alarm of the Plataeans. Others were advanced against different parts of the wall but were lassoed and broken by the Plataeans; who also hung up great beams by long iron chains from either extremity of two poles laid on the wall and projecting over it, and drew them up at an angle whenever any point was threatened by the engine, and loosing their hold let the beam go with its chains slack, so that it fell with a run and snapped off the nose of the battering ram.

CHAPTER 2.77

SECTION 2.77.1
After this the Peloponnesians, finding that their engines effected nothing, and that their mound was met by the counter-work, concluded that their present means of offence were unequal to the taking of the city, and prepared for its circumvallation.

SECTION 2.77.2
First, however, they determined to try the effects of fire and see whether they could not, with the help of a wind, burn the town as it was not a large one; indeed they thought of every possible expedient by which the place might be reduced without the expense of a blockade.

SECTION 2.77.3
They accordingly brought faggots of brushwood and threw them from the mound, first into the space between it and the wall; and this soon becoming full from the number of hands at work, they next heaped the faggots up as far into the town as they could reach from the top, and then lighted the wood by setting fire to it with sulphur and pitch.

SECTION 2.77.4
The consequence was a fire greater than any one had ever yet seen produced by human agency, though it could not of course be compared to the spontaneous conflagrations sometimes known to occur through the wind rubbing the branches of a mountain forest together.

SECTION 2.77.5
And this fire was not only remarkable for its magnitude, but was also, at the end of so many perils, within an ace of proving fatal to the Plataeans; a great part of the town became entirely inaccessible, and had a wind blown upon it, in accordance with the hopes of the enemy, nothing could have saved them.

SECTION 2.77.6
As it was, there is also a story of heavy rain and thunder having come on by which the fire was put out and the danger averted.

CHAPTER 2.78

SECTION 2.78.1
Failing in this last attempt the Peloponnesians left a portion of their forces on the spot, dismissing the rest, and built a wall of circumvallation round the town, dividing the ground among the various cities present; a ditch being made within and without the lines, from which they got their bricks.

SECTION 2.78.2
All being finished by about the rising of Arcturus, they left men enough to man half the wall, the rest being manned by the Boeotians, and drawing off their army dispersed to their several cities.

SECTION 2.78.3
The Plataeans had before sent off their wives and children and oldest men and the mass of the noncombatants to Athens; so that the number of the besieged left in the place comprised four hundred of their own citizens, eighty Athenians, and a hundred and ten women to bake their bread.

SECTION 2.78.4
This was the sum total at the commencement of the siege, and there was no one else within the walls, bond or free. Such were the arrangements made for the blockade of Plataea.

CHAPTER 2.79

SECTION 2.79.1
The same summer and simultaneously with the expedition against Plataea, the Athenians marched with two thousand heavy infantry and two hundred horse against the Chalcidians in the direction of Thrace and the Bottiaeans, just as the corn was getting ripe, under the command of Xenophon, son of Euripides, with two colleagues.

SECTION 2.79.2
Arriving before Spartolus in Bottiaea, they destroyed the corn and had some hopes of the city coming over through the intrigues of a faction within. But those of a different way of thinking had sent to Olynthus; and a garrison of heavy infantry and other troops arrived accordingly. These issuing from Spartolus were engaged by the Athenians in front of the town:

SECTION 2.79.3
the Chalcidian heavy infantry, and some auxiliaries with them, were beaten and retreated into Spartolus; but the Chalcidian horse and light troops defeated the horse and light troops of the Athenians.

SECTION 2.79.4
The Chalcidians had already a few targeteers from Crusis, and presently after the battle were joined by some others from Olynthus;

SECTION 2.79.5
upon seeing whom the light troops from Spartolus, emboldened by this accession and by their previous success, with the help of the Chalcidian horse and the reinforcement just arrived again attacked the Athenians, who retired upon the two divisions which they had left with their baggage.

SECTION 2.79.6
Whenever the Athenians advanced, their adversary gave way, pressing them with missiles the instant they began to retire. The Chalcidian horse also, riding up and charging them just as they pleased, at last caused a panic amongst them and routed and pursued them to a great distance.

SECTION 2.79.7
The Athenians took refuge in Potidaea, and afterwards recovered their dead under truce, and returned to Athens with the remnant of their army; four hundred and thirty men and all the generals having fallen. The Chalcidians and Bottiaeans set up a trophy, took up their dead, and dispersed to their several cities.

CHAPTER 2.80

SECTION 2.80.1
The same summer, not long after this, the Ambraciots and Chaonians, being desirous of reducing the whole of Acarnania and detaching it from Athens, persuaded the Lacedaemonians to equip a fleet from their confederacy and send a thousand heavy infantry to Acarnania, representing that if a combined movement were made by land and sea, the coast Acarnanians would be unable to march; and the conquest of Zacynthus and Cephallenia easily following on the possession of Acarnania, the cruise round Peloponnese would be no longer so convenient for the Athenians. Besides which there was a hope of taking Naupactus.

SECTION 2.80.2
The Lacedaemonians accordingly at once sent off a few vessels with Cnemus, who was still high admiral, and the heavy infantry on board; and sent round orders for the fleet to equip as quickly as possible and sail to Leucas.

SECTION 2.80.3
The Corinthians were the most forward in the business; the Ambraciots being a colony of theirs. While the ships from Corinth, Sicyon and the neighborhood were getting ready, and those from Leucas, Anactorium and Ambracia, which had arrived before, were waiting for them at Leucas,

SECTION 2.80.4
Cnemus and his thousand heavy infantry had run into the gulf, giving the slip to Phormio, the commander of the Athenian squadron stationed off Naupactus, and began at once to prepare for the land expedition.

SECTION 2.80.5
The Hellenic troops with him consisted of the Ambraciots, Leucadians, and Anactorians, and the thousand Peloponnesians with whom he came; the barbarian of a thousand Chaonians, who, belonging to a nation that has no king, were led by Photius and Nicanor, the two members of the royal family to whom the chieftainship for that year had been confided. With the Chaonians came also some Thesprotians, like them without a king,

SECTION 2.80.6
some Molossians and Atintanians led by Sabylinthus, the guardian of king Tharyps who was still a minor, and some Paravaeans, under their King Oroedus, accompanied by a thousand Orestians, subjects of King Antiochus and placed by him under the command of Oroedus.

SECTION 2.80.7
There were also a thousand Macedonians sent by Perdiccas without the knowledge of the Athenians, but they arrived too late.

SECTION 2.80.8
With this force Cnemus set out, without waiting for the fleet from Corinth. Passing through the territory of Amphilochian Argos, and sacking the open village of Limnaea, they advanced to Stratus the Acarnanian capital; this once taken, the rest of the country, they felt convinced would speedily follow.

CHAPTER 2.81

SECTION 2.81.1
The Acarnanians, finding themselves invaded by a large army by land, and from the sea threatened by a hostile fleet, made no combined attempt at resistance, but remained to defend their homes, and sent for help to Phormio, who replied that when a fleet was on the point of sailing from Corinth, it was impossible for him to leave Naupactus unprotected.

SECTION 2.81.2
The Peloponnesians meanwhile and their allies advanced upon Stratus in three divisions, with the intention of encamping near it and attempting the wall by force if they failed to succeed by negotiation.

SECTION 2.81.3
The order of march was as follows: the center was occupied by the Chaonians and the rest of the barbarians, with the Leucadians and Anactorians and their followers on the right, and Cnemus with the Peloponnesians and Ambraciots on the left; each division being a long way off from, and sometimes even out of sight of, the others.

SECTION 2.81.4
The Hellenes advanced in good order, keeping a look-out till they encamped in a good position; but the Chaonians, filled with self-confidence, and having the highest character for courage among the tribes of that part of the continent, without waiting to occupy their camp, rushed on with the rest of the barbarians, in the idea that they should take the town by assault and obtain the sole glory of the enterprise.

SECTION 2.81.5
While they were coming on, the Stratians, becoming aware how things stood, and thinking that the defeat of this division would considerably dishearten the Hellenes behind it, occupied the environs of the town with ambuscades, and as soon as they approached engaged them at close quarters from the city and the ambuscades.

SECTION 2.81.6
A panic seizing the Chaonians, great numbers of them were slain; and as soon as they were seen to give way the rest of the barbarians turned and fled.

SECTION 2.81.7
Owing to the distance by which their allies had preceded them, neither of the Hellenic divisions knew anything of the battle, but fancied they were hastening on to encamp.

SECTION 2.81.8
However, when the flying barbarians broke in upon them, they opened their ranks to receive them, brought their divisions together, and stopped quiet where they were for the day; the Stratians not offering to engage them, as the rest of the Acarnanians had not yet arrived, but contenting themselves with slinging at them from a distance, which distressed them greatly, as there was no stirring without their armor. The Acarnanians would seem to excel in this mode of warfare.

CHAPTER 2.82

SECTION 2.82.1
As soon as night fell, Cnemus hastily drew off his army to the river Anapus, about nine miles from Stratus, recovering his dead next day under truce, and being there joined by the friendly Oeniadae, fell back upon their city before the enemy's reinforcements came up. From hence each returned home; and the Stratians set up a trophy for the battle with the barbarians.

CHAPTER 2.83

SECTION 2.83.1
Meanwhile the fleet from Corinth and the rest of the confederates in the Crissaean gulf, which was to have co-operated with Cnemus and prevented the coast Acarnanians from joining their countrymen in the interior, was disabled from doing so by being compelled about the same time as the battle at Stratus to fight with Phormio and the twenty Athenian vessels stationed at Naupactus.

SECTION 2.83.2
For they were watched, as they coasted along out of the gulf, by Phormio, who wished to attack in the open sea.

SECTION 2.83.3
But the Corinthians and allies had started for Acarnania without any idea of fighting at sea, and with vessels more like transports for carrying soldiers; besides which, they never dreamed of the twenty Athenian ships venturing to engage their forty-seven. However, while they were coasting along their own shore, there were the Athenians sailing along in line with them; and when they tried to cross over from Patrae in Achaea to the mainland on the other side, on their way to Acarnania, they saw them again coming out from Chalcis and the river Evenus to meet them. They slipped from their moorings in the night, but were observed, and were at length compelled to fight in mid passage.

SECTION 2.83.4
Each state that contributed to the armament had its own general; the Corinthian commanders were Machaon, Isocrates, and Agatharchidas.

SECTION 2.83.5
The Peloponnesians ranged their vessels in as large a circle as possible without leaving an opening, with the prows outside and the sterns in; and placed within all the small craft in company, and their five best sailors to issue out at a moment's notice and strengthen any point threatened by the enemy.

CHAPTER 2.84

SECTION 2.84.1
The Athenians, formed in line, sailed round and round them, and forced them to contract their circle, by continually brushing past and making as though they would attack at once, having been previously cautioned by Phormio not to do so till he gave the signal.

SECTION 2.84.2
His hope was that the Peloponnesians would not retain their order like a force on shore, but that the ships would fall foul of one another and the small craft cause confusion; and if the wind should blow from the gulf (in expectation of which he kept sailing round them, and which usually rose towards morning), they would not, he felt sure, remain steady an instant. He also thought that it rested with him to attack when he pleased, as his ships were better sailors, and that an attack timed by the coming of the wind would tell best.

SECTION 2.84.3
When the wind came down, the enemy's ships were now in a narrow space, and what with the wind and the small craft dashing against them, at once fell into confusion: ship fell foul of ship, while the crews were pushing them off with poles, and by their shouting, swearing and struggling with one another, made captains' orders and boatswains' cries alike inaudible, and through being unable for want of practice to clear their oars in the rough water, prevented the vessels from obeying their helmsmen properly. At this moment Phormio gave the signal, and the Athenians attacked. Sinking first one of the admirals, they then disabled all they came across, so that no one thought of resistance for the confusion, but fled for Patrae and Dyme in Achaea.

SECTION 2.84.4
The Athenians gave chase and captured twelve ships, and taking most of the men out of them sailed to Molycrium, and after setting up a trophy on the promontory of Rhium and dedicating a ship to Poseidon, returned to Naupactus.

SECTION 2.84.5
As for the Peloponnesians, they at once sailed with their remaining ships along the coast from Dyme and Patrae to Cyllene, the Eleian arsenal; where Cnemus and the ships from Leucas that were to have joined them, also arrived after the battle of Stratus.

CHAPTER 2.85

SECTION 2.85.1
The Lacedaemonians now sent to the fleet to Cnemus three commissioners, Timocrates, Brasidas, and Lycophron, with orders to prepare to engage again with better fortune, and not to be driven from the sea by a few vessels;

SECTION 2.85.2
for they could not at all account for their discomfiture, the less so as it was their first attempt at sea; and they fancied that it was not that their marine was so inferior, but that there had been misconduct somewhere, not considering the long experience of the Athenians as compared with the little practice which they had had themselves. The commissioners were accordingly sent in anger.

SECTION 2.85.3
As soon as they arrived they set to work with Cnemus to order ships from the different states, and to put those which they already had in fighting order.

SECTION 2.85.4
Meanwhile Phormio sent word to Athens of their preparations and his own victory, and desired as many ships as possible to be speedily sent to him, as he stood in daily expectation of a battle.

SECTION 2.85.5
Twenty were accordingly sent, but instructions were given to their commander to go first to Crete. For Nicias, a Cretan of Gortys, who was Proxenus of the Athenians, had persuaded them to sail against Cydonia, promising to procure the reduction of that hostile town; his real wish being to oblige the Polichnitans, neighbors of the Cydonians.

SECTION 2.85.6
He accordingly went with the ships to Crete, and, accompanied by the Polichnitans, laid waste the lands of the Cydonians; and, what with adverse winds and stress of weather, wasted no little time there.

CHAPTER 2.86

SECTION 2.86.1
While the Athenians were thus detained in Crete, the Peloponnesians in Cyllene got ready for battle, and coasted along to Panormus in Achaea, where their land army had come to support them.

SECTION 2.86.2
Phormio also coasted along to Molycrian Rhium, and anchored outside it with twenty ships, the same as he had fought with before.

SECTION 2.86.3
This Rhium was friendly to the Athenians. The other, in Peloponnese, lies opposite to it; the sea between them is about three-quarters of a mile broad, and forms the mouth of the Crissaean gulf.

SECTION 2.86.4
At this, the Achaean Rhium, not far off Panormus, where their army lay, the Peloponnesians now cast anchor with seventy-seven ships, when they saw the Athenians do so.

SECTION 2.86.5
For six or seven days they remained opposite each other, practising and preparing for the battle; the one resolved not to sail out of the Rhia into the open sea, for fear of the disaster which had already happened to them, the other not to sail into the straits, thinking it advantageous to the enemy to fight in the narrows.

SECTION 2.86.6
At last Cnemus and Brasidas and the rest of the Peloponnesian commanders, being desirous of bringing on a battle as soon as possible, before reinforcements should arrive from Athens, and noticing that the men were most of them cowed by the previous defeat and out of heart for the business, first called them together and encouraged them as follows:—

CHAPTER 2.87

SECTION 2.87.1
‘Peloponnesians, the late engagement which may have made some of you afraid of the one now in prospect, really gives no just ground for apprehension.

SECTION 2.87.2
Preparation for it, as you know, there was little enough; and the object of our voyage was not so much to fight at sea as an expedition by land. Besides this, the chances of war were largely against us; and perhaps also inexperience had something to do with our failure in our first naval action.

SECTION 2.87.3
It was not, therefore, cowardice that produced our defeat, nor ought the determination which force has not quelled, but which still has a word to say with its adversary, to lose its edge from the result of an accident; but admitting the possibility of a chance miscarriage, we should know that brave hearts must be always brave, and while they remain so can never put forward inexperience as an excuse for misconduct.

SECTION 2.87.4
Nor are you so behind the enemy in experience as you are ahead of him in courage; and although the science of your opponents would, if valor accompanied it, have also the presence of mind to carry out at an emergency the lesson it has learnt, yet a faint heart will make all art powerless in the face of danger. For fear takes away presence of mind, and without valor art is useless.

SECTION 2.87.5
Against their superior experience set your superior daring, and against the fear induced by defeat the fact of your having been then unprepared;

SECTION 2.87.6
remember, too, that you have always the advantage of superior numbers, and of engaging off your own coast, supported by your heavy infantry; and as a rule, numbers and equipment give victory.

SECTION 2.87.7
At no point, therefore, is defeat likely; and as for our previous mistakes, the very fact of their occurrence will teach us better for the future.

SECTION 2.87.8
Steersmen and sailors may, therefore, confidently attend to their several duties, none quitting the station assigned to them;

SECTION 2.87.9
as for ourselves, we promise to prepare for the engagement at least as well as your previous commanders, and to give no excuse for any one misconducting himself. Should any insist on doing so, he shall meet with the punishment he deserves, while the brave shall be honored with the appropriate rewards of valor.’

CHAPTER 2.88

SECTION 2.88.1
The Peloponnesian commanders encouraged their men after this fashion. Phormio, meanwhile, being himself not without fears for the courage of his men, and noticing that they were forming in groups among themselves and were alarmed at the odds against them, desired to call them together and give them confidence and counsel in the present emergency.

SECTION 2.88.2
He had before continually told them, and had accustomed their minds to the idea, that there was no numerical superiority that they could not face; and the men themselves had long been persuaded that Athenians need never retire before any quantity of Peloponnesian vessels.

SECTION 2.88.3
At the moment, however, he saw that they were dispirited by the sight before them, and wishing to refresh their confidence, called them together and spoke as follows:—

CHAPTER 2.89

SECTION 2.89.1
‘I see, my men, that you are frightened by the number of the enemy, and I have accordingly called you together, not liking you to be afraid of what is not really terrible.

SECTION 2.89.2
In the first place, the Peloponnesians, already defeated, and not even themselves thinking that they are a match for us, have not ventured to meet us on equal terms, but have equipped this multitude of ships against us. Next, as to that upon which they most rely, the courage which they suppose constitutional to them, their confidence here only arises from the success which their experience in land service usually gives them, and which they fancy will do the same for them at sea.

SECTION 2.89.3
But this advantage will in all justice belong to us on this element, if to them on that; as they are not superior to us in courage, but we are each of us more confident, according to our experience in our particular department.

SECTION 2.89.4
Besides, as the Lacedaemonians use their supremacy over the allies to promote their own glory, they are most of them being brought into danger against their will, or they would never, after such a decided defeat, have ventured upon a fresh engagement.

SECTION 2.89.5
You need not, therefore, be afraid of their dash. You, on the contrary, inspire a much greater and better founded alarm, both because of your late victory and also of their belief that we should not face them unless about to do something worthy of a success so signal.

SECTION 2.89.6
An adversary numerically superior, like the one before us, comes into action trusting more to strength than to resolution; while he who voluntarily confronts tremendous odds must have very great internal resources to draw upon. For these reasons the Peloponnesians fear our irrational audacity more than they would ever have done a more commensurate preparation.

SECTION 2.89.7
Besides, many armaments have before now succumbed to an inferior through want of skill or sometimes of courage; neither of which defects certainly are ours.

SECTION 2.89.8
As to the battle, it shall not be, if I can help it, in the strait, nor will I sail in there at all; seeing that in a contest between a number of clumsily managed vessels and a small, fast, well-handled squadron, want of sea room is an undoubted disadvantage. One cannot run down an enemy properly without having a sight of him a good way off, nor can one retire at need when pressed; one can neither break the line nor return upon his rear, the proper tactics for a fast sailor; but the naval action necessarily becomes a land one, in which numbers must decide the matter.

SECTION 2.89.9
For all this I will provide as far as can be. Do you stay at your posts by your ships, and be sharp at catching the word of command, the more so as we are observing one another from so short a distance; and in action think order and silence all important—qualities useful in war generally, and in naval engagements in particular—; and behave before the enemy in a manner worthy of your past exploits.

SECTION 2.89.10
The issues you will fight for are great—to destroy the naval hopes of the Peloponnesians or to bring nearer to the Athenians their fears for the sea.

SECTION 2.89.11
And I may once more remind you that you have defeated most of them already; and beaten men do not face a danger twice with the same determination.’

CHAPTER 2.90

SECTION 2.90.1
Such was the exhortation of Phormio. The Peloponnesians finding that the Athenians did not sail into the gulf and the narrows, in order to lead them in whether they wished it or not, put out at dawn, and forming four abreast, sailed inside the gulf in the direction of their own country, the right wing leading as they had lain at anchor.

SECTION 2.90.2
In this wing were placed twenty of their best sailors; so that in the event of Phormio thinking that their object was Naupactus, and coasting along thither to save the place, the Athenians might not be able to escape their onset by getting outside their wing, but might be cut off by the vessels in question.

SECTION 2.90.3
As they expected, Phormio, in alarm for the place at that moment emptied of its garrison, as soon as he saw them put out, reluctantly and hurriedly embarked and sailed along shore; the Messenian land forces moving along also to support him.

SECTION 2.90.4
The Peloponnesians seeing him coasting along with his ships in single file, and by this inside the gulf and close in shore as they so much wished, at one signal tacked suddenly and bore down in line at their best speed on the Athenians, hoping to cut off the whole squadron.

SECTION 2.90.5
The eleven leading vessels, however, escaped the Peloponnesian wing and its sudden movement, and reached the more open water; but the rest were overtaken as they tried to run through, driven ashore and disabled; such of the crews being slain as had not swum out of them.

SECTION 2.90.6
Some of the ships the Peloponnesians lashed to their own, and towed off empty; one they took with the men in it; others were just being towed off, when they were saved by the Messenians dashing into the sea with their armor and fighting from the decks that they had boarded.

CHAPTER 2.91

SECTION 2.91.1
Thus far victory was with the Peloponnesians, and the Athenian fleet destroyed; the twenty ships in the right wing being meanwhile in chase of the eleven Athenian vessels that had escaped their sudden movement and reached the more open water. These, with the exception of one ship, all out-sailed them and got safe into Naupactus, and forming close in shore opposite the temple of Apollo, with their prows facing the enemy, prepared to defend themselves in case the Peloponnesians should sail in shore against them.

SECTION 2.91.2
After a while the Peloponnesians came up, chanting the paean for their victory as they sailed on; the single Athenian ship remaining being chased by a Leucadian far ahead of the rest.

SECTION 2.91.3
But there happened to be a merchantman lying at anchor in the roadstead, which the Athenian ship found time to sail round, and struck the Leucadian in chase amidships and sank her.

SECTION 2.91.4
An exploit so sudden and unexpected produced a panic among the Peloponnesians; and having fallen out of order in the excitement of victory, some of them dropped their oars and stopped their way in order to let the main body come up—an unsafe thing to do considering how near they were to the enemy's prows; while others ran aground in the shallows, in their ignorance of the localities.

CHAPTER 2.92

SECTION 2.92.1
Elated at this incident, the Athenians at one word gave a cheer, and dashed at the enemy, who, embarrassed by his mistakes and the disorder in which he found himself, only stood for an instant, and then fled for Panormus, whence he had put out.

SECTION 2.92.2
The Athenians following on his heels took the six vessels nearest them, and recovered those of their own which had been disabled close in shore and taken in tow at the beginning of the action; they killed some of the crews and took some prisoners.

SECTION 2.92.3
On board the Leucadian which went down off the merchantman, was the Lacedaemonian Timocrates, who killed himself when the ship was sunk, and was cast up in the harbor of Naupactus.

SECTION 2.92.4
The Athenians on their return set up a trophy on the spot from which they had put out and turned the day, and picking up the wrecks and dead that were on their shore, gave back to the enemy their dead under truce.

SECTION 2.92.5
The Peloponnesians also set up a trophy as victors for the defeat inflicted upon the ships they had disabled in shore, and dedicated the vessel which they had taken at Achaean Rhium, side by side with the trophy.

SECTION 2.92.6
After this, apprehensive of the reinforcement expected from Athens, all except the Leucadians sailed into the Crissaean gulf for Corinth.

SECTION 2.92.7
Not long after their retreat, the twenty Athenian ships, which were to have joined Phormio before the battle, arrived at Naupactus.

CHAPTER 2.93

SECTION 2.93.1
Thus the summer ended. Winter was now at hand; but before dispersing the fleet, which had retired to Corinth and the Crissaean gulf, Cnemus, Brasidas, and the other Peloponnesian captains allowed themselves to be persuaded by the Megarians to make an attempt upon Piraeus, the port of Athens, which from her decided superiority at sea had been naturally left unguarded and open.

SECTION 2.93.2
Their plan was as follows:—The men were each to take their oar, cushion, and rowlock thong, and going overland from Corinth to the sea on the Athenian side, to get to Megara as quickly as they could, and launching forty vessels, which happened to be in the docks at Nisaea, to sail at once to Piraeus.

SECTION 2.93.3
There was no fleet on the look-out in the harbor, and no one had the least idea of the enemy attempting a surprise; while an open attack would, it was thought, never be deliberately ventured on or if in contemplation, would be speedily known at Athens. Their plan formed, the next step was to put it in execution.

SECTION 2.93.4
Arriving by night and launching the vessels from Nisaea, they sailed, not to Piraes as they had originally intended, being afraid of the risk, besides which there was some talk of a wind having stopped them, but to the point of Salamis that looks towards Megara; where there was a fort and a squadron of three ships to prevent anything sailing in or out of Megara. This fort they assaulted, and towed off the galleys empty, and surprising the inhabitants began to lay waste the rest of the island.

CHAPTER 2.94

SECTION 2.94.1
Meanwhile fire signals were raised to alarm Athens, and a panic ensued there as serious as any that occurred during the war. The idea in the city was that the enemy had already sailed into Piraeus; in Piraeus it was thought that they had taken Salamis and might at any moment arrive in the port; as indeed might easily have been done if their hearts had been a little firmer; certainly no wind would have prevented them.

SECTION 2.94.2
As soon as day broke the Athenians assembled in full force, launched their ships, and embarking in haste and uproar went with the fleet to Salamis, while their soldiery mounted guard in Piraeus.

SECTION 2.94.3
The Peloponnesians, on becoming aware of the coming relief, after they had overrun most of Salamis, hastily sailed off with their plunder and captives and the three ships from Fort Budorum to Nisaea; the state of their ships also causing them some anxiety, as it was a long while since they had been launched, and they were not water-tight. Arrived at Megara, they returned back on foot to Corinth.

SECTION 2.94.4
The Athenians finding them no longer at Salamis, sailed back themselves; and after this made arrangements for guarding Piraeus more diligently in future, by closing the harbors, and by other suitable precautions.

CHAPTER 2.95

SECTION 2.95.1
About the same time, at the beginning of this winter, Sitalces, son of Teres, the Odrysian king of Thrace, made an expedition against Perdiccas, son of Alexander, king of Macedonia, and the Chalcidians in the neighborhood of Thrace; his object being to enforce one promise and fulfil another.

SECTION 2.95.2
On the one hand Perdiccas had made him a promise, when hard pressed at the commencement of the war, upon condition that Sitalces should reconcile the Athenians to him and not attempt to restore his brother and enemy, the pretender Philip, but had not offered to fulfil his engagement; on the other he, Sitalces, on entering into alliance with the Athenians, had agreed to put an end to the Chalcidian war in Thrace.

SECTION 2.95.3
These were the two objects of his invasion. With him he brought Amyntas, the son of Philip, whom he destined for the throne of Macedonia, and some Athenian envoys then at his court on this business, and Hagnon as general; for the Athenians were to join him against the Chalcidians with a fleet and as many soldiers as they could get together.

CHAPTER 2.96

SECTION 2.96.1
Beginning with the Odrysians, he first called out the Thracian tribes subject to him between Mounts Haemus and Rhodope and the Euxine and Hellespont; next the Getae beyond Haemus, and the other hordes settled south of the Danube in the neighborhood of the Euxine, who, like the Getae, border on the Scythians and are armed in the same manner, being all mounted archers.

SECTION 2.96.2
Besides these he summoned many of the Hill Thracian independent swordsmen, called Dii and mostly inhabiting Mount Rhodope, some of whom came as mercenaries, others as volunteers;

SECTION 2.96.3
also the Agrianes and Laeaeans, and the rest of the Paeonian tribes in his empire, at the confines of which these lay, extending up to the Laeaean Paeonians and the river Strymon, which flows from Mount Scombrus through the country of the Agrianes and Laeaeans; there the empire of Sitalces ends and the territory of the independent Paeonians begins.

SECTION 2.96.4
Bordering on the Triballi, also independent, were the Treres and Tilataeans, who dwell to the north of Mount Scombrus and extend towards the setting sun as far as the river Oskius. This river rises in the same mountains as the Nestus and Hebrus, a wild and extensive range connected with Rhodope.

CHAPTER 2.97

SECTION 2.97.1
The empire of the Odrysians extended along the seaboard from Abdera to the mouth of the Danube in the Euxine. The navigation of this coast by the shortest route takes a merchantman four days and four nights with a wind astern the whole way: by land an active man, travelling by the shortest road, can get from Abdera to the Danube in eleven days.

SECTION 2.97.2
Such was the length of its coast line. Inland from Byzantium to the Laeaeans and the Strymon, the farthest limit of its extension into the interior, it is a journey of thirteen days for an active man.

SECTION 2.97.3
The tribute from all the barbarian districts and the Hellenic cities, taking what they brought in under Seuthes, the successor of Sitalces, who raised it to its greatest height, amounted to about four hundred talents in gold and silver. There were also presents in gold and silver to a no less amount, besides stuff, plain and embroidered, and other articles, made not only for the king, but also for the Odrysian lords and nobles.

SECTION 2.97.4
For there was here established a custom opposite to that prevailing in the Persian kingdom, namely, of taking rather than giving; more disgrace being attached to not giving when asked than to asking and being refused; and although this prevailed elsewhere in Thrace, it was practised most extensively among the powerful Odrysians, it being impossible to get anything done without a present.

SECTION 2.97.5
It was thus a very powerful kingdom; in revenue and general prosperity surpassing all in Europe between the Ionian gulf and the Euxine, and in numbers and military resources coming decidedly next to the Scythians,

SECTION 2.97.6
with whom indeed no people in Europe can bear comparison, there not being even in Asia any nation singly a match for them if unanimous, though of course they are not on a level with other races in general intelligence and the arts of civilized life.

CHAPTER 2.98

SECTION 2.98.1
It was the master of this empire that now prepared to take the field. When everything was ready, he set out on his march for Macedonia, first through his own dominions, next over the desolate range of Cercine that divides the Sintians and Paeonians, crossing by a road which he had made by felling the timber on a former campaign against the latter people.

SECTION 2.98.2
Passing ever these mountains, with the Paeonians on his right and the Sintians and Maedians on the left, he finally arrived at Doberus, in Paeonia,

SECTION 2.98.3
losing none of his army on the march, except perhaps by sickness, but receiving some augmentations, many of the independent Thracians volunteering to join him in the hope of plunder; so that the whole is said to have formed a grand total of a hundred and fifty thousand.

SECTION 2.98.4
Most of this was infantry, though there was about a third cavalry, furnished principally by the Odrysians themselves and next to them by the Getae. The most warlike of the infantry were the independent swordsmen who came down from Rhodope; the rest of the mixed multitude that followed him being chiefly formidable by their numbers.

CHAPTER 2.99

SECTION 2.99.1
Assembling in Doberus, they prepared for descending from the heights upon Lower Macedonia, where the dominions of Perdiccas lay;

SECTION 2.99.2
for the Lyncestae, Elimiots, and other tribes more inland, though Macedonians by blood and allies and, dependents of their kindred, still have their own separate governments.

SECTION 2.99.3
The country on the sea coast, now called Macedonia, was first acquired by Alexander, the father of Perdiccas, and his ancestors, originally Temenids from Argos. This was effected by the expulsion from Pieria of the Pierians, who afterwards inhabited Phagres and other places under Mount Pangaeus, beyond the Strymon (indeed the country between Pangaeus and the sea is still called the Pierian gulf) of the Bottiaeans, at present neighbors of the Chalcidians, from Bottia,

SECTION 2.99.4
and by the acquisition in Paeonia of a narrow strip along the river Axius extending to Pella and the sea; the district of Mygdonia, between the Axius and the Strymon, being also added by the expulsion of the Edonians.

SECTION 2.99.5
From Eordia also were driven the Eordians, most of whom perished, though a few of them still live round Physca, and the Almopians from Almopia.

SECTION 2.99.6
These Macedonians also conquered places belonging to the other tribes, which are still theirs—Anthemus, Crestonia, Bisaltia, and much of Macedonia proper. The whole is now called Macedonia, and at the time of the invasion of Sitalces, Perdiccas, Alexander's son, was the reigning king.

CHAPTER 2.100

SECTION 2.100.1
These Macedonians, unable to take the field against so numerous an invader, shut themselves up in such strong places and fortresses as the country possessed.

SECTION 2.100.2
Of these there was no great number, most of those now found in the country having been erected subsequently by Archelaus, the son of Perdiccas, on his accession, who also cut straight roads, and otherwise put the kingdom on a better footing as regards horses, heavy infantry, and other war material than had been done by all the eight kings that preceded him.

SECTION 2.100.3
Advancing from Doberus, the Thracian host first invaded what had been once Philip's government, and took Idomene by assault, Gortynia, Atalanta, and some other places by negotiation, these last coming over for love of Philip's son, Amyntas, then with Sitalces. Laying siege to Europus, and failing to take it,

SECTION 2.100.4
he next advanced into the rest of Macedonia to the left of Pella and Cyrrhus, not proceeding beyond this into Bottia and Pieria, but staying to lay waste Mygdonia, Crestonia, and Anthemus.

SECTION 2.100.5
The Macedonians never even thought of meeting him with infantry; but the Thracian host was, as opportunity offered, attacked by handfuls of their horse, which had been reinforced from their allies in the interior. Armed with cuirasses, and excellent horsemen, wherever these charged they overthrew all before them, but ran considerable risk in entangling themselves in the masses of the enemy, and so finally desisted from these efforts, deciding that they were not strong enough to venture against numbers so superior.

CHAPTER 2.101

SECTION 2.101.1
Meanwhile Sitacles opened negotiations with Perdiccas on the objects of his expedition; and finding that the Athenians, not believing that he would come, did not appear with their fleet, though they sent presents and envoys, despatched a large part of his army against the Chalcidians and Bottiaeans, and cutting them up inside their walls laid waste their country.

SECTION 2.101.2
While he remained in these parts, the people farther south, such as the Thessalians, and the Hellenes as far as Thermopylae, all feared that the army might advance against them, and prepared accordingly.

SECTION 2.101.3
These fears were shared by the Thracians beyond the Strymon to the north, who inhabited the plains, such as the Panaeans, the Odomanti, the Droi and the Dersaeans, all of whom are independent.

SECTION 2.101.4
It was even matter of conversation among the Hellenes who were enemies of Athens whether he might not be invited by his ally to advance also against them.

SECTION 2.101.5
Meanwhile he held Chalcidice and Bottice and Macedonia, and was ravaging them all; but finding that he was not succeeding in any of the objects of his invasion, and that his army was without provisions and was suffering from the severity of the season, he listened to the advice of Seuthes, son of Sparadocus, his nephew and highest officer, and decided to retreat without delay. This Seuthes had been secretly gained by Perdiccas by the promise of his sister in marriage with a rich dowry.

SECTION 2.101.6
In accordance with this advice, and after a stay of thirty days in all, eight of which were spent in Chalcidice, he retired home as quickly as he could; and Perdiccas afterwards gave his sister Stratonice to Seuthes as he had promised. Such was the history of the expedition of Sitalces.

CHAPTER 2.102

SECTION 2.102.1
In the course of this winter, after the dispersion of the Peloponnesian fleet, the Athenians in Naupactus, under Phormio, coasted along to Astacus, and disembarked, and marched into the interior of Acarnania with four hundred Athenian heavy infantry and four hundred Messenians. After expelling some suspected persons from Stratus, Coronta, and other places, and restoring Cynes, son of Theolytus, to Coronta, they returned to their ships,

SECTION 2.102.2
deciding that it was impossible in the winter season to march against Oeniadae, a place which, unlike the rest of Acarnania, had been always hostile to them; for the river Achelous flowing from Mount Pindus through Dolopia and the country of the Agraeans and Amphilochians and the plain of Acarnania, past the town of Stratus in the upper part of its course, forms lakes where it falls into the sea round Oeniadae, and thus makes it impracticable for an army in winter by reason of the water.

SECTION 2.102.3
Opposite to Oeniadae lie most of the islands called Echinades, so close to the mouths of the Achelous that that powerful stream is constantly forming deposits against them, and has already joined some of the islands to the continent, and seems likely in no long while to do the same with the rest.

SECTION 2.102.4
For the current is strong, deep, and turbid, and the islands are so thick together that they serve to imprison the alluvial deposit and prevent its dispersing, lying, as they do, not in one line, but irregularly, so as to leave no direct passage for the water into the open sea.

SECTION 2.102.5
The islands in question are uninhabited and of no great size. There is also a story that Alcmaeon, son of Amphiaraus, during his wanderings after the murder of his mother was bidden by Apollo to inhabit this spot, through an oracle which intimated that he would have no release from his terrors until he should find a country to dwell in which had not been seen by the sun; or existed as land at the time he slew his mother; all else being to him polluted ground.

SECTION 2.102.6
Perplexed at this, the story goes on to say, he at last observed this deposit of the Achelous, and considered that a place sufficient to support life upon, might have been thrown up during the long interval that had elapsed since the death of his mother and the beginning of his wanderings. Settling, therefore, in the district round Oeniadae, he founded a dominion, and left the country its name from his son Acarnan. Such is the story we have received concerning Alcmaeon.

CHAPTER 2.103

SECTION 2.103.1
The Athenians and Phormio putting back from Acarnania and arriving at Naupactus, sailed home to Athens in the spring, taking with them the ships that they had captured, and such of the prisoners made in the late actions as were freemen; who were exchanged, man for man.

SECTION 2.103.2
And so ended this winter, and the third year of this war, of which Thucydides was the historian.

### Book 3

CHAPTER 3.1

SECTION 3.1.1
The next summer, just as the corn was getting ripe, the Peloponnesians and their allies invaded Attica under the command of Archidamus, son of Zeuxidamus, king of the Lacedaemonians,

SECTION 3.1.2
and sat down and ravaged the land; the Athenian horse as usual attacking them, wherever it was practicable, and preventing the mass of the light troops from advancing from their camp and wasting the parts near the city.

SECTION 3.1.3
After staying the time for which they had taken provisions, the invaders retired and dispersed to their several cities.

CHAPTER 3.2

SECTION 3.2.1
Immediately after the invasion of the Peloponnesians all Lesbos, except Methymna, revolted from the Athenians. The Lesbians had wished to revolt even before the war, but the Lacedaemonians would not receive them; and yet now when they did revolt, they were compelled to do so sooner than they had intended.

SECTION 3.2.2
While they were waiting until the moles for their harbors and the ships and walls that they had in building should be finished, and for the arrival of archers and corn and other things that they were engaged in fetching from the Pontus,

SECTION 3.2.3
the Tenedians, with whom they were at enmity, and the Methymnians, and some factious persons in Mitylene itself, who were Proxeni of Athens, informed the Athenians that the Mitylenians were forcibly uniting the island under their sovereignty, and that the preparations about which they were so active, were all concerted with the Boeotians their kindred and the Lacedaemonians with a view to a revolt, and that unless they were immediately prevented, Athens would lose Lesbos.

CHAPTER 3.3

SECTION 3.3.1
However, the Athenians, distressed by the plague, and by the war that had recently broken out and was now raging, thought it a serious matter to add Lesbos with its fleet and untouched resources to the list of their enemies; and at first would not believe the charge, giving too much weight to their wish that it might not be true. But when an embassy which they sent had failed to persuade the Mitylenians to give up the union and preparations complained of, they became alarmed, and resolved to strike the first blow.

SECTION 3.3.2
They accordingly suddenly sent off forty ships that had been got ready to sail round Peloponnese, under the command of Cleippides, son of Deinias, and two others;

SECTION 3.3.3
word having been brought them of a festival in honor of the Malean Apollo outside the town, which is kept by the whole people of Mitylene, and at which, if haste were made, they might hope to take them by surprise. If this plan succeeded, well and good; if not, they were to order the Mitylenians to deliver up their ships and to pull down their walls, and if they did not obey, to declare war.

SECTION 3.3.4
The ships accordingly set out; the ten triremes, forming the contingent of the Mitylenians present with the fleet according to the terms of the alliance, being detained by the Athenians, and their crews placed in custody.

SECTION 3.3.5
However, the Mitylenians were informed of the expedition by a man who crossed from Athens to Euboea, and going overland to Geraestus, sailed from thence by a merchantman which he found on the point of putting to sea, and so arrived at Mitylene the third day after leaving Athens.

SECTION 3.3.6
The Mitylenians accordingly refrained from going out to the temple at Malea, and moreover barricaded and kept guard round the half-finished parts of their walls and harbors.

CHAPTER 3.4

SECTION 3.4.1
When the Athenians sailed in not long after and saw how things stood, the generals delivered their orders, and upon the Mitylenians refusing to obey, commenced hostilities.

SECTION 3.4.2
The Mitylenians, thus compelled to go to war without notice and unprepared, at first sailed out with their fleet and made some show of fighting, a little in front of the harbor; but being driven back by the Athenian ships, immediately offered to treat with the commanders, wishing, if possible, to get the ships away for the present upon any tolerable terms.

SECTION 3.4.3
The Athenian commanders accepted their offers, being themselves fearful that they might not be able to cope with the whole of Lesbos;

SECTION 3.4.4
and an armistice having been concluded, the Mitylenians sent to Athens one of the informers, already repentant of his conduct, and others with him, to try to persuade the Athenians of the innocence of their intentions and to get the fleet recalled.

SECTION 3.4.5
In the meantime, having no great hope of a favorable answer from Athens, they also sent off a trireme with envoys to Lacedaemon, unobserved by the Athenian fleet which was anchored at Malea to the north of the town.

SECTION 3.4.6
While these envoys, reaching Lacedaemon after a difficult journey across the open sea, were negotiating for succors being sent them,

CHAPTER 3.5

SECTION 3.5.1
the ambassadors from Athens returned without having effected anything; and hostilities were at once begun by the Mitylenians and the rest of Lesbos, with the exception of the Methymnians, who came to the aid of the Athenians with the Imbrians and Lemnians and some few of the other allies.

SECTION 3.5.2
The Mitylenians made a sortie with all their forces against the Athenian camp; and a battle ensued, in which they gained some slight advantage, but retired notwithstanding, not feeling sufficient confidence in themselves to spend the night upon the field. After this they kept quiet wishing to wait for the chance of reinforcements arriving from Peloponnese before making a second venture, being encouraged by the arrival of Meleas, a Laconian, and Hermaeondas, a Theban, who had been sent off before the insurrection but had been unable to reach Lesbos before the Athenian expedition, and who now stole in in a trireme after the battle, and advised them to send another trireme and envoys back with them, which the Mitylenians accordingly did.

CHAPTER 3.6

SECTION 3.6.1
Meanwhile the Athenians, greatly encouraged by the inaction of the Mitylenians, summoned allies to their aid, who came in all the quicker from seeing so little vigor displayed by the Lesbians, and bringing round their ships to a new station to the south of the town, fortified two camps, one on each side of the city, and instituted a blockade of both the harbors.

SECTION 3.6.2
The sea was thus closed against the Mitylenians, who however commanded the whole country, with the rest of the Lesbians who had now joined them; the Athenians only holding a limited area round their camps, and using Malea more as the station for their ships and their market.

CHAPTER 3.7

SECTION 3.7.1
While the war went on in this way at Mitylene, the Athenians, about the same time in this summer, also sent thirty ships to Peloponnese under Asopius, son of Phormio; the Acarnanians insisting that the commander sent should be some son or relative of Phormio.

SECTION 3.7.2
As the ships coasted along shore they ravaged the seaboard of Laconia;

SECTION 3.7.3
after which Asopius sent most of the fleet home, and himself went on with twelve vessels to Naupactus, and after-wards raising the whole Acarnanian population made an expedition against Oeniadae, the fleet sailing along the Achelous, while the army laid waste the country.

SECTION 3.7.4
The inhabitants, however, showing no signs of submitting, he dismissed the land forces and himself sailed to Leucas, and making a descent upon Nericus was cut off during his retreat, and most of his troops with him, by the people in those parts aided by some coast-guards;

SECTION 3.7.5
after which the Athenians sailed away, recovering their dead from the Leucadians under truce.

CHAPTER 3.8

SECTION 3.8.1
Meanwhile the envoys of the Mitylenians sent out in the first ship were told by the Lacedaemonians to come to Olympia, in order that the rest of the allies might hear them and decide upon their matter, and so they journeyed thither. It was the Olympiad in which the Rhodian Dorieus gained his second victory,

SECTION 3.8.2
and the envoys having been introduced to make their speech after the festival, spoke as follows.

CHAPTER 3.9

SECTION 3.9.1
‘Lacedaemonians and allies, the rule established among the Hellenes is not unknown to us. Those who revolt in war and forsake their former confederacy are favorably regarded by those who receive them, in so far as they are of use to them, but otherwise are thought less well of, through being considered traitors to their former friends.

SECTION 3.9.2
Nor is this an unfair way of judging, where the rebels and the power from whom they secede are at one in policy and sympathy, and a match for each other in resources and power, and where no reasonable ground exists for the rebellion. But with us and the Athenians this was not the case;

SECTION 3.9.3
and no one need think the worse of us for revolting from them in danger, after having been honored by them in time of peace.

CHAPTER 3.10

SECTION 3.10.1
Justice and honesty will be the first topics of our speech, especially as we are asking for alliance; because we know that there can never be any solid friendship between individuals, or union between communities that is worth the name, unless the parties be persuaded of each other's honesty, and be generally congenial the one to the other; since from difference in feeling springs also difference in conduct.

SECTION 3.10.2
Between ourselves and the Athenians alliance began, when you withdrew from the Median war and they remained to finish the business.

SECTION 3.10.3
But we did not become allies of the Athenians for the subjugation of the Hellenes, but allies of the Hellenes for their liberation from the Mede;

SECTION 3.10.4
and as long as the Athenians led us fairly we followed them loyally; but when we saw them relax their hostility to the Mede, to try to compass the subjection of the allies, then our apprehensions began.

SECTION 3.10.5
Unable, however, to unite and defend themselves, on account of the number of confederates that had votes, all the allies were enslaved, except ourselves and the Chians, who continued to send our contingents as independent and nominally free.

SECTION 3.10.6
Trust in Athens as a leader, however, we could no longer feel, judging by the examples already given; it being unlikely that she would reduce our fellow-confederates, and not do the same by us who were left, if ever she had the power.

CHAPTER 3.11

SECTION 3.11.1
Had we all been still independent, we could have had more faith in their not attempting any change; but the greater number being their subjects, while they were treating us as equals, they would naturally chafe under this solitary instance of independence as contrasted with the submission of the majority; particularly as they daily grew more powerful, and we more destitute.

SECTION 3.11.2
Now the only sure basis of an alliance is for each party to be equally afraid of the other: he who would like to encroach is then deterred by the reflection that he will not have odds in his favour.

SECTION 3.11.3
Again, if we were left independent, it was only because they thought they saw their way to empire more clearly by specious language and by the paths of policy than by those of force.

SECTION 3.11.4
Not only were we useful as evidence that powers who had votes, like themselves, would not, surely, join them in their expeditions, against their will, without the party attacked being in the wrong; but the same system also enabled them to lead the stronger states against the weaker first, and so to leave the former to the last, stripped of their natural allies, and less capable of resistance.

SECTION 3.11.5
But if they had begun with us, while all the states still had their resources under their own control, and there was a center to rally round, the work of subjugation would have been found less easy.

SECTION 3.11.6
Besides this, our navy gave them some apprehension: it was always possible that it might unite with you or with some other power, and become dangerous to Athens.

SECTION 3.11.7
The court which we paid to their commons and its leaders for the time being, also helped us to maintain our independence.

SECTION 3.11.8
However, we did not expect to be able to do so much longer, if this war had not broken out, from the examples that we had had of their conduct to the rest.

CHAPTER 3.12

SECTION 3.12.1
How then could we put our trust in such friendship or freedom as we had here? We accepted each other against our inclination; fear made them court us in war, and us them in peace; sympathy, the ordinary basis of confidence, had its place supplied by terror, fear having more share than friendship in detaining us in the alliance; and the first party that should be encouraged by the hope of impunity was certain to break faith with the other.

SECTION 3.12.2
So that to condemn us for being the first to break off, because they delay the blow that we dread, instead of ourselves delaying to know for certain whether it will be dealt or not, is to take a false view of the case.

SECTION 3.12.3
For if we were equally able with them to meet their plots and imitate their delay, we should be their equals and should be under no necessity of being their subjects; but the liberty of offence being always theirs, that of defence ought clearly to be ours.

CHAPTER 3.13

SECTION 3.13.1
Such, Lacedaemonians and allies, are the grounds and the reasons of our revolt; clear enough to convince our hearers of the fairness of our conduct, and sufficient to alarm ourselves, and to make us turn to some means of safety. This we wished to do long ago, when we sent to you on the subject while the peace yet lasted, but were baulked by your refusing to receive us; and now, upon the Boeotians inviting us, we at once responded to the call, and decided upon a twofold revolt, from the Hellenes and from the Athenians, not to aid the latter in harming the former, but to join in their liberation, and not to allow the Athenians in the end to destroy us, but to act in time against them.

SECTION 3.13.2
Our revolt, however has taken place prematurely and without preparation—a fact which makes it all the more incumbent on you to receive us into alliance and to send us speedy relief, in order to show that you support your friends, and at the same time do harm to your enemies.

SECTION 3.13.3
You have an opportunity such as you never had before. Disease and expenditure have wasted the Athenians: their ships are either cruising round your coasts, or engaged in blockading us;

SECTION 3.13.4
and it is not probable that they will have any to spare, if you invade them a second time this summer by sea and land; but they will either offer no resistance to your vessels, or withdraw from both our shores.

SECTION 3.13.5
Nor must it be thought that this is a case of putting yourselves into danger for a country which is not yours. Lesbos may appear far off, but when help is wanted she will be found near enough. It is not in Attica that the war will be decided, as some imagine, but in the countries by which Attica is supported;

SECTION 3.13.6
and the Athenian revenue is drawn from the allies, and will become still larger if they reduce us; as not only will no other state revolt, but our resources will be added to theirs, and we shall be treated worse than those that were enslaved before.

SECTION 3.13.7
But if you will frankly support us, you will add to your side a state that has a large navy, which is your great want; you will smooth the way to the overthrow of the Athenians by depriving them of their allies, who will be greatly encouraged to come over; and you will free yourselves from the imputation made against you, of not supporting insurrection. In short, only show yourselves as liberators, and you may count upon having the advantage in the war.

CHAPTER 3.14

SECTION 3.14.1
Respect, therefore, the hopes placed in you by the Hellenes, and that Olympian Zeus, in whose temple we stand as very suppliants; become the allies and defenders of the Mitylenians, and do not sacrifice us, who put our lives upon the hazard, in a cause in which general good will result to all from our success, and still more general harm if we fail through your refusing to help us;

SECTION 3.14.2
but be the men that the Hellenes think you, and our fears desire.’

CHAPTER 3.15

SECTION 3.15.1
Such were the words of the Mitylenians. After hearing them out, the Lacedaemonians and confederates granted what they urged, and took the Lesbians into alliance, and deciding in favour of the invasion of Attica, told the allies present to march as quickly as possible to the Isthmus with two-thirds of their forces; and arriving there first themselves, got ready hauling machines to carry their ships across from Corinth to the sea on the side of Athens, in order to make their attack by sea and land at once.

SECTION 3.15.2
However, the zeal which they displayed was not imitated by the rest of the confederates, who came in but slowly, being engaged in harvesting their corn and sick of making expeditions.

CHAPTER 3.16

SECTION 3.16.1
Meanwhile the Athenians, aware that the preparations of the enemy were due to his conviction of their weakness, and wishing to show him that he was mistaken, and that they were able, without moving the Lesbian fleet, to repel with ease that with which they were menaced from Peloponnese, manned a hundred ships by embarking the citizens of Athens, except the knights and Pentecosiomedimni, and the resident aliens; and putting out to the Isthmus, displayed their power, and made descents upon Peloponnese wherever they pleased.

SECTION 3.16.2
A disappointment so signal made the Lacedaemonians think that the Lesbians had not spoken the truth; and embarrassed by the non-appearance of the confederates, coupled with the news that the thirty ships round Peloponnese were ravaging the lands near Sparta, they went back home.

SECTION 3.16.3
Afterwards, however, they got ready a fleet to send to Lesbos, and ordering a total of forty ships from the different cities in the league, appointed Alcidas to command the expedition in his capacity of high admiral.

SECTION 3.16.4
Meanwhile the Athenians in the hundred ships, upon seeing the Lacedaemonians go home, went home likewise.

CHAPTER 3.17

SECTION 3.17.1
If at the time that this fleet was at sea, Athens had almost the largest number of first-rate ships in commission that she ever possessed at any one moment, she had as many or even more when the war began.

SECTION 3.17.2
At that time one hundred guarded Attica, Euboea, and Salamis; a hundred more were cruising round Peloponnese, besides those employed at Potidaea and in other places; making a grand total of two hundred and fifty vessels employed on active service in a single summer.

SECTION 3.17.3
It was this, with Potidaea, that most exhausted her revenues—

SECTION 3.17.4
Potidaea being blockaded by a force of heavy infantry (each drawing two drachmae a day, one for himself and another for his servant), which amounted to three thousand at first, and was kept at this number down to the end of the siege; besides sixteen hundred with Phormio who went away before it was over; and the ships being all paid at the same rate. In this way her money was wasted at first; and this was the largest number of ships ever manned by her.

CHAPTER 3.18

SECTION 3.18.1
About the same time that the Lacedaemonians were at the Isthmus, the Mitylenians marched by land with their mercenaries against Methymna, which they thought to gain by treachery. After assaulting the town, and not meeting with the success that they anticipated, they withdrew to Antissa, Pyrrha, and Eresus; and taking measures for the better security of these towns and strengthening their walls, hastily returned home.

SECTION 3.18.2
After their departure the Methymnians marched against Antissa, but were defeated in a sortie by the Antissians and their mercenaries, and retreated in haste after losing many of their number.

SECTION 3.18.3
Word of this reaching Athens, and the Athenians learning that the Mitylenians were masters of the country and their own soldiers unable to hold them in check, they sent out about the beginning of autumn Paches, son of Epicurus, to take the command, and a thousand Athenian heavy infantry;

SECTION 3.18.4
who worked their own passage, and arriving at Mitylene, built a single wall all round it, forts being erected at some of the strongest points.

SECTION 3.18.5
Mitylene was thus blockaded strictly on both sides, by land and by sea, and winter now drew near.

CHAPTER 3.19

SECTION 3.19.1
The Athenians needing money for the siege, although they had for the first time raised a contribution of two hundred talents from their own citizens, now sent out twelve ships to levy subsidies from their allies, with Lysicles and four others in command.

SECTION 3.19.2
After cruising to different places and laying them under contribution, Lysicles went up the country from Myus, in Caria, across the plain of the Meander, as far as the hill of Sandius; and being attacked by the Carians and the people of Anaia, was slain with many of his soldiers.

CHAPTER 3.20

SECTION 3.20.1
The same winter the Plataeans, who were still being besieged by the Peloponnesians and Boeotians, distressed by the failure of their provisions, and seeing no hope of relief from Athens, nor any other means of safety, formed a scheme with the Athenians besieged with them for escaping, if possible, by forcing their way over the enemy's walls; the attempt having been suggested by Theaenetus, son of Tolmides, a soothsayer, and Eupompides, son of Daimachus, one of their generals. At first all were to join:

SECTION 3.20.2
afterwards, half hung back, thinking the risk great; about two hundred and twenty, however, voluntarily persevered in the attempt, which was carried out in the following way.

SECTION 3.20.3
Ladders were made to match the height of the enemy's wall, which they measured by the layers of bricks, the side turned towards them not being thoroughly whitewashed. These were counted by many persons at once; and though some might miss the right calculation, most would hit upon it, particularly as they counted over and over again, and were no great way from the wall, but could see it easily enough for their purpose.

SECTION 3.20.4
The length required for the ladders was thus obtained, being calculated from the breadth of the brick.

CHAPTER 3.21

SECTION 3.21.1
Now the wall of the Peloponnesians was constructed as follows. It consisted of two lines drawn round the place, one against the Plataeans, the other against any attack on the outside from Athens, about sixteen feet apart.

SECTION 3.21.2
The intermediate space of sixteen feet was occupied by huts portioned out among the soldiers on guard, and built in one block, so as to give the appearance of a single thick wall with battlements on either side.

SECTION 3.21.3
At intervals of every ten battlements were towers of considerable size, and the same breadth as the wall, reaching right across from its inner to its outer face, with no means of passing except through the middle.

SECTION 3.21.4
Accordingly on stormy and wet nights the battlements were deserted, and guard kept from the towers, which were not far apart and roofed in above.Such being the structure of the wall by which the Plataeans were blockaded,

CHAPTER 3.22

SECTION 3.22.1
when their preparations were completed, they waited for a stormy night of wind and rain and without any moon, and then set out, guided by the authors of the enterprise. Crossing first the ditch that ran round the town, they next gained the wall of the enemy unperceived by the sentinels, who did not see them in the darkness, or hear them, as the wind drowned with its roar the noise of their approach;

SECTION 3.22.2
besides which they kept a good way off from each other, that they might not be betrayed by the clash of their weapons. They were also lightly equipped, and had only the left foot shod to preserve them from slipping in the mire.

SECTION 3.22.3
They came up to the battlements at one of the intermediate spaces where they knew them to be unguarded: those who carried the ladders went first and planted them; next twelve light-armed soldiers with only a dagger and a breastplate mounted, led by Ammias, son of Coroebus, who was the first on the wall; his followers getting up after him and going six to each of the towers. After these came another party of light troops armed with spears, whose shields, that they might advance the easier, were carried by men behind, who were to hand them to them when they found themselves in presence of the enemy.

SECTION 3.22.4
After a good many had mounted they were discovered by the sentinels in the towers, by the noise made by a tile which was knocked down by one of the Plataeans as he was laying hold of the battlements.

SECTION 3.22.5
The alarm was instantly given, and the troops rushed to the wall, not knowing the nature of the danger, owing to the dark night and stormy weather; the Plataeans in the town having also chosen that moment to make a sortie against the wall of the Peloponnesians upon the side opposite to that on which their men were getting over, in order to divert the attention of the besiegers.

SECTION 3.22.6
Accordingly they remained distracted at their several posts, without any venturing to stir to give help from his own station, and at a loss to guess what was going on.

SECTION 3.22.7
Meanwhile the three hundred set aside for service on emergencies went outside the wall in the direction of the alarm. Fire-signals of an attack were also raised towards Thebes;

SECTION 3.22.8
but the Plataeans in the town at once displayed a number of others, prepared beforehand for this very purpose, in order to render the enemy's signals unintelligible, and to prevent his friends getting a true idea of what was passing and coming to his aid, before their comrades who had gone out should have made good their escape and be in safety.

CHAPTER 3.23

SECTION 3.23.1
Meanwhile the first of the scaling-party that had got up, after carrying both the towers and putting the sentinels to the sword, posted themselves inside to prevent any one coming through against them; and rearing ladders from the wall, sent several men up on the towers, and from their summit and base kept in check all of the enemy that came up, with their missiles, while their main body planted a number of ladders against the wall, and knocking down the battlements, passed over between the towers;

SECTION 3.23.2
each as soon as he had got over taking up his station at the edge of the ditch, and plying from thence with arrows and darts any who came along the wall to stop the passage of his comrades.

SECTION 3.23.3
When all were over, the party on the towers came down, the last of them not without difficulty, and proceeded to the ditch, just as the three hundred came up carrying torches.

SECTION 3.23.4
The Plataeans, standing on the edge of the ditch in the dark, had a good view of their opponents, and discharged their arrows and darts upon the unarmed parts of their bodies, while they themselves could not be so well seen in the obscurity for the torches; and thus even the last of them got over the ditch, though not without effort and difficulty;

SECTION 3.23.5
as ice had formed in it, not strong enough to walk upon, but of that watery kind which generally comes with a wind more east than north, and the snow which this wind had caused to fall during the night, had made the water in the ditch rise, so that they could scarcely breast it as they crossed. However, it was mainly the violence of the storm that enabled them to effect their escape at all.

CHAPTER 3.24

SECTION 3.24.1
Starting from the ditch, the Plataeans went all together along the road leading to Thebes, keeping the chapel of the hero Androcrates upon their right; considering that the last road which the Peloponnesians would suspect them of having taken would be that towards their enemies' country. Indeed they could see them pursuing with torches upon the Athens road towards Cithaeron and Druoskephalai or Oakheads.

SECTION 3.24.2
After going for rather more than half a mile upon the road to Thebes, the Plataeans turned off and took that leading to the mountain, to Erythrae and Hysiae, and reaching the hills, made good their escape to Athens, two hundred and twelve men in all; some of their number having turned back into the town before getting over the wall, and one archer having been taken prisoner at the outer ditch.

SECTION 3.24.3
Meanwhile the Peloponnesians gave up the pursuit and returned to their posts; and the Plataeans in the town, knowing nothing of what had passed, and informed by those who had turned back that not a man had escaped, sent out a herald as soon as it was day to make a truce for the recovery of the dead bodies, and then learning the truth, desisted. In this way the Plataean party got over and were saved.

CHAPTER 3.25

SECTION 3.25.1
Towards the close of the same winter, Salaethus, a Lacedaemonian, was sent out in a trireme from Lacedaemon to Mitylene. Going by sea to Pyrrha, and from thence overland, he passed along the bed of a torrent, where the line of circumvallation was passable, and thus entering unperceived into Mitylene, told the magistrates that Attica would certainly be invaded, and the forty ships destined to relieve them arrive, and that he had been sent on to announce this and to superintend matters generally.

SECTION 3.25.2
The Mitylenians upon this took courage, and laid aside the idea of treating with the Athenians; and now this winter ended, and with it ended the fourth year of the war of which Thucydides was the historian.

CHAPTER 3.26

SECTION 3.26.1
The next summer the Peloponnesians sent off the forty-two ships for Mitylene, under Alcidas, their high admiral, and themselves and their allies invaded Attica, their object being to distract the Athenians by a double movement, and thus to make it less easy for them to act against the fleet sailing to Mitylene.

SECTION 3.26.2
The commander in this invasion was Cleomenes, in the place of King Pausanias, son of Pleistoanax, his nephew, who was still a minor.

SECTION 3.26.3
Not content with laying waste whatever had shot up in the parts which they had before devastated, the invaders now extended their ravages to lands passed over in their previous incursions; so that this invasion was more severely felt by the Athenians than any except the second;

SECTION 3.26.4
the enemy staying on and on until they had overrun most of the country, in the expectation of hearing from Lesbos of something having been achieved by their fleet, which they thought must now have got over. However, as they did not obtain any of the results expected, and their provisions began to run short, they retreated and dispersed to their different cities.

CHAPTER 3.27

SECTION 3.27.1
In the meantime the Mitylenians, finding their provisions failing, while the fleet from Peloponnese was loitering on the way instead of appearing at Mitylene, were compelled to come to terms with the Athenians in the following manner.

SECTION 3.27.2
Salaethus having himself ceased to expect the fleet to arrive, now armed the commons with heavy armour, which they had not before possessed, with the intention of making a sortie against the Athenians.

SECTION 3.27.3
The commons, however, no sooner found themselves possessed of arms than they refused any longer to obey their officers; and forming in knots together, told the authorities to bring out in public the provisions and divide them amongst them all, or they would themselves come to terms with the Athenians and deliver up the city.

CHAPTER 3.28

SECTION 3.28.1
The government, aware of their inability to prevent this, and of the danger they would be in, if left out of the capitulation, publicly agreed with Paches and the army to surrender Mitylene at discretion and to admit the troops into the town upon the understanding that the Mitylenians should be allowed to send an embassy to Athens to plead their cause, and that Paches should not imprison, make slaves of, or put to death any of the citizens until its return.

SECTION 3.28.2
Such were the terms of the capitulation; in spite of which the chief authors of the negotiation with Lacedaemon were so completely overcome by terror when the army entered, that they went and seated themselves by the altars, from which they were raised up by Paches under promise that he would do them no wrong, and lodged by him in Tenedos, until he should learn the pleasure of the Athenians concerning them.

SECTION 3.28.3
Paches also sent some triremes and seized Antissa, and took such other military measures as he thought advisable.

CHAPTER 3.29

SECTION 3.29.1
Meanwhile, the Peloponnesians in the forty ships, who ought to have made all haste to relieve Mitylene, lost time in coming round Peloponnese itself, and proceeding leisurely on the remainder of the voyage, made Delos without having been seen by the Athenians at Athens, and from thence arriving at Icarus and Myconus, there first heard of the fall of Mitylene.

SECTION 3.29.2
Wishing to know the truth, they put into Embatum, in the Erythraeid, about seven days after the capture of the town. Here they learned the truth, and began to consider what they were to do; and Teutiaplus, an Elean, addressed them as follows:—

CHAPTER 3.30

SECTION 3.30.1
‘Alcidas and Peloponnesians who share with me the command of this armament, my advice is to sail just as we are to Mitylene, before we have been heard of.

SECTION 3.30.2
We may expect to find the Athenians as much on their guard as men generally are who have just taken a city: this will certainly be so by sea, where they have no idea of any enemy attacking them, and where our strength, as it happens, mainly lies; while even their land forces are probably scattered about the houses in the carelessness of victory.

SECTION 3.30.3
If therefore we were to fall upon them suddenly and in the night, I have hopes, with the help of the well-wishers that we may have left inside the town, that we shall become masters of the place.

SECTION 3.30.4
Let us not shrink from the risk, but let us remember that this is just the occasion for one of the baseless panics common in war; and that to be able to guard against these in one's own case, and to detect the moment when an attack will find an enemy at this disadvantage, is what makes a successful general.’

CHAPTER 3.31

SECTION 3.31.1
These words of Teutiaplus failing to move Alcidas, some of the Ionian exiles and the Lesbians with the expedition began to urge him, since this seemed too dangerous, to seize one of the Ionian cities or the Aeolic town of Cyme, to use as a base for effecting the revolt of Ionia. This was by no means a hopeless enterprise, as their coming was welcome everywhere; their object would be by this move to deprive Athens of her chief source of revenue, and at the same time to saddle her with expense, if she chose to blockade them; and they would probably induce Pissuthnes to join them in the war.

SECTION 3.31.2
However, Alcidas gave this proposal as bad a reception as the other, being eager, since he had come too late for Mitylene, to find himself back in Peloponnese as soon as possible.

CHAPTER 3.32

SECTION 3.32.1
Accordingly he put out from Embatum and proceeded along shore; and touching at the Teian town, Myonnesus, there butchered most of the prisoners that he had taken on his passage.

SECTION 3.32.2
Upon his coming to anchor at Ephesus, envoys came to him from the Samians at Anaia, and told him that he was not going the right way to free Hellas in massacring men who had never raised a hand against him, and who were not enemies of his, but allies of Athens against their will, and that if he did not stop he would turn many more friends into enemies than enemies into friends.

SECTION 3.32.3
Alcidas agreed to this, and let go all the Chians still in his hands and some of the others that he had taken; the inhabitants, instead of flying at the sight of his vessels, rather coming up to them, taking them for Athenian, having no sort of expectation that while the Athenians commanded the sea Peloponnesian ships would venture over to Ionia.

CHAPTER 3.33

SECTION 3.33.1
From Ephesus Alcidas set sail in haste and fled. He had been seen by the Salaminian and Paralian galleys, which happened to be sailing from Athens, while still at anchor off Clarus and fearing pursuit he now made across the open sea, fully determined to touch nowhere, if he could help it, until he got to Peloponnese.

SECTION 3.33.2
Meanwhile news of him had come in to Paches from the Erythraeid, and indeed from all quarters. As Ionia was unfortified great fears were felt that the Peloponnesians coasting along shore, even if they did not intend to stay, might make descents in passing and plunder the towns; and now the Paralian and Salaminian, having seen him at Clarus, themselves brought intelligence of the fact.

SECTION 3.33.3
Paches accordingly gave hot chase, and continued the pursuit as far as the isle of Patmos, and then finding that Alcidas had got on too far to be overtaken, came back again. Meanwhile he thought it fortunate that, as he had not fallen in with them out at sea, he had not overtaken them anywhere where they would have been forced to encamp, and so give him the trouble of blockading them.

CHAPTER 3.34

SECTION 3.34.1
On his return along shore he touched, among other places, at Notium, the port of Colophon, where the Colophonians had settled after the capture of the upper town by Itamenes and the barbarians, who had been called in by certain individuals in a party quarrel. The capture of the town took place about the time of the second Peloponnesian invasion of Attica.

SECTION 3.34.2
However, the refugees, after settling at Notium, again split up into factions, one of which called in Arcadian and barbarian mercenaries from Pissuthnes, and entrenching these in a quarter apart, formed a new community with the Median party of the Colophonians who joined them from the upper town. Their opponents had retired into exile, and now called in Paches,

SECTION 3.34.3
who invited Hippias, the commander of the Arcadians in the fortified quarter, to a parley, upon condition that, if they could not agree, he was to be put back safe and sound in the fortification. However, upon his coming out to him, he put him into custody, though not in chains, and attacked suddenly and took by surprise the fortification, and putting the Arcadians and the barbarians found in it to the sword, afterwards took Hippias into it as he had promised, and, as soon as he was inside, seized him and shot him down.

SECTION 3.34.4
Paches then gave up Notium to the Colophonians not of the Median party; and settlers were afterwards sent out from Athens, and the place colonized according to Athenian laws, after collecting all the Colophonians found in any of the cities.

CHAPTER 3.35

SECTION 3.35.1
Arrived at Mitylene, Paches reduced Pyrrha and Eresus; and finding the Lacedaemonian, Salaethus, in hiding in the town, sent him off to Athens, together with the Mitylenians that he had placed in Tenedos, and any other persons that he thought concerned in the revolt.

SECTION 3.35.2
He also sent back the greater part of his forces, remaining with the rest to settle Mitylene and the rest of Lesbos as he thought best.

CHAPTER 3.36

SECTION 3.36.1
Upon the arrival of the prisoners with Salaethus, the Athenians at once put the latter to death, although he offered, among other things, to procure the withdrawal of the Peloponnesians from Plataea, which was still under siege;

SECTION 3.36.2
and after deliberating as to what they should do with the former, in the fury of the moment determined to put to death not only the prisoners at Athens, but the whole adult male population of Mitylene, and to make slaves of the women and children. It was remarked that Mitylene had revolted without being, like the rest, subjected to the empire; and what above all swelled the wrath of the Athenians was the fact of the Peloponnesian fleet having ventured over to Ionia to her support, a fact which was held to argue a long-meditated rebellion.

SECTION 3.36.3
They accordingly sent a trireme to communicate the decree to Paches, commanding him to lose no time in despatching the Mitylenians.

SECTION 3.36.4
The morrow brought repentance with it and reflection on the horrid cruelty of a decree, which condemned a whole city to the fate merited only by the guilty.

SECTION 3.36.5
This was no sooner perceived by the Mitylenian ambassadors at Athens and their Athenian supporters, than they moved the authorities to put the question again to the vote; which they the more easily consented to do, as they themselves plainly saw that most of the citizens wished some one to give them an opportunity for reconsidering the matter.

SECTION 3.36.6
An assembly was therefore at once called, and after much expression of opinion upon both sides, Cleon, son of Cleaenetus, the same who had carried the former motion of putting the Mitylenians to death, the most violent man at Athens, and at that time by far the most powerful with the commons, came forward again and spoke as follows:—

CHAPTER 3.37

SECTION 3.37.1
‘I have often before now been convinced that a democracy is incapable of empire, and never more so than by your present change of mind in the matter of Mitylene.

SECTION 3.37.2
Fears or plots being unknown to you in your daily relations with each other, you feel just the same with regard to your allies, and never reflect that the mistakes into which you may be led by listening to their appeals, or by giving way to your own compassion, are full of danger to yourselves, and bring you no thanks for your weakness from your allies; entirely forgetting that your empire is a despotism and your subjects disaffected conspirators, whose obedience is insured not by your suicidal concessions, but by the superiority given you by your own strength and not their loyalty.

SECTION 3.37.3
The most alarming feature in the case is the constant change of measures with which we appear to be threatened, and our seeming ignorance of the fact that bad laws which are never changed are better for a city than good ones that have no authority; that unlearned loyalty is more serviceable than quick-witted insubordination; and that ordinary men usually manage public affairs better than their more gifted fellows.

SECTION 3.37.4
The latter are always wanting to appear wiser than the laws, and to overrule every proposition brought forward, thinking that they cannot show their wit in more important matters, and by such behavior too often ruin their country; while those who mistrust their own cleverness are content to be less learned than the laws, and less able to pick holes in the speech of a good speaker; and being fair judges rather than rival athletes, generally conduct affairs successfully.

SECTION 3.37.5
These we ought to imitate, instead of being led on by cleverness and intellectual rivalry to advise your people against our real opinions.

CHAPTER 3.38

SECTION 3.38.1
For myself, I adhere to my former opinion, and wonder at those who have proposed to reopen the case of the Mitylenians, and who are thus causing a delay which is all in favour of the guilty, by making the sufferer proceed against the offender with the edge of his anger blunted; although where vengeance follows most closely upon the wrong, it best equals it and most amply requites it. I wonder also who will be the man who will maintain the contrary, and will pretend to show that the crimes of the Mitylenians are of service to us, and our misfortunes injurious to the allies.

SECTION 3.38.2
Such a man must plainly either have such confidence in his rhetoric as to adventure to prove that what has been once for all decided is still undetermined, or be bribed to try to delude us by elaborate sophisms.

SECTION 3.38.3
In such contests the state gives the rewards to others, and takes the dangers for herself.

SECTION 3.38.4
The persons to blame are you who are so foolish as to institute these contests; who go to see an oration as you would to see a sight, take your facts on hearsay, judge of the practicability of a project by the wit of its advocates, and trust for the truth as to past events not to the fact which you saw more than to the clever strictures which you heard;

SECTION 3.38.5
the easy victims of newfangled arguments, unwilling to follow received conclusions; slaves to every new paradox, despisers of the commonplace;

SECTION 3.38.6
the first wish of every man being that he could speak himself, the next to rival those who can speak by seeming to be quite up with their ideas by applauding every hit almost before it is made, and by being as quick in catching an argument as you are slow in foreseeing its consequences;

SECTION 3.38.7
asking, if I may so say, for something different from the conditions under which we live, and yet comprehending inadequately those very conditions; very slaves to the pleasure of the ear, and more like the audience of a rhetorician than the council of a city.

CHAPTER 3.39

SECTION 3.39.1
In order to keep you from this, I proceed to show that no one state has ever injured you as much as Mitylene.

SECTION 3.39.2
I can make allowance for those who revolt because they cannot bear our empire, or who have been forced to do so by the enemy. But for those who possessed an island with fortifications; who could fear our enemies only by sea, and there had their own force of triremes to protect them; who were independent and held in the highest honor by you—to act as these have done, this is not revolt—revolt implies oppression; it is deliberate and wanton aggression; an attempt to ruin us by siding with our bitterest enemies; a worse offence than a war undertaken on their own account in the acquisition of power.

SECTION 3.39.3
The fate of those of their neighbors who had already rebelled and had been subdued, was no lesson to them; their own prosperity could not dissuade them from affronting danger; but blindly confident in the future, and full of hopes beyond their power though not beyond their ambition, they declared war and made their decision to prefer might to right, their attack being determined not by provocation but by the moment which seemed propitious.

SECTION 3.39.4
The truth is that great good fortune coming suddenly and unexpectedly tends to make a people insolent: in most cases it is safer for mankind to have success in reason than out of reason; and it is easier for them, one may say, to stave off adversity than to preserve prosperity.

SECTION 3.39.5
Our mistake has been to distinguish the Mitylenians as we have done: had they been long ago treated like the rest, they never would have so far forgotten themselves, human nature being as surely made arrogant by consideration, as it is awed by firmness.

SECTION 3.39.6
Let them now therefore be punished as their crime requires, and do not, while you condemn the aristocracy, absolve the people. This is certain, that all attacked you without distinction, although they might have come over to us, and been now again in possession of their city. But no, they thought it safer to throw in their lot with the aristocracy and so joined their rebellion!

SECTION 3.39.7
Consider therefore! if you subject to the same punishment the ally who is forced to rebel by the enemy, and him who does so by his own free choice, which of them, think you, is there that will not rebel upon the slightest pretext; when the reward of success is freedom, and the penalty of failure nothing so very terrible?

SECTION 3.39.8
We meanwhile shall have to risk our money and our lives against one state after another; and if successful, shall receive a ruined town from which we can no longer draw the revenue upon which our strength depends; while if unsuccessful, we shall have an enemy the more upon our hands, and shall spend the time that might be employed in combating our existing foes in warring with our own allies.

CHAPTER 3.40

SECTION 3.40.1
No hope, therefore, that rhetoric may instil or money purchase, of the mercy due to human infirmity must be held out to the Mitylenians. Their offence was not involuntary, but of malice and deliberate; and mercy is only for unwilling offenders.

SECTION 3.40.2
I therefore now as before persist against your reversing your first decision, or giving way to the three failings most fatal to empire—pity, sentiment, and indulgence.

SECTION 3.40.3
Compassion is due to those who can reciprocate the feeling, not to those who will never pity us in return, but are our natural and necessary foes: the orators who charm us with sentiment may find other less important arenas for their talents, in the place of one where the city pays a heavy penalty for a momentary pleasure, themselves receiving fine acknowledgments for their fine phrases; while indulgence should be shown towards those who will be our friends in future, instead of towards men who will remain just what they were, and as much our enemies as before.

SECTION 3.40.4
To sum up shortly, I say that if you follow my advice you will do what is just towards the Mitylenians, and at the same time expedient; while by a different decision you will not oblige them so much as pass sentence upon yourselves. For if they were right in rebelling, you must be wrong in ruling. However, if, right or wrong, you determine to rule, you must carry out your principle and punish the Mitylenians as your interest requires; or else you must give up your empire and cultivate honesty without danger.

SECTION 3.40.5
Make up your minds, therefore, to give them like for like; and do not let the victims who escaped the plot be more insensible than the conspirators who hatched it; but reflect what they would have done if victorious over you, especially as they were the aggressors.

SECTION 3.40.6
It is they who wrong their neighbor without a cause, that pursue their victim to the death, on account of the danger which they foresee in letting their enemy survive; since the object of a wanton wrong is more dangerous, if he escape, than an enemy who has not this to complain of.

SECTION 3.40.7
Do not, therefore, be traitors to yourselves, but recall as nearly as possible the moment of suffering and the supreme importance which you then attached to their reduction; and now pay them back in their turn, without yielding to present weakness or forgetting the peril that once hung over you.

SECTION 3.40.8
Punish them as they deserve, and teach your other allies by a striking example that the penalty of rebellion is death. Let them once understand this and you will not have so often to neglect your enemies while you are fighting with your own confederates.’

CHAPTER 3.41

SECTION 3.41.1
Such were the words of Cleon. After him Diodotus, son of Eucrates, who had also in the previous assembly spoken most strongly against putting the Mitylenians to death, came forward and spoke as follows:—

CHAPTER 3.42

SECTION 3.42.1
‘I do not blame the persons who have reopened the case of the Mitylenians, nor do I approve the protests which we have heard against important questions being frequently debated. I think the two things most opposed to good counsel are haste and passion; haste usually goes hand in hand with folly, passion with coarseness and narrowness of mind.

SECTION 3.42.2
As for the argument that speech ought not to be the exponent of action, the man who uses it must be either senseless or interested: senseless if he believes it possible to treat of the uncertain future through any other medium; interested if wishing to carry a disgraceful measure and doubting his ability to speak well in a bad cause, he thinks to frighten opponents and hearers by well-aimed calumny.

SECTION 3.42.3
What is still more intolerable is to accuse a speaker of making a display in order to be paid for it. If ignorance only were imputed, an unsuccessful speaker might retire with a reputation for honesty, if not for wisdom; while the charge of dishonesty makes him suspected, if successful, and thought, if defeated, not only a fool but a rogue.

SECTION 3.42.4
The city is no gainer by such a system, since fear deprives it of its advisers; although in truth, if our speakers are to make such assertions, it would be better for the country if they could not speak at all, as we should then make fewer blunders.

SECTION 3.42.5
The good citizen ought to triumph not by frightening his opponents but by beating them fairly in argument; and a wise city without over-distinguishing its best advisers, will nevertheless not deprive them of their due, and far from punishing an unlucky counsellor will not even regard him as disgraced.

SECTION 3.42.6
In this way successful orators would be least tempted to sacrifice their convictions for popularity, in the hope of still higher honors, and unsuccessful speakers to resort to the same popular arts in order to win over the multitude.

CHAPTER 3.43

SECTION 3.43.1
This is not our way; and, besides, the moment that a man is suspected of giving advice, however good, from corrupt motives, we feel such a grudge against him for the gain which after all we are not certain he will receive, that we deprive the city of its certain benefit.

SECTION 3.43.2
Plain good advice has thus come to be no less suspected than bad; and the advocate of the most monstrous measures is not more obliged to use deceit to gain the people, than the best counsellor is to lie in order to be believed.

SECTION 3.43.3
The city and the city only, owing to these refinements, can never be served openly and without disguise; he who does serve it openly being always suspected of serving himself in some secret way in return.

SECTION 3.43.4
Still, considering the magnitude of the interests involved, and the position of affairs, we orators must make it our business to look a little further than you who judge offhand; especially as we, your advisers, are responsible, while you, our audience, are not so.

SECTION 3.43.5
For if those who gave the advice, and those who took it, suffered equally, you would judge more calmly; as it is, you visit the disasters into which the whim of the moment may have led you, upon the single person of your adviser, not upon yourselves, his numerous companions in error.

CHAPTER 3.44

SECTION 3.44.1
However, I have not come forward either to oppose or to accuse in the matter of Mitylene; indeed, the question before us as sensible men is not their guilt, but our interests.

SECTION 3.44.2
Though I prove them ever so guilty, I shall not, therefore, advise their death, unless it be expedient; nor though they should have claims to indulgence, shall I recommend it, unless it be clearly for the good of the country.

SECTION 3.44.3
I consider that we are deliberating for the future more than for the present; and where Cleon is so positive as to the useful deterrent effects that will follow from making rebellion capital, I who consider the interests of the future quite as much as he, as positively maintain the contrary.

SECTION 3.44.4
And I require you not to reject my useful considerations for his specious ones: his speech may have the attraction of seeming the more just in your present temper against Mitylene; but we are not in a court of justice, but in a political assembly; and the question is not justice, but how to make the Mitylenians useful to Athens.

CHAPTER 3.45

SECTION 3.45.1
Now of course communities have enacted the penalty of death for many offences far lighter than this: still hope leads men to venture; and no one ever yet put himself in peril without the inward conviction that he would succeed in his design.

SECTION 3.45.2
Again, was there ever city rebelling that did not believe that it possessed either in itself or in its alliances resources adequate to the enterprise?

SECTION 3.45.3
All, states and individuals, are alike prone to err, and there is no law that will prevent them; or why should men have exhausted the list of punishments in search of enactments to protect them from evil-doers? It is probable that in early times the penalties for the greatest offences were less severe, and that, as these were disregarded, the penalty of death has been by degrees in most cases arrived at, which is itself disregarded in like manner.

SECTION 3.45.4
Either then some means of terror more terrible than this must be discovered, or it must be owned that this restraint is useless; and that as long as poverty gives men the courage of necessity, or plenty fills them with the ambition which belongs to insolence and pride, and the other conditions of life remain each under the thraldom of some fatal and master passion, so long will the impulse never be wanting to drive men into danger.

SECTION 3.45.5
Hope also and cupidity, the one leading and the other following, the one conceiving the attempt, the other suggesting the facility of succeeding, cause the widest ruin, and, although invisible agents, are far stronger than the dangers that are seen.

SECTION 3.45.6
Fortune, too, powerfully helps the delusion, and by the unexpected aid that she sometimes lends, tempts men to venture with inferior means; and this is especially the case with communities, because the stakes played for are the highest, freedom or empire, and, when all are acting together, each man irrationally magnifies his own capacity.

SECTION 3.45.7
In fine, it is impossible to prevent, and only great simplicity can hope to prevent, human nature doing what it has once set its mind upon, by force of law or by any other deterrent force whatsoever.

CHAPTER 3.46

SECTION 3.46.1
We must not, therefore, commit ourselves to a false policy through a belief in the efficacy of the punishment of death, or exclude rebels from the hope of repentance and an early atonement of their error.

SECTION 3.46.2
Consider a moment! At present, if a city that has already revolted perceive that it cannot succeed, it will come to terms while it is still able to refund expenses, and pay tribute afterwards. In the other case, what city think you would not prepare better than is now done, and hold out to the last against its besiegers, if it is all one whether it surrender late or soon?

SECTION 3.46.3
And how can it be otherwise than hurtful to us to be put to the expense of a siege, because surrender is out of the question; and if we take the city, to receive a ruined town from which we can no longer draw the revenue which forms our real strength against the enemy?

SECTION 3.46.4
We must not, therefore, sit as strict judges of the offenders to our own prejudice, but rather see how by moderate chastisements we may be enabled to benefit in future by the revenue-producing powers of our dependencies; and we must make up our minds to look for our protection not to legal terrors but to careful administration.

SECTION 3.46.5
At present we do exactly the opposite. When a free community, held in subjection by force, rises, as is only natural, and asserts its independence, it is no sooner reduced than we fancy ourselves obliged to punish it severely;

SECTION 3.46.6
although the right course with freemen is not to chastise them rigorously when they do rise, but rigorously to watch them before they rise, and to prevent their ever entertaining the idea, and, the insurrection suppressed, to make as few responsible for it as possible.

CHAPTER 3.47

SECTION 3.47.1
Only consider what a blunder you would commit in doing as Cleon recommends.

SECTION 3.47.2
As things are at present, in all the cities the people is your friend, and either does not revolt with the oligarchy, or, if forced to do so, becomes at once the enemy of the insurgents; so that in the war with the hostile city you have the masses on your side.

SECTION 3.47.3
But if you butcher the people of Mitylene, who had nothing to do with the revolt, and who, as soon as they got arms, of their own motion surrendered the town, first you will commit the crime of killing your benefactors; and next you will play directly into the hands of the higher classes, who when they induce their cities to rise, will immediately have the people on their side, through your having announced in advance the same punishment for those who are guilty and for those who are not.

SECTION 3.47.4
On the contrary, even if they were guilty, you ought to seem not to notice it, in order to avoid alienating the only class still friendly to us.

SECTION 3.47.5
In short, I consider it far more useful for the preservation of our empire voluntarily to put up with injustice, than to put to death, however justly, those whom it is our interest to keep alive. As for Cleon's idea that in punishment the claims of justice and expediency can both be satisfied, facts do not confirm the possibility of such a combination.

CHAPTER 3.48

SECTION 3.48.1
Confess, therefore, that this is the wisest course, and without conceding too much either to pity or to indulgence, by neither of which motives do I any more than Cleon wish you to be influenced, upon the plain merits of the case before you, be persuaded by me to try calmly those of the Mitylenians whom Paches sent off as guilty, and to leave the rest undisturbed.

SECTION 3.48.2
This is at once best for the future, and most terrible to your enemies at the present moment; inasmuch as good policy against an adversary is superior to the blind attacks of brute force.’

CHAPTER 3.49

SECTION 3.49.1
Such were the words of Diodotus. The two opinions thus expressed were the ones that most directly contradicted each other; and the Athenians, notwithstanding their change of feeling, now proceeded to a division, in which the show of hands was almost equal, although the motion of Diodotus carried the day.

SECTION 3.49.2
Another trireme was at once sent off in haste, for fear that the first might reach Lesbos in the interval, and the city be found destroyed; the first ship having about a day and a night's start.

SECTION 3.49.3
Wine and barley-cakes were provided for the vessel by the Mitylenian ambassadors, and great promises made if they arrived in time; which caused the men to use such diligence upon the voyage that they took their meals of barley-cakes kneaded with oil and wine as they rowed, and only slept by turns while the others were at the oar.

SECTION 3.49.4
Luckily they met with no contrary wind, and the first ship making no haste upon so horrid an errand, while the second pressed on in the manner described, the first arrived so little before them, that Paches had only just had time to read the decree, and to prepare to execute the sentence, when the second put into port and prevented the massacre. The danger of Mitylene had indeed been great.

CHAPTER 3.50

SECTION 3.50.1
The other party whom Paches had sent off as the prime movers in the rebellion, were upon Cleon's motion put to death by the Athenians, the number being rather more than a thousand. The Athenians also demolished the walls of the Mitylenians, and took possession of their ships.

SECTION 3.50.2
Afterwards tribute was not imposed upon the Lesbians; but all their land, except that of the Methymnians, was divided into three thousand allotments, three hundred of which were reserved as sacred for the gods, and the rest assigned by lot to Athenian shareholders, who were sent out to the island. With these the Lesbians agreed to pay a rent of two minae a year for each allotment, and cultivated the land themselves.

SECTION 3.50.3
The Athenians also took possession of the towns on the continent belonging to the Mitylenians, which thus became for the future subject to Athens. Such were the events that took place at Lesbos.

CHAPTER 3.51

SECTION 3.51.1
During the same summer, after the reduction of Lesbos, the Athenians under Nicias, son of Niceratus, made an expedition against the island of Minos, which lies off Megara and was used as a fortified post by the Megarians, who had built a tower upon it.

SECTION 3.51.2
Nicias wished to enable the Athenians to maintain their blockade from this nearer station instead of from Budorum and Salamis; to stop the Peloponnesian triremes and privateers sailing out unobserved from the island, as they had been in the habit of doing; and at the same time prevent anything from coming into Megara.

SECTION 3.51.3
Accordingly, after taking two towers projecting on the side of Nisaea, by engines from the sea, and clearing the entrance into the channel between the island and the shore, he next proceeded to cut off all communication by building a wall on the mainland at the point where a bridge across a morass enabled succors to be thrown into the island, which was not far off from the continent.

SECTION 3.51.4
A few days sufficing to accomplish this, he afterwards raised some works in the island also, and leaving a garrison there, departed with his forces.

CHAPTER 3.52

SECTION 3.52.1
About the same time in this summer, the Plataean being now without provisions, and unable to support the siege, surrendered to the Peloponnesians in the following manner.

SECTION 3.52.2
An assault had been made upon the wall, which the Plataeans were unable to repel. The Lacedaemonian commander, perceiving their weakness, wished to avoid taking the place by storm; his instructions from Lacedaemon having been so conceived, in order that if at any future time peace should be made with Athens, and they should agree each to restore the places that they had taken in the war, Plataea might be held to have come over voluntarily, and not be included in the list. He accordingly sent a herald to them to ask if they were willing voluntarily to surrender the town to the Lacedaemonians, and accept them as their judges, upon the understanding that the guilty should be punished, but no one without form of law.

SECTION 3.52.3
The Plataeans were now in the last state of weakness, and the herald had no sooner delivered his message than they surrendered the town. The Peloponnesians fed them for some days until the judges from Lacedaemon, who were five in number, arrived.

SECTION 3.52.4
Upon their arrival no charge was preferred; they simply called up the Plataeans, and asked them whether they had done the Lacedaemonians and allies any service in the war then raging.

SECTION 3.52.5
The Plataeans asked leave to speak at greater length, and deputed two of their number to represent them; Astymachus, son of Asopolaus, and Lacon, son of Aeimnestus, Proxenus of the Lacedaemonians, who came forward and spoke as follows:—

CHAPTER 3.53

SECTION 3.53.1
‘Lacedaemonians, when we surrendered our city we trusted in you, and looked forward to a trial more agreeable to the forms of law than the present, to which we had no idea of being subjected; the judges also in whose hands we consented to place ourselves were you, and you only (from whom we thought we were most likely to obtain justice), and not other persons, as is now the case.

SECTION 3.53.2
As matters stand, we are afraid that we have been doubly deceived. We have good reason to suspect, not only that the issue to be tried is the most terrible of all, but that you will not prove impartial; if we may argue from the fact that no accusation was first brought forward for us to answer, but we had ourselves to ask leave to speak, and from the question being put so shortly, that a true answer to it tells against us, while a false one can be contradicted.

SECTION 3.53.3
In this dilemma, our safest, and indeed our only course, seems to be to say something at all risks: placed as we are, we could scarcely be silent without being tormented by the damning thought that speaking might have saved us.

SECTION 3.53.4
Another difficulty that we have to encounter is the difficulty of convincing you. Were we unknown to each other we might profit by bringing forward new matter with which you were unacquainted: as it is, we can tell you nothing that you do not know already, and we fear, not that you have condemned us in your own minds of having failed in our duty towards you, and make this our crime, but that to please a third party we have to submit to a trial the result of which is already decided.

CHAPTER 3.54

SECTION 3.54.1
Nevertheless, we will place before you what we can justly urge, not only on the question of the quarrel which the Thebans have against us, but also as addressing you and the rest of the Hellenes; and we will remind you of our good services, and endeavor to prevail with you.

SECTION 3.54.2
To your short question, whether we have done the Lacedaemonians and allies any service in this war, we say, if you ask us as enemies, that to refrain from serving you was not to do you injury; if as friends, that you are more in fault for having marched against us.

SECTION 3.54.3
During the peace, and against the Mede, we acted well: we have not now been the first to break the peace, and we were the only Boeotians who then joined in defending against the Mede the liberty of Hellas.

SECTION 3.54.4
Although an inland people, we were present at the action at Artemisium; in the battle that took place in our territory we fought by the side of yourselves and Pausanias; and in all the other Hellenic exploits of the time we took a part quite out of proportion to our strength.

SECTION 3.54.5
Besides, you, as Lacedaemonians, ought not to forget that at the time of the great panic at Sparta, after the earthquake, caused by the secession of the Helots to Ithome, we sent the third part of our citizens to assist you.

CHAPTER 3.55

SECTION 3.55.1
On these great and historical occasions such was the part that we chose, although afterwards we became your enemies. For this you were to blame. When we asked for your alliance against our Theban oppressors, you rejected our petition, and told us to go to the Athenians who were our neighbors, as you lived too far off.

SECTION 3.55.2
In the war we never have done to you, and never should have done to you, anything unreasonable.

SECTION 3.55.3
If we refused to desert the Athenians when you asked us, we did no wrong; they had helped us against the Thebans when you drew back, and we could no longer give them up with honor; especially as we had obtained their alliance and had been admitted to their citizenship at our own request, and after receiving benefits at their hands; but it was plainly our duty loyally to obey their orders.

SECTION 3.55.4
Besides, the faults that either of you may commit in your supremacy must be laid, not upon the followers, but on the chiefs that lead them astray.

CHAPTER 3.56

SECTION 3.56.1
With regard to the Thebans, they have wronged us repeatedly, and their last aggression, which has been the means of bringing us into our present position, is within your own knowledge.

SECTION 3.56.2
In seizing our city in time of peace, and what is more at a holy time in the month, they justly encountered our vengeance, in accordance with the universal law which sanctions resistance to an invader; and it cannot now be right that we should suffer on their account.

SECTION 3.56.3
By taking your own immediate interest and their animosity as the test of justice, you will prove yourselves to be rather waiters on expediency than judges of right;

SECTION 3.56.4
although if they seem useful to you now, we and the rest of the Hellenes gave you much more valuable help at a time of greater need. Now you are the assailants, and others fear you; but at the crisis to which we allude, when the barbarian threatened all with slavery, the Thebans were on his side.

SECTION 3.56.5
It is just, therefore, to put our patriotism then against our error now, if error there has been; and you will find the merit outweighing the fault, and displayed at a juncture when there were few Hellenes who would set their valor against the strength of Xerxes, and when greater praise was theirs who preferred the dangerous path of honor to the safe source of consulting their own interest with respect to the invasion.

SECTION 3.56.6
To these few we belonged, and highly were we honored for it; and yet we now fear to perish by having again acted on the same principles, and chosen to act well with Athens sooner than wisely with Sparta.

SECTION 3.56.7
Yet in justice the same cases should be decided in the same way, and policy should not mean anything else than lasting gratitude for the service of a good ally combined with a proper attention to one's own immediate interest.

CHAPTER 3.57

SECTION 3.57.1
Consider also that at present the Hellenes generally regard you as a pattern of worth and honor; and if you pass an unjust sentence upon us in this which is no obscure cause, but one in which you the judges, are as illustrious as we, the prisoners, are blameless, take care that displeasure be not felt at an unworthy decision in the matter of honorable men made by men yet more honorable than they, and at the consecration in the national temples of spoils taken from the Plataeans, the benefactors of Hellas.

SECTION 3.57.2
Shocking indeed will it seem for Lacedaemonians to destroy Plataea, and for the city whose name your fathers inscribed upon the tripod at Delphi for its good service, to be by you blotted out from the map of Hellas, to please the Thebans.

SECTION 3.57.3
To such a depth of misfortune have we fallen, that while the Medes' success had been our ruin, Thebans now supplant us in your once fond regards; and we have been subjected to two dangers, the greatest of any—that of dying of starvation then, if we had not surrendered our town, and now of being tried for our lives.

SECTION 3.57.4
So that we Plataeans, after exertions beyond our power in the cause of the Hellenes, are rejected by all, forsaken and unassisted; helped by none of our allies, and reduced to doubt the stability of our only hope, yourselves.

CHAPTER 3.58

SECTION 3.58.1
Still, in the name of the gods who once presided over our confederacy, and of our own good service in the Hellenic cause, we adjure you to relent; to recall the decision which we fear that the Thebans may have obtained from you; to ask back the gift that you have given them, that they disgrace not you by slaying us; to gain a pure instead of a guilty gratitude, and not to gratify others to be yourselves rewarded with shame.

SECTION 3.58.2
Our lives may be quickly taken, but it will be a heavy task to wipe away the infamy of the deed; as we are no enemies whom you might justly punish, but friends forced into taking arms against you.

SECTION 3.58.3
To grant us our lives would be, therefore, a righteous judgment; if you consider also that we are prisoners who surrendered of their own accord, stretching out our hands for quarter, whose slaughter Hellenic law forbids, and who besides were always your benefactors.

SECTION 3.58.4
Look at the sepulchres of your fathers, slain by the Medes and buried in our country, whom year by year we honored with garments and all other dues, and the first fruits of all that our land produced in their season, as friends from a friendly country and allies to our old companions in arms! Should you not decide aright, your conduct would be the very opposite to ours. Consider only:

SECTION 3.58.5
Pausanias buried them thinking that he was laying them in friendly ground and among men as friendly; but you, if you kill us and make the Plataean territory Theban, will leave your fathers and kinsmen in a hostile soil and among their murderers, deprived of the honors which they now enjoy. What is more, you will enslave the land in which the freedom of the Hellenes was won, make desolate the temples of the gods to whom they prayed before they overcame the Medes, and take away your ancestral sacrifices from those who founded and instituted them.

CHAPTER 3.59

SECTION 3.59.1
It were not to your glory, Lacedaemonians, either to offend in this way against the common law of the Hellenes and against your own ancestors, or to kill us your benefactors to gratify another's hatred without having been wronged yourselves: it were more so to spare us and to yield to the impressions of a reasonable compassion; reflecting not merely on the awful fate in store for us, but also on the character of the sufferers, and on the impossibility of predicting how soon misfortune may fall even upon those who deserve it not.

SECTION 3.59.2
We, as we have a right to do and as our need impels us, entreat you, calling aloud upon the gods at whose common altar all the Hellenes worship, to hear our request, to be not unmindful of the oaths which your fathers swore, and which we now plead—we supplicate you by the tombs of your fathers, and appeal to those that are gone to save us from falling into the hands of the Thebans and their dearest friends from being given up to their most detested foes. We also remind you of that day on which we did the most glorious deeds, by your fathers' sides, we who now, on this are like to suffer the most dreadful fate.

SECTION 3.59.3
Finally, to do what is necessary and yet most difficult for men in our situation—that is, to make an end of speaking, since with that ending the peril of our lives draws near—

SECTION 3.59.4
in conclusion we say that we did not surrender our city to the Thebans (to that we would have preferred inglorious starvation), but trusted in and capitulated to you; and it would be just, if we fail to persuade you, to put us back in the same position and let us take the chance that falls to us. And at the same time we adjure you not to give us up,—your suppliants, Lacedaemonians, out of your hands and faith, Plataeans foremost of the Hellenic patriots, to Thebans, our most hated enemies,—but to be our saviours, and not, while you free the rest of the Hellenes, to bring us to destruction.’

CHAPTER 3.60

SECTION 3.60.1
Such were the words of the Plataeans. The Thebans, afraid that the Lacedaemonians might be moved by what they had heard, came forward and said that they too desired to address them, since the Plataeans had, against their wish, been allowed to speak at length instead of being confined to a simple answer to the question. Leave being granted, the Thebans spoke as follows:—

CHAPTER 3.61

SECTION 3.61.1
‘We should never have asked to make this speech if the Plataeans on their side had contented themselves with shortly answering the question, and had not turned round and made charges against us, coupled with a long defence of themselves upon matters outside the present inquiry and not even the subject of accusation, and with praise of what no one finds fault with. However, since they have done so, we must answer their charges and refute their self-praise, in order that neither our bad name nor their good may help them, but that you may hear the real truth on both points, and so decide.

SECTION 3.61.2
The origin of our quarrel was this. We settled Plataea some time after the rest of Boeotia, together with other places out of which we had driven the mixed population. The Plataeans not choosing to recognize our supremacy, as had been first arranged, but separating themselves from the rest of the Boeotians, and proving traitors to their nationality, we used compulsion; upon which they went over to the Athenians, and with them did us much harm, for which we retaliated.

CHAPTER 3.62

SECTION 3.62.1
Next, when the barbarian invaded Hellas, they say that they were the only Boeotians who did not Medise; and this is where they most glorify themselves and abuse us.

SECTION 3.62.2
We say that if they did not Medise, it was because the Athenians did not do so either; just as afterwards when the Athenians attacked the Hellenes they, the Plataeans, were again the only Boeotians who Atticized.

SECTION 3.62.3
And yet consider the forms of our respective governments when we so acted. Our city at that juncture had neither an oligarchical constitution in which all the nobles enjoyed equal rights nor a democracy, but that which is most opposed to law and good government and nearest a tyranny—the rule of a close cabal.

SECTION 3.62.4
These, hoping to strengthen their individual power by the success of the Mede, kept down by force the people, and brought him into the town. The city as a whole was not its own mistress when it so acted, and ought not to be reproached for the errors that it committed while deprived of its constitution.

SECTION 3.62.5
Examine only how we acted after the departure of the Mede and the recovery of the constitution; when the Athenians attacked the rest of Hellas and endeavored to subjugate our country, of the greater part of which faction had already made them masters. Did not we fight and conquer at Coronea and liberate Boeotia, and do we not now actively contribute to the liberation of the rest, providing horses to the cause and a force unequalled by that of any other state in the confederacy?

CHAPTER 3.63

SECTION 3.63.1
Let this suffice to excuse us for our Medism. We will now endeavor to show that you have injured the Hellenes more than we, and are more deserving of condign punishment.

SECTION 3.63.2
It was in defence against us, say you, that you became allies and citizens of Athens. If so, you ought only to have called in the Athenians against us, instead of joining them in attacking others: it was open to you to do this if you ever felt that they were leading you where you did not wish to follow, as Lacedaemon was already your ally against the Mede, as you so much insist; and this was surely sufficient to keep us off, and above all to allow you to deliberate in security. Nevertheless, of your own choice and without compulsion you chose to throw your lot in with Athens.

SECTION 3.63.3
And you say that it had been base for you to betray your benefactors; but it was surely far baser and more iniquitous to sacrifice the whole body of the Hellenes, your fellow-confederates, who were liberating Hellas, than the Athenians only, who were enslaving it.

SECTION 3.63.4
The return that you made them was therefore neither equal nor honorable, since you called them in, as you say, because you were being oppressed yourselves, and then became their accomplices in oppressing others; although baseness rather consists in not returning like for like than in not returning what is justly due but must be unjustly paid.

CHAPTER 3.64

SECTION 3.64.1
Meanwhile, after thus plainly showing that it was not for the sake of the Hellenes that you alone then did not Medise, but because the Athenians did not do so either, and you wished to side with them and to be against the rest;

SECTION 3.64.2
you now claim the benefit of good deeds done to please your neighbors. This cannot be admitted: you chose the Athenians, and with them you must stand or fall. Nor can you plead the league then made and claim that it should now protect you.

SECTION 3.64.3
You abandoned that league, and offended against it by helping instead of hindering the subjugation of the Aeginetans and others of its members, and that not under compulsion, but while in enjoyment of the same institutions that you enjoy to the present hour, and no one forcing you as in our case. Lastly, an invitation was addressed to you before you were blockaded to be neutral and join neither party: this you did not accept.

SECTION 3.64.4
Who then merit the detestation of the Hellenes more justly than you, you who sought their ruin under the mask of honor? The former virtues that you allege you now show not to be proper to your character; the real bent of your nature has been at length damningly proved: when the Athenians took the path of injustice you followed them.

SECTION 3.64.5
Of our unwilling Medism and your willful Atticizing this then is our explanation.

CHAPTER 3.65

SECTION 3.65.1
The last wrong of which you complain consists in our having, as you say, lawlessly invaded your town in time of peace and festival. Here again we cannot think that we were more in fault than yourselves.

SECTION 3.65.2
If of our own proper motion we made an armed attack upon your city and ravaged your territory, we are guilty; but if the first men among you in estate and family, wishing to put an end to the foreign connection and to restore you to the common Boeotian country, of their own free will invited us, wherein is our crime? Where wrong is done, those who lead, as you say, are more to blame than those who follow.

SECTION 3.65.3
Not that, in our judgment, wrong was done either by them or by us. Citizens like yourselves, and with more at stake than you, they opened their own walls and introduced us into their own city, not as foes but as friends, to prevent the bad among you from becoming worse; to give honest men their due; to reform principles without attacking persons, since you were not to be banished from your city, but brought home to your kindred, nor to be made enemies to any, but friends alike to all.

CHAPTER 3.66

SECTION 3.66.1
That our intention was not hostile is proved by our behavior. We did no harm to any one, but publicly invited those who wished to live under a national, Boeotian government to come over to us;

SECTION 3.66.2
which at first you gladly did, and made an agreement with us and remained tranquil, until you became aware of the smallness of our numbers. Now it is possible that there may have been something not quite fair in our entering without the consent of your commons. At any rate you did not repay us in kind. Instead of refraining, as we had done, from violence, and inducing us to retire by negotiation, you fell upon us in violation of your agreement, and slew some of us in fight, of which we do not so much complain, for in that there was a certain justice; but others who held out their hands and received quarter, and whose lives you subsequently promised us, you lawlessly butchered. If this was not abominable, what is?

SECTION 3.66.3
And after these three crimes committed one after the other—the violation of your agreement, the murder of the men afterwards, and the lying breach of your promise not to kill them, if we refrained from injuring your property in the country—you still affirm that we are the criminals and yourselves pretend to escape justice. Not so, if these your judges decide aright, but you will be punished for all together.

CHAPTER 3.67

SECTION 3.67.1
Such, Lacedaemonians, are the facts. We have gone into them at some length both on your account and on our own, that you may feel that you will justly condemn the prisoners, and we, that we have given an additional sanction to our vengeance.

SECTION 3.67.2
We would also prevent you from being melted by hearing of their past virtues, if any such they had: these may be fairly appealed to by the victims of injustice, but only aggravate the guilt of criminals, since they offend against their better nature. Nor let them gain anything by crying and wailing, by calling upon your fathers' tombs and their own desolate condition.

SECTION 3.67.3
Against this we point to the far more dreadful fate of our youth, butchered at their hands; the fathers of whom either fell at Coronea, bringing Boeotia over to you, or seated, forlorn old men by desolate hearths, who with far more reason implore your justice upon the prisoners.

SECTION 3.67.4
The pity which they appeal to is rather due to men who suffer unworthily; those who suffer justly as they do, are on the contrary subjects for triumph.

SECTION 3.67.5
For their present desolate condition they have themselves to blame, since they willfully rejected the better alliance. Their lawless act was not provoked by any action of ours; hate, not justice, inspired their decision; and even now the satisfaction which they afford us is not adequate; they will suffer by a legal sentence, not as they pretend as suppliants asking for quarter in battle, but as prisoners who have surrendered upon agreement to take their trial.

SECTION 3.67.6
Vindicate, therefore, Lacedaemonians, the Hellenic law which they have broken; and to us, the victims of its violation, grant the reward merited by our zeal. Nor let us be supplanted in your favour by their harangues, but offer an example to the Hellenes, that the contests to which you invite them are of deeds, not words: good deeds can be shortly stated, but where wrong is done a wealth of language is needed to veil its deformity.

SECTION 3.67.7
However, if leading powers were to do what you are now doing, and putting one short question all alike were to decide accordingly, men would be less tempted to seek fine phrases to cover bad actions.’

CHAPTER 3.68

SECTION 3.68.1
Such were the words of the Thebans. The Lacedaemonian judges decided that the question, whether they had received any service from the Plataeans in the war, was a fair one for them to put; as they had always invited them to be neutral, agreeably to the original covenant of Pausanias after the defeat of the Mede, and had again definitely offered them the same conditions before the blockade. This offer having been refused, they were now, they conceived, by the loyalty of their intention released from their covenant; and having, as they considered, suffered evil at the hands of the Plataeans, they brought them in again one by one and asked each of them the same question, that is to say, whether they had done the Lacedaemonians and allies any service in the war; and upon their saying that they had not, took them out and slew them all without exception.

SECTION 3.68.2
The number of Plataeans thus massacred was not less than two hundred, with twenty-five Athenians who had shared in the siege. The women were taken as slaves.

SECTION 3.68.3
The city the Thebans gave for about a year to some political emigrants from Megara, and to the surviving Plataeans of their own party to inhabit, and afterwards razed it to the ground from the very foundations, and built on to the precinct of Hera an inn two hundred feet square, with rooms all round above and below, making use for this purpose of the roofs and doors of the Plataeans: of the rest of the materials in the wall, the brass and the iron, they made couches which they dedicated to Hera, for whom they also built a stone chapel of a hundred feet square. The land they confiscated and let out on a ten-years' lease to Theban occupiers.

SECTION 3.68.4
The adverse attitude of the Lacedaemonians—in the whole Plataean affair was mainly adopted to please the Thebans, who were thought to be useful in the war at that moment raging.

SECTION 3.68.5
Such was the end of Plataea in the ninety-third year after she became the ally of Athens.

CHAPTER 3.69

SECTION 3.69.1
Meanwhile, the forty ships of the Peloponnesians that had gone to the relief of the Lesbians, and which we left flying across the open sea, pursued by the Athenians, were caught in a storm off Crete, and scattering from thence made their way to Peloponnese, where they found at Cyllene thirteen Leucadian and Ambraciot triremes, with Brasidas, son of Tellis, lately arrived as counsellor to Alcidas;

SECTION 3.69.2
the Lacedaemonians, upon the failure of the Lesbian expedition, having resolved to strengthen their fleet and sail to Corcyra, where a revolution had broken out, so as to arrive there before the twelve Athenian ships at Naupactus could be reinforced from Athens. Brasidas and Alcidas began to prepare accordingly.

CHAPTER 3.70

SECTION 3.70.1
The Corcyraean revolution began with the return of the prisoners taken in the sea-fights off Epidamnus. These the Corinthians had released, nominally upon the security of eight hundred talents given by their Proxeni but in reality upon their engagement to bring over Corcyra to Corinth. These men proceeded to canvass each of the citizens, and to intrigue with the view of detaching the city from Athens.

SECTION 3.70.2
Upon the arrival of an Athenian and a Corinthian vessel, with envoys on board, a conference was held in which the Corcyraeans voted to remain allies of the Athenians according to their agreement, but to be friends of the Peloponnesians as they had been formerly.

SECTION 3.70.3
Meanwhile, the returned prisoners brought Peithias, a volunteer Proxenus of the Athenians and leader of the commons, to trial, upon the charge of enslaving Corcyra to Athens.

SECTION 3.70.4
He, being acquitted, retorted by accusing five of the richest of their number of cutting stakes in the ground sacred to Zeus and Alcinous; the legal penalty being a stater for each stake.

SECTION 3.70.5
Upon their conviction, the amount of the penalty being very large, they seated themselves as suppliants in the temples, to be allowed to pay it by instalments; but Peithias, who was one of the senate, prevailed upon that body to enforce the law;

SECTION 3.70.6
upon which the accused, rendered desperate by the law, and also learning that Peithias had the intention, while still a member of the senate, to persuade the people to conclude a defensive and offensive alliance with Athens, banded together armed with daggers, and suddenly bursting into the senate killed Peithias and sixty others, senators and private persons; some few only of the party of Peithias taking refuge in the Athenian trireme, which had not yet departed.

CHAPTER 3.71

SECTION 3.71.1
After this outrage, the conspirators summoned the Corcyraeans to an assembly, and said that this would turn out for the best, and would save them from being enslaved by Athens: for the future, they moved to receive neither party unless they came peacefully in a single ship, treating any larger number as enemies. This motion made, they compelled it to be adopted,

SECTION 3.71.2
and instantly sent off envoys to Athens to justify what had been done and to dissuade the refugees there from any hostile proceedings which might lead to a reaction.

CHAPTER 3.72

SECTION 3.72.1
Upon the arrival of the embassy the Athenians arrested the envoys and all who listened to them, as revolutionists, and lodged them in Aegina.

SECTION 3.72.2
Meanwhile a Corinthian trireme arriving in the island with Lacedaemonian envoys, the dominant Corcyraean party attacked the commons and defeated them in battle.

SECTION 3.72.3
Night coming on, the commons took refuge in the Acropolis and the higher parts of the city, and concentrated themselves there, having also possession of the Hyllaic harbor, their adversaries occupying the market-place, where most of them lived, and the harbor adjoining, looking towards the mainland.

CHAPTER 3.73

SECTION 3.73.1
The next day passed in skirmishes of little importance, each party sending into the country to offer freedom to the slaves and to invite them to join them. The mass of the slaves answered the appeal of the commons; their antagonists being reinforced by eight hundred mercenaries from the continent.

CHAPTER 3.74

SECTION 3.74.1
After a day's interval hostilities recommenced, victory remaining with the commons, who had the advantage in numbers and position, the women also valiantly assisting them, pelting with tiles from the houses, and supporting the melee with a fortitude beyond their sex.

SECTION 3.74.2
Towards dusk, the oligarchs in full rout, fearing that the victorious commons might assault and carry the arsenal and put them to the sword, fired the houses round the market-place and the lodging-houses, in order to bar their advance; sparing neither their own, nor those of their neighbors; by which much stuff of the merchants was consumed and the city risked total destruction, if a wind had come to help the flame by blowing on it.

SECTION 3.74.3
Hostilities now ceasing, both sides kept quiet, passing the night on guard, while the Corinthian ship stole out to sea upon the victory of the commons, and most of the mercenaries passed over secretly to the continent.

CHAPTER 3.75

SECTION 3.75.1
The next day the Athenian general, Nicostratus, son of Diitrephes, came up from Naupactus with twelve ships and five hundred Messenian heavy infantry. He at once endeavored to bring about a settlement, and persuaded the two parties to agree together to bring to trial ten of the ringleaders, who presently fled, while the rest were to live in peace, making terms with each other, and entering into a defensive and offensive alliance with the Athenians.

SECTION 3.75.2
This arranged, he was about to sail away, when the leaders of the commons induced him to leave them five of his ships to make their adversaries less disposed to move, while they manned and sent with him an equal number of their own.

SECTION 3.75.3
He had no sooner consented, than they began to enroll their enemies for the ships; and these fearing that they might be sent off to Athens, seated themselves as suppliants in the temple of the Dioscuri.

SECTION 3.75.4
An attempt on the part of Nicostratus to reassure them and to persuade them to rise proving unsuccessful, the commons armed upon this pretext, alleging the refusal of their adversaries to sail with them as a proof of the hollowness of their intentions, and took their arms out of their houses, and would have dispatched some whom they fell in with, if Nicostratus had not prevented it.

SECTION 3.75.5
The rest of the party seeing what was going on, seated themselves as suppliants in the temple of Hera, being not less than four hundred in number; until the commons, fearing that they might adopt some desperate resolution, induced them to rise, and conveyed them over to the island in front of the temple where provisions were sent across to them.

CHAPTER 3.76

SECTION 3.76.1
At this stage in the revolution, on the fourth or fifth day after the removal of the men to the island, the Peloponnesian ships arrived from Cyllene where they had been stationed since their return from Ionia, fifty-three in number, still under the command of Alcidas, but with Brasidas also on board as his adviser; and dropping anchor at Sybota, a harbor on the mainland, at daybreak made sail for Corcyra.

CHAPTER 3.77

SECTION 3.77.1
The Corcyraeans in great confusion and alarm at the state of things in the city and at the approach of the invader, at once proceeded to equip sixty vessels, which they sent out, as fast as they were manned, against the enemy, in spite of the Athenians recommending them to let them sail out first, and to follow themselves afterwards with all their ships together.

SECTION 3.77.2
Upon their vessels coming up to the enemy in this straggling fashion, two immediately deserted: in others the crews were fighting among themselves, and there was no order in anything that was done;

SECTION 3.77.3
so that the Peloponnesians seeing their confusion, placed twenty ships to oppose the Corcyraeans, and ranged the rest against the twelve Athenian ships, amongst which were the two vessels Salaminia and Paralus.

CHAPTER 3.78

SECTION 3.78.1
While the Corcyraeans, attacking without judgment and in small detachments, were already crippled by their own misconduct, the Athenians, afraid of the numbers of the enemy and of being surrounded, did not venture to attack the main body or even the center of the division opposed to them, but fell upon its wing and sank one vessel; after which the Peloponnesians formed in a circle, and the Athenians rowed round them and tried to throw them into disorder.

SECTION 3.78.2
Perceiving this, the division opposed to the Corcyraeans fearing a repetition of the disaster of Naupactus, came to support their friends, and the whole fleet now bore down, united, upon the Athenians,

SECTION 3.78.3
who retired before it, backing water, retiring as leisurely as possible in order to give the Corcyraeans time to escape, while the enemy was thus kept occupied.

SECTION 3.78.4
Such was the character of this sea-fight, which lasted until sunset.

CHAPTER 3.79

SECTION 3.79.1
The Corcyraeans now feared that the enemy would follow up their victory and sail against the town and rescue the men in the island, or strike some other blow equally decisive, and accordingly carried the men over again to the temple of Hera, and kept guard over the city.

SECTION 3.79.2
The Peloponnesians, however, although victorious in the sea-fight, did not venture to attack the town, but took the thirteen Corcyraean vessels which they had captured, and with them sailed back to the continent from whence they had put out.

SECTION 3.79.3
The next day equally they refrained from attacking the city, although the disorder and panic were at their height, and though Brasidas, it is said, urged Alcidas, his superior officer, to do so, but they landed upon the promontory of Leukimme and laid waste the country.

CHAPTER 3.80

SECTION 3.80.1
Meanwhile the commons in Corcyra, being still in great fear of the fleet attacking them, came to a parley with the suppliants and their friends, in order to save the town; and prevailed upon some of them to go on board the ships, of which they still manned thirty, against the expected attack.

SECTION 3.80.2
But the Peloponnesians after ravaging the country until midday sailed away, and towards nightfall were informed by beacon signals of the approach of sixty Athenian vessels from Leucas, under the command of Eurymedon, son of Thucles; which had been sent off by the Athenians upon the news of the revolution and of the fleet with Alcidas being about to sail for Corcyra.

CHAPTER 3.81

SECTION 3.81.1
The Peloponnesians accordingly at once set off in haste by night for home, coasting along shore; and hauling their ships across the Isthmus of Leucas, in order not to be seen doubling it, so departed.

SECTION 3.81.2
The Corcyraeans, made aware of the approach of the Athenian fleet and of the departure of the enemy, brought the Messenians from outside the walls into the town, and ordered the fleet which they had manned to sail round into the Hyllaic harbor; and while it was so doing, slew such of their enemies as they laid hands on, dispatching afterwards as they landed them, those whom they had persuaded to go on board the ships. Next they went to the sanctuary of Hera and persuaded about fifty men to take their trial, and condemned them all to death.

SECTION 3.81.3
The mass of the suppliants who had refused to do so, on seeing what was taking place, slew each other there in the consecrated ground; while some hanged themselves upon the trees, and others destroyed themselves as they were severally able.

SECTION 3.81.4
During seven days that Eurymedon stayed with his sixty ships, the Corcyraeans were engaged in butchering those of their fellow-citizens whom they regarded as their enemies: and although the crime imputed was that of attempting to put down the democracy, some were slain also for private hatred, others by their debtors because of the monies owed to them.

SECTION 3.81.5
Death thus raged in every shape; and, as usually happens at such times, there was no length to which violence did not go; sons were killed by their fathers, and suppliants dragged from the altar or slain upon it; while some were even walled up in the temple of Dionysus and died there.

CHAPTER 3.82

SECTION 3.82.1
So bloody was the march of the revolution, and the impression which it made was the greater as it was one of the first to occur. Later on, one may say, the whole Hellenic world was convulsed; struggles being everywhere made by the popular chiefs to bring in the Athenians, and by the oligarchs to introduce the Lacedaemonians. In peace there would have been neither the pretext nor the wish to make such an invitation; but in war, with an alliance always at the command of either faction for the hurt of their adversaries and their own corresponding advantage, opportunities for bringing in the foreigner were never wanting to the revolutionary parties.

SECTION 3.82.2
The sufferings which revolution entailed upon the cities were many and terrible, such as have occurred and always will occur, as long as the nature of mankind remains the same; though in a severer or milder form, and varying in their symptoms, according to the variety of the particular cases. In peace and prosperity states and individuals have better sentiments, because they do not find themselves suddenly confronted with imperious necessities; but war takes away the easy supply of daily wants, and so proves a rough master, that brings most men's characters to a level with their fortunes.

SECTION 3.82.3
Revolution thus ran its course from city to city, and the places which it arrived at last, from having heard what had been done before carried to a still greater excess the refinement of their inventions, as manifested in the cunning of their enterprises and the atrocity of their reprisals.

SECTION 3.82.4
Words had to change their ordinary meaning and to take that which was now given them. Reckless audacity came to be considered the courage of a loyal ally; prudent hesitation, specious cowardice; moderation was held to be a cloak for unmanliness; ability to see all sides of a question inaptness to act on any. Frantic violence, became the attribute of manliness; cautious plotting, a justifiable means of self-defence.

SECTION 3.82.5
The advocate of extreme measures was always trustworthy; his opponent a man to be suspected. To succeed in a plot was to have a shrewd head, to divine a plot a still shrewder; but to try to provide against having to do either was to break up your party and to be afraid of your adversaries. In fine, to forestall an intending criminal, or to suggest the idea of a crime where it was wanting, was equally commended,

SECTION 3.82.6
until even blood became a weaker tie than party, from the superior readiness of those united by the latter to dare everything without reserve; for such associations had not in view the blessings derivable from established institutions but were formed by ambition for their overthrow; and the confidence of their members in each other rested less on any religious sanction than upon complicity in crime.

SECTION 3.82.7
The fair proposals of an adversary were met with jealous precautions by the stronger of the two, and not with a generous confidence. Revenge also was held of more account than self-preservation. Oaths of reconciliation, being only proffered on either side to meet an immediate difficulty, only held good so long as no other weapon was at hand; but when opportunity offered, he who first ventured to seize it and to take his enemy off his guard, thought this perfidious vengeance sweeter than an open one, since, considerations of safety apart, success by treachery won him the palm of superior intelligence. Indeed it is generally the case that men are readier to call rogues clever than simpletons honest, and are as ashamed of being the second as they are proud of being the first.

SECTION 3.82.8
The cause of all these evils was the lust for power arising from greed and ambition; and from these passions proceeded the violence of parties once engaged in contention. The leaders in the cities, each provided with the fairest professions, on the one side with the cry of political equality of the people, on the other of a moderate aristocracy, sought prizes for themselves in those public interests which they pretended to cherish, and, recoiling from no means in their struggles for ascendancy, engaged in the direct excesses; in their acts of vengeance they went to even greater lengths, not stopping at what justice or the good of the state demanded, but making the party caprice of the moment their only standard, and invoking with equal readiness the condemnation of an unjust verdict or the authority of the strong arm to glut the animosities of the hour. Thus religion was in honor with neither party; but the use of fair phrases to arrive at guilty ends was in high reputation. Meanwhile the moderate part of the citizens perished between the two, either for not joining in the quarrel, or because envy would not suffer them to escape.

CHAPTER 3.83

SECTION 3.83.1
Thus every form of iniquity took root in the Hellenic countries by reason of the troubles. The ancient simplicity into which honor so largely entered was laughed down and disappeared; and society became divided into camps in which no man trusted his fellow.

SECTION 3.83.2
To put an end to this, there was neither promise to be depended upon, nor oath that could command respect; but all parties dwelling rather in their calculation upon the hopelessness of a permanent state of things, were more intent upon self-defence than capable of confidence.

SECTION 3.83.3
In this contest the blunter wits were most successful. Apprehensive of their own deficiencies and of the cleverness of their antagonists, they feared to be worsted in debate and to be surprised by the combinations of their more versatile opponents, and so at once boldly had recourse to action:

SECTION 3.83.4
while their adversaries, arrogantly thinking that they should know in time, and that it was unnecessary to secure by action what policy afforded, often fell victims to their want of precaution.

CHAPTER 3.84

SECTION 3.84.1
Meanwhile Corcyra gave the first example of most of the crimes alluded to; of the reprisals exacted by the governed who had never experienced equitable treatment or indeed aught but insolence from their rulers—when their hour came; of the iniquitous resolves of those who desired to get rid of their accustomed poverty, and ardently coveted their neighbors' goods; and lastly, of the savage and pitiless excesses into which men who had begun the struggle not in a class but in a party spirit, were hurried by their ungovernable passions.

SECTION 3.84.2
In the confusion into which life was now thrown in the cities, human nature, always rebelling against the law and now its master, gladly showed itself ungoverned in passion, above respect for justice, and the enemy of all superiority; since revenge would not have been set above religion, and gain above justice, had it not been for the fatal power of envy.

SECTION 3.84.3
Indeed men too often take upon themselves in the prosecution of their revenge to set the example of doing away with those general laws to which all alike can look for salvation in adversity, instead of allowing them to subsist against the day of danger when their aid may be required.

CHAPTER 3.85

SECTION 3.85.1
While the revolutionary passions thus for the first time displayed themselves in the factions of Corcyra, Eurymedon and the Athenian fleet sailed away;

SECTION 3.85.2
after which some five hundred Corcyrean exiles who had succeeded in escaping, took some forts on the mainland, and becoming masters of the Corcyrean territory over the water, made this their base to plunder their countrymen in the island, and did so much damage as to cause a severe famine in the town.

SECTION 3.85.3
They also sent envoys to Lacedaemon and Corinth to negotiate their restoration; but meeting with no success, afterwards got together boats and mercenaries and crossed over to the island, being about six hundred in all;

SECTION 3.85.4
and burning their boats so as to have no hope except in becoming masters of the country, went up to Mount Istone, and fortifying themselves there, began to annoy those in the city and obtained command of the country.

CHAPTER 3.86

SECTION 3.86.1
At the close of the same summer the Athenians sent twenty ships under the command of Laches, son of Melanopus, and Charceades, son of Euphiletus, to Sicily,

SECTION 3.86.2
where the Syracusans and Leontines were at war. The Syracusans had for allies all the Dorian cities except Camarina—these had been included in the Lacedaemonian confederacy from the commencement of the war, though they had not taken any active part in it—the Leontines had Camarina and the Chalcidian cities. In Italy the Locrians were for the Syracusans, the Rhegians for their Leontine kinsmen.

SECTION 3.86.3
The allies of the Leontines now sent to Athens and appealed to their ancient alliance and to their Ionian origin, to persuade the Athenians to send them a fleet, as the Syracusans were blockading them by land and sea.

SECTION 3.86.4
The Athenians sent it upon the plea of their common descent, but in reality to prevent the exportation of Sicilian corn to Peloponnese and to test the possibility of bringing Sicily into subjection.

SECTION 3.86.5
Accordingly they established themselves at Rhegium in Italy, and from thence carried on the war in concert with their allies.

CHAPTER 3.87

SECTION 3.87.1
Summer was now over. The winter following, the plague a second time attacked the Athenians; for although it had never entirely left them, still there had been a notable abatement in its ravages.

SECTION 3.87.2
The second visit lasted no less than a year, the first having lasted two; and nothing distressed the Athenians and reduced their power more than this.

SECTION 3.87.3
No less than four thousand four hundred heavy infantry in the ranks died of it and three hundred cavalry, besides a number of the multitude that was never ascertained.

SECTION 3.87.4
At the same time took place the numerous earthquakes in Athens, Euboea, and Boeotia, particularly at Orchomenus in the last-named country.

CHAPTER 3.88

SECTION 3.88.1
The same winter the Athenians in Sicily and the Rhegians, with thirty ships, made an expedition against the islands of Aeolus; it being impossible to invade them in summer, owing to the want of water.

SECTION 3.88.2
These islands are occupied by the Liparians, a Cnidian colony, who live in one of them of no great size called Lipara; and from this as their headquarters cultivate the rest, Didyme, Strongyle, and Hiera.

SECTION 3.88.3
In Hiera the people in those parts believe that Hephaestus has his forge, from the quantity of flame which they see it send out by night, and of smoke by day. These islands lie off the coast of the Sicels and Messinese, and were allies of the Syracusans.

SECTION 3.88.4
The Athenians laid waste their land, and as the inhabitants did not submit, sailed back to Rhegium. Thus the winter ended, and with it ended the fifth year of this war, of which Thucydides was the historian.

CHAPTER 3.89

SECTION 3.89.1
The next summer the Peloponnesians and their allies set out to invade Attica under the command of Agis, son of Archidamus, and went as far as the Isthmus, but numerous earthquakes occurring, turned back again without the invasion taking place.

SECTION 3.89.2
About the same time that these earthquakes were so common, the sea at Orobiae, in Euboea, retiring from the then line of coast, returned in a huge wave and invaded a great part of the town, and retreated leaving some of it still under water; so that what was once land is now sea; such of the inhabitants perishing as could not run up to the higher ground in time.

SECTION 3.89.3
A similar inundation also occurred at Atalanta, the island off the Opuntian-Locrian coast, carrying away part of the Athenian fort and wrecking one of two ships which were drawn up on the beach.

SECTION 3.89.4
At Peparethus also the sea retreated a little, without however any inundation following; and an earthquake threw down part of the wall, the town hall, and a few other buildings.

SECTION 3.89.5
The cause, in my opinion, of this phenomenon must be sought in the earthquake. At the point where its shock has been the most violent the sea is driven back, and suddenly recoiling with redoubled force, causes the inundation. Without an earthquake I do not see how such an accident could happen.

CHAPTER 3.90

SECTION 3.90.1
During the same summer different operations were carried on by the different belligerents in Sicily; by the Siceliots themselves against each other, and by the Athenians and their allies: I shall however confine myself to the actions in which the Athenians took part, choosing the most important.

SECTION 3.90.2
The death of the Athenian general Charoeades, killed by the Syracusans in battle, left Laches in the sole command of the fleet, which he now directed in concert with the allies against Mylae, a place belonging to the Messinese. Two Messinese battalions in garrison at Mylae laid an ambush for the party landing from the ships,

SECTION 3.90.3
but were routed with great slaughter by the Athenians and their allies, who thereupon assaulted the fortification and compelled them to surrender the Acropolis and to march with them upon Messina.

SECTION 3.90.4
This town afterwards also submitted upon the approach of the Athenians and their allies, and gave hostages and all other securities required.

CHAPTER 3.91

SECTION 3.91.1
The same summer the Athenians sent thirty ships round Peloponnese under Demosthenes, son of Alcisthenes, and Procles, son of Theodorus, and sixty others, with two thousand heavy infantry, against Melos, under Nicias, son of Niceratus;

SECTION 3.91.2
wishing to reduce the Melians, who, although islanders refused to be subjects of Athens or even to join her confederacy.

SECTION 3.91.3
The devastation of their land not procuring their submission, the fleet, weighing from Melos, sailed to Oropus in the territory of Graea, and landing at nightfall, the heavy infantry started at once from the ships by land for Tanagra in Boeotia,

SECTION 3.91.4
where they were met by the whole levy from Athens, agreeably to a concerted signal, under the command of Hipponicus, son of Callias, and Eurymedon, son of Thucles.

SECTION 3.91.5
They encamped, and passing that day in ravaging the Tanagraean territory, remained there for the night; and next day, after defeating those of the Tanagraeans who sallied out against them and some Thebans who had come up to help the Tanagraeans, took some arms, set up a trophy, and retired, the troops to the city and the others to the ships.

SECTION 3.91.6
Nicias with his sixty ships coasted along shore and ravaged the Locrian seaboard, and so returned home.

CHAPTER 3.92

SECTION 3.92.1
About this time the Lacedaemonians founded their colony of Heraclea in Trachis, their object being the following.

SECTION 3.92.2
The Malians form in all three tribes, the Paralians, the Hiereans, and the Trachinians. The last of these having suffered severely in a war with their neighbors the Oetaeans, at first intended to give themselves up to Athens; but afterwards fearing not to find in her the security that they sought, sent to Lacedaemon, having chosen Tisamenus for their ambassador.

SECTION 3.92.3
In this embassy joined also the Dorians from the mother country of the Lacedaemonians, with the same request, as they themselves also suffered from the same enemy.

SECTION 3.92.4
After hearing them, the Lacedaemonians determined to send out the colony, wishing to assist the Trachinians and Dorians, and also because they thought that the proposed town would lie conveniently for the purposes of the war against the Athenians. A fleet might be got ready there against Euboea, with the advantage of a short passage to the island; and the town would also be useful as a station on the road to Thrace. In short, everything made the Lacedaemonians eager to found the place.

SECTION 3.92.5
After first consulting the god at Delphi and receiving a favorable answer, they sent off the colonists, Spartans and Perioeci, inviting also any of the rest of the Hellenes who might wish to accompany them, except Ionians, Achaeans, and certain other nationalities; three Lacedaemonians leading as founders of the colony, Leon, Alcidas, and Damagon.

SECTION 3.92.6
The settlement effected, they fortified anew the city, now called Heraclea, distant about four miles and a half from Thermopylae and two miles and a quarter from the sea, and commenced building docks, closing the side towards Thermopylae just by the pass itself, in order that they might be easily defended.

CHAPTER 3.93

SECTION 3.93.1
The foundation of this town, evidently meant to annoy Euboea (the passage across to Cenaeum in that island being a short one), at first caused some alarm at Athens, which the event however did nothing to justify, the town never giving them any trouble.

SECTION 3.93.2
The reason of this was as follows. The Thessalians, who were sovereign in those parts, and whose territory was menaced by its foundation, were afraid that it might prove a very powerful neighbor, and accordingly continually harassed and made war upon the new settlers, until they at last wore them out in spite of their originally considerable numbers, people flocking from all quarters to a place founded by the Lacedaemonians, and thus thought secure of prosperity. On the other hand the Lacedaemonians themselves, in the persons of their governors, did their full share towards ruining its prosperity and reducing its population, as they frightened away the greater part of the inhabitants by governing harshly and in some cases not fairly, and thus made it easier for their neighbors to prevail against them.

CHAPTER 3.94

SECTION 3.94.1
The same summer, about the same time that the Athenians were detained at Melos, their fellow-citizens in the thirty ships cruising round Peloponnese, after cutting off some guards in an ambush at Ellomenus in Leucadia, subsequently went against Leucas itself with a large armament, having been reinforced by the whole levy of the Acarnanians except Oeniadae, and by the Zacynthians and Cephallenans and fifteen ships from Corcyra.

SECTION 3.94.2
While the Leucadians witnessed the devastation of their land, without and within the isthmus upon which the town of Leucas and the temple of Apollo stand, without making any movement on account of the overwhelming numbers of the enemy, the Acarnanians urged Demosthenes, the Athenian general, to build a wall so as to cut off the town from the continent, a measure which they were convinced would secure its capture and rid them once and for all of a most troublesome enemy.

SECTION 3.94.3
Demosthenes however had in the meanwhile been persuaded by the Messenians that it was a fine opportunity for him, having so large an army assembled, to attack the Aetolians, who were not only the enemies of Naupactus, but whose reduction would further make it easy to gain the rest of that part of the continent for the Athenians.

SECTION 3.94.4
The Aetolian nation, although numerous and warlike, yet dwelt in unwalled villages scattered far apart, and had nothing but light armour, and might, according to the Messenians, be subdued without much difficulty before succors could arrive.

SECTION 3.94.5
The plan which they recommended was to attack first the Apodotians, next the Ophionians, and after these the Eurytanians, who are the largest tribe in Aetolia, and speak, as is said, a language exceedingly difficult to understand, and eat their flesh raw. These once subdued, the rest would easily come in.

CHAPTER 3.95

SECTION 3.95.1
To this plan Demosthenes consented, not only to please the Messenians, but also in the belief that by adding the Aetolians to his other continental allies he would be able, without aid from home, to march against the Boeotians by way of Ozolian Locris to Kytinium in Doris, keeping Parnassus on his right until he descended to the Phocians, whom he could force to join him if their ancient friendship for Athens did not, as he anticipated, at once decide them to do so. Arrived in Phocis he was already upon the frontier of Boeotia.

SECTION 3.95.2
He accordingly weighed from Leucas, against the wish of the Acarnanians, and with his whole armament sailed along the coast to Sollium, where he communicated to them his intention; and upon their refusing to agree to it on account of the non-investment of Leucas, himself with the rest of the forces, the Cephallenians, the Messenians, and Zacynthians, and three hundred Athenian marines from his own ships (the fifteen Corcyraean vessels having departed), started on his expedition against the Aetolians.

SECTION 3.95.3
His base he established at Oeneon in Locris, as the Ozolian Locrians were allies of Athens and were to meet him with all their forces in the interior. Being neighbors of the Aetolians and armed in the same way, it was thought that they would be of great service upon the expedition, from their acquaintance with the localities and the warfare of the inhabitants.

CHAPTER 3.96

SECTION 3.96.1
After bivouacking with the army in the precinct of Nemean Zeus, in which the poet Hesiod is said to have been killed by the people of the country, according to an oracle which had foretold that he should die in Nemea, Demosthenes set out at daybreak to invade Aetolia.

SECTION 3.96.2
The first day he took Potidania, the next Krokyle, and the third Tichium, where he halted and sent back the booty to Eupalium in Locris, having determined to pursue his conquests as far as the Ophionians, and in the event of their refusing to submit, to return to Naupactus and make them the objects of a second expedition.

SECTION 3.96.3
Meanwhile the Aetolians had been aware of his design from the moment of its formation, and as soon as the army invaded their country came up in great force with all their tribes; even the most remote Ophionians, the Bomiensians, and Calliensians, who extend towards the Malian Gulf, being among the number.

CHAPTER 3.97

SECTION 3.97.1
The Messenians, however, adhered to their original advice. Assuring Demosthenes that the Aetolians were an easy conquest, they urged him to push on as rapidly as possible, and to try to take the villages as fast as he came up to them, without waiting until the whole nation should be in arms against him.

SECTION 3.97.2
Led on by his advisers and trusting in his fortune, as he had met with no opposition, without waiting for his Locrian reinforcements, who were to have supplied him with the light-armed darters in which he was most deficient, he advanced and stormed Aegitium, the inhabitants flying before him and posting themselves upon the hills above the town, which stood on high ground about nine miles from the sea.

SECTION 3.97.3
Meanwhile the Aetolians had gathered to the rescue, and now attacked the Athenians and their allies, running down from the hills on every side and darting their javelins, falling back when the Athenian army advanced, and coming on as it retired; and for a long while the battle was of this character, alternate advance and retreat, in both which operations the Athenians had the worst.

CHAPTER 3.98

SECTION 3.98.1
Still as long as their archers had arrows left and were able to use them, they held out, the light-armed Aetolians retiring before the arrows; but after the captain of the archers had been killed and his men scattered, the soldiers, wearied out with the constant repetition of the same exertions

SECTION 3.98.2
and hard pressed by the Aetolians with their javelins, at last turned and fled, and falling into pathless gullies and places that they were unacquainted with, thus perished, the Messenian Chromon, their guide, having also unfortunately been killed. A great many were overtaken in the pursuit by the swift-footed and light-armed Aetolians, and fell beneath their javelins; the greater number however missed their road and rushed into the wood, which had no ways out, and which was soon fired and burnt round them by the enemy.

SECTION 3.98.3
Indeed the Athenian army fell victims to death in every form, and suffered all the vicissitudes of flight; the survivors escaped with difficulty to the sea and Oeneon in Locris, whence they had set out.

SECTION 3.98.4
Many of the allies were killed, and about one hundred and twenty Athenian heavy infantry, not a man less, and all in the prime of life. These were by far the best men in the city of Athens that fell during this war. Among the slain was also Procles, the colleague of Demosthenes.

SECTION 3.98.5
Meanwhile the Athenians took up their dead under truce from the Aetolians, and retired to Naupactus, and from thence went in their ships to Athens; Demosthenes staying behind in Naupactus and in the neighborhood, being afraid to face the Athenians after the disaster.

CHAPTER 3.99

SECTION 3.99.1
About the same time the Athenians on the coast of Sicily sailed to Locris, and in a descent which they made from the ships defeated the Locrians who came against them, and took a fort upon the river Halex.

CHAPTER 3.100

SECTION 3.100.1
The same summer the Aetolians, who before the Athenian expedition had sent an embassy to Corinth and Lacedaemon, composed of Tolophus, an Ophionian, Boriades, an Eurytanian, and Tisander, an Apodotian, obtained that an army should be sent them against Naupactus, which had invited the Athenian invasion.

SECTION 3.100.2
The Lacedaemonians accordingly sent off towards autumn three thousand heavy infantry of the allies, five hundred of whom were from Heraclea, the newly-founded city in Trachis, under the command of Eurylochus, a Spartan, accompanied by Macarius and Menedaius, also Spartans.

CHAPTER 3.101

SECTION 3.101.1
The army having assembled at Delphi, Eurylochus sent a herald to the Ozolian Locrians; the road to Naupactus lying through their territory, and he having besides conceived the idea of detaching them from Athens.

SECTION 3.101.2
His chief abettors in Locris were the Amphissians, who were alarmed at the hostility of the Phocians. These first gave hostages themselves, and induced the rest to do the same for fear of the invading army; first, their neighbors the Myonians, who held the most difficult of the passes, and after them the Ipnians, Messapians, Tritaeans, Chalaeans, Tolophonians, Hessians, and Oeanthians, all of whom joined in the expedition; the Olpaeans contenting themselves with giving hostages, without accompanying the invasion; and the Hyaeans refusing to do either, until the capture of Polis, one of their villages.

CHAPTER 3.102

SECTION 3.102.1
His preparations completed, Eurylochus lodged the hostages in Kytinium, in Doris, and advanced upon Naupactus through the country of the Locrians, taking upon his way Oeneon and Eupalium, two of their towns that refused to join him.

SECTION 3.102.2
Arrived in the Naupactian territory, and having been now joined by the Aetolians, the army laid waste the land and took the suburb of the town, which was unfortified; and after this Molycrium also, a Corinthian colony subject to Athens.

SECTION 3.102.3
Meanwhile the Athenian Demosthenes, who since the affair in Aetolia had remained near Naupactus, having had notice of the army and fearing for the town, went and persuaded the Acarnanians, although not without difficulty because of his departure from Leucas, to go to the relief of Naupactus.

SECTION 3.102.4
They accordingly sent with him on board his ships a thousand heavy infantry, who threw themselves into the place and saved it; the extent of its wall and the small number of its defenders otherwise placing it in the greatest danger.

SECTION 3.102.5
Meanwhile Eurylochus and his companions, finding that this force had entered and that it was impossible to storm the town, withdrew, not to Peloponnese, but to the country once called Aeolis and now Calydon and Pleuron, and to the places in that neighborhood and Proschium in Aetolia;

SECTION 3.102.6
the Ambraciots having come and urged them to combine with them in attacking Amphilochian Argos and the rest of Amphilochia and Acarnania; affirming that the conquest of these countries would bring all the continent into alliance with Lacedaemon.

SECTION 3.102.7
To this Eurylochus consented, and dismissing the Aetolians, now remained quiet with his army in those parts, until the time should come for the Ambraciots to take the field, and for him to join them before Argos.Summer was now over.

CHAPTER 3.103

SECTION 3.103.1
The winter ensuing, the Athenians in Sicily with their Hellenic allies, and such of the Sicel subjects or allies of Syracuse as had revolted from her and joined their army, marched against the Sicel town Inessa, the Acropolis of which was held by the Syracusans, and after attacking it without being able to take it, retired.

SECTION 3.103.2
In the retreat, the allies retreating after the Athenians were attacked by the Syracusans from the fort, and a large part of their army routed with great slaughter.

SECTION 3.103.3
After this, Laches and the Athenians from the ships made some descents in Locris, and defeating the Locrians, who came against them with Proxenus, son of Capaton, upon the river Cacinus, took some arms and departed.

CHAPTER 3.104

SECTION 3.104.1
The same winter the Athenians purified Delos, in compliance, it appears, with a certain oracle. It had been purified before by Pisistratus the tyrant; not indeed the whole island, but as much of it as could be seen from the temple. All of it was, however, now purified in the following way.

SECTION 3.104.2
All the sepulchres of those that had died in Delos were taken up, and for the future it was commanded that no one should be allowed either to die or to give birth to a child in the island; but that they should be carried over to Rhenea, which is so near to Delos that Polycrates, tyrant of Samos, having added Rhenea to his other island conquests during his period of naval ascendancy, dedicated it to the Delian Apollo by binding it to Delos with a chain.The Athenians, after the purification, celebrated, for the first time, the quinquennial festival of the Delian games.

SECTION 3.104.3
Once upon a time, indeed, there was a great assemblage of the Ionians and the neighboring islanders at Delos, who used to come to the festival, as the Ionians now do to that of Ephesus, and athletic and poetical contests took place there, and the cities brought choirs of dancers.

SECTION 3.104.4
Nothing can be clearer on this point than the following verses of Homer, taken from a hymn to Apollo:— / Phoebus, where'er thou strayest, far or near, / Delos was still of all thy haunts most dear. / Thither the robed Ionians take their way / With wife and child to keep thy holiday,— / Invoke thy favour on each manly game, / And dance and sing in honor of thy name.

SECTION 3.104.5
That there was also a poetical contest in which the Ionians went to contend, again is shown by the following, taken from the same hymn. After celebrating the Delian dance of the women, he ends his song of praise with these verses, in which he also alludes to himself:— / Well, may Apollo keep you all! and so, / Sweethearts, good-bye—yet tell me not I go / Out from your hearts; and if in after hours / Some other wanderer in this world of ours / Touch at your shores, and ask your maidens here / Who sings the songs the sweetest to your ear, / Think of me then, and answer with a smile, / A blind old man of Chios' rocky isle.

SECTION 3.104.6
Homer thus attests that there was anciently a great assembly and festival at Delos. In later times, although the islanders and the Athenians continued to send the choirs of dancers with sacrifices, the contests and most of the ceremonies were abolished, probably through adversity, until the Athenians celebrated the games upon this occasion with the novelty of horse-races.

CHAPTER 3.105

SECTION 3.105.1
The same winter the Ambraciots, as they had promised Eurylochus when they retained his army, marched out against Amphilochian Argos with three thousand heavy infantry, and invading the Argive territory occupied Olpae, a stronghold on a hill near the sea, which had been formerly fortified by the Acarnanians and used as the place of assizes for their nation, and which is about two miles and three-quarters from the city of Argos upon the sea-coast.

SECTION 3.105.2
Meanwhile the Acarnanians went with a part of their forces to the relief of Argos, and with the rest encamped in Amphilochia at the place called Krenae, or the Wells, to watch for Eurylochus and his Peloponnesians, and to prevent their passing through and effecting their junction with the Ambraciots;

SECTION 3.105.3
while they also sent for Demosthenes, the commander of the Aetolian expedition, to be their leader, and for the twenty Athenian ships that were cruising off Peloponnese under the command of Aristotle, son of Timocrates, and Hierophon, son of Antimnestus.

SECTION 3.105.4
On their part, the Ambraciots at Olpae sent a messenger to their own city, to beg them to come with their whole levy to their assistance, fearing that the army of Eurylochus might not be able to pass through the Acarnanians, and that they might themselves be obliged to fight single-handed, or be unable to retreat, if they wished it, without danger.

CHAPTER 3.106

SECTION 3.106.1
Meanwhile Eurylochus and his Peloponnesians, learning that the Ambraciots at Olpae had arrived, set out from Proschium with all haste to join them, and crossing the Achelous advanced through Acarnania, which they found deserted by its population, who had gone to the relief of Argos; keeping on their right the city of the Stratians and its garrison, and on their left the rest of Acarnania.

SECTION 3.106.2
Traversing the territory of the Stratians, they advanced through Phytia, next, skirting Medeon, through Limnaea; after which they left Acarnania behind them and entered a friendly country, that of the Agraeans.

SECTION 3.106.3
From thence they reached and crossed Mount Thyamus, which belongs to the Agraeans, and descended into the Argive territory after nightfall, and passing between the city of Argos and the Acarnanian posts at Krenae, joined the Ambraciots at Olpae.

CHAPTER 3.107

SECTION 3.107.1
Uniting here at daybreak, they sat down at the place called Metropolis, and encamped. Not long afterwards the Athenians in the twenty ships came into the Ambracian Gulf to support the Argives, with Demosthenes and two hundred Messenian heavy infantry, and sixty Athenian archers.

SECTION 3.107.2
While the fleet off Olpae blockaded the hill from the sea, the Acarnanians and a few of the Amphilochians, most of whom were kept back by force by the Ambraciots, had already arrived at Argos, and were preparing to give battle to the enemy, having chosen Demosthenes to command the whole of the allied army in concert with their own generals.

SECTION 3.107.3
Demosthenes led them near to Olpae and encamped, a great ravine separating the two armies. During five days they remained inactive; on the sixth both sides formed in order of battle. The army of the Peloponnesians was the largest and outflanked their opponents; and Demosthenes fearing that his right might be surrounded, placed in ambush in a hollow way overgrown with bushes some four hundred heavy infantry and light troops, who were to rise up at the moment of the onset behind the projecting left wing of the enemy, and to take them in the rear.

SECTION 3.107.4
When both sides were ready they joined battle; Demosthenes being on the right wing with the Messenians and a few Athenians, while the rest of the line was made up of the different divisions of the Acarnanians, and of the Amphilochian darters. The Peloponnesians and Ambraciots were drawn up pell-mell together, with the exception of the Mantineans, who were massed on the left, without however reaching to the extremity of the wing, where Eurylochus and his men confronted the Messenians and Demosthenes.

CHAPTER 3.108

SECTION 3.108.1
The Peloponnesians were now well engaged and with their outflanking wing were upon the point of turning their enemy's right; when the Acarnanians from the ambuscade set upon them from behind, and broke them at the first attack, without their staying to resist; while the panic into which they fell caused the flight of most of their army, terrified beyond measure at seeing the division of Eurylochus and their best troops cut to pieces. Most of the work was done by Demosthenes and his Messenians, who were posted in this part of the field.

SECTION 3.108.2
Meanwhile the Ambraciots (who are the best soldiers in those countries) and the troops upon the right wing, defeated the division opposed to them and pursued it to Argos.

SECTION 3.108.3
Returning from the pursuit, they found their main body defeated; and hard pressed by the Acarnanians, With difficulty made good their passage to Olpae, suffering heavy loss on the way, as they dashed on without discipline or order, the Mantineans excepted, who kept their ranks best of any in the army during the retreat. The battle did not end until the evening.

CHAPTER 3.109

SECTION 3.109.1
The next day Menedaius, who on the death of Eurylochus and Macarius had succeeded to the sole command, being at a loss after so signal a defeat how to stay and sustain a siege, cut off as he was by land and by the Athenian fleet by sea, and equally so how to retreat in safety, opened a parley with Demosthenes and the Acarnanian generals for a truce and permission to retreat, and at the same time for the recovery of the dead.

SECTION 3.109.2
The dead they gave back to him, and setting up a trophy took up their own also to the number of about three hundred. The retreat demanded they refused publicly to the army; but permission to depart without delay was secretly granted to the Mantineans and to Menedaius and the other commanders and principal men of the Peloponnesians by Demosthenes and his Acarnanian colleagues; who desired to strip the Ambraciots and the mercenary host of foreigners of their supporters; and, above all, to discredit the Lacedaemonians and Peloponnesians with the Hellenes in those parts, as traitors and selfseekers.

SECTION 3.109.3
While the enemy was taking up his dead and hastily burying them as he could, and those who obtained permission were secretly planning their retreat,

CHAPTER 3.110

SECTION 3.110.1
word was brought to Demosthenes and the Acarnanians that the Ambraciots from the city, in compliance with the first message from Olpae, were on the march with their whole levy through Amphilochia to join their countrymen at Olpae, knowing nothing of what had occurred. Demosthenes prepared to march with his army against them,

SECTION 3.110.2
and meanwhile sent on at once a strong division to beset the roads and occupy the strong positions.

CHAPTER 3.111

SECTION 3.111.1
In the meantime the Mantineans and others included in the agreement went out under the pretence of gathering herbs and firewood, and stole off by twos and threes, picking on the way the things which they professed to have come out for, until they had gone some distance from Olpae, when they quickened their pace.

SECTION 3.111.2
The Ambraciots and such of the rest as had accompanied them in larger parties, seeing them going on, pushed on in their turn, and began running in order to catch them up.

SECTION 3.111.3
The Acarnanians at first thought that all alike were departing without permission, and began to pursue the Peloponnesians; and believing that they were being betrayed, even threw a dart or two at some of their generals who tried to stop them and told them that leave had been given. Eventually, however, they let pass the Mantineans and Peloponnesians, and slew only the Ambraciots,

SECTION 3.111.4
there being much dispute and difficulty in distinguishing whether a man was an Ambraciot or a Peloponnesian. The number thus slain was about two hundred; the rest escaped into the bordering territory of, and found refuge with Salynthius, the friendly king of the Agraeans.

CHAPTER 3.112

SECTION 3.112.1
Meanwhile the Ambraciots from the city arrived at Idomene. Idomene consists of two lofty hills, the highest of which the troops sent on by Demosthenes succeeded in occupying after nightfall, unobserved by the Ambraciots, who had meanwhile ascended the smaller and bivouacked upon it.

SECTION 3.112.2
After supper Demosthenes set out with the rest of the army, as soon as it was evening; himself with half his force making for the pass, and the remainder going by the Amphilochian hills.

SECTION 3.112.3
At dawn he fell upon the Ambraciots while they were still abed, ignorant of what had passed, and fully thinking that it was their own countrymen,—

SECTION 3.112.4
Demosthenes having purposely put the Messenians in front with orders to address them in the Doric dialect, and thus to inspire confidence in the sentinels, who would not be able to see them, as it was still night.

SECTION 3.112.5
In this way he routed their army as soon as he attacked it, slaying most of them where they were, the rest breaking away in flight over the hills.

SECTION 3.112.6
The roads, however, were already occupied, and while the Amphilochians knew their own country, the Ambraciots were ignorant of it and could not tell which way to turn, and had also heavy armour as against a light-armed enemy, and so fell into ravines and into the ambushes which had been set for them, and perished there.

SECTION 3.112.7
In their manifold efforts to escape some even turned to the sea, which was not far off, and seeing the Athenian ships coasting along shore just while the action was going on, swam off to them, thinking it better in the panic they were in, to perish, if perish they must, by the hands of the Athenians, than by those of the barbarous and detested Amphilochians.

SECTION 3.112.8
Of the large Ambraciot force destroyed in this manner, a few only reached the city in safety; while the Acarnanians, after stripping the dead and setting up a trophy, returned to Argos.

CHAPTER 3.113

SECTION 3.113.1
The next day arrived a herald from the Ambraciots who had fled from Olpae to the Agraeans, to ask leave to take up the dead that had fallen after the first engagement, when they left the camp with the Mantineans and their companions, without, like them, having had permission to do so.

SECTION 3.113.2
At the sight of the arms of the Ambraciots from the city, the herald was astonished at their number, knowing nothing of the disaster and fancying that they were those of their own party.

SECTION 3.113.3
Some one asked him what he was so astonished at, and how many of them had been killed, fancying in his turn that this was the herald from the troops at Idomene. He replied, ‘About two hundred;’ upon which his interrogator took him up, saying,

SECTION 3.113.4
‘Why, the arms you see here are of more than a thousand.’ The herald replied, ‘Then they are not the arms of those who fought with us?’ The other answered, ‘Yes, they are, if at least you fought at Idomene yesterday.’ ‘But we fought with no one yesterday; but the day before in the retreat.’ ‘However that may be, we fought yesterday with those who came to reinforce you from the city of the Ambraciots.’

SECTION 3.113.5
When the herald heard this and knew that the reinforcement from the city had been destroyed, he broke into wailing, and stunned at the magnitude of the present evils, went away at once without having performed his errand, or again asking for the dead bodies.

SECTION 3.113.6
Indeed, this was by far the greatest disaster that befell any one Hellenic city in an equal number of days during this war; and I have not set down the number of the dead, because the amount stated seems so out of proportion to the size of the city as to be incredible. In any case I know that if the Acarnanians and Amphilochians had wished to take Ambracia as the Athenians and Demosthenes advised, they would have done so without striking a blow; as it was, they feared that if the Athenians had it they would be worse neighbors to them than the present.

CHAPTER 3.114

SECTION 3.114.1
After this the Acarnanians allotted a third of the spoils to the Athenians, and divided the rest among their own different towns. The share of the Athenians was captured on the voyage home; the arms now deposited in the Attic temples are three hundred panoplies, which the Acarnanians set apart for Demosthenes, and which he brought to Athens in person, his return to his country after the Aetolian disaster being rendered less hazardous by this exploit.

SECTION 3.114.2
The Athenians in the twenty ships also went off to Naupactus. The Acarnanians and Amphilochians, after the departure of Demosthenes and the Athenians, granted the Ambraciots and Peloponnesians who had taken refuge with Salynthius and the Agraeans a free retreat from Oeniadae, to which place they had removed from the country of Salynthius,

SECTION 3.114.3
and for the future concluded with the Ambraciots a treaty and alliance for one hundred years, upon the terms following. It was to be a defensive, not an offensive alliance; the Ambraciots could not be required to march with the Acarnanians against the Peloponnesians, nor the Acarnanians with the Ambraciots against the Athenians; for the rest the Ambraciots were to give up the places and hostages that they held of the Amphilochians, and not to give help to Anactorium, which was at enmity with the Acarnanians.

SECTION 3.114.4
With this arrangement they put an end to the war. After this the Corinthians sent a garrison of their own citizens to Ambracia, composed of three hundred heavy infantry, under the command of Xenocleides, son of Euthycles, who reached their destination after a difficult journey across the continent. Such was the history of the affair of Ambracia.

CHAPTER 3.115

SECTION 3.115.1
The same winter the Athenians in Sicily made a descent from their ships upon the territory of Himera, in concert with the Sicels, who had invaded its borders from the interior, and also sailed to the islands of Aeolus.

SECTION 3.115.2
Upon their return to Rhegium they found the Athenian general, Pythodorus, son of Isolochus, come to supersede Laches in the command of the fleet.

SECTION 3.115.3
The allies in Sicily had sailed to Athens and induced the Athenians to send out more vessels to their assistance, pointing out that the Syracusans who already commanded their land were making efforts to get together a navy, to avoid being any longer excluded from the sea by a few vessels.

SECTION 3.115.4
The Athenians proceeded to man forty ships to send to them, thinking that the war in Sicily would thus be the sooner ended, and also wishing to exercise their navy.

SECTION 3.115.5
One of the generals, Pythodorus, was accordingly sent out with a few ships; Sophocles, son of Sostratides, and Eurymedon, son of Thucles, being destined to follow with the main body.

SECTION 3.115.6
Meanwhile Pythodorus had taken the command of Laches' ships, and towards the end of winter sailed against the Locrian fort, which Laches had formerly taken, and returned after being defeated in battle by the Locrians.

CHAPTER 3.116

SECTION 3.116.1
In the first days of this spring, the stream of fire issued from Etna, as on former occasions, and destroyed some land of the Catanians, who live upon Mount Etna, which is the largest mountain in Sicily.

SECTION 3.116.2
Fifty years, it is said, had elapsed since the last eruption, there having been three in all since the Hellenes have inhabited Sicily.

SECTION 3.116.3
Such were the events of this winter; and with it ended the sixth year of this war, of which Thucydides was the historian.

### Book 4

CHAPTER 4.1

SECTION 4.1.1
Next summer, about the time of the corn's coming into ear, ten Syracusan and as many Locrian vessels sailed to Messina, in Sicily, and occupied the town upon the invitation of the inhabitants; and Messina revolted from the Athenians.

SECTION 4.1.2
The Syracusans contrived this chiefly because they saw that the place afforded an approach to Sicily, and feared that the Athenians might hereafter use it as a base for attacking them with a larger force; the Locrians because they wished to carry on hostilities from both sides of the Strait and to reduce their enemies, the people of Rhegium.

SECTION 4.1.3
Meanwhile, the Locrians had invaded the Rhegian territory with all their forces, to prevent their succoring Messina, and also at the instance of some exiles from Rhegium who were with them; the long factions by which that town had been torn rendering it for the moment incapable of resistance, and thus furnishing an additional temptation to the invaders.

SECTION 4.1.4
After devastating the country the Locrian land forces retired, their ships remaining to guard Messina, while others were being manned for the same destination to carry on the war from thence.

CHAPTER 4.2

SECTION 4.2.1
About the same time in the spring, before the corn was ripe, the Peloponnesians and their allies invaded Attica under Agis, the son of Archidamus, king of the Lacedaemonians, and sat down and laid waste the country.

SECTION 4.2.2
Meanwhile the Athenians sent off the forty ships which they had been preparing to Sicily, with the remaining generals Eurymedon and Sophocles;

SECTION 4.2.3
their colleague Pythodorus having already preceded them thither. These had also instructions as they sailed by to look to the Corcyraeans in the town, who were being plundered by the exiles in the mountain. To support these exiles sixty Peloponnesian vessels had lately sailed, it being thought that the famine raging in the city would make it easy for them to reduce it.

SECTION 4.2.4
Demosthenes also, who had remained without employment since his return from Acarnania, applied and obtained permission to use the fleet, if he wished it, upon the coast of Peloponnese.

CHAPTER 4.3

SECTION 4.3.1
Off Laconia they heard that the Peloponnesian ships were already at Corcyra, upon which Eurymedon and Sophocles wished to hasten to the island, but Demosthenes required them first to touch at Pylos and do what was wanted there, before continuing their voyage. While they were making objections, a squall chanced to come on and carried the fleet into Pylos.

SECTION 4.3.2
Demosthenes at once urged them to fortify the place, it being for this that he had come on the voyage, and made them observe there was plenty of stone and timber on the spot, and that the place was strong by nature, and together with much of the country round unoccupied; Pylos, or Coryphasium, as the Lacedaemonians call it, being about forty-five miles distant from Sparta, and situated in the old country of the Messenians.

SECTION 4.3.3
The commanders told him that there was no lack of desert headlands in Peloponnese if he wished to put the city to expense by occupying them. He, however, thought that this place was distinguished from others of the kind by having a harbour close by; while the Messenians, the old natives of the country, speaking the same dialect as the Lacedaemonians, could do them the greatest mischief by their incursions from it, and would at the same time be a trusty garrison.

CHAPTER 4.4

SECTION 4.4.1
After speaking to the captains of companies on the subject, and failing to persuade either the generals or the soldiers, he remained inactive with the rest from stress of weather; until the soldiers themselves wanting occupation were seized with a sudden impulse to go round and fortify the place.

SECTION 4.4.2
Accordingly they set to work in earnest, and having no iron tools, picked up stones, and put them together as they happened to fit, and where mortar was needed, carried it on their backs for want of hods, stooping down to make it stay on, and clasping their hands together behind to prevent it falling off;

SECTION 4.4.3
sparing no effort to be able to complete the most vulnerable points before the arrival of the Lacedaemonians, most of the place being sufficiently strong by nature without further fortification.

CHAPTER 4.5

SECTION 4.5.1
Meanwhile the Lacedaemonians were celebrating a festival, and also at first made light of the news, in the idea that whenever they chose to take the field the place would be immediately evacuated by the enemy or easily taken by force; the absence of their army before Athens having also something to do with their delay.

SECTION 4.5.2
The Athenians fortified the place on the land side, and where it most required it, in six days, and leaving Demosthenes with five ships to garrison it, with the main body of the fleet hastened on their voyage to Corcyra and Sicily.

CHAPTER 4.6

SECTION 4.6.1
As soon as the Peloponnesians in Attica heard of the occupation of Pylos, they hurried back home; the Lacedaemonians and their king Agis thinking that the matter touched them nearly. Besides having made their invasion early in the season, and while the corn was still green, most of their troops were short of provisions: the weather also was unusually bad for the time of year, and greatly distressed their army.

SECTION 4.6.2
Many reasons thus combined to hasten their departure and to make this invasion a very short one; indeed they only stayed fifteen days in Attica.

CHAPTER 4.7

SECTION 4.7.1
About the same time the Athenian general Simonides getting together a few Athenians from the garrisons, and a number of the allies in those parts, took Eion in Thrace, a Mendaean colony and hostile to Athens, by treachery, but had no sooner done so than the Chalcidians and Bottiaeans came up and beat him out of it, with the loss of many of his soldiers.

CHAPTER 4.8

SECTION 4.8.1
On the return of the Peloponnesians from Attica the Spartans themselves and the nearest of the Perioeci at once set out for Pylos, the other Lacedaemonians following more slowly as they had just come in from another campaign.

SECTION 4.8.2
Word was also sent round Peloponnese to come up as quickly as possible to Pylos; while the sixty Peloponnesian ships were sent for from Corcyra and being dragged by their crews across the isthmus of Leucas, passed unperceived by the Athenian squadron at Zacynthus, and reached Pylos, where the land forces had arrived before them.

SECTION 4.8.3
Before the Peloponnesian fleet sailed in, Demosthenes found time to send out unobserved two ships to inform Eurymedon and the Athenians on board the fleet at Zacynthus of the danger of Pylos and to summon them to his assistance.

SECTION 4.8.4
While the ships hastened on their voyage in obedience to the orders of Demosthenes, the Lacedaemonians prepared to assault the fort by land and sea, hoping to capture with ease a work constructed in haste, and held by a feeble garrison.

SECTION 4.8.5
Meanwhile, as they expected the Athenian ships to arrive from Zacynthus, they intended, if they failed to take the place before, to block up the entrance of the harbour to prevent their being able to anchor inside it.

SECTION 4.8.6
For the island of Sphacteria, stretching along in a line close in front of the harbour, at once makes it safe and narrows its entrances, leaving a passage for two ships on the side nearest Pylos and the Athenian fortifications, and for eight or nine on that next the rest of the mainland: for the rest, the island was entirely covered with wood, and without paths through not being inhabited, and about one mile and five furlongs in length.

SECTION 4.8.7
The inlets the Lacedaemonians meant to close with a line of ships placed close together, with their prows turned towards the sea, and, meanwhile, fearing that the enemy might make use of the island to operate against them, carried over some heavy infantry thither, stationing others along the coast.

SECTION 4.8.8
By this means the island and the continent would be alike hostile to the Athenians, as they would be unable to land on either; and the shore of Pylos itself outside the inlet towards the open sea having no harbour, and, therefore, presenting no point which they could use as a base to relieve their countrymen, they, the Lacedaemonians, without sea-fight or risk would in all probability become masters of the place, occupied, as it had been on the spur of the moment, and unfurnished with provisions.

SECTION 4.8.9
This being determined, they carried over to the island the heavy infantry, drafted by lot from all the companies. Some others had crossed over before in relief parties, but these last who were left there were four hundred and twenty in number, with their Helot attendants, commanded by Epitadas, son of Molobrus.

CHAPTER 4.9

SECTION 4.9.1
Meanwhile Demosthenes, seeing the Lacedaemonians about to attack him by sea and land at once, himself was not idle. He drew up under the fortification and enclosed in a stockade the galleys remaining to him of those which had been left him, arming the sailors taken out of them with poor shields made most of them of osier, it being impossible to procure arms in such a desert place, and even these having been obtained from a thirty-oared Messenian privateer and a boat belonging to some Messenians who happened to have come to them. Among these Messenians were forty heavy infantry, whom he made use of with the rest.

SECTION 4.9.2
Posting most of his men, unarmed and armed, upon the best fortified and strong points of the place towards the interior, with orders to repel any attack of the land forces, he picked sixty heavy infantry and a few archers from his whole force, and with these went outside the wall down to the sea, where he thought that the enemy would most likely attempt to land. Although the ground was difficult and rocky, looking towards the open sea, the fact that this was the weakest part of the wall would, he thought, encourage their ardor,

SECTION 4.9.3
as the Athenians, confident in their naval superiority, had here paid little attention to their defences, and the enemy if he could force a landing might feel secure of taking the place.

SECTION 4.9.4
At this point, accordingly, going down to the water's edge, he posted his heavy infantry to prevent, if possible, a landing, and encouraged them in the following terms:—

CHAPTER 4.10

SECTION 4.10.1
‘Soldiers and comrades in this adventure, I hope that none of you in our present strait will think to show his wit by exactly calculating all the perils that encompass us, but that you will rather hasten to close with the enemy, without staying to count the odds, seeing in this your best chance of safety. In emergencies like ours calculation is out of place; the sooner the danger is faced the better.

SECTION 4.10.2
To my mind also most of the chances are for us, if we will only stand fast and not throw away our advantages, overawed by the numbers of the enemy.

SECTION 4.10.3
One of the points in our favour is the awkwardness of the landing. This, however, only helps us if we stand our ground. If we give way it will be practicable enough, in spite of its natural difficulty, without a defender; and the enemy will instantly become more formidable from the difficulty he will have in retreating, supposing that we succeed in repulsing him, which we shall find it easier to do, while he is on board his ships, than after he has landed and meets us on equal terms.

SECTION 4.10.4
As to his numbers, these need not too much alarm you. Large as they may be he can only engage in small detachments, from the impossibility of bringing to. Besides, the numerical superiority that we have to meet is not that of an army on land with everything else equal, but of troops on board ship, upon an element where many favorable accidents are required to act with effect.

SECTION 4.10.5
I therefore consider that his difficulties may be fairly set against our numerical deficiencies, and at the same time I charge you, as Athenians who know by experience what landing from ships on a hostile territory means, and how impossible it is to drive back an enemy determined enough to stand his ground and not to be frightened away by the surf and the terrors of the ships sailing in, to stand fast in the present emergency, beat back the enemy at the water's edge, and save yourselves and the place.’

CHAPTER 4.11

SECTION 4.11.1
Thus encouraged by Demosthenes, the Athenians felt more confident, and went down to meet the enemy, posting themselves along the edge of the sea.

SECTION 4.11.2
The Lacedaemonians now put themselves in movement and simultaneously assaulted the fortification with their land forces and with their ships, forty-three in number, under their admiral, Thrasymelidas, son of Cratesicles, a Spartan, who made his attack just where Demosthenes expected.

SECTION 4.11.3
The Athenians had thus to defend themselves on both sides, from the land and from the sea; the enemy rowing up in small detachments, the one relieving the other—it being impossible for many to bring to at once—and showing great ardor and cheering each other on, in the endeavor to force a passage and to take the fortification.

SECTION 4.11.4
He who most distinguished himself was Brasidas. Captain of a galley, and seeing that the captains and steersmen, impressed by the difficulty of the position, hung back even where a landing might have seemed possible, for fear of wrecking their vessels, he shouted out to them, that they must never allow the enemy to fortify himself in their country for the sake of saving timber, but must shiver their vessels and force a landing; and bade the allies, instead of hesitating in such a moment to sacrifice their ships for Lacedaemon in return for her many benefits, to run them boldly aground, land in one way or another, and make themselves masters of the place and its garrison.

CHAPTER 4.12

SECTION 4.12.1
Not content with this exhortation, he forced his own steersman to run his ship ashore, and stepping on to the gangway, was endeavoring to land, when he was cut down by the Athenians, and after receiving many wounds fainted away. Falling into the bows, his shield slipped off his arm into the sea, and being thrown ashore was picked up by the Athenians, and afterwards used for the trophy which they set up for this attack.

SECTION 4.12.2
The rest also did their best, but were not able to land, owing to the difficulty of the ground and the unflinching tenacity of the Athenians.

SECTION 4.12.3
It was a strange reversal of the order of things for Athenians to be fighting from the lands and from Laconian land too, against Lacedaemonians coming from the sea; while Lacedaemonians were trying to land from shipboard in their own country, now become hostile, to attack Athenians, although the former were chiefly famous at the time as an inland people and superior by land, the latter as a maritime people with a navy that had no equal.

CHAPTER 4.13

SECTION 4.13.1
After continuing their attacks during that day and most of the next, the Peloponnesians desisted, and the day after sent some of their ships to Asine for timber to make engines, hoping to take by their aid, in spite of its height, the wall opposite the harbour, where the landing was easiest.

SECTION 4.13.2
At this moment the Athenian fleet from Zacynthus arrived, now numbering fifty sail, having been reinforced by some of the ships on guard at Naupactus and by four Chian vessels.

SECTION 4.13.3
Seeing the coast and the island both crowded with heavy infantry, and the hostile ships in harbour showing no signs of sailing out, at a loss where to anchor, they sailed for the moment to the desert island of Prote, not far off, where they passed the night. The next day they got under weigh in readiness to engage in the open sea if the enemy chose to put out to meet them, being determined in the event of his not doing so to sail in and attack him.

SECTION 4.13.4
The Lacedaemonians did not put out to sea, and having omitted to close the inlets as they had intended remained quiet on shore, engaged in manning their ships and getting ready, in the case of any one sailing in, to fight in the harbour, which is a fairly large one.

CHAPTER 4.14

SECTION 4.14.1
Perceiving this, the Athenians advanced against them by each inlet, and falling on the enemy's fleet, most of which was by this time afloat and in line, at once put it to flight, and giving chase as far as the short distance allowed, disabled a good many vessels, and took five, one with its crew on board; dashing in at the rest that had taken refuge on shore, and battering some that were still being manned, before they could put out, and lashing on to their own ships and towing off empty others whose crews had fled.

SECTION 4.14.2
At this sight the Lacedaemonians, maddened by a disaster which cut off their men on the island, rushed to the rescue, and going into the sea with their heavy armour, laid hold of the ships and tried to drag them back, each man thinking that success depended on his individual exertions.

SECTION 4.14.3
Great was the melee, and quite in contradiction to the naval tactics usual to the two combatants; the Lacedaemonians in their excitement and dismay being actually engaged in a sea-fight on land, while the victorious Athenians, in their eagerness to push their success as far as possible, were carrying on a land-fight from their ships.

SECTION 4.14.4
After great exertions and numerous wounds on both sides they separated, the Lacedaemonians saving their empty ships, except those first taken;

SECTION 4.14.5
and both parties returning to their camp, the Athenians set up a trophy, gave back the dead, secured the wrecks, and at once began to cruise round and jealously watch the island, with its intercepted garrison, while the Peloponnesians on the mainland, whose contingents had now all come up, stayed where they were before Pylos.

CHAPTER 4.15

SECTION 4.15.1
When the news of what had happened at Pylos reached Sparta, the disaster was thought so serious that the Lacedaemonians resolved that the authorities should go down to the camp, and decide on the spot what was best to be done.

SECTION 4.15.2
There seeing that it was impossible to help their men, and not wishing to risk their being reduced by hunger or overpowered by numbers, they determined, with the consent of the Athenian generals, to conclude an armistice at Pylos and send envoys to Athens to obtain a convention, and to endeavor to get back their men as quickly as possible.

CHAPTER 4.16

SECTION 4.16.1
The generals accepting their offers, an armistice was concluded upon the terms following:— That the Lacedaemonians should bring to Pylos and deliver up to the Athenians the ships that had fought in the late engagement, and all in Laconia that were vessels of war, and should make no attack on the fortification either by land or by sea. That the Athenians should allow the Lacedaemonians on the mainland to send to the men in the island a certain fixed quantity of corn ready kneaded, that is to say, two quarts of barley meal, one pint of wine, and a piece of meat for each man, and half the same quantity for a servant. That this allowance should be sent in under the eyes of the Athenians, and that no boat should sail to the island except openly. That the Athenians should continue to guard the island the same as before, without however landing upon it, and should refrain from attacking the Peloponnesian troops either by land or by sea.

SECTION 4.16.2
That if either party should infringe any of these terms in the slightest particular, the armistice should be at once void. That the armistice should hold good until the return of the Lacedaemonian envoys from Athens—the Athenians sending them thither in a galley and bringing them back again—and upon the arrival of the envoys should be at an end, and the ships be restored by the Athenians in the same state as they received them.

SECTION 4.16.3
Such were the terms of the armistice, and the ships were delivered over to the number of sixty, and the envoys sent off accordingly. Arrived at Athens they spoke as follows:—

CHAPTER 4.17

SECTION 4.17.1
‘Athenians, the Lacedaemonians sent us to try to find some way of settling the affair of our men on the island, that shall be at once satisfactory to your interests, and as consistent with our dignity in our misfortune as circumstances permit.

SECTION 4.17.2
We can venture to speak at some length without any departure from the habit of our country. Men of few words where many are not wanted, we can be less brief when there is a matter of importance to be illustrated and an end to be served by its illustration.

SECTION 4.17.3
Meanwhile we beg you to take what we may say, not in a hostile spirit, nor as if we thought you ignorant and wished to lecture you, but rather as a suggestion on the best course to be taken, addressed to intelligent judges.

SECTION 4.17.4
You can now, if you choose, employ your present success to advantage, so as to keep what you have got and gain honor and reputation besides, and you can avoid the mistake of those who meet with an extraordinary piece of good fortune, and are led on by hope to grasp continually at something further, through having already succeeded without expecting it.

SECTION 4.17.5
While those who have known most vicissitudes of good and bad, have also justly least faith in their prosperity; and to teach your city and ours this lesson experience has not been wanting.

CHAPTER 4.18

SECTION 4.18.1
To be convinced of this you have only to look at our present misfortune. What power in Hellas stood higher than we did? and yet we are come to you, although we formerly thought ourselves more able to grant what we are now here to ask.

SECTION 4.18.2
Nevertheless; we have not been brought to this by any decay in our power, or through having our heads turned by aggrandizement; no, our resources are what they have always been, and our error has been an error of judgment, to which all are equally liable.

SECTION 4.18.3
Accordingly the prosperity which your city now enjoys, and the accession that it has lately received, must not make you fancy that fortune will be always with you.

SECTION 4.18.4
Indeed sensible men are prudent enough to treat their gains as precarious, just as they would also keep a clear head in adversity, and think that war, so far from staying within the limit to which a combatant may wish to confine it, will run the course that its chances prescribe; and thus, not being puffed up by confidence in military success, they are less likely to come to grief, and most ready to make peace, if they can, while their fortune lasts.

SECTION 4.18.5
This, Athenians, you have a good opportunity to do now with us, and thus to escape the possible disasters which may follow upon your refusal, and the consequent imputation of having owed to accident even your present advantages, when you might have left behind you a reputation for power and wisdom which nothing could endanger.

CHAPTER 4.19

SECTION 4.19.1
The Lacedaemonians accordingly invite you to make a treaty and to end the war, and offer peace and alliance and the most friendly and intimate relations in every way and on every occasion between us; and in return ask for the men on the island, thinking it better for both parties not to stand out the end, on the chance of some favorable accident enabling the men to force their way out, or of their being compelled to succumb under the pressure of blockade.

SECTION 4.19.2
Indeed if great enmities are ever to be really settled, we think it will be, not by the system of revenge and military success, and by forcing an opponent to swear to a treaty to his disadvantage, but when the more fortunate combatant waives these his privileges, to be guided by gentler feelings, conquers his rival in generosity, and accords peace on more moderate conditions than he expected.

SECTION 4.19.3
From that moment, instead of the debt of revenge which violence must entail, his adversary owes a debt of generosity to be paid in kind, and is inclined by honor to stand to his agreement.

SECTION 4.19.4
And men oftener act in this manner towards their greatest enemies than where the quarrel is of less importance; they are also by nature as glad to give way to those who first yield to them, as they are apt to be provoked by arrogance to risks condemned by their own judgment.

CHAPTER 4.20

SECTION 4.20.1
To apply this to ourselves: if peace was ever desirable for both parties, it is surely so at the present moment, before anything irremediable befall us and force us to hate you eternally, personally as well as politically, and you to miss the advantages that we now offer you.

SECTION 4.20.2
While the issue is still in doubt, and you have reputation and our friendship in prospect, and we the compromise of our misfortune before anything fatal occur, let us be reconciled, and for ourselves choose peace instead of war, and grant to the rest of the Hellenes a remission from their sufferings, for which be sure they will think they have chiefly you to thank. The war that they labour under they know not which began, but the peace that concludes it, as it depends on your decision, will by their gratitude he laid to your door.

SECTION 4.20.3
By such a decision you can become firm friends with the Lacedaemonians at their own invitation, which you do not force from them, but oblige them by accepting.

SECTION 4.20.4
And from this friendship consider the advantages that are likely to follow: when Attica and Sparta are at one, the rest of Hellas, be sure, will remain in respectful inferiority before its heads.’

CHAPTER 4.21

SECTION 4.21.1
Such were the words of the Lacedaemonians, their idea being that the Athenians, already desirous of a truce and only kept back by their opposition, would joyfully accept a peace freely offered, and give back the men.

SECTION 4.21.2
The Athenians, however, having the men on the island, thought that the treaty would be ready for them whenever they chose to make it, and grasped at something further.

SECTION 4.21.3
Foremost to encourage them in this policy was Cleon, son of Cleaenetus, a popular leader of the time and very powerful with the multitude, who persuaded them to answer as follows: First, the men in the island must surrender themselves and their arms and be brought to Athens. Next; the Lacedaemonians must restore Nisaea, Pegae, Troezen, and Achaia, all places acquired not by arms, but by the previous convention, under which they had been ceded by Athens herself at a moment of disaster, when a truce was more necessary to her than at present. This done they might take back their men, and make a truce for as long as both parties might agree.

CHAPTER 4.22

SECTION 4.22.1
To this answer the envoys made no reply, but asked that commissioners might be chosen with whom they might confer on each point, and quietly talk the matter over and try to come to some agreement.

SECTION 4.22.2
Hereupon Cleon violently assailed them, saying that he knew from the first that they had no right intentions, and that it was clear enough now by their refusing to speak before the people, and wanting to confer in secret with a committee of two or three. No! if they meant anything honest let them say it out before all.

SECTION 4.22.3
The Lacedaemonians, however, seeing that whatever concessions they might be prepared to make in their misfortune, it was impossible for them to speak before the multitude and lose credit with their allies for a negotiation which might after all miscarry, and on the other hand, that the Athenians would never grant what they asked upon moderate terms, returned from Athens without having effected anything.

CHAPTER 4.23

SECTION 4.23.1
Their arrival at once put an end to the armistice at Pylos, and the Lacedaemonians asked back their ships according to the convention. The Athenians, however, alleged an attack on the fort in contravention of the truce, and other grievances seemingly not worth mentioning, and refused to give them back, insisting upon the clause by which the slightest infringement made the armistice void. The Lacedaemonians, after denying the contravention and protesting against their bad faith in the matter of the ships, went away and earnestly addressed themselves to the war.

SECTION 4.23.2
Hostilities were now carried on at Pylos upon both sides with vigor. The Athenians cruised round the island all day with two ships going different ways; and by night, except on the seaward side in windy weather, anchored round it with their whole fleet, which having been reinforced by twenty ships from Athens come to aid in the blockade, now numbered seventy sail; while the Peloponnesians remained encamped on the continent, making attacks on the fort, and on the look-out for any opportunity which might offer itself for the deliverance of their men.

CHAPTER 4.24

SECTION 4.24.1
Meanwhile the Syracusans and their allies in Sicily had brought up to the squadron guarding Messina the reinforcement which we left them preparing, and carried on the war from thence,

SECTION 4.24.2
incited chiefly by the Locrians from hatred of the Rhegians, whose territory they had invaded with all their forces.

SECTION 4.24.3
The Syracusans also wished to try their fortune at sea, seeing that the Athenians had only a few ships actually at Rhegium, and hearing that the main fleet destined to join them was engaged in blockading the island.

SECTION 4.24.4
A naval victory, they thought, would enable them to blockade Rhegium by sea and land, and easily to reduce it; a success which would at once place their affairs upon a solid basis, the promontory of Rhegium in Italy and Messina in Sicily being so near each other that it would be impossible for the Athenians to cruise against them and command the strait.

SECTION 4.24.5
The strait in question consists of the sea between Rhegium and Messina, at the point where Sicily approaches nearest to the continent, and is the Charybdis through which the story makes Ulysses sail; and the narrowness of the passage and the strength of the current that pours in from the vast Tyrrhenian and Sicilian mains, have rightly given it a bad reputation.

CHAPTER 4.25

SECTION 4.25.1
In this strait the Syracusans and their allies were compelled to engage, late in the day, about the passage of a boat, putting out with rather more than thirty ships against sixteen Athenian and eight Rhegian vessels.

SECTION 4.25.2
Defeated by the Athenians they hastily set off, each for himself, to their own stations at Messina and Rhegium, with the loss of one ship; night coming on before the battle was finished.

SECTION 4.25.3
After this the Locrians retired from the Rhegian territory, and the ships of the Syracusans and their allies united and came to anchor at Cape Pelorus in the territory of Messina, where their land forces joined them.

SECTION 4.25.4
Here the Athenians and Rhegians sailed up, and seeing the ships unmanned, made an attack, in which they in their turn lost one vessel, which was caught by a grappling iron, the crew saving themselves by swimming.

SECTION 4.25.5
After this the Syracusans got on board their ships, and while they were being towed along shore to Messina, were again attacked by the Athenians, but suddenly got out to sea and became the assailants, and caused them to lose another vessel.

SECTION 4.25.6
After thus holding their own in the voyage along shore and in the engagement as above described, the Syracusans sailed on into the harbour of Messina.

SECTION 4.25.7
Meanwhile the Athenians, having received warning that Camarina was about to be betrayed to the Syracusans by Archias and his party, sailed thither; and the Messinese took this opportunity to attack by sea and land with all their forces their Chalcidian neighbor, Naxos.

SECTION 4.25.8
The first day they forced the Naxians to keep their walls, and laid waste their country; the next they sailed round with their ships, and laid waste their land on the river Akesines, while their land forces menaced the city.

SECTION 4.25.9
Meanwhile the Sicels came down from the high country in great numbers, to aid against the Messinese; and the Naxians, elated at the sight, and animated by a belief that the Leontines and their other Hellenic allies were coming to their support, suddenly sallied out from the town, and attacked and routed the Messinese, killing more than a thousand of them; while the remainder suffered severely in their retreat home, being attacked by the barbarians on the road, and most of them cut off.

SECTION 4.25.10
The ships put in to Messina, and afterwards dispersed for their different homes. The Leontines and their allies, with the Athenians, upon this at once turned their arms against the now weakened Messina, and attacked, the Athenians with their ships on the side of the harbour, and the land forces on that of the town.

SECTION 4.25.11
The Messinese, however, sailing out with Demoteles and some Locrians who had been left to garrison the city after the disaster, suddenly attacked and routed most of the Leontine army, killing a great number; upon seeing which the Athenians landed from their ships, and falling on the Messinese in disorder chased them back into the town, and setting up a trophy retired to Rhegium.

SECTION 4.25.12
After this the Hellenes in Sicily continued to make war on each other by land, without the Athenians.

CHAPTER 4.26

SECTION 4.26.1
Meanwhile the Athenians at Pylos were still besieging the Lacedaemonians in the island, the Peloponnesian forces on the continent remaining where they were.

SECTION 4.26.2
The blockade was very laborious for the Athenians from want of food and water; there was no spring except one in the citadel of Pylos itself, and that not a large one, and most of them were obliged to grub up the shingle on the sea beach and drink such water as they could find.

SECTION 4.26.3
They also suffered from want of room, being encamped in a narrow space; and as there was no anchorage for the ships, some took their meals on shore in their turn, while the others were anchored out at sea.

SECTION 4.26.4
But their greatest discouragement arose from the unexpectedly long time which it took to reduce a body of men shut up in a desert island, with only brackish water to drink, a matter which they had imagined would take them only a few days.

SECTION 4.26.5
The fact was, that the Lacedaemonians had made advertisement for volunteers to carry into the island ground corn, wine, cheese, and any other food useful in a siege; high prices being offered, and freedom promised to any of the Helots who should succeed in doing so.

SECTION 4.26.6
The Helots accordingly were most forward to engage in this risky traffic, putting off from this or that part of Peloponnese, and running in by night on the seaward side of the island.

SECTION 4.26.7
They were best pleased, however, when they could catch a wind to carry them in. It was more easy to elude the look-out of the galleys, when it blew from the seaward, as it became impossible for them to anchor round the island; while the Helots had their boats rated at their value in money, and ran them ashore, without caring how they landed, being sure to find the soldiers waiting for them at the landing-places. But all who risked it in fair weather were taken.

SECTION 4.26.8
Divers also swam in under water from the harbour, dragging by a cord in skins poppy-seed mixed with honey, and bruised linseed; these at first escaped notice, but afterwards a look-out was kept for them.

SECTION 4.26.9
In short, both sides tried every possible contrivance, the one to throw in provisions, and the other to prevent their introduction.

CHAPTER 4.27

SECTION 4.27.1
At Athens, meanwhile, the news that the army was in great distress, and that corn found its way in to the men in the island caused no small perplexity; and the Athenians began to fear that winter might come on and find them still engaged in the blockade. They saw that the convoying of provisions round Peloponnese would be then impossible. The country offered no resources in itself, and even in summer they could not send round enough. The blockade of a place without harbor could no longer be kept up; and the men would either escape by the siege being abandoned, or would watch for bad weather and sail out in the boats that brought in their corn.

SECTION 4.27.2
What caused still more alarm was the attitude of the Lacedaemonians, who must, it was thought by the Athenians, feel themselves on strong ground not to send them any more envoys; and they began to repent having rejected the treaty.

SECTION 4.27.3
Cleon, perceiving the disfavor with which he was regarded for having stood in the way of the convention, now said that their informants did not speak the truth; and upon the messengers recommending them, if they did not believe them, to send some commissioners to see, Cleon himself and Theagenes were chosen by the Athenians as commissioners.

SECTION 4.27.4
Aware that he would now be obliged either to say what had been already said by the men whom he was slandering, or be proved a liar if he said the contrary, he told the Athenians, whom he saw to be not altogether disinclined for a fresh expedition, that instead of sending commissioners and wasting their time and opportunities, if they believed what was told them, they ought to sail against the men.

SECTION 4.27.5
And pointing at Nicias, son of Niceratus, then general, whom he hated, he tauntingly said that it would be easy, if they had men for generals, to sail with a force and take those in the island, and that if he had himself been in command, he would have done it.

CHAPTER 4.28

SECTION 4.28.1
Nicias, seeing the Athenians murmuring against Cleon for not sailing now if it seemed to him so easy, and further seeing himself the object of attack, told him that for all that the generals cared, he might take what force he chose and make the attempt.

SECTION 4.28.2
At first Cleon fancied that this resignation was merely a figure of speech, and was ready to go, but finding that it was seriously meant, he drew back, and said that Nicias, not he, was general, being now frightened, and having never supposed that Nicias would go so far as to retire in his favour.

SECTION 4.28.3
Nicias, however, repeated his offer, and resigned the command against Pylos, and called the Athenians to witness that he did so. And as the multitude is wont to do, the more Cleon shrank from the expedition and tried to back out of what he had said, the more they encouraged Nicias to hand over his command, and clamored at Cleon to go.

SECTION 4.28.4
At last, not knowing how to get out of his words, he undertook the expedition, and came forward and said that he was not afraid of the Lacedaemonians, but would sail without taking any one from the city with him, except the Lemnians and Imbrians that were at Athens, with some targeteers that had come up from Aenus, and four hundred archers from other quarters. With these and the soldiers at Pylos, he would within twenty days either bring the Lacedaemonians alive, or kill them on the spot.

SECTION 4.28.5
The Athenians could not help laughing at his fatuity, while sensible men comforted themselves with the reflection that they must gain in either circumstance; either they would be rid of Cleon, which they rather hoped, or if disappointed in this expectation, would reduce the Lacedaemonians.

CHAPTER 4.29

SECTION 4.29.1
After he had settled everything in the assembly, and the Athenians had voted him the command of the expedition, he chose as his colleague Demosthenes, one of the generals at Pylos, and pushed forward the preparations for his voyage.

SECTION 4.29.2
His choice fell upon Demosthenes because he heard that he was contemplating a descent on the island; the soldiers distressed by the difficulties of the position, and rather besieged than besiegers, being eager to fight it out, while the firing of the island had increased the confidence of the general.

SECTION 4.29.3
He had been at first afraid, because the island having never been inhabited was almost entirely covered with wood and without paths, thinking this to be in the enemy's favour, as he might land with a large force, and yet might suffer loss by an attack from an unseen position. The mistakes and forces of the enemy the wood would in a great measure conceal from him, while every blunder of his own troops would be at once detected, and they would be thus able to fall upon him unexpectedly just where they pleased, the attack being always in their power.

SECTION 4.29.4
If, on the other hand, he should force them to engage in the thicket, the smaller number who knew the country would, he thought, have the advantage over the larger who were ignorant of it, while his own army might be cut off imperceptibly, in spite of its numbers, as the men would not be able to see where to succor each other.

CHAPTER 4.30

SECTION 4.30.1
The Aetolian disaster, which had been mainly caused by the wood, had not a little to do with these reflections.

SECTION 4.30.2
Meanwhile, one of the soldiers who were compelled by want of room to land on the extremities of the island and take their dinners, with outposts fixed to prevent a surprise, set fire to a little of the wood without meaning to do so; and as it came on to blow soon afterwards, almost the whole was consumed before they were aware of it. Demosthenes was now able for the first time to see how numerous the

SECTION 4.30.3
Lacedaemonians really were, having up to this moment been under the impression that they took in provisions for a smaller number; he also saw that the Athenians thought success important and were anxious about it, and that it was now easier to land on the island, and accordingly got ready for the attempt, sent for troops from the allies in the neighborhood, and pushed forward his other preparations.

SECTION 4.30.4
At this moment Cleon arrived at Pylos with the troops which he had asked for, having sent on word to say that he was coming. The first step taken by the two generals after their meeting was to send a herald to the camp on the mainland, to ask if they were disposed to avoid all risk and to order the men on the island to surrender themselves and their arms, to be kept in gentle custody until some general convention should be concluded.

CHAPTER 4.31

SECTION 4.31.1
On the rejection of this proposition the generals let one day pass, and the next embarking all their heavy infantry on board a few ships, put out by night, and a little before dawn landed on both sides of the island from the open sea and from the harbour, being about eight hundred strong, and advanced with a run against the first post in the island.

SECTION 4.31.2
The enemy had distributed his force as follows:—In this first post there were about thirty heavy infantry; the center and most level part, where the water was, was held by the main body, and by Epitadas their commander; while a small party guarded the very end of the island, towards Pylos, which was precipitous on the sea-side and very difficult to attack from the land, and where there was also a sort of old fort of stones rudely put together, which they thought might be useful to them, in case they should be forced to retreat. Such was their disposition.

CHAPTER 4.32

SECTION 4.32.1
The advanced post thus attacked by the Athenians was at once put to the sword, the men being scarcely out of bed and still arming, the landing having taken them by surprise, as they fancied the ships were only sailing as usual to their stations for the night.

SECTION 4.32.2
As soon as day broke, the rest of the army landed, that is to say, all the crews of rather more than seventy ships, except the lowest rank of oars, with the arms they carried, eight hundred archers, and as many targeteers, the Messenian reinforcements, and all the other troops on duty round Pylos, except the garrison on the fort.

SECTION 4.32.3
The tactics of Demosthenes had divided them into companies of two hundred, more or less, and made them occupy the highest points in order to paralyze the enemy by surrounding him on every side and thus leaving him without any tangible adversary, exposed to the cross-fire of their host; plied by those in his rear if he attacked in front, and by those on one flank he moved against those on the other.

SECTION 4.32.4
In short, wherever he went he would have the assailants behind him, and these light-armed assailants, the most awkward of all; arrows, darts, stones, and slings making them formidable at a distance, and there being no means of getting at them at close quarters, as they could conquer flying, and the moment their pursuer turned they were upon him. Such was the idea that inspired Demosthenes in his conception of the descent, and presided over its execution.

CHAPTER 4.33

SECTION 4.33.1
Meanwhile the main body of the troops in the island (that under Epitadas), seeing their outpost cut off and an army advancing against them, serried their ranks and pressed forward to close with the Athenian heavy infantry in front of them, the light troops being upon their flanks and rear.

SECTION 4.33.2
However, they were not able to engage or to profit by their superior skill, the light troops keeping them in check on either side with their missiles, and the heavy infantry remaining stationary instead of advancing to meet them; and although they routed the light troops wherever they ran up and approached too closely, yet they retreated fighting, being lightly equipped, and easily getting the start in their flight, from the difficult and rugged nature of the ground, in an island hitherto desert, over which the Lacedaemonians could not pursue them with their heavy armour.

CHAPTER 4.34

SECTION 4.34.1
After this skirmishing had lasted some little while, the Lacedaemonians became unable to dash out with the same rapidity as before upon the points attacked, and the light troops, finding that they now fought with less vigor, became more confident. They could see with their own eyes that they were many times more numerous than the enemy; they were now more familiar with his aspect and found him less terrible, the result not having justified the apprehensions which they had suffered, when they first landed in slavish dismay at the idea of attacking Lacedaemonians; and accordingly their fear changing to disdain, they now rushed all together with loud shouts upon them, and pelted them with stones, darts, and arrows, whichever came first to hand.

SECTION 4.34.2
The shouting accompanying their onset confounded the Lacedaemonians, unaccustomed to this mode of fighting; dust rose from the newly-burnt wood, and it was impossible to see in front of one with the arrows and stones flying through clouds of dust from the hands of numerous assailants.

SECTION 4.34.3
The Lacedaemonians had now to sustain a rude conflict; their caps would not keep out the arrows, darts had broken off in the armour of the wounded, while they themselves were helpless for offence, being prevented from using their eyes to see what was before them, and unable to hear the words of command for the hubbub raised by the enemy; danger encompassed them on every side, and there was no hope of any means of defence or safety.

CHAPTER 4.35

SECTION 4.35.1
At last, after many had been already wounded in the confined space in which they were fighting, they formed in close order and retired on the fort at the end of the island, which was not far off, and to their friends who held it.

SECTION 4.35.2
The moment they gave way, the light troops became bolder and pressed upon them, shouting louder than ever, and killed as many as they came up with in their retreat, but most of the Lacedaemonian made good their escape to the fort, and with the garrison in it ranged themselves all along its whole extent to repulse the enemy wherever it was assailable.

SECTION 4.35.3
The Athenians pursuing, unable to surround and hem them in, owing to the strength of the ground, attacked them in front and tried to storm the position.

SECTION 4.35.4
For a long time, indeed for most of the day, both sides held out against all the torments of the battle, thirst, and sun, the one endeavoring to drive the enemy from the high ground, the other to maintain himself upon it, it being now more easy for the Lacedaemonians to defend themselves than before, as they could not be surrounded upon the flanks.

CHAPTER 4.36

SECTION 4.36.1
The struggle began to seem endless, when the commander of the Messenians came to Cleon and Demosthenes, and told them that they were losing their labour: but that if they would give him some archers and light troops to go round on the enemy's rear by a way he would undertake to find, he thought he could force the approach.

SECTION 4.36.2
Upon receiving what he asked for, he started from a point out of sight in order not to be seen by the enemy, and creeping on wherever the precipices of the island permitted, and where the Lacedaemonians, trusting to the strength of the ground, kept no guard, succeeded after the greatest difficulty in getting round without their seeing him, and suddenly appeared on the high grounding their rear, to the dismay of the surprised enemy and the still greater joy of his expectant friends.

SECTION 4.36.3
The Lacedaemonians thus placed between two fires, and in the same dilemma, to compare small things with great, as at Thermopylae, where the defenders were cut off through the Persians getting round by the path, being now attacked in front and behind, began to give way, and overcome by the odds against them and exhausted from want of food, retreated.The Athenians were already masters of the approaches

CHAPTER 4.37

SECTION 4.37.1
when Cleon and Demosthenes perceiving that, if the enemy gave way a single step further, they would be destroyed by their soldiery, put a stop to the battle and held their men back; wishing to take the Lacedaemonians alive to Athens, and hoping that their stubbornness might relax on hearing the offer of terms, and that they might surrender and yield to the present overwhelming danger.

SECTION 4.37.2
Proclamation was accordingly made, to know if they would surrender themselves and their arms to the Athenians to be dealt with at their discretion.

CHAPTER 4.38

SECTION 4.38.1
The Lacedaemonians hearing this offer, most of them lowered their shields and waved their hands to show that they accepted it. Hostilities now ceased, and a parley was held between Cleon and Demosthenes and Styphon, son of Pharax, the other side; since Epitadas, the first of the previous commanders, had been killed, and Hippagretas, the next in command, left for dead among the slain, though still alive, and thus the command had devolved upon Styphon according to the law, in case of anything happening to his superiors.

SECTION 4.38.2
Styphon and his companions said they wished to send a herald to the Lacedaemonians on the mainland, to know what they were to do.

SECTION 4.38.3
The Athenians would not let any of them go, but themselves called for heralds from the mainland, and after questions had been carried backwards and forwards two or three times, the last man that passed over from the Lacedaemonians on the continent brought this message: ‘The Lacedaemonians bid you to decide for yourselves so long as you do nothing dishonourable;’ upon which after consulting together they surrendered themselves and their arms.

SECTION 4.38.4
The Athenians, after guarding them that day and night, the next morning set up a trophy in the island, and got ready to sail, giving their prisoners in batches to be guarded by the captains of the galleys; and the Lacedaemonians sent a herald and took up their dead.

SECTION 4.38.5
The number of the killed and prisoners taken in the island was as follows: four hundred and twenty heavy infantry had passed over; three hundred all but eight were taken alive to Athens; the rest were killed. About a hundred and twenty of the prisoners were Spartans. The Athenian loss was small, the battle not having been fought at close quarters.

CHAPTER 4.39

SECTION 4.39.1
The blockade in all, counting from the fight at sea to the battle in the island, had lasted seventy-two days.

SECTION 4.39.2
For twenty of these, during the absence of the envoys sent to treat for peace, the men had provisions given them, for the rest they were fed by the smugglers. Corn and other victual was found in the island; the commander Epitadas having kept the men upon half rations.

SECTION 4.39.3
The Athenians and Peloponnesians now each withdrew their forces from Pylos, and went home, and crazy as Cleon's promise was, he fulfilled it, by bringing the men to Athens within the twenty days as he had pledged himself to do.

CHAPTER 4.40

SECTION 4.40.1
Nothing that happened in the war surprised the Hellenes so much as this. It was the opinion that no force or famine could make the Lacedaemonians give up their arms, but that they would fight on as they could, and die with them in their hands:

SECTION 4.40.2
indeed people could scarcely believe that those who had surrendered were of the same stuff as the fallen; and an Athenian ally, who some time after insultingly asked one of the prisoners from the island if those that had fallen were men of honor, received for answer that the atraktos—that is, the arrow—would be worth a great deal if it could tell men of honor from the rest; in allusion to the fact that the killed were those whom the stones and the arrow happened to hit.

CHAPTER 4.41

SECTION 4.41.1
Upon the arrival of the men the Athenians determined to keep them in prison until the peace, and if the Peloponnesians invaded their country in the interval, to bring them out and put them to death.

SECTION 4.41.2
Meanwhile the defence of Pylos was not forgotten; the Messenians from Naupactus sent to their old country, to which Pylos formerly belonged, some of the likeliest of their number, and began a series of incursions into Laconia, which their common dialect rendered most destructive.

SECTION 4.41.3
The Lacedaemonians, hitherto without experience of incursions or a warfare of the kind, finding the Helots deserting, and fearing the march of revolution in their country, began to be seriously uneasy, and in spite of their unwillingness to betray this to the Athenians began to send envoys to Athens, and tried to recover Pylos and the prisoners.

SECTION 4.41.4
The Athenians, however, kept grasping at more, and dismissed envoy after envoy without their having effected anything. Such was the history of the affair of Pylos.

CHAPTER 4.42

SECTION 4.42.1
The same summer, directly after these events, the Athenians made an expedition against the territory of Corinth with eighty ships and two thousand Athenian heavy infantry, and two hundred cavalry on board horse transports, accompanied by the Milesians, Andrians, and Carystians from the allies; under the command of Nicias, son of Niceratus, with two colleagues.

SECTION 4.42.2
Putting out to sea they made land at daybreak between Chersonese and Rheitus, at the beach of the country underneath the Solygian hill, upon which the Dorians in old times established themselves and carried on war against the Aeolian inhabitants of Corinth, and where a village now stands called Solygia. The beach where the fleet came to is about a mile and a half from the village, seven miles from Corinth, and two and a quarter from the Isthmus.

SECTION 4.42.3
The Corinthians had heard from Argos of the coming of the Athenian armament, and had all come up to the Isthmus long before, with the exception of those who lived beyond it, and also of five hundred who were away in garrison in Ambracia and Leucadia; and they were there in full force watching for the Athenians to land.

SECTION 4.42.4
These last, however, gave them the slip by coming in the dark; and being informed by signals of the fact, the Corinthians left half their number at Cenchreae, in case the Athenians should go against Crommyon, and marched in all haste to the rescue.

CHAPTER 4.43

SECTION 4.43.1
Battus, one of the two generals present at the action, went with a company to defend the village of Solygia, which was unfortified; Lycophron remaining to give battle with the rest.

SECTION 4.43.2
The Corinthians first attacked the right wing of the Athenians, which had just landed in front of Chersonese, and afterwards the rest of the army. The battle was an obstinate one, and fought throughout hand to hand.

SECTION 4.43.3
The right wing of the Athenians and Carystians, who had been placed at the end of the line, received and with some difficulty repulsed the Corinthians, who thereupon retreated to a wall upon the rising ground behind, and throwing down the stones upon them, came on again singing the paean, and being received by the Athenians, were again engaged at close quarters.

SECTION 4.43.4
At this moment a Corinthian company having come to the relief of the left wing, routed and pursued the Athenian right to the sea, whence they were in their turn driven back by the Athenians and Carystians from the ships.

SECTION 4.43.5
Meanwhile the rest of the army on either side fought on tenaciously, especially the right wing of the Corinthians, where Lycophron sustained the attack of the Athenian left, which it was feared might attempt the village of Solygia.

CHAPTER 4.44

SECTION 4.44.1
After holding on for a long while without either giving way, the Athenians aided by their horse, of which the enemy had none, at length routed the Corinthians, who retired to the hill and halting remained quiet there, without coming down again.

SECTION 4.44.2
It was in this rout of the right wing that they had the most killed, Lycophron their general being among the number. The rest of the army, broken and put to flight in this way without being seriously pursued or hurried, retired to the high ground and there took up its position.

SECTION 4.44.3
The Athenians, finding that the enemy no longer offered to engage them, stripped his dead and took up their own and immediately set up a trophy.

SECTION 4.44.4
Meanwhile, the half of the Corinthians left at Cenchreae to guard against the Athenians sailing on Crommyon, although unable to see the battle for Mount Oneion, found out what was going on by the dust, and hurried up to the rescue; as did also the older Corinthians from the town, upon discovering what had occurred.

SECTION 4.44.5
The Athenians seeing them all coming against them, and thinking that they were reinforcements from the neighbouring Peloponnesians, withdrew in haste to their ships with their spoils and their own dead, except two that they left behind, not being able to find them,

SECTION 4.44.6
and going on board crossed over to the islands opposite, and from thence sent a herald, and took up under truce the bodies which they had left behind. Two hundred and twelve Corinthians fell in the battle, and rather less than fifty Athenians.

CHAPTER 4.45

SECTION 4.45.1
Weighing from the islands, the Athenians sailed the same day to Crommyon in the Corinthian territory, about thirteen miles from the city, and coming to anchor laid waste the country, and passed the night there.

SECTION 4.45.2
The next day, after first coasting along to the territory of Epidaurus and making a descent there, they came to Methana between Epidaurus and Troezen, and drew a wall across and fortified the isthmus of the peninsula, and left a post there from which incursions were henceforth made upon the country of Troezen, Haliae, and Epidaurus. After walling off this spot the fleet sailed off home.

CHAPTER 4.46

SECTION 4.46.1
While these events were going on, Eurymedon and Sophocles had put to sea with the Athenian fleet from Pylos on their way to Sicily, and arriving at Corcyra, joined the townsmen in an expedition against the party established on Mount Istone, who had crossed over, as I have mentioned, after the revolution, and become masters of the country, to the great hurt of the inhabitants.

SECTION 4.46.2
Their stronghold having been taken by an attack, the garrison took refuge in a body upon some high ground and there capitulated, agreeing to give up their mercenary auxiliaries, lay down their arms, and commit themselves to the discretion of the Athenian people.

SECTION 4.46.3
The generals carried them across under truce to the island of Ptychia, to be kept in custody until they could be sent to Athens, upon the understanding that if any were caught running away, all would lose the benefit of the treaty.

SECTION 4.46.4
Meanwhile the leaders of the Corcyraean commons, afraid that the Athenians might spare the lives of the prisoners, had recourse to the following stratagem.

SECTION 4.46.5
They gained over some few men on the island by secretly sending friends with instructions to provide them with a boat, and to tell them, as if for their own sakes, that they had best escape as quickly as possible, as the Athenian generals were going to give them up to the Corcyraean people.

CHAPTER 4.47

SECTION 4.47.1
These representations succeeding, it was so arranged that the men were caught sailing out in the boat that was provided, and the treaty became void accordingly, and the whole were given up to the Corcyraeans.

SECTION 4.47.2
For this result the Athenian generals were in a great measure responsible; their evident disinclination to sail for Sicily, and thus to leave to others the honour of conducting the men to Athens, encouraged the intriguers in their design and seemed to affirm the truth of their representations.

SECTION 4.47.3
The prisoners thus handed over were shut up by the Corcyraeans in a large building, and afterwards taken out by twenties and led past two lines of heavy infantry, one on each side, being bound together, and beaten and stabbed by the men in the lines whenever any saw pass a personal enemy; while men carrying whips went by their side and hastened on the road those that walked too slowly.

CHAPTER 4.48

SECTION 4.48.1
As many as sixty men were taken out and killed in this way without the knowledge of their friends in the building, who fancied they were merely being moved from one prison to another. At last, however, some one opened their eyes to the truth, upon which they called upon the Athenians to kill them themselves, if such was their pleasure, and refused any longer to go out of the building, and said they would do all they could to prevent any one coming in.

SECTION 4.48.2
The Corcyraeans, not liking themselves to force a passage by the doors, got up on the top of the building, and breaking through the roof, threw down the tiles and let fly arrows at them, from which the prisoners sheltered themselves as well as they could.

SECTION 4.48.3
Most of their number, meanwhile, were engaged in dispatching themselves by thrusting into their throats the arrows shot by the enemy, and hanging themselves with the cords taken from some beds, that happened to be there, and with strips made from their clothing; adopting, in short, every possible means of self-destruction, and also falling victims to the missiles of their enemies on the roof. Night came on while these horrors were enacting, and most of it had passed before they were concluded.

SECTION 4.48.4
When it was day the Corcyraeans threw them in layers upon wagons and carried them out of the city. All the women taken in the stronghold were sold as slaves.

SECTION 4.48.5
In this way the Corcyraeans of the mountain were destroyed by the commons; and so after terrible excesses the party strife came to an end, at least as far as the period of this war is concerned, for of one party there was practically nothing left.

SECTION 4.48.6
Meanwhile the Athenians sailed off to Sicily, their primary destination, and carried on the war with their allies there.

CHAPTER 4.49

SECTION 4.49.1
At the close of the summer, the Athenians at Naupactus and the Acarnanians made an expedition against Anactorium, the Corinthian town lying at the mouth of the Ambracian gulf, and took it by treachery; and the Acarnanians themselves sending settlers from all parts of Acarnania occupied the place.Summer was now over.

CHAPTER 4.50

SECTION 4.50.1
During the winter ensuing Aristides, son of Archippus, one of the commanders of the Athenian ships sent to collect money from the allies, arrested at Eion on the Strymon Artaphernes, a Persian, on his way from the king to Lacedaemon.

SECTION 4.50.2
He was conducted to Athens, where the Athenians got his dispatches translated from the Assyrian character and read them. With numerous references to other subjects, they in substance told the Lacedaemonians that the king did not know what they wanted, as of the many ambassadors they had sent him no two ever told the same story; however they were prepared to speak plainly they might send him some envoys with this Persian.

SECTION 4.50.3
The Athenians afterwards sent back Artaphernes in a galley to Ephesus, and ambassadors with him, who heard there of the death of King Artaxerxes, son of Xerxes, which took place about that time, and so returned home.

CHAPTER 4.51

SECTION 4.51.1
The same winter the Chians pulled down their new wall at the command of the Athenians, who suspected them of meditating an insurrection, after first however obtaining pledges from the Athenians, and security as far as this was possible for their continuing to treat them as before. Thus the winter ended, and with it ended the seventh year of this war of which Thucydides is the historian.

CHAPTER 4.52

SECTION 4.52.1
In the first days of the next summer there was an eclipse of the sun at the time of new moon, and in the early part of the same month an earthquake.

SECTION 4.52.2
Meanwhile, the Mitylenian and other Lesbian exiles set out, for the most part from the continent, with mercenaries hired in Peloponnese, and others levied on the spot, and took Rhoeteum, but restored it without injury on the receipt of two thousand Phocaean staters.

SECTION 4.52.3
After this they marched against Antandrus and took the town by treachery, their plan being to free Antandrus and the rest of the Actaean towns, formerly owned by Mitylene but now held by the Athenians. Once fortified there, they would have every facility for shipbuilding from the vicinity of Ida and the consequent abundance of timber, and plenty of other supplies, and might from this base easily ravage Lesbos, which was not far off, and make themselves masters of the Aeolian towns on the continent.While these were the schemes of the exiles,

CHAPTER 4.53

SECTION 4.53.1
the Athenians in the same summer made an expedition with sixty ships, two thousand heavy infantry, a few cavalry, and some allied troops from Miletus and other parts, against Cythera, under the command of Nicias, son of Niceratus, Nicostratus, son of Diotrephes, and Autocles, son of Tolmaeus.

SECTION 4.53.2
Cythera is an island lying off Laconia, opposite Malea; the inhabitants are Lacedaemonians of the class of the Perioeci; and an officer called the Judge of Cythera went over to the place annually from Sparta. A garrison of heavy infantry was also regularly sent there, and great attention paid to the island,

SECTION 4.53.3
as it was the landing-place for the merchantmen from Egypt and Libya, and at the same time secured Laconia from the attacks of privateers from the sea, at the only point where it is assailable, as the whole coast rises abruptly towards the Sicilian and Cretan seas.

CHAPTER 4.54

SECTION 4.54.1
Coming to land here with their armament, the Athenians with ten ships and two thousand Milesian heavy infantry took the town of Scandea, on the sea; and with the rest of their forces landing on the side of the island looking towards Malea, went against the lower town of Cythera, where they found all the inhabitants encamped.

SECTION 4.54.2
A battle ensuing, the Cytherians held their ground for some little while, and then turned and fled into the upper town, where they soon afterwards capitulated to Nicias and his colleagues, agreeing to leave their fate to the decision of the Athenians, their lives only being safe.

SECTION 4.54.3
A correspondence had previously been going on between Nicias and certain of the inhabitants, which caused the surrender to be effected more speedily, and upon terms more advantageous, present and future, for the Cytherians; who would otherwise have been expelled by the Athenians on account of their being Lacedaemonians and their island being so near to Laconia.

SECTION 4.54.4
After the capitulation, the Athenians occupied the town of Scandea near the harbour, and appointing a garrison for Cythera, sailed to Asine, Helus, and most of the places on the sea, and making descents and passing the night on shore at such spots as were convenient, continued ravaging the country for about seven days.

CHAPTER 4.55

SECTION 4.55.1
The Lacedaemonians seeing the Athenians masters of Cythera, and expecting descents of the kind upon their coasts, nowhere opposed them in force, but sent garrisons here and there through the country, consisting of as many heavy infantry as the points menaced seemed to require, and generally stood very much upon the defensive. After the severe and unexpected blow that had befallen them in the island, the occupation of Pylos and Cythera, and the apparition on every side of a war whose rapidity defied precaution, they lived in constant fear of internal revolution,

SECTION 4.55.2
and now took the unusual step of raising four hundred horse and a force of archers, and became more timid than ever in military matters, finding themselves involved in a maritime struggle, which their organisation had never contemplated, and that against Athenians, with whom an enterprise unattempted was always looked upon as a success sacrificed.

SECTION 4.55.3
Besides this, their late numerous reverses of fortune, coming close one upon another without any reason, had thoroughly unnerved them, and they were always afraid of a second disaster like that on the island,

SECTION 4.55.4
and thus scarcely dared to take the field, but fancied that they could not stir without a blunder, for being new to the experience of adversity they had lost all confidence in themselves.

CHAPTER 4.56

SECTION 4.56.1
Accordingly they now allowed the Athenians to ravage their seaboard, without making any movement, the garrisons in whose neighbourhood the descents were made always thinking their numbers insufficient, and sharing the general feeling. A single garrison which ventured to resist, near Cotyrta and Aphrodisia, struck terror by its charge into the scattered mob of light troops, but retreated, upon being received by the heavy infantry, with the loss of a few men and some arms, for which the Athenians set up a trophy, and then sailed off to Cythera.

SECTION 4.56.2
From thence they sailed round to the Limeran Epidaurus, ravaged part of the country, and so came to Thyrea in the Cynurian territory, upon the Argive and Laconian border. This district had been given by its Lacedaemonian owners to the expelled Aeginetans to inhabit, in return for their good offices at the time of the earthquake and the rising of the Helots; and also because, although subjects of Athens, they had always sided with Lacedaemon.

CHAPTER 4.57

SECTION 4.57.1
While the Athenians were still at sea, the Aeginetans evacuated a fort which they were building upon the coast, and retreated into the upper town where they lived, rather more than a mile from the sea.

SECTION 4.57.2
One of the Lacedaemonian district garrisons which was helping them in the work, refused to enter here with them at their entreaty, thinking it dangerous to shut themselves up within the wall, and retiring to the high ground remained quiet, not considering themselves a match for the enemy.

SECTION 4.57.3
Meanwhile the Athenians landed, and instantly advanced with all their forces and took Thyrea. The town they burnt, pillaging what was in it; the Aeginetans who were not slain in action they took with them to Athens, with Tantalus, son of Patrocles, their Lacedaemonian commander, who had been wounded and taken prisoner.

SECTION 4.57.4
They also took with them a few men from Cythera whom they thought it safest to remove. These the Athenians determined to lodge in the islands: the rest of the Cytherians were to retain their lands and pay four talents' tribute; the Aeginetans captured to be all put to death, on account of the old inveterate feud; and Tantalus to share the imprisonment of the Lacedaemonians taken on the island.

CHAPTER 4.58

SECTION 4.58.1
The same summer, the inhabitants of Camarina and Gela in Sicily first made an armistice with each other, after which embassies from all the other Sicilian cities assembled at Gela to try to bring about a pacification. After many expressions of opinion on one side and the other, according to the griefs and pretensions of the different parties complaining, Hermocrates, son of Hermon, a Syracusan, the most influential man among them, addressed the following words to the assembly:—

CHAPTER 4.59

SECTION 4.59.1
‘If I now address you, Sicilians, it is not because my city is the least in Sicily or the greatest sufferer by the war, but in order to state publicly what appears to me to be the best policy for the whole island.

SECTION 4.59.2
That war is an evil is a proposition so familiar to every one that it would be tedious to develop it. No one is forced to engage in it by ignorance, or kept out of it by fear, if he fancies there is anything to be gained by it. To the former the gain appears greater than the danger, while he latter would rather stand the risk than put up with any immediate sacrifice.

SECTION 4.59.3
But if both should happen to have chosen the wrong moment for acting in this way, advice to make peace would not be unserviceable;

SECTION 4.59.4
and this, if we did but see it, is just what we stand most in need of at the present juncture.I suppose that no one will dispute that we went to war at first, in order to serve our own several interests, that we are now, in view of the same interests, debating how we can make peace; and that if we separate without having as we think our rights, we shall go to war again.

CHAPTER 4.60

SECTION 4.60.1
And yet, as men of sense, we ought to see that our separate interests are not alone at stake in the present congress: there is also the question whether we have still time to save Sicily, the whole of which in my opinion is menaced by Athenian ambition; and we ought to find in the name of that people more imperious arguments for peace than any which I can advance, when we see the first power in Hellas watching our mistakes with the few ships that she has at present in our waters, and under the fair name of alliance speciously seeking to turn to account the natural hostility that exists between us.

SECTION 4.60.2
If we go to war, and call in to help us a people that are ready enough to carry their arms even where they are not invited; and if we injure ourselves at our own expense, and at the same time serve as the pioneers of their dominion, we may expect when they see us worn out, that they will one day come with a larger armament, and seek to bring all of us into subjection.

CHAPTER 4.61

SECTION 4.61.1
And yet as sensible men, if we call in allies and court danger, it should be in order to enrich our different countries with new acquisitions, and not to ruin what they possess already; and we should understand that the intestine discords which are so fatal to communities generally, will be equally so to Sicily, if we, its inhabitants, absorbed in our local quarrels, neglect the common enemy.

SECTION 4.61.2
These considerations should reconcile individual with individual, and city with city, and unite us in a common effort to save the whole of Sicily. Nor should any one imagine that the Dorians only are enemies of Athens, while the Chalcidian race is secured by its Ionian blood;

SECTION 4.61.3
the attack in question is not inspired by hatred of one of two nationalities, but by a desire for the good things in Sicily, the common property of us all.

SECTION 4.61.4
This is proved by the Athenian reception of the Chalcidian invitation: an ally who has never given them any assistance whatever, at once receives from them almost more than the treaty entitles him to.

SECTION 4.61.5
That the Athenians should cherish this ambition and practise this policy is very excusable; and I do not blame those who wish to rule, but those who are over ready to serve. It is just as much in men's nature to rule those who submit to them, as it is to resist those who molest them; one is not less invariable than the other.

SECTION 4.61.6
Meanwhile all who see these dangers and refuse to provide for them properly, or who have come here without having made up their minds that our first duty is to unite to get rid of the common peril, are mistaken.

SECTION 4.61.7
The quickest way to be rid of it is to make peace with each other; since the Athenians menace us not from their own country, but from that of those who invited them here. In this way instead of war issuing in war, peace quietly ends our quarrels; and the guests who come hither under fair pretences for bad ends, will have good reason for going away without having attained them.

CHAPTER 4.62

SECTION 4.62.1
So far as regards the Athenians such are the great advantages proved inherent in a wise policy.

SECTION 4.62.2
Independently of this, in the face of the universal consent that peace is the first of blessings, how can we refuse to make it amongst ourselves; or do you not think that the good which you have, and the ills that you complain of, would be better preserved and cured by quiet than by war; that peace has its honours and splendours of a less perilous kind, not to mention the numerous other blessings that one might dilate on, with the not less numerous miseries of war? These considerations should teach you not to disregard my words, but rather to look in them every one for his own safety.

SECTION 4.62.3
If there be any here who feels certain either by right or might to effect his object, let not this surprise be to him too severe a disappointment. Let him remember that many before now have tried to chastise a wrongdoer, and failing to punish their enemy have not even saved themselves; while many who have trusted in force to gain an advantage, instead of gaining anything more, have been doomed to lose what they had.

SECTION 4.62.4
Vengeance is not necessarily successful because wrong has been done, or strength sure because it is confident; but the incalculable element in the future exercises the widest influence, and is the most treacherous, and yet in fact the most useful of all things, as it frightens us all equally, and thus makes us consider before attacking each other.

CHAPTER 4.63

SECTION 4.63.1
Let us therefore now allow the undefined fear of this unknown future, and the immediate terror of the Athenians' presence to produce their natural impression, and let us consider any failure to carry out the programmes that we may each have sketched out for ourselves as sufficiently accounted for by these obstacles, and send away the intruder from the country; and if everlasting peace be impossible between us, let us at all events make a treaty for as long a term as possible, and put off our private differences to another day.

SECTION 4.63.2
In fine, let us recognize that the adoption of my advice will leave us each citizens of a free state, and as such arbiters of our own destiny, able to return good or bad offices with equal effect; while its rejection will make us dependent on others, and thus not only impotent to repel an insult, but on the most favourable supposition, friends to our direst enemies, and at feud with our natural friends.

CHAPTER 4.64

SECTION 4.64.1
For myself, though, as I said at first, the representative of a great city, and able to think less of defending myself than of attacking others, I am prepared to concede something in prevision of these dangers. I am not inclined to ruin myself for the sake of hurting my enemies, or so blinded by animosity as to think myself equally master of my own plans and of fortune which I cannot command; but I am ready to give up anything in reason.

SECTION 4.64.2
I call upon the rest of you to imitate my conduct of your own free will, without being forced to do so by the enemy.

SECTION 4.64.3
There is no disgrace in connections giving way to one another, a Dorian to a Dorian, or a Chalcidian to his brethren; above and beyond this we are neighbors, live in the same country, are girt by the same sea, and go by the same name of Sicilians. We shall go to war again, I suppose, when the time comes, and again make peace among ourselves by means of future congresses;

SECTION 4.64.4
but the foreign invader, if we are wise, will always find us united against him, since the hurt of one is the danger of all; and we shall never, in future, invite into the island either allies or mediators.

SECTION 4.64.5
By so acting we shall at the present moment do for Sicily a double service, ridding her at once of the Athenians, and of civil war, and in future shall live in freedom at home, and be less menaced from abroad.’

CHAPTER 4.65

SECTION 4.65.1
Such were the words of Hermocrates. The Sicilians took his advice, and came to an understanding among themselves to end the war, each keeping what they had—the Camarinaeans taking Morgantina at a price fixed to be paid to the Syracusans—

SECTION 4.65.2
and the allies of the Athenians called the officers in command, and told them that they were going to make peace and that they would be included in the treaty. The generals assenting, the peace was concluded, and the Athenian fleet afterwards sailed away from Sicily.

SECTION 4.65.3
Upon their arrival at Athens, the Athenians banished Pythodorus and Sophocles, and fined Eurymedon for having taken bribes to depart when they might have subdued Sicily.

SECTION 4.65.4
So thoroughly had the present prosperity persuaded the citizens that nothing could withstand them, and that they could achieve what was possible and impracticable alike, with means ample or inadequate it mattered not. The secret of this was their general extraordinary success, which made them confuse their strength with their hopes.

CHAPTER 4.66

SECTION 4.66.1
The same summer the Megarians in the city, pressed by the hostilities of the Athenians, who invaded their country twice every year with all their forces, and harassed by the incursions of their own exiles at Pegae, who had been expelled in a revolution by the popular party, began to ask each other whether it would not be better to receive back their exiles, and free the town from one of its two scourges.

SECTION 4.66.2
The friends of the emigrants perceiving the agitation, now more openly than before demanded the adoption of this proposition;

SECTION 4.66.3
and the leaders of the commons, seeing that the sufferings of the times had tired out the constancy of their supporters, entered in their alarm into correspondence with the Athenian generals, Hippocrates, son of Ariphron, and Demosthenes, son of Alcisthenes, and resolved to betray the town, thinking this less dangerous to themselves than the return of the party which they had banished. It was accordingly arranged that the Athenians should first take the long walls extending for nearly a mile from the city to the port of Nisaea, to prevent the Peloponnesians coming to the rescue from that place, where they formed the sole garrison to secure the fidelity of Megara; and that after this the attempt should be made to put into their hands the upper town, which it was thought would then come over with less difficulty.

CHAPTER 4.67

SECTION 4.67.1
The Athenians, after plans had been arranged between themselves and their correspondents both as to words and actions, sailed by night to Minoa, the island off Megara, with six hundred heavy infantry under the command of Hippocrates, and took post in a quarry not far off, out of which bricks used to be taken for the walls;

SECTION 4.67.2
while Demosthenes, the other commander, with a detachment of Plataean light troops and another of Peripoli, placed himself in ambush in the precinct of Enyalius, which was still nearer. No one knew of it, except those whose business it was to know that night.

SECTION 4.67.3
A little before daybreak, the traitors in Megara began to act. Every night for a long time back, under pretence of marauding, in order to have a means of opening the gates, they had been used, with the consent of the officer in command, to carry by night a sculling boat upon a cart along the ditch to the sea, and so to sail out, bringing it back again before day upon the cart, and taking it within the wall through the gates, in order, as they pretended, to baffle the Athenian blockade at Minoa, there being no boat to be seen in the harbour.

SECTION 4.67.4
On the present occasion the cart was already at the gates, which had been opened in the usual way for the boat, when the Athenians, with whom this had been concerted, saw it, and ran at the top of their speed from the ambush in order to reach the gates before they were shut again, and while the cart was still there to prevent their being closed; their Megarian accomplices at the same moment killing the guard at the gates.

SECTION 4.67.5
The first to run in was Demosthenes with his Plataeans and Peripoli, just where the trophy now stands; and he was no sooner within the gates than the Plataeans engaged and defeated the nearest party of Peloponnesians who had taken the alarm and come to the rescue, and secured the gates for the approaching Athenian heavy infantry.

CHAPTER 4.68

SECTION 4.68.1
After this, each of the Athenians as fast as they entered went against the wall.

SECTION 4.68.2
A few of the Peloponnesian garrison stood their ground at first, and tried to repel the assault, and some of them were killed but the main body took fright and fled; the night attack and the sight of the Megarian traitors in arms against them making them think that all Megara had gone over to the enemy.

SECTION 4.68.3
It so happened also that the Athenian herald of his own idea called out and invited any of the Megarians that wished, to join the Athenian ranks; and this was no sooner heard by the garrison than they gave way, and, convinced that they were the victims of a concerted attack, took refuge in Nisaea.

SECTION 4.68.4
By daybreak, the walls being now taken and the Megarians in the city in great agitation, the persons who had negotiated with the Athenians, supported by the rest of the popular party which was privy to the plot, said that they ought to open the gates and march out to battle.

SECTION 4.68.5
It had been concerted between them that the Athenians should rush in, the moment that the gates were opened, while the conspirators were to be distinguished from the rest by being anointed with oil, and so to avoid being hurt. They could open the gates with more security, as four thousand Athenian heavy infantry from Eleusis, and six hundred horse, had marched all night, according to agreement, and were now close at hand.

SECTION 4.68.6
The conspirators were all ready anointed and at their posts by the gates when one of their accomplices denounced the plot to the opposite party, who gathered together and came in a body, and roundly said that they must not march out—a thing they had never yet ventured on even when in greater force than at present—or wantonly compromise the safety of the town, and that if what they said was not attended to, the battle would have to be fought in Megara. For the rest, they gave no signs of their knowledge of the intrigue, but stoutly maintained that their advice was the best, and meanwhile kept close by and watched the gates, making it impossible for the conspirators to effect their purpose.

CHAPTER 4.69

SECTION 4.69.1
The Athenian generals seeing that some obstacle had arisen, and that the capture of the town by force was no longer practicable, at once proceeded to invest Nisaea, thinking that if they could take it before relief arrived, the surrender of Megara would soon follow.

SECTION 4.69.2
Iron, stone-masons, and everything else required quickly coming up from Athens, the Athenians started from the wall which they occupied, and from this point built a cross wall looking towards Megara down to the sea on either side of Nisaea; the ditch and the walls being divided among the army, stones and bricks taken from the suburb, and the fruit-trees and timber cut down to make a palisade wherever this seemed necessary; the houses also in the suburb with the addition of battlements sometimes entering into the fortification. The whole of this day the work continued,

SECTION 4.69.3
and by the afternoon of the next the wall was all but completed, when the garrison in Nisaea, alarmed by the absolute want of provisions, which they used to take in for the day from the upper town, not anticipating any speedy relief from the Peloponnesians, and supposing Megara to be hostile, capitulated to the Athenians on condition that they should give up their arms, and should each be ransomed for a stipulated sum; their Lacedaemonian commander, and any others of his countrymen in the place, being left to the discretion of the Athenians.

SECTION 4.69.4
On these conditions they surrendered and came out, and the Athenians broke down the long walls at their point of junction with Megara, took possession of Nisaea, and went on with their other preparations.

CHAPTER 4.70

SECTION 4.70.1
Just at this time the Lacedaemonian Brasidas, son of Tellis, happened to be in the neighbourhood of Sicyon and Corinth, getting ready an army for Thrace. As soon as he heard of the capture of the walls, fearing for the Peloponnesians in Nisaea and the safety of Megara, he sent to the Boeotians to meet him as quickly as possible at Tripodiscus, a village so called of the Megarid, under Mount Geraneia, and went himself, with two thousand seven hundred Corinthian heavy infantry, four hundred Phliasians, six hundred Sicyonians, and such troops of his own as he had already levied, expecting to find Nisaea not yet taken.

SECTION 4.70.2
Hearing of its fall (he had marched out by night to Tripodiscus), he took three hundred picked men from the army, without waiting till his coming should be known, and came up to Megara unobserved by the Athenians, who were down by the sea, ostensibly, and really if possible, to attempt Nisaea, but above all to get into Megara and secure the town. He accordingly invited the townspeople to admit his party, saying that he had hopes of recovering Nisaea.

CHAPTER 4.71

SECTION 4.71.1
However, one of the Megarian factions feared that he might expel them and restore the exiles; the other that the commons, apprehensive of this very danger, might set upon them, and the city be thus destroyed by a battle within its gates under the eyes of the ambushed Athenians. He was accordingly refused admittance, both parties electing to remain quiet and await the event;

SECTION 4.71.2
each expecting a battle between the Athenians and the relieving army, and thinking it safer to see their friends victorious before declaring in their favour.Unable to carry his point, Brasidas went back to the rest of the army.

CHAPTER 4.72

SECTION 4.72.1
At daybreak the Boeotians joined him. Having determined to relieve Megara, whose danger they considered their own, even before hearing from Brasidas, they were already in full force at Plataea, when his messenger arrived to add spurs to their resolution; and they at once sent on to him two thousand two hundred heavy infantry, and six hundred horse, returning home with the main body.

SECTION 4.72.2
The whole army thus assembled numbered six thousand heavy infantry. The Athenian heavy infantry were drawn up by Nisaea and the sea; but the light troops being scattered over the plain were attacked by the Boeotian horse and driven to the sea, being taken entirely by surprise, as on previous occasions no relief had ever come to the Megarians from any quarter.

SECTION 4.72.3
Here the Boeotians were in their turn charged and engaged by the Athenian horse, and a cavalry action ensued which lasted a long time, and in which both parties claimed the victory.

SECTION 4.72.4
The Athenians killed and stripped the leader of the Boeotian horse and some few of his comrades who had charged right up to Nisaea, and remaining masters of the bodies gave them back under truce, and set up a trophy; but regarding the action as a whole the forces separated without either side having gained a decisive advantage, the Boeotians returning to their army and the Athenians to Nisaea.

CHAPTER 4.73

SECTION 4.73.1
After this Brasidas and the army came nearer to the sea and to Megara, and taking up a convenient position, remained quiet in order of battle, expecting to be attacked by the Athenians and knowing that the Megarians were waiting to see which would be the victor.

SECTION 4.73.2
This attitude seemed to present two advantages. Without taking the offensive or willingly provoking the hazards of a battle, they openly showed their readiness to fight, and thus without bearing the burden of the day would fairly reap its honours; while at the same time they effectually served their interests at Megara.

SECTION 4.73.3
For if they had failed to show themselves, they would not have had a chance, but would have certainly been considered vanquished, and have lost the town. As it was, the Athenians might possibly not be inclined to accept their challenge, and their object would be attained without fighting.

SECTION 4.73.4
And so it turned out. The Athenians formed outside the long walls, and the enemy not attacking, there remained motionless; their generals having decided that the risk was too unequal. In fact most of their objects had been already attained; and they would have to begin a battle against superior numbers, and if victorious could only gain Megara, while a defeat would destroy the flower of their heavy soldiery. For the enemy it was different; as even the states actually represented in his army risked each only a part of its entire force, he might well be more audacious. Accordingly after waiting for some time without either side attacking, the Athenians withdrew to Nisaea, and the Peloponnesians after them to the point from which they had set out. The friends of the Megarian exiles now threw aside their hesitation, and opened the gates to Brasidas and the commanders from the different states looking upon him as the victor and upon the Athenians as having declined the battle—and receiving them into the town proceeded to discuss matters with them; the party in correspondence with the Athenians being paralyzed by the turn things had taken.

CHAPTER 4.74

SECTION 4.74.1
Afterwards Brasidas let the allies go home, and himself went back to Corinth, to prepare for his expedition to Thrace, his original destination.

SECTION 4.74.2
The Athenians also returning home, the Megarians in the city most implicated in the Athenian negotiation, knowing that they had been detected, presently disappeared; while the rest conferred with the friends of the exiles, and restored the party at Pegae, after binding them under solemn oaths to take no vengeance for the past, and only to consult the real interests of the town.

SECTION 4.74.3
However, as soon as they were in office, they held a review of the heavy infantry, and separating the battalions, picked out about a hundred of their enemies, and of those who were thought to be most involved in the correspondence with the Athenians, brought them before the people, and compelling the vote to be given openly, had them condemned and executed, and established a close oligarchy in the town—

SECTION 4.74.4
a revolution which lasted a very long while, although effected by a very few partisans.

CHAPTER 4.75

SECTION 4.75.1
The same summer the Mitylenians were about to fortify Antandrus as they had intended, when Demodocus and Aristides, the commanders of the Athenian squadron engaged in levying subsidies, heard on the Hellespont of what was being done to the place (Lamachus their colleague having sailed with ten ships into the Pontus) and conceived fears of its becoming a second Anaia,—the place in which the Samian exiles had established themselves to annoy Samos, helping the Peloponnesians by sending pilots to their navy, and keeping the city in agitation and receiving all its outlaws. They accordingly got together a force from the allies and set sail, defeated in battle the troops that met them from Antandrus, and retook the place.

SECTION 4.75.2
Not long after, Lamachus, who had sailed into the Pontus, lost his ships at anchor in the river Calex, in the territory of Heraclea, rain having fallen in the interior and the flood coming suddenly down upon them; and himself and his troops passed by land through the Bithynian Thracians on the Asiatic side, and arrived at Chalcedon, the Megarian colony at the mouth of the Pontus.

CHAPTER 4.76

SECTION 4.76.1
The same summer the Athenian general, Demosthenes, arrived at Naupactus with forty ships immediately after the return from the Megarid.

SECTION 4.76.2
Hippocrates and himself had had overtures made to them by certain men in the cities in Boeotia, who wished to change the constitution and introduce a democracy as at Athens; Ptoeodorus, a Theban exile, being the chief mover in this intrigue.

SECTION 4.76.3
The seaport town of Siphae, in the bay of Crisae, in the Thespian territory, was to be betrayed to them by one party; Chaeronea (a dependency of what was formerly called the Minyan, now the Boeotian, Orchomenus), to be put into their hands by another from that town, whose exiles were very active in the business, hiring men in Peloponnese. Some Phocians also were in the plot, Chaeronea being the frontier town of Boeotia and close to Phanotis in Phocis.

SECTION 4.76.4
Meanwhile the Athenians were to seize Delium, the sanctuary of Apollo, in the territory of Tanagra looking towards Euboea; and all these events were to take place simultaneously upon a day appointed, in order that the Boeotians might be unable to unite to oppose them at Delium, being everywhere detained by disturbances at home.

SECTION 4.76.5
Should the enterprise succeed, and Delium be fortified, its authors confidently expected that even if no revolution should immediately follow in Boeotia, yet with these places in their hands, and the country being harassed by incursions, and a refuge in each instance near for the partisans engaged in them, things would not remain as they were, but that the rebels being supported by the Athenians and the forces of the oligarchs divided, it would be possible after a while to settle matters according to their wishes.

CHAPTER 4.77

SECTION 4.77.1
Such was the plot in contemplation. Hippocrates with a force raised at home awaited the proper moment to take the field against the Boeotians; while he sent on Demosthenes with the forty ships above mentioned to Naupactus, to raise in those parts an army of Acarnanians and of the other allies, and sail and receive Siphae from the conspirators; a day having been agreed on for the simultaneous execution of both these operations.

SECTION 4.77.2
Demosthenes on his arrival found Oeniadae already compelled by the united Acarnanians to join the Athenian confederacy, and himself raising all the allies in those countries marched against and subdued Salynthius and the Agraeans; after which he devoted himself to the preparations necessary to enable him to be at Siphae by the time appointed.

CHAPTER 4.78

SECTION 4.78.1
About the same time in the summer, Brasidas set out on his march for the Thracian places with seventeen hundred heavy infantry, and arriving at Heraclea in Trachis, from thence sent on a messenger to his friends at Pharsalus, to ask them to conduct himself and his army through the country. Accordingly there came to Melitia in Achaia Panaerus, Dorus, Hippolochidas, Torylaus, and Strophacus, the Chalcidian Proxenus, under whose escort he resumed his march,

SECTION 4.78.2
being accompanied also by other Thessalians, among whom was Niconidas from Larissa, a friend of Perdiccas. It was never very easy to traverse Thessaly without an escort; and throughout all Hellas for an armed force to pass without leave through a neighbour's country, was a delicate step to take. Besides this the Thessalian people had always sympathized with the Athenians.

SECTION 4.78.3
Indeed if instead of the customary close oligarchy there had been a constitutional government in Thessaly, he would never have been able to proceed; since even as it was, he was met on his march at the river Enipeus by certain of the opposite party who forbade his further progress, and complained of his making the attempt without the consent of the nation.

SECTION 4.78.4
To this his escort answered that they had no intention of taking him through against their will; they were only friends in attendance on an unexpected victor. Brasidas himself added that he came as a friend to Thessaly and its inhabitants; his arms not being directed against them but against the Athenians, with whom he was at war, and that although he knew of no quarrel between the Thessalians and Lacedaemonians to prevent the two nations having access to each other's territory, he neither would nor could proceed against their wishes; he could only beg them not to stop him.

SECTION 4.78.5
With this answer they went away, and he took the advice of his escort, and pushed on without halting, before a greater force might gather to prevent him. Thus in the day that he set out from Melitia he performed the whole distance to Pharsalus, and encamped on the river Apidanus; and so to Phacium, and from thence to Perrhaebia.

SECTION 4.78.6
Here his Thessalian escort went back, and the Perrhaebians, who are subjects of Thessaly, set him down at Dium in the dominions of Perdiccas, a Macedonian town under Mount Olympus, looking towards Thessaly.

CHAPTER 4.79

SECTION 4.79.1
In this way Brasidas hurried through Thessaly before any one could be got ready to stop him, and reached Perdiccas and Chalcidice.

SECTION 4.79.2
The departure of the army from Peloponnese had been procured by the Thracian towns in revolt against Athens and by Perdiccus, alarmed at the successes of the Athenians. The Chalcidians thought that they would be the first objects of an Athenian expedition, not that the neighbouring towns which had not yet revolted did not also secretly join in the invitation; and Perdiccas also had his apprehensions on account of his old quarrels with the Athenians, although not openly at war with them, and above all wished to reduce Arrhabaeus king of the Lyncestians.

SECTION 4.79.3
It had been less difficult for them to get an army to leave Peloponnese, because of the ill fortune of the Lacedaemonians at the present moment.

CHAPTER 4.80

SECTION 4.80.1
The attacks of the Athenians upon Peloponnese, and in particular upon Laconia, might, it was hoped, be diverted most effectually by annoying them in return, and by sending an army to their allies, especially as they were willing to maintain it and asked for it to aid them in revolting.

SECTION 4.80.2
The Lacedaemonians were also glad to have an excuse for sending some of the Helots out of the country, for fear that the present aspect of affairs and the occupation of Pylos might encourage them to move.

SECTION 4.80.3
Indeed fear of their numbers and obstinacy even persuaded the Lacedaemonians to the action which I shall now relate, their policy at all times having been governed by the necessity of taking precautions against them. The Helots were invited by a proclamation to pick out those of their number who claimed to have most distinguished themselves against the enemy, in order that they might receive their freedom; the object being to test them, as it was thought that the first to claim their freedom would be the most high spirited and the most apt to rebel.

SECTION 4.80.4
As many as two thousand were selected accordingly, who crowned themselves and went round the temples, rejoicing in their new freedom. The Spartans, however, soon afterwards did away with them, and no one ever knew how each of them perished.

SECTION 4.80.5
The Spartans now therefore gladly sent seven hundred as heavy infantry with Brasidas, who recruited the rest of his force by means of money in Peloponnese.

CHAPTER 4.81

SECTION 4.81.1
Brasidas himself was sent out by the Lacedaemonians mainly at his own desire, although the Chalcidians also were eager to have a man so thorough as he had shown himself whenever there was anything to be done at Sparta, and whose after service abroad proved of the utmost use to his country.

SECTION 4.81.2
At the present moment his just and moderate conduct towards the towns generally succeeded in procuring their revolt, besides the places which he managed to take by treachery; and thus when the Lacedaemonians desired to treat, as they ultimately did, they had places to offer in exchange, and the burden of war meanwhile shifted from Peloponnese. Later on in the war, after the events in Sicily, the present valour and conduct of Brasidas, known by experience to some, by hearsay to others, was what mainly created in the allies of Athens a feeling for the Lacedaemonians.

SECTION 4.81.3
He was the first who went out and showed himself so good a man at all points as to leave behind him the conviction that the rest were like him.

CHAPTER 4.82

SECTION 4.82.1
Meanwhile his arrival in the Thracian country no sooner became known to the Athenians than they declared war against Perdiccas, whom they regarded as the author of the expedition, and kept a closer watch on their allies in that quarter.

CHAPTER 4.83

SECTION 4.83.1
Upon the arrival of Brasidas and his army, Perdiccas immediately started with them and with his own forces against Arrhabaeus, son of Bromerus king of the Lyncestian Macedonians, his neighbour, with whom he had a quarrel and whom he wished to subdue.

SECTION 4.83.2
However, when he arrived with his army and Brasidas at the pass leading into Lyncus, Brasidas told him that before commencing hostilities he wished to go and try to persuade Arrhabaeus to become the ally of Lacedaemon,

SECTION 4.83.3
this latter having already made overtures intimating his willingness to make Brasidas arbitrator between them, and the Chalcidian envoys accompanying him having warned him not to remove the apprehensions of Perdiccas, in order to insure his greater zeal in their cause.

SECTION 4.83.4
Besides, the envoys of Perdiccas had talked at Lacedaemon about his bringing many of the places round him into alliance with them; and thus Brasidas thought he might take a larger view of the question of Arrhabaeus.

SECTION 4.83.5
Perdiccas however retorted that he had not brought him with him to arbitrate in their quarrel, but to put down the enemies whom he might point out to him; and that while he, Perdiccas, maintained half his army it was a breach of faith for Brasidas to parley with Arrhabaeus.

SECTION 4.83.6
Nevertheless Brasidas disregarded the wishes of Perdiccas and held the parley in spite of him, and suffered himself to be persuaded to lead off the army without invading the country of Arrhabaeus; after which Perdiccas, holding that faith had not been kept with him, contributed only a third instead of half of the support of the army.

CHAPTER 4.84

SECTION 4.84.1
The same summer, without loss of time, Brasidas marched with the Chalcidians against Acanthus, a colony of the Andrians, a little before vintage.

SECTION 4.84.2
The inhabitants were divided into two parties on the question of receiving him; those who had joined the Chalcidians in inviting him, and the popular party. However, fear for their fruit, which was still out, enabled Brasidas to persuade the multitude to admit him alone, and to hear what he had to say before making a decision; and he was admitted accordingly and appeared before the people, and not being a bad speaker for a Lacedaemonian, addressed them as follows:—

CHAPTER 4.85

SECTION 4.85.1
‘Acanthians, the Lacedaemonians have sent out me and my army to make good the reason that we gave for the war when we began it, viz. that we were going to war with the Athenians in order to free Hellas.

SECTION 4.85.2
Our delay in coming has been caused by mistaken expectations as to the war at home, which led us to hope, by our own unassisted efforts and without your risking anything, to effect the speedy downfall of the Athenians and you must not blame us for this, as we are now come the moment that we were able, prepared with your aid to do our best to subdue them.

SECTION 4.85.3
Meanwhile I am astonished at finding your gates shut against me, and at not meeting with a better welcome.

SECTION 4.85.4
We Lacedaemonians thought of you as allies eager to have us, to whom we should come in spirit even before we were with you in body; and in this expectation undertook all the risks of a march of many days through a strange country, so far did our zeal carry us.

SECTION 4.85.5
It will be a terrible thing if after this you have other intentions, and mean to stand in the way of your own and Hellenic freedom.

SECTION 4.85.6
It is not merely that you oppose me yourselves; but wherever I may go people will be less inclined to join me, on the score that you, to whom I first came—an important town like Acanthus, and prudent men like the Acanthians—refused to admit me. I shall have nothing to prove that the reason which I advance is the true one; it will be said either that there is something unfair in the freedom which I offer, or that I am here in insufficient force and unable to protect you against an attack from Athens.

SECTION 4.85.7
Yet when I went with the army which I now have to the relief of Nisaea, the Athenians did not venture to engage me although in greater force than I; and it is not likely they will ever send across sea against you an army as numerous as they had at Nisaea.

CHAPTER 4.86

SECTION 4.86.1
And for myself, I have come here not to hurt but to free the Hellenes, witness the solemn oaths by which I have bound my government that the allies that I may bring over shall be independent; and besides my object in coming is not by force or fraud to obtain your alliance, but to offer you mine to help you against your Athenian masters.

SECTION 4.86.2
I protest, therefore, against any suspicions of my intentions after the guarantees which I offer, and equally so against doubts of my ability to protect you, and I invite you to join me without hesitation.

SECTION 4.86.3
Some of you may hang back because they have private enemies, and fear that I may put the city into the hands of a party: none need be more tranquil than they.

SECTION 4.86.4
I am not come here to help this party or that; and I do not consider that I should be bringing you freedom in any real sense, if I should disregard your constitution, and enslave the many to the few or the few to the many.

SECTION 4.86.5
This would be heavier than a foreign yoke; and we Lacedaemonians instead of being thanked for our pains, should get neither honour nor glory, but contrariwise reproaches. The charges which strengthen our hands in the war against the Athenians would on our own showing be merited by ourselves, and more hateful in us than in those who make no pretensions to honesty;

SECTION 4.86.6
as it is more disgraceful for persons of character to take what they covet by fair-seeming fraud than by open force; the one aggression having for its justification the might which fortune gives, the other being simply a piece of clever roguery.

CHAPTER 4.87

SECTION 4.87.1
A matter which concerns us thus nearly we naturally look to most jealously; and over and above the oaths that I have mentioned, what stronger assurance can you have, when you see that our words, compared with the actual facts, produce the necessary conviction that it is our interest to act as we say?

SECTION 4.87.2
If to these considerations of mine you put in the plea of inability, and claim that your friendly feeling should save you from being hurt by your refusal; if you say that freedom, in your opinion, is not without its dangers, and that it is right to offer it to those who can accept it, but not to force it on any against their will, then I shall take the gods and heroes of your country to witness that I came for your good and was rejected, and shall do my best to compel you by laying waste your land.

SECTION 4.87.3
I shall do so without scruple, being justified by the necessity which constrains me, first, to prevent the Lacedaemonians from being damaged by you, their friends, in the event of your non-adhesion, through the monies that you pay to the Athenians; and secondly, to prevent the Hellenes from being hindered by you in shaking off their servitude.

SECTION 4.87.4
Otherwise indeed we should have no right to act as we propose; except in the name of some public interest, what call should we Lacedaemonians have to free those who do not wish it?

SECTION 4.87.5
Empire we do not aspire to: it is what we are labouring to put down; and we should wrong the greater number if we allowed you to stand in the way of the independence that we offer to all.

SECTION 4.87.6
Endeavour, therefore, to decide wisely, and strive to begin the work of liberation for the Hellenes, and lay up for yourselves endless renown, while you escape private loss, and cover your commonwealth with glory.’

CHAPTER 4.88

SECTION 4.88.1
Such were the words of Brasidas. The Acanthians, after much had been said on both sides of the question, gave their votes in secret, and the majority, influenced by the seductive arguments of Brasidas and by fear for their fruit, decided to revolt from Athens; not however admitting the army until they had taken his personal security for the oaths sworn by his government before they sent him out, assuring the independence of the allies whom he might bring over.

SECTION 4.88.2
Not long after, Stagirus, a colony of the Andrians, followed their example and revolted. Such were the events of this summer.

CHAPTER 4.89

SECTION 4.89.1
It was in the first days of the winter following that the places in Boeotia were to be put into the hands of Athenian generals, Hippocrates and Demosthenes, the latter of whom was to go with his ships to Siphae, the former to Delium. A mistake, however, was made in the days on which they were each to start; and Demosthenes sailing first to Siphae, with the Acarnanians and many of the allies from those parts on board, failed to effect anything, through the plot having been betrayed by Nicomachus, a Phocian from Phanotis, who told the Lacedaemonians, and they the Boeotians.

SECTION 4.89.2
Succours accordingly flocked in from all parts of Boeotia, Hippocrates not being yet there to make his diversion, and Siphae and Chaeronea were promptly secured, and the conspirators, informed of the mistake, did not venture on any movement in the towns.

CHAPTER 4.90

SECTION 4.90.1
Meanwhile Hippocrates made a levy in mass of the citizens, resident aliens, and foreigners in Athens, and arrived at his destination after the Boeotians had already come back from Siphae, and encamping his army began to fortify Delium, the sanctuary of Apollo, in the following manner.

SECTION 4.90.2
A trench was dug all round the temple and the consecrated ground, and the earth thrown up from the excavation was made to do duty as a wall, in which stakes were also planted, the vines round the sanctuary being cut down and thrown in, together with stones and bricks pulled down from the houses near; every means, in short, being used to run up the rampart. Wooden towers were also erected where they were wanted, and where there was no part of the temple buildings left standing, as on the side where the gallery once existing had fallen in.

SECTION 4.90.3
The work was begun on the third day after leaving home, and continued during the fourth, and till dinner-time on the fifth,

SECTION 4.90.4
when most of it being now finished the army removed from Delium about a mile and a quarter on its way home. From this point most of the light troops went straight on, while the heavy infantry halted and remained where they were; Hippocrates having stayed behind at Delium to arrange the posts, and to give directions for the completion of such part of the outworks as had been left unfinished.

CHAPTER 4.91

SECTION 4.91.1
During the days thus employed the Boeotians were mustering at Tanagra, and by the time that they had come in from all the towns, found the Athenians already on their way home. The rest of the eleven Boeotarchs were against giving battle, as the enemy was no longer in Boeotia, the Athenians being just over the Oropian border, when they halted; but Pagondas, son of Aeolidas, one of the Boeotarchs of Thebes (Arianthides, son of Lysimachidas, being the other), and then commander-in-chief, thought it best to hazard a battle. He accordingly called the men to him, company after company, to prevent their all leaving their arms at once, and urged them to attack the Athenians, and stand the issue of a battle, speaking as follows:—

CHAPTER 4.92

SECTION 4.92.1
‘Boeotians, the idea that we ought not to give battle to the Athenians unless we came up with them in Boeotia, is one which should never have entered into the head of any of us, your generals. It was to annoy Boeotia that they crossed the frontier and built a fort in our country; and they are therefore, I imagine, our enemies wherever we may come up with them, and from wheresoever they may have come to act as enemies do.

SECTION 4.92.2
And if any one has taken up with the idea in question for reasons of safety, it is high time for him to change his mind. The party attacked, whose own country is in danger, can scarcely discuss what is prudent with the calmness of men who are in full enjoyment of what they have got, and are thinking of attacking a neighbour in order to get more.

SECTION 4.92.3
It is your national habit, in your country or out of it, to oppose the same resistance to a foreign invader; and when that invader is Athenian, and lives upon your frontier besides, it is doubly imperative to do so.

SECTION 4.92.4
As between neighbours generally, freedom means simply a determination to hold ones own; and with neighbours like these, who are trying to enslave near and far alike, there is nothing for it but to fight it out to the last. Look at the condition of the Euboeans and of most of the rest of Hellas, and be convinced that others have to fight with their neighbours for this frontier or that, but that for us conquest means one frontier for the whole country, about which no dispute can be made, for they will simply come and take by force what we have.

SECTION 4.92.5
So much more have we to fear from this neighbour than from another. Besides, people who, like the Athenians in the present instance, are tempted by pride of strength to attack their neighbours, usually march most confidently against those who keep still, and only defend themselves in their own country, but think twice before they grapple with those who meet them outside their frontier and strike the first blow if opportunity offers.

SECTION 4.92.6
The Athenians have shown us this themselves; the defeat which we inflicted upon them at Coronea, at the time when our quarrels had allowed them to occupy the country, has given great security to Boeotia until the present day.

SECTION 4.92.7
Remembering this, the old must equal their ancient exploits, and the young, the sons of the heroes of that time, must endeavor not to disgrace their native valour; and trusting in the help of the god whose temple has been sacrilegiously fortified, and in the victims which in our sacrifices have proved propitious, we must march against the enemy, and teach him that he must go and get what he wants by attacking some one who will not resist him, but that men whose glory it is to be always ready to give battle for the liberty of their own country, and never unjustly to enslave that of others, will not let him go without a struggle.’

CHAPTER 4.93

SECTION 4.93.1
By these arguments Pagondas persuaded the Boeotians to attack the Athenians, and quickly breaking up his camp led his army forward, it being now late in the day. On nearing the enemy, he halted in a position where a hill intervening prevented the two armies from seeing each other, and then formed and prepared for action.

SECTION 4.93.2
Meanwhile Hippocrates at Delium, informed of the approach of the Boeotians, sent orders to his troops to throw themselves into line, and himself joined them not long afterwards, leaving about three hundred horse behind him at Delium, at once to guard the place in case of attack, and to watch their opportunity and fall upon the Boeotians during the battle.

SECTION 4.93.3
The Boeotians placed a detachment to deal with these, and when everything was arranged to their satisfaction appeared over the hill, and halted in the order which they had determined on, to the number of seven thousand heavy infantry, more than ten thousand light troops, one thousand horse, and five hundred targeteers.

SECTION 4.93.4
On their right were the Thebans and those of their province, in the center the Haliartians, Coronaeans, Copaeans, and the other people around the lake, and on the left the Thespians, Tanagraeans, and Orchomenians, the cavalry and the light troops being at the extremity of each wing. The Thebans formed twenty-five shields deep, the rest as they pleased.

SECTION 4.93.5
Such was the strength and disposition of the Boeotian army.

CHAPTER 4.94

SECTION 4.94.1
On the side of the Athenians, the heavy infantry throughout the whole army formed eight deep, being in numbers equal to the enemy, with the cavalry upon the two wings. Light troops regularly armed there were none in the army, nor had there ever been any at Athens. Those who had joined in the invasion, though many times more numerous than those of the enemy, had mostly followed unarmed, as part of the levy in mass of the citizens and foreigners at Athens, and having started first on their way home were not present in any number.

SECTION 4.94.2
The armies being now in line and upon the point of engaging, Hippocrates, the general, passed along the Athenian ranks, and encouraged them as follows:—

CHAPTER 4.95

SECTION 4.95.1
‘Athenians, I shall only say a few words to you, but brave men require no more, and they are addressed more to your understanding than to your courage.

SECTION 4.95.2
None of you must fancy that we are going out of our way to run this risk in the country of another. Fought in their territory the battle will be for ours: if we conquer, the Peloponnesians will never invade your country without the Boeotian horse, and in one battle you will win Boeotia and in a manner free Attica.

SECTION 4.95.3
Advance to meet them then like citizens of a country in which you all glory as the first in Hellas, and like sons of the fathers who beat them at Oenophyta with Myronides and thus gained possession of Boeotia.’

CHAPTER 4.96

SECTION 4.96.1
Hippocrates had got half through the army with his exhortation, when the Boeotians, after a few more hasty words from Pagondas, struck up the paean, and came against them from the hill; the Athenians advancing to meet them, and closing at a run.

SECTION 4.96.2
The extreme wing of neither army came into action, one like the other being stopped by the water-courses in the way; the rest engaged with the utmost obstinacy, shield against shield.

SECTION 4.96.3
The Boeotian left, as far as the center, was worsted by the Athenians. The Thespians in that part of the field suffered most severely. The troops alongside them having given way, they were surrounded in a narrow space and cut down fighting hand to hand; some of the Athenians also fell into confusion in surrounding the enemy and mistook and so killed each other.

SECTION 4.96.4
In this part of the field the Boeotians were beaten, and retreated upon the troops still fighting; but the right, where the Thebans were, got the better of the Athenians and shoved them further and further back, though gradually at first.

SECTION 4.96.5
It so happened also that Pagondas, seeing the distress of his left, had sent two squadrons of horse, where they could not be seen, round the hill, and their sudden appearance struck a panic into the victorious wing of the Athenians, who thought that it was another army coming against them.

SECTION 4.96.6
At length in both parts of the field, disturbed by this panic, and with their line broken by the advancing Thebans, the whole Athenian army took to flight.

SECTION 4.96.7
Some made for Delium and the sea, some for Oropus, others for Mount Parnes, or wherever they had hopes of safety,

SECTION 4.96.8
pursued and cut down by the Boeotians, and in particular by the cavalry, composed partly of Boeotians and partly of Locrians, who had come up just as the rout began. Night however coming on to interrupt the pursuit, the mass of the fugitives escaped more easily than they would otherwise have done.

SECTION 4.96.9
The next day the troops at Oropus and Delium returned home by sea, after leaving a garrison in the latter place, which they continued to hold notwithstanding the defeat.

CHAPTER 4.97

SECTION 4.97.1
The Boeotians set up a trophy, took up their own dead, and stripped those of the enemy, and leaving a guard over them retired to Tanagra, there to take measures for attacking Delium.

SECTION 4.97.2
Meanwhile a herald came from the Athenians to ask for the dead, but was met and turned back by a Boeotian herald, who told him that he would effect nothing until the return of himself the Boeotian herald, and who then went on to the Athenians, and told them on the part of the Boeotians that they had done wrong in transgressing the law of the Hellenes.

SECTION 4.97.3
Of what use was the universal custom protecting the temples in an invaded country if the Athenians were to fortify Delium and live there, acting exactly as if they were on unconsecrated ground, and drawing and using for their purposes the water which they, the Boeotians, never touched except for sacred uses?

SECTION 4.97.4
Accordingly for the god as well as for themselves, in the name of the deities concerned, and of Apollo, the Boeotians invited them first to evacuate the temple, if they wished to take up the dead that belonged to them.

CHAPTER 4.98

SECTION 4.98.1
After these words from the herald, the Athenians sent their own herald to the Boeotians to say that they had not done any wrong to the temple, and for the future would do it no more harm than they could help; not having occupied it originally in any such design, but to defend themselves from it against those who were really wronging them.

SECTION 4.98.2
The law of the Hellenes was that conquest of a country, whether more or less extensive, carried with it possession of the temples in that country, with the obligation to keep up the usual ceremonies, at least as far as possible.

SECTION 4.98.3
The Boeotians and most other people who had turned out the owners of a country, and put themselves in their places by force, now held as of right the temples which they originally entered as usurpers.

SECTION 4.98.4
If the Athenians could have conquered more of Boeotia this would have been the case with them: as things stood, the piece of it which they had got they should treat as their own, and not quit unless obliged.

SECTION 4.98.5
The water they had disturbed under the impulsion of a necessity which they had not wantonly incurred, having been forced to use it in defending themselves against the Boeotians who had first invaded Attica.

SECTION 4.98.6
Besides, anything done under the pressure of war and danger might reasonably claim indulgence even in the eye of the god; or why, pray, were the altars the asylum for involuntary offences? Transgression also was a term applied to presumptuous offenders, not to the victims of adverse circumstances.

SECTION 4.98.7
In short, which were most impious—the Boeotians who wished to barter dead bodies for holy places, or the Athenians who refused to give up holy places to obtain what was theirs by right?

SECTION 4.98.8
The condition of evacuating Boeotia must therefore be withdrawn. They were no longer in Boeotia. They stood where they stood by the right of the sword. All that the Boeotians had to do was to tell them to take up their dead under a truce according to the national custom.

CHAPTER 4.99

SECTION 4.99.1
The Boeotians replied that if they were in Boeotia, they must evacuate that country before taking up their dead; if they were in their own territory, they could do as they pleased: for they knew that, although the Oropid where the bodies as it chanced were lying (the battle having been fought on the borders) was subject to Athens, yet the Athenians could not get them without their leave. Besides, why should they grant a truce for Athenian ground? And what could be fairer than to tell them to evacuate Boeotia if they wished to get what they asked? The Athenian herald accordingly returned with this answer, without having accomplished his object.

CHAPTER 4.100

SECTION 4.100.1
Meanwhile the Boeotians at once sent for darters and slingers from the Malian gulf, and with two thousand Corinthian heavy infantry who had joined them after the battle, the Peloponnesian garrison which had evacuated Nisaea, and some Megarians with them, marched against Delium, and attacked the fort, and after divers efforts finally succeeded in taking it by an engine of the following description.

SECTION 4.100.2
They sawed in two and scooped out a great beam from end to end, and fitting it nicely together again like a pipe, hung by chains a cauldron at one extremity, with which communicated an iron tube projecting from the beam, which was itself in great part plated with iron.

SECTION 4.100.3
This they brought up from a distance upon carts to the part of the wall principally composed of vines and timber, and when it was near, inserted huge bellows into their end of the beam and blew with them.

SECTION 4.100.4
The blast passing closely confined into the cauldron, which was filled with lighted coals, sulphur and pitch, made a great blaze, and set fire to the wall, which soon became untenable for its defenders, who left it and fled; and in this way the fort was taken.

SECTION 4.100.5
Of the garrison some were killed and two hundred made prisoners; most of the rest got on board their ships and returned home.

CHAPTER 4.101

SECTION 4.101.1
Soon after the fall of Delium, which took place seventeen days after the battle, the Athenian herald, without knowing what had happened, came again for the dead, which were now restored by the Boeotians, who no longer answered as at first.

SECTION 4.101.2
Not quite five hundred Boeotians fell in the battle, and nearly one thousand Athenians, including Hippocrates the general, besides a great number of light troops and camp followers.

SECTION 4.101.3
Soon after this battle Demosthenes, after the failure of his voyage to Siphae and of the plot on the town, availed himself of the Acarnanian and Agraean troops and of the four hundred Athenian heavy infantry which he had on board, to make a descent on the Sicyonian coast.

SECTION 4.101.4
Before however all his ships had come to shore, the Sicyonians came up and routed and chased to their ships those that had landed, killing some and taking others prisoners; after which they set up a trophy, and gave back the dead under truce.

SECTION 4.101.5
About the same time with the affair of Delium took place the death of Sitalces, king of the Odrysians, who was defeated in battle, in a campaign against the Triballi; Seuthes, son of Sparadocus, his nephew, succeeding to the kingdom of the Odrysians, and of the rest of Thrace ruled by Sitalces.

CHAPTER 4.102

SECTION 4.102.1
The same winter Brasidas, with his allies in the Thracian places, marched against Amphipolis, the Athenian colony on the river Strymon.

SECTION 4.102.2
A settlement upon the spot on which the city now stands, was before attempted by Aristagoras, the Milesian (when he fled from king Darius), who was however dislodged by the Edonians; and thirty-two years later by the Athenians, who sent thither ten thousand settlers of their own citizens, and whoever else chose to go. These were cut off at Drabescus by the Thracians.

SECTION 4.102.3
Twenty-nine years after, the Athenians returned (Hagnon, son of Nicias, being sent out as a leader of the colony) and drove out the Edonians, and founded a town on the spot, formerly called Ennea-hodoi or Nine Ways.

SECTION 4.102.4
The base from which they started was Eion, their commercial seaport at the mouth of the river, not more than three miles from the present town, which Hagnon named Amphipolis, because the Strymon flows round it on two sides, and he built it so as to be conspicuous from the sea and land alike, running a long wall across from river to river, to complete the circumference.

CHAPTER 4.103

SECTION 4.103.1
Brasidas now marched against this town, starting from Arne in Chalcidice. Arriving about dusk at Aulon and Bromiscus, where the lake of Bolbe runs into the sea, he supped there, and went on during the night.

SECTION 4.103.2
The weather was stormy and it was snowing a little, which encouraged him to hurry on, in order, if possible, to take every one at Amphipolis by surprise, except the party who were to betray it.

SECTION 4.103.3
The plot was carried on by some natives of Argilus, an Andrian colony, residing in Amphipolis, where they had also other accomplices gained over by Perdiccas or the Chalcidians.

SECTION 4.103.4
But the most active in the matter were the inhabitants of Argilus itself, which is close by, who had always been suspected by the Athenians, and had had designs on the place. These men now saw their opportunity arrive with Brasidas, and having for some time been in correspondence with their countrymen in Amphipolis for the betrayal of the town, at once received him into Argilus, and revolted from the Athenians, and that same night took him on to the bridge over the river;

SECTION 4.103.5
where he found only a small guard to oppose him, the town being at some distance from the passage, and the walls not reaching down to it as at present. This guard he easily drove in, partly through there being treason in their ranks, partly from the stormy state of the weather and the suddenness of his attack, and so got across the bridge, and immediately became master of all the property outside; the Amphipolitans having houses all over the quarter.

CHAPTER 4.104

SECTION 4.104.1
The passage of Brasidas was a complete surprise to the people in the town; and the capture of many of those outside, and the flight of the rest within the wall, combined to produce great confusion among the citizens; especially as they did not trust one another.

SECTION 4.104.2
It is even said that if Brasidas, instead of stopping to pillage, had advanced straight against the town, he would probably have taken it.

SECTION 4.104.3
In fact, however, he established himself where he was and overran the country outside, and for the present remained inactive, vainly awaiting a demonstration on the part of his friends within.

SECTION 4.104.4
Meanwhile the party opposed to the traitors proved numerous enough to prevent the gates being immediately thrown open, and in concert with Eucles, the general, who had come from Athens to defend the place, sent to the other commander in Thrace, Thucydides, son of Olorus, the author of this history, who was at the isle of Thasos, a Parian colony, half a day's sail from Amphipolis, to tell him to come to their relief.

SECTION 4.104.5
On receipt of this message he at once set sail with seven ships which he had with him, in order, if possible, to reach Amphipolis in time to prevent its capitulation, or in any case to save Eion.

CHAPTER 4.105

SECTION 4.105.1
Meanwhile Brasidas, afraid of succors arriving by sea from Thasos, and learning that Thucydides possessed the right of working the gold mines in that part of Thrace, and had thus great influence with the inhabitants of the continent, hastened to gain the town, if possible, before the people of Amphipolis should be encouraged by his arrival to hope that he could save them by getting together a force of allies from the sea and from Thrace, and so refuse to surrender.

SECTION 4.105.2
He accordingly offered moderate terms, proclaiming that any of the Amphipolitans and Athenians who chose, might continue to enjoy their property with full rights of citizenship; while those who did not wish to stay had five days to depart, taking their property with them.

CHAPTER 4.106

SECTION 4.106.1
The bulk of the inhabitants, upon hearing this, began to change their minds, especially as only a small number of the citizens were Athenians, the majority having come from different quarters, and many of the prisoners outside had relations within the walls. They found the proclamation a fair one in comparison of what their fear had suggested; the Athenians being glad to go out, as they thought they ran more risk than the rest, and further, did not expect any speedy relief, and the multitude generally being content at being left in possession of their civic rights, and at such an unexpected reprieve from danger.

SECTION 4.106.2
The partisans of Brasidas now openly advocated this course, seeing that the feeling of the people had changed, and that they no longer gave ear to the Athenian general present; and thus the surrender was made and Brasidas was admitted by them on the terms of his proclamation.

SECTION 4.106.3
In this way they gave up the city, and late in the same day Thucydides and his ships entered the harbour of Eion,

SECTION 4.106.4
Brasidas having just got hold of Amphipolis, and having been within a night of taking Eion had the ships been less prompt in relieving it, in the morning it would have been his.

CHAPTER 4.107

SECTION 4.107.1
After this Thucydides put all in order at Eion to secure it against any present or future attack of Brasidas, and received such as had elected to come there from the interior according to the terms agreed on.

SECTION 4.107.2
Meanwhile Brasidas suddenly sailed with a number of boats down the river to Eion to see if he could not seize the point running out from the wall, and so command the entrance; at the same time he attempted it by land, but was beaten off on both sides and had to content himself with arranging matters at Amphipolis and in the neighbourhood.

SECTION 4.107.3
Myrcinus, an Edonian town, also came over to him; the Edonian king Pittacus having been killed by the sons of Goaxis and his own wife Brauro; and Galepsus and Oesime, which are Thasian colonies, not long after followed its example. Perdiccas too came up immediately after the capture and joined in these arrangements.

CHAPTER 4.108

SECTION 4.108.1
The news that Amphipolis was in the hands of the enemy caused great alarm at Athens. Not only was the town valuable for the timber it afforded for shipbuilding, and the money that it brought in; but also, although the escort of the Thessalians gave the Lacedaemonians a means of reaching the allies of Athens as far as the Strymon, yet as long as they were not masters of the bridge but were watched on the side of Eion by the Athenian galleys, and on the land side impeded by a large and extensive lake formed by the waters of the river, it was impossible for them to go any further. Now, on the contrary, the path seemed open. There was also the fear of the allies revolting,

SECTION 4.108.2
owing to the moderation displayed by Brasidas in all his conduct, and to the declarations which he was everywhere making that he was sent out to free Hellas.

SECTION 4.108.3
The towns subject to the Athenians, hearing of the capture of Amphipolis and of the terms accorded to it, and of the gentleness of Brasidas, felt most strongly encouraged to change their condition, and sent secret messages to him, begging him to come on to them; each wishing to be the first to revolt.

SECTION 4.108.4
Indeed there seemed to be no danger in so doing; their mistake in their estimate of the Athenian power was as great as that power afterwards turned out to be, and their judgment was based more upon blind wishing than upon any sound prevision; for it is a habit of mankind to entrust to careless hope what they long for, and to use sovereign reason to thrust aside what they do not fancy.

SECTION 4.108.5
Besides the late severe blow which the Athenians had met with in Boeotia, joined to the seductive, though untrue, statements of Brasidas, about the Athenians not having ventured to engage his single army at Nisaea, made the allies confident, and caused them to believe that no Athenian force would be sent against them.

SECTION 4.108.6
Above all the wish to do what was agreeable at the moment, and the likelihood that they should find the Lacedaemonians full of zeal at starting, made them eager to venture. Observing this, the Athenians sent garrisons to the different towns, as far as was possible at such short notice and in winter; while Brasidas sent despatches to Lacedaemon asking for reinforcements, and himself made preparations for building galleys in the Strymon.

SECTION 4.108.7
The Lacedaemonians however did not send him any, partly through envy on the part of their chief men, partly because they were more bent on recovering the prisoners of the island and ending the war.

CHAPTER 4.109

SECTION 4.109.1
The same winter the Megarians took and razed to the foundations the long walls which had been occupied by the Athenians; and Brasidas after the capture of Amphipolis marched with his allies against Acte,

SECTION 4.109.2
a promontory running out from the king's dike with an inward curve, and ending in Athos, a lofty mountain looking towards the Aegean sea.

SECTION 4.109.3
In it are various towns, Sane, an Andrian colony, close to the canal, and facing the sea in the direction of Euboea; the others being Thyssus, Cleone, Acrothoi, Olophyxus,

SECTION 4.109.4
and Dium, inhabited by mixed barbarian races speaking the two languages. There is also a small Chalcidian element; but the greater number are Tyrrheno-Pelasgians once settled in Lemnos and Athens, and Bisaltians, Crestonians, and Edonians; the towns being all small ones.

SECTION 4.109.5
Most of these came over to Brasidas; but Sane and Dium held out and saw their land ravaged by him and his army.

CHAPTER 4.110

SECTION 4.110.1
Upon their not submitting, he at once marched against Torone in Chalcidice, which was held by an Athenian garrison, having been invited by a few persons who were prepared to hand over the town. Arriving in the dark a little before daybreak, he sat down with his army near the temple of the Dioscuri, rather more than a quarter of a mile from the city.

SECTION 4.110.2
The rest of the town of Torone and the Athenians in garrison did not perceive his approach; but his partisans knowing that he was coming (a few of them had secretly gone out to meet him), were on the watch for his arrival, and were no sooner aware of it than they took in to them seven light-armed men with daggers, who alone of twenty men ordered on this service dared to enter, commanded by Lysistratus an Olynthian. These passed through the sea wall, and without being seen went up and put to the sword the garrison of the highest post in the town, which stands on a hill, and broke open the postern on the side of Canastraeum.

CHAPTER 4.111

SECTION 4.111.1
Brasidas meanwhile came a little nearer and then halted with his main body, sending on one hundred targeteers to be ready to rush in first, the moment that a gate should be thrown open and the beacon lighted as agreed.

SECTION 4.111.2
After some time passed in waiting and wondering at the delay, the targeteers by degrees got up close to the town. The Toronaeans inside at work with the party that had entered, had by this time broken down the postern and opened the gates leading to the marketplace by cutting through the bar, and first brought some men round and let them in by the postern, in order to strike a panic into the surprised townsmen by suddenly attacking them from behind and on both sides at once; after which they raised the fire-signal as had been agreed, and took in by the market gates the rest of the targeteers.

CHAPTER 4.112

SECTION 4.112.1
Brasidas seeing the signal told the troops to rise, and dashed forward amid the loud hurrahs of his men, which carried dismay among the astonished townspeople.

SECTION 4.112.2
Some burst in straight by the gate, others over some square pieces of timber placed against the wall (which had fallen down and was being rebuilt) to draw up stones;

SECTION 4.112.3
Brasidas and the greater number making straight uphill for the higher part of the town, in order to take it from top to bottom, and once for all, while the rest of the multitude spread in all directions.

CHAPTER 4.113

SECTION 4.113.1
The capture of the town was effected before the great body of the Toronaeans had recovered from their surprise and confusion;

SECTION 4.113.2
but the conspirators and the citizens of their party at once joined the invaders. About fifty of the Athenian heavy infantry happened to be sleeping in the market-place when the alarm reached them. A few of these were killed fighting; the rest escaped, some by land, others to the two ships on the station, and took refuge in Lecythus, a fort garrisoned by their own men in the corner of the town running out into the sea and cut off by a narrow isthmus;

SECTION 4.113.3
where they were joined by the Toronaeans of their party.

CHAPTER 4.114

SECTION 4.114.1
Day now arrived, and the town being secured, Brasidas made a proclamation to the Toronaeans who had taken refuge with the Athenians, to come out, as many as chose, to their homes without fearing for their rights or persons, and sent a herald to invite the Athenians to accept a truce, and to evacuate Lecythus with their property, as being Chalcidian ground.

SECTION 4.114.2
The Athenians refused this offer, but asked for a truce for a day to take up their dead. Brasidas granted it for two days, which he employed in fortifying the houses near, and the Athenians in doing the same to their positions.

SECTION 4.114.3
Meanwhile he called a meeting of the Toronaeans, and said very much what he had said at Acanthus, namely, that they must not look upon those who had negotiated with him for the capture of the town as bad men or as traitors, as they had not acted as they had done from corrupt motives or in order to enslave the city, but for the good and freedom of Torone; nor again must those who had not shared in the enterprise fancy that they would not equally reap its fruits, as he had not come to destroy either city or individual.

SECTION 4.114.4
This was the reason of his proclamation to those that had fled for refuge to the Athenians: he thought none the worse of them for their friendship for the Athenians; he believed that they had only to make trial of the Lacedaemonians to like them as well, or even much better, as acting much more justly: it was for want of such a trial that they were now afraid of them.

SECTION 4.114.5
Meanwhile he warned all of them to prepare to be staunch allies, and for being held responsible for all faults in future: for the past, they had not wronged the Lacedaemonians but had been wronged by others who were too strong for them, and any opposition that they might have offered him could be excused.

CHAPTER 4.115

SECTION 4.115.1
Having encouraged them with this address, as soon as the truce expired he made his attack upon Lecythus; the Athenians defending themselves from a poor wall and from some houses with parapets.

SECTION 4.115.2
One day they beat him off; the next the enemy were preparing to bring up an engine against them from which they meant to throw fire upon the wooden defences, and the troops were already coming up to the point where they fancied they could best bring up the engine, and where the place was most assailable; meanwhile the Athenians put a wooden tower upon a house opposite, and carried up a quantity of jars and casks of water and big stones, and a large number of men also climbed up.

SECTION 4.115.3
The house thus laden too heavily suddenly broke down with a loud crash; at which the men who were near and saw it were more vexed than frightened; but those not so near, and still more those furthest off thought that the place was already taken at that point, and fled in haste to the sea and the ships.

CHAPTER 4.116

SECTION 4.116.1
Brasidas, perceiving that they were deserting the parapet, and seeing what was going on, dashed forward with his troops, and immediately took the fort, and put to the sword all whom he found in it.

SECTION 4.116.2
In this way the place was evacuated by the Athenians, who went across in their boats and ships to Pallene. Now there is a temple of Athena in Lecythus, and Brasidas had proclaimed in the moment of making the assault, that he would give thirty silver minae to the man first on the wall. Being now of opinion that the capture was scarcely due to human means, he gave the thirty minae to the goddess for her temple, and razed and cleared Lecythus, and made the whole of it consecrated ground.

SECTION 4.116.3
The rest of the winter he spent in settling the places in his hands, and in making designs upon the rest; and with the expiration of the winter the eighth year of this war ended.

CHAPTER 4.117

SECTION 4.117.1
In the spring of the summer following, the Lacedaemonians and Athenians made an armistice for a year; the Athenians thinking that they would thus have full leisure to take their precautions before Brasidas could procure the revolt of any more of their towns, and might also, if it suited them, conclude a general peace; the Lacedaemonians divining the actual fears of the Athenians, and thinking that after once tasting a respite from trouble and misery they would be more disposed to consent to a reconciliation, and to give back the prisoners, and make a treaty for the longer period.

SECTION 4.117.2
The great idea of the Lacedaemonians was to get back their men while Brasidas' good fortune lasted: further successes might make the struggle a less unequal one in Chalcidice, but would leave them still deprived of their men, and even in Chalcidice not more than a match for the Athenians and by no means certain of victory.

SECTION 4.117.3
An armistice was accordingly concluded by Lacedaemon and her allies upon the terms following:—

CHAPTER 4.118

SECTION 4.118.1
1. As to the temple and oracle of the Pythian Apollo, we are agreed that whosoever will shall have access to it, without fraud or fear, according to the usages of his forefathers.

SECTION 4.118.2
The Lacedaemonians and the allies present agree to this, and promise to send heralds to the Boeotians and Phocians, and to do their best to persuade them to agree likewise.

SECTION 4.118.3
2. As to the treasure of the god, we agree to exert ourselves to detect all malversators, truly and honestly following the customs of our forefathers, we and you and all others willing to do so, all following the customs of our forefathers.

SECTION 4.118.4
As to these points the Lacedaemonians and the other allies are agreed as has been said. 3. As to what follows, the Lacedaemonians and the other allies agree, if the Athenians conclude a treaty, to remain, each of us in our own territory, retaining our respective acquisitions; the garrison in Coryphasium keeping within Buphras and Tomeus; that in Cythera attempting no communication with the Peloponnesian confederacy, neither we with them, or they with us; that in Nisaea and Minoa not crossing the road leading from the gates of the temple of Nisus to that of Poseidon and from thence straight to the bridge at Minoa; the Megarians and the allies being equally bound not to cross this road, and the Athenians retaining the island they have taken, without any communication on either side; as to Troezen, each side retaining what it has, and as was arranged with the Athenians.

SECTION 4.118.5
4. As to the use of the sea, so far as refers to their own coast and to that of their confederacy, that the Lacedaemonians and their allies may voyage upon it in any vessel rowed by oars and of not more than five hundred talents' tonnage, not a vessel of war.

SECTION 4.118.6
5. That all heralds and embassies, with as many attendants as they please, for concluding the war and adjusting claims, shall have free passage, going and coming, to Peloponnese or Athens by land and by sea.

SECTION 4.118.7
6. That during the truce, deserters whether bond or free shall be received neither by you, nor by us.

SECTION 4.118.8
7. Further, that satisfaction shall be given by you to us and by us to you according to the public law of our several countries,

SECTION 4.118.9
all disputes being settled by law without recourse to hostilities. The Lacedaemonians and allies agree to these articles: but if you have anything fairer or juster to suggest, come to Lacedaemon and let us know; whatever shall be just will meet with no objection either from the Lacedaemonians or from the allies.

SECTION 4.118.10
Only let those who come come with full powers, as you desire us. The truce shall be for one year. Approved by the people.

SECTION 4.118.11
The tribe of Acamantis had the prytany, Phoenippus was secretary, Niciades chairman. Laches moved, in the name of the good luck of the Athenians, that they should conclude the armistice upon the terms agreed upon by the Lacedaemonians and the allies.

SECTION 4.118.12
It was agreed accordingly in the popular assembly, that the armistice should be for one year, beginning that very day, the fourteenth of the month of Elaphebolion;

SECTION 4.118.13
during which time ambassadors and heralds should go and come between the two countries to discuss the bases of a pacification.

SECTION 4.118.14
That the generals and prytanes should call an assembly of the people, in which the Athenians should first consult on the peace, and on the mode in which the embassy for putting an end to the war should be admitted. That the embassy now present should at once take the engagement before the people to keep well and truly this truce for one year.

CHAPTER 4.119

SECTION 4.119.1
On these terms the Lacedaemonians concluded with the Athenians and their allies on the twelfth day of the Spartan month Cerastius;

SECTION 4.119.2
the allies also taking the oaths. Those who concluded and poured the libation were Taurus, son of Echetimides, Athenaeus, son of Pericleidas, and Philocharidas, son of Eryxilaidas, Lacedaemonians; Aeneas, son of Aeneas, and Euphamidas, son of Aristonymus, Corinthians; Damotimus, son of Naucrates, and Onasimus, son of Megacles, Sicyonians; Nicasus, son of Cecalus, and Menecrates, son of Amphidorus, Megarians; and Amphias, son of Eupaidas, an Epidaurian; and the Athenian generals Nicostratus, son of Diitrephes, Nicias, son of Niceratus, and Autocles, son of Tolmaeus.

SECTION 4.119.3
Such was the armistice, and during the whole of it conferences went on on the subject of a pacification.

CHAPTER 4.120

SECTION 4.120.1
In the days in which they were going backwards and forwards to these conferences, Scione, a town in Pallene, revolted from Athens, and went over to Brasidas. The Scionaeans say that they are Pallenians from Peloponnese, and that their first founders on their voyage from Troy were carried in to this spot by the storm which the Achaeans were caught in and there settled.

SECTION 4.120.2
The Scionaeans had no sooner revolted than Brasidas crossed over by night to Scione, with a friendly galley ahead and himself in a small boat some way behind; his idea being that if he fell in with a vessel larger than the boat he would have the galley to defend him, while a ship that was a match for the galley, would probably neglect the small vessel to attack the large one, and thus leave him time to escape.

SECTION 4.120.3
His passage effected, he called a meeting of the Scionaeans and spoke to the same effect as at Acanthus and Torone, adding that they merited the utmost commendation in that, in spite of Pallene within the isthmus being cut off by the Athenian occupation of Potidaea and of their own practically insular position, they had of their own free will gone forward to meet their liberty instead of timorously waiting until they had been by force compelled to their own manifest good. This was a sign that they would valiantly undergo any trial, however great; and if he should order affairs as he intended, he should count them among the truest and sincerest friends of the Lacedaemonians, and would in every other way honour them.

CHAPTER 4.121

SECTION 4.121.1
The Scionaeans were elated by his language, and even those who had at first disapproved of what was being done catching the general confidence, they determined on a vigorous conduct of the war, and welcomed Brasidas with all possible honours, publicly crowning him with a crown of gold as the liberator of Hellas; while private persons crowded round him and decked him with garlands as though he had been an athlete.

SECTION 4.121.2
Meanwhile Brasidas left them a small garrison for the present and crossed back again, and not long afterwards sent over a larger force, intending with the help of the Scionaeans to attempt Mende and Potidaea before the Athenians should arrive; Scione, he felt, being too like an island for them not to relieve it. He had besides intelligence in the above towns about their betrayal.

CHAPTER 4.122

SECTION 4.122.1
In the midst of his designs upon the towns in question, a galley arrived with the commissioners carrying round the news of the armistice, Aristonymus for the Athenians and Athenaeus for the Lacedaemonians.

SECTION 4.122.2
The troops now crossed back to Torone, and the commissioners gave Brasidas notice of the convention. All the Lacedaemonian allies in Thrace accepted what had been done;

SECTION 4.122.3
and Aristonymus made no difficulty about the rest, but finding, on counting the days, that the Scionaeans had revolted after the date of the convention, refused to include them in it. To this Brasidas earnestly objected, asserting that the revolt took place before, and would not give up the town.

SECTION 4.122.4
Upon Aristonymus reporting the case to Athens, the people at once prepared to send an expedition to Scione. Upon this, envoys arrived from Lacedaemon, alleging that this would be a breach of the truce, and laying claim to the town upon the faith of the assertion of Brasidas, and meanwhile offering to submit the question to arbitration.

SECTION 4.122.5
Arbitration, however, was what the Athenians did not choose to risk; being determined to send troops at once to the place, and furious at the idea of even the islanders now daring to revolt, in a vain reliance upon the power of the Lacedaemonians by land.

SECTION 4.122.6
Besides the facts of the revolt were rather as the Athenians contended, the Scionaeans having revolted two days after the convention. Cleon accordingly succeeded in carrying a decree to reduce and put to death the Scionaeans and the Athenians employed the leisure which they now enjoyed in preparing for the expedition.

CHAPTER 4.123

SECTION 4.123.1
Meanwhile Mende revolted, a town in Pallene and a colony of the Eretrians, and was received without scruple by Brasidas, in spite of its having evidently come over during the armistice, on account of certain infringements of the truce alleged by him against the Athenians.

SECTION 4.123.2
This audacity of Mende was partly caused by seeing Brasidas forward in the matter and by the conclusions drawn from his refusal to betray Scione; and besides, the conspirators in Mende were few, and, as I have already intimated, had carried on their practices too long not to fear detection for themselves, and not to wish to force the inclination of the multitude.

SECTION 4.123.3
This news made the Athenians more furious than ever, and they at once prepared against both towns.

SECTION 4.123.4
Brasidas expecting their arrival conveyed away to Olynthus in Chalcidice the women and children of the Scionaeans and Mendaeans, and sent over to them five hundred Peloponnesian heavy infantry and three hundred Chalcidian targeteers, all under the command of Polydamidas.Leaving these two towns to prepare together against the speedy arrival of the Athenians,

CHAPTER 4.124

SECTION 4.124.1
Brasidas and Perdiccas started on a second joint expedition into Lyncus against Arrhabaeus; the latter with the forces of his Macedonian subjects, and a corps of heavy infantry composed of Hellenes domiciled in the country; the former with the Peloponnesians whom he still had with him and the Chalcidians, Acanthians, and the rest in such force as they were able. In all there were about three thousand Hellenic heavy infantry, accompanied by all the Macedonian cavalry with the Chalcidians, near one thousand strong, besides an immense crowd of barbarians.

SECTION 4.124.2
On entering the country of Arrhabaeus, they found the Lyncestians encamped awaiting them, and themselves took up a position opposite.

SECTION 4.124.3
The infantry on either side were upon a hill, with a plain between them, into which the horse of both armies first galloped down, and engaged a cavalry action. After this the Lyncestian heavy infantry advanced from their hill to join their cavalry and offered battle; upon which Brasidas and Perdiccas also came down to meet them, and engaged and routed them with heavy loss; the survivors taking refuge upon the heights and there remaining inactive.

SECTION 4.124.4
The victors now set up a trophy and waited two or three days for the Illyrian mercenaries who were to join Perdiccas. Perdiccas then wished to go on and attack the villages of Arrhabaeus, and to sit still no longer; but Brasidas, afraid that the Athenians might sail up during his absence, and of something happening to Mende, and seeing besides that the Illyrians did not appear, far from seconding this wish was anxious to return.

CHAPTER 4.125

SECTION 4.125.1
While they were thus disputing, the news arrived that the Illyrians had actually betrayed Perdiccas and had joined Arrhabaeus; and the fear inspired by their warlike character made both parties now think it best to retreat. However, owing to the dispute, nothing had been settled as to when they should start; and night coming on, the Macedonians and the barbarian crowd took fright in a moment in one of those mysterious panics to which great armies are liable; and persuaded that an army many times more numerous than that which had really arrived was advancing and all but upon them, suddenly broke and fled in the direction of home, and thus compelled Perdiccas, who at first did not perceive what had occurred, to depart without seeing Brasidas, the two armies being encamped at a considerable distance from each other.

SECTION 4.125.2
At daybreak Brasidas, perceiving that the Macedonians had gone on, and that the Illyrians and Arrhabaeus were on the point of attacking him, formed his heavy infantry into a square, with the light troops in the center, and himself also prepared to retreat.

SECTION 4.125.3
Posting his youngest soldiers to dash out wherever the enemy should attack them, he himself with three hundred picked men in the rear intended to face about during the retreat and beat off the most forward of their assailants.

SECTION 4.125.4
Meanwhile, before the enemy approached, he sought to sustain the courage of his soldiers with the following hasty exhortation:—

CHAPTER 4.126

SECTION 4.126.1
‘Peloponnesians, if I did not suspect you of being dismayed at being left alone to sustain the attack of a numerous and barbarian enemy, I should just have said a few words to you as usual without further explanation. As it is, in the face of the desertion of our friends and the numbers of the enemy, I have some advice and information to offer, which, brief as they must be, will, I hope, suffice for the more important points.

SECTION 4.126.2
The bravery that you habitually display in war does not depend on your having allies at your side in this or that encounter, but on your native courage; nor have numbers any terrors for citizens of states like yours, in which the many do not rule the few, but rather the few the many, owing their position to nothing else than to superiority in the field.

SECTION 4.126.3
Inexperience now makes you afraid of barbarians; and yet the trial of strength which you had with the Macedonians among them, and my own judgment, confirmed by what I hear from others, should be enough to satisfy you that they will not prove formidable.

SECTION 4.126.4
Where an enemy seems strong but is really weak, a true knowledge of the facts makes his adversary the bolder, just as a serious antagonist is encountered most confidently by those who do not know him. Thus the present enemy might terrify an inexperienced imagination, they are formidable in outward bulk, their loud yelling is unbearable, and the brandishing of their weapons in the air has a threatening appearance.

SECTION 4.126.5
But when it comes to real fighting with an opponent who stands his ground, they are not what they seemed; they have no regular order that they should be ashamed of deserting their positions when hard pressed; flight and attack are with them equally honourable, and afford no test of courage; their independent mode of fighting never leaving any one who wants to run away without a fair excuse for so doing. In short, they think frightening you at a secure distance a surer game than meeting you hand to hand; otherwise they would have done the one and not the other.

SECTION 4.126.6
You can thus plainly see that the terrors with which they were at first invested are in fact trifling enough, though to the eye and ear very prominent. Stand your ground therefore when they advance, and again wait your opportunity to retire in good order, and you will reach a place of safety all the sooner, and will know for ever afterwards that rabble such as these, to those who sustain their first attack, do but show off their courage by threats of the terrible things that they are going to do, at a distance, but with those who give way to them are quick enough to display their heroism in pursuit when they can do so without danger.’

CHAPTER 4.127

SECTION 4.127.1
With this brief address Brasidas began to lead off his army. Seeing this, the barbarians came on with much shouting and hubbub, thinking that he was flying and that they would over take him and cut him off.

SECTION 4.127.2
But wherever they charged they found the young men ready to dash out against them, while Brasidas with his picked company sustained their onset. Thus the Peloponnesians withstood the first attack, to the surprise of the enemy, and afterwards received and repulsed them as fast as they came on, retiring as soon as their opponents became quiet. The main body of the barbarians ceased therefore to molest the Hellenes with Brasidas in the open country, and leaving behind a certain number to harass their march, the rest went on after the flying Macedonians, slaying those with whom they came up, and so arrived in time to occupy the narrow pass between two hills that leads into the country of Arrhabaeus. They knew that this was the only way by which Brasidas could retreat, and now proceeded to surround him just as he entered the most impracticable part of the road, in order to cut him off.

CHAPTER 4.128

SECTION 4.128.1
Brasidas, perceiving their intention, told his three hundred to run on without order, each as quickly as he could, to the hill which seemed easiest to take, and to try to dislodge the barbarians already there, before they should be joined by the main body closing round him.

SECTION 4.128.2
These attacked and overpowered the party upon the hill, and the main army of the Hellenes now advanced with less difficulty towards it; the barbarians being terrified at seeing their men on that side driven from the height, and no longer following the main body, who, they considered, had gained the frontier and made good their escape.

SECTION 4.128.3
The heights once gained, Brasidas now proceeded more securely, and the same day arrived at Arnisa, the first town in the dominions of Perdiccas.

SECTION 4.128.4
The soldiers, enraged at the desertion of the Macedonians, vented their rage on all their yokes of oxen which they found on the road, and on any baggage which had tumbled off (as might easily happen in the panic of a night retreat), by unyoking and cutting down the cattle and taking the baggage for themselves. From this moment

SECTION 4.128.5
Perdiccas began to regard Brasidas as an enemy and to feel against the Peloponnesians a hatred which could not be congenial to the adversary of the Athenians. However, he departed from his natural interests and made it his endeavour to come to terms with the latter and to get rid of the former.

CHAPTER 4.129

SECTION 4.129.1
On his return from Macedonia to Torone, Brasidas found the Athenians already masters of Mende, and remained quiet where he was, thinking it now out of his power to cross over into Pallene and assist the Mendaeans, but he kept good watch over Torone.

SECTION 4.129.2
For about the same time as the campaign in Lyncus, the Athenians sailed upon the expedition which we left them preparing against Mende and Scione, with fifty ships, ten of which were Chians, one thousand Athenian heavy infantry and six hundred archers, one hundred Thracian mercenaries and some targeteers drawn from their allies in the neighbourhood, under the command of Nicias, son of Niceratus, and Nicostratus, son of Diitrephes.

SECTION 4.129.3
Weighing from Potidaea, the fleet came to land opposite the temple of Poseidon, and proceeded against Mende; the men of which town, reinforced by three hundred Scionaeans, with their Peloponnesians auxiliaries, seven hundred heavy infantry in all, under Polydamidas, they found encamped upon a strong hill outside the city.

SECTION 4.129.4
These Nicias, with one hundred and twenty light-armed Methonaeans, sixty picked men from the Athenian heavy infantry, and all the archers, tried to reach by a path running up the hill, but received a wound and found himself unable to force the position; while Nicostratus, with all the rest of the army, advancing upon the hill, which was naturally difficult, by a different approach further off, was thrown into utter disorder; and the whole Athenian army narrowly escaped being defeated.

SECTION 4.129.5
For that day, as the Mendaeans and their allies showed no signs of yielding, the Athenians retreated and encamped, and the Mendaeans at nightfall returned into the town.

CHAPTER 4.130

SECTION 4.130.1
The next day the Athenians sailed round to the Scione side and took the suburb, and all day plundered the country, without any one coming out against them, partly because of intestine disturbances in the town; and the following night the three hundred Scionaeans returned home.

SECTION 4.130.2
On the morrow Nicias advanced with half the army to the frontier of Scione and laid waste the country; while Nicostratus with the remainder sat down before the town near the upper gate on the road to Potidaea.

SECTION 4.130.3
The arms of the Mendaeans and of their Peloponnesian auxiliaries within the wall happened to be piled in that quarter, where Polydamidas accordingly began to draw them up for battle, encouraging the Mendaeans to make a sortie.

SECTION 4.130.4
At this moment one of the popular party answered him factiously that they would not go out and did not want a war, and for thus answering was dragged by the arm and knocked about by Polydamidas. Hereupon the infuriated commons at once seized their arms and rushed at the Peloponnesians and at their allies of the opposite faction.

SECTION 4.130.5
The troops thus assaulted were at once routed, partly from the suddenness of the conflict and partly through fear of the gates being opened to the Athenians, with whom they imagined that the attack had been concerted.

SECTION 4.130.6
As many as were not killed on the spot took refuge in the citadel, which they had held from the first; and the whole Athenian army, Nicias having by this time returned and being close to the city, now burst into Mende, which had opened its gates without any convention, and sacked it just as if they had taken it by storm, the generals even finding some difficulty in restraining them from also massacring the inhabitants.

SECTION 4.130.7
After this the Athenians told the Mendaeans that they might retain their civil rights, and themselves judge the supposed authors of the revolt; and cut off the party in the citadel by a wall built down to the sea on either side, appointing troops to maintain the blockade. Having thus secured Mende, they proceeded against Scione.

CHAPTER 4.131

SECTION 4.131.1
The Scionaeans and Peloponnesians marched out against them, occupying a strong hill in front of the town, which had to be captured by the enemy before they could invest the place.

SECTION 4.131.2
The Athenians stormed the hill, defeated and dislodged its occupants, and having encamped and set up a trophy, prepared for the work of circumvallation.

SECTION 4.131.3
Not long after they had begun their operations, the auxiliaries besieged in the citadel of Mende forced the guard by the sea side and arrived by night at Scione, into which most of them succeeded in entering, passing through the besieging army.

CHAPTER 4.132

SECTION 4.132.1
While the investment of Scione was in progress, Perdiccas sent a herald to the Athenian generals and made peace with the Athenians, through spite against Brasidas for the retreat from Lyncus, from which moment indeed he had begun to negotiate.

SECTION 4.132.2
The Lacedaemonian Ischagoras was just then upon the point of starting with an army overland to join Brasidas; and Perdiccas, being now required by Nicias to give some proof of the sincerity of his reconciliation to the Athenians, and being himself no longer disposed to let the Peloponnesians into his country, put in motion his friends in Thessaly, with whose chief men he always took care to have relations, and go effectually stopped the army and its preparation that they did not even try the Thessalians.

SECTION 4.132.3
Ischagoras himself, however, with Araeinias and Aristeus, succeeded in reaching Brasidas; they had been commissioned by the Lacedaemonians to inspect the state of affairs, and brought out from Sparta (in violation of all precedent) some of their young men to put in command of the towns, to guard against their being entrusted to the persons upon the spot. Brasidas accordingly placed Clearidas, son of Cleonymus, in Amphipolis, and Pasitelidas, son of Hegesander, in Torone.

CHAPTER 4.133

SECTION 4.133.1
The same summer the Thebans dismantled the wall of the Thespians on the charge of Atticism, having always wished to do so, and now finding it an easy matter, as the flower of the Thespian youth had perished in the battle with the Athenians.

SECTION 4.133.2
The same summer also the temple of Hera at Argos was burnt down, through Chrysis, the priestess, placing a lighted torch near the garlands and then falling asleep, so that they all caught fire and were in a blaze before she observed it.

SECTION 4.133.3
Chrysis that very night fled to Phlius for fear of the Argives, who, agreeably to the law in such a case, appointed another priestess named Phaeinis. Chrysis at the time of her flight had been priestess for eight years of the present war and half the ninth.

SECTION 4.133.4
At the close of the summer the investment of Scione was completed, and the Athenians, leaving a detachment to maintain the blockade, returned with the rest of their army.

CHAPTER 4.134

SECTION 4.134.1
During the winter following the Athenians and Lacedaemonians were kept quiet by the armistice; but the Mantineans and Tegeans, and their respective allies, fought a battle at Laodicium, in the Oresthid. The victory remained doubtful, as each side routed one of the wings opposed to them, and both set up trophies and sent spoils to Delphi.

SECTION 4.134.2
After heavy loss on both sides the battle was undecided, and night interrupted the action; yet the Tegeans passed the night on the field and set up a trophy at once, while the Mantineans withdrew to Bucolion and set up theirs afterwards.

CHAPTER 4.135

SECTION 4.135.1
At the close of the same winter, in fact almost in spring, Brasidas made an attempt upon Potidaea. He arrived by night, and succeeded in planting a ladder against the wall without being discovered, the ladder being planted just in the interval between the passing round of the bell and the return of the man who brought it back. Upon the garrison, however, taking the alarm immediately afterwards, before his men came up, he quickly led off his troops, without waiting until it was day.

SECTION 4.135.2
So ended the winter and the ninth year of this war of which Thucydides is the historian.

### Book 5

CHAPTER 5.1

SECTION 5.1.1
The next summer the truce for a year ended, after lasting until the Pythian games. During the armistice the Athenians expelled the Delians from Delos, concluding that they must have been polluted by some old offense at the time of their consecration, and that this had been the omission in the previous purification of the island, which as I have related, had been thought to have been duly accomplished by the removal of the graves of the dead. The Delians had Atramyttium in Asia given them by Pharnaces, and settled there as they removed from Delos.

CHAPTER 5.2

SECTION 5.2.1
Meanwhile Cleon prevailed on the Athenians to let him set sail at the expiration of the armistice for the towns in the direction of Thrace with twelve hundred heavy infantry and three hundred horse from Athens, a larger force of the allies, and thirty ships.

SECTION 5.2.2
First touching at the still besieged Scione, and taking some heavy infantry from the army there, he next sailed into Cophosa harbor in the territory of Torone, which is not far from the town.

SECTION 5.2.3
From thence, having learnt from deserters that Brasidas was not in Torone, and that its garrison was not strong enough to give him battle, he advanced with his army against the town, sending ten ships to sail round into the harbor.

SECTION 5.2.4
He first came to the fortification lately thrown up in front of the town by Brasidas in order to take in the suburb, to do which he had pulled down part of the original wall and made it all one city.

CHAPTER 5.3

SECTION 5.3.1
To this point Pasitelidas, the Lacedaemonian commander, with such garrison as there was in the place, hurried to repel the Athenian assault; but finding himself hard pressed, and seeing the ships that had been sent round sailing into the harbor, Pasitelidas began to be afraid that they might get up to the city before its defenders were there, and the fortification being also carried, he might be taken prisoner, and so abandoned the outwork and ran into the town.

SECTION 5.3.2
But the Athenians from the ships had already taken Torone, and their land forces following at his heels burst in with him with a rush over the part of the old wall that had been pulled down, killing some of the Peloponnesians and Toronaeans in the melee, and making prisoners of the rest, and Pasitelidas their commander amongst them.

SECTION 5.3.3
Brasidas meanwhile had advanced to relieve Torone, and had only about four miles more to go when he heard of its fall on the road, and turned back again.

SECTION 5.3.4
Cleon and the Athenians set up two trophies, one by the harbor, the other by the fortification, and making slaves of the wives and children of the Toronaeans, sent the men with the Peloponnesians and any Chalcidians that were there, to the number of seven hundred, to Athens; whence, however, they all came home afterwards, the Peloponnesians on the conclusion of peace, and the rest by being exchanged against other prisoners with the Olynthians.

SECTION 5.3.5
About the same time Panactum, a fortress on the Athenian border, was taken by treachery by the Boeotians.

SECTION 5.3.6
Meanwhile Cleon, after placing a garrison in Torone, weighed anchor and sailed round Athos on his way to Amphipolis.

CHAPTER 5.4

SECTION 5.4.1
About the same time Phaeax, son of Erasistratus, set sail with two colleagues as ambassador from Athens to Italy and Sicily.

SECTION 5.4.2
The Leontines, upon the departure of the Athenians from Sicily after the pacification, had placed a number of new citizens upon the roll, and the commons had a design for redividing the land; but the upper classes, aware of their intention, called in the Syracusans and expelled the commons.

SECTION 5.4.3
These last were scattered in various directions; but the upper classes came to an agreement with the Syracusans, abandoned and laid waste their city, and went and lived at Syracuse, where they were made citizens.

SECTION 5.4.4
Afterwards some of them were dissatisfied, and leaving Syracuse occupied Phocaeae, a quarter of the town of Leontini, and Bricinniae, a strong place in the Leontine country, and being there joined by most of the exiled commons carried on war from the fortifications.

SECTION 5.4.5
The Athenians hearing this, sent Phaeax to see if they could not by some means so convince their allies there and the rest of the Sicilians of the ambitious designs of Syracuse, as to induce them to form a general coalition against her, and thus save the commons of Leontini.

SECTION 5.4.6
Arrived in Sicily, Phaeax succeeded at Camarina and Agrigentum, but meeting with a repulse at Gela did not go on to the rest, as he saw that he should not succeed with them, but returned through the country of the Sicels to Catana, and after visiting Bricinniae as he passed, and encouraging its inhabitants, sailed back to Athens.

CHAPTER 5.5

SECTION 5.5.1
During his voyage along the coast to and from Sicily, he treated with some cities in Italy on the subject of friendship with Athens, and also fell in with some Locrian settlers exiled from Messina, who had been sent thither when the Locrians were called in by one of the factions that divided Messina after the pacification of Sicily, and Messina came for a time into the hands of the Locrians.

SECTION 5.5.2
These being met by Phaeax on their return home received no injury at his hands, as the Locrians had agreed with him for a treaty with Athens.

SECTION 5.5.3
They were the only people of the allies who, when the reconciliation between the Sicilians took place, had not made peace with her; nor indeed would they have done so now, if they had not been pressed by a war with the Hipponians and Medmaeans who lived on their border, and were colonists of theirs. Phaeax meanwhile proceeded on his voyage, and at length arrived at Athens.

CHAPTER 5.6

SECTION 5.6.1
Cleon, whom we left on his voyage from Torone to Amphipolis, made Eion his base, and after an unsuccessful assault upon the Andrian colony of Stagirus, took Galepsus, a colony of Thasos, by storm.

SECTION 5.6.2
He now sent envoys to Perdiccas to command his attendance with an army, as provided by the alliance; and others to Thrace, to Polles, king of the Odomantians, who was to bring as many Thracian mercenaries as possible; and himself remained inactive in Eion, awaiting their arrival.

SECTION 5.6.3
Informed of this, Brasidas on his part took up a position of observation upon Cerdylium, a place situated in the Argilian country on high ground across the river, not far from Amphipolis, and commanding a view on all sides, and thus made it impossible for Cleon's army to move without his seeing it; for he fully expected that Cleon, despising the scanty numbers of his opponent, would march against Amphipolis with the force that he had got with him.

SECTION 5.6.4
At the same time Brasidas made his preparations, calling to his standard fifteen hundred Thracian mercenaries, and all the Edonians, horse and targeteers; he also had a thousand Myrcinian and Chalcidian targeteers, besides those in Amphipolis,

SECTION 5.6.5
and a force of heavy infantry numbering altogether about two thousand, and three hundred Hellenic horse. Fifteen hundred of these he had with him upon Cerdylium; the rest were stationed with Clearidas in Amphipolis.

CHAPTER 5.7

SECTION 5.7.1
After remaining quiet for some time, Cleon was at length obliged to do as Brasidas expected.

SECTION 5.7.2
His soldiers, tired of their inactivity, began also seriously to reflect on the weakness and incompetence of their commander and the skill and valor that would be opposed to him, and on their own original unwillingness to accompany him. These murmurs coming to the ears of Cleon, he resolved not to disgust the army by keeping it in the same place, and broke up his camp and advanced.

SECTION 5.7.3
The temper of the general was what it had been at Pylos, his success on that occasion having given him confidence in his capacity. He never dreamed of any one coming out to fight him, but said that he was rather going up to view the place; and if he waited for his reinforcements it was not in order to make victory secure in case he should be compelled to engage, but to be enabled to surround and storm the city.

SECTION 5.7.4
He accordingly came and posted his army upon a strong hill in front of Amphipolis, and proceeded to examine the lake formed by the Strymon, and how the town lay on the side of Thrace.

SECTION 5.7.5
He thought to retire at pleasure without fighting, as there was no one to be seen upon the wall or coming out of the gates, all of which were shut. Indeed, it seemed a mistake not to have brought down engines with him; he could then have taken the town, there being no one to defend it.

CHAPTER 5.8

SECTION 5.8.1
As soon as Brasidas saw the Athenians in motion he descended himself from Cerdylium and entered Amphipolis.

SECTION 5.8.2
He did not venture to go out in regular order against the Athenians: he mistrusted his strength, and thought it inadequate to the attempt; not in numbers—these were not so unequal—but in quality, the flower of the Athenian army being in the field, with the best of the Lemnians and Imbrians. He therefore prepared to assail them by stratagem.

SECTION 5.8.3
By showing the enemy the number of his troops, and the shifts which he had been put to to arm them, he thought that he should have less chance of beating him than by not letting him have a sight of them, and thus learn how good a right he had to despise them.

SECTION 5.8.4
He accordingly picked out a hundred and fifty heavy infantry, and putting the rest under Clearidas determined to attack suddenly before the Athenians retired; thinking that he should not have again such a chance of catching them alone, if their reinforcements were once allowed to come up; and so calling all his soldiers together in order to encourage them and explain his intention, spoke as follows:—

CHAPTER 5.9

SECTION 5.9.1
‘Peloponnesians, the character of the country from which we have come, one which has always owed its freedom to valor, and the fact that you are Dorians and the enemy you are about to fight Ionians, whom you are accustomed to beat, are things that do not need further comment.

SECTION 5.9.2
But the plan of attack that I propose to pursue, this it is as well to explain, in order that the fact of our adventuring with a part instead of with the whole of our forces may not damp your courage by the apparent disadvantage at which it places you.

SECTION 5.9.3
I imagine it is the poor opinion that he has of us, and the fact that he has no idea of any one coming out to engage him, that has made the enemy march up to the place and carelessly look about him as he is doing, without noticing us.

SECTION 5.9.4
But the most successful soldier will always be the man who most happily detects a blunder like this, and who carefully consulting his own means makes his attack not so much by open and regular approaches, as by seizing the opportunity of the moment;

SECTION 5.9.5
and these stratagems, which do the greatest service to our friends by most completely deceiving our enemies, have the most brilliant name in war.

SECTION 5.9.6
Therefore, while their careless confidence continues, and they are still thinking, as in my judgment they are now doing, more of retreat than of maintaining their position, while their spirit is slack and not high-strung with expectation, I with the men under my command will, if possible, take them by surprise and fall with a run upon their center;

SECTION 5.9.7
and do you, Clearidas, afterwards, when you see me already upon them, and, as is likely, dealing terror among them, take with you the Amphipolitans, and the rest of the allies, and suddenly open the gates and dash at them, and hasten to engage as quickly as you can.

SECTION 5.9.8
That is our best chance of establishing a panic among them, as a fresh assailant has always more terrors for an enemy than the one he is immediately engaged with.

SECTION 5.9.9
Show yourself a brave man, as a Spartan should; and do you, allies, follow him like men, and remember that zeal, honor, and obedience mark the good soldier, and that this day will make you either free men and allies of Lacedaemon, or slaves of Athens; even if you escape without personal loss of liberty or life, your bondage will be on harsher terms than before, and you will also hinder the liberation of the rest of the Hellenes.

SECTION 5.9.10
No cowardice then on your part, seeing the greatness of the issues at stake, and I will show that what I preach to others I can practise myself.’

CHAPTER 5.10

SECTION 5.10.1
After this brief speech Brasidas himself prepared for the sally, and placed the rest with Clearidas at the Thracian gates to support him as had been agreed.

SECTION 5.10.2
Meanwhile he had been seen coming down from Cerdylium and then in the city, which is overlooked from the outside, sacrificing near the temple of Athena; in short, all his movements had been observed, and word was brought to Cleon, who had at the moment gone on to look about him, that the whole of the enemy's force could be seen in the town, and that the feet of horses and men in great numbers were visible under the gates, as if a sally were intended.

SECTION 5.10.3
Upon hearing this he went up to look, and having done so, being unwilling to venture upon the decisive step of a battle before his reinforcements came up, and fancying that he would have time to retire, bid the retreat be sounded and sent orders to the men to effect it by moving on the left wing in the direction of Eion, which was indeed the only way practicable.

SECTION 5.10.4
This however not being quick enough for him, he joined the retreat in person and made the right wing wheel round, thus turning its unarmed side to the enemy.

SECTION 5.10.5
It was then that Brasidas seeing the Athenian force in motion and his opportunity come, said to the men with him and the rest, ‘Those fellows will never stand before us, one can see that by the way their spears and heads are going. Troops which do as they do seldom stand a charge. Quick, some one, and open the gates I spoke of, and let us be out and at them with no fears for the result.’

SECTION 5.10.6
Accordingly issuing out by the palisade gate and by the first in the long wall then existing, he ran at the top of his speed along the straight road, where the trophy now stands as you go by the steepest part of the hill, and fell upon and routed the center of the Athenians, panic-stricken by their own disorder and astounded at his audacity.

SECTION 5.10.7
At the same moment Clearidas in execution of his orders issued out from the Thracian gates to support him, and also attacked the enemy.

SECTION 5.10.8
The result was that the Athenians, suddenly and unexpectedly attacked on both sides, fell into confusion; and their left towards Eion, which had already got on some distance, at once broke and fled. Just as it was in full retreat and Brasidas was passing on to attack the right, he received a wound; but his fall was not perceived by the Athenians, as he was taken up by those near him and carried off the field.

SECTION 5.10.9
The Athenian right made a better stand, and though Cleon, who from the first had no thought of fighting, at once fled and was overtaken and slain by a Myrcinian targeteer, his infantry forming in close order upon the hill twice or thrice repulsed the attacks of Clearidas, and did not finally give way until they were surrounded and routed by the missiles of the Myrcinian and Chalcidian horse and the targeteers.

SECTION 5.10.10
Thus the Athenian army was all now in flight; and such as escaped being killed in the battle by the Chalcidian horse and the targeteers, dispersed among the hills, and with difficulty made their way to Eion.

SECTION 5.10.11
The men who had taken up and rescued Brasidas, brought him into the town with the breath still in him: he lived to hear of the victory of his troops, and not long after expired.

SECTION 5.10.12
The rest of the army returning with Clearidas from the pursuit stripped the dead and set up a trophy.

CHAPTER 5.11

SECTION 5.11.1
After this all the allies attended in arms and buried Brasidas at the public expense in the city, in front of what is now the market-place, and the Amphipolitans having enclosed his tomb, ever afterwards sacrifice to him as a hero and have given to him the honor of games and annual offerings. They constituted him the founder of their colony, and pulled down the Hagnonic erections and obliterated everything that could be interpreted as a memorial of his having founded the place; for they considered that Brasidas had been their preserver and courting as they did the alliance of Lacedaemon for fear of Athens, in their present hostile relations with the latter they could no longer with the same advantage or satisfaction pay Hagnon his honors.

SECTION 5.11.2
They also gave the Athenians back their dead. About six hundred of the latter had fallen and only seven of the enemy, owing to there having been no regular engagement, but the affair of accident and panic that I have described.

SECTION 5.11.3
After taking up their dead the Athenians sailed off home, while Clearidas and his troops remained to arrange matters at Amphipolis.

CHAPTER 5.12

SECTION 5.12.1
About the same time three Lacedaemonians—Ramphias, Autocharidas, and Epicydidas—led a reinforcement of nine hundred heavy infantry to the towns in the direction of Thrace, and arriving at Heraclea in Trachis reformed matters there as seemed good to them.

SECTION 5.12.2
While they delayed there, this battle took place and so the summer ended.

CHAPTER 5.13

SECTION 5.13.1
With the beginning of the winter following Ramphias and his companions penetrated as far as Pierium in Thessaly; but as the Thessalians opposed their further advance, and Brasidas whom they came to reinforce was dead, they turned back home, thinking that the moment had gone by, the Athenians being defeated and gone, and themselves not equal to the execution of Brasidas' designs.

SECTION 5.13.2
The main cause however of their return was because they knew that when they set out, Lacedaemonian opinion was really in favour of peace.

CHAPTER 5.14

SECTION 5.14.1
Indeed it so happened that directly after the battle of Amphipolis and the retreat of Ramphias from Thessaly, both sides ceased to prosecute the war and turned their attention to peace. Athens had suffered severely at Delium, and again shortly afterwards at Amphipolis, and had no longer that confidence in her strength which had made her before refuse to treat, in the belief of ultimate victory which her success at the moment had inspired;

SECTION 5.14.2
besides, she was afraid of her allies being tempted by her reverses to rebel more generally, and repented having let go the splendid opportunity for peace which the affair of Pylos had offered.

SECTION 5.14.3
Lacedaemon, on the other hand, found the event of the war falsify her notion that a few years would suffice for the overthrow of the power of the Athenians by the devastation of their land. She had suffered on the island a disaster hitherto unknown at Sparta; she saw her country plundered from Pylos and Cythera; the Helots were deserting, and she was in constant apprehension that those who remained in Peloponnese would rely upon those outside and take advantage of the situation to renew their old attempts at revolution.

SECTION 5.14.4
Besides this, as chance would have it, her thirty years' truce with the Argives was upon the point of expiring; and they refused to renew it unless Cynuria were restored to them; so that it seemed impossible to fight Argos and Athens at once. She also suspected some of the cities in Peloponnese of intending to go over to the enemy, as was indeed the case.

CHAPTER 5.15

SECTION 5.15.1
These considerations made both sides disposed for an accommodation; the Lacedaemonians being probably the most eager, as they ardently desired to recover the men taken upon the island, the Spartans among whom belonged to the first families and were accordingly related to the governing body in Lacedaemon.

SECTION 5.15.2
Negotiations had been begun directly after their capture, but the Athenians in their hour of triumph would not consent to any reasonable terms; though after their defeat at Delium Lacedaemon, knowing that they would be now more inclined to listen, at once concluded the armistice for a year, during which they were to confer together and see if a longer period could not be agreed upon.

CHAPTER 5.16

SECTION 5.16.1
Now, however, after the Athenian defeat at Amphipolis, and the death of Cleon and Brasidas, who had been the two principal opponents of peace on either side—the latter from the success and honor which war gave him, the former because he thought that, if tranquillity were restored, his crimes would be more open to detection and his slanders less credited—the foremost candidates for power in either city, Pleistoanax, son of Pausanias, king of Lacedaemon, and Nicias, son of Niceratus, the most fortunate general of his time, each desired peace more ardently than ever. Nicias, while still happy and honored, wished to secure his good fortune, to obtain a present release from trouble for himself and his countrymen, and hand down to posterity a name as an ever-successful statesman, and thought the way to do this was to keep out of danger and commit himself as little as possible to fortune, and that peace alone made this keeping out of danger possible. Pleistoanax, again, was assailed by his enemies for his restoration, and regularly held up by them to the prejudice of his countrymen, upon every reverse that befell them, as though his unjust restoration were the cause;

SECTION 5.16.2
the accusation being that he and his brother Aristocles had bribed the prophetess of Delphi to tell the Lacedaemonian deputations which successively arrived at the temple to bring home the seed of the demigod son of Zeus from abroad, else they would have to plough with a silver share.

SECTION 5.16.3
In this way, it was insisted, in time he had induced the Lacedaemonians in the nineteenth year of his exile to Lycaeum (whither he had gone when banished on suspicion of having been bribed to retreat from Attica, and had built half his house within the consecrated precinct of Zeus for fear of the Lacedaemonians), to restore him with the same dances and sacrifices with which they had instituted their kings upon the first settlement of Lacedaemon.

CHAPTER 5.17

SECTION 5.17.1
The smart of this accusation, and the reflection that in peace no disaster could occur, and that when Lacedaemon had recovered her men there would be nothing for his enemies to take hold of (whereas, while war lasted the highest station must always bear the scandal of everything that went wrong), made him ardently desire a settlement.

SECTION 5.17.2
Accordingly this winter was employed in conferences; and as spring rapidly approached, the Lacedaemonians sent round orders to the cities to prepare for a fortified occupation of Attica, and held this as a sword over the heads of the Athenians to induce them to listen to their overtures; and at last, after many claims had been urged on either side at the conferences, a peace was agreed on upon the following basis. Each party was to restore its conquests, but Athens was to keep Nisaea; her demand for Plataea being met by the Thebans asserting that they had acquired the place not by force or treachery, but by the voluntary adhesion upon agreement of its citizens; and the same, according to the Athenian account, being the history of her acquisition of Nisaea. This arranged, the Lacedaemonians summoned their allies, and all voting for peace except the Boeotians, Corinthians, Eleans, and Megarians, who did not approve of these proceedings, they concluded the treaty and made peace, each of the contracting parties swearing to the following articles:—

CHAPTER 5.18

SECTION 5.18.1
The Athenians and Lacedaemonians and their allies made a treaty, and swear to it, city by city, as follows:

SECTION 5.18.2
1. Touching the national temples, there shall be a free passage by land and by sea to all who wish it, to sacrifice, travel, consult, and attend the oracle or games, according to the customs of their countries.2. The temple and shrine of Apollo at Delphi and the Delphians shall be governed by their own laws, taxed by their own state, and judged by their own judges, the land and the people, according to the custom of their country.

SECTION 5.18.3
3. The treaty shall be binding for fifty years upon the Athenians and the allies of the Athenians, and upon the Lacedaemonians and the allies of the Lacedaemonians, without fraud or hurt by land or by sea.

SECTION 5.18.4
4. It shall not be lawful to take up arms, with intent to do hurt, either for the Lacedaemonians and their allies against the Athenians and their allies, or for the Athenians and their allies against the Lacedaemonians and their allies, in any way or means whatsoever. But should any difference arise between them they are to have recourse to law and oaths, according as may be agreed between the parties.

SECTION 5.18.5
5. The Lacedaemonians and their allies shall give back Amphipolis to the Athenians. Nevertheless, in the case of cities given up by the Lacedaemonians to the Athenians, the inhabitants shall be allowed to go where they please and to take their property with them; and the cities shall be independent, paying only the tribute of Aristides. And it shall not be lawful for the Athenians or their allies to carry on war against them after the treaty has been concluded, so long as the tribute is paid. The cities referred to are Argilus, Stagirus, Acanthus, Scolus, Olynthus, and Spartolus. These cities shall be neutral, allies neither of the Lacedaemonians nor of the Athenians; but if the cities consent, it shall be lawful for the Athenians to make them their allies, provided always that the cities wish it.

SECTION 5.18.6
The Mecybernaeans, Sanaeans and Singaeans shall inhabit their own cities, as also the Olynthians and Acanthians;

SECTION 5.18.7
but the Lacedaemonians and their allies shall give back Panactum to the Athenians.6. The Athenians shall give back Coryphasium, Cythera, Methana, Pteleum, and Atalanta to the Lacedaemonians, and also all Lacedaemonians that are in the prison at Athens or elsewhere in the Athenian dominions, and shall let go the Peloponnesians besieged in Scione, and all others in Scione that are allies of the Lacedaemonians, and all whom Brasidas sent in there, and any others of the allies of the Lacedaemonians that may be in the prison at Athens or elsewhere in the Athenian dominions.7. The Lacedaemonians and their allies shall in like manner give back any of the Athenians or their allies that they may have in their hands.

SECTION 5.18.8
8. In the case of Scione, Torone, and Sermylium, and any other cities that the Athenians may have, the Athenians may adopt such measures as they please.

SECTION 5.18.9
9. The Athenians shall take an oath to the Lacedaemonians and their allies, city by city. Every man shall swear by the most binding oath of his country, seventeen from each city. The oath shall be as follows:—‘I will abide by this agreement and treaty honestly and without deceit.’ In the same way an oath shall be taken by the Lacedaemonians and their allies to the Athenians;

SECTION 5.18.10
and the oath shall be renewed annually by both parties. Pillars shall be erected at Olympia, Pythia, the Isthmus, at Athens in the Acropolis, and at Lacedaemon in the temple at Amyclae.

SECTION 5.18.11
10. If anything be forgotten, whatever it be, and on whatever point, it shall be consistent with their oath for both parties the Athenians and Lacedaemonians to alter it, according to their discretion.

CHAPTER 5.19

SECTION 5.19.1
The treaty begins from the Ephoralty of Pleistolas in Lacedaemon, on the 27th day of the month of Artemisium, and from the Archonship of Alcaeus at Athens, on the 25th day of the month of Elaphebolion.

SECTION 5.19.2
Those who took the oath and poured the libations for the Lacedaemonians were Pleistoanax, Agis, Pleistolas, Damagetus, Chionis, Metagenes, Acanthus, Daithus, Ischagoras, Philocharidas, Zeuxidas, Antippus, Tellis, Alcinadas, Empedias, Menas, and Laphilus; for the Athenians, Lampon, Isthmionicus, Nicias, Laches, Euthydemus, Procles, Pythodorus, Hagnon, Myrtilus, Thrasycles, Theagenes, Aristocrates, Iolcius, Timocrates, Leon, Lamachus and Demosthenes.

CHAPTER 5.20

SECTION 5.20.1
This treaty was made in the spring, just at the end of winter, directly after the city festival of Dionysus, just ten years, with the difference of a few days, from the first invasion of Attica and the commencement of this war.

SECTION 5.20.2
This must be calculated by the seasons rather than by trusting to the enumeration of the names of the several magistrates or offices of honor that are used to mark past events. Accuracy is impossible where an event may have occurred in the beginning, or middle, or at any period in their tenure of office.

SECTION 5.20.3
But by computing by summers and winters, the method adopted in this history, it will be found that, each of these amounting to half a year, there were ten summers and as many winters contained in this first war.

CHAPTER 5.21

SECTION 5.21.1
Meanwhile the Lacedaemonians, to whose lot it fell to begin the work of restitution, immediately set free all the prisoners of war in their possession, and sent Ischagoras, Menas, and Philocharidas as envoys to the towns in the direction of Thrace, to order Clearidas to hand over Amphipolis to the Athenians, and the rest of their allies each to accept the treaty as it affected them.

SECTION 5.21.2
They, however, did not like its terms, and refused to accept it; Clearidas also, willing to oblige the Chalcidians, would not hand over the town, averring his inability to do so against their will.

SECTION 5.21.3
Meanwhile he hastened in person to Lacedaemon with envoys from the place, to defend his disobedience against the possible accusations of Ischagoras and his companions, and also to see whether it was too late for the agreement to be altered; and on finding the Lacedaemonians were bound, quickly set out back again with instructions from them to hand over the place, if possible, or at all events to bring out the Peloponnesians that were in it.

CHAPTER 5.22

SECTION 5.22.1
The allies happened to be present in person at Lacedaemon, and those who had not accepted the treaty were now asked by the Lacedaemonians to adopt it. This, however, they refused to do, for the same reasons as before, unless a fairer one than the present were agreed upon;

SECTION 5.22.2
and remaining firm in their determination were dismissed by the Lacedaemonians, who now decided on forming an alliance with the Athenians, thinking that Argos, who had refused the application of Ampelidas and Lichas for a renewal of the treaty, would without Athens be no longer formidable, and that the rest of the Peloponnese would be most likely to keep quiet, if the coveted alliance of Athens were shut against them.

SECTION 5.22.3
Accordingly, after conference with the Athenian ambassadors, an alliance was agreed upon and oaths were exchanged, upon the terms following:—

CHAPTER 5.23

SECTION 5.23.1
1. The Lacedaemonians shall be allies of the Athenians for fifty years.2. Should any enemy invade the territory of Lacedaemon and injure the Lacedaemonians, the Athenians shall help them in such way as they most effectively can, according to their power. But if the invader be gone after plundering the country, that city shall be the enemy of Lacedaemon and Athens, and shall be chastised by both, and one shall not make peace without the other. This to be honestly, loyally, and without fraud.

SECTION 5.23.2
3. Should any enemy invade the territory of Athens and injure the Athenians, the Lacedaemonians shall help them in such way as they most effectively can, according to their power. But if the invader be gone after plundering the country, that city shall be the enemy of Lacedaemon and Athens, and shall be chastised by both, and one shall not make peace without the other. This to be honestly, loyally, and without fraud.

SECTION 5.23.3
4. Should the slave population rise, the Athenians shall help the Lacedaemonians with all their might, according to their power.

SECTION 5.23.4
5. This treaty shall be sworn to by the same persons on either side that swore to the other. It shall be renewed annually by the Lacedaemonians going to Athens for the Dionysia, and the Athenians to Lacedaemon for the Hyacinthia,

SECTION 5.23.5
and a pillar shall be set up by either party; at Lacedaemon near the statue of Apollo at Amyclae, and at Athens on the Acropolis near the statue of Athena.

SECTION 5.23.6
Should the Lacedaemonians and Athenians see fit to add to or take away from the alliance in any particular, it shall be consistent with their oaths for both parties to do so, according to their discretion.

CHAPTER 5.24

SECTION 5.24.1
Those who took the oath for the Lacedaemonians were Pleistoanax, Agis, Pleistolas, Damagetus, Chionis, Metagenes, Acanthus, Daithus, Ischagoras, Philocharidas, Zeuxidas, Antippus, Alcinadas, Tellis, Empedias, Menas, and Laphilus; for the Athenians, Lampon, Isthmionicus, Laches, Nicias, Euthydemus, Procles, Pythodorus, Hagnon, Myrtilus, Thrasycles, Theagenes, Aristocrates, Iolcius, Timocrates, Leon, Lamachus, and Demosthenes.

SECTION 5.24.2
This alliance was made not long after the treaty; and the Athenians gave back the men from the island to the Lacedaemonians, and the summer of the eleventh year began. This completes the history of the first war, which occupied the whole of the ten years previously.

CHAPTER 5.25

SECTION 5.25.1
After the treaty and the alliance between the Lacedaemonians and Athenians, concluded after the ten years' war, in the Ephorate of Pleistolas at Lacedaemon, and the Archonship of Alcaeus at Athens, the states which had accepted them were at peace; but the Corinthians and some of the cities in Peloponnese trying to disturb the settlement, a fresh agitation was instantly commenced by the allies against Lacedaemon.

SECTION 5.25.2
Further, the Lacedaemonians, as time went on, became suspected by the Athenians through their not performing some of the provisions in the treaty;

SECTION 5.25.3
and though for six years and ten months they abstained from invasion of each other's territory, yet abroad an unstable armistice did not prevent either party doing the other the most effectual injury, until they were finally obliged to break the treaty made after the ten years' war and to have recourse to open hostilities.

CHAPTER 5.26

SECTION 5.26.1
The history of this period has been also written by the same Thucydides, an Athenian, in the chronological order of events by summers and winters, to the time when the Lacedaemonians and their allies put an end to the Athenian empire, and took the Long Walls and Piraeus. The war had then lasted for twenty-seven years in all.

SECTION 5.26.2
Only a mistaken judgment can object to including the interval of treaty in the war. Looked at by the light of facts it cannot, it will be found, be rationally considered a state of peace, where neither party either gave or got back all that they had agreed, apart from the violations of it which occurred on both sides in the Mantinean and Epidaurian wars and other instances, and the fact that the allies in the direction of Thrace were in as open hostility as ever, while the Boeotians had only a truce renewed every ten days.

SECTION 5.26.3
So that the first ten years' war, the treacherous armistice that followed it, and the subsequent war will, calculating by the seasons, be found to make up the number of years which I have mentioned, with the difference of a few days, and to afford an instance of faith in oracles being for once justified by the event.

SECTION 5.26.4
I certainly all along remember from the beginning to the end of the war its being commonly declared that it would last thrice nine years.

SECTION 5.26.5
I lived through the whole of it, being of an age to comprehend events, and giving my attention to them in order to know the exact truth about them. It was also my fate to be an exile from my country for twenty years after my command at Amphipolis; and being present with both parties, and more especially with the Peloponnesians by reason of my exile, I had leisure to observe affairs somewhat particularly.

SECTION 5.26.6
I will accordingly now relate the differences that arose after the ten years' war, the breach of the treaty, and the hostilities that followed.

CHAPTER 5.27

SECTION 5.27.1
After the conclusion of the fifty years' truce and of the subsequent alliance, the embassies from Peloponnese which had been summoned for this business returned from Lacedaemon.

SECTION 5.27.2
The rest went straight home, but the Corinthians first turned aside to Argos and opened negotiations with some of the men in office there, pointing out that Lacedaemon could have no good end in view, but only the subjugation of Peloponnese, or she would never have entered into treaty and alliance with the once detested Athenians, and that the duty of consulting for the safety of Peloponnese had now fallen upon Argos, who should immediately pass a decree inviting any Hellenic state that chose, such state being independent and accustomed to meet fellow-powers upon the fair and equal ground of law and justice, to make a defensive alliance with the Argives; appointing a few individuals with plenipotentiary powers, instead of making the people the medium of negotiation, in order that, in the case of an applicant being rejected, the fact of his overtures might not be made public. They said that many would come over from hatred of the Lacedaemonians.

SECTION 5.27.3
After this explanation of their views the Corinthians returned home.

CHAPTER 5.28

SECTION 5.28.1
The persons with whom they had communicated reported the proposal to their government and people, and the Argives passed the decree and chose twelve men to negotiate an alliance for any Hellenic state that wished it, except Athens and Lacedaemon, neither of which should be able to join without reference to the Argive people.

SECTION 5.28.2
Argos came in to the plan the more readily because she saw that war with Lacedaemon was inevitable, the truce being on the point of expiring; and also because she hoped to gain the supremacy of Peloponnese. For at this time Lacedaemon had sunk very low in public estimation because of her disasters, while the Argives were in a most flourishing condition, having taken no part in the Attic war, but having on the contrary profited largely by their neutrality.

SECTION 5.28.3
The Argives accordingly prepared to receive into alliance any of the Hellenes that desired it.

CHAPTER 5.29

SECTION 5.29.1
The Mantineans and their allies were the first to come over through fear of the Lacedaemonians. Having taken advantage of the war against Athens to reduce a large part of Arcadia into subjection, they thought that Lacedaemon would not leave them undisturbed in their conquests, now that she had leisure to interfere, and consequently gladly turned to a powerful city like Argos, the historical enemy of the Lacedaemonians, and a sister democracy.

SECTION 5.29.2
Upon the defection of Mantinea the rest of Peloponnese at once began to agitate the propriety of following her example, conceiving that the Mantineans would not have changed sides without good reason, besides which they were angry with Lacedaemon among other reasons for having inserted in the treaty with Athens that it should be consistent with their oaths for both parties, Lacedaemonians and Athenians, to add to or take away from it according to their discretion.

SECTION 5.29.3
It was this clause that was the real origin of the panic in Peloponnese, by exciting suspicions of a Lacedaemonian and Athenian combination against their liberties: any alteration should properly have been made conditional upon the consent of the whole body of the allies.

SECTION 5.29.4
With these apprehensions there was a very general desire in each state to place itself in alliance with Argos.

CHAPTER 5.30

SECTION 5.30.1
In the meantime the Lacedaemonians perceiving the agitation going on in Peloponnese, and that Corinth was the author of it and was herself about to enter into alliance with the Argives, sent ambassadors thither in the hope of preventing what was in contemplation. They accused her of having brought it all about, and told her that she could not desert Lacedaemon and become the ally of Argos, without adding violation of her oaths to the crime which she had already committed in not accepting the treaty with Athens, when it had been expressly agreed that the decision of the majority of the allies should be binding, unless the gods or heroes stood in the way.

SECTION 5.30.2
Corinth in her answer, delivered before those of her allies who had like her refused to accept the treaty, and whom she had previously invited to attend, refrained from openly stating the injuries she complained of, such as the non-recovery of Sollium or Anactorium from the Athenians, or any other point in which she thought she had been prejudiced, but took shelter under the pretext that she could not give up her Thracian allies, to whom her separate individual security had been given, when they first rebelled with Potidaea, as well as upon subsequent occasions.

SECTION 5.30.3
She denied, therefore, that she committed any violation of her oaths to the allies in not entering into the treaty with Athens; having sworn upon the faith of the gods to her Thracian friends, she could not honestly give them up. Besides, the expression was, ‘unless the gods or heroes stand in the way.’ Now here, as it appeared to her, the gods stood in the way.

SECTION 5.30.4
This was what she said on the subject of her former oaths. As to the Argive alliance she would confer with her friends, and do whatever was right.

SECTION 5.30.5
The Lacedaemonian envoys returning home, some Argive ambassadors who happened to be in Corinth pressed her to conclude the alliance without further delay, but were told to attend at the next congress to be held at Corinth.

CHAPTER 5.31

SECTION 5.31.1
Immediately afterwards an Elean embassy arrived, and first making an alliance with Corinth went on from thence to Argos, according to their instructions, and became allies of the Argives, their country being just then at enmity with Lacedaemon and Lepreum.

SECTION 5.31.2
Some time back there had been a war between the Lepreans and some of the Arcadians; and the Eleans being called in by the former with the offer of half their lands, had put an end to the war, and leaving the land in the hands of its Leprean occupiers had imposed upon them the tribute of a talent to the Olympian Zeus.

SECTION 5.31.3
Till the Attic war this tribute was paid by the Lepreans, who then took the war as an excuse for no longer doing so, and upon the Eleans using force appealed to Lacedaemon. The case was thus submitted to her arbitrament; but the Eleans, suspecting the fairness of the tribunal, renounced the reference and laid waste the Leprean territory.

SECTION 5.31.4
The Lacedaemonians nevertheless decided that the Lepreans were independent and the Eleans aggressors, and as the latter did not abide by the arbitration, sent a garrison of heavy infantry into Lepreum.

SECTION 5.31.5
Upon this the Eleans, holding that Lacedaemon had received one of their rebel subjects, put forward the convention providing that each confederate should come out of the Attic war in possession of what he had when he went into it, and considering that justice had not been done them went over to the Argives, and now made the alliance through their ambassadors, who had been instructed for that purpose.

SECTION 5.31.6
Immediately after them the Corinthians and the Thracian Chalcidians became allies of Argos. Meanwhile the Boeotians and Megarians, who acted together, remained quiet, being left to do as they pleased by Lacedaemon, and thinking that the Argive democracy would not suit so well with their aristocratic government as the Lacedaemonian constitution.

CHAPTER 5.32

SECTION 5.32.1
About the same time in this summer Athens succeeded in reducing Scione, put the adult males to death, and making slaves of the women and children, gave the land for the Plataeans to live in. She also brought back the Delians to Delos, moved by her misfortunes in the field and by the commands of the god at Delphi.

SECTION 5.32.2
Meanwhile the Phocians and Locrians commenced hostilities.

SECTION 5.32.3
The Corinthians and Argives being now in alliance, went to Tegea to bring about its defection from Lacedaemon, seeing that if so considerable a state could be persuaded to join, all Peloponnese would be with them.

SECTION 5.32.4
But when the Tegeans said that they would do nothing against Lacedaemon, the hitherto zealous Corinthians relaxed their activity, and began to fear that none of the rest would now come over.

SECTION 5.32.5
Still they went to the Boeotians and tried to persuade them to alliance and a common action generally with Argos and themselves, and also begged them to go with them to Athens and obtain for them a ten days' truce similar to that made between the Athenians and Boeotians not long after the fifty years' treaty, and in the event of the Athenians refusing, to throw up the armistice, and not make any truce in future without Corinth. These were the requests of the Corinthians.

SECTION 5.32.6
The Boeotians stopped them on the subject of the Argive alliance, but went with them to Athens, where however they failed to obtain the ten days' truce; the Athenian answer being, that the Corinthians had truce already, as being allies of Lacedaemon.

SECTION 5.32.7
Nevertheless the Boeotians did not throw up their ten days' truce, in spite of the prayers and reproaches of the Corinthians for their breach of faith; and these last had to content themselves with a de facto armistice with Athens.

CHAPTER 5.33

SECTION 5.33.1
The same summer the Lacedaemonians marched into Arcadia with their whole levy under Pleistoanax, son of Pausanias, king of Lacedaemon, against the Parrhasians, who were subjects of Mantinea, and a faction of whom had invited their aid. They also meant to demolish, if possible, the fort of Cypsela which the Mantineans had built and garrisoned in the Parrhasian territory, to annoy the district of Sciritis in Laconia.

SECTION 5.33.2
The Lacedaemonians accordingly laid waste the Parrhasian country, and the Mantineans, placing their town in the hands of an Argive garrison, addressed themselves to the defence of their confederacy, but being unable to save Cypsela or the Parrhasian towns went back to Mantinea.

SECTION 5.33.3
Meanwhile the Lacedaemonians made the Parrhasians independent, razed the fortress and returned home.

CHAPTER 5.34

SECTION 5.34.1
The same summer the soldiers from Thrace who had gone out with Brasidas came back, having been brought from thence after the treaty by Clearidas; and the Lacedaemonians decreed that the Helots who had fought with Brasidas should be free and allowed to live where they liked, and not long afterwards settled them with the Neodamodes at Lepreum, which is situated on the Laconian and Elean border; Lacedaemon being at this time at enmity with Elis.

SECTION 5.34.2
Those however of the Spartans who had been taken prisoners on the island and had surrendered their arms might, it was feared, suppose that they were to be subjected to some degradation in consequence of their misfortune, and so make some attempt at revolution, if left in possession of their franchise. These were therefore at once disfranchised, although some of them were in office at the time, and thus placed under a disability to take office, or buy and sell anything. After some time, however, the franchise was restored to them.

CHAPTER 5.35

SECTION 5.35.1
The same summer the Dians took Thyssus, a town on Acte by Athos in alliance with Athens.

SECTION 5.35.2
During the whole of this summer intercourse between the Athenians and Peloponnesians continued, although each party began to suspect the other directly after the treaty, because of the places specified in it not being restored.

SECTION 5.35.3
Lacedaemon, to whose lot it had fallen to begin by restoring Amphipolis and the other towns, had not done so. She had equally failed to get the treaty accepted by her Thracian allies, or by the Boeotians or the Corinthians; although she was continually promising to unite with Athens in compelling their compliance, if it were longer refused. She also kept fixing a time at which those who still refused to come in were to be declared enemies to both parties, but took care not to bind herself by any written agreement.

SECTION 5.35.4
Meanwhile the Athenians, seeing none of these professions performed in fact, began to suspect the honesty of her intentions, and consequently not only refused to comply with her demands for Pylos, but also repented having given up the prisoners from the island, and kept tight hold of the other places, until Lacedaemon's part of the treaty should be fulfilled.

SECTION 5.35.5
Lacedaemon, on the other hand, said she had done what she could, having given up the Athenian prisoners of war in her possession, evacuated Thrace, and performed everything else in her power. Amphipolis it was out of her ability to restore; but she would endeavor to bring the Boeotians and Corinthians in to the treaty, to recover Panactum, and send home all the Athenian prisoners of war in Boeotia.

SECTION 5.35.6
Meanwhile she required that Pylos should be restored, or at all events that the Messenians and Helots should be withdrawn, as her troops had been from Thrace, and the place garrisoned, if necessary, by the Athenians themselves.

SECTION 5.35.7
After a number of different conferences held during the summer she succeeded in persuading Athens to withdraw from Pylos the Messenians and the rest of the Helots and deserters from Laconia, who were accordingly settled by her at Cranii in Cephallenia.

SECTION 5.35.8
Thus during this summer there was peace and intercourse between the two peoples.

CHAPTER 5.36

SECTION 5.36.1
Next winter, however, the Ephors under whom the treaty had been made were no longer in office, and some of their successors were directly opposed to it. Embassies now arrived from the Lacedaemonian confederacy, and the Athenians, Boeotians, and Corinthians also presented themselves at Lacedaemon, and after much discussion and no agreement between them, separated for their several homes; when Cleobulus and Xenares, the two Ephors who were the most anxious to break off the treaty, took advantage of this opportunity to communicate privately with the Boeotians and Corinthians, and advising them to act as much as possible together, instructed the former first to enter into alliance with Argos, and then try and bring themselves and the Argives into alliance with Lacedaemon. The Boeotians would so be least likely to be compelled to come in to the Attic treaty; and the Lacedaemonians would prefer gaining the friendship and alliance of Argos even at the price of the hostility of Athens and the rupture of the treaty. The Boeotians knew that an honorable friendship with Agros had been long the desire of Lacedaemon; for the Lacedaemonians believed that this would considerably facilitate the conduct of the war outside Peloponnese.

SECTION 5.36.2
Meanwhile they begged the Boeotians to place Panactum in her hands in order that she might, if possible, obtain Pylos in exchange for it, and so be more in a position to resume hostilities with Athens.

CHAPTER 5.37

SECTION 5.37.1
After receiving these instructions for their governments from Xenares and Cleobulus and their other friends at Lacedaemon, the Boeotians and Corinthians departed.

SECTION 5.37.2
On their way home they were joined by two persons high in office at Argos who had waited for them on the road, and who now sounded them upon the possibility of the Boeotians joining the Corinthians, Eleans, and Mantineans in becoming the allies of Argos, in the idea that if this could be effected they would be able, thus united, to make peace or war as they pleased either against Lacedaemon or any other power.

SECTION 5.37.3
The Boeotian envoys were pleased at thus hearing themselves accidentally asked to do what their friends at Lacedaemon had told them; and the two Argives perceiving that their proposal was agreeable, departed with a promise to send ambassadors to the Boeotians.

SECTION 5.37.4
On their arrival the Boeotians reported to the Boeotarchs what had been said to them at Lacedaemon and also by the Argives who had met them, and the Boeotarchs, pleased with the idea, embraced it with the more eagerness from the lucky coincidence of Argos soliciting the very thing wanted by their friends at Lacedaemon.

SECTION 5.37.5
Shortly afterwards ambassadors appeared from Argos with the proposals indicated; and the Boeotarchs approved of the terms and dismissed the ambassadors with a promise to send envoys to Argos to negotiate the alliance.

CHAPTER 5.38

SECTION 5.38.1
In the meantime it was decided by the Boeotarchs, the Corinthians, the Megarians, and the envoys from Thrace first to interchange oaths together to give help to each other whenever it was required and not to make war or peace except in common; after which the Boeotians and Megarians, who acted together, should make the alliance with Argos.

SECTION 5.38.2
But before the oaths were taken the Boeotarchs communicated these proposals to the four councils of the Boeotians, in whom the supreme power resides, and advised them to interchange oaths with all such cities as should be willing to enter into a defensive league with the Boeotians.

SECTION 5.38.3
But the members of the Boeotian councils refused their assent to the proposal, being afraid of offending Lacedaemon by entering into a league with the deserter Corinth; the Boeotarchs not having acquainted them with what had passed at Lacedaemon and with the advice given by Cleobulus and Xenares and the Boeotian partisans there, namely, that they should become allies of Corinth and Argos as a preliminary to a junction with Lacedaemon; fancying that, even if they should say nothing about this, the councils would not vote against what had been decided and advised by the Boeotarchs.

SECTION 5.38.4
This difficulty arising, the Corinthians and the envoys from Thrace departed without anything having been concluded; and the Boeotarchs, who had previously intended after carrying this to try and effect the alliance with Argos, now omitted to bring the Argive question before the councils, or to send to Argos the envoys whom they had promised; and a general coldness and delay ensued in the matter.

CHAPTER 5.39

SECTION 5.39.1
In this same winter Mecyberna was assaulted and taken by the Olynthians, having an Athenian garrison inside it.

SECTION 5.39.2
All this while negotiations had been going on between the Athenians and Lacedaemonians about the conquests still retained by each, and Lacedaemon, hoping that if Athens were to get back Panactum from the Boeotians she might herself recover Pylos, now sent an embassy to the Boeotians, and begged them to place Panactum and their Athenian prisoners in her hands, in order that she might exchange them for Pylos.

SECTION 5.39.3
This the Boeotians refused to do, unless Lacedaemon made a separate alliance with them as she had done with Athens. Lacedaemon knew that this would be a breach of faith to Athens, as it had been agreed that neither of them should make peace or war without the other; yet wishing to obtain Panactum which she hoped to exchange for Pylos, and the party who pressed for the dissolution of the treaty strongly affecting the Boeotian connection, she at length concluded the alliance just as winter gave way to spring; and Panactum was instantly razed. And so the eleventh year of the war ended.

CHAPTER 5.40

SECTION 5.40.1
In the first days of the summer following, the Argives, seeing that the promised ambassadors from Boeotia did not arrive, and that Panactum was being demolished, and that a separate alliance had been concluded between the Boeotians and Lacedaemonians, began to be afraid that Argos might be left alone, and all the confederacy go over to Lacedaemon.

SECTION 5.40.2
They fancied that the Boeotians had been persuaded by the Lacedaemonians to raze Panactum and to enter into the treaty with the Athenians, and that Athens was privy to this arrangement, and even her alliance, therefore, no longer open to them—a resource which they had always counted upon, by reason of the dissensions existing, in the event of the non-continuance of their treaty with Lacedaemon.

SECTION 5.40.3
In this strait the Argives, afraid that, as the result of refusing to renew the treaty with Lacedaemon and aspiring to the supremacy in Peloponnese, they would have the Lacedaemonians, Tegeans, Boeotians, and Athenians on their hands all at once, now hastily sent off Eustrophus and Aeson, who seemed the persons most likely to be acceptable, as envoys to Lacedaemon, with the view of making as good a treaty as they could with the Lacedaemonians, upon such terms as could be got, and being left in peace.

CHAPTER 5.41

SECTION 5.41.1
Having reached Lacedaemon, their ambassadors proceeded to negotiate the terms of the proposed treaty.

SECTION 5.41.2
What the Argives first demanded was that they might be allowed to refer to the arbitration of some state or private person the question of the Cynurian land, a piece of frontier-territory about which they have always been disputing, and which contains the towns of Thyrea and Anthene, and is occupied by the Lacedaemonians. The Lacedaemonians at first said that they could not allow this point to be discussed, but were ready to conclude upon the old terms. Eventually, however, the Argive ambassadors succeeded in obtaining from them this concession:—For the present there was to be a truce for fifty years, but it should be competent for either party, there being neither plague nor war in Lacedaemon or Argos, to give a formal challenge and decide the question of this territory by battle, as on a former occasion, when both sides claimed the victory; pursuit not being allowed beyond the frontier of Argos or Lacedaemon.

SECTION 5.41.3
The Lacedaemonians at first thought this mere folly; but at last, anxious at any cost to have the friendship of Argos, they agreed to the terms demanded, and reduced them to writing. However, before any of this should become binding, the ambassadors were to return to Argos and communicate with their people, and in the event of their approval, to come at the Feast of the Hyacinthia and take the oaths.The envoys returned accordingly.

CHAPTER 5.42

SECTION 5.42.1
In the meantime, while the Argives were engaged in these negotiations, the Lacedaemonian ambassadors, Andromedes, Phaedimus, and Antimenidas, who were to receive the prisoners from the Boeotians and restore them and Panactum to the Athenians, found that the Boeotians had themselves razed Panactum, upon the plea that oaths had been anciently exchanged between their people and the Athenians, after a dispute on the subject, to the effect that neither should inhabit the place, but that they should graze it in common. As for the Athenian prisoners of war in the hands of the Boeotians, these were delivered over to Andromedes and his colleagues, and by them conveyed to Athens and given back. The envoys at the same time announced the razing of Panactum, which to them seemed as good as its restitution, as it would no longer lodge an enemy of Athens.

SECTION 5.42.2
This announcement was received with great indignation by the Athenians, who thought that the Lacedaemonians had played them false, both in the matter of the demolition of Panactum, which ought to have been restored to them standing, and in having, as they now heard, made a separate alliance with the Boeotians, in spite of their previous promise to join Athens in compelling the adhesion of those who refused to accede to the treaty. The Athenians also considered the other points in which Lacedaemon had failed in her compact, and thinking that they had been overreached, gave an angry answer to the ambassadors and sent them away.

CHAPTER 5.43

SECTION 5.43.1
The breach between the Lacedaemonians and Athenians having gone thus far, the party at Athens, also, who wished to cancel the treaty, immediately put themselves in motion.

SECTION 5.43.2
Foremost amongst these was Alcibiades, son of Clinias, a man yet young in years for any other Hellenic city, but distinguished by the splendor of his ancestry. Alcibiades thought the Argive alliance really preferable, not that personal pique had not also a great deal to do with his opposition; he being offended with the Lacedaemonians for having negotiated the treaty through Nicias and Laches, and having overlooked him on account of his youth, and also for not having shown him the respect due to the ancient connection of his family with them as their Proxeni, which, renounced by his grandfather, he had lately himself thought to renew by his attentions to their prisoners taken in the island.

SECTION 5.43.3
Being thus, as he thought, slighted on all hands, he had in the first instance spoken against the treaty, saying that the Lacedaemonians were not to be trusted, but that they only treated, in order to be enabled by this means to crush Argos, and afterwards to attack Athens alone; and now, immediately upon the above breach occurring, he sent privately to the Argives, telling them to come as quickly as possible to Athens, accompanied by the Mantineans and Eleans, with proposals of alliance; as the moment was propitious and he himself would do all he could to help them.

CHAPTER 5.44

SECTION 5.44.1
Upon receiving this message and discovering that the Athenians, far from being privy to the Boeotian alliance, were involved in a serious quarrel with the Lacedaemonians, the Argives paid no further attention to the embassy which they had just sent to Lacedaemon on the subject of the treaty, and began to incline rather towards the Athenians, reflecting that, in the event of war, they would thus have on their side a city that was not only an ancient ally of Argos, but a sister democracy and very powerful at sea.

SECTION 5.44.2
They accordingly at once sent ambassadors to Athens to treat for an alliance, accompanied by others from Elis and Mantinea.

SECTION 5.44.3
At the same time arrived in haste from Lacedaemon an embassy consisting of persons reputed well disposed towards the Athenians—Philocharidas, Leon, and Endius, for fear that the Athenians in their irritation might conclude alliance with the Argives, and also to ask back Pylos in exchange for Panactum, and in defence of the alliance with the Boeotians to plead that it had not been made to hurt the Athenians.

CHAPTER 5.45

SECTION 5.45.1
Upon the envoys speaking in the senate upon these points, and stating that they had come with full powers to settle all others at issue between them, Alcibiades became afraid that if they were to repeat these statements to the popular assembly, they might gain the multitude, and the Argive alliance might be rejected,

SECTION 5.45.2
and accordingly had recourse to the following stratagem. He persuaded the Lacedaemonians by a solemn assurance that if they would say nothing of their full powers in the assembly, he would give back Pylos to them (himself, the present opponent of its restitution, engaging to obtain this from the Athenians), and would settle the other points at issue.

SECTION 5.45.3
His plan was to detach them from Nicias and to disgrace them before the people, as being without sincerity in their intentions, or even common consistency in their language, and so to get the Argives, Eleans, and Mantineans taken into alliance.

SECTION 5.45.4
This plan proved successful. When the envoys appeared before the people, and upon the question being put to them, did not say as they had said in the senate, that they had come with full powers, the Athenians lost all patience, and carried away by Alcibiades, who thundered more loudly than ever against the Lacedaemonians, were ready instantly to introduce the Argives and their companions and to take them into alliance. An earthquake, however, occurring, before anything definite had been done, this assembly was adjourned.

CHAPTER 5.46

SECTION 5.46.1
In the assembly held the next day, Nicias, in spite of the Lacedaemonians having been deceived themselves, and having allowed him to be deceived also in not admitting that they had come with full powers, still maintained that it was best to be friends with the Lacedaemonians, and, letting the Argive proposals stand over, to send once more to Lacedaemon and learn her intentions. The adjournment of the war could only increase their own prestige and injure that of their rivals; the excellent state of their affairs making it their interest to preserve this prosperity as long as possible, while those of Lacedaemon were so desperate that the sooner she could try her fortune again the better.

SECTION 5.46.2
He succeeded accordingly in persuading them to send ambassadors, himself being among the number, to invite the Lacedaemonians, if they were really sincere, to restore Panactum intact with Amphipolis, and to abandon their alliance with the Boeotians (unless they consented to accede to the treaty), agreeably to the stipulation which forbade either party to treat without the other.

SECTION 5.46.3
The ambassadors were also directed to say that the Athenians, had they wished to play false, might already have made alliance with the Argives, who were indeed come to Athens for that very purpose, and went off furnished with instructions as to any other complaints that the Athenians had to make.

SECTION 5.46.4
Having reached Lacedaemon they communicated their instructions, and concluded by telling the Lacedaemonians that unless they gave up their alliance with the Boeotians, in the event of their not acceding to the treaty, the Athenians for their part would ally themselves with the Argives and their friends. The Lacedaemonians, however, refused to give up the Boeotian alliance—the party of Xenares the Ephor, and such as shared their view, carrying the day upon this point—but renewed the oaths at the request of Nicias, who feared to return without having accomplished anything and to be disgraced; as was indeed his fate, he being held the author of the treaty with Lacedaemon.

SECTION 5.46.5
When he returned, and the Athenians heard that nothing had been done at Lacedaemon, they flew into a passion, and deciding that faith had not been kept with them, took advantage of the presence of the Argives and their allies, who had been introduced by Alcibiades, and made a treaty and alliance with them upon the terms following:—

CHAPTER 5.47

SECTION 5.47.1
The Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans, acting for themselves and the allies in their respective empires, made a treaty for a hundred years, to be without fraud or hurt by land and by sea.

SECTION 5.47.2
1. It shall not be lawful to carry on war, either for the Argives, Eleans, Mantineans, and their allies, against the Athenians, or the allies in the Athenian empire; or for the Athenians and their allies against the Argives, Eleans, Mantineans, or their allies, in any way or means whatsoever.The Athenians, Argives, Eleans, and Mantineans shall be allies for a hundred years upon the terms following:—

SECTION 5.47.3
2. If an enemy invade the country of the Athenians, the Argives, Eleans, and Mantineans shall go to the relief of Athens, according as the Athenians may require by message, in such way as they most effectually can, to the best of their power. But if the invader be gone after plundering the territory, the offending state shall be the enemy of the Argives, Mantineans, Eleans, and Athenians, and war shall be made against it by all these cities; and no one of the cities shall be able to make peace with that state, except all the above cities agree to do so.

SECTION 5.47.4
3. Likewise the Athenians shall go to the relief of Argos, Mantinea, and Elis, if an enemy invade the country of Elis, Mantinea, or Argos, according as the above cities may require by message, in such way as they most effectually can, to the best of their power. But if the invader be gone after plundering the territory, the state offending shall be the enemy of the Athenians, Argives, Mantineans, and Eleans, and war shall be made against it by all these cities, and peace may not be made with that state except all the above cities agree to it.

SECTION 5.47.5
4. No armed force shall be allowed to pass for hostile purposes through the country of the powers contracting, or of the allies in their respective empires, or to go by sea, except all the cities—that is to say, Athens, Argos, Mantinea, and Elis—vote for such passage.

SECTION 5.47.6
5. The relieving troops shall be maintained by the city sending them for thirty days from their arrival in the city that has required them, and upon their return in the same way; if their services be desired for a longer period the city that sent for them shall maintain them, at the rate of three Aeginetan obols per day for a heavy-armed soldier, archer, or light soldier, and an Aeginetan drachma for a trooper.

SECTION 5.47.7
6. The city sending for the troops shall have the command when the war is in its own country; but in case of the cities resolving upon a joint expedition the command shall be equally divided among all the cities.

SECTION 5.47.8
7. The treaty shall be sworn to by the Athenians for themselves and their allies, by the Argives, Mantineans, Eleans, and their allies, by each state individually. Each shall swear the oath most binding in his country over full-grown victims; the oath being as follows:‘I will stand by the alliance and its articles, justly, innocently, and sincerely, and I will not transgress the same in any way or means whatsoever.’

SECTION 5.47.9
The oath shall be taken at Athens by the Senate and the magistrates, the Prytanes administering it; at Argos by the Senate, the Eighty, and the Artynae, the Eighty administering it; at Mantinea by the Demiurgi, the Senate, and the other magistrates, the Theori and Polemarchs administering it; at Elis by the Demiurgi, the magistrates, and the Six Hundred, the Demiurgi and the Thesmophylaces administering it.

SECTION 5.47.10
The oaths shall be renewed by the Athenians going to Elis, Mantinea, and Argos thirty days before the Olympic games; by the Argives, Mantineans, and Eleans going to Athens ten days before the great feast of the Panathenaea.

SECTION 5.47.11
The articles of the treaty, the oaths, and the alliance shall be inscribed on a stone pillar by the Athenians in the citadel, by the Argives in the market-place, in the temple of Apollo; by the Mantineans in the temple of Zeus, in the market-place; and a brazen pillar shall be erected jointly by them at the Olympic games now at hand.

SECTION 5.47.12
Should the above cities see good to make any addition to these articles, whatever all the above cities shall agree upon, after consulting together, shall be binding.

CHAPTER 5.48

SECTION 5.48.1
Although the treaty and alliances were thus concluded, still the treaty between the Lacedaemonians and Athenians was not renounced by either party.

SECTION 5.48.2
Meanwhile Corinth, although the ally of the Argives, did not accede to the new treaty, any more than she had done to the alliance, defensive and offensive, formed before this between the Eleans, Argives, and Mantineans, when she declared herself content with the first alliance, which was defensive only, and which bound them to help each other, but not to join in attacking any.

SECTION 5.48.3
The Corinthians thus stood aloof from their allies, and again turned their thoughts towards Lacedaemon.

CHAPTER 5.49

SECTION 5.49.1
At the Olympic games which were held this summer, and in which the Arcadian Androsthenes was victor the first time in the wrestling and boxing, the Lacedaemonians were excluded from the temple by the Eleans, and thus prevented from sacrificing or contending, for having refused to pay the fine specified in the Olympic law imposed upon them by the Eleans, who alleged that they had attacked Fort Phyrcus, and sent heavy infantry of theirs into Lepreum during the Olympic truce. The amount of the fine was two thousand minae, two for each heavy-armed soldier, as the law prescribes.

SECTION 5.49.2
The Lacedaemonians sent envoys, and pleaded that the imposition was unjust; saying that the truce had not yet been proclaimed at Lacedaemon when the heavy infantry were sent off.

SECTION 5.49.3
But the Eleans affirmed that the armistice with them had already begun (they proclaim it first among themselves), and that the aggression of the Lacedaemonians had taken them by surprise while they were living quietly as in time of peace, and not expecting anything.

SECTION 5.49.4
Upon this the Lacedaemonians submitted, that if the Eleans really believed that they had committed an aggression, it was useless after that to proclaim the truce at Lacedaemon; but they had proclaimed it notwithstanding, as believing nothing of the kind, and from that moment the Lacedaemonians had made no attack upon their country.

SECTION 5.49.5
Nevertheless the Eleans adhered to what they had said, that nothing would persuade them that an aggression had not been committed; if, however, the Lacedaemonians would restore Lepreum, they would give up their own share of the money and pay that of the god for them.

CHAPTER 5.50

SECTION 5.50.1
As this proposal was not accepted, the Eleans tried a second. Instead of restoring Lepreum, if this was objected to, the Lacedaemonians should ascend the altar of the Olympian Zeus, as they were so anxious to have access to the temple, and swear before the Hellenes that they would surely pay the fine at a later day.

SECTION 5.50.2
This being also refused, the Lacedaemonians were excluded from the temple, the sacrifice, and the games, and sacrificed at home; the Lepreans being the only other Hellenes who did not attend.

SECTION 5.50.3
Still the Eleans were afraid of the Lacedaemonians sacrificing by force, and kept guard with a heavy-armed company of their young men; being also joined by a thousand Argives, the same number of Mantineans, and by some Athenian cavalry who stayed at Harpina during the feast.

SECTION 5.50.4
Great fears were felt in the assembly of the Lacedaemonians coming in arms, especially after Lichas, son of Arcesilaus, a Lacedaemonian, had been scourged on the course by the umpires; because, upon his horses being the winners, and the Boeotian people being proclaimed the victor on account of his having no right to enter, he came forward on the course and crowned the charioteer, in order to show that the chariot was his. After this incident all were more afraid than ever, and firmly looked for a disturbance: the Lacedaemonians, however, kept quiet, and let the feast pass by, as we have seen.

SECTION 5.50.5
After the Olympic games, the Argives and the allies repaired to Corinth to invite her to come over to them. There they found some Lacedaemonian envoys; and a long discussion ensued, which after all ended in nothing, as an earthquake occurred, and they dispersed to their different homes.

CHAPTER 5.51

SECTION 5.51.1
Summer was now over. The winter following a battle took place between the Heracleots in Trachinia and the Aenianians, Dolopians, Malians, and certain of the Thessalians,

SECTION 5.51.2
all tribes bordering on and hostile to the town, which directly menaced their country. Accordingly, after having opposed and harassed it from its very foundation by every means in their power, they now in this battle defeated the Heracleots, Xenares, son of Cnidis, their Lacedaemonian commander, being among the slain. Thus the winter ended and the twelfth year of this war ended also.

CHAPTER 5.52

SECTION 5.52.1
After the battle Heraclea was so terribly reduced that in the first days of the summer following the Boeotians occupied the place and sent away the Lacedaemonian Agesippidas for misgovernment, fearing that the town might be taken by the Athenians while the Lacedaemonians were distracted with the affairs of Peloponnese. The Lacedaemonians, nevertheless, were offended with them for what they had done.

SECTION 5.52.2
The same summer Alcibiades, son of Clinias, now one of the generals at Athens, in concert with the Argives and the allies, went into Peloponnese with a few Athenian heavy infantry and archers, and some of the allies in those parts whom he took up as he passed, and with this army marched here and there through Peloponnese, and settled various matters connected with the alliance, and among other things induced the Patrians to carry their walls down to the sea, intending himself also to build a fort near the Achaean Rhium. However, the Corinthians and Sicyonians, and all others who would have suffered by its being built, came up and hindered him.

CHAPTER 5.53

SECTION 5.53.1
The same summer war broke out between the Epidaurians and Argives. The pretext was that the Epidaurians did not send an offering for their pasture-land to Apollo Pythaeus, as they were bound to do, the Argives having the chief management of the temple; but, apart from this pretext, Alcibiades and the Argives were determined, if possible, to gain possession of Epidaurus, and thus to insure the neutrality of Corinth and give the Athenians a shorter passage for their reinforcement from Aegina than if they had to sail round Scyllaeum. The Argives accordingly prepared to invade Epidaurus by themselves, to exact the offering.

CHAPTER 5.54

SECTION 5.54.1
About the same time the Lacedaemonians marched out with all their people to Leuctra upon their frontier, opposite to Mount Lycaeum, under the command of Agis, son of Archidamus, without any one knowing their destination, not even the cities that sent the contingents.

SECTION 5.54.2
The sacrifices, however, for crossing the frontier not proving propitious, the Lacedaemonians returned home themselves, and sent word to the allies to be ready to march after the month ensuing, which happened to be the month of Carneus, a holy time for the Dorians.

SECTION 5.54.3
Upon the retreat of the Lacedaemonians the Argives marched out on the last day but three of the month before Carneus, and keeping this as the day during the whole time that they were out, invaded and plundered Epidaurus.

SECTION 5.54.4
The Epidaurians summoned their allies to their aid, some of whom pleaded the month as an excuse; others came as far as the frontier of Epidaurus and there remained inactive.

CHAPTER 5.55

SECTION 5.55.1
While the Argives were in Epidaurus embassies from the cities assembled at Mantinea, upon the invitation of the Athenians. The conference having begun, the Corinthian Euphamidas said that their actions did not agree with their words; while they were sitting deliberating about peace, the Epidaurians and their allies and the Argives were arrayed against each other in arms; deputies from each party should first go and separate the armies, and then the talk about peace might be resumed.

SECTION 5.55.2
In compliance with this suggestion they went and brought back the Argives from Epidaurus, and afterwards reassembled, but without succeeding any better in coming to a conclusion; and the Argives a second time invaded Epidaurus and plundered the country.

SECTION 5.55.3
The Lacedaemonians also marched out to Caryae; but the frontier sacrifices again proving unfavorable, they went back again,

SECTION 5.55.4
and the Argives, after ravaging about a third of the Epidaurian territory, returned home. Meanwhile a thousand Athenian heavy infantry had come to their aid under the command of Alcibiades, but finding that the Lacedaemonian expedition was at an end, and that they were no longer wanted, went back again.So passed the summer.

CHAPTER 5.56

SECTION 5.56.1
The next winter the Lacedaemonians managed to elude the vigilance of the Athenians, and sent in a garrison of three hundred men to Epidaurus, under the command of Agesippidas.

SECTION 5.56.2
Upon this the Argives went to the Athenians and complained of their having allowed an enemy to pass by sea, in spite of the clause in the treaty by which the allies were not to allow an enemy to pass through their country. Unless, therefore, they now put the Messenians and Helots in Pylos to annoy the Lacedaemonians, they, the Argives, should consider that faith had not been kept with them.

SECTION 5.56.3
The Athenians were persuaded by Alcibiades to inscribe at the bottom of the Laconian pillar that the Lacedaemonians had not kept their oaths, and to convey the Helots at Cranii to Pylos to plunder the country; but for the rest they remained quiet as before.

SECTION 5.56.4
During this winter hostilities went on between the Argives and Epidaurians, without any pitched battle taking place, but only forays and ambuscades, in which the losses were small and fell now on one side and now on the other.

SECTION 5.56.5
At the close of the winter, towards the beginning of spring, the Argives went with scaling-ladders to Epidaurus, expecting to find it left unguarded on account of the war and to be able to take it by assault, but returned unsuccessful. And the winter ended, and with it the thirteenth year of the war ended also.

CHAPTER 5.57

SECTION 5.57.1
In the middle of the next summer the Lacedaemonians, seeing the Epidaurians, their allies, in distress, and the rest of Peloponnese either in revolt or disaffected, concluded that it was high time for them to interfere if they wished to stop the progress of the evil, and accordingly with their full force, the Helots included, took the field against Argos, under the command of Agis, son of Archidamus, king of the Lacedaemonians.

SECTION 5.57.2
The Tegeans and the other Arcadian allies of Lacedaemon joined in the expedition. The allies from the rest of Peloponnese and from outside mustered at Phlius; the Boeotians with five thousand heavy infantry and as many light troops, and five hundred horse and the same number of dismounted troopers; the Corinthians with two thousand heavy infantry; the rest more or less as might happen; and the Phliasians with all their forces, the army being in their country.

CHAPTER 5.58

SECTION 5.58.1
The preparations of the Lacedaemonians from the first had been known to the Argives, who did not, however, take the field until the enemy was on his road to join the rest at Phlius. Reinforced by the Mantineans with their allies, and by three thousand Elean heavy infantry,

SECTION 5.58.2
they advanced and fell in with the Lacedaemonians at Methydrium in Arcadia. Each party took up its position upon a hill, and the Argives prepared to engage the Lacedaemonians while they were alone; but Agis eluded them by breaking up his camp in the night, and proceeded to join the rest of the allies at Phlius.

SECTION 5.58.3
The Argives discovering this at daybreak, marched first to Argos and then to the Nemean road, by which they expected the Lacedaemonians and their allies would come down.

SECTION 5.58.4
However, Agis, instead of taking this road as they expected, gave the Lacedaemonians, Arcadians, and Epidaurians their orders, and went along another difficult road, and descended into the plain of Argos. The Corinthians, Pellenians, and Phliasians marched by another steep road; while the Boeotians, Megarians, and Sicyonians had instructions to come down by the Nemean road where the Argives were posted, in order that if the enemy advanced into the plain against the troops of Agis, they might fall upon his rear with their cavalry.

SECTION 5.58.5
These dispositions concluded, Agis invaded the plain and began to ravage Saminthus and other places.

CHAPTER 5.59

SECTION 5.59.1
Discovering this, the Argives came up from Nemea, day having now dawned. On their way they fell in with the troops of the Phliasians and Corinthians, and killed a few of the Phliasians, and had perhaps a few more of their own men killed by the Corinthians.

SECTION 5.59.2
Meanwhile the Boeotians, Megarians, and Sicyonians, advancing upon Nemea according to their instructions, found the Argives no longer there, as they had gone down on seeing their property ravaged, and were now forming for battle, the Lacedaemonians imitating their example.

SECTION 5.59.3
The Argives were now completely surrounded; from the plain the Lacedaemonians and their allies shut them off from their city; above them were the Corinthians, Phliasians, and Pellenians; and on the side of Nemea the Boeotians, Sicyonians, and Megarians. Meanwhile their army was without cavalry, the Athenians alone among the allies not having yet arrived.

SECTION 5.59.4
Now the bulk of the Argives and their allies did not see the danger of their position, but thought that they could not have a fairer field, having intercepted the Lacedaemonians in their own country and close to the city.

SECTION 5.59.5
Two men, however, in the Argive army, Thrasylus, one of the five generals, and Alciphron, the Lacedaemonian Proxenus, just as the armies were upon the point of engaging, went and held a parley with Agis and urged him not to bring on a battle, as the Argives were ready to refer to fair and equal arbitration whatever complaints the Lacedaemonians might have against them, and to make a treaty and live in peace in future.

CHAPTER 5.60

SECTION 5.60.1
The Argives who made these statements did so upon their own authority, not by order of the people, and Agis on his accepted their proposals, and without himself either consulting the majority, simply communicated the matter to a single individual, one of the high officers accompanying the expedition, and granted the Argives a truce for four months, in which to fulfil their promises; after which he immediately led off the army without giving any explanation to any of the other allies.

SECTION 5.60.2
The Lacedaemonians and allies followed their general out of respect for the law, but amongst themselves loudly blamed Agis for going away from so fair a field (the enemy being hemmed in on every side by infantry and cavalry) without having done anything worthy of their strength.

SECTION 5.60.3
Indeed this was by far the finest Hellenic army ever yet brought together; and it should have been seen while it was still united at Nemea, with the Lacedaemonians in full force, the Arcadians, Boeotians, Corinthians, Sicyonians, Pellenians, Phliasians and Megarians, and all these the flower of their respective populations, thinking themselves a match not merely for the Argive confederacy, but for another such added to it.

SECTION 5.60.4
The army thus retired blaming Agis, and returned every man to his home.

SECTION 5.60.5
The Argives however blamed still more loudly the persons who had concluded the truce without consulting the people, themselves thinking that they had let escape with the Lacedaemonians an opportunity such as they should never see again; as the struggle would have been under the walls of their city, and by the side of many and brave allies.

SECTION 5.60.6
On their return accordingly they began to stone Thrasylus in the bed of the Charadrus, where they try all military causes before entering the city. Thrasylus fled to the altar, and so saved his life; his property however they confiscated.

CHAPTER 5.61

SECTION 5.61.1
After this arrived a thousand Athenian heavy infantry and three hundred horse, under the command of Laches and Nicostratus; whom the Argives, being nevertheless loth to break the truce with the Lacedaemonians, begged to depart, and refused to bring before the people, to whom they had a communication to make, until compelled to do so by the entreaties of the Mantineans and Eleans, who were still at Argos.

SECTION 5.61.2
The Athenians, by the mouth of Alcibiades their ambassador there present, told the Argives and the allies that they had no right to make a truce at all without the consent of their fellow-confederates, and now that the Athenians had arrived so opportunely the war ought to be resumed.

SECTION 5.61.3
These arguments proving successful with the allies, they immediately marched upon Orchomenos, all except the Argives, who, although they had consented like the rest, stayed behind at first, but eventually joined the others.

SECTION 5.61.4
They now all sat down and besieged Orchomenos, and made assaults upon it; one of their reasons for desiring to gain this place being that hostages from Arcadia had been lodged there by the Lacedaemonians.

SECTION 5.61.5
The Orchomenians, alarmed at the weakness of their wall and the numbers of the enemy, and at the risk they ran of perishing before relief arrived, capitulated upon condition of joining the league, of giving hostages of their own to the Mantineans, and giving up those lodged with them by the Lacedaemonians.

CHAPTER 5.62

SECTION 5.62.1
Orchomenos thus secured, the allies now consulted as to which of the remaining places they should attack next. The Eleans were urgent for Lepreum; the Mantineans for Tegea; and the Argives and Athenians giving their support to the Mantineans,

SECTION 5.62.2
the Eleans went home in a rage at their not having voted for Lepreum; while the rest of the allies made ready at Mantinea for going against Tegea, which a party inside had arranged to put into their hands.

CHAPTER 5.63

SECTION 5.63.1
Meanwhile the Lacedaemonians, upon their return from Argos after concluding the four months' truce, vehemently blamed Agis for not having subdued Argos, after an opportunity such as they thought they had never had before; for it was no easy matter to bring so many and so good allies together.

SECTION 5.63.2
But when the news arrived of the capture of Orchomenos, they became more angry than ever, and, departing from all precedent, in the heat of the moment had almost decided to raze his house, and to fine him ten thousand drachmae.

SECTION 5.63.3
Agis however entreated them to do none of these things, promising to atone for his fault by good service in the field, failing which they might then do to him whatever they pleased;

SECTION 5.63.4
and they accordingly abstained from razing his house or fining him as they had threatened to do, and now made a law, hitherto unknown at Lacedaemon, attaching to him ten Spartans as counsellors, without whose consent he should have no power to lead an army out of the city.

CHAPTER 5.64

SECTION 5.64.1
At this juncture arrived word from their friends in Tegea that unless they speedily appeared, Tegea would go over from them to the Argives and their allies, if it had not gone over already.

SECTION 5.64.2
Upon this news a force marched out from Lacedaemon, of the Spartans and Helots and all their people, and that instantly and upon a scale never before witnessed.

SECTION 5.64.3
Advancing to Orestheum in Maenalia, they directed the Arcadians in their league to follow close after them to Tegea, and going on themselves as far as Orestheum, from thence sent back the sixth part of the Spartans, consisting of the oldest and youngest men, to guard their homes, and with the rest of their army arrived at Tegea; where their Arcadian allies soon after joined them.

SECTION 5.64.4
Meanwhile they sent to Corinth, to the Boeotians, the Phocians, and Locrians, with orders to come up as quickly as possible to Mantinea. These had but short notice; and it was not easy except all together, and after waiting for each other, to pass through the enemy's country, which lay right across and blocked up the line of communication. Nevertheless they made what haste they could.

SECTION 5.64.5
Meanwhile the Lacedaemonians with the Arcadian allies that had joined them, entered the territory of Mantinea, and encamping near the temple of Heracles began to plunder the country.

CHAPTER 5.65

SECTION 5.65.1
Here they were seen by the Argives and their allies, who immediately took up a strong and difficult position, and formed in order of battle.

SECTION 5.65.2
The Lacedaemonians at once advanced against them, and came on within a stone's throw or javelin's cast, when one of the older men, seeing the enemy's position to be a strong one, hallooed to Agis that he was minded to cure one evil with another; meaning that he wished to make amends for his retreat, which had been so much blamed, from Argos, by his present untimely precipitation.

SECTION 5.65.3
Meanwhile Agis, whether in consequence of this halloo or of some sudden new idea of his own, quickly led back his army without engaging,

SECTION 5.65.4
and entering the Tegean territory, began to turn off into that of Mantinea the water about which the Mantineans and Tegeans are always fighting, on account of the extensive damage it does to whichever of the two countries if falls into.

SECTION 5.65.5
His object in this was to make the Argives and their allies come down from the hill, to resist the diversion of the water, as they would be sure to do when they knew of it, and thus to fight the battle in the plain. He accordingly stayed that day where he was, engaged in turning off the water. The Argives and their allies were at first amazed at the sudden retreat of the enemy after advancing so near, and did not know what to make of it; but when he had gone away and disappeared, without their having stirred to pursue him, they began anew to find fault with their generals, who had not only let the Lacedaemonians get off before, when they were so happily intercepted before Argos, but who now again allowed them to run away, without any one pursuing them, and to escape at their leisure while the Argive army was leisurely betrayed.

SECTION 5.65.6
The generals, half-stunned for the moment, afterwards led them down from the hill, and went forward and encamped in the plain, with the intention of attacking the enemy.

CHAPTER 5.66

SECTION 5.66.1
The next day the Argives and their allies formed in the order in which they meant to fight, if they chanced to encounter the enemy; and the Lacedaemonians returning from the water to their old encampment by the temple of Heracles, suddenly saw their adversaries close in front of them, all in complete order, and advanced from the hill.

SECTION 5.66.2
A shock like that of the present moment the Lacedaemonians do not ever remember to have experienced: there was scant time for preparation, as they instantly and hastily fell into their ranks, Agis, their king, directing everything, agreeably to the law.

SECTION 5.66.3
For when a king is in the field all commands proceed from him: he gives the word to the Polemarchs; they to the Lochages; these to the Pentecostyes; these again to the Enomotarchs, and these last to the Enomoties.

SECTION 5.66.4
In short all orders required pass in the same way and quickly reach the troops; as almost the whole Lacedaemonian army, save for a small part, consists of officers under officers, and the care of what is to be done falls upon many.

CHAPTER 5.67

SECTION 5.67.1
In this battle the left wing was composed of the Sciritae, who in a Lacedaemonian army have always that post to themselves alone; next to these were the soldiers of Brasidas from Thrace, and the Neodamodes with them; then came the Lacedaemonians themselves, company after company, with the Arcadians of Heraea at their side. After these were the Maenalians, and on the right wing the Tegeans with a few of the Lacedaemonians at the extremity; their cavalry being posted upon the two wings.

SECTION 5.67.2
Such was the Lacedaemonian formation. That of their opponents was as follows:—On the right were the Mantineans, the action taking place in their country: next to them the allies from Arcadia; after whom came the thousand picked men of the Argives, to whom the state had given a long course of military training at the public expense; next to them the rest of the Argives, and after them their allies, the Cleonaeans and Orneans, and lastly the Athenians on the extreme left, and their own cavalry with them.

CHAPTER 5.68

SECTION 5.68.1
Such were the order and the forces of the two combatants. The Lacedaemonian army looked the largest;

SECTION 5.68.2
though as to putting down the numbers of either host, or of the contingents composing it, I could not do so with any accuracy. Owing to the secrecy of their government the number of the Lacedaemonians was not known, and men are so apt to brag about the forces of their country that the estimate of their opponents was not trusted. The following calculation, however, makes it possible to estimate the numbers of the Lacedaemonians present upon this occasion.

SECTION 5.68.3
There were seven companies in the field without counting the Sciritae, who numbered six hundred men: in each company there were four Pentecostyes, and in the Pentecosty four Enomoties. The first rank of the Enomoty was composed of four soldiers: as to the depth, although they had not been all drawn up alike, but as each captain chose, they were generally ranged eight deep; the first rank along the whole line, exclusive of the Sciritae, consisted of four hundred and forty-eight men.

CHAPTER 5.69

SECTION 5.69.1
The armies being now on the eve of engaging, each contingent received some words of encouragement from its own commander. The Mantineans were reminded that they were going to fight for their country and to avoid returning to the experience of servitude after having tasted that of empire; the Argives, that they would contend for their ancient supremacy, to regain their once equal share of Peloponnese of which they had been so long deprived, and to punish an enemy and a neighbor for a thousand wrongs; the Athenians, of the glory of gaining the honors of the day with so many and brave allies in arms, and that a victory over the Lacedaemonians in Peloponnese would cement and extend their empire, and would besides preserve Attica from all invasions in future.

SECTION 5.69.2
These were the incitements addressed to the Argives and their allies. The Lacedaemonians meanwhile, man to man, and with their war-songs in the ranks, exhorted each brave comrade to remember what he had learnt before; well aware that the long training of action was of more saving virtue than any brief verbal exhortation, though never so well delivered.

CHAPTER 5.70

SECTION 5.70.1
After this they joined battle, the Argives and their allies advancing with haste and fury, the Lacedaemonians slowly and to the music of many flute-players—a standing institution in their army, that has nothing to do with religion, but is meant to make them advance evenly, stepping in time, without breaking their order, as large armies are apt to do in the moment of engaging.

CHAPTER 5.71

SECTION 5.71.1
Just before the battle joined, King Agis resolved upon the following manoeuvre. All armies are alike in this: on going into action they get forced out rather on their right wing, and one and the other overlap with this their adversary's left; because fear makes each man do his best to shelter his unarmed side with the shield of the man next him on the right, thinking that the closer the shields are locked together the better will he be protected. The man primarily responsible for this is the first upon the right wing, who is always striving to withdraw from the enemy his unarmed side; and the same apprehension makes the rest follow him.

SECTION 5.71.2
On the present occasion the Mantineans reached with their wing far beyond the Sciritae, and the Lacedaemonians and Tegeans still farther beyond the Athenians, as their army was the largest.

SECTION 5.71.3
Agis afraid of his left being surrounded, and thinking that the Mantineans outflanked it too far, ordered the Sciritae and Brasideans to move out from their place in the ranks and make the line even with the Mantineans, and told the Polemarchs Hipponoidas and Aristocles to fill up the gap thus formed, by throwing themselves into it with two companies taken from the right wing; thinking that his right would still be strong enough and to spare, and that the line fronting the Mantineans would gain in solidity.

CHAPTER 5.72

SECTION 5.72.1
However, as he gave these orders in the moment of the onset, and at short notice, it so happened that Aristocles and Hipponoidas would not move over, for which offence they were afterwards banished from Sparta, as having been guilty of cowardice; and the enemy meanwhile closed before the Sciritae (whom Agis on seeing that the two companies did not move over ordered to return to their place) had time to fill up the breach in question.

SECTION 5.72.2
Now it was, however, that the Lacedaemonians, utterly worsted in respect of skill, showed themselves as superior in point of courage.

SECTION 5.72.3
As soon as they came to close quarters with the enemy, the Mantinean right broke their Sciritae and Brasideans, and bursting in with their allies and the thousand picked Argives into the unclosed breach in their line cut up and surrounded the Lacedaemonians, and drove them in full rout to the wagons, slaying some of the older men on guard there.

SECTION 5.72.4
But the Lacedaemonians, worsted in this part of the field, with the rest of their army, and especially the center, where the three hundred knights, as they are called, fought round King Agis, fell on the older men of the Argives and the five companies so named, and on the Cleonaeans, the Orneans, and the Athenians next them, and instantly routed them; the greater number not even waiting to strike a blow, but giving way the moment that they came on, some even being trodden under foot, in their fear of being overtaken by their assailants.

CHAPTER 5.73

SECTION 5.73.1
The army of the Argives and their allies having given way in this quarter was now completely cut in two, and the Lacedaemonian and Tegean right simultaneously closing round the Athenians with the troops that outflanked them, these last found themselves placed between two fires, being surrounded on one side and already defeated on the other. Indeed they would have suffered more severely than any other part of the army, but for the services of the cavalry which they had with them.

SECTION 5.73.2
Agis also on perceiving the distress of his left opposed to the Mantineans and the thousand Argives, ordered all the army to advance to the support of the defeated wing;

SECTION 5.73.3
and while this took place, as the enemy moved past and slanted away from them, the Athenians escaped at their leisure, and with them the beaten Argive division. Meanwhile the Mantineans and their allies and the picked body of the Argives ceased to press the enemy, and seeing their friends defeated and the Lacedaemonians in full advance upon them, took to flight.

SECTION 5.73.4
Many of the Mantineans perished; but the bulk of the picked body of the Argives made good their escape. The flight and retreat, however, were neither hurried nor long; the Lacedaemonians fighting long and stubbornly until the rout of their enemy, but that once effected, pursuing for a short time and not far.

CHAPTER 5.74

SECTION 5.74.1
Such was the battle, as nearly as possible as I have described it; the greatest that had occurred for a very long while among the Hellenes, and joined by the most considerable states.

SECTION 5.74.2
The Lacedaemonians took up a position in front of the enemy's dead, and immediately set up a trophy and stripped the slain; they took up their own dead and carried them back to Tegea, where they buried them, and restored those of the enemy under truce.

SECTION 5.74.3
The Argives, Orneans, and Cleonaeans had seven hundred killed; the Mantineans two hundred, and the Athenians and Aeginetans also two hundred, with both their generals. On the side of the Lacedaemonians, the allies did not suffer any loss worth speaking of: as to the Lacedaemonians themselves it was difficult to learn the truth; it is said, however, that there were slain about three hundred of them.

CHAPTER 5.75

SECTION 5.75.1
While the battle was impending, Pleistoanax, the other king, set out with a reinforcement composed of the oldest and youngest men, and got as far as Tegea, where he heard of the victory and went back again.

SECTION 5.75.2
The Lacedaemonians also sent and turned back the allies from Corinth and from beyond the Isthmus, and returning themselves dismissed their allies, and kept the Carnean holidays, which happened to be at that time.

SECTION 5.75.3
The imputations cast upon them by the Hellenes at the time, whether of cowardice on account of the disaster in the island, or of mismanagement and slowness generally, were all wiped out by this single action: fortune, it was thought, might have humbled them, but the men themselves were the same as ever.

SECTION 5.75.4
The day before this battle, the Epidaurians with all their forces invaded the deserted Argive territory, and cut off many of the guards left there in the absence of the Argive army.

SECTION 5.75.5
After the battle three thousand Elean heavy infantry arriving to aid the Mantineans, and a reinforcement of one thousand Athenians, all these allies marched at once against Epidaurus while the Lacedaemonians were keeping the Carnea, and dividing the work among them began to build a wall round the city.

SECTION 5.75.6
The rest left off; but the Athenians finished at once the part assigned to them round Cape Heraeum; and having all joined in leaving a garrison in the fortification in question, they returned to their respective cities.

CHAPTER 5.76

SECTION 5.76.1
Summer now came to an end. In the first days of the next winter, when the Carnean holidays were over, the Lacedaemonians took the field, and arriving at Tegea sent on to Argos proposals of accommodation.

SECTION 5.76.2
They had before had a party in the town desirous of overthrowing the democracy; and after the battle that had been fought, these were now far more in a position to persuade the people to listen to terms. Their plan was first to make a treaty with the Lacedaemonians, to be followed by an alliance, and after this to fall upon the commons.

SECTION 5.76.3
Lichas, son of Arcesilaus, the Argive Proxenus, accordingly arrived at Argos with two proposals from Lacedaemon, to regulate the conditions of war or peace, according as they preferred the one or the other. After much discussion, Alcibiades happening to be in the town, the Lacedaemonian party who now ventured to act openly, persuaded the Argives to accept the proposal for an accommodation; which ran as follows:—

CHAPTER 5.77

SECTION 5.77.1
The assembly of the Lacedaemonians agrees to treat with the Argives upon the terms following—1. The Argives shall restore to the Orchomenians their children, and to the Moenalians their men, and shall restore the men they have in Mantinea to the Lacedaemonians.

SECTION 5.77.2
2. They shall evacuate Epidaurus, and raze the fortification there. If the Athenians refuse to withdraw from Epidaurus, they shall be declared enemies of the Argives and of the Lacedaemonians, and of the allies of the Lacedaemonians and the allies of the Argives.

SECTION 5.77.3
3. If the Lacedaemonians have any children in their custody, they shall restore them every one to his city.

SECTION 5.77.4
4. As to the offering to the god, the Argives, if they wish, shall impose an oath upon the Epidaurians, but, if not, they shall swear it themselves.

SECTION 5.77.5
5. All the cities in Peloponnese, both small and great, shall be independent according to the customs of their country.

SECTION 5.77.6
6. If any of the powers outside Peloponnese invade Peloponnesian territory, the parties contracting shall unite to repel them, on such terms as they may agree upon, as being most fair for the Peloponnesians.

SECTION 5.77.7
7. All allies of the Lacedaemonians outside Peloponnese shall be on the same footing as the Lacedaemonians, and the allies of the Argives shall be on the same footing as the Argives, being left in enjoyment of their own possessions.

SECTION 5.77.8
8. This treaty shall be shown to the allies, and shall be concluded, if they approve: if the allies think fit, they may send the treaty to be considered at home.

CHAPTER 5.78

SECTION 5.78.1
The Argives began by accepting this proposal, and the Lacedaemonian army returned home from Tegea. After this intercourse was renewed between them, and not long afterwards the same party contrived that the Argives should give up the league with the Mantineans, Eleans, and Athenians, and should make a treaty and alliance with the Lacedaemonians; which was consequently done upon the terms following:—

CHAPTER 5.79

SECTION 5.79.1
The Lacedaemonians and Argives agree to a treaty and alliance for fifty years upon the terms following:—1. All disputes shall be decided by fair and impartial arbitration, agreeably to the customs of the two countries.2. The rest of the cities in Peloponnese may be included in this treaty and alliance, as independent and sovereign, in full enjoyment of what they possess; all disputes being decided by fair and impartial arbitration, agreeably to the customs of the said cities.

SECTION 5.79.2
3. All allies of the Lacedaemonians outside Peloponnese shall be upon the same footing as the Lacedaemonians themselves, and the allies of the Argives shall be upon the same footing as the Argives themselves, continuing to enjoy what they possess.

SECTION 5.79.3
4. If it shall be anywhere necessary to make an expedition in common, the Lacedaemonians and Argives shall consult upon it and decide, as may be most fair for the allies.

SECTION 5.79.4
5. If any of the cities, whether inside or outside Peloponnese, have a question whether of frontiers or otherwise, it must be settled; but if one allied city should have a quarrel with another allied city, it must be referred to some third city thought impartial by both parties. Private citizens shall have their disputes decided according to the laws of their several countries.

CHAPTER 5.80

SECTION 5.80.1
The treaty and above alliance concluded, each party at once released everything whether acquired by war or otherwise, and thenceforth acting in common voted to receive neither herald nor embassy from the Athenians unless they evacuated their forts and withdrew from Peloponnese, and also to make neither peace nor war with any, except jointly.

SECTION 5.80.2
Zeal was not wanting: both parties sent envoys to the Thracian places and to Perdiccas, and persuaded the latter to join their league. Still he did not at once break off from Athens, although minded to do so upon seeing the way shown him by Argos, the original home of his family. They also renewed their old oaths with the Chalcidians and took new ones:

SECTION 5.80.3
the Argives, besides, sent ambassadors to the Athenians, bidding them evacuate the fort at Epidaurus. The Athenians, seeing their own men outnumbered by the rest of the garrison, sent Demosthenes to bring them out. This general, under color of a gymnastic contest which he arranged on his arrival, got the rest of the garrison out of the place, and shut the gates behind them. Afterwards the Athenians renewed their treaty with the Epidaurians, and by themselves gave up the fortress.

CHAPTER 5.81

SECTION 5.81.1
After the defection of Argos from the league, the Mantineans, though they held out at first, in the end finding themselves powerless without the Argives, themselves too came to terms with Lacedaemon, and gave up their sovereignty over the towns.

SECTION 5.81.2
The Lacedaemonians and Argives, each a thousand strong, now took the field together, and the former first went by themselves to Sicyon and made the government there more oligarchical than before, and then both, uniting, put down the democracy at Argos and set up an oligarchy favorable to Lacedaemon. These events occurred at the close of the winter, just before spring; and the fourteenth year of the war ended.

CHAPTER 5.82

SECTION 5.82.1
The next summer the people of Dium, in Athos, revolted from the Athenians to the Chalcidians, and the Lacedaemonians settled affairs in Achaea in a way more agreeable to the interests of their country.

SECTION 5.82.2
Meanwhile the popular party at Argos little by little gathered new consistency and courage, and waited for the moment of the Gymnopaedic festival at Lacedaemon, and then fell upon the oligarchs. After a fight in the city victory declared for the commons, who slew some of their opponents and banished others.

SECTION 5.82.3
The Lacedaemonians for a long while let the messages of their friends at Argos remain without effect. At last they put off the Gymnopaediae and marched to their succor, but learning at Tegea the defeat of the oligarchs, refused to go any further in spite of the entreaties of those who had escaped, and returned home and kept the festival.

SECTION 5.82.4
Later on, envoys arrived with messages from the Argives in the town and from the exiles, when the allies were also at Sparta; and after much had been said on both sides, the Lacedaemonians decided that the party in the town had done wrong, and resolved to march against Argos, but kept delaying and putting off the matter.

SECTION 5.82.5
Meanwhile the commons at Argos, in fear of the Lacedaemonians, began again to court the Athenian alliance, which they were convinced would be of the greatest service to them; and accordingly proceeded to build long walls to the sea, in order that in case of a blockade by land, with the help of the Athenians they might have the advantage of importing what they wanted by sea.

SECTION 5.82.6
Some of the cities in Peloponnese were also privy to the building of these walls; and the Argives with all their people, women and slaves not excepted, addressed themselves to the work, while carpenters and masons came to them from Athens.Summer was now over.

CHAPTER 5.83

SECTION 5.83.1
The winter following the Lacedaemonians, hearing of the walls that were building, marched against Argos with their allies, the Corinthians excepted, being also not without intelligence in the city itself; Agis, son of Archidamus, their king, was in command.

SECTION 5.83.2
The intelligence which they counted upon within the town came to nothing; they however took and razed the walls which were being built, and after capturing the Argive town Hysiae and killing all the freemen that fell into their hands, went back and dispersed every man to his city.

SECTION 5.83.3
After this the Argives marched into Phlius and plundered it for harboring their exiles, most of whom had settled there, and so returned home.

SECTION 5.83.4
The same winter the Athenians blockaded Macedonia, on the score of the league entered into by Perdiccas with the Argives and Lacedaemonians, and also of his breach of his engagements on the occasion of the expedition prepared by Athens against the Chalcidians in the direction of Thrace and against Amphipolis, under the command of Nicias, son of Niceratus which had to be broken up mainly because of his desertion. He was therefore proclaimed an enemy. And thus the winter ended, and the fifteenth year of the war ended with it.

CHAPTER 5.84

SECTION 5.84.1
The next summer Alcibiades sailed with twenty ships to Argos and seized the suspected persons still left of the Lacedaemonian faction to the number of three hundred, whom the Athenians forthwith lodged in the neighboring islands of their empire. The Athenians also made an expedition against the isle of Melos with thirty ships of their own, six Chian, and two Lesbian vessels, sixteen hundred heavy infantry, three hundred archers, and twenty mounted archers from Athens, and about fifteen hundred heavy infantry from the allies and the islanders.

SECTION 5.84.2
The Melians are a colony of Lacedaemon that would not submit to the Athenians like the other islanders, and at first remained neutral and took no part in the struggle, but afterwards upon the Athenians using violence and plundering their territory, assumed an attitude of open hostility.

SECTION 5.84.3
Cleomedes, son of Lycomedes, and Tisias, son of Tisimachus, the generals, encamping in their territory with the above armament, before doing any harm to their land, sent envoys to negotiate. These the Melians did not bring before the people, but bade them state the object of their mission to the magistrates and the few; upon which the Athenian envoys spoke as follows:—

CHAPTER 5.85

SECTION 5.85.1
‘Since the negotiations are not to go on before the people, in order that we may not be able to speak straight on without interruption, and deceive the ears of the multitude by seductive arguments which would pass without refutation (for we know that this is the meaning of our being brought before the few), what if you who sit there were to pursue a method more cautious still! Make no set speech yourselves, but take us up at whatever you do not like, and settle that before going any farther. And first tell us if this proposition of ours suits you.’

CHAPTER 5.86

SECTION 5.86.1
The Melian commissioners answered:— ‘To the fairness of quietly instructing each other as you propose there is nothing to object; but your military preparations are too far advanced to agree with what you say, as we see you are come to be judges in your own cause, and that all we can reasonably expect from this negotiation is war, if we prove to have right on our side and refuse to submit, and in the contrary case, slavery.’

CHAPTER 5.87

SECTION 5.87.1
‘If you have met to reason about presentiments of the future, or for anything else than to consult for the safety of your state upon the facts that you see before you, we will give over; otherwise we will go on.’

CHAPTER 5.88

SECTION 5.88.1
‘It is natural and excusable for men in our position to turn more ways than one both in thought and utterance. However, the question in this conference is, as you say, the safety of our country; and the discussion, if you please, can proceed in the way which you propose.’

CHAPTER 5.89

SECTION 5.89.1
‘For ourselves, we shall not trouble you with specious pretences—either of how we have a right to our empire because we overthrew the Mede, or are now attacking you because of wrong that you have done us—and make a long speech which would not be believed; and in return we hope that you, instead of thinking to influence us by saying that you did not join the Lacedaemonians, although their colonists, or that you have done us no wrong, will aim at what is feasible, holding in view the real sentiments of us both; since you know as well as we do that right, as the world goes, is only in question between equals in power, while the strong do what they can and the weak suffer what they must.’

CHAPTER 5.90

SECTION 5.90.1
‘As we think, at any rate, it is expedient—we speak as we are obliged, since you enjoin us to let right alone and talk only of interest—that you should not destroy what is our common protection, the privilege of being allowed in danger to invoke what is fair and right, and even to profit by arguments not strictly valid if they can be got to pass current. And you are as much interested in this as any, as your fall would be a signal for the heaviest vengeance and an example for the world to meditate upon.’

CHAPTER 5.91

SECTION 5.91.1
‘The end of our empire, if end it should, does not frighten us: a rival empire like Lacedaemon, even if Lacedaemon was our real antagonist, is not so terrible to the vanquished as subjects who by themselves attack and overpower their rulers.

SECTION 5.91.2
This, however, is a risk that we are content to take. We will now proceed to show you that we are come here in the interest of our empire, and that we shall say what we are now going to say, for the preservation of your country; as we would fain exercise that empire over you without trouble, and see you preserved for the good of us both.’

CHAPTER 5.92

SECTION 5.92.1
‘And how, pray, could it turn out as good for us to serve as for you to rule?’

CHAPTER 5.93

SECTION 5.93.1
‘Because you would have the advantage of submitting before suffering the worst, and we should gain by not destroying you.’

CHAPTER 5.94

SECTION 5.94.1
‘So that you would not consent to our being neutral, friends instead of enemies, but allies of neither side.’

CHAPTER 5.95

SECTION 5.95.1
‘No; for your hostility cannot so much hurt us as your friendship will be an argument to our subjects of our weakness, and your enmity of our power.’

CHAPTER 5.96

SECTION 5.96.1
‘Is that your subjects' idea of equity, to put those who have nothing to do with you in the same category with peoples that are most of them your own colonists, and some conquered rebels?’

CHAPTER 5.97

SECTION 5.97.1
‘As far as right goes they think one has as much of it as the other, and that if any maintain their independence it is because they are strong, and that if we do not molest them it is because we are afraid; so that besides extending our empire we should gain in security by your subjection; the fact that you are islanders and weaker than others rendering it all the more important that you should not succeed in baffling the masters of the sea.’

CHAPTER 5.98

SECTION 5.98.1
‘But do you consider that there is no security in the policy which we indicate? For here again if you debar us from talking about justice and invite us to obey your interest, we also must explain ours, and try to persuade you, if the two happen to coincide. How can you avoid making enemies of all existing neutrals who shall look at our case and conclude from it that one day or another you will attack them? And what is this but to make greater the enemies that you have already, and to force others to become so who would otherwise have never thought of it?’

CHAPTER 5.99

SECTION 5.99.1
‘Why, the fact is that continentals generally give us but little alarm; the liberty which they enjoy will long prevent their taking precautions against us; it is rather islanders like yourselves, outside our empire, and subjects smarting under the yoke, who would be the most likely to take a rash step and lead themselves and us into obvious danger.’

CHAPTER 5.100

SECTION 5.100.1
‘Well then, if you risk so much to retain your empire, and your subjects to get rid of it, it were surely great baseness and cowardice in us who are still free not to try everything that can be tried, before submitting to your yoke.’

CHAPTER 5.101

SECTION 5.101.1
‘Not if you are well advised, the contest not being an equal one, with honor as the prize and shame as the penalty, but a question of self-preservation and of not resisting those who are far stronger than you are.’

CHAPTER 5.102

SECTION 5.102.1
‘But we know that the fortune of war is sometimes more impartial than the disproportion of numbers might lead one to suppose; to submit is to give ourselves over to despair, while action still preserves for us a hope that we may stand erect.’

CHAPTER 5.103

SECTION 5.103.1
‘Hope, danger's comforter, may be indulged in by those who have abundant resources, if not without loss at all events without ruin; but its nature is to be extravagant, and those who go so far as to put their all upon the venture see it in its true colors only when they are ruined; but so long as the discovery would enable them to guard against it, it is never found wanting.

SECTION 5.103.2
Let not this be the case with you, who are weak and hang on a single turn of the scale; nor be like the vulgar, who, abandoning such security as human means may still afford, when visible hopes fail them in extremity, turn to invisible, to prophecies and oracles, and other such inventions that delude men with hopes to their destruction.’

CHAPTER 5.104

SECTION 5.104.1
‘You may be sure that we are as well aware as you of the difficulty of contending against your power and fortune, unless the terms be equal. But we trust that the gods may grant us fortune as good as yours, since we are just men fighting against unjust, and that what we want in power will be made up by the alliance of the Lacedaemonians, who are bound, if only for very shame, to come to the aid of their kindred. Our confidence, therefore, after all is not so utterly irrational.’

CHAPTER 5.105

SECTION 5.105.1
‘When you speak of the favour of the gods, we may as fairly hope for that as yourselves; neither our pretensions nor our conduct being in any way contrary to what men believe of the gods, or practise among themselves.

SECTION 5.105.2
Of the gods we believe, and of men we know, that by a necessary law of their nature they rule wherever they can. And it is not as if we were the first to make this law, or to act upon it when made: we found it existing before us, and shall leave it to exist for ever after us; all we do is to make use of it, knowing that you and everybody else, having the same power as we have, would do the same as we do.

SECTION 5.105.3
Thus, as far as the gods are concerned, we have no fear and no reason to fear that we shall be at a disadvantage. But when we come to your notion about the Lacedaemonians, which leads you to believe that shame will make them help you, here we bless your simplicity but do not envy your folly.

SECTION 5.105.4
The Lacedaemonians, when their own interests or their country's laws are in question, are the worthiest men alive; of their conduct towards others much might be said, but no clearer idea of it could be given than by shortly saying that of all the men we know they are most conspicuous in considering what is agreeable honorable, and what is expedient just. Such a way of thinking does not promise much for the safety which you now unreasonably count upon.’

CHAPTER 5.106

SECTION 5.106.1
‘But it is for this very reason that we now trust to their respect for expediency to prevent them from betraying the Melians, their colonists, and thereby losing the confidence of their friends in Hellas and helping their enemies.’

CHAPTER 5.107

SECTION 5.107.1
‘Then you do not adopt the view that expediency goes with security, while justice and honor cannot be followed without danger; and danger the Lacedaemonians generally court as little as possible.’

CHAPTER 5.108

SECTION 5.108.1
‘But we believe that they would be more likely to face even danger for our sake, and with more confidence than for others, as our nearness to Peloponnese makes it easier for them to act; and our common blood insures our fidelity.’

CHAPTER 5.109

SECTION 5.109.1
‘Yes, but what an intending ally trusts to, is not the goodwill of those who ask his aid, but a decided superiority of power for action; and the Lacedaemonians look to this even more than others. At least, such is their distrust of their home resources that it is only with numerous allies that they attack a neighbor; now is it likely that while we are masters of the sea they will cross over to an island?’

CHAPTER 5.110

SECTION 5.110.1
‘But they would have others to send. The Cretan sea is a wide one, and it is more difficult for those who command it to intercept others, than for those who wish to elude them to do so safely.

SECTION 5.110.2
And should the Lacedaemonians miscarry in this, they would fall upon your land, and upon those left of your allies whom Brasidas did not reach; and instead of places which are not yours, you will have to fight for your own country and your own confederacy.’

CHAPTER 5.111

SECTION 5.111.1
‘Some diversion of the kind you speak of you may one day experience, only to learn, as others have done, that the Athenians never once yet withdrew from a siege for fear of any.

SECTION 5.111.2
But we are struck by the fact, that after saying you would consult for the safety of your country, in all this discussion you have mentioned nothing which men might trust in and think to be saved by. Your strongest arguments depend upon hope and the future, and your actual resources are too scanty, as compared with those arrayed against you, for you to come out victorious. You will therefore show great blindness of judgment, unless, after allowing us to retire, you can find some counsel more prudent than this.

SECTION 5.111.3
You will surely not be caught by that idea of disgrace, which in dangers that are disgraceful, and at the same time too plain to be mistaken, proves so fatal to mankind; since in too many cases the very men that have their eyes perfectly open to what they are rushing into, let the thing called disgrace, by the mere influence of a seductive name, lead them on to a point at which they become so enslaved by the phrase as in fact to fall willfully into hopeless disaster, and incur disgrace more disgraceful as the companion of error, than when it comes as the result of misfortune.

SECTION 5.111.4
This, if you are well advised, you will guard against; and you will not think it dishonorable to submit to the greatest city in Hellas, when it makes you the moderate offer of becoming its tributary ally, without ceasing to enjoy the country that belongs to you; nor when you have the choice given you between war and security, will you be so blinded as to choose the worse. And it is certain that those who do not yield to their equals, who keep terms with their superiors, and are moderate towards their inferiors, on the whole succeed best.

SECTION 5.111.5
Think over the matter, therefore, after our withdrawal, and reflect once and again that it is for your country that you are consulting, that you have not more than one, and that upon this one deliberation depends its prosperity or ruin.’

CHAPTER 5.112

SECTION 5.112.1
The Athenians now withdrew from the conference; and the Melians, left to themselves, came to a decision corresponding with what they had maintained in the discussion, and answered,

SECTION 5.112.2
‘Our resolution, Athenians, is the same as it was at first. We will not in a moment deprive of freedom a city that has been inhabited these seven hundred years; but we put our trust in the fortune by which the gods have preserved it until now, and in the help of men, that is, of the Lacedaemonians; and so we will try and save ourselves.

SECTION 5.112.3
Meanwhile we invite you to allow us to be friends to you and foes to neither party, and to retire from our country after making such a treaty as shall seem fit to us both.’

CHAPTER 5.113

SECTION 5.113.1
Such was the answer of the Melians. The Athenians now departing from the conference said, ‘Well, you alone, as it seems to us, judging from these resolutions, regard what is future as more certain than what is before your eyes, and what is out of sight, in your eagerness, as already coming to pass; and as you have staked most on, and trusted most in, the Lacedaemonians, your fortune, and your hopes, so will you be most completely deceived.’

CHAPTER 5.114

SECTION 5.114.1
The Athenian envoys now returned to the army; and the Melians showing no signs of yielding, the generals at once betook themselves to hostilities, and drew a line of circumvallation round the Melians, dividing the work among the different states.

SECTION 5.114.2
Subsequently the Athenians returned with most of their army, leaving behind them a certain number of their own citizens and of the allies to keep guard by land and sea. The force thus left stayed on and besieged the place.

CHAPTER 5.115

SECTION 5.115.1
About the same time the Argives invaded the territory of Phlius and lost eighty men cut off in an ambush by the Phliasians and Argive exiles.

SECTION 5.115.2
Meanwhile the Athenians at Pylos took so much plunder from the Lacedaemonians that the latter, although they still refrained from breaking off the treaty and going to war with Athens, yet proclaimed that any of their people that chose might plunder the Athenians.

SECTION 5.115.3
The Corinthians also commenced hostilities with the Athenians for private quarrels of their own; but the rest of the Peloponnesians stayed quiet.

SECTION 5.115.4
Meanwhile the Melians attacked by night and took the part of the Athenian lines over against the market, and killed some of the men, and brought in corn and all else that they could find useful to them, and so returned and kept quiet, while the Athenians took measures to keep better guard in future.Summer was now over.

CHAPTER 5.116

SECTION 5.116.1
The next winter the Lacedaemonians intended to invade the Argive territory, but arriving at the frontier found the sacrifices for crossing unfavorable, and went back again. This intention of theirs gave the Argives suspicions of certain of their fellow-citizens, some of whom they arrested; others, however, escaped them.

SECTION 5.116.2
About the same time the Melians again took another part of the Athenian lines which were but feebly garrisoned.

SECTION 5.116.3
Reinforcements afterwards arriving from Athens in consequence, under the command of Philocrates, son of Demeas, the siege was now pressed vigorously; and some treachery taking place inside, the Melians surrendered at discretion to the Athenians,

SECTION 5.116.4
who put to death all the grown men whom they took, and sold the women and children for slaves, and subsequently sent out five hundred colonists and inhabited the place themselves.

### Book 6

CHAPTER 6.1

SECTION 6.1.1
The same winter the Athenians resolved to sail again to Sicily, with a greater armament than that under Laches and Eurymedon, and, if possible, to conquer the island; most of them being ignorant of its size and of the number of its inhabitants, Hellenic and barbarian, and of the fact that they were undertaking a war not much inferior to that against the Peloponnesians.

SECTION 6.1.2
For the voyage round Sicily in a merchantman is not far short of eight days; and yet, large as the island is, there are only two miles of sea to prevent its being mainland.

CHAPTER 6.2

SECTION 6.2.1
It was settled originally as follows, and the peoples that occupied it are these. The earliest inhabitants spoken of in any part of the country are the Cyclopes and Laestrygones; but I cannot tell of what race they were, or whence they came or whither they went, and must leave my readers to what the poets have said of them and to what may be generally known concerning them.

SECTION 6.2.2
The Sicanians appear to have been the next settlers, although they pretend to have been the first of all and aborigines; but the facts show that they were Iberians, driven by the Ligurians from the river Sicanus in Iberia. It was from them that the island, before called Trinacaria, took its name of Sicania, and to the present day they inhabit the west of Sicily.

SECTION 6.2.3
On the fall of Ilium, some of the Trojans escaped from the Achaeans, came in ships to Sicily, and settled next to the Sicanians under the general name of Elymi; their towns being called Eryx and Egesta. With them settled some of the Phocians carried on their way from Troy by a storm, first to Libya, and afterwards from thence to Sicily.

SECTION 6.2.4
The Sicels crossed over to Sicily from their first home Italy, flying from the Opicans, as tradition says and as seems not unlikely, upon rafts, having watched till the wind set down the strait to effect the passage; although perhaps they may have sailed over in some other way. Even at the present day there are still Sicels in Italy; and the country got its name of Italy from Italus, a king of the Sicels, so called.

SECTION 6.2.5
These went with a great host to Sicily, defeated the Sicanians in battle and forced them to remove to the south and west of the island, which thus came to be called Sicily instead of Sicania, and after they crossed over continued to enjoy the richest parts of the country for near three hundred years before any Hellenes came to Sicily; indeed they still hold the centre and north of the island.

SECTION 6.2.6
There were also Phoenicians living all round Sicily, who had occupied promontories upon the sea coasts and the islets adjacent for the purpose of trading with the Sicels. But when the Hellenes began to arrive in considerable numbers by sea, the Phoenicians abandoned most of their stations, and drawing together took up their abode in Motye, Soloeis, and Panormus, near the Elymi, partly because they confided in their alliance, and also because these are the nearest points, for the voyage between Carthage and Sicily.

CHAPTER 6.3

SECTION 6.3.1
These were the barbarians in Sicily, settled as I have said. Of the Hellenes, the first to arrive were Chalcidians from Euboea with Thucles, their founder. They founded Naxos and built the altar to Apollo Archegetes, which now stands outside the town, and upon which the deputies for the games sacrifice before sailing from Sicily.

SECTION 6.3.2
Syracuse was founded the year afterwards by Archias, one of the Heraclids from Corinth, who began by driving out the Sicels from the island upon which the inner city now stands, though it is no longer surrounded by water: in process of time the outer town also was taken within the walls and became populous.

SECTION 6.3.3
Meanwhile Thucles and the Chalcidians set out from Naxos in the fifth year after the foundation of Syracuse, and drove out the Sicels by arms and founded Leontini and afterwards Catana; the Catanians themselves choosing Evarchus as their founder.

CHAPTER 6.4

SECTION 6.4.1
About the same time Lamis arrived in Sicily with a colony from Megara, and after founding a place called Trotilus beyond the river Pantacyas, and afterwards leaving it and for a short while joining the Chalcidians at Leontini, was driven out by them and founded Thapsus. After his death his companions were driven out of Thapsus, and founded a place called the Hyblaean Megara; Hyblon, a Sicel king, having given up the place and inviting them thither.

SECTION 6.4.2
Here they lived two hundred and forty-five years; after which they were expelled from the city and the country by the Syracusan tyrant Gelo. Before their expulsion, however, a hundred years after they had settled there, they sent out Pamillus and founded Selinus; he having come from their mother country Megara to join them in its foundation.

SECTION 6.4.3
Gela was founded by Antiphemus from Rhodes and Entimus from Crete, who joined in leading a colony thither, in the forty-fifth year after the foundation of Syracuse. The town took its name from the river Gelas, the place where the citadel now stands, and which was first fortified, being called Lindii. The institutions which they adopted were Dorian.

SECTION 6.4.4
Near one hundred and eight years after the foundation of Gela, the Geloans founded Acragas (Agrigentum), so called from the river of that name, and made Aristonous and Pystilus their founders; giving their own institutions to the colony.

SECTION 6.4.5
Zancle was originally founded by pirates from Cuma, the Chalcidian town in the country of the Opicans: afterwards, however, large numbers came from Chalcis and the rest of Euboea, and helped to people the place; the founders being Perieres and Crataemenes from Cuma and Chalcis respectively. It first had the name of Zancle given it by the Sicels, because the place is shaped like a sickle, which the Sicels call Zanclon; but upon the original settlers being afterwards expelled by some Samians and other Ionians who landed in Sicily flying from the Medes,

SECTION 6.4.6
and the Samians in their turn not long afterwards by Anaxilas, tyrant of Rhegium, the town was by him colonised with a mixed population, and its name changed to Messina, after his old country.

CHAPTER 6.5

SECTION 6.5.1
Himera was founded from Zancle by Euclides, Simus, and Sacon, most of those who went to the colony being Chalcidians; though they were joined by some exiles from Syracuse, defeated in a civil war, called the Myletidae. The language was a mixture of Chalcidian and Doric, but the institutions which prevailed were the Chalcidian.

SECTION 6.5.2
Acrae and Casmenae were founded by the Syracusans; Acrae seventy years after Syracuse, Casmenae nearly twenty after Acrae.

SECTION 6.5.3
Camarina was first founded by the Syracusans, close upon a hundred and thirty-five years after the building of Syracuse; its founders being Daxon and Menecolus. But the Camarinaeans being expelled by arms by the Syracusans for having revolted, Hippocrates, tyrant of Gela, some time later receiving their land in ransom for some Syracusan prisoners, resettled Camarina, himself acting as its founder. Lastly, it was again depopulated by Gelo, and settled once more for the third time by the Geloans.

CHAPTER 6.6

SECTION 6.6.1
Such is the list of the peoples, Hellenic and barbarian, inhabiting Sicily, and such the magnitude of the island which the Athenians were now bent upon invading; being ambitious in real truth of conquering the whole, although they had also the specious design of succouring their kindred and other allies in the island.

SECTION 6.6.2
But they were especially incited by envoys from Egesta, who had come to Athens and invoked their aid more urgently than ever. The Egestaeans had gone to war with their neighbours the Selinuntines upon questions of marriage and disputed territory, and the Selinuntines had procured the alliance of the Syracusans, and pressed Egesta hard by land and sea. The Egestaeans now reminded the Athenians of the alliance made in the time of Laches, during the former Leontine war, and begged them to send a fleet to their aid, and among a number of other considerations urged as a capital argument, that if the Syracusans were allowed to go unpunished for their depopulation of Leontini, to ruin the allies still left to Athens in Sicily, and to get the whole power of the island into their hands, there would be a danger of their one day coming with a large force, as Dorians, to the aid of their Dorian brethren, and as colonists, to the aid of the Peloponnesians who had sent them out, and joining these in pulling down the Athenian empire. The Athenians would, therefore, do well to unite with the allies still left to them, and to make a stand against the Syracusans; especially as they, the Egestaeans, were prepared to furnish money sufficient for the war.

SECTION 6.6.3
The Athenians, hearing these arguments constantly repeated in their assemblies by the Egestaeans and their supporters, voted first to send envoys to Egesta, to see if there was really the money that they talked of in the treasury and temples, and at the same time to ascertain in what posture was the war with the Selinuntines.

CHAPTER 6.7

SECTION 6.7.1
The envoys of the Athenians were accordingly despatched to Sicily. The same winter the Lacedaemonians and their allies, the Corinthians expected, marched into the Argive territory, and ravaged a small part of the land, and took some yokes of oxen and carried off some corn. They also settled the Argive exiles at Orneae, and left them a few soldiers taken from the rest of the army; and after making a truce for a certain while, according to which neither Orneatae nor Argives were to injure each other's territory, returned home with the army.

SECTION 6.7.2
Not long afterwards the Athenians came with thirty ships and six hundred heavy infantry, and the Argives joining them with all their forces, marched out and besieged the men in Orneae for one day; but the garrison escaped by night, the besiegers having bivouacked some way off. The next day the Argives, discovering it, razed Orneae to the ground, and went back again; after which the Athenians went home in their ships.

SECTION 6.7.3
Meanwhile the Athenians took by sea to Methone on the Macedonian border some cavalry of their own and the Macedonian exiles that were at Athens, and plundered the country of Perdiccas.

SECTION 6.7.4
Upon this the Lacedaemonians sent to the Thracian Chalcidians, who had a truce with Athens from one ten days to another, urging them to join Perdiccas in the war, which they refused to do. And the winter ended, and with it ended the sixteenth year of this war of which Thucydides is the historian.

CHAPTER 6.8

SECTION 6.8.1
Early in the spring of the following summer the Athenian envoys arrived from Sicily, and the Egestaeans with them, bringing sixty talents of uncoined silver, as a month's pay for sixty ships, which they were to ask to have sent them.

SECTION 6.8.2
The Athenians held an assembly, and after hearing from the Egestaeans and their own envoys a report, as attractive as it was untrue, upon the state of affairs generally, and in particular as to the money, of which, it was said, there was abundance in the temples and the treasury, voted to send sixty ships to Sicily, under the command of Alcibiades, son of Clinias, Nicias, son of Niceratus, and Lamachus, son of 8enophanes, who were appointed with full powers; they were to help the Egestaeans against the Selinuntines, to restore Leontini upon gaining any advantage in the war, and to order all other matters in Sicily as they should deem best for the interests of Athens.

SECTION 6.8.3
Five days after this a second assembly was held, to consider the speediest means of equipping the ships, and to vote whatever else might be required by the generals for the expedition;

SECTION 6.8.4
and Nicias, who had been chosen to the command against his will, and who thought that the state was not well advised, but upon a slight and specious pretext was aspiring to the conquest of the whole of Sicily, a great matter to achieve, came forward in the hope of diverting the Athenians from the enterprise, and gave them the following counsel:—

CHAPTER 6.9

SECTION 6.9.1
‘Although this assembly was convened to consider the preparations to be made for sailing to Sicily, I think, notwithstanding, that we have still this question to examine, whether it be better to send out the ships at all, and that we ought not to give so little consideration to a matter of such moment, or let ourselves be persuaded by foreigners into undertaking a war with which we have nothing to do.

SECTION 6.9.2
And yet, individually, I gain in honour by such a course, and fear as little as other men for my person—not that I think a man need be any the worse citizen for taking some thought for his person and estate; on the contrary, such a man would for his own sake desire the prosperity of his country more than others—nevertheless, as I have never spoken against my convictions to gain honour, I shall not begin to do so now, but shall say what I think best.

SECTION 6.9.3
Against your character any words of mine would be weak enough; if I were to advise your keeping what you have got and not risking what is actually yours for advantages which are dubious in themselves, and which you may or may not attain. I will, therefore, content myself with showing that your ardour is out of season, and your ambition not easy of accomplishment.

CHAPTER 6.10

SECTION 6.10.1
I affirm, then, that you leave many enemies behind you here to go yonder and bring more back with you.

SECTION 6.10.2
You imagine, perhaps, that the treaty which you have made can be trusted; a treaty that will continue to exist nominally, as long as you keep quiet—for nominal it has become, owing to the practices of certain men here and at Sparta—but which in the event of a serious reverse in any quarter would not delay our enemies a moment in attacking us; first, because the convention was forced upon them by disaster and was less honourable to them than to us; and secondly, because in this very convention there are many points that are still disputed.

SECTION 6.10.3
Again, some of the most powerful states have never yet accepted the arrangement at all. Some of these are at open war with us; others (as the Lacedaemonians do not yet move) are restrained by truces renewed every ten days,

SECTION 6.10.4
and it is only too probable that if they found our power divided, as we are hurrying to divide it, they would attack us vigorously with the Siceliots, whose alliance they would have in the past valued as they would that of few others.

SECTION 6.10.5
A man ought, therefore, to consider these points, and not to think of running risks with a country placed so critically, or of grasping at another empire before we have secured the one we have already; for in fact the Thracian Chalcidians have been all these years in revolt from us without being yet subdued, and others on the continents yield us but a doubtful obedience. Meanwhile the Egestaeans, our allies, have been wronged, and we run to help them, while the rebels who have so long wronged us still wait for punishment.

CHAPTER 6.11

SECTION 6.11.1
And yet the latter, if brought under, might be kept under; while the Sicilians, even if conquered, are too far off and too numerous to be ruled without difficulty. Now it is folly to go against men who could not be kept under even if conquered, while failure would leave us in a very different position from that which we occupied before the enterprise.

SECTION 6.11.2
The Siceliots, again, to take them as they are at present, in the event of a Syracusan conquest (the favourite bugbear of the Egestaeans), would to my thinking be even less dangerous to us than before.

SECTION 6.11.3
At present they might possibly come here as separate states for love of Lacedaemon; in the other case one empire would scarcely attack another; for after joining the Peloponnesians to overthrow ours, they could only expect to see the same hands overthrow their own in the same way.

SECTION 6.11.4
The Hellenes in Sicily would fear us most if we never went there at all, and next to this, if after displaying our power we went away again as soon as possible. We all know that that which is farthest off and the reputation of which can least be tested, is the object of admiration; at the least reverse they would at once begin to look down upon us, and would join our enemies here against us.

SECTION 6.11.5
You have yourselves experienced this with regard to the Lacedaemonians and their allies, whom your unexpected success, as compared with what you feared at first, has made you suddenly despise, tempting you further to aspire to the conquest of Sicily.

SECTION 6.11.6
Instead, however, of being puffed up by the misfortunes of your adversaries, you ought to think of breaking their spirit before giving yourselves up to confidence, and to understand that the one thought awakened in the Lacedaemonians by their disgrace is how they may even now, if possible, overthrow us and repair their dishonour; inasmuch as military reputation is their oldest and chiefest study.

SECTION 6.11.7
Our struggle, therefore, if we are wise, will not be for the barbarian Egestaeans in Sicily, but how to defend ourselves most effectually against the oligarchical machinations of Lacedaemon.

CHAPTER 6.12

SECTION 6.12.1
We should also remember that we are but now enjoying some respite from a great pestilence and from war, to the no small benefit of our estates and persons, and that it is right to employ these at home on our own behalf, instead of using them on behalf of these exiles whose interest it is to lie as fairly as they can, who do nothing but talk themselves and leave the danger to others, and who if they succeed will show no proper gratitude, and if they fail will drag down their friends with them.

SECTION 6.12.2
And if there be any man here, overjoyed at being chosen to command, who urges you to make the expedition, merely for ends of his own—especially if he be still too young to command—who seeks to be admired for his stud of horses, but on account of its heavy expenses hopes for some profit from his appointment, do not allow such an one to maintain his private splendour at his country's risk, but remember that such persons injure the public fortune while they squander their own, and that this is a matter of importance, and not for a young man to decide or hastily to take in hand.

CHAPTER 6.13

SECTION 6.13.1
When I see such persons now sitting here at the side of that same individual and summoned by him, alarm seizes me; and I, in my turn, summon any of the older men that may have such a person sitting next him, not to let himself be shamed down, for fear of being thought a coward if he do not vote for war, but, remembering how rarely success is got by wishing and how often by forecast, to leave to them the mad dream of conquest, and as a true lover of his country, now threatened by the greatest danger in its history, to hold up his hand on the other side; to vote that the Siceliots be left in the limits now existing between us, limits of which no one can complain (the Ionian sea for the coasting voyage, and the Sicilian across the open main), to enjoy their own possessions and to settle their own quarrels;

SECTION 6.13.2
that the Egestaeans, for their part, be told to end by themselves with the Selinuntines the war which they began without consulting the Athenians; and that for the future we do not enter into alliance, as we have been used to do, with people whom we must help in their need, and who can never help us in ours.

CHAPTER 6.14

SECTION 6.14.1
And you, Prytanis, if you think it your duty to care for the commonwealth, and if you wish to show yourself a good citizen, put the question to the vote, and take a second time the opinions of the Athenians. If you are afraid to move the question again, consider that a violation of the law cannot carry any prejudice with so many abettors, that you will be the physician of your misguided city, and that the virtue of men in office is briefly this, to do their country as much good as they can, or in any case no harm that they can avoid.’

CHAPTER 6.15

SECTION 6.15.1
Such were the words of Nicias. Most of the Athenians that came forward spoke in favour of the expedition, and of not annulling what had been voted, although some spoke on the other side.

SECTION 6.15.2
By far the warmest advocate of the expedition was, however, Alcibiades, son of Clinias, who wished to thwart Nicias both as his political opponent and also because of the attack he had made upon him in his speech, and who was, besides, exceedingly ambitious of a command by which he hoped to reduce Sicily and Carthage, and personally to gain in wealth and reputation by means of his successes.

SECTION 6.15.3
For the position he held among the citizens led him to indulge his tastes beyond what his real means would bear, both in keeping horses and in the rest of his expenditure; and this later on had not a little to do with the ruin of the Athenian state.

SECTION 6.15.4
Alarmed at the greatness of his license in his own life and habits, and of the ambition which he showed in all things soever that he undertook, the mass of the people set him down as a pretender to the tyranny, and became his enemies; and although publicly his conduct of the war was as good as could be desired individually, his habits gave offence to every one, and caused them to commit affairs to other hands, and thus before long to ruin the city.

SECTION 6.15.5
Meanwhile he now came forward and gave the following advice to the Athenians:—

CHAPTER 6.16

SECTION 6.16.1
‘Athenians, I have a better right to command than others—I must begin with this as Nicias has attacked me—and at the same time I believe myself to be worthy of it. The things for which I am abused, bring fame to my ancestors and to myself, and to the country profit besides.

SECTION 6.16.2
The Hellenes, after expecting to see our city ruined by the war, concluded it to be even greater than it really is, by reason of the magnificence with which I represented it at the Olympic games, when I sent into the lists seven chariots, a number never before entered by any private person, and won the first prize, and was second and fourth, and took care to have everything else in a style worthy of my victory. Custom regards such displays as honourable, and they cannot be made without leaving behind them an impression of power.

SECTION 6.16.3
Again, any splendour that I may have exhibited at home in providing choruses or otherwise, is naturally envied by my fellow-citizens, but in the eyes of foreigners has an air of strength as in the other instance. And this is no useless folly, when a man at his own private cost benefits not himself only, but his city:

SECTION 6.16.4
nor is it unfair that he who prides himself on his position should refuse to be upon an equality with the rest. He who is badly off has his misfortunes all to himself, and as we do not see men courted in adversity, on the like principle a man ought to accept the insolence of prosperity; or else, let him first mete out equal measure to all, and then demand to have it meted out to him.

SECTION 6.16.5
What I know is that persons of this kind and all others that have attained to any distinction, although they may be unpopular in their lifetime in their relations with their fellow-men and especially with their equals, leave to posterity the desire of claiming connection with them even without any ground, and are vaunted by the country to which they belonged, not as strangers or ill-doers, but as fellow-countrymen and heroes.

SECTION 6.16.6
Such are my aspirations, and however I am abused for them in private, the question is whether any one manages public affairs better than I do. Having united the most powerful states of Peloponnese, without great danger or expense to you, I compelled the Lacedaemonians to stake their all upon the issue of a single day at Mantinea; and although victorious in the battle, they have never since fully recovered confidence.

CHAPTER 6.17

SECTION 6.17.1
Thus did my youth and so-called monstrous folly find fitting arguments to deal with the power of the Peloponnesians, and by its ardour win their confidence and prevail. And do not be afraid of my youth now, but while I am still in its flower, and Nicias appears fortunate, avail yourselves to the utmost of the services of us both.

SECTION 6.17.2
Neither rescind your resolution to sail to Sicily, on the ground that you would be going to attack a great power. The cities in Sicily are peopled by motley rabbles, and easily change their institutions and adopt new ones in their stead;

SECTION 6.17.3
and consequently the inhabitants, being without any feeling of patriotism, are not provided with arms for their persons, and have not regularly established themselves on the land; every man thinks that either by fair words or by party strife he can obtain something at the public expense, and then in the event of a catastrophe settle in some other country, and makes his preparations accordingly.

SECTION 6.17.4
From a mob like this you need not look for either unanimity in counsel or concert in action; but they will probably one by one come in as they get a fair offer, especially if they are torn by civil strife as we are told.

SECTION 6.17.5
Moreover, the Siceliots have not so many heavy infantry as they boast; just as the Hellenes generally did not prove so numerous as each state reckoned itself, but Hellas greatly over-estimated their numbers, and has hardly had an adequate force of heavy infantry throughout this war.

SECTION 6.17.6
The states in Sicily, therefore, from all that I can hear, will be found as I say, and I have not pointed out all our advantages, for we shall have the help of many barbarians, who from their hatred of the Syracusans will join us in attacking them; nor will the powers at home prove any hindrance, if you judge rightly.

SECTION 6.17.7
Our fathers with these very adversaries, which it is said we shall now leave behind us when we sail, and the Mede as their enemy as well, were able to win the empire, depending solely on their superiority at sea.

SECTION 6.17.8
The Peloponnesians had never so little hope against us at present; and let them be ever so sanguine, although strong enough to invade our country even if we stay at home, they can never hurt us with their navy, as we leave one of our own behind us that is a match for them.

CHAPTER 6.18

SECTION 6.18.1
In this state of things what reason can we give to ourselves for holding back, or what excuse can we offer to our allies in Sicily for not helping them? They are our confederates, and we are bound to assist them, without objecting that they have not assisted us. We did not take them into alliance to have them to help us in Hellas, but that they might so annoy our enemies in Sicily as to prevent them from coming over here and attacking us.

SECTION 6.18.2
It is thus that empire has been won, both by us and by all others that have held it, by a constant readiness to support all, whether barbarians or Hellenes, that invite assistance; since if all were to keep quiet or to pick and choose whom they ought to assist, we should make but few new conquests, and should imperil those we have already won. Men do not rest content with parrying the attacks of a superior, but often strike the first blow to prevent the attack being made.

SECTION 6.18.3
And we cannot fix the exact point at which our empire shall stop; we have reached a position in which we must not be content with retaining but must scheme to extend it, for, if we cease to rule others, we are in danger of being ruled ourselves. Nor can you look at inaction from the same point of view as others, unless you are prepared to change your habits and make them like theirs.

SECTION 6.18.4
Be convinced then that we shall augment our power at home by this adventure abroad, and let us make the expedition, and so humble the pride of the Peloponnesians by sailing off to Sicily, and letting them see how little we care for the peace that we are now enjoying; and at the same time we shall either become masters, as we very easily may, of the whole of Hellas through the accession of the Sicilian Hellenes, or in any case ruin the Syracusans, to the no small advantage of ourselves and our allies.

SECTION 6.18.5
The faculty of staying if successful, or of returning, will be secured to us by our navy, as we shall be superior at sea to all the Siceliots put together.

SECTION 6.18.6
And do not let the do-nothing policy which Nicias advocates, or his setting of the young against the old, turn you from your purpose, but in the good old fashion by which our fathers, old and young together, by their united counsels brought our affairs to their present height, do you endeavour still to advance them; understanding that neither youth nor old age can do anything the one without the other, but that levity, sobriety, and deliberate judgment are strongest when united, and that, by sinking into inaction, the city, like everything else, will wear itself out, and its skill in everything decay; while each fresh struggle will give it fresh experience, and make it more used to defend itself not in word but in deed.

SECTION 6.18.7
In short, my conviction is that a city not inactive by nature could not choose a quicker way to ruin itself than by suddenly adopting such a policy, and that the safest rule of life is to take one's character and institutions for better and for worse, and to live up to them as closely as one can.’

CHAPTER 6.19

SECTION 6.19.1
Such were the words of Alcibiades. After hearing him and the Egestaeans and some Leontine exiles, who came forward reminding them of their oaths and imploring their assistance, the Athenians became more eager for the expedition than before.

SECTION 6.19.2
Nicias, perceiving that it would be now useless to try to deter them by the old line of argument, but thinking that he might perhaps alter their resolution by the extravagance of his estimates, came forward a second time and spoke as follows:—

CHAPTER 6.20

SECTION 6.20.1
‘I see, Athenians, that you are thoroughly bent upon the expedition, and therefore hope that all will turn out as we wish, and proceed to give you my opinion at the present juncture.

SECTION 6.20.2
From all that I hear we are going against cities that are great and not subject to one another, or in need of change, so as to be glad to pass from enforced servitude to an easier condition, or in the least likely to accept our rule in exchange for freedom; and, to take only the Hellenic towns, they are very numerous for one island.

SECTION 6.20.3
Besides Naxos and Catana, which I expect to join us from their connection with Leontini, there are seven others armed at all points just like our own power, particularly Selinus and Syracuse, the chief objects of our expedition.

SECTION 6.20.4
These are full of heavy infantry, archers, and darters, have galleys in abundance and crowds to man them; they have also money, partly in the hands of private persons, partly in the temples at Selinus, and at Syracuse first-fruits from some of the barbarians as well. But their chief advantage over us lies in the number of their horses, and in the fact that they grow their corn at home instead of importing it.

CHAPTER 6.21

SECTION 6.21.1
Against a power of this kind it will not do to have merely a weak naval armament, but we shall want also a large land army to sail with us, if we are to do anything worthy of our ambition, and are not to be shut out from the country by a numerous cavalry; especially if the cities should take alarm and combine, and we should be left without friends (except the Egestaeans) to furnish us with horse to defend ourselves with.

SECTION 6.21.2
It would be disgraceful to have to retire under compulsion, or to send back for reinforcements, owing to want of reflection at first: we must therefore start from home with a competent force, seeing that we are going to sail far from our country, and upon an expedition not like any which you may have undertaken in the quality of allies, among your subject states here in Hellas, where any additional supplies needed were easily drawn from the friendly territory; but we are cutting ourselves off, and going to a land entirely strange, from which during four months in winter it is not even easy for a messenger to get to Athens.

CHAPTER 6.22

SECTION 6.22.1
I think, therefore, that we ought to take great numbers of heavy infantry, both from Athens and from our allies, and not merely from our subjects, but also any we may be able to get for love or for money in Peloponnese, and great numbers also of archers and slingers, to make head against the Sicilian horse. Meanwhile we must have an overwhelming superiority at sea, to enable us the more easily to carry in what we want; and we must take our own corn in merchant vessels, that is to say, wheat and parched barley, and bakers from the mills compelled to serve for pay in the proper proportion; in order that in case of our being weather-bound the armament may not want provisions, as it is not every city that will be able to entertain numbers like ours. We must also provide ourselves with everything else as far as we can, so as not to be dependent upon others; and above all we must take with us from home as much money as possible, as the sums talked of as ready at Egesta are readier, you may be sure, in talk than in any other way.

CHAPTER 6.23

SECTION 6.23.1
Indeed, even if we leave Athens with a force not only equal to that of the enemy except in the number of heavy infantry in the field, but even at all points superior to him, we shall still find it difficult to conquer Sicily or save ourselves.

SECTION 6.23.2
We must not disguise from ourselves that we go to found a city among strangers and enemies, and that he who undertakes such an enterprise should be prepared to become master of the country the first day he lands, or failing in this to find everything hostile to him.

SECTION 6.23.3
Fearing this, and knowing that we shall have need of much good counsel and more good fortune—a hard matter for mortal men to aspire to—I wish as far as may be to make myself independent of fortune before sailing, and when I do sail, to be as safe as a strong force can make me.

SECTION 6.23.4
This I believe to be surest for the country at large, and safest for us who are to go on the expedition. If any one thinks differently I resign to him my command.’

CHAPTER 6.24

SECTION 6.24.1
With this Nicias concluded, thinking that he should either disgust the Athenians by the magnitude of the undertaking, or, if obliged to sail on the expedition, would thus do so in the safest way possible.

SECTION 6.24.2
The Athenians, however, far from having their taste for the voyage taken away by the burdensomeness of the preparations, became more eager for it than ever; and just the contrary took place of what Nicias had thought, as it was held that he had given good advice, and that the expedition would be the safest in the world.

SECTION 6.24.3
All alike fell in love with the enterprise. The older men thought that they would either subdue the places against which they were to sail, or at all events, with so large a force, meet with no disaster; those in the prime of life felt a longing for foreign sights and spectacles, and had no doubt that they should come safe home again; while the idea of the common people and the soldiery was to earn wages at the moment, and make conquests that would supply a never-ending fund of pay for the future.

SECTION 6.24.4
With this enthusiasm of the majority, the few that liked it not, feared to appear unpatriotic by holding up their hands against it, and so kept quiet.

CHAPTER 6.25

SECTION 6.25.1
At last one of the Athenians came forward and called upon Nicias and told him that he ought not to make excuses or put them off, but say at once before them all what forces the Athenians should vote him.

SECTION 6.25.2
Upon this he said, not without reluctance, that he would advise upon that matter more at leisure with his colleagues; as far however as he could see at present, they must sail with at least one hundred galleys—the Athenians providing as many transports as they might determine, and sending for others from the allies—not less than five thousand heavy infantry in all, Athenian and allied, and if possible more; and the rest of the armament in proportion; archers from home and from Crete, and slingers, and whatever else might seem desirable, being got ready by the generals and taken with them.

CHAPTER 6.26

SECTION 6.26.1
Upon hearing this the Athenians at once voted that the generals should have full powers in the matter of the numbers of the army and of the expedition generally, to do as they judged best for the interests of Athens.

SECTION 6.26.2
After this the preparations began; messages being sent to the allies and the rolls drawn up at home. And as the city had just recovered from the plague and the long war, and a number of young men had grown up and capital had accumulated by reason of the truce, everything was the more easily provided.

CHAPTER 6.27

SECTION 6.27.1
In the midst of these preparations all the stone Hermae in the city of Athens, that is to say the customary square figures so common in the doorways of private houses and temples, had in one night most of them their faces mutilated.

SECTION 6.27.2
No one knew who had done it, but large public rewards were offered to find the authors; and it was further voted that any one who knew of any other act of impiety having been committed should come and give information without fear of consequences, whether he were citizen, alien, or slave.

SECTION 6.27.3
The matter was taken up the more seriously, as it was thought to be ominous for the expedition, and part of a conspiracy to bring about a revolution and to upset the democracy.

CHAPTER 6.28

SECTION 6.28.1
Information was given accordingly by some resident aliens and body servants, not about the Hermae but about some previous mutilations of other images perpetrated by young men in a drunken frolic, and of mock celebrations of the mysteries, averred to take place in private houses.

SECTION 6.28.2
Alcibiades being implicated in this charge, it was taken hold of by those who could least endure him, because he stood in the way of their obtaining the undisturbed direction of the people, and who thought that if he were once removed the first place would be theirs. These accordingly magnified the manner and loudly proclaimed that the affair of the mysteries and the mutilation of the Hermae were part and parcel of a scheme to overthrow the democracy, and that nothing of all this had been done without Alcibiades; the proofs alleged being the general and undemocratic license of his life and habits.

CHAPTER 6.29

SECTION 6.29.1
Alcibiades repelled on the spot the charges in question, and also before going on the expedition, the preparations for which were now complete, offered to stand his trial, that it might be seen whether he was guilty of the acts imputed to him; desiring to be punished if found guilty, but, if acquitted, to take the command.

SECTION 6.29.2
Meanwhile he protested against their receiving slanders against him in his absence, and begged them rather to put him to death at once if he were guilty, and pointed out the imprudence of sending him out at the head of so large an army, with so serious a charge still undecided.

SECTION 6.29.3
But his enemies feared that he would have the army for him if he were tried immediately, and that the people might relent in favour of the man whom they already caressed as the cause of the Argives and some of the Mantineans joining in the expedition, and did their utmost to get this proposition rejected, putting forward other orators who said that he ought at present to sail and not delay the departure of the army, and be tried on his return within a fixed number of days; their plan being to have him sent for and brought home for trial upon some graver charge, which they would the more easily get up in his absence. Accordingly it was decreed that he should sail.

CHAPTER 6.30

SECTION 6.30.1
After this the departure for Sicily took place, it being now about midsummer. Most of the allies, with the corn transports and the smaller craft and the rest of the expedition, had already received orders to muster at Corcyra, to cross the Ionian sea from thence in a body to the Iapygian promontory. But the Athenians themselves, and such of their allies as happened to be with them, went down to Piraeus upon a day appointed at daybreak, and began to man the ships for putting out to sea.

SECTION 6.30.2
With them also went down the whole population, one may say, of the city, both citizens and foreigners; the inhabitants of the country each escorting those that belonged to them, their friends, their relatives, or their sons, with hope and lamentation upon their way, as they thought of the conquests which they hoped to make, or of the friends whom they might never see again, considering the long voyage which they were going to make from their country.

CHAPTER 6.31

SECTION 6.31.1
Indeed, at this moment, when they were now upon the point of parting from one another, the danger came more home to them than when they voted for the expedition; although the strength of the armament, and the profuse provision which they remarked in every department, was a sight that could not but comfort them. As for the foreigners and the rest of the crowd, they simply went to see a sight worth looking at and passing all belief.Indeed this armament that first sailed out was by far the most costly and splendid Hellenic force that had ever been sent out by a single city up to that time.

SECTION 6.31.2
In mere number of ships and heavy infantry that against Epidaurus under Pericles, and the same when going against Potidaea under Hagnon, was not inferior; containing as it did four thousand Athenian heavy infantry, three hundred horse, and one hundred galleys accompanied by fifty Lesbian and Chian vessels and many allies besides.

SECTION 6.31.3
But these were sent upon a short voyage and with a scanty equipment. The present expedition was formed in contemplation of a long term of service by land and sea alike, and was furnished with ships and troops so as to be ready for either as required. The fleet had been elaborately equipped at great cost to the captains and the state; the treasury giving a drachma a day to each seaman, and providing empty ships, sixty men of war and forty transports, and manning these with the best crews obtainable; while the captains gave a bounty in addition to the pay from the treasury to the thranitae and crews generally, besides spending lavishly upon figure-heads and equipments, and one and all making the utmost exertions to enable their own ships to excel in beauty and fast sailing. Meanwhile the land forces had been picked from the best muster-rolls, and vied with each other in paying great attention to their arms and personal accoutrements.

SECTION 6.31.4
From this resulted not only a rivalry among themselves in their different departments, but an idea among the rest of the Hellenes that it was more a display of power and resources than an armament against an enemy.

SECTION 6.31.5
For if any one had counted up the public expenditure of the state, and the private outlay of individuals—that is to say, the sums which the state had already spent upon the expedition and was sending out in the hands of the generals, and those which individuals had expended upon their personal outfit, or as captains of galleys had laid out and were still to lay out upon their vessels; and if he had added to this the journey money which each was likely to have provided himself with, independently of the pay from the treasury, for a voyage of such length, and what the soldiers or traders took with them for the purpose of exchange—it would have been found that many talents in all were being taken out of the city.

SECTION 6.31.6
Indeed the expedition became not less famous for its wonderful boldness and for the splendour of its appearance, than for its overwhelming strength as compared with the peoples against whom it was directed, and for the fact that this was the longest passage from home hitherto attempted, and the most ambitious in its objects considering the resources of those who undertook it.

CHAPTER 6.32

SECTION 6.32.1
The ships being now manned, and everything put on board with which they meant to sail, the trumpet commanded silence, and the prayers customary before putting out to sea were offered, not in each ship by itself, but by all together to the voice of a herald; and bowls of wine were mixed through all the armament, and libations made by the soldiers and their officers in gold and silver goblets.

SECTION 6.32.2
In their prayers joined also the crowds on shore, the citizens and all others that wished them well. The hymn sung and the libations finished, they put out to sea, and first sailing out in column then raced each other as far as Aegina, and so hastened to reach Corcyra where the rest of the allied forces were also assembling.

SECTION 6.32.3
Meanwhile at Syracuse news came in from many quarters of the expedition, but for a long while met with no credence whatever. Indeed, an assembly was held in which speeches, as will be seen, were delivered by different orators, believing or contradicting the report of the Athenian expedition; among whom Hermocrates, son of Hermon, came forward, being persuaded that he knew the truth of the matter, and gave the following counsel:—

CHAPTER 6.33

SECTION 6.33.1
‘Although I shall perhaps be no better believed than others have been when I speak upon the reality of the expedition, and although I know that those who either make or repeat statements thought not worthy of belief not only gain no converts, but are thought fools for their pains, I shall certainly not be frightened into holding my tongue when the state is in danger, and when I am persuaded that I can speak with more authority on the matter than other persons.

SECTION 6.33.2
Much as you wonder at it, the Athenians nevertheless have set out against us with a large force, naval and military, professedly to help the Egestaeans and to restore Leontini, but really to conquer Sicily, and above all our city, which once gained, the rest, they think, will easily follow.

SECTION 6.33.3
Make up your minds, therefore, to see them speedily here, and see how you can best repel them with the means under your hands, and do not be taken off your guard through despising the news, or neglect the common weal through disbelieving it.

SECTION 6.33.4
Meanwhile those who believe me need not be dismayed at the force or daring of the enemy. They will not be able to do us more hurt than we shall do them; nor is the greatness of their armament altogether without advantage to us. Indeed, the greater it is the better, with regard to the rest of the Siceliots, whom dismay will make more ready to join us; and if we defeat or drive them away, disappointed of the objects of their ambition (for I do not fear for a moment that they will get what they want), it will be a most glorious exploit for us, and in my judgment by no means an unlikely one.

SECTION 6.33.5
Few indeed have been the large armaments, either Hellenic or barbarian, that have gone far from home and been successful. They cannot be more numerous than the people of the country and their neighbours, all of whom fear leagues together; and if they miscarry for want of supplies in a foreign land, to those against whom their plans were laid none the less they leave renown, although they may themselves have been the main cause of their own discomfort.

SECTION 6.33.6
Thus these very Athenians rose by the defeat of the Mede, in a great measure due to accidental causes, from the mere fact that Athens had been the object of his attack; and this may very well be the case with us also.

CHAPTER 6.34

SECTION 6.34.1
Let us, therefore, confidently begin preparations here; let us send and confirm some of the Sicels, and obtain the friendship and alliance of others, and despatch envoys to the rest of Sicily to show that the danger is common to all, and to Italy to get them to become our allies, or at all events to refuse to receive the Athenians.

SECTION 6.34.2
I also think that it would be best to send to Carthage as well; they are by no means there without apprehension, but it is their constant fear that the Athenians may one day attack their city, and they may perhaps think that they might themselves suffer by letting Sicily be sacrificed, and be willing to help us secretly if not openly, in one way if not in another. They are the best able to do so, if they will, of any of the present day, as they possess most gold and silver, by which war, like everything else, flourishes.

SECTION 6.34.3
Let us also send to Lacedaemon and Corinth, and ask them to come here and help us as soon as possible, and to keep alive the war in Hellas.

SECTION 6.34.4
But the true thing of all others, in my opinion, to do at the present moment, is what you, with your constitutional love of quiet, will be slow to see, and what I must nevertheless mention. If we Siceliots, all together, or at least as many as possible besides ourselves, would only launch the whole of our actual navy with two months' provisions, and meet the Athenians at Tarentum and the Iapygian promontory, and show them that before fighting for Sicily they must first fight for their passage across the Ionian sea, we should strike dismay into their army, and set them on thinking that we have a base for our defensive—for Tarentum is ready to receive us—while they have a wide sea to cross with all their armament, which could with difficulty keep its order through so long a voyage, and would be easy for us to attack as it came on slowly and in small detachments.

SECTION 6.34.5
On the other hand, if they were to lighten their vessels, and draw together their fast sailors and with these attack us, we could either fall upon them when they were wearied with rowing, or if we did not choose to do so, we could retire to Tarentum; while they, having crossed with few provisions just to give battle, would be hard put to it in desolate places, and would either have to remain and be blockaded, or to try to sail along the coast, abandoning the rest of their armament, and being further discouraged by not knowing for certain whether the cities would receive them.

SECTION 6.34.6
In my opinion this consideration alone would be sufficient to deter them from putting out from Corcyra; and what with deliberating and reconnoitring our numbers and whereabouts, they would let the season go on until winter was upon them, or, confounded by so unexpected a circumstance, would break up the expedition, especially as their most experienced general has, as I hear, taken the command against his will, and would grasp at the first excuse offered by any serious demonstration of ours.

SECTION 6.34.7
We should also be reported, I am certain, as more numerous than we really are, and men's minds are affected by what they hear, and besides the first to attack, or to show that they mean to defend themselves against an attack, inspire greater fear because men see that they are ready for the emergency.

SECTION 6.34.8
This would just be the case with the Athenians at present. They are now attacking us in the belief that we shall not resist, having a right to judge us severely because we did not help the Lacedaemonians in crushing them; but if they were to see us showing a courage for which they are not prepared, they would be more dismayed by the surprise than they could ever be by our actual power.

SECTION 6.34.9
I could wish to persuade you to show this courage; but if this cannot be, at all events lose not a moment in preparing generally for the war; and remember all of you that contempt for an assailant is best shown by bravery in action, but that for the present the best course is to accept the preparations which fear inspires as giving the surest promise of safety, and to act as if the danger was real. That the Athenians are coming to attack us, and are already upon the voyage, and all but here—this is what I am sure of.’

CHAPTER 6.35

SECTION 6.35.1
Thus far spoke Hermocrates. Meanwhile the people of Syracuse were at great strife among themselves; some contending that the Athenians had no idea of coming and that there was no truth in what he said; some asking if they did come what harm they could do that would not be repaid them tenfold in return; while others made light of the whole affair and turned it into ridicule. In short, there were few that believed Hermocrates and feared for the future.

SECTION 6.35.2
Meanwhile Athenagoras, the leader of the people and very powerful at that time with the masses, came forward and spoke as follows:—

CHAPTER 6.36

SECTION 6.36.1
‘For the Athenians, he who does not wish that they may be as misguided as they are supposed to be, and that they may come here to become our subjects, is either a coward or a traitor to his country; while as for those who carry such tidings and fill you with so much alarm, I wonder less at their audacity than at their folly if they flatter themselves that we do not see through them.

SECTION 6.36.2
The fact is that they have their private reasons to be afraid, and wish to throw the city into consternation to have their own terrors cast into the shade by the public alarm. In short, this is what these reports are worth; they do not arise of themselves, but are concocted by men who are always causing agitation here in Sicily.

SECTION 6.36.3
However, if you are well advised, you will not be guided in your calculation of probabilities by what these persons tell you, but by what shrewd men and of large experience, as I esteem the Athenians to be, would be likely to do.

SECTION 6.36.4
Now it is not likely that they would leave the Peloponnesians behind them, and before they have well ended the war in Hellas wantonly come in quest of a new war quite as arduous, in Sicily; indeed, in my judgment, they are only too glad that we do not go and attack them, being so many and so great cities as we are.

CHAPTER 6.37

SECTION 6.37.1
However, if they should come as is reported, I consider Sicily better able to go through with the war than Peloponnese, as being at all points better prepared, and our city by itself far more than a match for this pretended army of invasion, even were it twice as large again. I know that they will not have horses with them, or get any here, except a few perhaps from the Egestaeans; or be able to bring a force of heavy infantry equal in number to our own, in ships which will already have enough to do to come all this distance, however lightly laden, not to speak of the transport of the other stores required against a city of this magnitude, which will be no slight quantity.

SECTION 6.37.2
In fact, so strong is my opinion upon the subject, that I do not well see how they could avoid annihilation if they brought with them another city as large as Syracuse, and settled down and carried on war from our frontier; much less can they hope to succeed with all Sicily hostile to them, as all Sicily will be, and with only a camp pitched from the ships, and composed of tents and bare necessaries, from which they would not be able to stir far for fear of our cavalry.

CHAPTER 6.38

SECTION 6.38.1
But the Athenians see this as I tell you, and as I have reason to know are looking after their possessions at home, while persons here invent stories that neither are true nor ever will be.

SECTION 6.38.2
Nor is this the first time that I see these persons, when they cannot resort to deeds, trying by such stories and by others even more abominable to frighten your people and get into their hands the government: it is what I see always. And I cannot help fearing that trying so often they may one day succeed, and that we, as long as we do not feel the smart, may prove too weak for the task of prevention, or, when the offenders are known, of pursuit.

SECTION 6.38.3
The result is that our city is rarely at rest, but is subject to constant troubles and to contests as frequent against herself as against the enemy, not to speak of occasional tyrannies and infamous cabals.

SECTION 6.38.4
However, I will try, if you will support me, to let nothing of this happen in our time, by gaining you, the many, and by chastising the authors of such machinations, not merely when they are caught in the act—a difficult feat to accomplish—but also for what they have the wish though not the power to do; as is necessary to punish an enemy not only for what he does, but also beforehand for what he intends to do, if the first to relax precaution would not be also the first to suffer. I shall also reprove, watch, and on occasion warn the few—the most effectual way, in my opinion, of turning them from their evil courses.

SECTION 6.38.5
And after all, as I have often asked—What would you have, young men? Would you hold office at once? The law forbids it, a law enacted rather because you are not competent than to disgrace you when competent. Meanwhile you would not be on a legal equality with the many! But how can it be right that citizens of the same state should be held unworthy of the same privileges?

CHAPTER 6.39

SECTION 6.39.1
It will be said, perhaps, that democracy is neither wise nor equitable, but that the holders of property are also the best fitted to rule. I say, on the contrary, first, that the word “demos,” or people, includes the whole state, oligarchy only a part; next, that if the best guardians of property are the rich, and the best counsellors the wise, none can hear and decide so well as the many; and that all these talents, severally and collectively, have their just place in a democracy.

SECTION 6.39.2
But an oligarchy gives the many their share of the danger, and not content with the largest part takes and keeps the whole of the profit; and this is what the powerful and young among you aspire to, but in a great city cannot possibly obtain.

CHAPTER 6.40

SECTION 6.40.1
But even now, foolish men, most senseless of all the Hellenes that I know, if you have no sense of the wickedness of your designs, or most criminal if you have that sense and still dare to pursue them,—even now, if it is not a case for repentance, you may still learn wisdom, and thus advance the interest of the country, the common interest of us all. Reflect that in the country's prosperity the men of merit in your ranks will have a share and a larger share than the great mass of your fellow-countrymen, but that if you have other designs you run a risk of being deprived of all; and desist from reports like these, as the people know your object and will not put up with it.

SECTION 6.40.2
If the Athenians arrive, this city will repulse them in a manner worthy of itself; we have, moreover, generals who will see to this matter. And if nothing of this be true, as I incline to believe, the city will not be thrown into a panic by your intelligence, or impose upon itself a self-chosen servitude by choosing you for its rulers; the city itself will look into the matter, and will judge your words as if they were acts, and instead of allowing itself to be deprived of its liberty by listening to you, will strive to preserve that liberty, by taking care to have always at hand the means of making itself respected.’

CHAPTER 6.41

SECTION 6.41.1
Such were the words of Athenagoras. One of the generals now stood up and stopped any other speakers coming forward, adding these words of his own with reference to the matter in hand:—

SECTION 6.41.2
‘It is not well for speakers to utter calumnies against one another, or for their hearers to entertain them; we ought rather to look to the intelligence that we have received, and see how each man by himself and the city as a whole may best prepare to repel the invaders.

SECTION 6.41.3
Even if there be no need, there is no harm in the state being furnished with horses and arms and all other insignia of war;

SECTION 6.41.4
and we will undertake to see to and order this, and to send round to the cities to reconnoitre and do all else that may appear desirable. Part of this we have seen to already, and whatever we discover shall Syracusans departed from the assembly.

CHAPTER 6.42

SECTION 6.42.1
In the meantime the Athenians with all their allies had now arrived at Corcyra. Here the generals began by again reviewing the armament, and made arrangements as to the order in which they were to anchor and encamp, and dividing the whole fleet into three divisions, allotted one to each of their number, to avoid sailing all together and being thus embarrassed for water, harbourage, or provisions at the stations which they might touch at, and at the same time to be generally better ordered and easier to handle, by each squadron having its own commander.

SECTION 6.42.2
Next they sent on three ships to Italy and Sicily to find out which of the cities would receive them, with instructions to meet them on the way and let them know before they put in to land.

CHAPTER 6.43

SECTION 6.43.1
After this the Athenians weighed from Corcyra, and proceeded to cross to Sicily with an armament now consisting of one hundred and thirty-four galleys in all (besides two Rhodian fifty-oars) of which one hundred were Athenian vessels—sixty men-of-war, and forty troopships—and the remainder from Chios and the other allies; five thousand and one hundred heavy infantry in all, that is to say, fifteen hundred Athenian citizens from the rolls at Athens and seven hundred Thetes shipped as marines, and the rest allied troops, some of them Athenian subjects, and besides these five hundred Argives, and two hundred and fifty Mantineans serving for hire; four hundred and eighty archers in all, eighty of whom were Cretans, seven hundred slingers from Rhodes, one hundred and twenty light-armed exiles from Megara, and one horse-transport carrying thirty horses.

CHAPTER 6.44

SECTION 6.44.1
Such was the strength of the first armament that sailed over for the war. The supplies for this force were carried by thirty ships of burden laden with corn, which conveyed the bakers, stone-masons and carpenters, and the tools for raising fortifications, accompanied by one hundred boats, like the former pressed into the service, besides many other boats and ships of burden which followed the armament voluntarily for purposes of trade; all of which now left Corcyra and struck across the Ionian sea together.

SECTION 6.44.2
The whole force making land at the Iapygian promontory and Tarentum, with more or less good fortune, coasted along the shores of Italy, the cities shutting their markets and gates against them, and according them nothing but water and liberty to anchor, and Tarentum and Locri not even that, until they arrived at Rhegium, the extreme point of Italy.

SECTION 6.44.3
Here at length they reunited, and not gaining admission within the walls pitched a camp outside the city in the precinct of Artemis, where a market was also provided for them, and drew their ships on shore and kept quiet. Meanwhile they opened negotiations with the Rhegians, and called upon them as Chalcidians to assist their Leontine kinsmen; to which the Rhegians replied that they would not side with either party, but should await the decision of the rest of the Italiots, and do as they did.

SECTION 6.44.4
Upon this the Athenians now began to consider what would be the best action to take in the affairs of Sicily, and meanwhile waited for the ships sent on to come back from Egesta, in order to know whether there was really there the money mentioned by the messengers at Athens.

CHAPTER 6.45

SECTION 6.45.1
In the meantime came in from all quarters to the Syracusans, as well as from their own officers sent to reconnoitre, the positive tidings that the fleet was at Rhegium; upon which they laid aside their incredulity and threw themselves heart and soul into the work of preparation. Guards or envoys, as the case might be, were sent round to the Sicels, garrisons put into the posts of the Peripoli in the country, horses and arms reviewed in the city to see that nothing was wanting, and all other steps taken to prepare for a war which might be upon them at any moment.

CHAPTER 6.46

SECTION 6.46.1
Meanwhile the three ships that had been sent on came from Egesta to the Athenians at Rhegium, with the news that so far from there being the sums promised, all that could be produced was thirty talents.

SECTION 6.46.2
The generals were not a little disheartened at being thus disappointed at the outset, and by the refusal to join in the expedition of the Rhegians, the people they had first tried to gain and had had most reason to count upon, from their relationship to the Leontines and constant friendship for Athens. If Nicias was prepared for the news from Egesta, his two colleagues were taken completely by surprise.

SECTION 6.46.3
The Egestaeans had had recourse to the following stratagem, when the first envoys from Athens came to inspect their resources. They took the envoys in question to the temple of Aphrodite at Eryx and showed them the treasures deposited there; bowls, wine-ladles, censers, and a large number of other pieces of plate, which from being in silver gave an impression of wealth quite out of proportion to their really small value. They also privately entertained the ships' crews, and collected all the cups of gold and silver that they could find in Egesta itself or could borrow in the neighbouring Phoenician and Hellenic towns, and each brought them to the banquets as their own;

SECTION 6.46.4
and as all used pretty nearly the same, and everywhere a great quantity of plate was shown, the effect was most dazzling upon the Athenian sailors, and made them talk loudly of the riches they had seen when they got back to Athens.

SECTION 6.46.5
The dupes in question—who had in their turn persuaded the rest—when the news got abroad that there was not the money supposed at Egesta, were much blamed by the soldiers.

CHAPTER 6.47

SECTION 6.47.1
Meanwhile the generals consulted upon what was to be done. The opinion of Nicias was to sail with all the armament to Selinus, the main object of the expedition, and if the Egestaeans could provide money for the whole force, to advise accordingly; but if they could not, to require them to supply provisions for the sixty ships that they had asked for, to stay and settle matters between them and the Selinuntines either by force or by agreement, and then to coast past the other cities, and after displaying the power of Athens and proving their zeal for their friends and allies, to sail home again (unless they should have some sudden and unexpected opportunity of serving the Leontines, or of bringing over some of the other cities), and not to endanger the state by wasting its home resources.

CHAPTER 6.48

SECTION 6.48.1
Alcibiades said that a great expedition like the present must not disgrace itself by going away without having done anything; heralds must be sent to all the cities except Selinus and Syracuse, and efforts be made to make some of the Sicels revolt from the Syracusans, and to obtain the friendship of others, in order to have corn and troops; and first of all to gain the Messinese, who lay right in the passage and entrance to Sicily, and would afford an excellent harbour and base for the army. Thus, after bringing over the towns and knowing who would be their allies in the war, they might at length attack Syracuse and Selinus; unless the latter came to terms with Egesta and the former ceased to oppose the restoration of Leontini.

CHAPTER 6.49

SECTION 6.49.1
Lamachus, on the other hand, said that they ought to sail straight to Syracuse, and fight their battle at once under the walls of the town while the people were still unprepared, and the panic at its height.

SECTION 6.49.2
Every armament was most terrible at first; if it allowed time to run on without showing itself, men's courage revived, and they saw it appear at last almost with indifference. By attacking suddenly, while Syracuse still trembled at their coming, they would have the best chance of gaining a victory for themselves and of striking a complete panic into the enemy by the aspect of their numbers—which would never appear so considerable as at present—by the anticipation of coming disaster, and above all by the immediate danger of the engagement.

SECTION 6.49.3
They might also count upon surprising many in the fields outside, incredulous of their coming; and at the moment that the enemy was carrying in his property the army would not want for booty if it sat down in force before the city.

SECTION 6.49.4
The rest of the Siceliots would thus be immediately less disposed to enter into alliance with the Syracusans, and would join the Athenians, without waiting to see which were the strongest. They must make Megara their naval station as a place to retreat to and a base from which to attack: it was an uninhabited place at no great distance from Syracuse either by land or by sea.

CHAPTER 6.50

SECTION 6.50.1
After speaking to this effect, Lamachus nevertheless gave his support to the opinion of Alcibiades. After this Alcibiades sailed in his own vessel across to Messina with proposals of alliance, but met with no success, the inhabitants answering that they could not receive him within their walls, though they would provide him with a market outside. Upon this he sailed back to Rhegium.

SECTION 6.50.2
Immediately upon his return the generals manned and victualled sixty ships out of the whole fleet and coasted along to Naxos, leaving the rest of the armament behind them at Rhegium with one of their number.

SECTION 6.50.3
Received by the Naxians, they then coasted on to Catana, and being refused admittance by the inhabitants, there being a Syracusan party in the town, went on to the river Terias.

SECTION 6.50.4
Here they bivouacked, and the next day sailed in single file to Syracuse with all their ships except ten which they sent on in front to sail into the great harbour and see if there was any fleet launched, and to proclaim by herald from shipboard that the Athenians were come to restore the Leontines to their country, as being their allies and kinsmen, and that such of them, therefore, as were in Syracuse should leave it without fear and join their friends and benefactors the Athenians.

SECTION 6.50.5
After making this proclamation and reconnoitring the city and the harbours, and the features of the country which they would have to make their base of operations in the war, they sailed back to Catana.

CHAPTER 6.51

SECTION 6.51.1
An assembly being held here, the inhabitants refused to received the armament, but invited the generals to come in and say what they desired; and while Alcibiades was speaking and the citizens were intent on the assembly, the soldiers broke down an ill-walled-up postern-gate without being observed, and getting inside the town, flocked into the marketplace.

SECTION 6.51.2
The Syracusan party in the town no sooner saw the army inside than they became frightened and withdrew, not being at all numerous; while the rest voted for an alliance with the Athenians and invited them to fetch the rest of their forces from Rhegium.

SECTION 6.51.3
After this the Athenians sailed to Rhegium, and put off, this time with all the armament, for Catana, and fell to work at their camp immediately upon their arrival.

CHAPTER 6.52

SECTION 6.52.1
Meanwhile word was brought them from Camarina that if they went there the town would go over to them, and also that the Syracusans were manning a fleet. The Athenians accordingly sailed along shore with all their armament, first to Syracuse, where they found no fleet manning, and so always along the coast to Camarina, where they brought to at the beach, and sent a herald to the people, who, however, refused to receive them, saying that their oaths bound them to receive the Athenians only with a single vessel, unless they themselves sent for more.

SECTION 6.52.2
Disappointed here, the Athenians now sailed back again, and after landing and plundering on Syracusan territory and losing some stragglers from their light infantry through the coming up of the Syracusan horse, so got back to Catana.

CHAPTER 6.53

SECTION 6.53.1
There they found the Salaminia come from Athens for Alcibiades, with orders for him to sail home to answer the charges which the state brought against him, and for certain others of the soldiers who with him were accused of sacrilege in the matter of the mysteries and of the Hermae.

SECTION 6.53.2
For the Athenians, after the departure of the expedition, had continued as active as ever in investigating the facts of the mysteries and of the Hermae, and, instead of testing the informers, in their suspicious temper welcomed all indifferently, arresting and imprisoning the best citizens upon the evidence of rascals, and preferring to sift the matter to the bottom sooner than to let an accused person of good character pass unquestioned, owing to the rascality of the informer.

SECTION 6.53.3
The commons had heard how oppressive the tyranny of Pisistratus and his sons had become before it ended, and further that that tyranny had been put down at last, not by themselves and Harmodius, but by the Lacedaemonians, and so were always in fear and took everything suspiciously.

CHAPTER 6.54

SECTION 6.54.1
Indeed, the daring action of Aristogiton and Harmodius was undertaken in consequence of a love affair, which I shall relate at some length, to show that the Athenians are not more accurate than the rest of the world in their accounts of their own tyrants and of the facts of their own history.

SECTION 6.54.2
Pisistratus dying at an advanced age in possession of the tyranny, was succeeded by his eldest son, Hippias, and not Hipparchus, as is vulgarly believed. Harmodius was then in the flower of youthful beauty, and Aristogiton, a citizen in the middle rank of life, was his lover and possessed him.

SECTION 6.54.3
Solicited without success by Hipparchus, son of Pisistratus, Harmodius told Aristogiton, and the enraged lover, afraid that the powerful Hipparchus might take Harmodius by force, immediately formed a design, such as his condition in life permitted, for overthrowing the tyranny.

SECTION 6.54.4
In the meantime Hipparchus, after a second solicitation of Harmodius, attended with no better success, unwilling to use violence, arranged to insult him in some covert way.

SECTION 6.54.5
Indeed, generally their government was not grievous to the multitude, or in any way odious in practice; and these tyrants cultivated wisdom and virtue as much as any, and without exacting from the Athenians more than a twentieth of their income, splendidly adorned their city, and carried on their wars, and provided sacrifices for the temples.

SECTION 6.54.6
For the rest, the city was left in full enjoyment of its existing laws, except that care was always taken to have the offices in the hands of some one of the family. Among those of them that held the yearly archonship at Athens was Pisistratus, son of the tyrant Hippias, and named after his grandfather, who dedicated during his term of office the altar to the twelve gods in the market-place, and that of Apollo in the Pythian precinct.

SECTION 6.54.7
The Athenian people afterwards built on to and lengthened the altar in the market-place, and obliterated the inscription; but that in the Pythian precinct can still be seen, though in faded letters, and is to the following effect:— / Pisistratus, the son of Hippias, / Set up this record of his archonship / In precinct of Apollo Pythias.

CHAPTER 6.55

SECTION 6.55.1
That Hippias was the eldest son and succeeded to the government, is what I positively assert as a fact upon which I have had more exact accounts than others, and may be also ascertained by the following circumstance. He is the only one of the legitimate brothers that appears to have had children; as the altar shows, and the pillar placed in the Athenian Acropolis, commemorating the crime of the tyrants, which mentions no child of Thessalus or of Hipparchus, but five of Hippias, which he had by Myrrhine, daughter of Callias, son of Hyperechides; and naturally the eldest would have married first.

SECTION 6.55.2
Again, his name comes first on the pillar after that of his father, and this too is quite natural, as he was the eldest after him, and the reigning tyrant.

SECTION 6.55.3
Nor can I ever believe that Hippias would have obtained the tyranny so easily, if Hipparchus had been in power when he was killed, and he, Hippias, had had to establish himself upon the same day; but he had no doubt been long accustomed to over-awe the citizens, and to be obeyed by his mercenaries, and thus not only conquered, but conquered with ease, without experiencing any of the embarrassment of a younger brother unused to the exercise of authority.

SECTION 6.55.4
It was the sad fate which made Hipparchus famous that got him also the credit with posterity of having been tyrant.

CHAPTER 6.56

SECTION 6.56.1
To return to Harmodius; Hipparchus having been repulsed in his solicitations insulted him as he had resolved, by first inviting a sister of his, a young girl, to come and bear a basket in a certain procession, and then rejecting her, on the plea that she had never been invited at all owing to her unworthiness.

SECTION 6.56.2
If Harmodius was indignant at this, Aristogiton for his sake now became more exasperated than ever; and having arranged everything with those who were to join them in the enterprise, they only waited for the great feast of the Panathenaea, the sole day upon which the citizens forming part of the procession could meet together in arms without suspicion. Aristogiton and Harmodius were to begin, but were to be supported immediately by their accomplices against the bodyguard.

SECTION 6.56.3
The conspirators were not many, for better security, besides which they hoped that those not in the plot would be carried away by the example of a few daring spirits, and use the arms in their hands to recover their liberty.

CHAPTER 6.57

SECTION 6.57.1
At last the festival arrived; and Hippias with his bodyguard was outside the city in the Ceramicus, arranging how the different parts of the procession were to proceed. Harmodius and Aristogiton had already their daggers and were getting ready to act,

SECTION 6.57.2
when seeing one of their accomplices talking familiarly with Hippias, who was easy of access to every one, they took fright, and concluded that they were discovered and on the point of being taken;

SECTION 6.57.3
and eager if possible to be revenged first upon the man who had wronged them and for whom they had undertaken all this risk, they rushed, as they were, within the gates, and meeting with Hipparchus by the Leocorium recklessly fell upon him at once, infuriated, Aristogiton by love, and Harmodius by insult, and smote him and slew him.

SECTION 6.57.4
Aristogiton escaped the guards at the moment, through the crowd running up, but was afterwards taken and dispatched in no merciful way: Harmodius was killed on the spot.

CHAPTER 6.58

SECTION 6.58.1
When the news was brought to Hippias in the Ceramicus, he at once proceeded not to the scene of action, but to the armed men in the procession, before they, being some distance away, knew anything of the matter, and composing his features for the occasion, so as not to betray himself, pointed to a certain spot, and bade them repair thither without their arms.

SECTION 6.58.2
They withdrew accordingly, fancying he had something to say; upon which he told the mercenaries to remove the arms, and there and then picked out the men he thought guilty and all found with daggers, the shield and spear being the usual weapons for a procession.

CHAPTER 6.59

SECTION 6.59.1
In this way offended love first led Harmodius and Aristogiton to conspire, and the alarm of the moment to commit the rash action recounted.

SECTION 6.59.2
After this the tyranny pressed harder on the Athenians, and Hippias, now grown more fearful, put to death many of the citizens, and at the same time began to turn his eyes abroad for a refuge in case of revolution.

SECTION 6.59.3
Thus, although an Athenian, he gave his daughter, Archedice, to a Lampsacene, Aeantides, son of the tyrant of Lampsacus, seeing that they had great influence with Darius. And there is her tomb in Lampsacus with this inscription:— / Archedice lies buried in this earth, / Hippias her sire, and Athens gave her birth; / Unto her bosom pride was never known, / Though daughter, wife, and sister to the throne.

SECTION 6.59.4
Hippias, after reigning three years longer over the Athenians was deposed in the fourth by the Lacedaemonians and the banished Alcmaeonidae, and went with a safe conduct to Sigeum, and to Aeantides at Lampsacus, and from thence to King Darius; from whose court he set out twenty years after, in his old age, and came with the Medes to Marathon.

CHAPTER 6.60

SECTION 6.60.1
With these events in their minds, and recalling everything they knew by hearsay on the subject, the Athenian people grew difficult of humour and suspicious of the persons charged in the affair of the mysteries, and persuaded that all that had taken place was part of an oligarchical and monarchical conspiracy.

SECTION 6.60.2
In the state of irritation thus produced, many persons of consideration had been already thrown into prison, and far from showing any signs of abating, public feeling grew daily more savage, and more arrests were made; until at last one of those in custody, thought to be the most guilty of all, was induced by a fellow-prisoner to make a revelation, whether true or not is a matter on which there are two opinions, no one having been able, either then or since, to say for certain who did the deed.

SECTION 6.60.3
However this may be, the other found arguments to persuade him, that even if he had not done it, he ought to save himself by gaining a promise of impunity, and free the state of its present suspicions; as he would be surer of safety if he confessed after promise of impunity than if he denied and were brought to trial.

SECTION 6.60.4
He accordingly made a revelation, affecting himself and others in the affair of the Hermae; and the Athenian people, glad at last, as they supposed, to get at the truth, and furious until then at not being able to discover those who had conspired against the commons, at once let go the informer and all the rest whom he had not denounced, and bringing the accused to trial executed as many as were apprehended, and condemned to death such as had fled and set a price upon their heads.

SECTION 6.60.5
In this it was, after all, not clear whether the sufferers had been punished unjustly, while in any case the rest of the city received immediate and manifest relief.

CHAPTER 6.61

SECTION 6.61.1
To return to Alcibiades: public feeling was very hostile to him, being worked on by the same enemies who had attacked him before he went out; and now that the Athenians fancied that they had got at the truth of the matter of the Hermae, they believed more firmly than ever that the affair of the mysteries also, in which he was implicated, had been contrived by him in the same intention and was connected with the plot against the democracy.

SECTION 6.61.2
Meanwhile it so happened that, just at the time of this agitation, a small force of Lacedaemonians had advanced as far as the Isthmus, in pursuance of some scheme with the Boeotians. It was now thought that this had come by appointment, at his instigation, and not on account of the Boeotians, and that if the citizens had not acted on the information received, and forestalled them by arresting the prisoners, the city would have been betrayed. The citizens went so far as to sleep one night armed in the temple of Theseus within the walls.

SECTION 6.61.3
The friends also of Alcibiades at Argos were just at this time suspected of a design to attack the commons; and the Argive hostages deposited in the islands were given up by the Athenians to the Argive people to be put to death upon that account:

SECTION 6.61.4
in short, everywhere something was found to create suspicion against Alcibiades. It was therefore decided to bring him to trial and execute him, and the Salaminia was sent to Sicily for him and the others named in the information, with instructions to order him to come and answer the charges against him,

SECTION 6.61.5
but not to arrest him, because they wished to avoid causing any agitation in the army or among the enemy in Sicily, and above all to retain the services of the Mantineans and Argives, who, it was thought, had been induced to join by his influence.

SECTION 6.61.6
Alcibiades, with his own ship and his fellow-accused, accordingly sailed off with the Salaminia from Sicily, as though to return to Athens, and went with her as far as Thurii, and there they left the ship and disappeared, being afraid to go home for trial with such a prejudice existing against them.

SECTION 6.61.7
The crew of the Salaminia stayed some time looking for Alcibiades and his companions, and at length, as they were nowhere to be found, set sail and departed. Alcibiades, now an outlaw, crossed in a boat not long after from Thurii to Peloponnese; and the Athenians passed sentence of death by default upon him and those in his company.

CHAPTER 6.62

SECTION 6.62.1
The Athenian generals left in Sicily now divided the armament into two parts, and each taking one by lot, sailed with the whole for Selinus and Egesta, wishing to know whether the Egestaeans would give the money, and to look into the question of Selinus and ascertain the state of the quarrel between her and Egesta.

SECTION 6.62.2
Coasting along Sicily, with the shore on their left, on the side towards the Tyrrhene Gulf, they touched at Himera, the only Hellenic city in that part of the island, and being refused admission resumed their voyage.

SECTION 6.62.3
On their way they took Hyccara, a petty Sicanian seaport, nevertheless at war with Egesta, and making slaves of the inhabitants gave up the town to the Egestaeans, some of whose horse had joined them; after which the army proceeded through the territory of the Sicels until it reached Catana, while the fleet sailed along the coast with the slaves on board.

SECTION 6.62.4
Meanwhile Nicias sailed straight from Hyccara along the coast and went to Egesta, and after transacting his other business and receiving thirty talents, rejoined the forces. They now sold their slaves for the sum of one hundred and twenty talents,

SECTION 6.62.5
and sailed round to their Sicel allies to urge them to send troops; and meanwhile went with half their own force to the hostile town of Hybla in the territory of Gela, but did not succeed in taking it.

CHAPTER 6.63

SECTION 6.63.1
Summer was now over. The winter following, the Athenians at once began to prepare for moving on Syracuse, and the Syracusans on their side for marching against them.

SECTION 6.63.2
From the moment when the Athenians failed to attack them instantly as they at first feared and expected, every day that passed did something to revive their courage; and when they saw them sailing far away from them on the other side of Sicily, and going to Hybla only to fail in their attempts to storm it, they thought less of them than ever, and called upon their generals, as the multitude is apt to do in its moments of confidence, to lead them to Catana, since the enemy would not come to them.

SECTION 6.63.3
Parties also of the Syracusan horse employed in reconnoitring constantly rode up to the Athenian armament, and among other insults asked them whether they had not really come to settle with the Syracusans in a foreign country rather than to resettle the Leontines in their own.

CHAPTER 6.64

SECTION 6.64.1
Aware of this, the Athenian generals determined to draw them out in mass as far as possible from the city, and themselves in the meantime to sail by night along shore, and take up at their leisure a convenient position. This they knew they could not so well do, if they had to disembark from their ships in front of a force prepared for them, or to go by land openly. The numerous cavalry of the Syracusans (a force which they were themselves without), would then be able to do the greatest mischief to their light troops and the crowd that followed them; but this plan would enable them to take up a position in which the horse could do them no hurt worth speaking of, some Syracusan exiles with the army having told them of the spot near the Olympieum, which they afterwards occupied. In pursuance of their idea, the generals imagined the following stratagem.

SECTION 6.64.2
They sent to Syracuse a man devoted to them, and by the Syracusan generals thought to be no less in their interest; he was a native of Catana, and said he came from persons in that place, whose names the Syracusan generals were acquainted with, and whom they knew to be among the members of their party still left in the city.

SECTION 6.64.3
He told them that the Athenians passed the night in the town, at some distance from their arms, and that if the Syracusans would name a day and come with all their people at daybreak to attack the armament, they, their friends, would close the gates upon the troops in the city, and set fire to the vessels, while the Syracusans would easily take the camp by an attack upon the stockade. In this they would be aided by many of the Catanians, who were already prepared to act, and from whom he himself came.

CHAPTER 6.65

SECTION 6.65.1
The generals of the Syracusans, who did not want confidence, and who had intended even without this to march on Catana, believed the man without any sufficient inquiry, fixed at once a day upon which they would be there, and dismissed him, and the Selinuntines and others of their allies having now arrived, gave orders for all the Syracusans to march out in mass. Their preparations completed, and the time fixed for their arrival being at hand, they set out for Catana, and passed the night upon the river Symaethus, in the Leontine territory.

SECTION 6.65.2
Meanwhile the Athenians no sooner knew of their approach than they took all their forces and such of the Sicels or others as had joined them, put them on board their ships and boats, and sailed by night to Syracuse.

SECTION 6.65.3
Thus, when morning broke the Athenians were landing opposite the Olympieum ready to seize their camping ground, and the Syracusan horse having ridden up first to Catana and found that all the armament had put to sea, turned back and told the infantry, and then all turned back together, and went to the relief of the city.

CHAPTER 6.66

SECTION 6.66.1
In the meantime, as the march before the Syracusans was a long one, the Athenians quietly sate down their army in a convenient position, where they could begin an engagement when they pleased, and where the Syracusan cavalry would have least opportunity of annoying them, either before or during the action, being fenced off on one side by walls, houses, trees, and by a marsh, and on the other by cliffs.

SECTION 6.66.2
They also felled the neighbouring trees and carried them down to the sea, and formed a palisade alongside of their ships, and with stones which they picked up and wood hastily raised a fort at Daskon, the most vulnerable point of their position, and broke down the bridge over the Anapus.

SECTION 6.66.3
These preparations were allowed to go on without any interruption from the city, the first hostile force to appear being the Syracusan cavalry, followed afterwards by all the foot together. At first they came close up to the Athenian army, and then, finding that they did not offer to engage, crossed the Helorine road and encamped for the night.

CHAPTER 6.67

SECTION 6.67.1
The next day the Athenians and their allies prepared for battle, their dispositions being as follows:—Their right wing was occupied by the Argives and Mantineans, the centre by the Athenians, and the rest of the field by the other allies. Half their army was drawn up eight deep in advance, half close to their tents in a hollow square, formed also eight deep, which had orders to look out and be ready to go to the support of the troops hardest pressed. The camp followers were placed inside this reserve.

SECTION 6.67.2
The Syracusans, meanwhile, formed their heavy infantry sixteen deep, consisting of the mass-levy of their own people, and such allies as had joined them, the strongest contingent being that of the Selinuntines; next to them the cavalry of the Geloans, numbering two hundred in all, with about twenty horse and fifty archers from Camarina. The cavalry was posted on their right, full twelve hundred strong, and next to it the darters.

SECTION 6.67.3
As the Athenians were about to begin the attack, Nicias went along the lines, and addressed these words of encouragement to the army and the nations composing it:—

CHAPTER 6.68

SECTION 6.68.1
‘Soldiers, a long exhortation is little needed by men like ourselves, who are here to fight in the same battle, the force itself being, to my thinking, more fit to inspire confidence than a fine speech with a weak army.

SECTION 6.68.2
Where we have Argives, Mantineans, Athenians, and the first of the islanders in the ranks together, it were strange indeed, with so many and so brave companions in arms, if we did not feel confident of victory; especially when we have mass-levies opposed to our picked troops, and what is more, Siceliots, who may disdain us but will not stand against us, their skill not being at all commensurate to their rashness.

SECTION 6.68.3
You may also remember that we are far from home and have no friendly land near, except what your own swords shall win you; and here I put before you a motive just the reverse of that which the enemy are appealing to; their cry being that they shall fight for their country, mine that we shall fight for a country that is not ours, where we must conquer or hardly get away, as we shall have their horse upon us in great numbers.

SECTION 6.68.4
Remember, therefore, your renown, and go boldly against the enemy, thinking the present strait and necessity more terrible than they.’

CHAPTER 6.69

SECTION 6.69.1
After this address Nicias at once led on the army. The Syracusans were not at that moment expecting an immediate engagement, and some had even gone away to the town, which was close by; these now ran up as hard as they could, and though behind time, took their places here or there in the main body as fast as they joined it. Want of zeal or daring was certainly not the fault of the Syracusans, either in this or the other battles, but although not inferior in courage, so far as their military science might carry them, when this failed them they were compelled to give up their resolution also. On the present occasion, although they had not supposed that the Athenians would begin the attack, and although constrained to stand upon their defence at short notice, they at once took up their arms and advanced to meet them.

SECTION 6.69.2
First, the stone-throwers, slingers, and archers of either army began skirmishing, and routed or were routed by one another, as might be expected between light troops; next, soothsayers brought forward the usual victims, and trumpeters urged on the heavy infantry to the charge;

SECTION 6.69.3
and thus they advanced, the Syracusans to fight for their country, and each individual for his safety that day and liberty hereafter; in the enemy's army, the Athenians to make another's country theirs and to save their own from suffering by their defeat; the Argives and independent allies to help them in getting what they came for, and to earn by victory another sight of the country they had left behind; while the subject allies owed most of their ardour to the desire of self-preservation, which they could only hope for if victorious; next to which, as a secondary motive, came the chance of serving on easier terms, after helping the Athenians to a fresh conquest.

CHAPTER 6.70

SECTION 6.70.1
The armies now came to close quarters, and for a long while fought without either giving ground. Meanwhile there occurred some claps of thunder with lightning and heavy rain, which did not fail to add to the fears of the party fighting for the first time, and very little acquainted with war; while to their more experienced adversaries these phenomena appeared to be produced by the time of year, and much more alarm was felt at the continued resistance of the enemy.

SECTION 6.70.2
At last the Argives drove in the Syracusan left, and after them the Athenians routed the troops opposed to them, and the Syracusan army was thus cut in two and betook itself to flight.

SECTION 6.70.3
The Athenians did not pursue far, being held in check by the numerous and undefeated Syracusan horse, who attacked and drove back any of their heavy infantry whom they saw pursuing in advance of the rest; in spite of which the victors followed so far as was safe in a body, and then went back and set up a trophy.

SECTION 6.70.4
Meanwhile the Syracusans rallied at the Helorine road, where they reformed as well as they could under the circumstances, and even sent a garrison of their own citizens to the Olympieum, fearing that the Athenians might lay hands on some of the treasures there. The rest returned to the town.

CHAPTER 6.71

SECTION 6.71.1
The Athenians, however did not go to the temple, but collected their dead and laid them upon a pyre, and passed the night upon the field. The next day they gave the enemy back their dead under truce, to the number of about two hundred and sixty, Syracusans and allies, and gathered together the bones of their own, some fifty, Athenians and allies, and taking the spoils of the enemy, sailed back to Catana.

SECTION 6.71.2
It was now winter; and it did not seem possible for the moment to carry on the war before Syracuse, until horse should have been sent for from Athens and levied among the allies in Sicily—to do away with their utter inferiority in cavalry—and money should have been collected in the country and received from Athens, and until some of the cities, which they hoped would be now more disposed to listen to them after the battle, should have been brought over, and corn and all other necessaries provided, for a campaign in the spring against Syracuse.

CHAPTER 6.72

SECTION 6.72.1
With this intention they sailed off to Naxos and Catana for the winter. Meanwhile the Syracusans burned their dead, and then held an assembly,

SECTION 6.72.2
in which Hermocrates, son of Hermon, a man who with a general ability of the first order had given proofs of military capacity and brilliant courage in the war, came forward and encouraged them, and told them not to let what had occurred make them give way,

SECTION 6.72.3
since their spirit had not been conquered, but their want of discipline had done the mischief. Still they had not been beaten by so much as might have been expected, especially as they were, one might say, novices in the art of war, an army of artisans opposed to the most practised soldiers in Hellas.

SECTION 6.72.4
What had also done great mischief was the number of the generals (there were fifteen of them) and the quantity of orders given, combined with the disorder and insubordination of the troops. But if they were to have a few skilful generals, and used this winter in preparing their heavy infantry, finding arms for such as had not got any, so as to make them as numerous as possible, and forcing them to attend to their training generally, they would have every chance of beating their adversaries, courage being already theirs and discipline in the field having thus been added to it. Indeed, both these qualities would improve, since danger would exercise them in discipline, while their courage would be led to surpass itself by the confidence which skill inspires.

SECTION 6.72.5
The generals should be few and elected with full powers, and an oath should be taken to leave them entire discretion in their command: if they adopted this plan, their secrets would be better kept, all preparations would be properly made, and there would be no room for excuses.

CHAPTER 6.73

SECTION 6.73.1
The Syracusans heard him, and voted everything as he advised, and elected three generals, Hermocrates himself, Heraclides, son of Lysimachus, and Sicanus, son of Execestes.

SECTION 6.73.2
They also sent envoys to Corinth and Lacedaemon to procure a force of allies to join them, and to induce the Lacedaemonians for their sakes openly to address themselves in real earnest to the war against the Athenians, that they might either have to leave Sicily or be less able to send reinforcements to their army there.

CHAPTER 6.74

SECTION 6.74.1
The Athenian forces at Catana now at once sailed against Messina, in the expectation of its being betrayed to them. The intrigue, however, after all came to nothing: Alcibiades, who was in the secret, when he left his command upon the summons from home, foreseeing that he would be outlawed, gave information of the plot to the friends of the Syracusans in Messina, who had at once put to death its authors, and now rose in arms against the opposite faction with those of their way of thinking, and succeeded in preventing the admission of the Athenians.

SECTION 6.74.2
The latter waited for thirteen days, and then, as they were exposed to the weather and without provisions, and met with no success, went back to Naxos, where they made places for their ships to lie in, erected a palisade round their camp, and retired into winter quarters; meanwhile they sent a galley to Athens for money and cavalry to join them in the spring.

CHAPTER 6.75

SECTION 6.75.1
During the winter the Syracusans built a wall on to the city, so as to take in the statue of Apollo Temenites, all along the side looking towards Epipolae, to make the task of circumvallation longer and more difficult, in case of their being defeated, and also erected a fort at Megara and another in the Olympieum, and stuck palisades along the sea wherever there was a landing place.

SECTION 6.75.2
Meanwhile, as they knew that the Athenians were wintering at Naxos, they marched with all their people to Catana, and ravaged the land and set fire to the tents and encampment of the Athenians, and so returned home.

SECTION 6.75.3
Learning also that the Athenians were sending an embassy to Camarina, on the strength of the alliance concluded in the time of Laches, to gain, if possible, that city, they sent another from Syracuse to oppose them. They had a shrewd suspicion that the Camarinaeans had not sent what they did send for the first battle very willingly; and they now feared that would refuse to assist them at all in future, after seeing the success of the Athenians in the action, and would join the latter on the strength of their old friendship.

SECTION 6.75.4
Hermocrates, with some others, accordingly arrived at Camarina from Syracuse, and Euphemus and others from the Athenians; and an assembly of the Camarinaeans having been convened, Hermocrates spoke as follows, in the hope of prejudicing them against the Athenians:—

CHAPTER 6.76

SECTION 6.76.1
‘Camarinaeans, we did not come on this embassy because we were afraid of your being frightened by the actual forces of the Athenians, but rather of your being gained by what they would say to you before you heard anything from us.

SECTION 6.76.2
They are come to Sicily with the pretext that you know, and the intention which we all suspect, in my opinion less to restore the Leontines to their homes than to oust us from ours; as it is out of all reason that they should restore in Sicily the cities that they lay waste in Hellas, or should cherish the Leontine Chalcidians because of their Ionian blood, and keep in servitude the Euboean Chalcidians, of whom the Leontines are a colony.

SECTION 6.76.3
No; but the same policy which has proved so successful in Hellas is now being tried in Sicily. After being chosen as the leaders of the Ionians and of the other allies of Athenian origin, to punish the Mede, the Athenians accused some of failure in military service, some of fighting against each other, and others, as the case might be, upon any colourable pretext that could be found, until they thus subdued them all.

SECTION 6.76.4
In fine, in the struggle against the Medes, the Athenians did not fight for the liberty of the Hellenes, or the Hellenes for their own liberty, but the former to make their countrymen serve them instead of him, the latter to change one master for another, wiser indeed than the first, but wiser for evil.

CHAPTER 6.77

SECTION 6.77.1
But we are not now come to declare to an audience familiar with them the misdeeds of a state so open to accusation as is the Athenian, but much rather to blame ourselves, who, with the warnings we possess in the Hellenes in those parts that have been enslaved through not supporting each other, and seeing the same sophisms being now tried upon ourselves—such as restorations of Leontine kinsfolk and support of Egestaean allies—do not stand together and resolutely show them that here are no Ionians, or Hellespontines, or islanders, who change continually, but always serve a master, sometimes the Mede and sometimes some other, but free Dorians from independent Peloponnese, dwelling in Sicily.

SECTION 6.77.2
Or, are we waiting until we be taken in detail, one city after another; knowing as we do that in no other way can we be conquered, and seeing that they turn to this plan, so as to divide some of us by words, to draw some by the bait of an alliance into open war with each other, and to ruin others by such flattery as different circumstances may render acceptable? And do we fancy when destruction first overtakes a distant fellow-countryman that the danger will not come to each of us also, or that he who suffers before us will suffer in himself alone?

CHAPTER 6.78

SECTION 6.78.1
As for the Camarinaean, who says that it is the Syracusan, not he, that is the enemy of the Athenian, and who thinks it hard to have to encounter risk in behalf of my country, I would have him bear in mind that he will fight in my country, not more for mine than for his own, and by so much the more safely in that he will enter on the struggle not alone, after the way has been cleared by my ruin, but with me as his ally; and that the object of the Athenian is not so much to punish the enmity of the Syracusan as to use me as a blind to secure the friendship of the Camarinaean.

SECTION 6.78.2
As for him who envies or even fears us (and envied and feared great powers must always be), and who on this account wishes Syracuse to be humbled to teach us a lesson, but would still have her survive in the interest of his own security, the wish that he indulges is not humanly possible. A man can control his own desires, but he cannot likewise control circumstances.

SECTION 6.78.3
And in the event of his calculations proving mistaken, he may live to bewail his own misfortune, and wish to be again envying my prosperity.An idle wish, if he now sacrifice us and refuse to take his share of perils which are the same, in reality though not in name, for him as for us; what is nominally the preservation of our power being really his own salvation.

SECTION 6.78.4
It was to be expected that you, of all people in the world, Camarinaeans, being our immediate neighbours and the next in danger, would have foreseen this, and instead of supporting us in the lukewarm way that you are now doing, would rather come to us of your own accord, and be now offering at Syracuse the aid which you would have asked for at Camarina, if to Camarina the Athenians had first come, to encourage us to resist the invader. Neither you, however, nor the rest have as yet bestirred yourselves in this direction.

CHAPTER 6.79

SECTION 6.79.1
Fear perhaps will make you study to do right both by us and by the invaders, and plead that you have an alliance with the Athenians. But you made that alliance, not against your friends, but against the enemies that might attack you, and to help the Athenians when they were wronged by others, not when as now they are wronging their neighbours.

SECTION 6.79.2
Even the Rhegians, Chalcidians though they be, refuse to help to restore the Chalcidian Leontines; and it would be strange if, while they suspect the gist of this fine pretence and are wise without reason, you, with every reason on your side, should yet choose to assist your natural enemies, and should join with their direst foes in undoing those whom nature has made your own kinsfolk.

SECTION 6.79.3
This is not to do right; but you should help us without fear of their armament, which has no terrors if we hold together, but only if we let them succeed in their endeavours to separate us; since even after attacking us by ourselves and being victorious in battle, they had to go off without effecting their purpose.

CHAPTER 6.80

SECTION 6.80.1
United, therefore, we have no cause to despair, but rather new encouragement to league together; especially as succors will come to us from the Peloponnesians, in military matters the undoubted superiors of the Athenians. And you need not think that your prudent policy of taking sides with neither, because allies of both, is either safe for you or fair to us.

SECTION 6.80.2
Practically it is not as fair as it pretends to be. If the vanquished be defeated, and the victor conquer, through your refusing to join, what is the effect of your abstention but to leave the former to perish unaided, and to allow the latter to offend unhindered? And yet it were more honourable to join those who are not only the injured party, but your own kindred, and by so doing to defend the common interests of Sicily and save your friends the Athenians from doing wrong.

SECTION 6.80.3
In conclusion, we Syracusans say that it is useless for us to demonstrate either to you or to the rest what you know already as well as we do; but we entreat, and if our entreaty fail, we protest that we are menaced by our eternal enemies the Ionians, and are betrayed by you our fellow Dorians.

SECTION 6.80.4
If the Athenians reduce us, they will owe their victory to your decision, but in their own name will reap the honour, and will receive as the prize of their triumph the very men who enabled them to gain it. On the other hand, if we are the conquerors, you will have to pay for having been the cause of our danger.

SECTION 6.80.5
Consider, therefore; and now make your choice between the security which present servitude offers and the prospect of conquering with us and so escaping disgraceful submission to an Athenian master and avoiding the lasting enmity of Syracuse.’

CHAPTER 6.81

SECTION 6.81.1
Such were the words of Hermocrates; after whom Euphemus, the Athenian ambassador, spoke as follows:—

CHAPTER 6.82

SECTION 6.82.1
‘Although we came here only to renew the former alliance, the attack of the Syracusans compels us to speak of our empire and of the good right we have to it.

SECTION 6.82.2
The best proof of this the speaker himself furnished, when he called the Ionians eternal enemies of the Dorians. It is the fact; and the Peloponnesian Dorians being our superiors in numbers and next neighbours, we Ionians looked out for the best means of escaping their domination.

SECTION 6.82.3
After the Median war we had a fleet, and so got rid of the empire and supremacy of the Lacedaemonians, who had no right to give orders to us more than we to them, except that of being the strongest at that moment; and being appointed leaders of the king's former subjects, we continue to be so, thinking that we are least likely to fall under the dominion of the Peloponnesians, if we have a force to defend ourselves with, and in strict truth having done nothing unfair in reducing to subjection the Ionians and islanders, the kinsfolk whom the Syracusans say we have enslaved.

SECTION 6.82.4
They, our kinsfolk, came against their mother country, that is to say against us, together with the Mede, and instead of having the courage to revolt and sacrifice their property as we did when we abandoned our city, chose to be slaves themselves, and to try to make us so.

CHAPTER 6.83

SECTION 6.83.1
We, therefore, deserve to rule because we placed the largest fleet and an unflinching patriotism at the service of the Hellenes, and because these, our subjects, did us mischief by their ready subservience to the Medes; and, desert apart, we seek to strengthen ourselves against the Peloponnesians.

SECTION 6.83.2
We make no fine professions of having a right to rule because we overthrew the barbarian single-handed, or because we risked what we did risk for the freedom of the subjects in question any more than for that of all, and for our own: no one can be quarrelled with for providing for his proper safety. If we are now here in Sicily, it is equally in the interest of our security, with which we perceive that your interest also coincides.

SECTION 6.83.3
We prove this from the conduct which the Syracusans cast against us and which you somewhat too timorously suspect; knowing that those whom fear has made suspicious, may be carried away by the charm of eloquence for the moment, but when they come to act follow their interests.

SECTION 6.83.4
Now, as we have said, fear makes us hold our empire in Hellas, and fear makes us now come, with the help of our friends, to order safely matters in Sicily, and not to enslave any but rather to prevent any from being enslaved.

CHAPTER 6.84

SECTION 6.84.1
Meanwhile, let no one imagine that we are interesting ourselves in you without your having anything to do with us, seeing that if you are preserved and able to make head against the Syracusans, they will be less likely to harm us by sending troops to the Peloponnesians.

SECTION 6.84.2
In this way you have everything to do with us, and on this account it is perfectly reasonable for us to restore the Leontines, and to make them, not subjects like their kinsmen in Euboea, but as powerful as possible, to help us by annoying the Syracusans from their frontier.

SECTION 6.84.3
In Hellas we are alone a match for our enemies; and as for the assertion that it is out of all reason that we should free the Sicilian, while we enslave the Chalcidian, the fact is that the latter is useful to us by being without arms and contributing money only; while the former, the Leontines and our other friends, cannot be too independent.

CHAPTER 6.85

SECTION 6.85.1
Besides, for tyrants and imperial cities nothing is unreasonable if expedient, no one a kinsman unless sure; but friendship or enmity is everywhere an affair of time and circumstance. Here, in Sicily, our interest is not to weaken our friends, but by means of their strength to cripple our enemies. Why doubt this? In Hellas we treat our allies as we find them useful.

SECTION 6.85.2
The Chians and Methymnians govern themselves and furnish ships; most of the rest have harder terms and pay tribute in money; while others, although islanders and easy for us to take, are free altogether, because they occupy convenient positions round Peloponnese.

SECTION 6.85.3
In our settlement of the states here in Sicily, we should, therefore, naturally be guided by our interest, and by fear, as we say, of the Syracusans. Their ambition is to rule you, their object to use the suspicions that we excite to unite you, and then, when we have gone away without effecting anything, by force or through your isolation, to become the masters of Sicily. And masters they must become, if you unite with them; as a force of that magnitude would be no longer easy for us to deal with united, and they would be more than a match for you as soon as we were away.

CHAPTER 6.86

SECTION 6.86.1
Any other view of the case is condemned by the facts. When you first asked us over, the fear which you held out was that of danger to Athens if we let you come under the dominion of Syracuse;

SECTION 6.86.2
and it is not right now to mistrust the very same argument by which you claimed to convince us, or to give way to suspicion because we are come with a larger force against the power of that city. Those whom you should really distrust are the Syracusans.

SECTION 6.86.3
We are not able to stay here without you, and if we proved perfidious enough to bring you into subjection, we should be unable to keep you in bondage, owing to the length of the voyage and the difficulty of guarding large, and in a military sense continental, towns: they, the Syracusans, live close to you, not in a camp, but in a city greater than the force we have with us, plot always against you, never let slip an opportunity once offered,

SECTION 6.86.4
as they have shown in the case of the Leontines and others, and now have the face, just as if you were fools, to invite you to aid them against the power that hinders this, and that has thus far maintained Sicily independent.

SECTION 6.86.5
We, as against them, invite you to a much more real safety, when we beg you not to betray that common safety which we each have in the other, and to reflect that they, even without allies, will, by their numbers, have always the way open to you, while you will not often have the opportunity of defending yourselves with such numerous auxiliaries; if, through your suspicions, you once let these go away unsuccessful or defeated, you will wish to see if only a handful of them back again, when the day is past in which their presence could do anything for you.

CHAPTER 6.87

SECTION 6.87.1
But we hope, Camarinaeans, that the calumnies of the Syracusans will not be allowed to succeed either with you or with the rest: we have told you the whole truth upon the things we are suspected of, and will now briefly recapitulate, in the hope of convincing you.

SECTION 6.87.2
We assert that we are rulers in Hellas in order not to be subjects; liberators in Sicily that we may not be harmed by the Sicilians; that we are compelled to interfere in many things, because we have many things to guard against; and that now, as before, we are come as allies to those of you who suffer wrong in this island, not without invitation but upon invitation.

SECTION 6.87.3
Accordingly, instead of making yourselves judges or censors of our conduct, and trying to turn us, which it were now difficult to do, so far as there is anything in our interfering policy or in our character, that chimes in with your interest, this take and make use of; and be sure that far from being injurious to all alike, to most of the Hellenes that policy is even beneficial.

SECTION 6.87.4
Thanks to it, all men in all places, even where we are not, who either apprehend or meditate aggression, from the near prospect before them, in the one case, of obtaining our intervention in their favour, in the other, of our arrival making the venture dangerous, find themselves constrained, respectively, to be moderate against their will, and to be preserved without trouble of their own.

SECTION 6.87.5
Do not you reject this security that is open to all who desire it, and is now offered to you; but do like others, and instead of being always on the defensive against the Syracusans, unite with us, and in your turn at last threaten them.’

CHAPTER 6.88

SECTION 6.88.1
Such were the words of Euphemus. What the Camarinaeans felt was this. Sympathising with the Athenians, except in so far as they might be afraid of their subjugating Sicily, they had always been at enmity with their neighbour Syracuse. From the very fact, however, that they were their neighbours, they feared the Syracusans most of the two, and being apprehensive of their conquering even without them, both sent them in the first instance the few horsemen mentioned, and for the future determined to support them most in fact, although as sparingly as possible; but for the moment in order not to seem to slight the Athenians, especially as they had been successful in the engagement, to answer both alike.

SECTION 6.88.2
Agreeably to this resolution they answered that as both the contending parties happened to be allies of theirs, they thought it most consistent with their oaths, at present, to side with neither; with which answer the ambassadors of either party departed.

SECTION 6.88.3
In the meantime, while Syracuse pursued her preparations for war, the Athenians were encamped at Naxos, and tried by negotiation to gain as many of the Sicels as possible.

SECTION 6.88.4
Those more in the low lands, and subjects of Syracuse, mostly held aloof; but the peoples of the interior who had never been otherwise than independent, with few exceptions, at once joined the Athenians, and brought down corn to the army, and in some cases even money.

SECTION 6.88.5
The Athenians marched against those who refused to join, and forced some of them to do so; in the case of others they were stopped by the Syracusans sending garrisons and reinforcements. Meanwhile the Athenians moved their winter quarters from Naxos to Catana, and reconstructed the camp burnt by the Syracusans, and stayed there the rest of the winter.

SECTION 6.88.6
They also sent a galley to Carthage, with proffers of friendship, on the chance of obtaining assistance, and another to Tyrrhenia; some of the cities there having spontaneously offered to join them in the war. They also sent round to the Sicels and to Egesta, desiring them to send them as many horses as possible, and meanwhile prepared bricks, iron, and all other things necessary for the work of circumvallation, intending by the spring to begin hostilities.

SECTION 6.88.7
In the meantime the Syracusan envoys despatched to Corinth and Lacedaemon tried as they passed along the coast to persuade the Italiots to interfere with the proceedings of the Athenians, which threatened Italy quite as much as Syracuse, and having arrived at Corinth made a speech calling on the Corinthians to assist them on the ground of their common origin.

SECTION 6.88.8
The Corinthians voted at once to aid them heart and soul themselves, and then sent on envoys with them to Lacedaemon, to help them to persuade her also to prosecute the war with the Athenians more openly at home and to send succors to Sicily.

SECTION 6.88.9
The envoys from Corinth having reached Lacedaemon found there Alcibiades with his fellow-refugees, who had at once crossed over in a trading vessel from Thurii, first to Cyllene in Elis, and afterwards from thence to Lacedaemon; upon the Lacedaemonians' own invitation, after first obtaining a safe conduct, as he feared them for the part he had taken in the affair of Mantinea.

SECTION 6.88.10
The result was that the Corinthians, Syracusans, and Alcibiades, pressing all the same request in the assembly of the Lacedaemonians, succeeded in persuading them; but as the Ephors and the authorities, although resolved to send envoys to Syracuse to prevent their surrendering to the Athenians, showed no disposition to send them any assistance, Alcibiades now came forward and inflamed and stirred the Lacedaemonians by speaking as follows:—

CHAPTER 6.89

SECTION 6.89.1
‘I am forced first to speak to you of the prejudice with which I am regarded, in order that suspicion may not make you disinclined to listen to me upon public matters.

SECTION 6.89.2
The connection with you as your Proxeni, which the ancestors of our family by reason of some discontent renounced, I personally tried to renew by my good offices towards you, in particular upon the occasion of the disaster at Pylos. But although I maintained this friendly attitude, you yet chose to negotiate the peace with the Athenians through my enemies, and thus to strengthen them and to discredit me.

SECTION 6.89.3
You had therefore no right to complain if I turned to the Mantineans and Argives, and seized other occasions of thwarting and injuring you; and the time has now come when those among you, who in the bitterness of the moment may have been then unfairly angry with me, should look at the matter in its true light, and take a different view. Those again who judged me unfavourably, because I leaned rather to the side of the commons, must not think that their dislike is any better founded.

SECTION 6.89.4
We have always been hostile to tyrants, and all who oppose arbitrary power are called commons; hence we continued to act as leaders of the multitude; besides which, as democracy was the government of the city, it was necessary in most things to conform to established conditions.

SECTION 6.89.5
However, we endeavoured to be more moderate than the licentious temper of the times; and while there were others, formerly as now, who tried to lead the multitude astray, the same who banished me,

SECTION 6.89.6
our party was that of the whole people, our creed being to do our part in preserving the form of government under which the city enjoyed the utmost greatness and freedom, and which we had found existing. As for democracy, the men of sense among us knew what it was, and I perhaps as well as any, as I have the more cause to complain of it; but there is nothing new to be said of a patent absurdity—meanwhile we did not think it safe to alter it under the pressure of your hostility.

CHAPTER 6.90

SECTION 6.90.1
So much then for the prejudices with which I am regarded: I now can call your attention to the questions you must consider, and upon which superior knowledge perhaps permits me to speak.

SECTION 6.90.2
We sailed to Sicily first to conquer, if possible, the Siceliots, and after them the Italiots also, and finally to assail the empire and city of Carthage.

SECTION 6.90.3
In the event of all or most of these schemes succeeding, we were then to attack Peloponnese, bringing with us the entire force of the Hellenes lately acquired in those parts, and taking a number of barbarians into our pay, such as the Iberians and others in those countries, confessedly the most warlike known, and building numerous galleys in addition to those which we had already, timber being plentiful in Italy; and with this fleet blockading Peloponnese from the sea and assailing it with our armies by land, taking some of the cities by storm, drawing works of circumvallation round others, we hoped without difficulty to effect its reduction, and after this to rule the whole of the Hellenic name.

SECTION 6.90.4
Money and corn meanwhile for the better execution of these plans were to be supplied in sufficient quantities by the newly acquired places in those countries, independently of our revenues here at home.

CHAPTER 6.91

SECTION 6.91.1
You have thus heard the history of the present expedition from the man who most exactly knows what our objects were; and the remaining generals will, if they can, carry these out just the same. But that the states in Sicily must succumb if you do not help them, I will now show.

SECTION 6.91.2
Although the Siceliots, with all their inexperience, might even now be saved if their forces were united, the Syracusans alone, beaten already in one battle with all their people and blockaded from the sea, will be unable to withstand the Athenian armament that is now there.

SECTION 6.91.3
But if Syracuse falls, all Sicily falls also, and Italy immediately afterwards; and the danger which I just now spoke of from that quarter will before long be upon you.

SECTION 6.91.4
None need therefore fancy that Sicily only is in question; Peloponnese will be so also, unless you speedily do as I tell you, and send on board ship to Syracuse troops that shall be able to row their ships themselves, and serve as heavy infantry the moment that they land; and what I consider even more important than the troops, a Spartan as commanding officer to discipline the forces already on foot and to compel recusants to serve. The friends that you have already will thus become more confident, and the waverers will be encouraged to join you.

SECTION 6.91.5
Meanwhile you must carry on the war here more openly, that the Syracusans seeing that you do not forget them, may put heart into their resistance, and that the Athenians may be less able to reinforce their armament.

SECTION 6.91.6
You must fortify Decelea in Attica, the blow of which the Athenians are always most afraid and the only one that they think they have not experienced in the present war; the surest method of harming an enemy being to find out what he most fears, and to choose this means of attacking him, since every one naturally knows best his own weak points and fears accordingly.

SECTION 6.91.7
The fortification in question, while it benefits you, will create difficulties for your adversaries, of which I shall pass over many, and shall only mention the chief. Whatever property there is in the country will most of it become yours, either by capture or surrender; and the Athenians will at once be deprived of their revenues from the silver mines at Laurium, of their present gains from their land and from the law courts, and above all of the revenue from their allies, which will be paid less regularly, as they lose their awe of Athens, and see you addressing yourselves with vigour to the war.

CHAPTER 6.92

SECTION 6.92.1
The zeal and speed with which all this shall be done depends, Lacedaemonians, upon yourselves; as to its possibility, I am quite confident, and I have little fear of being mistaken.

SECTION 6.92.2
Meanwhile I hope that none of you will think any the worse of me if after having hitherto passed as a lover of my country, I now actively join its worst enemies in attacking it, or will suspect what I say as the fruit of an outlaw's enthusiasm.

SECTION 6.92.3
I am an outlaw from the iniquity of those who drove me forth, not, if you will be guided by me, from your service: my worst enemies are not you who only harmed your foes, but they who forced their friends to become enemies;

SECTION 6.92.4
and love of country is what I do not feel when I am wronged, but what I felt when secure in my rights as a citizen. Indeed I do not consider that I am now attacking a country that is still mine; I am rather trying to recover one that is mine no longer; and the true lover of his country is not he who consents to lose it unjustly rather than attack it, but he who longs for it so much that he will go all lengths to recover it.

SECTION 6.92.5
For myself, therefore, Lacedaemonians, I beg you to use me without scruple for danger and trouble of every kind, and to remember the argument in every one's mouth, that if I did you great harm as an enemy, I could likewise do you good service as a friend, inasmuch as I know the plans of the Athenians, while I only guessed yours. For yourselves I entreat you to believe that your most capital interests are now under deliberation; and I urge you to send without hesitation the expeditions to Sicily and Attica; by the presence of a small part of your forces you will save important cities in that island, and you will destroy the power of Athens both present and prospective; after this you will dwell in security and enjoy the supremacy over all Hellas, resting not on force but upon consent and affection.’

CHAPTER 6.93

SECTION 6.93.1
Such were the words of Alcibiades. The Lacedaemonians, who had themselves before intended to march against Athens, but were still waiting and looking about them, at once became much more in earnest when they received this particular information from Alcibiades, and considered that they had heard it from the man who best knew the truth of the matter.

SECTION 6.93.2
Accordingly they now turned their attention to the fortifying of Decelea and sending immediate aid to the Sicilians; and naming Gylippus, son of Cleandridas, to the command of the Syracusans, bade him consult with that people and with the Corinthians and arrange for succors reaching the island, in the best and speediest way possible under the circumstances.

SECTION 6.93.3
Gylippus desired the Corinthians to send him at once two ships to Asine, and to prepare the rest that they intended to send, and to have them ready to sail at the proper time. Having settled this, the envoys departed from Lacedaemon.

SECTION 6.93.4
In the meantime arrived the Athenian galley from Sicily sent by the generals for money and cavalry; and the Athenians, after hearing what they wanted, voted to send the supplies for the armament and the cavalry. And the winter ended, and with it ended the seventeenth year of the present war of which Thucydides is the historian.

CHAPTER 6.94

SECTION 6.94.1
The next summer, at the very beginning of the season, the Athenians in Sicily put out from Catana, and sailed along shore to Megara in Sicily, from which, as I have mentioned above, the Syracusans expelled the inhabitants in the time of their tyrant Gelo, themselves occupying the territory.

SECTION 6.94.2
Here the Athenians landed and laid waste the country, and after an unsuccessful attack upon a fort of the Syracusans, went on with the fleet and army to the river Terias, and advancing inland laid waste the plain and set fire to the corn; and after killing some of a small Syracusan party which they encountered, and setting up a trophy, went back again to their ships.

SECTION 6.94.3
They now sailed to Catana and took in provisions there, and going with their whole force against Centoripa, a town of the Sicels, acquired it by capitulation, and departed, after also burning the corn of the Inessaens and Hybleans.

SECTION 6.94.4
Upon their return to Catana they found the horsemen arrived from Athens, to the number of two hundred and fifty (with their equipments, but without their horses which were to be procured upon the spot), and thirty mounted archers and three hundred talents of silver.

CHAPTER 6.95

SECTION 6.95.1
The same spring the Lacedaemonians marched against Argos, and went as far as Cleonae, when an earthquake occurred and caused them to return. After this the Argives invaded the Thyreatid, which is on their border, and took much booty from the Lacedaemonians, which was sold for no less than twenty-five talents.

SECTION 6.95.2
The same summer, not long after, the Thespian commons made an attack upon the party in office, which was not successful, but succors arrived from Thebes, and some were caught, while others took refuge at Athens.

CHAPTER 6.96

SECTION 6.96.1
The same summer the Syracusans learned that the Athenians had been joined by their cavalry, and were on the point of marching against them; and seeing that without becoming masters of Epipolae, a precipitous spot situated exactly over the town, the Athenians could not, even if victorious in battle, easily invest them, they determined to guard its approaches, in order that the enemy might not ascend unobserved by this, the sole way by which ascent was possible,

SECTION 6.96.2
as the remainder is lofty ground, and falls right down to the city, and can all be seen from inside; and as it lies above the rest the place is called by the Syracusans Epipolae or Overtown.

SECTION 6.96.3
They accordingly went out in mass at daybreak into the meadow along the river Anapus, their new generals, Hermocrates and his colleagues, having just come into office, and held a review of their heavy infantry, from whom they first selected a picked body of six hundred, under the command of Diomilus, an exile from Andros, to guard Epipolae, and to be ready to muster at a moment's notice to help wherever help should be required.

CHAPTER 6.97

SECTION 6.97.1
Meanwhile the Athenians, the very same morning, were holding a review, having already made land unobserved with all the armament from Catana, opposite a place called Leon, not much more than half a mile from Epipolae, where they disembarked their army, bringing the fleet to anchor at Thapsus, a peninsula running out into the sea, with a narrow isthmus, and not far from the city of Syracuse either by land or water.

SECTION 6.97.2
While the naval force of the Athenians threw a stockade across the isthmus and remained quiet at Thapsus, the land army immediately went on at a run to Epipolae, and succeeded in getting up by Euryelus before the Syracusans perceived them, or could come up from the meadow and the review.

SECTION 6.97.3
Diomilus with his six hundred and the rest advanced as quickly as they could, but they had nearly three miles to go from the meadow before reaching them.

SECTION 6.97.4
Attacking in this way in considerable disorder, the Syracusans were defeated in battle at Epipolae and retired to the town, with a loss of about three hundred killed, and Diomilus among the number.

SECTION 6.97.5
After this the Athenians set up a trophy and restored to the Syracusans their dead under truce, and next day descended to Syracuse itself; and no one coming out to meet them, reascended and built a fort at Labdalum, upon the edge of the cliffs of Epipolae, looking towards Megara, to serve as a magazine for their baggage and money, whenever they advanced to give battle or to work at the lines.

CHAPTER 6.98

SECTION 6.98.1
Not long afterwards three hundred cavalry came to them from Egesta, and about a hundred from the Sicels, Naxians, and others; and thus, with the two hundred and fifty from Athens, for whom they had got horses from the Egestaeans and Catanians, besides others that they bought, they now mustered six hundred and fifty cavalry in all.

SECTION 6.98.2
After posting a garrison in Labdalum, they advanced to Syca, where they sate down and quickly built the Circle or centre of their wall of circumvallation. The Syracusans, appalled at the rapidity with which the work advanced, determined to go out against them and give battle and interrupt it;

SECTION 6.98.3
and the two armies were already in battle array, when the Syracusan generals observed that their troops found such difficulty in getting into line, and were in such disorder, that they led them back into the town, except part of the cavalry. These remained and hindered the Athenians from carrying stones or dispersing to any great distance,

SECTION 6.98.4
until a tribe of the Athenian heavy infantry, with all the cavalry, charged and routed the Syracusan horse with some loss; after which they set up a trophy for the cavalry action.

CHAPTER 6.99

SECTION 6.99.1
The next day the Athenians began building the wall to the north of the Circle, at the same time collecting stone and timber, which they kept laying down towards Trogilus along the shortest line for their works from the great harbour to the sea;

SECTION 6.99.2
while the Syracusans, guided by their generals, and above all by Hermocrates, instead of risking any more general engagements, determined to build a counterwork in the direction in which the Athenians were going to carry their wall. If this could be completed in time the enemy's lines would be cut; and meanwhile, if he were to attempt to interrupt them by an attack, they would send a part of their forces against him, and would secure the approaches beforehand with their stockade, while the Athenians would have to leave off working with their whole force in order to attend to them.

SECTION 6.99.3
They accordingly sallied forth and began to build, starting from their city, running a cross wall below the Athenian Circle, cutting down the olives and erecting wooden towers.

SECTION 6.99.4
As the Athenian fleet had not yet sailed round into the great harbour, the Syracusans still commanded the sea-coast, and the Athenians brought their provisions by land from Thapsus.

CHAPTER 6.100

SECTION 6.100.1
The Syracusans now thought the stockades and stonework of their counter-wall sufficiently far advanced; and as the Athenians, afraid of being divided and so fighting at a disadvantage, and intent upon their own wall, did not come out to interrupt them, they left one tribe to guard the new work and went back into the city. Meanwhile the Athenians destroyed their pipes of drinking-water carried underground into the city; and watching until the rest of the Syracusans were in their tents at midday, and some even gone away into the city, and those in the stockade keeping but indifferent guard, appointed three hundred picked men of their own, and some men picked from the light troops and armed for the purpose, to run suddenly as fast as they could to the counterwork, while the rest of the army advanced in two divisions, the one with one of the generals to the city in case of a sortie, the other with the other general to the stockade by the postern gate.

SECTION 6.100.2
The three hundred attacked and took the stockade, abandoned by its garrison, who took refuge in the outworks round the statue of Apollo Temenites. Here the pursuers burst in with them, and after getting in were beaten out by the Syracusans, and some few of the Argives and Athenians slain;

SECTION 6.100.3
after which the whole army retired, and having demolished the counterwork and pulled up the stockade, carried away the stakes to their own lines, and set up a trophy.

CHAPTER 6.101

SECTION 6.101.1
The next day the Athenians from the Circle proceeded to fortify the cliff above the marsh which on this side of Epipolae looks towards the great harbour; this being also the shortest line for their work to go down across the plain and the marsh to the harbour.

SECTION 6.101.2
Meanwhile the Syracusans marched out and began a second stockade, starting from the city, across the middle of the marsh, digging a trench alongside to make it impossible for the Athenians to carry their wall down to the sea.

SECTION 6.101.3
As soon as the Athenians had finished their work at the cliff they again attacked the stockade and ditch of the Syracusans. Ordering the fleet to sail round from Thapsus into the great harbour of Syracuse, they descended at about dawn from Epipolae into the plain, and laying doors and planks over the marsh where it was muddy and firmest, crossed over on these, and by daybreak took the ditch and the stockade, except a small portion which they captured afterwards.

SECTION 6.101.4
A battle now ensued, in which the Athenians were victorious, the right wing of the Syracusans flying to the town and the left to the river. The three hundred picked Athenians, wishing to cut off their passage, pressed on at a run to the bridge,

SECTION 6.101.5
when the alarmed Syracusans, who had with them most of their cavalry, closed and routed them, hurling them back upon the Athenian right wing, the first tribe of which was thrown into a panic by the shock.

SECTION 6.101.6
Seeing this, Lamachus came to their aid from the Athenian left with a few archers and with the Argives, and crossing a ditch, was left alone with a few that had crossed with him, and was killed with five or six of his men. These the Syracusans managed immediately to snatch up in haste and get across the river into a place of security, themselves retreating as the rest of the Athenian army now came up.

CHAPTER 6.102

SECTION 6.102.1
Meanwhile those who had at first fled for refuge to the city, seeing the turn affairs were taking, now rallied from the town and formed against the Athenians in front of them, sending also a part of their number to the Circle on Epipolae, which they hoped to take while denuded of its defenders.

SECTION 6.102.2
These took and destroyed the Athenian outwork of a thousand feet, the Circle itself being saved by Nicias, who happened to have been left in it through illness, and who now ordered the servants to set fire to the engines and timber thrown down before the wall; want of men, as he was aware, rendering all other means of escape impossible.

SECTION 6.102.3
This step was justified by the result, the Syracusans not coming any further on account of the fire, but retreating. Meanwhile succors were coming up from the Athenians below, who had put to flight the troops opposed to them; and the fleet also, according to orders, was sailing from Thapsus into the great harbour.

SECTION 6.102.4
Seeing this, the troops on the heights retired in haste, and the whole army of the Syracusans re-entered the city, thinking that with their present force they would no longer be able to hinder the wall reaching the sea.

CHAPTER 6.103

SECTION 6.103.1
After this the Athenians set up a trophy and restored to the Syracusans their dead under truce, receiving in return Lamachus and those who had fallen with him. The whole of their forces, naval and military, being now with them, they began from Epipolae and the cliffs and enclosed the Syracusans with a double wall down to the sea.

SECTION 6.103.2
Provisions were now brought in for the armament from all parts of Italy; and many of the Sicels, who had hitherto been looking to see how things went, came as allies to the Athenians: there also arrived three ships of fifty oars from Tyrrhenia. Meanwhile everything else progressed favourably for their hopes.

SECTION 6.103.3
The Syracusans began to despair of finding safety in arms, no relief having reached them from Peloponnese, and were now proposing terms of capitulation among themselves and to Nicias, who after the death of Lamachus was left sole commander.

SECTION 6.103.4
No decision was come to, but as was natural with men in difficulties and besieged more straitly than before, there was much discussion with Nicias and still more in the town. Their present misfortunes had also made them suspicious of one another; and the blame of their disasters was thrown upon the ill-fortune or treachery of the generals under whose command they had happened; and these were deposed and others, Heraclides, Eucles, and Tellias, elected in their stead.

CHAPTER 6.104

SECTION 6.104.1
Meanwhile the Lacedaemonian, Gylippus, and the ships from Corinth were now off Leucas, intent upon going with all haste to the relief of Sicily. The reports that reached them being of an alarming kind, and all agreeing in the falsehood that Syracuse was already completely invested, Gylippus abandoned all hope of Sicily, and wishing to save Italy, rapidly crossed the Ionian Sea to Tarentum with the Corinthian, Pythen, two Laconian, and two Corinthian vessels, leaving the Corinthians to follow him after manning, in addition to their own ten, two Leucadian and two Ambraciot ships.

SECTION 6.104.2
From Tarentum Gylippus first went on an embassy to Thurii, and claimed anew the rights of citizenship which his father had enjoyed; failing to bring over the townspeople, he weighed anchor and coasted along Italy. Opposite the Terinaean gulf he was caught by the wind which blows violently and steadily from the north in that quarter, and was carried out to sea; and after experiencing very rough weather, remade Tarentum, where he hauled ashore and refitted such of his ships as had suffered most from the tempest.

SECTION 6.104.3
Nicias heard of his approach, but, like the Thurians, despised the scanty number of his ships, and set down piracy as the only probable object of the voyage, and so took no precautions for the present.

CHAPTER 6.105

SECTION 6.105.1
About the same time in this summer, the Lacedaemonians invaded Argos with their allies, and laid waste most of the country. The Athenians went with thirty ships to the relief of the Argives, thus breaking their treaty with the Lacedaemonians in the most overt manner.

SECTION 6.105.2
Up to this time incursions from Pylos, descents on the coasts of the rest of Peloponnese, instead of on the Laconian, had been the extent of their cooperation with the Argives and Mantineans; and although the Argives had often begged them to land, if only for a moment, with their heavy infantry in Laconia, lay waste ever so little of it with them, and depart, they had always refused to do so. Now, however, under the command of Pythodorus, Laespodius, and Demaratus, they landed at Epidaurus, Limera, Prasiae, and other places, and plundered the country; and thus furnished the Lacedaemonians with a better pretext for hostilities against Athens.

SECTION 6.105.3
After the Athenians had retired from Argos with their fleet, and the Lacedaemonians also, the Argives made an incursion into the Phliasid, and returned home after ravaging their land and killing some of the inhabitants.

### Book 7

CHAPTER 7.1

SECTION 7.1.1
After refitting their ships, Gylippus and Pythen coasted along from Tarentum to Epizephyrian Locris. They now received the more correct information that Syracuse was not yet completely invested, but that it was still possible for an army arriving by Epipolae to effect an entrance; and they consulted, accordingly, whether they should keep Sicily on their right and risk sailing in by sea, or leaving it on their left, should first sail to Himera, and taking with them the Himeraeans and any others that might agree to join them, go to Syracuse by land.

SECTION 7.1.2
Finally they determined to sail for Himera, especially as the four Athenian ships which Nicias had at length sent off, on hearing that they were at Locris, had not yet arrived at Rhegium. Accordingly, before these reached their post, the Peloponnesians crossed the strait, and after touching at Rhegium and Messina, came to Himera.

SECTION 7.1.3
Arrived there, they persuaded the Himeraeans to join in the war, and not only to go with them themselves but to provide arms for the seamen from their vessels which they had drawn ashore at Himera; and they sent and appointed a place for the Selinuntines to meet them with all their forces.

SECTION 7.1.4
A few troops were also promised by the Geloans and some of the Sicels, who were now ready to join them with much greater alacrity, owing to the recent death of Archonidas, a powerful Sicel king in that neighborhood and friendly to Athens, and owing also to the vigor shown by Gylippus in coming from Lacedaemon.

SECTION 7.1.5
Gylippus now took with him about seven hundred of his sailors and marines, that number only having arms, a thousand heavy infantry and light troops from Himera with a body of a hundred horse, some light troops and cavalry from Selinus, a few Geloans, and Sicels numbering a thousand in all, and set out on his march for Syracuse.

CHAPTER 7.2

SECTION 7.2.1
Meanwhile the Corinthian fleet from Leucas made all haste to arrive; and one of their commanders, Gongylus, starting last with a single ship, was the first to reach Syracuse, a little before Gylippus. Gongylus found the Syracusans on the point of holding an assembly to consider whether they should not put an end to the war. This he prevented, and reassured them by telling them that more vessels were still to arrive, and that Gylippus, son of Cleandridas, had been despatched by the Lacedaemonians to take the command.

SECTION 7.2.2
Upon this the Syracusans took courage, and immediately marched out with all their forces to meet Gylippus, who they found was now close at hand.

SECTION 7.2.3
Meanwhile Gylippus, after taking Ietae, a fort of the Sicels, on his way, formed his army in order of battle, and so arrived at Epipolae, and ascending by Euryelus, as the Athenians had done at first, now advanced with the Syracusans against the Athenian lines.

SECTION 7.2.4
His arrival chanced at a critical moment. The Athenians had already finished a double wall of six or seven furlongs to the great harbor, with the exception of a small portion next to the sea, which they were still engaged upon; and in the remainder of the circle towards Trogilus on the other sea, stones had been laid ready for building for the greater part of the distance, and some points had been left half finished, while others were entirely completed. The danger of Syracuse had indeed been great.

CHAPTER 7.3

SECTION 7.3.1
Meanwhile the Athenians, recovering from the confusion into which they had been at first thrown by the sudden approach of Gylippus and the Syracusans, formed in order of battle. Gylippus halted at a short distance off and sent on a herald to tell them that if they would evacuate Sicily with bag and baggage within five days' time, he was willing to make a truce accordingly.

SECTION 7.3.2
The Athenians treated this proposition with contempt, and dismissed the herald without an answer. After this both sides began to prepare for action.

SECTION 7.3.3
Gylippus, observing that the Syracusans were in disorder and did not easily fall into line, drew off his troops more into the open ground, while Nicias did not lead on the Athenians but lay still by his own wall. When Gylippus saw that they did not come on, he led off his army to the citadel of the quarter of Apollo Temenites, and passed the night there.

SECTION 7.3.4
On the following day he led out the main body of his army, and drawing them up in order of battle before the walls of the Athenians to prevent their going to the relief of any other quarter, despatched a strong force against Fort Labdalum and took it, and put all whom he found in it to the sword, the place not being within sight of the Athenians.

SECTION 7.3.5
On the same day an Athenian galley that lay moored off the harbor was captured by the Syracusans.

CHAPTER 7.4

SECTION 7.4.1
After this the Syracusans and their allies began to carry a single wall, starting from the city, in a slanting direction up Epipolae, in order that the Athenians, unless they could hinder the work, might be no longer able to invest them.

SECTION 7.4.2
Meanwhile the Athenians, having now finished their wall down to the sea, had come up to the heights; and part of their wall being weak, Gylippus drew out his army by night and attacked it.

SECTION 7.4.3
However, the Athenians who happened to be bivouacking outside took the alarm and came out to meet him, upon seeing which he quickly led his men back again. The Athenians now built their wall higher, and in future kept guard at this point themselves, disposing their confederates along the remainder of the works, at the stations assigned to them.

SECTION 7.4.4
Nicias also determined to fortify Plemmyrium, a promontory over against the city, which juts out and narrows the mouth of the great harbor. He thought that the fortification of this place would make it easier to bring in supplies, as they would be able to carry on their blockade from a less distance, near to the port occupied by the Syracusans; instead of being obliged, upon every movement of the enemy's navy, to put out against them from the bottom of the great harbor. Besides this, he now began to pay more attention to the war by sea, seeing that the coming of Gylippus had diminished their hopes by land.

SECTION 7.4.5
Accordingly, he conveyed over his ships and some troops, and built three forts in which he placed most of his baggage, and moored there for the future the larger craft and men-of-war.

SECTION 7.4.6
This was the first and chief occasion of the losses which the crews experienced. The water which they used was scarce and had to be fetched from far, and the sailors could not go out for firewood without being cut off by the Syracusan horse, who were masters of the country; a third of the enemy's cavalry being stationed at the little town of Olympieum, to prevent plundering incursions on the part of the Athenians at Plemmyrium.

SECTION 7.4.7
Meanwhile Nicias learned that the rest of the Corinthian fleet was approaching, and sent twenty ships to watch for them, with orders to be on the look-out for them about Locris and Rhegium and the approach to Sicily.

CHAPTER 7.5

SECTION 7.5.1
Gylippus, meanwhile, went on with the wall across Epipolae, using the stones which the Athenians had laid down for their own wall, and at the same time constantly led out the Syracusans and their allies, and formed them in order of battle in front of the lines, the Athenians forming against him.

SECTION 7.5.2
At last he thought that the moment was come, and began the attack; and a hand-to-hand fight ensued between the lines, where the Syracusan cavalry could be of no use;

SECTION 7.5.3
and the Syracusans and their allies were defeated and took up their dead under truce, while the Athenians erected a trophy. After this Gylippus called the soldiers together, and said that the fault was not theirs but his; he had kept their lines too much within the works, and had thus deprived them of the services of their cavalry and darters.

SECTION 7.5.4
He would now, therefore, lead them on a second time. He begged them to remember that in material force they would be fully a match for their opponents, while with respect to moral advantages, it were intolerable if Peloponnesians and Dorians should not feel confident of overcoming Ionians and islanders with the motley rabble that accompanied them, and of driving them out of the country.

CHAPTER 7.6

SECTION 7.6.1
After this he embraced the first opportunity that offered of again leading them against the enemy. Now Nicias and the Athenians were of opinion that even if the Syracusans should not wish to offer battle, it was necessary for them to prevent the building of the cross wall, as it already almost overlapped the extreme point of their own, and if it went any further it would from that moment make no difference whether they fought ever so many successful actions, or never fought at all. They accordingly came out to meet the Syracusans.

SECTION 7.6.2
Gylippus led out his heavy infantry further from the fortifications than on the former occasion, and so joined battle; posting his horse and darters upon the flank of the Athenians in the open space, where the works of the two walls terminated.

SECTION 7.6.3
During the engagement the cavalry attacked and routed the left wing of the Athenians, which was opposed to them; and the rest of the Athenian army was in consequence defeated by the Syracusans and driven headlong within their lines.

SECTION 7.6.4
The night following the Syracusans carried their wall up to the Athenian works and passed them, thus putting it out of their power any longer to stop them, and depriving them, even if victorious in the field, of all chance of investing the city for the future.

CHAPTER 7.7

SECTION 7.7.1
After this the remaining twelve vessels of the Corinthians, Ambraciots, and Leucadians sailed into the harbor under the command of Erasinides, a Corinthian, having eluded the Athenian ships on guard, and helped the Syracusans in completing the remainder of the cross wall.

SECTION 7.7.2
Meanwhile Gylippus went into the rest of Sicily to raise land and naval forces, and also to bring over any of the cities that either were lukewarm in the cause or had hitherto kept out of the war altogether.

SECTION 7.7.3
Syracusan and Corinthian envoys were also despatched to Lacedaemon and Corinth to get a fresh force sent over, in any way that might offer, either in merchant vessels or transports, or in any other manner likely to prove successful, as the Athenians too were sending for reinforcements;

SECTION 7.7.4
while the Syracusans proceeded to man a fleet and to exercise, meaning to try their fortune in this way also, and generally became exceedingly confident.

CHAPTER 7.8

SECTION 7.8.1
Nicias perceiving this, and seeing the strength of the enemy and his own difficulties daily increasing, himself also sent to Athens. He had before sent frequent reports of events as they occurred, and felt it especially incumbent upon him to do so now, as he thought that they were in a critical position, and that unless speedily recalled or strongly reinforced from home, they had no hope of safety.

SECTION 7.8.2
He feared, however, that the messengers, either through inability to speak, or through failure of memory, or from a wish to please the multitude, might not report the truth, and so though it best to write a letter, to insure that the Athenians should know his own opinion without its being lost in transmission, and be able to decide upon the real facts of the case.

SECTION 7.8.3
His emissaries, accordingly, departed with the letter and the requisite verbal instructions; and he attended to the affairs of the army, making it his aim now to keep on the defensive and to avoid any unnecessary danger.

CHAPTER 7.9

SECTION 7.9.1
At the close of the same summer the Athenian general Euetion marched in concert with Perdiccas with a large body of Thracians against Amphipolis, and failing to take it brought some galleys round into the Strymon, and blockaded the town from the river, having his base at Himeraeum.Summer was now over.

CHAPTER 7.10

SECTION 7.10.1
The winter ensuing, the persons sent by Nicias, reaching Athens, gave the verbal messages which had been entrusted to them, and answered any questions that were asked them, and delivered the letter. The clerk of the city now came forward and read out to the Athenians the letter, which was as follows:—

CHAPTER 7.11

SECTION 7.11.1
‘Our past operations, Athenians, have been made known to you by many other letters; it is now time for you to become equally familiar with our present condition, and to take your measures accordingly.

SECTION 7.11.2
We had defeated in most of our engagements with them the Syracusans, against whom we were sent, and we had built the works which we now occupy, when Gylippus arrived from Lacedaemon with an army obtained from Peloponnese and from some of the cities in Sicily. In our first battle with him we were victorious; in the battle on the following day we were overpowered by a multitude of cavalry and darters, and compelled to retire within our lines.

SECTION 7.11.3
We have now, therefore, been forced by the numbers of those opposed to us to discontinue the work of circumvallation, and to remain inactive; being unable to make use even of all the force we have, since a large portion of our heavy infantry is absorbed in the defence of our lines. Meanwhile the enemy have carried a single wall past our lines, thus making it impossible for us to invest them in future, until this cross wall be attacked by a strong force and captured.

SECTION 7.11.4
So that the besieger in name has become, at least from the land side, the besieged in reality; as we are prevented by their cavalry from even going for any distance into the country.

CHAPTER 7.12

SECTION 7.12.1
Besides this, an embassy has been despatched to Peloponnese to procure reinforcements, and Gylippus has gone to the cities in Sicily, partly in the hope of inducing those that are at present neutral to join him in the war, partly of bringing from his allies additional contingents for the land forces and material for the navy.

SECTION 7.12.2
For I understand that they contemplate a combined attack, upon our lines with their land forces and with their fleet by sea.

SECTION 7.12.3
You must none of you be surprised that I say by sea also. They have discovered that the length of the time we have now been in commission has rotted our ships and wasted our crews, and that with the entireness of our crews and the soundness of our ships the pristine efficiency of our navy has departed.

SECTION 7.12.4
For it is impossible for us to haul our ships ashore and careen them, because, the enemy's vessels being as many or more than our own, we are constantly anticipating an attack.

SECTION 7.12.5
Indeed, they may be seen exercising, and it lies with them to take the initiative; and not having to maintain a blockade, they have greater facilities for drying their ships.

CHAPTER 7.13

SECTION 7.13.1
This we should scarcely be able to do, even if we had plenty of ships to spare, and were freed from our present necessity of exhausting all our strength upon the blockade. For it is already difficult to carry in supplies past Syracuse; and were we to relax our vigilance in the slightest degree it would become impossible.

SECTION 7.13.2
The losses which our crews have suffered and still continue to suffer arise from the following causes. Expeditions for fuel and for forage, and the distance from which water has to be fetched, cause our sailors to be cut off by the Syracusan cavalry; the loss of our previous superiority emboldens our slaves to desert; our foreign seamen are impressed by the unexpected appearance of a navy against us, and the strength of the enemy's resistance; such of them as were pressed into the service take the first opportunity of departing to their respective cities; such as were originally seduced by the temptation of high pay, and expected little fighting and large gains, leave us either by desertion to the enemy or by availing themselves of one or other of the various facilities of escape which the magnitude of Sicily affords them. Some even engage in trade themselves and prevail upon the captains to take Hyccaric slaves on board in their place; thus they have ruined the efficiency of our navy.

CHAPTER 7.14

SECTION 7.14.1
Now I need not remind you that the time during which a crew is in its prime is short, and that the number of sailors who can start a ship on her way and keep the rowing in time is small.

SECTION 7.14.2
But by far my greatest trouble is, that holding the post which I do, I am prevented by the natural indocility of the Athenian seaman from putting a stop to these evils; and that meanwhile we have no source from which to recruit our crews, which the enemy can do from many quarters, but are compelled to depend both for supplying the crews in service and for making good our losses upon the men whom we brought with us. For our present confederates, Naxos and Catana, are incapable of supplying us.

SECTION 7.14.3
There is only one thing more wanting to our opponents, I mean the defection of our Italian markets. If they were to see you neglect to relieve us from our present condition, and were to go over to the enemy, famine would compel us to evacuate, and Syracuse would finish the war without a blow.

SECTION 7.14.4
I might, it is true, have written to you something different and more agreeable than this, but nothing certainly more useful, if it is desirable for you to know the real state of things here before taking your measures. Besides I know that it is your nature to love to be told the best side of things, and then to blame the teller if the expectations which he has raised in your minds are not answered by the result; and I therefore thought it safest to declare to you the truth.

CHAPTER 7.15

SECTION 7.15.1
Now you are not to think that either your generals or your soldiers have ceased to be a match for the forces originally opposed to them. But you are to reflect that a general Sicilian coalition is being formed against us; that a fresh army is expected from Peloponnese, while the force we have here is unable to cope even with our present antagonists; and you must promptly decide either to recall us or to send out to us another fleet and army as numerous again, with a large sum of money, and some one to succeed me, as a disease in the kidneys unfits me for retaining my post.

SECTION 7.15.2
I have, I think, some claim on your indulgence, as while I was in my prime I did you much good service in my commands. But whatever you mean to do, do it at the commencement of spring and without delay as the enemy will obtain his Sicilian reinforcements shortly, those from Peloponnese after a longer interval; and unless you attend to the matter the former will be here before you, while the latter will elude you as they have done before.’

CHAPTER 7.16

SECTION 7.16.1
Such were the contents of Nicias' letter. When the Athenians had heard it they refused to accept his resignation, but chose him two colleagues, naming Menander and Euthydemus, two of the officers at the seat of war, to fill their places until their arrival, that Nicias might not be left alone in his sickness to bear the whole weight of affairs. They also voted to send out another army and navy, drawn partly from the Athenians on the muster-roll, partly from the allies.

SECTION 7.16.2
The colleagues chosen for Nicias were Demosthenes, son of Alcisthenes, and Eurymedon, son of Thucles. Eurymedon was sent off at once, about the time of the winter solstice, with ten ships, a hundred and twenty talents of silver, and instructions to tell the army that reinforcements would arrive, and that care would be taken of them;

CHAPTER 7.17

SECTION 7.17.1
but Demosthenes stayed behind to organize the expedition, meaning to start as soon as it was spring, and sent for troops to the allies, and meanwhile got together money, ships, and heavy infantry at home.

SECTION 7.17.2
The Athenians also sent twenty vessels round Peloponnese to prevent any one crossing over to Sicily from Corinth or Peloponnese.

SECTION 7.17.3
For the Corinthians, filled with confidence by the favorable alteration in Sicilian affairs which had been reported by the envoys upon their arrival, and convinced that the fleet which they had before sent out had not been without its use, were now preparing to despatch a force of heavy infantry in merchant vessels to Sicily, while the Lacedaemonians did the like for the rest of Peloponnese.

SECTION 7.17.4
The Corinthians also named a fleet of twenty-five vessels, intending to try the result of a battle with the squadron on guard at Naupactus, and meanwhile to make it less easy for the Athenians there to hinder the departure of their merchantmen, by obliging them to keep an eye upon the galleys thus arrayed against them.

CHAPTER 7.18

SECTION 7.18.1
In the meantime the Lacedaemonians prepared for their invasion of Attica, in accordance with their own previous resolve, and at the instigation of the Syracusans and Corinthians, who wished for an invasion to arrest the reinforcements which they heard that Athens was about to send to Sicily. Alcibiades also urgently advised the fortification of Decelea, and a vigorous prosecution of the war.

SECTION 7.18.2
But the Lacedaemonians derived most encouragement from the belief that Athens, with two wars on her hands, against themselves and against the Siceliots, would be more easy to subdue, and from the conviction that she had been the first to infringe the truce. In the former war, they considered, the offence had been more on their own side, both on account of the entrance of the Thebans into Plataea in time of peace, and also of their own refusal to listen to the Athenian offer of arbitration, in spite of the clause in the former treaty that where arbitration should be offered there should be no appeal to arms. For this reason they thought that they deserved their misfortunes, and took to heart seriously the disaster at Pylos and whatever else had befallen them.

SECTION 7.18.3
But when, besides the ravages from Pylos, which went on without any intermission, the thirty Athenian ships came out from Argos and wasted part of Epidaurus, Prasiae, and other places; when upon every dispute that arose as to the interpretation of any doubtful point in the treaty, their own offers of arbitration were always rejected by the Athenians,—the Lacedaemonians at length decided that Athens had now committed the very same offence as they had before done, and had become the guilty party; and they began to be full of ardor for the war.

SECTION 7.18.4
They spent this winter in sending round to their allies for iron, and in getting ready the other implements for building their fort; and meanwhile began raising at home, and also by forced requisitions in the rest of Peloponnese, a force to be sent out in the merchantmen to their allies in Sicily. Winter thus ended, and with it the eighteenth year of this war of which Thucydides is the historian.

CHAPTER 7.19

SECTION 7.19.1
In the first days of the spring following, at an earlier period than usual, the Lacedaemonians and their allies invaded Attica, under the command of Agis, son of Archidamus, king of the Lacedaemonians. They began by devastating the parts bordering upon the plain, and next proceeded to fortify Decelea, dividing the work among the different cities.

SECTION 7.19.2
Decelea is about thirteen or fourteen miles from the city of Athens, and the same distance or not much further from Boeotia; and the fort was meant to annoy the plain and the richest parts of the country, being in sight of Athens.

SECTION 7.19.3
While the Peloponnesians and their allies in Attica were engaged in the work of fortification, their countrymen at home sent off, at about the same time, the heavy infantry in the merchant vessels to Sicily; the Lacedaemonians furnishing a picked force of Helots and Neodamodes ‘or freedmen), six hundred heavy infantry in all, under the command of Eccritus, a Spartan; and the Boeotians three hundred heavy infantry, commanded by two Thebans, Xenon and Nicon, and by Hegesander, a Thespian.

SECTION 7.19.4
These were among the first to put out into the open sea, starting from Taenarus in Laconia. Not long after their departure the Corinthians sent off a force of five hundred heavy infantry, consisting partly of men from Corinth itself, and partly of Arcadian mercenaries, placed under the command of Alexarchus, a Corinthian. The Sicyonians also sent off two hundred heavy infantry at the same time as the Corinthians, under the command of Sargeus, a Sicyonian.

SECTION 7.19.5
Meantime the five-and-twenty vessels manned by Corinth during the winter, lay confronting the twenty Athenian ships at Naupactus until the heavy infantry in the merchantmen were fairly on their way from Peloponnese; thus fulfilling the object for which they had been manned originally, which was to divert the attention of the Athenians from the merchantmen to the galleys.

CHAPTER 7.20

SECTION 7.20.1
During this time the Athenians were not idle. Simultaneously with the fortification of Decelea, at the very beginning of spring, they sent thirty ships round Peloponnese, under Charicles, son of Apollodorus, with instructions to call at Argos and demand a force of their heavy infantry for the fleet, agreeably to the alliance. At the same time they despatched Demosthenes to Sicily,

SECTION 7.20.2
as they had intended, with sixty Athenian and five Chian vessels, twelve hundred Athenian heavy infantry from the muster-roll, and as many of the islanders as could be raised in the different quarters, drawing upon the other subject allies for whatever they could supply that would be of use for the war. Demosthenes was instructed first to sail round with Charicles and to operate with him upon the coasts of Laconia,

SECTION 7.20.3
and accordingly sailed to Aegina and there waited for the remainder of his armament, and for Charicles to fetch the Argive troops.

CHAPTER 7.21

SECTION 7.21.1
In Sicily about the same time in this spring, Gylippus came to Syracuse with as many troops as he could bring from the cities which he had persuaded to join.

SECTION 7.21.2
Calling the Syracusans together, he told them that they must man as many ships as possible, and try their hand at a sea-fight, by which he hoped to achieve an advantage in the war not unworthy of the risk.

SECTION 7.21.3
With him Hermocrates actively joined in trying to encourage his countrymen to attack the Athenians at sea, saying that the latter had not inherited their naval prowess nor would they retain it for ever; they had been landsmen even to a greater degree than the Syracusans, and had only become a maritime power when obliged by the Mede. Besides, to daring spirits like the Athenians, a daring adversary would seem the most formidable; and the Athenian plan of paralyzing by the boldness of their attack a neighbor often not their inferior in strength, could now be used against them with as good effect by the Syracusans.

SECTION 7.21.4
He was convinced also that the unlooked-for spectacle of Syracusans daring to face the Athenian navy would cause a terror to the enemy, the advantages of which would far outweigh any loss that Athenian science might inflict upon their inexperience. He accordingly urged them to throw aside their fears and to try their fortune at sea;

SECTION 7.21.5
and the Syracusans, under the influence of Gylippus and Hermocrates, and perhaps some others, made up their minds for the sea-fight and began to man their vessels.

CHAPTER 7.22

SECTION 7.22.1
When the fleet was ready, Gylippus led out the whole army by night; his plan being to assault in person the forts of Plemmyrium by land, while thirty-five Syracusan galleys sailed according to appointment against the enemy from the great harbor, and the forty-five remaining came round from the lesser harbor, where they had their arsenal, in order to effect a junction with those inside and simultaneously to attack Plemmyrium, and thus to distract the Athenians by assaulting them on two sides at once.

SECTION 7.22.2
The Athenians quickly manned sixty ships, and with twenty-five of these engaged the thirty-five of the Syracusans in the great harbor, sending the rest to meet those sailing round from the arsenal; and an action now ensued directly in front of the mouth of the great harbor, maintained with equal tenacity on both sides; the one wishing to force the passage, the other to prevent them.

CHAPTER 7.23

SECTION 7.23.1
In the meantime, while the Athenians in Plemmyrium were down at the sea, attending to the engagement, Gylippus made a sudden attack on the forts in the early morning and took the largest first, and afterwards the two smaller, whose garrisons did not wait for him, seeing the largest so easily taken.

SECTION 7.23.2
At the fall of the first fort, the men from it who succeeded in taking refuge in their boats and merchantmen, found great difficulty in reaching the camp, as the Syracusans were having the best of it in the engagement in the great harbor, and sent a fast sailing galley to pursue them. But when the two others fell, the Syracusans were now being defeated; and the fugitives from these sailed along shore with more ease.

SECTION 7.23.3
The Syracusan ships fighting off the mouth of the harbor, forced their way through the Athenian vessels and sailing in without any order fell foul of one another, and transferred the victory to the Athenians; who not only routed the squadron in question, but also that by which they were at first being defeated in the harbor,

SECTION 7.23.4
sinking eleven of the Syracusan vessels and killing most of the men, except the crews of three ships whom they made prisoners. Their own loss was confined to three vessels; and after hauling ashore the Syracusan wrecks and setting up a trophy upon the islet in front of Plemmyrium, they retired to their own camp.

CHAPTER 7.24

SECTION 7.24.1
Unsuccessful at sea, the Syracusans had nevertheless the forts in Plemmyrium, for which they set up three trophies. One of the two last taken they razed, but put in order and garrisoned the two others.

SECTION 7.24.2
In the capture of the forts a great many men were killed and made prisoners, and a great quantity of property was taken in all. As the Athenians had used them as a magazine, there was a large stock of goods and corn of the merchants inside, and also a large stock belonging to the captains; the masts and other furniture of forty galleys being taken, besides three galleys which had been drawn up on shore.

SECTION 7.24.3
Indeed the first and chiefest cause of the ruin of the Athenian army was the capture of Plemmyrium; even the entrance of the harbor being now no longer safe for carrying in provisions, as the Syracusan vessels were stationed there to prevent it, and nothing could be brought in without fighting; besides the general impression of dismay and discouragement produced upon the army.

CHAPTER 7.25

SECTION 7.25.1
After this the Syracusans sent out twelve ships under the command of Agatharchus, a Syracusan. One of these went to Peloponnese with ambassadors to describe the hopeful state of their affairs, and to incite the Peloponnesians to prosecute the war there even more actively than they were now doing, while the eleven others sailed to Italy, hearing that vessels laden with stores were on their way to the Athenians.

SECTION 7.25.2
After falling in with and destroying most of the vessels in question, and burning in the Caulonian territory a quantity of timber for shipbuilding, which had been got ready for the Athenians,

SECTION 7.25.3
the Syracusan squadron went to Locri, and one of the merchantmen from Peloponnese coming in, while they were at anchor there, carrying Thespian heavy infantry,

SECTION 7.25.4
took these on board and sailed along shore towards home. The Athenians were on the look-out for them with twenty ships at Megara, but were only able to take one vessel with its crew; the rest getting clear off to Syracuse.

SECTION 7.25.5
There was also some skirmishing in the harbor about the piles which the Syracusans had driven in the sea in front of the old docks, to allow their ships to lie at anchor inside, without being hurt by the Athenians sailing up and running them down.

SECTION 7.25.6
The Athenians brought up to them a ship of ten thousand talents' burden furnished with wooden turrets and screens, and fastened ropes round the piles from their boats, wrenched them up and broke them, or dived down and sawed them in two. Meanwhile the Syracusans plied them with missiles from the docks, to which they replied from their large vessel; until at last most of the piles were removed by the Athenians.

SECTION 7.25.7
But the most awkward part of the stockade was the part out of sight: some of the piles which had been driven in did not appear above water, so that it was dangerous to sail up, for fear of running the ships upon them, just as upon a reef, through not seeing them. However divers went down and sawed off even these for reward; although the Syracusans drove in others.

SECTION 7.25.8
Indeed there was no end to the contrivances to which they resorted against each other, as might be expected between two hostile armies confronting each other at such a short distance: and skirmishes and all kinds of other attempts were of constant occurrence.

SECTION 7.25.9
Meanwhile the Syracusans sent embassies to the cities composed of Corinthians, Ambraciots, and Lacedaemonians, to tell them of the capture of Plemmyrium, and that their defeat in the sea-fight was due less to the strength of the enemy than to their own disorder; and generally, to let them know that they were full of hope, and to desire them to come to their help with ships and troops, as the Athenians were expected with a fresh army, and if the one already there could be destroyed before the other arrived, the war would be at an end.

CHAPTER 7.26

SECTION 7.26.1
While the contending parties in Sicily were thus engaged, Demosthenes, having now got together the armament with which he was to go to the island, put out from Aegina, and making sail for Peloponnese, joined Charicles and the thirty ships of the Athenians. Taking on board the heavy infantry from Argos they sailed to Laconia,

SECTION 7.26.2
and after first plundering part of Epidarus Limera, landed on the coast of Laconia, opposite Cythera, where the temple of Apollo stands, and laying waste part of the country, fortified a sort of isthmus, to which the Helots of the Lacedaemonians might desert, and from whence plundering incursions might be made as from Pylos.

SECTION 7.26.3
Demosthenes helped to occupy this place, and then immediately sailed on to Corcyra to take up some of the allies in that island, and so to proceed without delay to Sicily; while Charicles waited until he had completed the fortification of the place, and leaving a garrison there, returned home subsequently with his thirty ships and the Argives also.

CHAPTER 7.27

SECTION 7.27.1
This same summer arrived at Athens thirteen hundred targeteers, Thracian swordsmen of the tribe of the Dii, who were to have sailed to Sicily with Demosthenes.

SECTION 7.27.2
Since they had come too late, the Athenians determined to send them back to Thrace, whence they had come; to keep them for the Decelean war appearing too expensive, as the pay of each man was a drachma a day.

SECTION 7.27.3
Indeed since Decelea had been first fortified by the whole Peloponnesian army during this summer, and then occupied for the annoyance of the country by the garrisons from the cities relieving each other at stated intervals, it had been doing great mischief to the Athenians; in fact this occupation, by the destruction of property and loss of men which resulted from it, was one of the principal causes of their ruin.

SECTION 7.27.4
Previously the invasions were short, and did not prevent their enjoying their land during the rest of the time: the enemy was now permanently fixed in Attica; at one time it was an attack in force, at another it was the regular garrison overrunning the country and making forays for its subsistence, and the Lacedaemonian king, Agis, was in the field and diligently prosecuting the war; great mischief was therefore done to the Athenians.

SECTION 7.27.5
They were deprived of their whole country: more than twenty thousand slaves had deserted, a great part of them artisans, and all their sheep and beasts of burden were lost; and as the cavalry rode out daily upon excursions to Decelea and to guard the country, their horses were either lamed by being constantly worked upon rocky ground, or wounded by the enemy.

CHAPTER 7.28

SECTION 7.28.1
Besides, the transport of provisions from Euboea, which had before been carried on so much more quickly over land by Decelea from Oropus, was now effected at great cost by sea round Sunium; everything the city required had to be imported from abroad, and instead of a city it became a fortress.

SECTION 7.28.2
Summer and winter the Athenians were worn out by having to keep guard on the fortifications, during the day by turns, by night all together, the cavalry excepted, at the different military posts or upon the wall.

SECTION 7.28.3
But what most oppressed them was that they had two wars at once, and had thus reached a pitch of frenzy which no one would have believed possible if he had heard of it before it had come to pass. For could any one have imagined that even when besieged by the Peloponnesians entrenched in Attica, they would still, instead of withdrawing from Sicily, stay on there besieging in like manner Syracuse, a town (taken as a town) in no way inferior to Athens, or would so thoroughly upset the Hellenic estimate of their strength and audacity, as to give the spectacle of a people which, at the beginning of the war, some thought might hold out one year, some two, none more than three, if the Peloponnesians invaded their country, now seventeen years after the first invasion, after having already suffered from all the evils of war, going to Sicily and undertaking a new war nothing inferior to that which they already had with the Peloponnesians?

SECTION 7.28.4
These causes, the great losses from Decelea, and the other heavy charges that fell upon them, produced their financial embarrassment; and it was at this time that they imposed upon their subjects, instead of the tribute, the tax of a twentieth upon all imports and exports by sea, which they thought would bring them in more money; their expenditure being now not the same as at first, but having grown with the war while their revenues decayed.

CHAPTER 7.29

SECTION 7.29.1
Accordingly, not wishing to incur expense in their present want of money, they sent back at once the Thracians who came too late for Demosthenes, under the conduct of Diitrephes, who was instructed, as they were to pass through the Euripus, to make use of them if possible in the voyage along shore to injure the enemy.

SECTION 7.29.2
Diitrephes first landed them at Tanagra and hastily snatched some booty; he then sailed across the Eurious in the evening from Chalcis in Euboea and disembarking in Boeotia led them against Mycalessus.

SECTION 7.29.3
The night he passed unobserved near the temple of Hermes, not quite two miles from Mycalessus, and at daybreak assaulted and took the town, which is not a large one; the inhabitants being off their guard and not expecting that any one would ever come up so far from the sea to molest them, the wall too being weak, and in some places having tumbled down, while in others it had not been built to any height, and the gates also being left open through their feeling of security.

SECTION 7.29.4
The Thracians bursting into Mycalessus sacked the houses and temples, and butchered the inhabitants, sparing neither youth nor age, but killing all they fell in with, one after the other, children and women, and even beasts of burden, and whatever other living creatures they saw; the Thracian race, like the bloodiest of the barbarians, being ever most so when it has nothing to fear.

SECTION 7.29.5
Everywhere confusion reigned and death in all its shapes; and in particular they attacked a boys' school, the largest that there was in the place, into which the children had just gone, and massacred them all. In short, the disaster falling upon the whole town was unsurpassed in magnitude, and unapproached by any in suddenness and in horror.

CHAPTER 7.30

SECTION 7.30.1
Meanwhile the Thebans heard of it and marched to the rescue, and overtaking the Thracians before they had gone far, recovered the plunder and drove them in panic to the Euripus and the sea, where the vessels which brought them were lying.

SECTION 7.30.2
The greatest slaughter took place while they were embarking, as they did not know how to swim, and those in the vessels on seeing what was going on on shore moored them out of bowshot: in the rest of the retreat the Thracians made a very respectable defence against the Theban horse, by which they were first attacked, dashing out and closing their ranks according to the tactics of their country, and lost only a few men in that part of the affair. A good number who were after plunder were actually caught in the town and put to death.

SECTION 7.30.3
Altogether the Thracians had two hundred and fifty killed out of thirteen hundred, the Thebans and the rest who came to the rescue about twenty, troopers and heavy infantry, with Scirphondas, one of the Boetarchs. The Mycalessians lost a large proportion of their population.

CHAPTER 7.31

SECTION 7.31.1
While Mycalessus thus experienced a calamity, for its extent, as lamentable as any that happened in the war, Demosthenes, whom we left sailing to Corcyra, after the building of the fort in Laconia, found a merchantman lying at Rhea in Elis, in which the Corinthian heavy infantry were to cross to Sicily. The ship he destroyed, but the men escaped, and subsequently got another in which they pursued their voyage.

SECTION 7.31.2
After this, arriving at Zacynthus and Cephallenia, he took a body of heavy infantry on board, and sending for some of the Messenians from Naupactus, crossed over to the opposite coast of Acarnania, to Alyzia, and to Anactorium which was held by the Athenians.

SECTION 7.31.3
While he was in these parts he was met by Eurymedon returning from Sicily, where he had been sent, as has been mentioned, during the winter, with the money for the army, who told him the news, and also that he had heard, while at sea, that the Syracusans had taken Plemmyrium.

SECTION 7.31.4
Here, also, Conon came to them, the commander at Naupactus, with news that the twenty-five Corinthian ships stationed opposite to him, far from giving over the war, were meditating an engagement; and he therefore begged them to send him some ships, as his own eighteen were not a match for the enemy's twenty-five.

SECTION 7.31.5
Demosthenes and Eurymedon, accordingly, sent ten of their best sailors with Conon to reinforce the squadron at Naupactus, and meanwhile prepared for the muster of their forces; Eurymedon, who was now the colleague of Demosthenes, and had turned back in consequence of his appointment, sailing to Corcyra to tell them to man fifteen ships and to enlist heavy infantry; while Demosthenes raised slingers and darters from the parts about Acarnania.

CHAPTER 7.32

SECTION 7.32.1
Meanwhile the envoys, already mentioned, who had gone from Syracuse to the cities after the capture of Plemmyrium, had succeeded in their mission, and were about to bring the army that they had collected, when Nicias got scent of it, and sent to the Centoripae and Alicyaeans and other of the friendly Sicels, who held the passes, not to let the enemy through, but to combine to prevent their passing, there being no other way by which they could even attempt it, as the Agrigentines would not give them a passage through their country.

SECTION 7.32.2
Agreeably to this request the Sicels laid a triple ambuscade for the Siceliots upon their march, and attacking them suddenly, while off their guard, killed about eight hundred of them and all the envoys, the Corinthian only excepted, by whom fifteen hundred who escaped were conducted to Syracuse.

CHAPTER 7.33

SECTION 7.33.1
About the same time the Camarinaeans also came to the assistance of Syracuse with five hundred heavy infantry, three hundred darters and as many archers, while the Geloans sent crews for five ships, four hundred darters and two hundred horse.

SECTION 7.33.2
Indeed almost the whole of Sicily, except the Agrigentines, who were neutral, now ceased merely to watch events as it had hitherto done, and actively joined Syracuse against the Athenians.

SECTION 7.33.3
While the Syracusans after the Sicel disaster put off any immediate attack upon the Athenians, Demosthenes and Eurymedon, whose forces from Corcyra and the continent were now ready, crossed the Ionian gulf with all their armament to the Iapygian promontory,

SECTION 7.33.4
and starting from thence touched at the Choerades Isles lying off Iapygia, where they took on board a hundred and fifty Iapygian darters of the Messapian tribe, and after renewing an old friendship with Artas the chief, who had furnished them with the darters, arrived at Metapontium in Italy.

SECTION 7.33.5
Here they persuaded their allies the Metapontines, to send with them three hundred darters and two galleys, and with this reinforcement coasted on to Thurii, where they found the party hostile to Athens recently expelled by a revolution,

SECTION 7.33.6
and accordingly remained there to muster and review the whole army, to see if any had been left behind, and to prevail upon the Thurians resolutely to join them in their expedition, and in the circumstances in which they found themselves to conclude a defensive and offensive alliance with the Athenians.

CHAPTER 7.34

SECTION 7.34.1
About the same time the Peloponnesians in the twenty-five ships stationed opposite to the squadron at Naupactus to protect the passage of the transports to Sicily, had got ready for engaging, and manning some additional vessels, so as to be numerically little inferior to the Athenians, anchored off Erineus in Achaia in the Rhypic country.

SECTION 7.34.2
The place off which they lay being in the form of a crescent, the land forces furnished by the Corinthians and their allies on the spot, came up and ranged themselves upon the projecting headlands on either side, while the fleet, under the command of Polyanthes, a Corinthian, held the intervening space and blocked up the entrance.

SECTION 7.34.3
The Athenians under Diphilus now sailed out against them with thirty-three ships from Naupactus,

SECTION 7.34.4
and the Corinthians, at first not moving, at length thought they saw their opportunity, raised the signal, and advanced and engaged the Athenians.

SECTION 7.34.5
After an obstinate struggle, the Corinthians lost three ships, and without sinking any altogether, disabled seven of the enemy, which were struck prow to prow and had their foreships stoven in by the Corinthian vessels, whose cheeks had been strengthened for this very purpose.

SECTION 7.34.6
After an action of this even character, in which either party could claim the victory (although the Athenians became masters of the wrecks through the wind driving them out to sea, the Corinthians not putting out again to meet them) the two combatants parted. No pursuit took place, and no prisoners were made on either side; the Corinthians and Peloponnesians who were fighting near the shore escaping with ease, and none of the Athenian vessels having been sunk.

SECTION 7.34.7
The Athenians now sailed back to Naupactus, and the Corinthians immediately set up a trophy as victors, because they had disabled a greater number of the enemy's ships. Moreover they held that they had not been worsted, for the very same reason that their opponent held that he had not been victorious; the Corinthians considering that they were conquerors, if not decidedly conquered, and the Athenians thinking themselves vanquished, because not decidedly victorious.

SECTION 7.34.8
However, when the Peloponnesians sailed off and their land forces had dispersed, the Athenians also set up a trophy as victors in Achaia, about two miles and a quarter from Erineus, the Corinthian station.

CHAPTER 7.35

SECTION 7.35.1
This was the termination of the action at Naupactus. To return to Demosthenes and Eurymedon: the Thurians having now got ready to join in the expedition with seven hundred heavy infantry and three hundred darters, the two generals ordered the ships to sail along the coast to the Crotonian territory, and meanwhile held a review of all the land forces upon the river Sybaris, and then led them through the Thurian country.

SECTION 7.35.2
Arrived at the river Hylias, they here received a message from the Crotonians, saying that they would not allow the army to pass through their country; upon which the Athenians descended towards the shore, and bivouacked near the sea and the mouth of the Hylias, where the fleet also met them, and the next day embarked and sailed along the coast touching at all the cities except Locri, until they came to Petra in the Rhegian territory.

CHAPTER 7.36

SECTION 7.36.1
Meanwhile the Syracusans hearing of their approach resolved to make a second attempt with their fleet and their other forces on shore, which they had been collecting for this very purpose in order to do something before their arrival.

SECTION 7.36.2
In addition to other improvements suggested by the former sea-fight which they now adopted in the equipment of their navy, they cut down their prows to a smaller compass to make them more solid and made their cheeks stouter, and from these let stays into the vessel's sides for a length of six cubits within and without, in the same way as the Corinthians had altered their prows before engaging the squadron at Naupactus.

SECTION 7.36.3
The Syracusans thought that they would thus have an advantage over the Athenian vessels, which were not constructed with equal strength, but were slight in the bows, from their being more used to sail round and charge the enemy's side than to meet him prow to prow, and that the battle being in the great harbor, with a great many ships in not much room, was also a fact in their favour. Charging prow to prow, they would stave in the enemy's bows, by striking with solid and stout beaks against hollow and weak ones;

SECTION 7.36.4
and secondly, the Athenians for want of room would be unable to use their favorite manoeuvre of breaking the line or of sailing round, as the Syracusans would do their best not to let them do the one, and want of room would prevent their doing the other.

SECTION 7.36.5
This charging prow to prow which had hitherto been thought want of skill in a helmsman, would be the Syracusans' chief manoeuvre, as being that which they should find most useful, since the Athenians, if repulsed, would not be able to back water in any direction except towards the shore, and that only for a little way, and in the little space in front of their own camp. The rest of the harbor would be commanded by the Syracusans;

SECTION 7.36.6
and the Athenians, if hard pressed, by crowding together in a small space and all to the same point, would run foul of one another and fall into disorder, which was, in fact, the thing that did the Athenians most harm in all the sea-fights, they not having, like the Syracusans, the whole harbor to retreat over. As to their sailing round into the open sea, this would be impossible, with the Syracusans in possession of the way out and in, especially as Plemmyrium would be hostile to them, and the mouth of the harbor was not large.

CHAPTER 7.37

SECTION 7.37.1
With these contrivances to suit their skill and ability, and now more confident after the previous sea-fight, the Syracusans attacked by land and sea at once.

SECTION 7.37.2
The town force Gylippus led out a little the first and brought them up to the wall of the Athenians, where it looked towards the city, while the force from the Olympieum, that is to say, the heavy infantry that were there with the horse and the light troops of the Syracusans, advanced against the wall from the opposite side; the ships of the Syracusans and allies sailing out immediately afterwards.

SECTION 7.37.3
The Athenians at first fancied that they were to be attacked by land only, and it was not without alarm that they saw the fleet suddenly approaching as well; and while some were forming upon the walls and in front of them against the advancing enemy, and some marching out in haste against the numbers of horse and darters coming from the Olympieum and from outside, others manned the ships or rushed down to the beach to oppose the enemy, and when the ships were manned put out with seventy-five sail against about eighty of the Syracusans.

CHAPTER 7.38

SECTION 7.38.1
After spending a great part of the day in advancing and retreating and skirmishing with each other, without either being able to gain any advantage worth speaking of, except that the Syracusans sank one or two of the Athenian vessels, they parted, the land force at the same time retiring from the lines.

SECTION 7.38.2
The next day the Syracusans remained quiet, and gave no signs of what they were going to do; but Nicias, seeing that the battle had been a drawn one, and expecting that they would attack again, compelled the captains to refit any of the ships that had suffered, and moored merchant vessels before the stockade which they had driven into the sea in front of their ships,

SECTION 7.38.3
to serve instead of an enclosed harbor, at about two hundred feet from each other, in order that any ship that was hard pressed might be able to retreat in safety and sail out again at leisure. These preparations occupied the Athenians all day until nightfall.

CHAPTER 7.39

SECTION 7.39.1
The next day the Syracusans began operations at an earlier hour, but with the same plan of attack by land and sea.

SECTION 7.39.2
A great part of the day the rivals spent as before, confronting and skirmishing with each other; until at last Ariston, son of Pyrrhicus, a Corinthian, the ablest helmsman in the Syracusan service, persuaded their naval commanders to send to the officials in the city, and tell them to move the sale market as quickly as they could down to the sea, and oblige every one to bring whatever eatables he had and sell them there, thus enabling the commanders to land the crews and dine at once close to the ships, and shortly afterwards, the selfsame day, to attack the Athenians again when they were not expecting it.

CHAPTER 7.40

SECTION 7.40.1
In compliance with this advice a messenger was sent and the market got ready, upon which the Syracusans suddenly backed water and withdrew to the town, and at once landed and took their dinner upon the spot;

SECTION 7.40.2
while the Athenians, supposing that they had returned to the town because they felt they were beaten, disembarked at their leisure and set about getting their dinners and about their other occupations, under the idea that they had done with fighting for that day.

SECTION 7.40.3
Suddenly the Syracusans manned their ships and again sailed against them; and the Athenians, in great confusion and most of them fasting, got on board, and with great difficulty put out to meet them.

SECTION 7.40.4
For some time both parties remained on the defensive without engaging, until the Athenians at last resolved not to let themselves be worn out by waiting where they were, but to attack without delay, and giving a cheer, went into action.

SECTION 7.40.5
The Syracusans received them, and charging prow to prow as they had intended, stove in a great part of the Athenian foreships by the strength of their beaks; the darters on the decks also did great damage to the Athenians, but still greater damage was done by the Syracusans who went about in small boats, ran in upon the oars of the Athenian galleys, and sailed against their sides, and discharged from thence their darts upon the sailors.

CHAPTER 7.41

SECTION 7.41.1
At last, fighting hard in this fashion, the Syracusans gained the victory, and the Athenians turned and fled between the merchantmen to their own station.

SECTION 7.41.2
The Syracusan ships pursued them as far as the merchantmen, where they were stopped by the beams armed with dolphins suspended from those vessels over the passage.

SECTION 7.41.3
Two of the Syracusan vessels went too near in the excitement of victory and were destroyed, one of them being taken with its crew.

SECTION 7.41.4
After sinking seven of the Athenian vessels and disabling many, and taking most of the men prisoners and killing others, the Syracusans retired and set up trophies for both the engagements, being now confident of having a decided superiority by sea, and by no means despairing of equal success by land.

CHAPTER 7.42

SECTION 7.42.1
In the meantime, while the Syracusans were preparing for a second attack upon both elements, Demosthenes and Eurymedon arrived with the succors from Athens, consisting of about seventy-three ships, including the foreigners; nearly five thousand heavy infantry, Athenian and allied; a large number of darters, Hellenic and barbarian, and slingers and archers and everything else upon a corresponding scale.

SECTION 7.42.2
The Syracusans and their allies were for the moment not a little dismayed at the idea that there was to be no term or ending to their dangers, seeing, in spite of the fortification of Decelea, a new army arrive nearly equal to the former, and the power of Athens proving so great in every quarter. On the other hand, the first Athenian armament regained a certain confidence in the midst of its misfortunes.

SECTION 7.42.3
Demosthenes, seeing how matters stood, felt that he could not drag on and fare as Nicias had done, who by wintering in Catana instead of at once attacking Syracuse had allowed the terror of his first arrival to evaporate in contempt, and had given time to Gylippus to arrive with a force from Peloponnese, which the Syracusans would never have sent for if he had attacked immediately; for they fancied that they were a match for him by themselves, and would not have discovered their inferiority until they were already invested, and even if they then sent for succors, they would no longer have been equally able to profit by their arrival. Recollecting this, and well aware that it was now on the first day after his arrival that he like Nicias was most formidable to the enemy, Demosthenes determined to lose no time in drawing the utmost profit from the consternation at the moment inspired by his army;

SECTION 7.42.4
and seeing that the counter wall of the Syracusans, which hindered the Athenians from investing them, was a single one, and that he who should become master of the way up to Epipolae, and afterwards of the camp there, would find no difficulty in taking it, as no one would even wait for his attack, made all haste to attempt the enterprise.

SECTION 7.42.5
This he took to be the shortest way of ending the war, as he would either succeed and take Syracuse, or would lead back the armament instead of frittering away the lives of the Athenians engaged in the expedition and the resources of the country at large.

SECTION 7.42.6
First therefore the Athenians went out and laid waste the lands of the Syracusans about the Anapus and carried all before them as at first by land and by sea, the Syracusans not offering to oppose them upon either element, unless it were with their cavalry and darters from the Olympieum.

CHAPTER 7.43

SECTION 7.43.1
Next Demosthenes resolved to attempt the counter wall first by means of engines. As however the engines that he brought up were burnt by the enemy fighting from the wall, and the rest of the forces repulsed after attacking at many different points, he determined to delay no longer, and having obtained the consent of Nicias and his fellow-commanders, proceeded to put in execution his plan of attacking Epipolae.

SECTION 7.43.2
As by day it seemed impossible to approach and get up without being observed, he ordered provisions for five days, took all the masons and carpenters, and other things, such as arrows, and everything else that they could want for the work of fortification if successful; and after the first watch set out with Eurymedon and Menander and the whole army for Epipolae, Nicias being left behind in the lines.

SECTION 7.43.3
Having come up by the hill of Euryelus (where the former army had ascended at first), unobserved by the enemy's guards, they went up to the fort which the Syracusans had there, and took it, and put to the sword part of the garrison.

SECTION 7.43.4
The greater number, however, escaped at once and gave the alarm to the camps, of which there were three upon Epipolae, defended by outworks, one of the Syracusans, one of the other Siceliots, and one of the allies; and also to the six hundred Syracusans forming the original garrison for this part of Epipolae.

SECTION 7.43.5
These at once advanced against the assailants, and falling in with Demosthenes and the Athenians, were routed by them after a sharp resistance, the victors immediately pushing on, eager to achieve the objects of the attack without giving time for their ardor to cool; meanwhile others from the very beginning were taking the counter wall of the Syracusans, which was abandoned by its garrison, and pulling down the battlements.

SECTION 7.43.6
The Syracusans and the allies, and Gylippus with the troops under his command, advanced to the rescue from the outworks, but engaged in some consternation (a night attack being a piece of audacity which they had never expected), and were at first compelled to retreat.

SECTION 7.43.7
But while the Athenians, flushed with their victory, now advanced with less order, wishing to make their way as quickly as possible through the whole force of the enemy not yet engaged, without relaxing their attack or giving them time to rally, the Boeotians made the first stand against them, attacked them, routed them, and put them to flight.

CHAPTER 7.44

SECTION 7.44.1
The Athenians now fell into great disorder and perplexity, so that it was not easy to get from one side or the other any detailed account of the affair. By day certainly the combatants have a clearer notion, though even then by no means of all that takes place, no one knowing much of anything that does not go on in his own immediate neighborhood; but in a night engagement (and this was the only one that occurred between great armies during the war) how could any one know anything for certain?

SECTION 7.44.2
Although there was a bright moon they saw each other only as men do by moonlight, that is to say, they could distinguish the form of the body, but could not tell for certain whether it was a friend or an enemy. Both had great numbers of heavy infantry moving about in a small space.

SECTION 7.44.3
Some of the Athenians were already defeated, while others were coming up yet unconquered for their first attack. A large part also of the rest of their forces either had only just got up, or were still ascending, so that they did not know which way to march. Owing to the rout that had taken place all in front was now in confusion, and the noise made it difficult to distinguish anything.

SECTION 7.44.4
The victorious Syracusans and allies were cheering each other on with loud cries, by night the only possible means of communication, and meanwhile receiving all who came against them; while the Athenians were seeking for one another, taking all in front of them for enemies, even although they might be some of their now flying friends; and by constantly asking for the watchword, which was their only means of recognition, not only caused great confusion among themselves by asking all at once, but also made it known to the enemy,

SECTION 7.44.5
whose own they did not so readily discover, as the Syracusans were victorious and not scattered, and thus less easily mistaken. The result was that if the Athenians fell in with a party of the enemy that was weaker than they, it escaped them through knowing their watchword; while if they themselves failed to answer they were put to the sword.

SECTION 7.44.6
But what hurt them as much, or indeed more than anything else, was the singing of the Paean, from the perplexity which it caused by being nearly the same on either side: the Argives and Corcyraeans and any other Dorian peoples in the army, struck terror into the Athenians whenever they raised their Paean, no less than did the enemy.

SECTION 7.44.7
Thus, after being once thrown into disorder, they ended by coming into collision with each other in many parts of the field, friends with friends, and citizens with citizens, and not only terrified one another, but even came to blows and could only be parted with difficulty.

SECTION 7.44.8
In the pursuit many perished by throwing themselves down the cliffs, the way down from Epipolae being narrow; and of those who got down safely into the plain, although many, especially those who belonged to the first armament, escaped through their better acquaintance with the locality, some of the newcomers lost their way and wandered over the country, and were cut off in the morning by the Syracusan cavalry and killed.

CHAPTER 7.45

SECTION 7.45.1
The next day the Syracusans set up two trophies, one upon Epipolae where the ascent had been made, and the other on the spot where the first check was given by the Boeotians; and the Athenians took back their dead under truce.

SECTION 7.45.2
A great many of the Athenians and allies were killed, although still more arms were taken than could be accounted for by the number of the dead, as some of those who were obliged to leap down from the cliffs without their shields escaped with their lives and did not perish like the rest.

CHAPTER 7.46

SECTION 7.46.1
After this the Syracusans, recovering their old confidence at such an unexpected stroke of good fortune, despatched Sicanus with fifteen ships to Agrigentum where there was a revolution, to induce if possible the city to join them; while Gylippus again went by land into the rest of Sicily to bring up reinforcements, being now in hope of taking the Athenian lines by storm, after the result of the affair on Epipolae.

CHAPTER 7.47

SECTION 7.47.1
In the meantime the Athenian generals consulted upon the disaster which had happened, and upon the general weakness of the army. They saw themselves unsuccessful in their enterprises, and the soldiers disgusted with their stay;

SECTION 7.47.2
disease being rife among them owing to its being the sickly season of the year, and to the marshy and unhealthy nature of the spot in which they were encamped; and the state of their affairs generally being thought desperate.

SECTION 7.47.3
Accordingly, Demosthenes was of opinion that they ought not to stay any longer; but agreeably to his original idea in risking the attempt upon Epipolae, now that this had failed, he gave his vote for going away without further loss of time, while the sea might yet be crossed, and their late reinforcement might give them the superiority at all events on that element.

SECTION 7.47.4
He also said that it would be more profitable for the state to carry on the war against those who were building fortifications in Attica, than against the Syracusans whom it was no longer easy to subdue; besides which it was not right to squander large sums of money to no purpose by going on with the siege.

CHAPTER 7.48

SECTION 7.48.1
This was the opinion of Demosthenes. Nicias, without denying the bad state of their affairs, was unwilling to avow their weakness, or to have it reported to the enemy that the Athenians in full council were openly voting for retreat; for in that case they would be much less likely to effect it when they wanted without discovery.

SECTION 7.48.2
Moreover, his own particular information still gave him reason to hope that the affairs of the enemy would soon be in a worse state than their own, if the Athenians persevered in the siege; as they would wear out the Syracusans by want of money, especially with the more extensive command of the sea now given them by their present navy. Besides this, there was a party in Syracuse who wished to betray the city to the Athenians, and kept sending him messages and telling him not to raise the siege.

SECTION 7.48.3
Accordingly, knowing this and really waiting because he hesitated between the two courses and wished to see his way more clearly, in his public speech on this occasion he refused to lead off the army, saying he was sure the Athenians would never approve of their returning without a vote of theirs. Those who would vote upon their conduct, instead of judging the facts as eye-witnesses like themselves and not from what they might hear from hostile critics, would simply be guided by the calumnies of the first clever speaker;

SECTION 7.48.4
while many, indeed most, of the soldiers on the spot, who now so loudly proclaimed the danger of their position, when they reached Athens would proclaim just as loudly the opposite, and would say that their generals had been bribed to betray them and return. For himself, therefore, who knew the Athenian temper, sooner than perish under a dishonorable charge and by an unjust sentence at the hands of the Athenians, he would rather take his chance and die, if die he must, a soldier's death at the hand of the enemy.

SECTION 7.48.5
Besides, after all, the Syracusans were in a worse case than themselves. What with paying mercenaries, spending upon fortified posts, and now for a full year maintaining a large navy, they were already at a loss and would soon be at a standstill: they had already spent two thousand talents and incurred heavy debts besides, and could not lose even ever so small a fraction of their present force through not paying it, without ruin to their cause; depending as they did more upon mercenaries than upon soldiers obliged to serve, like their own.

SECTION 7.48.6
He therefore said that they ought to stay and carry on the siege, and not depart defeated in point of money, in which they were much superior.

CHAPTER 7.49

SECTION 7.49.1
Nicias spoke positively because he had exact information of the financial distress at Syracuse, and also because of the strength of the Athenian party there which kept sending him messages not to raise the siege; besides which he had more confidence than before in his fleet, and felt sure at least of its success.

SECTION 7.49.2
Demosthenes, however, would not hear for a moment of continuing the siege, but said that if they could not lead off the army without a decree from Athens, and if they were obliged to stay on, they ought to remove to Thapsus or Catana; where their land forces would have a wide extent of country to overrun, and could live by plundering the enemy, and would thus do them damage; while the fleet would have the open sea to fight in, that is to say, instead of a narrow space which was all in the enemy's favour, a wide sea-room where their science would be of use, and where they could retreat or advance without being confined or circumscribed either when they put out or put in.

SECTION 7.49.3
In any case he was altogether opposed to their staying on where they were, and insisted on removing at once, as quickly and with as little delay as possible; and in this judgment Eurymedon agreed.

SECTION 7.49.4
Nicias however still objecting, a certain diffidence and hesitation came over them, with a suspicion that Nicias might have some further information to make him so positive.

CHAPTER 7.50

SECTION 7.50.1
While the Athenians lingered on in this way without moving from where they were, Gylippus and Sicanus now arrived at Syracuse. Sicanus had failed to gain Agrigentum, the party friendly to the Syracusans having been driven out while he was still at Gela; but Gylippus was accompanied not only by a large number of troops raised in Sicily, but by the heavy infantry sent off in the spring from Peloponnese in the merchantmen, who had arrived at Selinus from Libya.

SECTION 7.50.2
They had been carried to Libya by a storm, and having obtained two galleys and pilots from the Cyrenians, on their voyage along shore had taken sides with the Euesperitae and had defeated the Libyans who were besieging them, and from thence coasting on to Neapolis, a Carthaginian mart, and the nearest point to Sicily, from which it is only two days' and a night's voyage, there crossed over and came to Selinus.

SECTION 7.50.3
Immediately upon their arrival the Syracusans prepared to attack the Athenians again by land and sea at once. The Athenian generals seeing a fresh army come to the aid of the enemy, and that their own circumstances, far from improving, were becoming daily worse, and above all distressed by the sickness of the soldiers, now began to repent of not having removed before; and Nicias no longer offering the same opposition, except by urging that there should be no open voting, they gave orders as secretly as possible for all to be prepared to sail out from the camp at a given signal.

SECTION 7.50.4
All was at last ready, and they were on the point of sailing away, when an eclipse of the moon, which was then at the full, took place. Most of the Athenians, deeply impressed by this occurrence, now urged the generals to wait; and Nicias, who was somewhat over-addicted to divination and practices of that kind, refused from that moment even to take the question of departure into consideration, until they had waited the thrice nine days prescribed by the soothsayers.The besiegers were thus condemned to stay in the country;

CHAPTER 7.51

SECTION 7.51.1
and the Syracusans getting wind of what had happened, became more eager than ever to press the Athenians, who had now themselves acknowledged that they were no longer their superiors either by sea or by land, as otherwise they would never have planned to sail away. Besides which the Syracusans did not wish them to settle in any other part of Sicily, where they would be more difficult to deal with, but desired to force them to fight at sea as quickly as possible, in a position favorable to themselves.

SECTION 7.51.2
Accordingly they manned their ships and practised for as many days as they thought sufficient. When the moment arrived they assaulted on the first day the Athenian lines, and upon a small force of heavy infantry and horse sallying out against them by certain gates, cut off some of the former and routed and pursued them to the lines, where, as the entrance was narrow, the Athenians lost seventy horses and some few of the heavy infantry.

CHAPTER 7.52

SECTION 7.52.1
Drawing off their troops for this day, on the next the Syracusans went out with a fleet of seventy-six sail, and at the same time advanced with their land forces against the lines. The Athenians put out to meet them with eighty-six ships, came to close quarters and engaged. The Syracusans and their allies first defeated the Athenian center,

SECTION 7.52.2
and then caught Eurymedon, the commander of the right wing, who was sailing out from the line more towards the land in order to surround the enemy, in the hollow and recess of the harbor, and killed him and destroyed the ships accompanying him; after which they now chased the whole Athenian fleet before them and drove them ashore.

CHAPTER 7.53

SECTION 7.53.1
Gylippus seeing the enemy's fleet defeated and carried ashore beyond their stockades and camp, ran down to the breakwater with some of his troops, in order to cut off the men as they landed and make it easier for the Syracusans to tow off the vessels by the shore being friendly ground.

SECTION 7.53.2
The Tyrrhenians who guarded this point for the Athenians seeing them come on in disorder, advanced out against them and attacked and routed their van, hurling it into the marsh of Lysimeleia.

SECTION 7.53.3
Afterwards the Syracusan and allied troops arrived in greater numbers, and the Athenians fearing for their ships came up also to the rescue and engaged them, and defeated and pursued them to some distance and killed a few of their heavy infantry. They succeeded in rescuing most of their ships and brought them down by their camp; eighteen however were taken by the Syracusans and their allies, and all the men killed.

SECTION 7.53.4
The rest the enemy tried to burn by means of an old merchantman which they filled with faggots and pine-wood, set on fire and let drift down the wind which blew full on the Athenians. The Athenians, however, alarmed for their ships, contrived means for stopping it and putting it out, and checking the flames and the nearer approach of the merchantman, thus escaped the danger.

CHAPTER 7.54

SECTION 7.54.1
After this the Syracusans set up a trophy for the sea-fight and for the heavy infantry whom they had cut off up at the lines, where they took the horses; and the Athenians for the rout of the foot driven by the Tyrrhenians into the marsh, and for their own victory with the rest of the army.

CHAPTER 7.55

SECTION 7.55.1
The Syracusans had now gained a decisive victory at sea, where until now they had feared the reinforcement brought by Demosthenes, and deep, in consequence, was the despondency of the Athenians, and great their disappointment, and greater still their regret for having come on the expedition.

SECTION 7.55.2
These were the only cities that they had yet encountered, similar to their own in character, under democracies like themselves, which had ships and horses, and were of considerable magnitude. They had been unable to divide and bring them over by holding out the prospect of changes in their governments, or to crush them by their great superiority in force, but had failed in most of their attempts, and being already in perplexity, had now been defeated at sea, where defeat could never have been expected, and were thus plunged deeper in embarrassment than ever.

CHAPTER 7.56

SECTION 7.56.1
Meanwhile the Syracusans immediately began to sail freely along the harbor, and determined to close up its mouth, so that the Athenians might not be able to steal out in future, even if they wished.

SECTION 7.56.2
Indeed, the Syracusans no longer thought only of saving themselves, but also how to hinder the escape of the enemy; thinking, and thinking rightly, that they were now much the strongest, and that to conquer the Athenians and their allies by land and sea would win them great glory in Hellas. The rest of the Hellenes would thus immediately be either freed or released from apprehension, as the remaining forces of Athens would be henceforth unable to sustain the war that would be waged against her; while they, the Syracusans, would be regarded as the authors of this deliverance, and would be held in high admiration, not only with all men now living but also with posterity.

SECTION 7.56.3
Nor were these the only considerations that gave dignity to the struggle. They would thus conquer not only the Athenians but also their numerous allies, and conquer not alone, but with their companions-in-arms, commanding side by side with the Corinthians and Lacedaemonians, having offered their city to stand in the van of danger, and having been in a great measure the pioneers of naval success.

SECTION 7.56.4
Indeed, there were never so many peoples assembled before a single city, if we except the grand total gathered together in this war under Athens and Lacedaemon.

CHAPTER 7.57

SECTION 7.57.1
The following were the states on either side who came to Syracuse to fight for or against Sicily, to help to conquer or defend the island. Right or community of blood was not the bond of union between them, so much as interest or compulsion as the case might be.

SECTION 7.57.2
The Athenians themselves being Ionians went against the Dorians of Syracuse of their own free will; and the peoples still speaking Attic and using the Athenian laws, the Lemnians, Imbrians, and Aeginetans, that is to say, the then occupants of Aegina, being their colonists, went with them. To these must be also added the Hestiaeans dwelling at Hestiaea in Euboea.

SECTION 7.57.3
Of the rest some joined in the expedition as subjects of the Athenians, others as independent allies, others as mercenaries.

SECTION 7.57.4
To the number of the subjects paying tribute belonged the Eretrians, Chalcidians, Styrians, and Carystians from Euboea; the Ceans, Andrians, and Tenians from the islands; and the Milesians, Samians, and Chians from Ionia. The Chians, however, joined as independent allies, paying no tribute, but furnishing ships. Most of these were Ionians and descended from the Athenians, except the Carystians, who are Dryopes, and although subjects and obliged to serve, were still Ionians fighting against Dorians.

SECTION 7.57.5
Besides these there were men of Aeolic race, the Methymnians, subjects who provided ships, not tribute, and the Tenedians and Aenians who paid tribute. These Aeolians fought against their Aeolian founders, the Boeotians in the Syracusan army, because they were obliged, while the Plataeans, the only native Boeotians opposed to Boeotians, did so upon a just quarrel.

SECTION 7.57.6
Of the Rhodians and Cytherians, both Dorians, the latter, Lacedaemonian colonists, fought in the Athenian ranks against their Lacedaemonian countrymen with Gylippus; while the Rhodians, Argives by race, were compelled to bear arms against the Dorian Syracusans and their own colonists, the Geloans, serving with the Syracusans.

SECTION 7.57.7
Of the islanders round Peloponnese, the Cephallenians and Zacynthians accompanied the Athenians as independent allies, although their insular position really left them little choice in the matter, owing to the maritime supremacy of Athens, while the Corcyraeans, who were not only Dorians but Corinthians, were openly serving against Corinthians and Syracusans, although colonists of the former and of the same race as the latter, under color of compulsion, but really out of free will through hatred of Corinth.

SECTION 7.57.8
The Messenians, as they are now called in Naupactus and from Pylos, then held by the Athenians, were taken with them to the war. There were also a few Megarian exiles, whose fate it was to be now fighting against the Megarian Selinuntines.

SECTION 7.57.9
The engagement of the rest was more of a voluntary nature. It was less the league than hatred of the Lacedaemonians and the immediate private advantage of each individual that persuaded the Dorian Argives to join the Ionian Athenians in a war against Dorians; while the Mantineans and other Arcadian mercenaries, accustomed to go against the enemy pointed out to them at the moment, were led by interest to regard the Arcadians serving with the Corinthians as just as much their enemies as any others. The Cretans and Aetolians also served for hire, and the Cretans who had joined the Rhodians in founding Gela, thus came to consent to fight for pay against, instead of for, their colonists.

SECTION 7.57.10
There were also some Acarnanians paid to serve, although they came chiefly for love of Demosthenes and out of goodwill to the Athenians whose allies they were. These all lived on the Hellenic side of the Ionian gulf.

SECTION 7.57.11
Of the Italiots, there were the Thurians and Metapontines, dragged into the quarrel by the stern necessities of a time of revolution; of the Siceliots, the Naxians and the Catanians; and of the barbarians, the Egestaeans, who called in the Athenians, most of the Sicels, and outside Sicily some Tyrrhenian enemies of Syracuse and Iapygian mercenaries.

CHAPTER 7.58

SECTION 7.58.1
Such were the peoples serving with the Athenians. Against these the Syracusans had the Camarinaeans their neighbors, the Geolans who live next them, and then passing over the neutral Agrigentines, the Selinuntines settled on the farther side of the island.

SECTION 7.58.2
These inhabit the part of Sicily looking towards Libya; the Himeraeans came from the side towards the Tyrrhenian sea, being the only Hellenic inhabitants in that quarter, and the only people that came from thence to the aid of the Syracusans.

SECTION 7.58.3
Of the Hellenes in Sicily the above peoples joined in the war, all Dorians and independent, and of the barbarians the Sicels only, that is to say, such as did not go over to the Athenians. Of the Hellenes outside Sicily there were the Lacedaemonians, who provided a Spartan to take the command, and a force of Neodamodes or Freedmen, and of Helots; the Corinthians, who alone joined with naval and land forces, with their Leucadian and Ambraciot kinsmen; some mercenaries sent by Corinth from Arcadia; some Sicyonians forced to serve, and from outside Peloponnese the Boeotians.

SECTION 7.58.4
In comparison, however with these foreign auxiliaries, the great Siceliot cities furnished more in every department—numbers of heavy infantry, ships and horses, and an immense multitude besides having been brought together; while in comparison, again, one may say, with all the rest put together, more was provided by the Syracusans themselves, both from the greatness of the city and from the fact that they were in the greatest danger.

CHAPTER 7.59

SECTION 7.59.1
Such were the auxiliaries brought together on either side, all of which had by this time joined, neither party experiencing any subsequent accession.

SECTION 7.59.2
It was no wonder, therefore, if the Syracusans and their allies thought that it would win them great glory if they could follow up their recent victory in the sea-fight by the capture of the whole Athenian armada, without letting it escape either by sea or by land.

SECTION 7.59.3
They began at once to close up the Great Harbor by means of boats, merchant vessels, and galleys moored broadside across its mouth, which is nearly a mile wide, and made all their other arrangements for the event of the Athenians again venturing to fight at sea. There was, in fact, nothing little either in their plans or their ideas.

CHAPTER 7.60

SECTION 7.60.1
The Athenians, seeing them closing up the harbor and informed of their further designs, called a council of war.

SECTION 7.60.2
The generals and colonels assembled and discussed the difficulties of the situation; the point which pressed most being that they no longer had provisions for immediate use (having sent on to Catana to tell them not to send any, in the belief that they were going away), and that they would not have any in future unless they could command the sea. They therefore determined to evacuate their upper lines, to enclose with a cross-wall and garrison a small space close to the ships, only just sufficient to hold their stores and sick, and manning all the ships, seaworthy or not, with every man that could be spared from the rest of their land forces, to fight it out at sea, and if victorious, to go to Catana, if not, to burn their vessels, form in close order, and retreat by land for the nearest friendly place they could reach, Hellenic or barbarian.

SECTION 7.60.3
This was no sooner settled than carried into effect: they descended gradually from the upper lines and manned all their vessels, compelling all to go on board who were of age to be in any way of use.

SECTION 7.60.4
They thus succeeded in manning about one hundred and ten ships in all, on board of which they embarked a number of archers and darters taken from the Acarnanians and from the other foreigners, making all other provisions allowed by the nature of their plan and by the necessities which imposed it.

SECTION 7.60.5
All was now nearly ready, and Nicias, seeing the soldiery disheartened by their unprecedented and decided defeat at sea, and by reason of the scarcity of provisions eager to fight it out as soon as possible, called them all together, and first addressed them speaking as follows:—

CHAPTER 7.61

SECTION 7.61.1
‘Soldiers of the Athenians and of the allies, we have all an equal interest in the coming struggle, in which life and country are at stake for us quite as much as they can be for the enemy; since if our fleet wins the day, each can see his native city again, wherever that city may be.

SECTION 7.61.2
You must not lose heart, or be like men without any experience, who fail in a first essay, and ever afterwards fearfully forebode a future as disastrous.

SECTION 7.61.3
But let the Athenians among you who have already had experience of many wars, and the allies who have joined us in so many expeditions, remember the surprises of war, and with the hope that fortune will not be always against us, prepare to fight again in a manner worthy of the number which you see yourselves to be.

CHAPTER 7.62

SECTION 7.62.1
Now, whatever we thought would be of service against the crush of vessels in such a narrow harbor, and against the force upon the decks of the enemy, from which we suffered before, has all been considered with the helmsmen, and, as far as our means allowed, provided.

SECTION 7.62.2
A number of archers and darters will go on board, and a multitude that we should not have employed in an action in the open sea, where our science would be crippled by the weight of the vessels; but in the present land-fight that we are forced to make from shipboard all this will be useful.

SECTION 7.62.3
We have also discovered the changes in construction that we must make to meet theirs; and against the thickness of their cheeks, which did us the greatest mischief, we have provided grappling-irons, which will prevent an assailant backing water after charging, if the soldiers on deck here do their duty;

SECTION 7.62.4
since we are absolutely compelled to fight a land battle from the fleet, and it seems to be our interest neither to back water ourselves, nor to let the enemy do so, especially as the shore, except so much of it as may be held by our troops, is hostile ground.

CHAPTER 7.63

SECTION 7.63.1
You must remember this and fight on as long as you can, and must not let yourselves be driven ashore, but once alongside must make up your minds not to part company until you have swept the heavy infantry from the enemy's deck.

SECTION 7.63.2
I say this more for the heavy infantry than for the seamen, as it is more the business of the men on deck; and our land forces are even now on the whole the strongest.

SECTION 7.63.3
The sailors I advise, and at the same time implore, not to be too much daunted by their misfortunes, now that we have our decks better armed and a greater number of vessels. Bear in mind how well worth preserving is the pleasure felt by those of you who through your knowledge of our language and imitation of our manners were always considered Athenians, even though not so in reality, and as such were honored throughout Hellas, and had your full share of the advantages of our empire, and more than your share in the respect of our subjects and in protection from ill treatment.

SECTION 7.63.4
You, therefore, with whom alone we freely share our empire, we now justly require not to betray that empire in its extremity, and in scorn of Corinthians, whom you have often conquered, and of Siceliots, none of whom so much as presumed to stand against us when our navy was in its prime, we ask you to repel them, and to show that even in sickness and disaster your skill is more than a match for the fortune and vigor of any other.

CHAPTER 7.64

SECTION 7.64.1
For the Athenians among you I add once more this reflection:—you left behind you no more such ships in your docks as these, no more heavy infantry in their flower; if you do aught but conquer, our enemies here will immediately sail thither, and those that are left of us at Athens will become unable to repel their home assailants, reinforced by these new allies. Here you will fall at once into the hands of the Syracusans—I need not remind you of the intentions with which you attacked them—and your countrymen at home will fall into those of the Lacedaemonians.

SECTION 7.64.2
Since the fate of both thus hangs upon this single battle—now, if ever, stand firm, and remember, each and all, that you who are now going on board are the army and navy of the Athenians, and all that is left of the state and the great name of Athens, in whose defence if any man has any advantage in skill or courage, now is the time for him to show it, and thus serve himself and save all.’

CHAPTER 7.65

SECTION 7.65.1
After this address Nicias at once gave orders to man the ships. Meanwhile Gylippus and the Syracusans could perceive by the preparations which they saw going on that the Athenians meant to fight at sea. They had also notice of the grappling-irons,

SECTION 7.65.2
against which they specially provided by stretching hides over the prows and much of the upper part of their vessels, in order that the irons when thrown might slip off without taking hold.

SECTION 7.65.3
All being now ready, the generals and Gylippus addressed them in the following terms:—

CHAPTER 7.66

SECTION 7.66.1
‘Syracusans and allies, the glorious character of our past achievements and the no less glorious results at issue in the coming battle are, we think, understood by most of you, or you would never have thrown yourselves with such ardor into the struggle; and if there be any one not as fully aware of the facts as he ought to be, we will declare them to him.

SECTION 7.66.2
The Athenians came to this country first to effect the conquest of Sicily, and after that, if successful, of Peloponnese and the rest of Hellas, possessing already the greatest empire yet known, of present or former times, among the Hellenes. Here for the first time they found in you men who faced their navy which made them masters everywhere; you have already defeated them in the previous sea-fight, and will in all likelihood defeat them again now.

SECTION 7.66.3
When men are once checked in what they consider their special excellence, their whole opinion of themselves suffers more than if they had not at first believed in their superiority, the unexpected shock to their pride causing them to give way more than their real strength warrants; and this is probably now the case with the Athenians.

CHAPTER 7.67

SECTION 7.67.1
With us it is different. The original estimate of ourselves which gave us courage in the days of our unskillfulness has been strengthened, while the convictions super-added to it that we must be the best seamen of the time, if we have conquered the best, has given a double measure of hope to every man among us; and, for the most part, where there is the greatest hope, there is also the greatest ardor for action.

SECTION 7.67.2
The means to combat us which they have tried to find in copying our armament are familiar to our warfare, and will be met by proper provisions; while they will never be able to have a number of heavy infantry on their decks, contrary to their custom, and a number of darters (born landsmen, one may say, Acarnanians and others, embarked afloat, who will not know how to discharge their weapons when they have to keep still), without hampering their vessels and falling all into confusion among themselves through fighting not according to their own tactics.

SECTION 7.67.3
For they will gain nothing by the number of their ships—I say this to those of you who may be alarmed by having to fight against odds—as a quantity of ships in a confined space will only be slower in executing the movements required, and most exposed to injury from our means of offence.

SECTION 7.67.4
Indeed, if you would know the plain truth, as we are credibly informed, the excess of their sufferings and the necessities of their present distress have made them desperate; they have no confidence in their force, but wish to try their fortune in the only way they can, and either to force their passage and sail out, or after this to retreat by land, it being impossible for them to be worse off than they are.

CHAPTER 7.68

SECTION 7.68.1
The fortune of our greatest enemies having thus betrayed itself, and their disorder being what I have described, let us engage in anger, convinced that, as between adversaries, nothing is more legitimate than to claim to sate the whole wrath of one's soul in punishing the aggressor, and nothing more sweet, as the proverb has it, than the vengeance upon an enemy, which it will now be ours to take.

SECTION 7.68.2
That enemies they are and mortal enemies you all know, since they came here to enslave our country, and if successful had in reserve for our men all that is most dreadful, and for our children and wives all that is most dishonorable, and for the whole city the name which conveys the greatest reproach.

SECTION 7.68.3
None should therefore relent or think it gain if they go away without further danger to us. This they will do just the same, even if they get the victory; while if we succeed, as we may expect, in chastising them, and in handing down to all Sicily her ancient freedom strengthened and confirmed, we shall have achieved no mean triumph. And the rarest dangers are those in which failure brings little loss and success the greatest advantage.’

CHAPTER 7.69

SECTION 7.69.1
After the above address to the soldiers on their side, the Syracusan generals and Gylippus now perceived that the Athenians were manning their ships, and immediately proceeded to man their own also.

SECTION 7.69.2
Meanwhile Nicias, appalled by the position of affairs, realizing the greatness and the nearness of the danger now that they were on the point of putting out from shore, and thinking, as men are apt to think in great crises, that when all has been done they have still something left to do, and when all has been said that they have not yet said enough, again called on the captains one by one, addressing each by his father's name and by his own, and by that of his tribe, and adjured them not to belie their own personal renown, or to obscure the hereditary virtues for which their ancestors were illustrious; he reminded them of their country, the freest of the free, and of the unfettered discretion allowed in it to all to live as they pleased; and added other arguments such as men would use at such a crisis, and which, with little alteration, are made to serve on all occasions alike—appeals to wives, children, and national gods,—without caring whether they are thought common-place, but loudly invoking them in the belief that they will be of use in the consternation of the moment.

SECTION 7.69.3
Having thus admonished them, not, he felt, as he would, but as he could, Nicias withdrew and led the troops to the sea, and ranged them in as long a line as he was able, in order to aid as far as possible in sustaining the courage of the men afloat;

SECTION 7.69.4
while Demosthenes, Menander, and Euthydemus, who took the command on board, put out from their own camp and sailed straight to the barrier across the mouth of the harbor and to the passage left open, to try to force their way out.

CHAPTER 7.70

SECTION 7.70.1
The Syracusans and their allies had already put out with about the same number of ships as before, a part of which kept guard at the outlet, and the remainder all round the rest of the harbor, in order to attack the Athenians on all sides at once; while the land forces held themselves in readiness at the points at which the vessels might put into the shore. The Syracusan fleet was commanded by Sicanus and Agatharchus, who had each a wing of the whole force, with Pythen and the Corinthians in the center.

SECTION 7.70.2
When the rest of the Athenians came up to the barrier, with the first shock of their charge they overpowered the ships stationed there, and tried to undo the fastenings; after this, as the Syracusans and allies bore down upon them from all quarters, the action spread from the barrier over the whole harbor, and was more obstinately disputed than any of the preceding ones.

SECTION 7.70.3
On either side the rowers showed great zeal in bringing up their vessels at the boatswains' orders, and the helmsmen great skill in maneuvering, and great emulation one with another; while the ships once alongside, the soldiers on board did their best not to let the service on deck be outdone by the others;

SECTION 7.70.4
in short, every man strove to prove himself the first in his particular department. And as many ships were engaged in a small compass (for these were the largest fleets fighting in the narrowest space ever known, being together little short of two hundred), the regular attacks with the beak were few, there being no opportunity of backing water or of breaking the line; while the collisions caused by one ship chancing to run foul of another, either in flying from or attacking a third, were more frequent.

SECTION 7.70.5
So long as a vessel was coming up to the charge the men on the decks rained darts and arrows and stones upon her; but once alongside, the heavy infantry tried to board each other's vessel, fighting hand to hand.

SECTION 7.70.6
In many quarters also it happened, by reason of the narrow room, that a vessel was charging an enemy on one side and being charged herself on another, and that two, or sometimes more ships had perforce got entangled round one, obliging the helmsmen to attend to defence here, offence there, not to one thing at once, but to many on all sides; while the huge din caused by the number of ships crashing together not only spread terror, but made the orders of the boatswains inaudible.

SECTION 7.70.7
The boatswains on either side in the discharge of their duty and in the heat of the conflict shouted incessantly orders and appeals to their men; the Athenians they urged to force the passage out, and now if ever to show their mettle and lay hold of a safe return to their country; to the Syracusans and their allies they cried that it would be glorious to prevent the escape of the enemy, and conquering, to exalt the countries that were theirs.

SECTION 7.70.8
The generals, moreover, on either side, if they saw in any part of the battle backing ashore without being forced to do so, called out to the captain by name and asked him—the Athenians, whether they were retreating because they thought the thrice hostile shore more their own than that sea which had cost them so much labour to win; the Syracusans, whether they were flying from the flying Athenians, whom they well knew to be eager to escape in whatever way they could.

CHAPTER 7.71

SECTION 7.71.1
Meanwhile the two armies on shore, while victory hung in the balance, were a prey to the most agonizing and conflicting emotions; the natives thirsting for more glory than they had already won, while the invaders feared to find themselves in even worse plight than before.

SECTION 7.71.2
The all of the Athenians being set upon their fleet, their fear for the event was like nothing they had ever felt; while their view of the struggle was necessarily as checkered as the battle itself.

SECTION 7.71.3
Close to the scene of action and not all looking at the same point at once, some saw their friends victorious and took courage, and fell to calling upon heaven not to deprive them of salvation, while others who had their eyes turned upon the losers, wailed and cried aloud, and, although spectators, were more overcome than the actual combatants. Others, again, were gazing at some spot where the battle was evenly disputed; as the strife was protracted without decision, their swaying bodies reflected the agitation of their minds, and they suffered the worst agony of all, ever just within reach of safety or just on the point of destruction.

SECTION 7.71.4
In short, in that one Athenian army as long as the sea-fight remained doubtful there was every sound to be heard at once, shrieks, cheers, ‘We win,’ ‘We lose,’ and all the other manifold exclamations that a great host would necessarily utter in great peril;

SECTION 7.71.5
and with the men in the fleet it was nearly the same; until at last the Syracusans and their allies, after the battle had lasted a long while, put the Athenians to flight, and with much shouting and cheering chased them in open rout to the shore.

SECTION 7.71.6
The naval force, one one way, one another, as many as were not taken afloat, now ran ashore and rushed from on board their ships to their camp; while the army, no more divided, but carried away by one impulse, all with shrieks and groans deplored the event, and ran down, some to help the ships, others to guard what was left of their wall, while the remaining and most numerous part already began to consider how they should save themselves.

SECTION 7.71.7
Indeed, the panic of the present moment had never been surpassed. They now suffered very nearly what they had inflicted at Pylos; as then the Lacedaemonians with the loss of their fleet lost also the men who had crossed over to the island, so now the Athenians had no hope of escaping by land, without the help of some extraordinary accident.

CHAPTER 7.72

SECTION 7.72.1
The sea-fight having been a severe one, and many ships and lives having been lost on both sides, the victorious Syracusans and their allies now picked up their wrecks and dead, and sailed off to the city and set up a trophy.

SECTION 7.72.2
The Athenians, overwhelmed by their misfortune, never even thought of asking leave to take up their dead or wrecks, but wished to retreat that very night.

SECTION 7.72.3
Demosthenes, however, went to Nicias and gave it as his opinion that they should man the ships they had left and make another effort to force their passage out next morning; saying that they had still left more ships fit for service than the enemy, the Athenians having about sixty remaining as against less than fifty of their opponents.

SECTION 7.72.4
Nicias was quite of his mind; but when they wished to man the vessels, the sailors refused to go on board, being so utterly overcome by their defeat as no longer to believe in the possibility of success.

CHAPTER 7.73

SECTION 7.73.1
Accordingly they all now made up their minds to retreat by land. Meanwhile the Syracusan Hermocrates suspecting their intention, and impressed by the danger of allowing a force of that magnitude to retire by land, establish itself in some other part of Sicily, and from thence renew the war, went and stated his views to the authorities, and pointed out to them that they ought not to let the enemy get away by night, but that all the Syracusans and their allies should at once march out and block up the roads and seize and guard the passes.

SECTION 7.73.2
The authorities were entirely of his opinion, and thought that it ought to be done, but on the other hand felt sure that the people, who had given themselves over to rejoicing and were taking their ease after a great battle at sea, would not be easily brought to obey; besides, they were celebrating a festival, having on that day a sacrifice to Heracles, and most of them in their rapture at the victory had fallen to drinking at the festival, and would probably consent to anything sooner than to take up their arms and march out at that moment.

SECTION 7.73.3
For these reasons the thing appeared impracticable to the magistrates; and Hermocrates, finding himself unable to do anything further with them, had now recourse to the following stratagem of his own. What he feared was that the Athenians might quietly get the start of them by passing the most difficult places during the night; and he therefore sent, as soon as it was dusk, some friends of his own to the camp with some horsemen who rode up within earshot and called out to some of the men, as though they were well-wishers of the Athenians, and told them to tell Nicias (who had in fact some correspondence who informed him of what went on inside the town), not to lead off the army by night as the Syracusans were guarding the roads, but to make his preparations at his leisure and to retreat by day.

SECTION 7.73.4
After saying this they departed; and their hearers informed the Athenian generals,

CHAPTER 7.74

SECTION 7.74.1
who put off going for that night on the strength of this message, not doubting its sincerity.Since after all they had not set out at once, they now determined to stay also the following day to give time to the soldiers to pack up as well as they could the most useful articles, and, leaving everything else behind, to start only with what was strictly necessary for their personal subsistence.

SECTION 7.74.2
Meanwhile the Syracusans and Gylippus marched out and blocked up the roads through the country by which the Athenians were likely to pass, and kept guard at the fords of the stream and rivers, posting themselves so as to receive them and stop the army where they thought best; while their fleet sailed up to the beach and towed off the ships of the Athenians. Some few were burned by the Athenians themselves as they had intended; the rest the Syracusans lashed on to their own at their leisure as they had been thrown up on shore, without any one trying to stop them, and conveyed to the town.

CHAPTER 7.75

SECTION 7.75.1
After this, Nicias and Demosthenes now thinking that enough had been done in the way of preparation, the removal of the army took place upon the second day after the sea-fight.

SECTION 7.75.2
It was a lamentable scene, not merely from the single circumstance that they were retreating after having lost all their ships, their great hopes gone, and themselves and the state in peril; but also in leaving the camp there were things most grievous for every eye and heart to contemplate.

SECTION 7.75.3
The dead lay unburied, and each man as he recognized a friend among them shuddered with grief and horror; while the living whom they were leaving behind, wounded or sick, were to the living far more shocking than the dead, and more to be pitied than those who had perished.

SECTION 7.75.4
These fell to entreating and bewailing until their friends knew not what to do, begging them to take them and loudly calling to each individual comrade or relative whom they could see, hanging upon the necks of their tent-fellows in the act of departure, and following as far as they could, and when their bodily strength failed them, calling again and again upon heaven and shrieking aloud as they were left behind. So that the whole army being filled with tears and distracted after this fashion found it not easy to go, even from an enemy's land, where they had already suffered evils too great for tears and in the unknown future before them feared to suffer more.

SECTION 7.75.5
Dejection and self-condemnation were also rife among them. Indeed they could only be compared to a starved-out town, and that no small one, escaping; the whole multitude upon the march being not less than forty thousand men. All carried anything they could which might be of use, and the heavy infantry and troopers, contrary to their wont, while under arms carried their own victuals, in some cases for want of servants, in others through not trusting them; as they had long been deserting and now did so in greater numbers than ever. Yet even thus they did not carry enough, as there was no longer food in the camp.

SECTION 7.75.6
Moreover their disgrace generally, and the universality of their sufferings, however to a certain extent alleviated by being borne in company, were still felt at the moment a heavy burden, especially when they contrasted the splendor and glory of their setting out with the humiliation in which it had ended.

SECTION 7.75.7
For this was by far the greatest reverse that ever befell an Hellenic army. They had come to enslave others, and were departing in fear of being enslaved themselves: they had sailed out with prayer and paeans, and now started to go back with omens directly contrary; travelling by land instead of by sea, and trusting not in their fleet but in their heavy infantry. Nevertheless the greatness of the danger still impending made all this appear tolerable.

CHAPTER 7.76

SECTION 7.76.1
Nicias seeing the army dejected and greatly altered, passed along the ranks and encouraged and comforted them as far as was possible under the circumstances, raising his voice still higher and higher as he went from one company to another in his earnestness, and in his anxiety that the benefit of his words might reach as many as possible:—

CHAPTER 7.77

SECTION 7.77.1
‘Athenians and allies, even in our present position we must still hope on, since men have ere now been saved from worse straits than this; and you must not condemn yourselves too severely either because of your disasters or because of your present unmerited sufferings.

SECTION 7.77.2
I myself who am not superior to any of you in strength—indeed you see how I am in my sickness—and who in the gifts of fortune am, I think, whether in private life or otherwise, the equal of any, am now exposed to the same danger as the meanest among you; and yet my life has been one of much devotion towards the gods, and of much justice and without offence towards men.

SECTION 7.77.3
I have, therefore, still a strong hope for the future, and our misfortunes do not terrify me as much as they might. Indeed we may hope that they will be lightened: our enemies have had good fortune enough; and if any of the gods was offended at our expedition, we have been already amply punished.

SECTION 7.77.4
Others before us have attacked their neighbors and have done what men will do without suffering more than they could bear; and we may now justly expect to find the gods more kind, for we have become fitter objects for their pity than their jealousy. And then look at yourselves, mark the numbers and efficiency of the heavy infantry marching in your ranks, and do not give way too much to despondency, but reflect that you are yourselves at once a city wherever you sit down, and that there is no other in Sicily that could easily resist your attack, or expel you when once established.

SECTION 7.77.5
The safety and order of the march is for yourselves to look to; the one thought of each man being that the spot on which he may be forced to fight must be conquered and held as his country and stronghold.

SECTION 7.77.6
Meanwhile we shall hasten on our way night and day alike, as our provisions are scanty; and if we can reach some friendly place of the Sicels, whom fear of the Syracusans still keeps true to us, you may forthwith consider yourselves safe. A message has been sent on to them with directions to meet us with supplies of food.

SECTION 7.77.7
To sum up, be convinced, soldiers, that you must be brave, as there is no place near for your cowardice to take refuge in, and that if you now escape from the enemy, you may all see again what your hearts desire, while those of you who are Athenians will raise up again the great power of the state, fallen though it be. Men make the city and not walls or ships without men in them.’

CHAPTER 7.78

SECTION 7.78.1
As he made this address, Nicias went along the ranks, and brought back to their place any of the troops that he saw straggling out of the line; while Demosthenes did as much for his part of the army, addressing them in words very similar.

SECTION 7.78.2
The army marched in a hollow square, the division under Nicias leading, and that of Demosthenes following, the heavy infantry being outside and the baggage-carriers and the bulk of the army in the middle.

SECTION 7.78.3
When they arrived at the ford of the river Anapus they there found drawn up a body of the Syracusans and allies, and routing these, made good their passage and pushed on, harassed by the charges of the Syracusan horse and by the missiles of their light troops.

SECTION 7.78.4
On that day they advanced about four miles and a half, halting for the night upon a certain hill. On the next they started early and got on about two miles further, and descended into a place in the plain and there encamped, in order to procure some eatables from the houses, as the place was inhabited, and to carry on with them water from thence, as for many furlongs in front, in the direction in which they were going, it was not plentiful.

SECTION 7.78.5
The Syracusans meanwhile went on and fortified the pass in front, where there was a steep hill with a rocky ravine on each side of it, called the Acraean cliff.

SECTION 7.78.6
The next day the Athenians advancing found themselves impeded by the missiles and charges of the horse and darters, both very numerous, of the Syracusans and allies; and after fighting for a long while, at length retired to the same camp, where they had no longer provisions as before, it being impossible to leave their position by reason of the cavalry.

CHAPTER 7.79

SECTION 7.79.1
Early next morning they started afresh and forced their way to the hill, which had been fortified, where they found before them the enemy's infantry drawn up many shields deep to defend the fortification, the pass being narrow.

SECTION 7.79.2
The Athenians assaulted the work, but were greeted by a storm of missiles from the hill, which told with the greater effect through its being a steep one, and unable to force the passage, retreated again and rested.

SECTION 7.79.3
Meanwhile occurred some claps of thunder and rain, as often happens towards autumn, which still further disheartened the Athenians, who thought all these things to be omens of their approaching ruin.

SECTION 7.79.4
While they were resting Gylippus and the Syracusans sent a part of their army to throw up works in their rear on the way by which they had advanced; however, the Athenians immediately sent some of their men and prevented them;

SECTION 7.79.5
after which they retreated more towards the plain and halted for the night. When they advanced the next day the Syracusans surrounded and attacked them on every side, and disabled many of them, falling back if the Athenians advanced and coming on if they retired, and in particular assaulting their rear, in the hope of routing them in detail, and thus striking a panic into the whole army.

SECTION 7.79.6
For a long while the Athenians persevered in this fashion, but after advancing for four or five furlongs halted to rest in the plain, the Syracusans also withdrawing to their own camp.

CHAPTER 7.80

SECTION 7.80.1
During the night Nicias and Demosthenes, seeing the wretched condition of their troops, now in want of every kind of necessary, and numbers of them disabled in the numerous attacks of the enemy, determined to light as many fires as possible, and to lead off the army, no longer by the same route as they had intended, but towards the sea in the opposite direction to that guarded by the Syracusans.

SECTION 7.80.2
The whole of this route was leading the army not to Catana but to the other side of Sicily, towards Camarina, Gela, and the other Hellenic and barbarian towns in that quarter.

SECTION 7.80.3
They accordingly lit a number of fires and set out by night. Now all armies, and the greatest most of all, are liable to fears and alarms, especially when they are marching by night through an enemy's country and with the enemy near; and the Athenians falling into one of these panics,

SECTION 7.80.4
the leading division, that of Nicias, kept together and got on a good way in front, while that of Demosthenes, comprising rather more than half the army, got separated and marched on in some disorder.

SECTION 7.80.5
By morning, however, they reached the sea, and getting into the Helorine Road, pushed on in order to reach the river Cacyparis, and to follow the stream up through the interior, where they hoped to be met by the Sicels whom they had sent for.

SECTION 7.80.6
Arrived at the river, they found there also a Syracusan party engaged in barring the passage of the ford with a wall and a palisade, and forcing this guard, crossed the river and went on to another called the Erineus, according to the advice of their guides.

CHAPTER 7.81

SECTION 7.81.1
Meanwhile, when day came and the Syracusans and allies found that the Athenians were gone, most of them accused Gylippus of having let them escape on purpose, and hastily pursuing by the road which they had no difficulty in finding that they had taken, overtook them about dinner-time.

SECTION 7.81.2
They first came up with the troops under Demosthenes, who were behind and marching somewhat slowly and in disorder, owing to the night-panic above referred to, and at once attacked and engaged them, the Syracusan horse surrounding them with more ease now that they were separated from the rest, and hemming them in on one spot.

SECTION 7.81.3
The division of Nicias was five or six miles on in front, as he led them more rapidly, thinking that under the circumstances their safety lay not in staying and fighting, unless obliged, but in retreating as fast as possible, and only fighting when forced to do so.

SECTION 7.81.4
On the other hand, Demosthenes was, generally speaking, harassed more incessantly, as his post in the rear left him the first exposed to the attacks of the enemy; and now, finding that the Syracusans were in pursuit, he omitted to push on, in order to form his men for battle, and so lingered until he was surrounded by his pursuers and himself and the Athenians with him placed in the most distressing position, being huddled into an enclosure with a wall all round it, a road on this side and on that, and olive-trees in great number, where missiles were showered in upon them from every quarter.

SECTION 7.81.5
This mode of attack the Syracusans had with good reason adopted in preference to fighting at close quarters, as to risk a struggle with desperate men was now more for the advantage of the Athenians than for their own; besides, their success had now become so certain that they began to spare themselves a little in order not to be cut off in the moment of victory, thinking too that, as it was, they would be able in this way to subdue and capture the enemy.

CHAPTER 7.82

SECTION 7.82.1
In fact, after plying the Athenians and allies all day long from every side with missiles, they at length saw that they were worn out with their wounds and other sufferings; and Gylippus and the Syracusans and their allies made a proclamation, offering their liberty to any of the islanders who chose to come over to them; and some few cities went over.

SECTION 7.82.2
Afterwards a capitulation was agreed upon for all the rest with Demosthenes, to lay down their arms on condition that no one was to be put to death either by violence or imprisonment or want of the necessaries of life.

SECTION 7.82.3
Upon this they surrendered to the number of six thousand in all, laying down all the money in their possession, which filled the hollows of four shields, and were immediately conveyed by the Syracusans to the town.Meanwhile Nicias with his division arrived that day at the river Erineus, crossed over and posted his army upon some high ground upon the other side.

CHAPTER 7.83

SECTION 7.83.1
The next day the Syracusans overtook him and told him that the troops under Demosthenes had surrendered, and invited him to follow their example. Incredulous of the fact, Nicias asked for a truce to send a horseman to see,

SECTION 7.83.2
and upon the return of the messenger with the tidings that they had surrendered, sent a herald to Gylippus and the Syracusans, saying that he was ready to agree with them on behalf of the Athenians to repay whatever money the Syracusans had spent upon the war if they would let his army go; and offered until the money was paid to give Athenians as hostages, one for every talent.

SECTION 7.83.3
The Syracusans and Gylippus rejected this proposition, and attacked this division as they had the other, standing all round and plying them with missiles until the evening.

SECTION 7.83.4
Food and necessaries were as miserably wanting to the troops of Nicias as they had been to their comrades; nevertheless they watched for the quiet of the night to resume their march. But as they were taking up their arms the Syracusans perceived it and raised their paean,

SECTION 7.83.5
upon which the Athenians, finding that they were discovered, laid them down again, except about three hundred men who forced their way through the guards and went on during the night as they were able.

CHAPTER 7.84

SECTION 7.84.1
As soon as it was day Nicias put his army in motion, pressed, as before, by the Syracusans and their allies, pelted from every side by their missiles, and struck down by their javelins.

SECTION 7.84.2
The Athenians pushed on for the Assinarus, impelled by the attacks made upon them from every side by a numerous cavalry and the swarm of other arms, fancying that they should breathe more freely if once across the river, and driven on also by their exhaustion and craving for water.

SECTION 7.84.3
Once there they rushed in, and all order was at an end, each man wanting to cross first, and the attacks of the enemy making it difficult to cross at all; forced to huddle together, they fell against and trod down one another, some dying immediately upon the javelins, others getting entangled together and stumbling over the articles of baggage, without being able to rise again.

SECTION 7.84.4
Meanwhile the opposite bank, which was steep, was lined by the Syracusans, who showered missiles down upon the Athenians, most of them drinking greedily and heaped together in disorder in the hollow bed of the river.

SECTION 7.84.5
The Peloponnesians also came down and butchered them, especially those in the water, which was thus immediately spoiled, but which they went on drinking just the same, mud and all, bloody as it was, most even fighting to have it.

CHAPTER 7.85

SECTION 7.85.1
At last, when many dead now lay piled one upon another in the stream, and part of the army had been destroyed at the river, and the few that escaped from thence cut off by the cavalry, Nicias surrendered himself to Gylippus, whom he trusted more than he did the Syracusans, and told him and the Lacedaemonians to do what they liked with him, but to stop the slaughter of the soldiers.

SECTION 7.85.2
Gylippus, after this, immediately gave orders to make prisoners; upon which the rest were brought together alive, except a large number secreted by the soldiery, and a party was sent in pursuit of the three hundred who had got through the guard during the night, and who were now taken with the rest.

SECTION 7.85.3
The number of the enemy collected as public property was not considerable; but that secreted was very large, and all Sicily was filled with them, no convention having been made in their case as for those taken with Demosthenes.

SECTION 7.85.4
Besides this, a large portion were killed outright, the carnage being very great, and not exceeded by any in this Sicilian war. In the numerous other encounters upon the march, not a few also had fallen. Nevertheless many escaped, some at the moment, others served as slaves, and then ran away subsequently. These found refuge at Catana.

CHAPTER 7.86

SECTION 7.86.1
The Syracusans and their allies now mustered and took up the spoils and as many prisoners as they could, and went back to the city.

SECTION 7.86.2
The rest of their Athenian and allied captives were deposited in the quarries, this seeming the safest way of keeping them; but Nicias and Demosthenes were butchered, against the will of Gylippus, who thought that it would be the crown of his triumph if he could take the enemy's generals to Lacedaemon.

SECTION 7.86.3
One of them, as it happened, Demosthenes, was one of her greatest enemies, on account of the affair of the island and of Pylos; while the other, Nicias, was for the same reasons one of her greatest friends, owing to his exertions to procure the release of the prisoners by persuading the Athenians to make peace.

SECTION 7.86.4
For these reasons the Lacedaemonians felt kindly towards him; and it was in this that Nicias himself mainly confided when he surrendered to Gylippus. But some of the Syracusans who had been in correspondence with him were afraid, it was said, of his being put to the torture and troubling their success by his revelations; others, especially the Corinthians, of his escaping, as he was wealthy, by means of bribes, and living to do them further mischief; and these persuaded the allies and put him to death.

SECTION 7.86.5
This or the like was the cause of the death of a man who, of all the Hellenes in my time, least deserved such a fate, seeing that the whole course of his life had been regulated with strict attention to virtue.

CHAPTER 7.87

SECTION 7.87.1
The prisoners in the quarries were at first hardly treated by the Syracusans. Crowded in a narrow hole, without any roof to cover them, the heat of the sun and the stifling closeness of the air tormented them during the day, and then the nights which came on autumnal and chilly, made them ill by the violence of the change;

SECTION 7.87.2
besides, as they had to do everything in the same place for want of room, and the bodies of those who died of their wounds or from the variation in the temperature, or from similar causes, were left heaped together one upon another, intolerable stenches arose; while hunger and thirst never ceased to afflict them, each man during eight months having only half a pint of water and a pint of corn given him daily. In short, no single suffering to be apprehended by men thrust into such a place was spared them.

SECTION 7.87.3
For some seventy days they thus lived all together, after which all, except the Athenians and any Siceliots or Italiots who had joined in the expedition, were sold.

SECTION 7.87.4
The total number of prisoners taken it would be difficult to state exactly, but it could not have been less than seven thousand.

SECTION 7.87.5
This was the greatest Hellenic achievement of any in this war, or, in my opinion, in Hellenic history; at once most glorious to the victors, and most calamitous to the conquered.

SECTION 7.87.6
They were beaten at all points and altogether; all that they suffered was great; they were destroyed, as the saying is, with a total destruction, their fleet, their army—everything was destroyed, and few out of many returned home. Such were the events in Sicily.

### Book 8

CHAPTER 8.1

SECTION 8.1.1
Such were the events in Sicily. When the news was brought to Athens, for a long while they disbelieved even the most respectable of the soldiers who had themselves escaped from the scene of action and clearly reported the matter, a destruction so complete not being thought credible. When the conviction was forced upon them, they were angry with the orators who had joined in promoting the expedition, just as if they had not themselves voted it, and were enraged also with the reciters of oracles and soothsayers, and all other omenmongers of the time who had encouraged them to hope that they should conquer Sicily.

SECTION 8.1.2
Already distressed at all points and in all quarters, after what had now happened, they were seized by a fear and consternation quite without example. It was grievous enough for the state and for every man in his proper person to lose so many heavy infantry, cavalry, and able-bodied troops, and to see none left to replace them; but when they saw, also, that they had not sufficient ships in their docks, or money in the treasury, or crews for the ships, they began to despair of salvation. They thought that their enemies in Sicily would immediately sail with their fleet against Piraeus, inflamed by so signal a victory; while their adversaries at home, redoubling all their preparations, would vigorously attack them by sea and land at once, aided by their own revolted confederates.

SECTION 8.1.3
Nevertheless, with such means as they had, it was determined to resist to the last, and to provide timber and money, and to equip a fleet as they best could, to take steps to secure their confederates and above all Euboea, to reform things in the city upon a more economical footing, and to elect a board of elders to advise upon the state of affairs as occasion should arise.

SECTION 8.1.4
In short, as is the way of a democracy, in the panic of the moment they were ready to be as prudent as possible.These resolves were at once carried into effect.

CHAPTER 8.2

SECTION 8.2.1
Summer was now over. The winter ensuing saw all Hellas stirring under the impression of the great Athenian disaster in Sicily. Neutrals now felt that even if uninvited they ought no longer to stand aloof from the war, but should volunteer to march against the Athenians, who, as they severally reflected, would probably have come against them if the Sicilian campaign had succeeded. Besides, they considered that the war would now be short, and that it would be creditable for them to take part in it. Meanwhile the allies of the Lacedaemonians felt all more anxious than ever to see a speedy end to their heavy labours.

SECTION 8.2.2
But above all, the subjects of the Athenians showed a readiness to revolt even beyond their ability, judging the circumstances with passion, and refusing even to hear of the Athenians being able to last out the coming summer.

SECTION 8.2.3
Beyond all this, Lacedaemon was encouraged by the near prospect of being joined in great force in the spring by her allies in Sicily, lately forced by events to acquire their navy.

SECTION 8.2.4
With these reasons for confidence in every quarter, the Lacedaemonians now resolved to throw themselves without reserve into the war considering that, once it was happily terminated, they would be finally delivered from such dangers as that which would have threatened them from Athens, if she had become mistress of Sicily, and that the overthrow of the Athenians would leave them in quiet enjoyment of the supremacy over all Hellas.

CHAPTER 8.3

SECTION 8.3.1
Their king, Agis, accordingly set out at once during this winter with some troops from Decelea, and levied from the allies contributions for the fleet, and turning towards the Malian gulf exacted a sum of money from the Oetaeans by carrying off most of their cattle in reprisal for their old hostility, and, in spite of the protests and opposition of the Thessalians, forced the Achaeans of Phthiotis and the other subjects of the Thessalians in those parts to give him money and hostages, and deposited the hostages at Corinth, and tried to bring their countrymen into the confederacy.

SECTION 8.3.2
The Lacedaemonians now issued a requisition to the cities for building a hundred ships, fixing their own quota and that of the Boeotians at twenty-five each; that of the Phocians and Locrians together at fifteen; that of the Corinthians at fifteen; that of the Arcadians, Pellenians, and Sicyonians together at ten; and that of the Megarians, Troezenians, Epidaurians, and Hermionians together at ten also; and meanwhile made every other preparation for commencing hostilities by the spring.

CHAPTER 8.4

SECTION 8.4.1
In the meantime the Athenians were not idle. During this same winter, as they had determined, they contributed timber and pushed on their ship-building, and fortified Sunium to enable their corn-ships to round it in safety, and evacuated the fort in Laconia which they had built on their way to Sicily; while they also, for economy, cut down any other expenses that seemed unnecessary, and above all kept a careful look-out against the revolt of their confederates.

CHAPTER 8.5

SECTION 8.5.1
While both parties were thus engaged, and were as intent upon preparing for the war as they had been at the outset, the Euboeans first of all sent envoys during this winter to Agis to treat of their revolting from Athens. Agis accepted their proposals, and sent for Alcamenes, son of Sthenelaidas, and Melanthus from Lacedaemon, to take the command in Euboea. These accordingly arrived with some three hundred Neodamodes, and Agis began to arrange for their crossing over.

SECTION 8.5.2
But in the meanwhile arrived some Lesbians, who also wished to revolt; and these being supported by the Boeotians, Agis was persuaded to defer acting in the matter of Euboea, and made arrangements for the revolt of the Lesbians, giving them Alcamenes, who was to have sailed to Euboea, as governor, and himself promising them ten ships, and the Boeotians the same number.

SECTION 8.5.3
All this was done without instructions from home, as Agis while at Decelea with the army that he commanded had power to send troops to whatever quarter he pleased, and to levy men and money. During this period, one might say, the allies obeyed him much more than they did the Lacedaemonians in the city, as the force he had with him made him feared at once wherever he went.

SECTION 8.5.4
While Agis was engaged with the Lesbians, the Chians and Erythraeans, who were also ready to revolt, applied, not to him but at Lacedaemon; where they arrived accompanied by an ambassador from Tissaphernes, the commander of King Darius, son of Artaxerxes,

SECTION 8.5.5
in the maritime districts, who invited the Peloponnesians to come over, and promised to maintain their army. The king had lately called upon him for the tribute from his government, for which he was in arrears, being unable to raise it from the Hellenic towns by reason of the Athenians; and he therefore calculated that by weakening the Athenians he should get the tribute better paid, and should also draw the Lacedaemonians into alliance with the king; and by this means, as the king had commanded him, take alive or dead Amorges, the bastard son of Pissuthnes, who was in rebellion on the coast of Caria.

CHAPTER 8.6

SECTION 8.6.1
While the Chians and Tissaphernes thus joined to effect the same object, about the same time Calligeitus, son of Laophon, a Megarian, and Timagoras, son of Athenagoras, a Cyzicene, both of them exiles from their country and living at the court of Pharnabazus, son of Pharnaces, arrived at Lacedaemon upon a mission from Pharnabazus, to procure a fleet for the Hellespont; by means of which, if possible, he might himself effect the object of Tissaphernes' ambition, and cause the cities in his government to revolt from the Athenians, and so get the tribute, and by his own agency obtain for the king the alliance of the Lacedaemonians.

SECTION 8.6.2
The emissaries of Pharnabazus and Tissaphernes treating apart, a keen competition now ensued at Lacedaemon as to whether a fleet and army should be sent first to Ionia and Chios, or to the Hellespont.

SECTION 8.6.3
The Lacedaemonians, however, decidedly favoured the Chians and Tissaphernes, who were seconded by Alcibiades, the family friend of Endius, one of the Ephors for that year. Indeed, this is how their house got its Laconic name, Alcibiades being the family name of Endius.

SECTION 8.6.4
Nevertheless the Lacedaemonians first sent to Chios Phrynis, one of the Perioeci, to see whether they had as many ships as they said, and whether their city generally was as great as was reported; and upon his bringing word that they had been told the truth, immediately entered into alliance with the Chians and Erythraeans, and voted to send them forty ships, there being already, according to the statement of the Chians, not less than sixty in the island.

SECTION 8.6.5
At first the Lacedaemonians meant to send ten of these forty themselves, with Melanchridas their admiral; but afterwards, an earthquake having occurred, they sent Chalcideus instead of Melanchridas, and instead of the ten ships equipped only five in Laconia. And the winter ended, and with it ended also the nineteenth year of this war of which Thucydides is the historian.

CHAPTER 8.7

SECTION 8.7.1
At the beginning of the next summer the Chians were urging that the fleet should be sent off, being afraid that the Athenians, from whom all these embassies were kept a secret, might find out what was going on, and the Lacedaemonians at once sent three Spartans to Corinth to haul the ships as quickly as possible across the Isthmus from the other sea to that on the side of Athens, and to order them all to sail to Chios, those which Agis was equipping for Lesbos not excepted. The number of ships from the allied states was thirty-nine in all.

CHAPTER 8.8

SECTION 8.8.1
Meanwhile Calligeitus and Timagoras did not join on behalf of Pharnabazus in the expedition to Chios or give the money—twenty-five talents—which they had brought with them to help in despatching a force, but determined to sail afterwards with another force by themselves.

SECTION 8.8.2
Agis, on the other hand, seeing the Lacedaemonians bent upon going to Chios first, himself came in to their views; and the allies assembled at Corinth and held a council, in which they decided to sail first to Chios under the command of Chalcideus, who was equipping the five vessels in Laconia, then to Lesbos, under the command of Alcamenes, the same whom Agis had fixed upon, and lastly to go to the Hellespont, where the command was given to Clearchus, son of Ramphias.

SECTION 8.8.3
Meanwhile they would take only half the ships across the Isthmus first, and let those sail off at once, in order that the Athenians might attend less to the departing squadron than to those to be taken across afterwards,

SECTION 8.8.4
as no care had been taken to keep this voyage secret through contempt of the impotence of the Athenians, who had as yet no fleet of any account upon the sea. Agreeably to this determination twenty-one vessels were at once conveyed across the Isthmus.

CHAPTER 8.9

SECTION 8.9.1
They were now impatient to set sail, but the Corinthians were not willing to accompany them until they had celebrated the Isthmian festival, which fell at that time. Upon this Agis proposed to them to save their scruples about breaking the Isthmian truce by taking the expedition upon himself.

SECTION 8.9.2
The Corinthians not consenting to this, a delay ensued, during which the Athenians conceived suspicions of what was preparing at Chios, and sent Aristocrates, one of their generals, and charged them with the fact, and upon the denial of the Chians, ordered them to send with them a contingent of ships, as faithful confederates. Seven were sent accordingly.

SECTION 8.9.3
The reason of the despatch of the ships lay in the fact that the mass of the Chians were not privy to the negotiations, while the few who were in the secret did not wish to break with the multitude until they had something positive to lean upon, and no longer expected the Peloponnesians to arrive by reason of their delay.

CHAPTER 8.10

SECTION 8.10.1
In the meantime the Isthmian games took place, and the Athenians, who had been also invited, went to attend them, and now seeing more clearly into the designs of the Chians, as soon as they returned to Athens took measures to prevent the fleet putting out from Cenchreae without their knowledge.

SECTION 8.10.2
After the festival the Peloponnesians set sail with twenty-one ships for Chios, under the command of Alcamenes. The Athenians first sailed against them with an equal number, drawing off towards the open sea. The enemy, however, turning back before he had followed them far, the Athenians returned also, not trusting the seven Chian ships which formed part of their number,

SECTION 8.10.3
and afterwards manned thirty-seven vessels in all and chased him on his passage along shore into Spiraeum, a desert Corinthian port on the edge of the Epidaurian frontier. After losing one ship out at sea, the Peloponnesians got the rest together and brought them to anchor.

SECTION 8.10.4
The Athenians now attacked not only from the sea with their fleet, but also disembarked upon the coast; and melee ensued of the most confused and violent kind, in which the Athenians disabled most of the enemy's vessels and killed Alcamenes their commander, losing also a few of their own men.

CHAPTER 8.11

SECTION 8.11.1
After this they separated, and the Athenians, detaching a sufficient number of ships to blockade those of the enemy, anchored with the rest at the islet adjacent, upon which they proceeded to encamp, and sent to Athens for reinforcements;

SECTION 8.11.2
the Peloponnesians having been joined on the day after the battle by the Corinthians, who came to help the ships, and by the other inhabitants in the vicinity not long afterwards. These saw the difficulty of keeping guard in a desert place, and in their perplexity at first thought of burning the ships, but finally resolved to haul them up on shore and sit down and guard them with their land forces, until a convenient opportunity for escaping should present itself. Agis also, on being informed of the disaster, sent them a Spartan of the name of Thermon.

SECTION 8.11.3
The Lacedaemonians first received the news of the fleet having put out from the Isthmus, Alcamenes having been ordered by the Ephors to send off a horseman when this took place, and immediately resolved to despatch their own five vessels under Chalcideus, and Alcibiades with him. But while they were full of this resolution came the second news of the fleet having taken refuge in Spiraeum; and disheartened at their first step in the Ionian war proving a failure, they laid aside the idea of sending the ships from their own country, and even wished to recall some that had already sailed.

CHAPTER 8.12

SECTION 8.12.1
Perceiving this, Alcibiades again persuaded Endius and the other Ephors to persevere in the expedition, saying that the voyage would be made before the Chians heard of the fleet's misfortune, and that as soon as he set foot in Ionia, he should, by assuring them of the weakness of the Athenians and the zeal of Lacedaemon, have no difficulty in persuading the cities to revolt, as they would readily believe his testimony.

SECTION 8.12.2
He also represented to Endius himself in private that it would be glorious for him to be the means of making Ionia revolt and the king become the ally of Lacedaemon, instead of that honour being left to Agis

SECTION 8.12.3
(Agis, it must be remembered, was the enemy of Alcibiades); and Endius and his colleagues thus persuaded, he put to sea with the five ships and the Lacedaemonian Chalcideus, and made all haste upon the voyage.

CHAPTER 8.13

SECTION 8.13.1
About this same time the sixteen Peloponnesian ships from Sicily, which had served through the war with Gylippus, were caught on their return off Leucadia and roughly handled by the twenty-seven Athenian vessels under Hippocles, son of Menippus, on the look-out for the ships from Sicily. After losing one of their number the rest escaped from the Athenians and sailed into Corinth.

CHAPTER 8.14

SECTION 8.14.1
Meanwhile Chalcideus and Alcibiades seized all they met with on their voyage, to prevent news of their coming, and let them go at Corycus, the first point which they touched at in the continent. Here they were visited by some of their Chian correspondents, and being urged by them to sail up to the town without announcing their coming, arrived suddenly before Chios.

SECTION 8.14.2
The many were amazed and confounded, while the few had so arranged that the council should be sitting at the time; and after speeches from Chalcideus and Alcibiades stating that many more ships were sailing up, but saying nothing of the fleet being blockaded in Spiraeum, the Chians revolted from the Athenians, and the Erythraeans immediately afterwards.

SECTION 8.14.3
After this three vessels sailed over to Clazomenae, and made that city revolt also; and the Clazomenians immediately crossed over to the mainland and began to fortify Polichna, in order to retreat there, in case of necessity, from the island where they dwelt.

CHAPTER 8.15

SECTION 8.15.1
While the revolted places were all engaged in fortifying and preparing for the war, news of Chios speedily reached Athens. The Athenians thought the danger by which they were now menaced great and unmistakable, and that the rest of their allies would not consent to keep quiet after the secession of the greatest of their number. In the consternation of the moment they at once took off the penalty attaching to whoever proposed or put to the vote a proposal for using the thousand talents which they had jealously avoided touching throughout the whole war, and voted to employ them to man a large number of ships, and to send off at once under Strombichides, son of Diotimus, the eight vessels, forming part of the blockading fleet at Spiraeum, which had left the blockade and had returned after pursuing and failing to overtake the vessels with Chalcideus. These were to be followed shortly afterwards by twelve more under Thrasycles, also taken from the blockade.

SECTION 8.15.2
They also recalled the seven Chian vessels, forming part of their squadron blockading the fleet in Spiraeum, and giving the slaves on board their liberty, put the freemen in confinement, and speedily manned and sent out ten fresh ships to blockade the Peloponnesians in the place of all those that had departed, and decided to man thirty more. Zeal was not wanting, and no effort was spared to send relief to Chios.

CHAPTER 8.16

SECTION 8.16.1
In the meantime Strombichides with his eight ships arrived at Samos, and taking one Samian vessel, sailed to Teos and required them to remain quiet. Chalcideus also set sail with twenty-three ships for Teos from Chios, the land forces of the Clazomenians and Erythraeans moving along shore to support him.

SECTION 8.16.2
Informed of this in time, Strombichides put out from Teos before their arrival, and while out at sea, seeing the number of the ships from Chios, fled towards Samos, chased by the enemy.

SECTION 8.16.3
The Teians at first would not receive the land forces, but upon the flight of the Athenians took them into the town. There they waited for some time for Chalcideus to return from the pursuit, and as time went on without his appearing, began themselves to demolish the wall which the Athenians had built on the land side of the city of the Teians, being assisted by a few of the barbarians who had come up under the command of Stages, the lieutenant of Tissaphernes.

CHAPTER 8.17

SECTION 8.17.1
Meanwhile Chalcideus and Alcibiades, after chasing Strombichides into Samos, armed the crews of the ships from Peloponnese and left them at Chios, and filling their places with substitutes from Chios and manning twenty others, sailed off to effect the revolt of Miletus.

SECTION 8.17.2
The wish of Alcibiades, who had friends among the leading men of the Milesians, was to bring over the town before the arrival of the ships from Peloponnese, and thus, by causing the revolt of as many cities as possible with the help of the Chian power and of Chalcideus, to secure the honour for the Chians and himself and Chalcideus, and, as he had promised, for Endius who had sent them out.

SECTION 8.17.3
Not discovered until their voyage was nearly completed, they arrived a little before Strombichides and Thrasycles (who had just come with twelve ships from Athens, and had joined Strombichides in pursuing them), and occasioned the revolt of Miletus. The Athenians sailing up close on their heels with nineteen ships found Miletus closed against them, and took up their station at the adjacent island of Lade.

SECTION 8.17.4
The first alliance between the king and the Lacedaemonians was now concluded immediately upon the revolt of the Milesians, by Tissaphernes and Chalcideus, and was as follows:—

CHAPTER 8.18

SECTION 8.18.1
The Lacedaemonians and their allies made a treaty with the king and Tissaphernes upon the terms following:—1. Whatever country or cities the king has, or the king's ancestors had, shall be the king's; and whatever came in to the Athenians from these cities, either money or any other thing, the king and the Lacedaemonians and their allies shall jointly hinder the Athenians from receiving either money or any other thing.

SECTION 8.18.2
2. The war with the Athenians shall be carried on jointly by the king and by the Lacedaemonians and their allies; and it shall not be lawful to make peace with the Athenians except both agree, the king on his side and the Lacedaemonians and their allies on theirs.

SECTION 8.18.3
3. If any revolt from the king they shall be the enemies of the Lacedaemonians and their allies. And if any revolt from the Lacedaemonians and their allies they shall be the enemies of the king in like manner.

CHAPTER 8.19

SECTION 8.19.1
This was the alliance. After this the Chians immediately manned ten more vessels and sailed for Anaia, in order to gain intelligence of those in Miletus, and also to make the cities revolt.

SECTION 8.19.2
A message, however, reaching them from Chalcideus to tell them to go back again, and that Amorges was at hand with an army by land, they sailed to the temple of Zeus, and there sighting ten more ships sailing up with which Diomedon had started from Athens after Thrasycles,

SECTION 8.19.3
fled, one ship to Ephesus, the rest to Teos. The Athenians took four of their ships empty, the men finding time to escape ashore; the rest took refuge in the city of the Teians; after which the Athenians sailed off to Samos,

SECTION 8.19.4
while the Chians put to sea with their remaining vessels, accompanied by the land forces, and caused Lebedos to revolt, and after it Erae. After this they both returned home, the fleet and the army.

CHAPTER 8.20

SECTION 8.20.1
About the same time the twenty ships of the Peloponnesians in Spiraeum, which we left chased to land and blockaded by an equal number of Athenians, suddenly sallied out and defeated the blockading squadron, took four of their ships, and sailing back to Cenchreae, prepared again for the voyage to Chios and Ionia. Here they were joined by Astyochus as high-admiral from Lacedaemon, henceforth invested with the supreme command at sea.

SECTION 8.20.2
The land forces now withdrawing from Teos, Tissaphernes repaired thither in person with an army and completed the demolition of anything that was left of the wall, and so departed. Not long after his departure Diomedon arrived with ten Athenian ships, and having made a convention by which the Teians admitted him as they had the enemy, coasted along to Erae, and failing in an attempt upon the town, sailed back again.

CHAPTER 8.21

SECTION 8.21.1
About this time took place the rising of the commons at Samos against the upper classes, in concert with some Athenians, who were there in three vessels. The Samian commons put to death some two hundred in all of the upper classes, and banished four hundred more, and themselves took their land and houses; after which the Athenians decreed their independence, being now sure of their fidelity, and the commons henceforth governed the city, excluding the landholders from all share in affairs, and forbidding any of the commons to give his daughter in marriage to them or to take a wife from them in future.

CHAPTER 8.22

SECTION 8.22.1
After this, during the same summer, the Chians, whose zeal continued as active as ever, and who even without the Peloponnesians found themselves in sufficient force to effect the revolt of the cities and also wished to have as many companions in peril as possible, made an expedition with thirteen ships of their own to Lesbos; the instructions from Lacedaemon being to go to that island next, and from thence to the Hellespont. Meanwhile the land forces of the Peloponnesians who were with the Chians and of the allies on the spot, moved along shore for Clazomenae and Cuma, under the command of Eualas, a Spartan; while the fleet under Diniades, one of the Perioeci,

SECTION 8.22.2
first sailed up to Methymna and caused it to revolt, and, leaving four ships there, with the rest procured the revolt of Mitylene.

CHAPTER 8.23

SECTION 8.23.1
In the meantime Astyochus, the Lacedaemonian admiral, set sail from Cenchreae with four ships, as he had intended, and arrived at Chios. On the third day after his arrival the Athenian ships, twenty-five in number, sailed to Lesbos under Diomedon and Leon, who had lately arrived with a reinforcement of ten ships from Athens.

SECTION 8.23.2
Late in the same day Astyochus put to sea, and taking one Chian vessel with him sailed to Lesbos to render what assistance he could. Arrived at Pyrrha, and from thence the next day at Eresus, he there learned that Mitylene had been taken, almost without a blow, by the Athenians,

SECTION 8.23.3
who had sailed up and unexpectedly put into the harbour, had beaten the Chian ships, and landing and defeating the troops opposed to them, had become masters of the city. Informed of this by the Eresians and the Chian ships, which had been left with Eubulus at Methymna and had fled upon the capture of Mitylene, and three of which he now fell in with,

SECTION 8.23.4
one having been taken by the Athenians, Astyochus did not go on to Mitylene, but raised and armed Eresus, and sending the heavy infantry from his own ships by land under Eteonicus to Antissa and Methymna, himself proceeded along shore thither with the ships which he had with him and with the three Chians, in the hope that the Methymnians upon seeing them would be encouraged to persevere in their revolt.

SECTION 8.23.5
As, however, everything went against him in Lesbos, he took up his own force and sailed back to Chios; the land forces on board, which were to have gone to the Hellespont, being also conveyed back to their different cities. After this six of the allied Peloponnesian ships at Cenchreae joined the forces at Chios.

SECTION 8.23.6
The Athenians, after restoring matters to their old state in Lesbos, set sail from thence and took Polichna, the place that the Clazomenians were fortifying on the continent, and carried the inhabitants back to their town upon the island, except the authors of the revolt, who withdrew to Daphnus; and thus Clazomenae became once more Athenian.

CHAPTER 8.24

SECTION 8.24.1
The same summer the Athenians in the twenty ships at Lade blockading Miletus, made a descent at Panormus in the Milesian territory, and killed Chalcideus the Lacedaemonian commander, who had come with a few men against them, and the third day after sailed over and set up a trophy, which, as they were not masters of the country, was however pulled down by the Milesians.

SECTION 8.24.2
Meanwhile Leon and Diomedon with the Athenian fleet from Lesbos issuing from the Œnussae, the isles off Chios, and from their forts of Sidussa and Pteleum in the Erythraeid, and from Lesbos, carried on the war against the Chians from the ships, having on board heavy infantry from the rolls pressed to serve as marines.

SECTION 8.24.3
Landing in Cardamyle and in Bolissus they defeated with heavy loss the Chians that took the field against them, and laying desolate the places in that neighbourhood, defeated the Chians again in another battle at Phanae, and in a third at Leuconium. After this the Chians ceased to meet them in the field, while the Athenians devastated the country, which was beautifully stocked and had remained uninjured ever since the Median wars.

SECTION 8.24.4
Indeed, after the Lacedaemonians, the Chians are the only people that I have known who knew how to be wise in prosperity, and who ordered their city the more securely the greater it grew.

SECTION 8.24.5
Nor was this revolt, in which they might seem to have erred on the side of rashness, ventured upon until they had numerous and gallant allies to share the danger with them, and until they perceived the Athenians after the Sicilian disaster themselves no longer denying the thoroughly desperate state of their affairs. And if they were thrown out by one of the surprises which upset human calculations, they found out their mistake in company with many others who believed, like them, in the speedy collapse of the Athenian power.

SECTION 8.24.6
While they were thus blockaded from the sea and plundered by land, some of the citizens undertook to bring the city over to the Athenians. Appraised of this the authorities took no action themselves, but brought Astyochus, the admiral, from Erythrae, with four ships that he had with him, and considered how they could most quietly, either by taking hostages or by some other means, put an end to the conspiracy.

CHAPTER 8.25

SECTION 8.25.1
While the Chians were thus engaged, a thousand Athenian heavy infantry and fifteen hundred Argives (five hundred of whom were light troops furnished with armour by the Athenians), and one thousand of the allies, towards the close of the same summer sailed from Athens in forty-eight ships, some of which were transports, under the command of Phrynichus, Onomacles, and Scironides, and putting in to Samos crossed over and encamped at Miletus.

SECTION 8.25.2
Upon this the Milesians came out to the number of eight hundred heavy infantry, with the Peloponnesians who had come with Chalcideus, and some foreign mercenaries of Tissaphernes, Tissaphernes himself and his cavalry, and engaged the Athenians and their allies.

SECTION 8.25.3
While the Argives rushed forward on their own wing with the careless disdain of men advancing against Ionians who would never stand their charge, and were defeated by the Milesians with a loss little short of three hundred men,

SECTION 8.25.4
the Athenians first defeated the Peloponnesians, and driving before them the barbarians and the ruck of the army, without engaging the Milesians, who after the rout of the Argives retreated into the town upon seeing their comrades worsted, crowned their victory by grounding their arms under the very walls of Miletus.

SECTION 8.25.5
Thus, in this battle, the Ionians on both sides overcame the Dorians, the Athenians defeating the Peloponnesians opposed to them, and the Milesians the Argives. After setting up a trophy, the Athenians prepared to draw a wall round the place, which stood upon an isthmus; thinking that if they could gain Miletus, the other towns also would easily come over to them.

CHAPTER 8.26

SECTION 8.26.1
Meanwhile about dusk tidings reached them that the fifty-five ships from Peloponnese and Sicily might be instantly expected. Of these the Siceliots, urged principally by the Syracusan Hermocrates to join in giving the finishing blow to the power of Athens, furnished twenty-two—twenty from Syracuse, and two from Selinus; and the ships that we left preparing in Peloponnese being now ready, both squadrons had been entrusted to Therimenes, a Lacedaemonian, to take to Astyochus, the admiral. They now put in first at Leros the island off Miletus,

SECTION 8.26.2
and from thence, discovering that the Athenians were before the town, sailed into the Iasic gulf, in order to learn how matters stood at Miletus.

SECTION 8.26.3
Meanwhile Alcibiades came on horseback to Teichiussa in the Milesian territory, the point of the gulf in which they had put in for the night, and told them of the battle, in which he had fought in person by the side of the Milesians and Tissaphernes, and advised them, if they did not wish to sacrifice Ionia and their cause, to fly to the relief of Miletus and hinder its investment.

CHAPTER 8.27

SECTION 8.27.1
Accordingly they resolved to relieve it the next morning. Meanwhile Phrynichus, the Athenian commander, had received precise intelligence of the fleet from Leros, and when his colleagues expressed a wish to keep the sea and fight it out, flatly refused either to stay himself or to let them or any one else do so if he could help it.

SECTION 8.27.2
Where they could hereafter contend, after full and undisturbed preparation, with an exact knowledge of the number of the enemy's fleet and of the force which they could oppose to him, he would never allow the reproach of disgrace to drive him into a risk that was unreasonable.

SECTION 8.27.3
It was no disgrace for an Athenian fleet to retreat when it suited them: put it as they would, it would be more disgraceful to be beaten, and to expose the city not only to disgrace, but to the most serious danger. After its late misfortunes it could hardly be justified in voluntarily taking the offensive even with the strongest force, except in a case of absolute necessity: much less then without compulsion could it rush upon peril of its own seeking.

SECTION 8.27.4
He told them to take up their wounded as quickly as they could and the troops and stores which they had brought with them, and leaving behind what they had taken from the enemy's country, in order to lighten the ships, to sail off to Samos, and there concentrating all their ships to attack as opportunity served.

SECTION 8.27.5
As he spoke so he acted; and thus not now more than afterwards, nor in this alone but in all that he had to do with, did Phrynichus show himself a man of sense.

SECTION 8.27.6
In this way that very evening the Athenians broke up from before Miletus, leaving their victory unfinished, and the Argives, mortified at their disaster, promptly sailed off home from Samos.

CHAPTER 8.28

SECTION 8.28.1
As soon as it was morning the Peloponnesians weighed from Teichiussa and put into Miletus after the departure of the Athenians; they stayed one day, and on the next took with them the Chian vessels originally chased into port with Chalcideus, and resolved to sail back for the tackle which they had put on shore at Teichiussa.

SECTION 8.28.2
Upon their arrival Tissaphernes came to them with his land forces and induced them to sail to Iasus, which was held by his enemy Amorges. Accordingly they suddenly attacked and took Iasus, whose inhabitants never imagined that the ships could be other than Athenian. The Syracusans distinguished themselves most in the action.

SECTION 8.28.3
Amorges, a bastard of Pissuthnes and a rebel from the king, was taken alive and handed over to Tissaphernes, to carry to the king, if he chose, according to his orders: Iasus was sacked by the army, who found a very great booty there, the place being wealthy from ancient date.

SECTION 8.28.4
The mercenaries serving with Amorges the Peloponnesians received and enrolled in their army without doing them any harm, since most of them came from Peloponnese, and handed over the town to Tissaphernes with all the captives, bond or free, at the stipulated price of one Doric stater a head; after which they returned to Miletus.

SECTION 8.28.5
Pedaritus, son of Leon, who had been sent by the Lacedaemonians to take the command at Chios, they despatched by land as far as Erythrae with the mercenaries taken from Amorges; appointing Philip to remain as governor of Miletus.

CHAPTER 8.29

SECTION 8.29.1
Summer was now over. The winter following Tissaphernes put Iasus in a state of defence, and passing on to Miletus distributed a month's pay to all the ships as he had promised at Lacedaemon, at the rate of an Attic drachma a day for each man. In future, however, he was resolved not to give more than three obols, until he had consulted the king; when if the king should so order he would give, he said, the full drachma.

SECTION 8.29.2
However, upon the protest of the Syracusan general Hermocrates (for as Therimenes was not admiral, but only accompanied them in order to hand over the ships to Astyochus, he made little difficulty about the pay), it was agreed that the amount of five ships' pay should be given over and above the three obols a day for each man; Tissaphernes paying thirty talents a month for fifty-five ships, and to the rest, for as many ships as they had beyond that number, at the same rate.

CHAPTER 8.30

SECTION 8.30.1
The same winter the Athenians in Samos having been joined by thirty-five more vessels from home under Charminus, Strombichides, and Euctemon, called in their squadron at Chios and all the rest, intending to blockade Miletus with their navy, and to send a fleet and an army against Chios; drawing lots for the respective services. This intention they carried into effect;

SECTION 8.30.2
Strombichides, Onamacles, and Euctemon sailing against Chios, which fell to their lot, with thirty ships and a part of the thousand heavy infantry, who had been to Miletus, in transports; while the rest remained masters of the sea with seventy-four ships at Samos, and advanced upon Miletus.

CHAPTER 8.31

SECTION 8.31.1
Meanwhile Astyochus, whom we left at Chios collecting the hostages required in consequence of the conspiracy, stopped upon learning that the fleet with Therimenes had arrived, and that the affairs of the league were in a more flourishing condition, and putting out to sea with ten Peloponnesian and as many Chian vessels,

SECTION 8.31.2
after a futile attack upon Pteleum, coasted on to Clazomenae, and ordered the Athenian party to remove inland to Daphnus, and to join the Peloponnesians, an order in which also joined Tamos the king's lieutenant in Ionia.

SECTION 8.31.3
This order being disregarded, Astyochus made an attack upon the town, which was unwalled, and having failed to take it was himself carried off by a strong gale to Phocaea and Cuma, while the rest of the ships put in at the islands adjacent to Clazomenae, Marathussa, Pele, and Drymussa.

SECTION 8.31.4
Here they were detained eight days by the winds, and plundering and consuming all the property of the Clazomenians there deposited, put the rest on shipboard and sailed off to Phocaea and Cuma to join Astyochus.

CHAPTER 8.32

SECTION 8.32.1
While he was there, envoys arrived from the Lesbians who wished to revolt again. With Astyochus they were successful; but the Corinthians and the other allies being averse to it by reason of their former failure, he weighed anchor and set sail for Chios, where they eventually arrived from different quarters, the fleet having been scattered by a storm.

SECTION 8.32.2
After this Pedaritus, whom we left marching along the coast from Miletus, arrived at Erythrae, and thence crossed over with his army to Chios, where he found also about five hundred soldiers who had been left there by Chalcideus from the five ships with their arms.

SECTION 8.32.3
Meanwhile some Lesbians making offers to revolt, Astyochus urged upon Pedaritus and the Chians that they ought to go with their ships and effect the revolt of Lesbos, and so increase the number of their allies, or, if not successful, at all events harm the Athenians. The Chians, however, turned a deaf ear to this, and Pedaritus flatly refused to give up to him the Chian vessels.

CHAPTER 8.33

SECTION 8.33.1
Upon this Astyochus took five Corinthian and one Megarian vessel, with another from Hermione, and the ships which had come with him from Laconia, and set sail for Miletus to assume his command as admiral; after telling the Chians with many threats that he would certainly not come and help them if they should be in need.

SECTION 8.33.2
At Corycus in the Erythraeid he brought to for the night; the Athenian armament sailing from Samos against Chios being only separated from him by a hill, upon the other side of which it brought to; so that neither perceived the other.

SECTION 8.33.3
But a letter arriving in the night from Pedaritus to say that some liberated Erythraean prisoners had come from Samos to betray Erythrae, Astyochus at once put back to Erythrae, and so just escaped falling in with the Athenians.

SECTION 8.33.4
Here Pedaritus sailed over to join him; and after inquiry into the pretended treachery, finding that the whole story had been made up to procure the escape of the men from Samos, they acquitted them of the charge, and sailed away, Pedaritus to Chios and Astyochus to Miletus, as he had intended.

CHAPTER 8.34

SECTION 8.34.1
Meanwhile the Athenian armament sailing round Corycus fell in with three Chian men of war off Arginus, and gave immediate chase. A great storm coming on, the Chians with difficulty took refuge in the harbour; the three Athenian vessels most forward in the pursuit being wrecked and thrown up near the city of Chios, and the crews slain or taken prisoners. The rest of the Athenian fleet took refuge in the harbour called Phoenicus, under Mount Mimas, and from thence afterwards put into Lesbos and prepared for the work of fortification.

CHAPTER 8.35

SECTION 8.35.1
The same winter the Lacedaemonian Hippocrates sailed out from Peloponnese with ten Thurian ships under the command of Dorieus, son of Diagoras, and two colleagues, one Laconian and one Syracusan vessel, and arrived at Cnidus, which had already revolted at the instigation of Tissaphernes.

SECTION 8.35.2
When their arrival was known at Miletus, orders came to them to leave half their squadron to guard Cnidus, and with the rest to cruise round Triopium and seize all the merchantmen arriving from Egypt. Triopium is a promontory of Cnidus and sacred to Apollo.

SECTION 8.35.3
This coming to the knowledge of the Athenians, they sailed from Samos and captured the six ships on the watch at Triopium, the crews escaping out of them. After this the Athenians sailed into Cnidus and made an assault upon the town, which was unfortified, and all but took it;

SECTION 8.35.4
and the next day assaulted it again, but with less effect, as the inhabitants had improved their defences during the night, and had been reinforced by the crews escaped from the ships at Triopium. The Athenians now withdrew, and after plundering the Cnidian territory sailed back to Samos.

CHAPTER 8.36

SECTION 8.36.1
About the same time Astyochus came to the fleet at Miletus. The Peloponnesian camp was still plentifully supplied, being in receipt of sufficient pay, and the soldiers having still in hand the large booty taken at Iasus. The Milesians also showed great ardour for the war.

SECTION 8.36.2
Nevertheless the Peloponnesians thought the first convention with Tissaphernes, made with Chalcideus, defective, and more advantageous to him than to them, and consequently while Therimenes was still there concluded another, which was as follows:—

CHAPTER 8.37

SECTION 8.37.1
The convention of the Lacedaemonians and the allies with King Darius and the sons of the king, and with Tissaphernes for a treaty and friendship, as follows:—

SECTION 8.37.2
1. Neither the Lacedaemonians nor the allies of the Lacedaemonians shall make war against or otherwise injure any country or cities that belong to King Darius or did belong to his father or to his ancestors: neither shall the Lacedaemonians nor the allies of the Lacedaemonians exact tribute from such cities. Neither shall King Darius nor any of the subjects of the king make war against or otherwise injure the Lacedaemonians or their allies.

SECTION 8.37.3
2. If the Lacedaemonians or their allies should require any assistance from the king, or the king from the Lacedaemonians or their allies, whatever they both agree upon they shall be right in doing.

SECTION 8.37.4
3. Both shall carry on jointly the war against the Athenians and their allies; and if they make peace, both shall do so jointly.4. The expense of all troops in the king's country, sent for by the king, shall be borne by the king.

SECTION 8.37.5
5. If any of the states comprised in this convention with the king attack the king's country, the rest shall stop them and aid the king to the best of their power. And if any in the king's country or in the countries under the king's rule attack the country of the Lacedaemonians or their allies, the king shall stop it and help them to the best of his power.

CHAPTER 8.38

SECTION 8.38.1
After this convention Therimenes handed over the fleet to Astyochus, sailed off in a small boat, and was lost.

SECTION 8.38.2
The Athenian armament had now crossed over from Lesbos to Chios, and being master by sea and land began to fortify Delphinium, a place naturally strong on the land side, provided with more than one harbour, and also not far from the city of Chios.

SECTION 8.38.3
Meanwhile the Chians remained inactive. Already defeated in so many battles, they were now also at discord among themselves; the execution of the party of Tydeus, son of Ion, by Pedaritus upon the charge of Atticism, followed by the forcible imposition of an oligarchy upon the rest of the city, having made them suspicious of one another; and they therefore thought neither themselves nor the mercenaries under Pedaritus a match for the enemy.

SECTION 8.38.4
They sent, however, to Miletus to beg Astyochus to assist them, which he refused to do, and was accordingly denounced at Lacedaemon by Pedaritus as a traitor.

SECTION 8.38.5
Such was the state of the Athenian affairs at Chios; while their fleet at Samos kept sailing out against the enemy in Miletus, until they found that he would not accept their challenge, and then retired again to Samos and remained quiet.

CHAPTER 8.39

SECTION 8.39.1
In the same winter the twenty-seven ships equipped by the Lacedaemonians for Pharnabazus through the agency of the Megarian Calligeitus, and the Cyzicene Timagoras, put out from Peloponnese and sailed for Ionia about the time of the solstice, under the command of Antisthenes, a Spartan.

SECTION 8.39.2
With them the Lacedaemonians also sent eleven Spartans as advisers to Astyochus; Lichas, son of Arcesilaus, being among the number. Arrived at Miletus, their orders were to aid in generally superintending the good conduct of the war; to send off the above ships or a greater or less number to the Hellespont to Pharnabazus, if they thought proper, appointing Clearchus, son of Ramphias, who sailed with them, to the command; and further, if they thought proper, to make Antisthenes admiral, dismissing Astyochus, whom the letters of Pedaritus had caused to be regarded with suspicion.

SECTION 8.39.3
Sailing accordingly from Malea across the open sea, the squadron touched at Melos and there fell in with ten Athenian ships, three of which they took empty and burned. After this, being afraid that the Athenian vessels escaped from Melos might, as they in fact did, give information of their approach to the Athenians at Samos, they sailed to Crete, and having lengthened their voyage by way of precaution made land at Caunus in Asia,

SECTION 8.39.4
from whence considering themselves in safety they sent a message to the fleet at Miletus for a convoy along the coast.

CHAPTER 8.40

SECTION 8.40.1
Meanwhile the Chians and Pedaritus, undeterred by the backwardness of Astyochus, went on sending messengers pressing him to come with all the fleet to assist them against their besiegers, and not to leave the greatest of the allied states in Ionia to be shut up by sea and overrun and pillaged by land.

SECTION 8.40.2
There were more slaves at Chios than in any one other city except Lacedaemon, and being also by reason of their numbers punished more rigorously when they offended, most of them when they saw the Athenian armament firmly established in the island with a fortified position, immediately deserted to the enemy, and through their knowledge of the country did the greatest mischief.

SECTION 8.40.3
The Chians therefore urged upon Astyochus that it was his duty to assist them, while there was still a hope and a possibility of stopping the enemy's progress, while Delphinium was still in process of fortification and unfinished, and before the completion of a higher rampart which was being added to protect the camp and fleet of their besiegers. Astyochus now saw that the allies also wished it and prepared to go, in spite of his intention to the contrary owing to the threat already referred to.

CHAPTER 8.41

SECTION 8.41.1
In the meantime news came from Caunus of the arrival of the twenty-seven ships with the Lacedaemonian commissioners; and Astyochus postponing everything to the duty of convoying a fleet of that importance, in order to be more able to command the sea, and to the safe conduct of the Lacedaemonians sent as spies over his behaviour, at once gave up going to Chios and set sail for Caunus.

SECTION 8.41.2
As he coasted along he landed at the Meropid Cos and sacked the city, which was unfortified and had been lately laid in ruins by an earthquake, by far the greatest in living memory, and, as the inhabitants had fled to the mountains, overran the country and made booty of all it contained, letting go, however, the free men.

SECTION 8.41.3
From Cos arriving in the night at Cnidus he was constrained by the representations of the Cnidians not to disembark the sailors, but to sail as he was straight against the twenty Athenian vessels, which with Charminus, one of the commanders at Samos, were on the watch for the very twenty-seven ships from Peloponnese which Astyochus was himself sailing to join;

SECTION 8.41.4
the Athenians in Samos having heard from Melos of their approach, and Charminus being on the look-out off Syme, Chalce, Rhodes and Lycia, as he now heard that they were at Caunus.

CHAPTER 8.42

SECTION 8.42.1
Astyochus accordingly sailed as he was to Syme, before he was heard of, in the hope of catching the enemy somewhere out at sea. Rain, however, and foggy weather encountered him, and caused his ships to straggle and get into disorder in the dark.

SECTION 8.42.2
In the morning his fleet had parted company and was most of it still straggling round the island, and the left wing only in sight of Charminus and the Athenians, who took it for the squadron which they were watching for from Caunus, and hastily put out against it with part only of their twenty vessels,

SECTION 8.42.3
and attacking immediately sank three ships and disabled others, and had the advantage in the action until the main body of the fleet unexpectedly hove in sight, when they were surrounded on every side.

SECTION 8.42.4
Upon this they took to flight, and after losing six ships, with the rest escaped to Teutlussa or Beet Island, and from thence to Halicarnassus. After this the Peloponnesians put into Cnidus, and being joined by the twenty-seven ships from Caunus, sailed all together and set up a trophy in Syme, and then returned to anchor at Cnidus.

CHAPTER 8.43

SECTION 8.43.1
As soon as the Athenians knew of the sea-fight they sailed with all the ships at Samos to Syme, and without attacking or being attacked by the fleet at Cnidus, took the ships' tackle left at Syme, and touching at Lorymi on the main land sailed back to Samos.

SECTION 8.43.2
Meanwhile the Peloponnesian ships being now all at Cnidus, underwent such repairs as were needed; while the eleven Lacedaemonian commissioners conferred with Tissaphernes, who had come to meet them, upon the points which did not satisfy them in the past transactions, and upon the best and mutually most advantageous manner of conducting the war in future.

SECTION 8.43.3
The severest critic of the present proceeding was Lichas, who said that neither of the treaties could stand, neither that of Chalcideus, nor that of Therimenes; it being monstrous that the king should at this date pretend to the possession of all country formerly ruled by himself or by his ancestors—a pretension which implicitly put back under the yoke all the islands, Thessaly, Locris, and everything as far as Boeotia, and made the Lacedaemonians give to the Hellenes instead of liberty a Median master.

SECTION 8.43.4
He therefore invited Tissaphernes to conclude another and a better treaty, as they certainly would not recognise those existing and did not want any of his pay upon such conditions. This offended Tissaphernes so much that he went away in a rage without settling anything.

CHAPTER 8.44

SECTION 8.44.1
The Peloponnesians now determined to sail to Rhodes, upon the invitation of some of the principal men there, hoping to gain an island powerful by the number of its seamen and by its land forces, and also thinking that they would be able to maintain their fleet from their own confederacy, without having to ask for money from Tissaphernes.

SECTION 8.44.2
They accordingly at once set sail that same winter from Cnidus, and first put in with ninety-four ships at Camirus in the Rhodian country, to the great alarm of the mass of the inhabitants, who were not privy to the intrigue, and who consequently fled, especially as the town was unfortified. They were afterwards, however, assembled by the Lacedaemonians together with the inhabitants of the two other towns of Lindus and Ialysus; and the Rhodians were persuaded to revolt from the Athenians and the island went over to the Peloponnesians.

SECTION 8.44.3
Meanwhile the Athenians had received the alarm and set sail with the fleet from Samos to forestall them, and came within sight of the island, but being a little too late sailed off for the moment to Chalce, and from thence to Samos, and subsequently waged war against Rhodes, issuing from Chalce, Cos, and Samos.

SECTION 8.44.4
The Peloponnesians now levied a contribution of thirty-two talents from the Rhodians, after which they hauled their ships ashore and for eighty days remained inactive.

CHAPTER 8.45

SECTION 8.45.1
During this time, and even earlier, before they removed to Rhodes, the following intrigues took place. After the death of Chalcideus and the battle at Miletus, Alcibiades began to be suspected by the Peloponnesians; and Astyochus received from Lacedaemon an order from them to put him to death, he being the personal enemy of Agis, and in other respects thought unworthy of confidence. Alcibiades in his alarm first withdrew to Tissaphernes, and immediately began to do all he could with him to injure the Peloponnesian cause.

SECTION 8.45.2
Henceforth becoming his adviser in everything, he cut down the pay from an Attic drachma to three obols a day, and even this not paid too regularly; and told Tissaphernes to say to the Peloponnesians that the Athenians, whose maritime experience was of an older date than their own, only gave their men three obols, not so much from poverty as to prevent their seamen being corrupted by being too well off, and injuring their condition by spending money upon enervating indulgences, and also paid their crews irregularly in order to have a security against their deserting in the arrears which they would leave behind them.

SECTION 8.45.3
He also told Tissaphernes to bribe the captains and generals of the cities, and so to obtain their connivance—an expedient which succeeded with all except the Syracusans, Hermocrates alone opposing him on behalf of the whole confederacy.

SECTION 8.45.4
Meanwhile the cities asking for money Alcibiades sent off, by roundly telling them in the name of Tissaphernes, that it was great impudence in the Chians, the richest people in Hellas, not content with being defended by a foreign force, to expect others to risk not only their lives but their money as well in behalf of their freedom;

SECTION 8.45.5
while the other cities, he said, had had to pay largely to Athens before their rebellion, and could not justly refuse to contribute as much or even more now for their own selves.

SECTION 8.45.6
He also pointed out that Tissaphernes was at present carrying on the war at his own charges, and had good cause for economy, but that as soon as he received remittances from the king he would give them their pay in full, and do what was reasonable for the cities.

CHAPTER 8.46

SECTION 8.46.1
Alcibiades further advised Tissaphernes not to be in too great a hurry to end the war, or to let himself be persuaded to bring up the Phoenician fleet which he was equipping, or to provide pay for more Hellenes, and thus put the power by land and sea into the same hands; but to leave each of the contending parties in possession of one element, thus enabling the king when he found one troublesome to call in the other.

SECTION 8.46.2
For if the command of the sea and land were united in one hand, he would not know where to turn for help to overthrow the dominant power; unless he at last chose to stand up himself, and go through with the struggle at great expense and hazard. The cheapest plan was to let the Hellenes wear each other out, at a small share of the expense and without risk to himself.

SECTION 8.46.3
Besides, he would find the Athenians the most convenient partners in empire as they did not aim at conquests on shore, and carried on the war upon principles and with a practice most advantageous to the king; being prepared to combine to conquer the sea for Athens, and for the king all the Hellenes inhabiting his country, whom the Peloponnesians, on the contrary, had come to liberate. Now it was not likely that the Lacedaemonians would free the Hellenes from the Hellenic Athenians, without freeing them also from the barbarian Mede, unless overthrown by him in the meanwhile.

SECTION 8.46.4
Alcibiades therefore urged him to wear them both out at first, and after docking the Athenian power as much as he could, forthwith to rid the country of the Peloponnesians.

SECTION 8.46.5
In the main Tissaphernes approved of this policy, so far at least as could be conjectured from his behaviour; since he now gave his confidence to Alcibiades in recognition of his good advice, and kept the Peloponnesians short of money, and would not let them fight at sea, but ruined their cause by pretending that the Phoenician fleet would arrive, and that they would thus be enabled to contend with the odds in their favour, and so made their navy lose its efficiency, which had been very remarkable, and generally betrayed a coolness in the war that was too plain to be mistaken.

CHAPTER 8.47

SECTION 8.47.1
Alcibiades gave this advice to Tissaphernes and the king, with whom he then was, not merely because he thought it really the best, but because he was studying means to effect his restoration to his country, well knowing that if he did not destroy it he might one day hope to persuade the Athenians to recall him, and thinking that his best chance of persuading them lay in letting them see that he possessed the favour of Tissaphernes.

SECTION 8.47.2
The event proved him to be right. When the Athenians at Samos found that he had influence with Tissaphernes, principally of their own motion (though partly also through Alcibiades himself sending word to their chief men to tell the best men in the army, that if there were only an oligarchy in the place of the rascally democracy that had banished him, he would be glad to return to his country and to make Tissaphernes their friend), the captains and chief men in the armament at once embraced the idea of subverting the democracy.

CHAPTER 8.48

SECTION 8.48.1
The design was first mooted in the camp, and afterwards from thence reached the city. Some persons crossed over from Samos and had an interview with Alcibiades, who immediately offered to make first Tissaphernes, and afterwards the king, their friend, if they would give up the democracy, and make it possible for the king to trust them. The higher class, who also suffered most severely from the war, now conceived great hopes of getting the government into their own hands, and of triumphing over the enemy.

SECTION 8.48.2
Upon their return to Samos the emissaries formed their partisans into a club, and openly told the mass of the armament that the king would be their friend, and would provide them with money, if Alcibiades were restored, and the democracy abolished.

SECTION 8.48.3
The multitude, if at first irritated by these intrigues, were nevertheless kept quiet by the advantageous prospect of the pay from the king; and the oligarchical conspirators, after making this communication to the people, now re-examined the proposals of Alcibiades among themselves, with most of their associates.

SECTION 8.48.4
Unlike the rest, who thought them advantageous and trustworthy, Phrynichus, who was still general, by no means approved of the proposals. Alcibiades, he rightly thought, cared no more for an oligarchy than for a democracy, and only sought to change the institutions of his country in order to get himself recalled by his associates; while for themselves their one object should be to avoid civil discord. It was not the king's interest, when the Peloponnesians were now their equals at sea, and in possession of some of the chief cities in his empire, to go out of his way to side with the Athenians whom he did not trust, when he might make friends of the Peloponnesians who had never injured him.

SECTION 8.48.5
And as for the allied states to whom oligarchy was now offered, because the democracy was to be put down at Athens, he well knew that this would not make the rebels come in any the sooner, or confirm the loyal in their allegiance; as the allies would never prefer servitude with an oligarchy or democracy to freedom with the constitution which they actually enjoyed, to whichever type it belonged.

SECTION 8.48.6
Besides, the cities thought that the so-called better classes would prove just as oppressive as the commons, as being those who originated, proposed, and for the most part benefited from the acts of the commons injurious to the confederates. Indeed, if it depended on the better classes, the confederates would be put to death without trial and with violence; while the commons were their refuge and the chastiser of these men.

SECTION 8.48.7
This he positively knew that the cities had learned by experience, and that such was their opinion. The propositions of Alcibiades, and the intrigues now in progress, could therefore never meet with his approval.

CHAPTER 8.49

SECTION 8.49.1
However, the members of the club assembled, agreeably to their original determination, accepted what was proposed, and prepared to send Pisander and others on an embassy to Athens to treat for the restoration of Alcibiades and the abolition of the democracy in the city, and thus to make Tissaphernes the friend of the Athenians.

CHAPTER 8.50

SECTION 8.50.1
Phrynichus now saw that there would be a proposal to restore Alcibiades, and that the Athenians would consent to it; and fearing after what he had said against it that Alcibiades, if restored, would revenge himself upon him for his opposition, had recourse to the following expedient. He sent a secret letter to the Lacedaemonian admiral,

SECTION 8.50.2
Astyochus, who was still in the neighbourhood of Miletus, to tell him that Alcibiades was ruining their cause by making Tissaphernes the friend of the Athenians, and containing an express revelation of the rest of the intrigue, desiring to be excused if he sought to harm his enemy even at the expense of the interests of his country.

SECTION 8.50.3
However, Astyochus, instead of thinking of punishing Alcibiades, who, besides, no longer ventured within his reach as formerly, went up to him and Tissaphernes at Magnesia, communicated to them the letter from Samos, and turned informer, and if report may be trusted, became the paid creature of Tissaphernes, undertaking to inform him as to this and all other matters; which was also the reason why he did not remonstrate more strongly against the pay not being given in full.

SECTION 8.50.4
Upon this Alcibiades instantly sent to the authorities at Samos a letter against Phrynichus, stating what he had done, and requiring that he should be put to death.

SECTION 8.50.5
Phrynichus distracted, and placed in the utmost peril by the denunciation, sent again to Astyochus, reproaching him with having so ill kept the secret of his previous letter, and saying that he was now prepared to give them an opportunity of destroying the whole Athenian armament at Samos; giving a detailed account of the means which he should employ, Samos being unfortified, and pleading that being in danger of his life on their account, he could not now be blamed for doing this or anything else to escape being destroyed by his mortal enemies. This also Astyochus revealed to Alcibiades.

CHAPTER 8.51

SECTION 8.51.1
Meanwhile Phrynichus having had timely notice that he was playing him false, and that a letter on the subject was on the point of arriving from Alcibiades, himself anticipated the news, and told the army that the enemy, seeing that Samos was unfortified and the fleet not all stationed within the harbour, meant to attack the camp; that he could be certain of this intelligence, and that they must fortify Samos as quickly as possible, and generally look to their defences. It will be remembered that he was general, and had himself authority to carry out these measures.

SECTION 8.51.2
Accordingly they addressed themselves to the work of fortification, and Samos was thus fortified sooner than it would otherwise have been. Not long afterwards came the letter from Alcibiades, saying that the army was betrayed by Phrynichus, and the enemy about to attack it.

SECTION 8.51.3
Alcibiades, however, gained no credit, it being thought that he was in the secret of the enemy's designs, and had tried to fasten them upon Phrynichus, and to make out that he was their accomplice, out of hatred; and consequently far from hurting him he rather bore witness to what he had said by this intelligence.

CHAPTER 8.52

SECTION 8.52.1
After this Alcibiades set to work to persuade Tissaphernes to become the friend of the Athenians. Tissaphernes, although afraid of the Peloponnesians because they had more ships in Asia than the Athenians, was yet disposed to be persuaded if he could, especially after his quarrel with the Peloponnesians at Cnidus about the treaty of Therimenes. The quarrel had already taken place, as the Peloponnesians were by this time actually at Rhodes; and in it the original argument of Alcibiades touching the liberation of all the towns by the Lacedaemonians had been verified by the declaration of Lichas, that it was impossible to submit to a convention which made the king master of all the states at any former time ruled by himself or by his fathers.While Alcibiades was besieging the favour of Tissaphernes with an earnestness proportioned to the greatness of the issue,

CHAPTER 8.53

SECTION 8.53.1
the Athenian envoys who had been despatched from Samos with Pisander arrived at Athens, and made a speech before the people, giving a brief summary of their views, and particularly insisting that if Alcibiades were recalled and the democratic constitution changed, they could have the king as their ally, and would be able to overcome the Peloponnesians.

SECTION 8.53.2
A number of speakers opposed them on the question of the democracy, the enemies of Alcibiades cried out against the scandal of a restoration to be effected by a violation of the constitution, and the Eumolpidae and Ceryces protested in behalf of the mysteries, the cause of his banishment, and called upon the gods to avert his recall; when Pisander, in the midst of much opposition and abuse, came forward, and taking each of his opponents aside asked him the following question:—In the face of the fact that the Peloponnesians had as many ships as their own confronting them at sea, more cities in alliance with them, and the king and Tissaphernes to supply them with money, of which the Athenians had none left, had he any hope of saving the state, unless some one could induce the king to come over to their side?

SECTION 8.53.3
Upon their replying that they had not, he then plainly said to them: ‘This we cannot have unless we have a more moderate form of government, and put the offices into fewer hands, and so gain the king's confidence, and forthwith restore Alcibiades, who is the only man living that can bring this about. The safety of the state, not the form of its government, is for the moment the most pressing question, as we can always change afterwards whatever we do not like.'

CHAPTER 8.54

SECTION 8.54.1
The people were at first highly irritated at the mention of an oligarchy, but upon understanding clearly from Pisander that this was the only resource left, they took counsel of their fears, and promised themselves some day to change the government again, and gave way.

SECTION 8.54.2
They accordingly voted that Pisander should sail with ten others and make the best arrangement that they could with Tissaphernes and Alcibiades.

SECTION 8.54.3
At the same time the people, upon a false accusation of Pisander, dismissed Phrynichus from his post together with his colleague Scironides, sending Diomedon and Leon to replace them in the command of the fleet. The accusation was that Phrynichus had betrayed Iasus and Amorges; and Pisander brought it because he thought him a man unfit for the business now in hand with Alcibiades.

SECTION 8.54.4
Pisander also went the round of all the clubs already existing in the city for help in lawsuits and elections, and urged them to draw together and to unite their efforts for the overthrow of the democracy; and after taking all other measures required by the circumstances, so that no time might be lost, set off with his ten companions on his voyage to Tissaphernes.

CHAPTER 8.55

SECTION 8.55.1
In the same winter Leon and Diomedon, who had by this time joined the fleet, made an attack upon Rhodes. The ships of the Peloponnesians they found hauled up on shore, and after making a descent upon the coast and defeating the Rhodians who appeared in the field against them, withdrew to Chalce and made that place their base of operations instead of Cos, as they could better observe from thence if the Peloponnesian fleet put out to sea.

SECTION 8.55.2
Meanwhile Xenophantes, a Laconian, came to Rhodes from Pedaritus at Chios, with the news that the fortification of the Athenians was now finished, and that, unless the whole Peloponnesian fleet came to the rescue, the cause in Chios must be lost. Upon this they resolved to go to his relief.

SECTION 8.55.3
In the meantime Pedaritus, with the mercenaries that he had with him and the whole force of the Chians, made an assault upon the work round the Athenian ships and took a portion of it, and got possession of some vessels that were hauled up on shore, when the Athenians sallied out to the rescue, and first routing the Chians, next defeated the remainder of the force round Pedaritus, who was himself killed, with many of the Chians, a great number of arms being also taken.

CHAPTER 8.56

SECTION 8.56.1
After this the Chians were besieged even more straitly than before by land and sea, and the famine in the place was great. Meanwhile the Athenian envoys with Pisander arrived at the court of Tissaphernes, and conferred with him about the proposed agreement.

SECTION 8.56.2
However, Alcibiades, not being altogether sure of Tissaphernes (who feared the Peloponnesians more than the Athenians, and besides wished to wear out both parties, as Alcibiades himself had recommended), had recourse to the following stratagem to make the treaty between the Athenians and Tissaphernes miscarry by reason of the magnitude of his demands.

SECTION 8.56.3
In my opinion Tissaphernes desired this result, fear being his motive; while Alcibiades, who now saw that Tissaphernes was determined not to treat on any terms, wished the Athenians to think, not that he was unable to persuade Tissaphernes, but that after the latter had been persuaded and was willing to join them, they had not conceded enough to him.

SECTION 8.56.4
For the demands of Alcibiades, speaking for Tissaphernes, who was present, were so extravagant that the Athenians, although for a long while they agreed to whatever he asked, yet had to bear the blame of failure: he required the cession of the whole of Ionia, next of the islands adjacent, besides other concessions, and these passed without opposition; at last, in the third interview, Alcibiades, who now feared a complete discovery of his inability, required them to allow the king to build ships and sail along his own coast wherever and with as many as he pleased. Upon this the Athenians would yield no further, and concluding that there was nothing to be done, but that they had been deceived by Alcibiades, went away in a passion and proceeded to Samos.

CHAPTER 8.57

SECTION 8.57.1
Tissaphernes immediately after this, in the same winter, proceeded along shore to Caunus, desiring to bring the Peloponnesian fleet back to Miletus, and to supply them with pay, making a fresh convention upon such terms as he could get, in order not to bring matters to an absolute breach between them. He was afraid that if many of their ships were left without pay they would be compelled to engage and be defeated, or that their vessels being left without hands, the Athenians would attain their objects without his assistance. Still more he feared that the Peloponnesians might ravage the continent in search of supplies.

SECTION 8.57.2
Having calculated and considered all this, agreeably to his plan of keeping the two sides equal, he now sent for the Peloponnesians and gave them pay, and concluded with them a third treaty in words following:—

CHAPTER 8.58

SECTION 8.58.1
In the thirteenth year of the reign of Darius, while Alexippidas was Ephor at Lacedaemon, a convention was concluded in the plain of the Moeander by the Lacedaemonians and their allies with Tissaphernes, Hieramenes, and the sons of Pharnaces, concerning the affairs of the king and of the Lacedaemonians and their allies.

SECTION 8.58.2
1. The country of the king in Asia shall be the king's, and the king shall treat his own country as he pleases.

SECTION 8.58.3
2. The Lacedaemonians and their allies shall not invade or injure the king's country; neither shall the king invade or injure that of the Lacedaemonians or of their allies.

SECTION 8.58.4
If any of the Lacedaemonians or of their allies invade or injure the king's country, the Lacedaemonians and their allies shall prevent it; and if any from the king's country invade or injure the country of the Lacedaemonians or of their allies, the king shall prevent it.

SECTION 8.58.5
3. Tissaphernes shall provide pay for the ships now present, according to the agreement, until the arrival of the king's vessels;

SECTION 8.58.6
but after the arrival of the king's vessels the Lacedaemonians and their allies may pay their own ships if they wish it. If, however, they choose to receive the pay from Tissaphernes, Tissaphernes shall furnish it; and the Lacedaemonians and their allies shall repay him at the end of the war such monies as they shall have received.

SECTION 8.58.7
4. After the king's vessels have arrived, the ships of the Lacedaemonians and of their allies and those of the king shall carry on the war jointly, according as Tissaphernes and the Lacedaemonians and their allies shall think best. If they wish to make peace with the Athenians, they shall make peace also jointly.

CHAPTER 8.59

SECTION 8.59.1
This was the treaty. After this Tissaphernes prepared to bring up the Phoenician fleet according to agreement, and to make good his other promises, or at all events wished to make it appear that he was so preparing.

CHAPTER 8.60

SECTION 8.60.1
Winter was now drawing towards its close, when the Boeotians took Oropus by treachery, though held by an Athenian garrison. Their accomplices in this were some of the Eretrians and of the Oropians themselves, who were plotting the revolt of Euboea, as the place was exactly opposite Eretria, and while in Athenian hands was necessarily a source of great annoyance to Eretria and the rest of Euboea.

SECTION 8.60.2
Oropus being in their hands, the Eretrians now came to Rhodes to invite the Peloponnesians into Euboea. The latter, however, were rather bent on the relief of the distressed Chians, and accordingly put out to sea and sailed with all their ships from Rhodes.

SECTION 8.60.3
Off Triopium they sighted the Athenian fleet out at sea sailing from Chalce, and neither attacking the other, arrived, the latter at Samos, the Peloponnesians at Miletus, seeing that it was no longer possible to relieve Chios without a battle. And this winter ended, and with it ended the twentieth year of this war of which Thucydides is the historian.

CHAPTER 8.61

SECTION 8.61.1
Early in the spring of the summer following Dercyllidas, a Spartan, was sent with a small force by land to the Hellespont: to effect the revolt of Abydos, which is a Milesian colony; and the Chians, while Astyochus was at a loss how to help them, were compelled to fight at sea by the pressure of the siege.

SECTION 8.61.2
While Astyochus was still at Rhodes they had received from Miletus, as their commander after the death of Pedaritus, a Spartan named Leon, who had come out with Antisthenes, and twelve vessels which had been on guard at Miletus, five of which were Thurian, four Syracusan, one from Anaia, one Milesian, and one Leon's own.

SECTION 8.61.3
Accordingly the Chians marched out in mass and took up a strong position, while thirty-six of their ships put out and engaged thirty-two of the Athenians; and after a tough fight, in which the Chians and their allies had rather the best of it, as it was now late, retired to their city.

CHAPTER 8.62

SECTION 8.62.1
Immediately after this Dercyllidas arrived by land from Miletus; and Abydos in the Hellespont revolted to him and Pharnabazus, and Lampsacus two days later.

SECTION 8.62.2
Upon receipt of this news Strombichides hastily sailed from Chios with twenty-four Athenian ships, some transports carrying heavy infantry being of the number, and defeating the Lampsacenes who came out against him, took Lampsacus, which was unfortified, at the first assault, and making prize of the slaves and goods, restored the freemen to their homes, and went on to Abydos.

SECTION 8.62.3
The inhabitants, however, refusing to capitulate, and his assaults failing to take the place, he sailed over to the coast opposite, and appointed Sestos, the town in the Chersonese held by the Medes at a former period in this history, as the centre for the defence of the whole Hellespont.

CHAPTER 8.63

SECTION 8.63.1
In the meantime the Chians commanded the sea more than before; and the Peloponnesians at Miletus and Astyochus, hearing of the sea-fight and of the departure of the squadron with Strombichides, took fresh courage.

SECTION 8.63.2
Coasting along with two vessels to Chios, Astyochus took the ships from that place, and now moved with the whole fleet upon Samos, from whence, however, he sailed back to Miletus, as the Athenians did not put out against him, owing to their suspicions of one another.

SECTION 8.63.3
For it was about this time, or even before, that the democracy was put down at Athens. When Pisander and the envoys returned from Tissaphernes to Samos they at once strengthened still further their interest in the army itself, and instigated the upper class in Samos to join them in establishing an oligarchy, the very form of government which a party of them had lately risen to avoid.

SECTION 8.63.4
At the same time the Athenians at Samos, after a consultation among themselves, determined to let Alcibiades alone, since he refused to join them, and besides was not the man for an oligarchy; and now that they were once embarked, to see for themselves how they could best prevent the ruin of their cause, and meanwhile to sustain the war, and to contribute without stint money and all else that might be required from their own private estates, as they would henceforth labour for themselves alone.

CHAPTER 8.64

SECTION 8.64.1
After encouraging each other in these resolutions, they now at once sent off half the envoys and Pisander to do what was necessary at Athens (with instructions to establish oligarchies on their way in all the subject cities which they might touch at), and despatched the other half in different directions to the other dependencies.

SECTION 8.64.2
Diitrephes also, who was in the neighbourhood of Chios, and had been elected to the command of the Thracian towns, was sent off to his government, and arriving at Thasos abolished the democracy there.

SECTION 8.64.3
Two months, however, had not elapsed after his departure before the Thasians began to fortify their town, being already tired of an aristocracy with Athens, and in daily expectation of freedom from Lacedaemon.

SECTION 8.64.4
Indeed there was a party of them (whom the Athenians had banished), with the Peloponnesians, who with their friends in the town were already making every exertion to bring a squadron, and to effect the revolt of Thasos; and this party thus saw exactly what they most wanted done, that is to say, the reformation of the government without risk, and the abolition of the democracy which would have opposed them.

SECTION 8.64.5
Things at Thasos thus turned out just the contrary to what the oligarchical conspirators at Athens expected; and the same in my opinion was the case in many of the other dependencies; as the cities no sooner got a moderate government and liberty of action, than they went on to absolute freedom without being at all seduced by the show of reform offered by the Athenians.

CHAPTER 8.65

SECTION 8.65.1
Pisander and his colleagues on their voyage along shore abolished, as had been determined, the democracies in the cities, and also took some heavy infantry from certain places as their allies, and so came to Athens.

SECTION 8.65.2
Here they found most of the work already done by their associates. Some of the younger men had banded together, and secretly assassinated one Androcles, the chief leader of the commons, and mainly responsible for the banishment of Alcibiades; Androcles being singled out both because he was a popular leader, and because they sought by his death to recommend themselves to Alcibiades, who was, as they supposed, to be recalled, and to make Tissaphernes their friend. There were also some other obnoxious persons whom they secretly did away with in the same manner.

SECTION 8.65.3
Meanwhile their cry in public was that no pay should be given except to persons serving in the war, and that not more than five thousand should share in the government, and those such as were most able to serve the state in person and in purse.

CHAPTER 8.66

SECTION 8.66.1
But this was a mere catchword for the multitude, as the authors of the revolution were really to govern. However, the Assembly and the Council of the Bean still met notwithstanding, although they discussed nothing that was not approved of by the conspirators, who both supplied the speakers, and reviewed in advance what they were to say.

SECTION 8.66.2
Fear, and the sight of the numbers of the conspirators, closed the mouths of the rest; or if any ventured to rise in opposition, he was presently put to death in some convenient way, and there was neither search for the murderers nor justice to be had against them if suspected; but the people remained motionless, being so thoroughly cowed that men thought themselves lucky to escape violence, even when they held their tongues.

SECTION 8.66.3
An exaggerated belief in the numbers of the conspirators also demoralised the people, rendered helpless by the magnitude of the city, and by their want of intelligence with each other, and being without means of finding out what those numbers really were.

SECTION 8.66.4
For the same reason it was impossible for any one to open his grief to a neighbour and to concert measures to defend himself, as he would have had to speak either to one whom he did not know, or whom he knew but did not trust.

SECTION 8.66.5
Indeed all the popular party approached each other with suspicion, each thinking his neighbour concerned in what was going on, the conspirators having in their ranks persons whom no one could ever have believed capable of joining an oligarchy; and these it was who made the many so suspicious, and so helped to procure impunity for the few, by confirming the commons in their mistrust of one another.

CHAPTER 8.67

SECTION 8.67.1
At this juncture arrived Pisander and his colleagues, who lost no time in doing the rest. First they assembled the people, and moved to elect ten commissioners with full powers to frame a constitution, and that when this was done they should on an appointed day lay before the people their opinion as to the best mode of governing the city.

SECTION 8.67.2
Afterwards, when the day arrived, the conspirators enclosed the assembly in Colonus, a temple of Poseidon, a little more than a mile outside the city; when the commissioners simply brought forward this single motion, that any Athenian might propose with impunity whatever measure he pleased, heavy penalties being imposed upon any who should indict for illegality, or otherwise molest him for so doing.

SECTION 8.67.3
The way thus cleared, it was now plainly declared, that all tenure of office and receipt of pay under the existing institutions were at an end, and that five men must be elected as presidents, who should in their turn elect one hundred, and each of the hundred three apiece; and that this body thus made up to four hundred should enter the council chamber with full powers and govern as they judged best, and should convene the five thousand whenever they pleased.

CHAPTER 8.68

SECTION 8.68.1
The man who moved this resolution was Pisander, who was throughout the chief ostensible agent in putting down the democracy. But he who concerted the whole affair, and prepared the way for the catastrophe, and who had given the greatest thought to the matter, was Antiphon, one of the best men of his day in Athens; who, with a head to contrive measures and a tongue to recommend them, did not willingly come forward in the assembly or upon any public scene, being ill-looked upon by the multitude owing to his reputation for talent; and who yet was the one man best able to aid in the courts, or before the assembly, the suitors who required his opinion.

SECTION 8.68.2
Indeed, when he was afterwards himself tried for his life on the charge of having been concerned in setting up this very government, when the Four Hundred were overthrown and hardly dealt with by the commons, he made what would seem to be the best defence of any known up to my time.

SECTION 8.68.3
Phrynichus also went beyond all others in his zeal for the oligarchy. Afraid of Alcibiades, and assured that he was no stranger to his intrigues with Astyochus at Samos, he held that no oligarchy was ever likely to restore him, and once embarked in the enterprise, proved, where danger was to be faced, by far the staunchest of them all.

SECTION 8.68.4
Theramenes, son of Hagnon, was also one of the foremost of the subverters of the democracy—a man as able in council as in debate. Conducted by so many and by such sagacious heads, the enterprise, great as it was, not unnaturally went forward; although it was no light matter to deprive the Athenian people of its freedom, almost a hundred years after the deposition of the tyrants, when it had been not only not subject to any during the whole of that period, but accustomed during more than half of it to rule over subjects of its own.

CHAPTER 8.69

SECTION 8.69.1
The assembly ratified the proposed constitution, without a single opposing voice, and was then dissolved; after which the Four Hundred were brought into the council chamber in the following way. On account of the enemy at Decelea, all the Athenians were constantly on the wall or in the ranks at the various military posts.

SECTION 8.69.2
On that day the persons not in the secret were allowed to go home as usual, while orders were given to the accomplices of the conspirators to hang about, without making any demonstration, at some little distance from the posts, and in case of any opposition to what was being done, to seize the arms and put it down.

SECTION 8.69.3
There were also some Andrians and Tenians, three hundred Carystians, and some of the settlers in Aegina come with their own arms for this very purpose, who had received similar instructions.

SECTION 8.69.4
These dispositions completed, the Four Hundred went, each with a dagger concealed about his person, accompanied by one hundred and twenty Hellenic youths, whom they employed wherever violence was needed, and appeared before the Councillors of the Bean in the council chamber, and told them to take their pay and be gone; themselves bringing it for the whole of the residue of their term of office, and giving it to them as they went out.

CHAPTER 8.70

SECTION 8.70.1
Upon the Council withdrawing in this way without venturing any objection, and the rest of the citizens making no movement, the Four Hundred entered the council chamber, and for the present contented themselves with drawing lots for their Prytanes, and making their prayers and sacrifices to the gods upon entering office, but afterwards departed widely from the democratic system of government, and except that on account of Alcibiades they did not recall the exiles, ruled the city by force;

SECTION 8.70.2
putting to death some men, though not many, whom they though it convenient to remove, and imprisoning and banishing others. They also sent to Agis, the Lacedaemonian king, at Decelea, to say that they desired to make peace, and that he might reasonably be more disposed to treat now that he had them to deal with instead of the inconstant commons.

CHAPTER 8.71

SECTION 8.71.1
Agis, however, did not believe in the tranquillity of the city, or that the commons would thus in a moment give up their ancient liberty, but thought that the sight of a large Lacedaemonian force would be sufficient to excite them if they were not already in commotion, of which he was by no means certain. He accordingly gave to the envoys of the Four Hundred an answer which held out no hopes of an accommodation, and sending for large reinforcements from Peloponnese, not long afterwards, with these and his garrison from Decelea, descended to the very walls of Athens; hoping either that civil disturbances might help to subdue them to his terms, or that, in the confusion to be expected within and without the city, they might even surrender without a blow being struck; at all events he thought he would succeed in seizing the Long Walls, bared of their defenders.

SECTION 8.71.2
However, the Athenians saw him come close up, without making the least disturbance within the city; and sending out their cavalry, and a number of their heavy infantry, light troops, and archers shot down some of his soldiers who approached too near, and got possession of some arms and dead. Upon this Agis, at last convinced, led his army back again,

SECTION 8.71.3
and remaining with his own troops in the old position at Decelea, sent the reinforcement back home, after a few days' stay in Attica. After this the Four Hundred persevering sent another embassy to Agis, and now meeting with a better reception, at his suggestion despatched envoys to Lacedaemon to negotiate a treaty, being desirous of making peace.

CHAPTER 8.72

SECTION 8.72.1
They also sent ten men to Samos to reassure the army, and to explain that the oligarchy was not established for the hurt of the city or the citizens, but for the salvation of the country at large; and that there were five thousand, not four hundred only, concerned; although, what with their expeditions and employments abroad, the Athenians had never yet assembled to discuss a question important enough to bring five thousand of them together.

SECTION 8.72.2
The emissaries were also told what to say upon all other points, and were so sent off immediately after the establishment of the new government, which feared, as it turned out justly, that the mass of seamen would not be willing to remain under the oligarchical constitution, and, the evil beginning there, might be the means of their overthrow.

CHAPTER 8.73

SECTION 8.73.1
Indeed at Samos the question of the oligarchy had already entered upon a new phase, the following events having taken place just at the time that the Four Hundred were conspiring.

SECTION 8.73.2
That part of the Samian population which has been mentioned as rising against the upper class, and as being the democratic party, had now turned round, and yielding to the solicitations of Pisander during his visit, and of the Athenians in the conspiracy at Samos, had bound themselves by oaths to the number of three hundred, and were about to fall upon the rest of their fellow-citizens, whom they now in their turn regarded as the democratic party.

SECTION 8.73.3
Meanwhile they put to death one Hyperbolus, an Athenian, a pestilent fellow that had been ostracised, not from fear of his influence on position, but because he was a rascal and a disgrace to the city; being aided in this by Charminus, one of the generals, and by some of the Athenians with them, to whom they had sworn friendship, and with whom they perpetrated other acts of the kind, and now determined to attack the people.

SECTION 8.73.4
The latter got wind of what was coming, and told two of the generals, Leon and Diomedon, who, on account of the credit which they enjoyed with the commons, were unwilling supporters of the oligarchy; and also Thrasybulus and Thrasyllus, the former a captain of a galley, the latter serving with the heavy infantry, besides certain others who had ever been thought most opposed to the conspirators, entreating them not to look on and see them destroyed, and Samos, the sole remaining stay of their empire, lost to the Athenians.

SECTION 8.73.5
Upon hearing this, the persons whom they addressed now went round the soldiers one by one, and urged them to resist, especially the crew of the Paralus, which was made up entirely of Athenians and freemen, and had from time out of mind been enemies of oligarchy, even when there was no such thing existing; and Leon and Diomedon left behind some ships for their protection in case of their sailing away anywhere themselves.

SECTION 8.73.6
Accordingly, when the Three Hundred attacked the people, all these came to the rescue, and foremost of all the crew of the Paralus; and the Samian commons gained the victory, and putting to death some thirty of the Three Hundred, banishing three others of the ringleaders, accorded an amnesty to the rest, and lived together under a democratic government for the future.

CHAPTER 8.74

SECTION 8.74.1
The ship Paralus, with Chaereas, son of Archestratus, on board, an Athenian who had taken an active part in the revolution, was now without loss of time sent off by the Samians and the army to Athens to report what had occurred; the fact that the Four Hundred were in power not being yet known.

SECTION 8.74.2
When they sailed into harbour the Four Hundred immediately arrested two or three of the Parali, and taking the vessel from the rest, shifted them into a troopship and set them to keep guard round Euboea.

SECTION 8.74.3
Chaereas, however, managed to secrete himself as soon as he saw how things stood, and returning to Samos, drew a picture to the soldiers of the horrors enacting at Athens, in which everything was exaggerated; saying that all were punished with stripes, that no one could say a word against the holders of power, that the soldiers' wives and children were outraged, and that it was intended to seize and shut up the relatives of all in the army at Samos who were not of the government's way of thinking, to be put to death in case of their disobedience; besides a host of other injurious inventions.

CHAPTER 8.75

SECTION 8.75.1
On hearing this the first thought of the army was to fall upon the chief authors of the oligarchy and upon all the rest concerned. Eventually, however, they desisted from this idea upon the men of moderate views opposing it and warning them against ruining their cause, with the enemy close at hand and ready for battle.

SECTION 8.75.2
After this Thrasybulus, son of Lycus, and Thrasyllus, the chief leaders in the revolution, now wishing in the most public manner to change the government at Samos to a democracy, bound all the soldiers by the most tremendous oaths, and those of the oligarchical party more than any, to accept a democratic government, to be united, to prosecute actively the war with the Peloponnesians, and to be enemies of the Four Hundred, and to hold no communication with them.

SECTION 8.75.3
The same oath was also taken by all the Samians of full age; and the soldiers associated the Samians in all their affairs and in the fruits of their dangers, having the conviction that there was no way of escape for themselves or for them, but that success of the Four Hundred or of the enemy at Miletus must be their ruin.

CHAPTER 8.76

SECTION 8.76.1
The struggle now was between the army trying to force a democracy upon the city, and the Four Hundred an oligarchy upon the camp.

SECTION 8.76.2
Meanwhile the soldiers forthwith held an assembly, in which they deposed the former generals and any of the captains whom they suspected, and chose new captains and generals to replace them, besides Thrasybulus and Thrasyllus, whom they had already.

SECTION 8.76.3
They also stood up and encouraged one another, and among other things urged that they ought not to lose heart because the city had revolted from them, as the party seceding was smaller and in every way poorer in resources than themselves.

SECTION 8.76.4
They had the whole fleet with which to compel the other cities in their empire to give them money just as if they had their base in the capital, having a city in Samos which, so far from wanting strength, had when at war been within an ace of depriving the Athenians of the command of the sea, while as far as the enemy was concerned they had the same base of operations as before. Indeed, with the fleet in their hands, they were better able to provide themselves with supplies than the government at home.

SECTION 8.76.5
It was their advanced position at Samos which had throughout enabled the home authorities to command the entrance into Piraeus; and if they refused to give them back the constitution, they would now find that the army was more in a position to exclude them from the sea than they were to exclude the army.

SECTION 8.76.6
Besides, the city was of little or no use towards enabling them to overcome the enemy; and they had lost nothing in losing those who had no longer either money to send them (the soldiers having to find this for themselves), or good counsel, which entitles cities to direct armies. On the contrary, even in this the home government had done wrong in abolishing the institutions of their ancestors, while the army maintained the said institutions, and would try to force the home government to do so likewise. So that even in point of good counsel the camp had as good counsellors as the city.

SECTION 8.76.7
Moreover, they had but to grant him security for his person and his recall, and Alcibiades would be only too glad to procure them the alliance of the king. And above all, if they failed altogether, with the navy which they possessed, they had numbers of places to retire to in which they would find cities and lands.

CHAPTER 8.77

SECTION 8.77.1
Debating together and comforting themselves after this manner, they pushed on their war measures as actively as ever; and the ten envoys sent to Samos by the Four Hundred, learning how matters stood while they were still at Delos, stayed quiet there.

CHAPTER 8.78

SECTION 8.78.1
About this time a cry arose among the soldiers in the Peloponnesian fleet at Miletus that Astyochus and Tissaphernes were ruining their cause. Astyochus had not been willing to fight at sea—either before, while they were still in full vigour and the fleet of the Athenians small, or now, when the enemy was, as they were informed, in a state of sedition and his ships not yet united—but kept them waiting for the Phoenician fleet from Tissaphernes, which had only a nominal existence, at the risk of wasting away in inactivity. While Tissaphernes not only did not bring up the fleet in question, but was ruining their navy by payments made irregularly, and even then not made in full. They must therefore, they insisted, delay no longer, but fight a decisive naval engagement. The Syracusans were the most urgent of any.

CHAPTER 8.79

SECTION 8.79.1
The confederates and Astyochus, aware of these murmurs, had already decided in council to fight a decisive battle; and when the news reached them of the disturbance at Samos, they put to sea with all their ships, one hundred and ten in number, and ordering the Milesians to move by land upon Mycale, set sail thither.

SECTION 8.79.2
The Athenians with the eighty-two ships from Samos were at the moment lying at Glauce in Mycale, a point where Samos approaches near to the continent; and seeing the Peloponnesian fleet sailing against them, retired into Samos, not thinking themselves numerically strong enough to stake their all upon a battle.

SECTION 8.79.3
Besides, they had notice from Miletus of the wish of the enemy to engage, and were expecting to be joined from the Hellespont by Strombichides, to whom a messenger had been already despatched, with the ships that had gone from Chios to Abydos.

SECTION 8.79.4
The Athenians accordingly withdrew to Samos, and the Peloponnesians put in at Mycale, and encamped with the land forces of the Milesians and the people of the neighbourhood.

SECTION 8.79.5
The next day they were about to sail against Samos, when tidings reached them of the arrival of Strombichides with the squadron from the Hellespont, upon which they immediately sailed back to Miletus.

SECTION 8.79.6
The Athenians, thus reinforced, now in their turn sailed against Miletus with a hundred and eight ships, wishing to fight a decisive battle, but as no one put out to meet them, sailed back to Samos.

CHAPTER 8.80

SECTION 8.80.1
In the same summer, immediately after this, the Peloponnesians having refused to fight with their fleet united, through not thinking themselves a match for the enemy, and being at a loss where to look for money for such a number of ships, especially as Tissaphernes proved so bad a paymaster, sent off Clearchus, son of Ramphias, with forty ships to Pharnabazus, agreeably to the original instructions from Peloponnese;

SECTION 8.80.2
Pharnabazus inviting them and being prepared to furnish pay, and Byzantium besides sending offers to revolt to them.

SECTION 8.80.3
These Peloponnesian ships accordingly put out into the open sea, in order to escape the observation of the Athenians, and being overtaken by a storm, the majority with Clearchus got into Delos, and afterwards returned to Miletus, whence Clearchus proceeded by land to the Hellespont to take the command: ten, however, of their number, under the Megarian Helixus, made good their passage to the Hellespont, and effected the revolt of Byzantium.

SECTION 8.80.4
After this, the commanders at Samos were informed of it, and sent a squadron against them to guard the Hellespont; and an encounter took place before Byzantium between eight vessels on either side.

CHAPTER 8.81

SECTION 8.81.1
Meanwhile the chiefs at Samos, and especially Thrasybulus, who from the moment that he had changed the government had remained firmly resolved to recall Alcibiades, at last in an assembly brought over the mass of the soldiery, and upon their voting for his recall and amnesty, sailed over to Tissaphernes and brought Alcibiades to Samos, being convinced that their only chance of salvation lay in his bringing over Tissaphernes from the Peloponnesians to themselves.

SECTION 8.81.2
An assembly was then held in which Alcibiades complained of and deplored his private misfortune in having been banished, and speaking at great length upon public affairs, highly incited their hopes for the future, and extravagantly magnified his own influence with Tissaphernes. His object in this was to make the oligarchical government at Athens afraid of him, to hasten the dissolution of the clubs, to increase his credit with the army at Samos and heighten their own confidence, and lastly to prejudice the enemy as strongly as possible against Tissaphernes, and blast the hopes which they entertained.

SECTION 8.81.3
Alcibiades accordingly held out to the army such extravagant promises as the following: that Tissaphernes had solemnly assured him that if he could only trust the Athenians they should never want for supplies while he had anything left, no, not even if he should have to coin his own silver couch, and that he would bring the Phoenician fleet now at Aspendus to the Athenians instead of to the Peloponnesians; but that he could only trust the Athenians if Alcibiades were recalled to be his security for them.

CHAPTER 8.82

SECTION 8.82.1
Upon hearing this and much more besides, the Athenians at once elected him general together with the former ones, and put all their affairs into his hands. There was now not a man in the army who would have exchanged his present hopes of safety and vengeance upon the Four Hundred for any consideration whatever; and after what they had been told they were now inclined to disdain the enemy before them, and to sail at once for Piraeus.

SECTION 8.82.2
To the plan of sailing for Piraeus, leaving their more immediate enemies behind them, Alcibiades opposed the most positive refusal, in spite of the numbers that insisted upon it, saying that now that he had been elected general he would first sail to Tissaphernes and concert with him measures for carrying on the war.

SECTION 8.82.3
Accordingly, upon leaving this assembly, he immediately took his departure in order to have it thought that there was an entire confidence between them, and also wishing to increase his consideration with Tissaphernes, and to show that he had now been elected general and was in a position to do him good or evil as he chose; thus managing to frighten the Athenians with Tissaphernes and Tissaphernes with the Athenians.

CHAPTER 8.83

SECTION 8.83.1
Meanwhile the Peloponnesians at Miletus heard of the recall of Alcibiades, and already distrustful of Tissaphernes, now became far more disgusted with him than ever.

SECTION 8.83.2
Indeed after their refusal to go out and give battle to the Athenians when they appeared before Miletus, Tissaphernes had grown slacker than ever in his payments; and even before this, on account of Alcibiades, his unpopularity had been on the increase.

SECTION 8.83.3
Gathering together, just as before, the soldiers and some persons of consideration besides the soldiery, began to reckon up how they had never yet received their pay in full; that what they did receive was small in quantity, and even that paid irregularly, and that unless they fought a decisive battle or removed to some station where they could get supplies, the ships' crews would desert; and that it was all the fault of Astyochus, who humoured Tissaphernes for his own private advantage.

CHAPTER 8.84

SECTION 8.84.1
The army was engaged in these reflections, when the following disturbance took place about the person of Astyochus.

SECTION 8.84.2
Most of the Syracusan and Thurian sailors were freemen, and these the freest crews in the armament were likewise the boldest in setting upon Astyochus and demanding their pay. The latter answered somewhat stiffly and threatened them, and when Dorieus spoke up for his own sailors even went so far as to lift his baton against him;

SECTION 8.84.3
upon seeing which the mass of the men, in sailor fashion, rushed in a fury to strike Astyochus. He, however, saw them in time and fled for refuge to an altar; and they were thus parted without his being struck.

SECTION 8.84.4
Meanwhile the fort built by Tissaphernes in Miletus was surprised and taken by the Milesians, and the garrison in it turned out,—an act which met with the approval of the rest of the allies, and in particular of the Syracusans,

SECTION 8.84.5
but which found no favour with Lichas, who said moreover that the Milesians and the rest in the king's country ought to show a reasonable submission to Tissaphernes and to pay him court, until the war should be happily settled. The Milesians were angry with him for this and for other things of the kind, and upon his afterwards dying of sickness, would not allow him to be buried where the Lacedaemonians with the army desired.

CHAPTER 8.85

SECTION 8.85.1
The discontent of the army with Astyochus and Tissaphernes had reached this pitch, when Mindarus arrived from Lacedaemon to succeed Astyochus as admiral, and assumed the command. Astyochus now set sail for home;

SECTION 8.85.2
and Tissaphernes sent with him one of his confidants, Gaulites, a Carian, who spoke the two languages, to complain of the Milesians for the affair of the fort, and at the same time to defend himself against the Milesians, who were, as he was aware, on their way to Sparta chiefly to denounce his conduct, and had with them Hermocrates, who was to accuse Tissaphernes of joining with Alcibiades to ruin the Peloponnesian cause and of playing a double game.

SECTION 8.85.3
Indeed Hermocrates had always been at enmity with him about the pay not being restored in full; and eventually when he was banished from Syracuse, and new commanders, Potamis, Myscon, and Demarchus, had come out to Miletus to the ships of the Syracusans, Tissaphernes pressed harder than ever upon him in his exile, and among other charges against him accused him of having once asked him for money, and then given himself out as his enemy because he failed to obtain it.

SECTION 8.85.4
While Astyochus and the Milesians and Hermocrates made sail for Lacedaemon, Alcibiades had now crossed back from Tissaphernes to Samos.

CHAPTER 8.86

SECTION 8.86.1
After his return the envoys of the Four Hundred sent, as has been mentioned above, to pacify and explain matters to the forces at Samos, arrived from Delos; and an assembly was held in which they attempted to speak.

SECTION 8.86.2
The soldiers at first would not hear them, and cried out to put to death the subverters of the democracy, but at last, after some difficulty, calmed down and gave them a hearing.

SECTION 8.86.3
Upon this the envoys proceeded to inform them that the recent change had been made to save the city, and not to ruin it or to deliver it over to the enemy, for they had already had an opportunity of doing this when he invaded the country during their government; that all the Five Thousand would have their proper share in the government; and that their hearers' relatives had neither outrage, as Chaereas had slanderously reported, nor other ill-treatment to complain of, but were all in undisturbed enjoyment of their property just as they had left them.

SECTION 8.86.4
Besides these they made a number of other statements which had no better success with their angry auditors; and amid a host of different opinions the one which found most favour was that of sailing to Piraeus. Now it was that Alcibiades for the first time did the state a service, and one of the most signal kind. For when the Athenians at Samos were bent upon sailing against their countrymen, in which case Ionia and the Hellespont would most certainly at once have passed into possession of the enemy, Alcibiades it was who prevented them.

SECTION 8.86.5
At that moment, when no other man would have been able to hold back the multitude, he put a stop to the intended expedition, and rebuked and turned aside the resentment felt, on personal grounds, against the envoys;

SECTION 8.86.6
he dismissed them with an answer from himself, to the effect that he did not object to the government of the Five Thousand, but insisted that the Four Hundred should be deposed and the Council of Five Hundred reinstated in power: meanwhile any retrenchments for economy, by which pay might be better found for the armament, met with his entire approval.

SECTION 8.86.7
Generally, he bade them hold out and show a bold face to the enemy, since if the city were saved there was good hope that the two parties might some day be reconciled, whereas if either were once destroyed, that at Samos, or that at Athens, there would no longer be any one to be reconciled to.

SECTION 8.86.8
Meanwhile arrived envoys from the Argives, with offers of support to the Athenian commons at Samos: these were thanked by Alcibiades, and dismissed with a request to come when called upon.

SECTION 8.86.9
The Argives were accompanied by the crew of the Paralus, whom we left placed in a troopship by the Four Hundred with orders to cruise round Euboea, and who being employed to carry to Lacedaemon some Athenian envoys sent by the Four Hundred, Laespodias, Aristophon, and Melesias, as they sailed by Argos laid hands upon the envoys, and delivering them over to the Argives as the chief subverters of the democracy, themselves, instead of returning to Athens, took the Argive envoys on board, and came to Samos in the galley which had been confided to them.

CHAPTER 8.87

SECTION 8.87.1
The same summer at the time that the return of Alcibiades coupled with the general conduct of Tissaphernes had carried to its height the discontent of the Peloponnesians, who no longer entertained any doubt of his having joined the Athenians, Tissaphernes wishing, it would seem, to clear himself to them of these charges, prepared to go after the Phoenician fleet to Aspendus, and invited Lichas to go with him; saying that he would appoint Tamos as his lieutenant to provide pay for the armament during his own absence.

SECTION 8.87.2
Accounts differ, and it is not easy to ascertain with what intention he went to Aspendus, and did not bring the fleet after all.

SECTION 8.87.3
That one hundred and forty-seven Phoenician ships came as far as Aspendus is certain; but why they did not come on has been variously accounted for. Some think that he went away in pursuance of his plan of wasting the Peloponnesian resources, since at any rate Tamos, his lieutenant, far from being any better, proved a worse paymaster than himself: others that he brought the Phoenicians to Aspendus to exact money from them for their discharge, having never intended to employ them: others again that it was in view of the outcry against him at Lacedaemon, in order that it might be said that he was not in fault, but that the ships were really manned and that he had certainly gone to fetch them.

SECTION 8.87.4
To myself it seems only too evident that he did not bring up the fleet because he wished to wear out and paralyse the Hellenic forces, that is, to waste their strength by the time lost during his journey to Aspendus, and to keep them evenly balanced by not throwing his weight into either scale. Had he wished to finish the war, he could have done so, assuming of course that he made his appearance in a way which left no room for doubt; as by bringing up the fleet he would in all probability have given the victory to the Lacedaemonians, whose navy, even as it was, faced the Athenian more as an equal than as an inferior.

SECTION 8.87.5
But what convicts him most clearly, is the excuse which he put forward for not bringing the ships. He said that the number assembled was less than the king had ordered; but surely it would only have enhanced his credit if he spent little of the king's money and effected the same end at less cost.

SECTION 8.87.6
In any case, whatever was his intention, Tissaphernes went to Aspendus and saw the Phoenicians; and the Peloponnesians at his desire sent a Lacedaemonian called Philip with two galleys to fetch the fleet.

CHAPTER 8.88

SECTION 8.88.1
Alcibiades finding that Tissaphernes had gone to Aspendus, himself sailed thither with thirteen ships, promising to do a great and certain service to the Athenians at Samos, as he would either bring the Phoenician fleet to the Athenians, or at all events prevent its joining the Peloponnesians. In all probability he had long known that Tissaphernes never meant to bring the fleet at all, and wished to compromise him as much as possible in the eyes of the Peloponnesians through his apparent friendship for himself and the Athenians, and thus in a manner to oblige him to join their side.While Alcibiades weighed anchor and sailed eastward straight for Phaselis and Caunus,

CHAPTER 8.89

SECTION 8.89.1
the envoys sent by the Four Hundred to Samos arrived at Athens. Upon their delivering the message from Alcibiades, telling them to hold out and to show a firm front to the enemy, and saying that he had great hopes of reconciling them with the army and of overcoming the Peloponnesians, the majority of the members of the oligarchy, who were already discontented and only too much inclined to be quit of the business in any safe way that they could, were at once greatly strengthened in their resolve.

SECTION 8.89.2
These now banded together and strongly criticised the administration, their leaders being some of the principal generals and men in office under the oligarchy, such as Theramenes, son of Hagnon, Aristocrates, son of Scellias, and others; who, although among the most prominent members of the government (being afraid, as they said, of the army at Samos, and most especially of Alcibiades, and also lest the envoys whom they had sent to Lacedaemon, might do the state some harm without the authority of the people), without insisting on objections to the excessive concentration of power in a few hands, yet urged that the Five Thousand must be shown to exist not merely in name but in reality, and the constitution placed upon a fairer basis.

SECTION 8.89.3
But this was merely their political cry; most of them being driven by private ambition into the line of conduct so surely fatal to oligarchies that arise out of democracies. For all at once pretend to be not only equals but each the chief and master of his fellows; while under a democracy a disappointed candidate accepts his defeat more easily, because he has not the humiliation of being beaten by his equals.

SECTION 8.89.4
But what most clearly encouraged the malcontents was the power of Alcibiades at Samos, and their own disbelief in the stability of the oligarchy; and it was now a race between them as to which should first become the leader of the commons.

CHAPTER 8.90

SECTION 8.90.1
Meanwhile the leaders and members of the Four Hundred most opposed to a democratic form of government—Phrynichus who had had the quarrel with Alcibiades during his command at Samos, Aristarchus the bitter and inveterate enemy of the commons, and Pisander and Antiphon and others of the chiefs who already as soon as they entered upon power, and again when the army at Samos seceded from them and declared for a democracy, had sent envoys from their own body to Lacedaemon and made every effort for peace, and had built the wall in Eetionia,—now redoubled their exertions when their envoys returned from Samos, and they saw not only the people but their own most trusted associates turning against them.

SECTION 8.90.2
Alarmed at the state of things at Athens as at Samos, they now sent off in haste Antiphon and Phrynichus and ten others with injunctions to make peace with Lacedaemon upon any terms, no matter what, that should be at all tolerable.

SECTION 8.90.3
Meanwhile they pushed on more actively than ever with the wall in Eetionia. Now the meaning of this wall, according to Theramenes and his supporters, was not so much to keep out the army of Samos in case of its trying to force its way into Piraeus as to be able to let in, at pleasure, the fleet and army of the enemy.

SECTION 8.90.4
For Eetionia is a mole of Piraeus, close alongside of the entrance of the harbour, and was now fortified in connection with the wall already existing on the land side, so that a few men placed in it might be able to command the entrance; the old wall on the land side and the new one now being built within on the side of the sea, both ending in one of the two towers standing at the narrow mouth of the harbour.

SECTION 8.90.5
They also walled off the largest porch in Piraeus which was in immediate connection with this wall, and kept it in their own hands, compelling all to unload there the corn that came into the harbour, and what they had in stock, and to take it out from thence when they sold it.

CHAPTER 8.91

SECTION 8.91.1
These measures had long provoked the murmurs of Theramenes, and when the envoys returned from Lacedaemon without having effected any general pacification, he affirmed that this wall was like to prove the ruin of the state.

SECTION 8.91.2
At this moment forty-two ships from Peloponnese, including some Siceliot and Italiot vessels from Locri and Tarentum, had been invited over by the Euboeans and were already riding off Las in Laconia preparing for the voyage to Euboea, under the command of Agesandridas, son of Agesander, a Spartan. Theramenes now affirmed that this squadron was destined not so much to aid Euboea as the party fortifying Eetionia, and that unless precautions were speedily taken the city would be surprised and lost.

SECTION 8.91.3
This was no mere calumny, there being really some such plan entertained by the accused. Their first wish was to have the oligarchy without giving up the empire; failing this to keep their ships and walls and be independent; while, if this also were denied them, sooner than be the first victims of the restored democracy, they were resolved to call in the enemy and make peace, give up their walls and ships, and at all costs retain possession of the government, if their lives were only assured to them.

CHAPTER 8.92

SECTION 8.92.1
For this reason they pushed forward the construction of their work with posterns and entrances and means of introducing the enemy, being eager to have it finished in time.

SECTION 8.92.2
Meanwhile the murmurs against them were at first confined to a few persons and went on in secret, until Phrynichus, after his return from the embassy to Lacedaemon, was laid wait for and stabbed in full market by one of the Peripoli, falling down dead before he had gone far from the council chamber. The assassin escaped; but his accomplice, an Argive, was taken and put to the torture by the Four Hundred, without their being able to extract from him the name of his employer, or anything further than that he knew of many men who used to assemble at the house of the commander of the Peripoli and at other houses. Here the matter was allowed to drop. This so emboldened Theramenes and Aristocrates and the rest of their partisans in the Four Hundred and out of doors, that they now resolved to act.

SECTION 8.92.3
For by this time the ships had sailed round from Las, and anchoring at Epidaurus had overrun Aegina; and Theramenes asserted that, being bound for Euboea, they would never have sailed in to Lacedae and come back to anchor at Epidaurus, unless they had been invited to come to aid in the designs of which he had always accused the government. Further inaction had therefore now become impossible.

SECTION 8.92.4
In the end, after a great many seditious harangues and suspicions, they set to work in real earnest. The heavy infantry in Piraeus building the wall in Eetionia, among whom was Aristocrates, a colonel, with his own tribe, laid hands upon Alexicles, a general under the oligarchy and the devoted adherent of the cabal, and took him into a house and confined him there.

SECTION 8.92.5
In this they were assisted by one Hermon, commander of the Peripoli in Munychia, and others, and above all had with them the great bulk of the heavy infantry.

SECTION 8.92.6
As soon as the news reached the Four Hundred, who happened to be sitting in the council chamber, all except the disaffected wished at once to go to the posts where the arms were, and menaced Theramenes and his party. Theramenes defended himself, and said that he was ready immediately to go and help to rescue Alexicles; and taking with him one of the generals belonging to his party, went down to Piraeus, followed by Aristarchus and some young men of the cavalry.

SECTION 8.92.7
All was now panic and confusion. Those in the city imagined that Piraeus was already taken and the prisoner put to death, while those in Piraeus expected every moment to be attacked by the party in the city.

SECTION 8.92.8
The older men, however, stopped the persons running up and down the town and making for the stands of arms; and Thucydides the Pharsalian, Proxenus of the city, came forward and threw himself in the way of the rival factions, and appealed to them not to ruin the state, while the enemy was still at hand waiting for his opportunity, and so at length succeeded in quieting them and in keeping their hands off each other.

SECTION 8.92.9
Meanwhile Theramenes came down to Piraeus, being himself one of the generals, and raged and stormed against the heavy infantry, while Aristarchus and the adversaries of the people were angry in right earnest.

SECTION 8.92.10
Most of the heavy infantry, however, went on with the business without faltering, and asked Theramenes if he thought the wall had been constructed for any good purpose, and whether it would not be better that it should be pulled down. To this he answered that if they thought it best to pull it down, he for his part agreed with them. Upon this the heavy infantry and a number of the people in Piraeus immediately got up on the fortification and began to demolish it.

SECTION 8.92.11
Now their cry to the multitude was that all should join in the work who wished the Five Thousand to govern instead of the Four Hundred. For instead of saying in so many words ‘all who wished the commons to govern’ they still disguised themselves under the name of the Five Thousand; being afraid that these might really exist, and that they might be speaking to one of their number and get into trouble through ignorance. Indeed this was why the Four Hundred neither wished the Five Thousand to exist, nor to have it known that they did not exist; being of opinion that to give themselves so many partners in empire would be downright democracy, while the mystery in question would make the people afraid of one another.

CHAPTER 8.93

SECTION 8.93.1
The next day the Four Hundred, although alarmed, nevertheless assembled in the council chamber, while the heavy infantry in Piraeus, after having released their prisoner Alexicles and pulled down the fortification, went with their arms to the theatre of Dionysus, close to Munychia, and there held an assembly in which they decided to march into the city, and setting forth accordingly halted in the Anaceum.

SECTION 8.93.2
Here they were joined by some delegates from the Four Hundred, who reasoned with them one by one, and persuaded those whom they saw to be the most moderate to remain quiet themselves, and to keep in the rest; saying that they would make known the Five Thousand, and have the Four Hundred chosen from them in rotation, as should be decided by the Five Thousand, and meanwhile entreated them not to ruin the state or drive it into the arms of the enemy.

SECTION 8.93.3
After a great many had spoken and had been spoken to, the whole body of heavy infantry became calmer than before, absorbed by their fears for the country at large, and now agreed to hold upon an appointed day an assembly in the theatre of Dionysus for the restoration of concord.

CHAPTER 8.94

SECTION 8.94.1
When the day came for the assembly in the theatre, and they were upon the point of assembling, news arrived that the forty-two ships under Agesandridas were sailing from Megara along the coast of Salamis. The people to a man now thought that it was just what Theramenes and his party had so often said, that the ships were sailing to the fortification, and concluded that they had done well to demolish it.

SECTION 8.94.2
But though it may possibly have been by appointment that Agesandridas hovered about Epidaurus and the neighbourhood, he would also naturally be kept there by the hope of an opportunity arising out of the troubles in the town.

SECTION 8.94.3
In any case the Athenians, on receipt of the news, immediately ran down in mass to Piraeus, seeing themselves threatened by the enemy with a worse war than their war among themselves, not at a distance, but close to the harbour of Athens. Some went on board the ships already afloat, while others launched fresh vessels, or ran to defend the walls and the mouth of the harbour.

CHAPTER 8.95

SECTION 8.95.1
Meanwhile the Peloponnesian vessels sailed by, and rounding Sunium anchored between Thoricus and Prasiae, and afterwards arrived at Oropus.

SECTION 8.95.2
The Athenians, with revolution in the city, and unwilling to lose a moment in going to the relief of their most important possession (for Euboea was everything to them now that they were shut out from Attica), were compelled to put to sea in haste and with untrained crews, and sent Thymochares with some vessels to Eretria.

SECTION 8.95.3
These upon their arrival, with the ships already in Euboea, made up a total of thirty-six vessels, and were immediately forced to engage. For Agesandridas, after his crews had dined, put out from Oropus, which is about seven miles from Eretria by sea;

SECTION 8.95.4
and the Athenians, seeing him sailing up, immediately began to man their vessels. The sailors, however, instead of being by their ships, as they supposed, were gone away to purchase provisions for their dinner in the houses in the outskirts of the town; the Eretrians having so arranged that there should be nothing on sale in the market-place, in order that the Athenians might be a long time in manning their ships, and the enemy's attack taking them by surprise, might be compelled to put to sea just as they were. A signal also was raised in Eretria to give them notice in Oropus when to put to sea.

SECTION 8.95.5
The Athenians, forced to put out so poorly prepared, engaged off the harbour of Eretria, and after holding their own for some little while notwithstanding, were at length put to flight and chased to the shore.

SECTION 8.95.6
Such of their number as took refuge in Eretria, which they presumed to be friendly to them, found their fate in that city, being butchered by the inhabitants; while those who fled to the Athenian fort in the Eretrian territory, and the vessels which got to Chalcis, were saved.

SECTION 8.95.7
The Peloponnesians, after taking twenty-two Athenian ships, and killing or making prisoners of the crews, set up a trophy, and not long afterwards effected the revolt of the whole of Euboea (except Oreus, which was held by the Athenians themselves), and made a general settlement of the affairs of the island.

CHAPTER 8.96

SECTION 8.96.1
When the news of what had happened in Euboea reached Athens a panic ensued such as they had never before known. Neither the disaster in Sicily, great as it seemed at the time, nor any other had ever so much alarmed them.

SECTION 8.96.2
The camp at Samos was in revolt; they had no more ships or men to man them; they were at discord among themselves and might at any moment come to blows; and a disaster of this magnitude coming on the top of all, by which they lost their fleet, and worst of all Euboea, which was of more value to them than Attica, could not occur without throwing them into the deepest despondency.

SECTION 8.96.3
Meanwhile their greatest and most immediate trouble was the possibility that the enemy, emboldened by his victory, might make straight for them and sail against Piraeus, which they had no longer ships to defend; and every moment they expected him to arrive.

SECTION 8.96.4
This, with a little more courage, he might easily have done, in which case he would either have increased the dissensions of the city by his presence, or if he had stayed to besiege it have compelled the fleet from Ionia, although the enemy of the oligarchy, to come to the rescue of their country and of their relatives, and in the meantime would have become master of the Hellespont, Ionia, the islands, and of everything as far as Euboea, or, to speak roundly, of the whole Athenian empire.

SECTION 8.96.5
But here, as on so many other occasions the Lacedaemonians proved the most convenient people in the world for the Athenians to be at war with. The wide difference between the two characters, the slowness and want of energy of the Lacedaemonians as contrasted with the dash and enterprise of their opponents, proved of the greatest service, especially to a maritime empire like Athens. Indeed this was shown by the Syracusans, who were most like the Athenians in character, and also most successful in combating them.

CHAPTER 8.97

SECTION 8.97.1
Nevertheless, upon receipt of the news, the Athenians manned twenty ships and called immediately a first assembly in the Pnyx, where they had been used to meet formerly, and deposed the Four Hundred and voted to hand over the government to the Five Thousand, of which body all who furnished a suit of armour were to be members, decreeing also that no one should receive pay for the discharge of any office,

SECTION 8.97.2
or if he did should be held accursed. Many other assemblies were held afterwards, in which law-makers were elected and all other measures taken to form a constitution. It was during the first period of this constitution that the Athenians appear to have enjoyed the best government that they ever did, at least in my time. For the fusion of the high and the low was effected with judgment, and this was what first enabled the state to raise up her head after her manifold disasters.

SECTION 8.97.3
They also voted for the recall of Alcibiades and of other exiles, and sent to him and to the camp at Samos, and urged them to devote themselves vigorously to the war.

CHAPTER 8.98

SECTION 8.98.1
Upon this revolution taking place, the party of Pisander and Alexicles, and the chiefs of the oligarchs immediately withdrew to Decelea, with the single exception of Aristarchus, one of the generals, who hastily took some of the most barbarian of the archers and marched to Oenoe.

SECTION 8.98.2
This was a fort of the Athenians upon the Boeotian border, at that moment besieged by the Corinthians, irritated by the loss of a party returning from Decelea, who had been cut off by the garrison. The Corinthians had volunteered for this service, and had called upon the Boeotians to assist them.

SECTION 8.98.3
After communicating with them, Aristarchus deceived the garrison in Oenoe by telling them that their countrymen in the city had compounded with the Lacedaemonians, and that one of the terms of the capitulation was that they must surrender the place to the Boeotians. The garrison believed him as he was general, and besides knew nothing of what had occurred owing to the siege, and so evacuated the fort under truce.

SECTION 8.98.4
In this way the Boeotians gained possession of Oenoe, and the oligarchy and the troubles at Athens ended.

CHAPTER 8.99

SECTION 8.99.1
To return to the Peloponnesians in Miletus. No pay was forthcoming from any of the agents deputed by Tissaphernes for that purpose upon his departure for Aspendus; neither the Phoenician fleet nor Tissaphernes showed any signs of appearing, and Philip, who had been sent with him, and another Spartan, Hippocrates, who was at Phaselis, wrote word to Mindarus, the admiral, that the ships were not coming at all, and that they were being grossly abused by Tissaphernes. Meanwhile Pharnabazus was inviting them to come, and making every effort to get the fleet and, like Tissaphernes, to cause the revolt of the cities in his government still subject to Athens, founding great hopes on his success; until at length, at about the period of the summer which we have now reached, Mindarus yielded to his importunities, and, with great order and at a moment's notice, in order to elude the enemy at Samos, weighed anchor with seventy-three ships from Miletus and set sail for the Hellespont. Thither sixteen vessels had already preceded him in the same summer, and had overrun part of the Chersonese. Being caught in a storm, Mindarus was compelled to run in to Icarus, and after being detained five or six days there by stress of weather, arrived at Chios.

CHAPTER 8.100

SECTION 8.100.1
Meanwhile Thrasyllus had heard of his having put out from Miletus, and immediately set sail with fifty-five ships from Samos, in haste to arrive before him in the Hellespont.

SECTION 8.100.2
But learning that he was at Chios, and expecting that he would stay there, he posted scouts in Lesbos and on the continent opposite to prevent the fleet moving without his knowing it, and himself coasted along to Methymna, and gave orders to prepare meal and other necessaries, in order to attack them from Lesbos in the event of their remaining for any length of time at Chios.

SECTION 8.100.3
Meanwhile he resolved to sail against Eresus, a town in Lesbos which had revolted, and, if he could, to take it. For some of the principal Methymnian exiles had carried over about fifty heavy infantry, their sworn associates, from Cuma, and hiring others from the continent, so as to make up three hundred in all, chose Anaxander, a Theban, to command them, on account of the community of blood existing between the Thebans and the Lesbians, and first attacked Methymna. Baulked in this attempt by the advance of the Athenian guards from Mitylene, and repulsed a second time in a battle outside the city, they then crossed the mountain and effected the revolt of Eresus.

SECTION 8.100.4
Thrasyllus accordingly determined to go there with all his ships and to attack the place. Meanwhile Thrasybulus had preceded him thither with five ships from Samos, as soon as he heard that the exiles had crossed over, and coming too late to save Eresus, went on and anchored before the town.

SECTION 8.100.5
Here they were joined also by two vessels on their way home from the Hellespont, and by the ships of the Methymnians, making a grand total of sixty-seven vessels; and the forces on board now made ready with engines and every other means available to do their utmost to storm Eresus.

CHAPTER 8.101

SECTION 8.101.1
In the meantime Mindarus and the Peloponnesian fleet at Chios, after taking provisions for two days and receiving three Chian pieces of money for each man from the Chians, on the third day put out in haste from the island; in order to avoid falling in with the ships at Eresus, they did not make for the open sea, but keeping Lesbos on their left, sailed for the continent.

SECTION 8.101.2
After touching at the port of Carteria, in the Phocaeid, and dining, they went on along the Cumaean coast and supped at Arginusae, on the continent over against Mitylene.

SECTION 8.101.3
From thence they continued their voyage along the coast, although it was late in the night, and arriving at Harmatus on the continent opposite Methymna, dined there; and swiftly passing Lectum, Larisa, Hamaxitus, and the neighbouring towns, arrived a little before midnight at Rhoeteum. Here they were now in the Hellespont. Some of the ships also put in at Sigeum and at other places in the neighbourhood.

CHAPTER 8.102

SECTION 8.102.1
Meanwhile the warnings of the fire-signals and the sudden increase in the number of fires on the enemy's shore informed the eighteen Athenian ships at Sestos of the approach of the Peloponnesian fleet. That very night they set sail in haste just as they were, and hugging the shore of the Chersonese, coasted along to Elaeus, in order to sail out into the open sea away from the fleet of the enemy.

SECTION 8.102.2
After passing unobserved the sixteen ships at Abydos, which had nevertheless been warned by their approaching friends to be on the alert to prevent their sailing out, at dawn they sighted the fleet of Mindarus, which immediately gave chase. All had not time to get away; the greater number however escaped to Imbros and Lemnos, while four of the hindmost were overtaken off Elaeus.

SECTION 8.102.3
One of these was stranded opposite to the temple of Protesilaus and taken with its crew, two others without their crews; the fourth was abandoned on the shore of Imbros and burned by the enemy.

CHAPTER 8.103

SECTION 8.103.1
After this the Peloponnesians were joined by the squadron from Abydos, which made up their fleet to a grand total of eighty-six vessels; they spent the day in unsuccessfully besieging Elaeus, and then sailed back to Abydos.

SECTION 8.103.2
Meanwhile the Athenians, deceived by their scouts, and never dreaming of the enemy's fleet getting by undetected, were tranquilly besieging Eresus. As soon as they heard the news they instantly abandoned Eresus, and made with all speed for the Hellespont,

SECTION 8.103.3
and after taking two of the Peloponnesian ships which had been carried out too far into the open sea in the ardour of the pursuit and now fell in their way, the next day dropped anchor at Elaeus, and bringing back the ships that had taken refuge at Imbros, during five days prepared for the coming engagement.

CHAPTER 8.104

SECTION 8.104.1
After this they engaged in the following way. The Athenians formed in column and sailed close along shore to Sestos; upon perceiving which the Peloponnesians put out from Abydos to meet them.

SECTION 8.104.2
Realising that a battle was now imminent, both combatants extended their flank; the Athenians along the Chersonese from Idacus to Arrhiani with seventy-six ships; the Peloponnesians from Abydos to Dardanus with eighty-six.

SECTION 8.104.3
The Peloponnesian right wing was occupied by the Syracusans, their left by Mindarus in person with the best sailors in the navy; the Athenian left by Thrasyllus, their right by Thrasybulus, the other commanders being in different parts of the fleet.

SECTION 8.104.4
The Peloponnesians hastened to engage first, and outflanking with their left the Athenian right sought to cut them off, if possible, from sailing out of the straits, and to drive their centre upon the shore, which was not far off. The Athenians perceiving their intention extended their own wing and outsailed them,

SECTION 8.104.5
while their left had by this time passed the point of Cynossema. This, however, obliged them to thin and weaken their centre, especially as they had fewer ships than the enemy, and as the coast round Point Cynossema formed a sharp angle which prevented their seeing what was going on on the other side of it.

CHAPTER 8.105

SECTION 8.105.1
The Peloponnesians now attacked their centre and drove ashore the ships of the Athenians, and disembarked to follow up their victory.

SECTION 8.105.2
No help could be given to the centre either by the squadron of Thrasybulus on the right, on account of the number of ships attacking him, or by that of Thrasyllus on the left, from whom the point of Cynossema hid what was going on, and who was also hindered by his Syracusan and other opponents, whose numbers were fully equal to his own. At length, however, the Peloponnesians in the confidence of victory began to scatter in pursuit of the ships of the enemy, and allowed a considerable part of their fleet to get into disorder.

SECTION 8.105.3
On seeing this the squadron of Thrasybulus discontinued their lateral movement and, facing about, attacked and routed the ships opposed to them, and next fell roughly upon the scattered vessels of the victorious Peloponnesian division, and put most of them to flight without a blow. The Syracusans also had by this time given way before the squadron of Thrasyllus, and now openly took to flight upon seeing the flight of their comrades.

CHAPTER 8.106

SECTION 8.106.1
The rout was now complete. Most of the Peloponnesians fled for refuge first to the river Midius, and afterwards to Abydos. Only a few ships were taken by the Athenians; as owing to the narrowness of the Hellespont the enemy had not far to go to be in safety. Nevertheless nothing could have been more opportune for them than this victory.

SECTION 8.106.2
Up to this time they had feared the Peloponnesian fleet, owing to a number of petty losses and to the disaster in Sicily; but they now ceased to mistrust themselves or any longer to think their enemies good for anything at sea.

SECTION 8.106.3
Meanwhile they took from the enemy eight Chian vessels, five Corinthian, two Ambraciot, two Boeotian, one Leucadian, Lacedaemonian, Syracusan, and Pellenian, losing fifteen of their own.

SECTION 8.106.4
After setting up a trophy upon Point Cynossema, securing the wrecks, and restoring to the enemy his dead under truce, they sent off a galley to Athens with the news of their victory.

SECTION 8.106.5
The arrival of this vessel with its unhoped-for good news, after the recent disasters of Euboea, and in the revolution at Athens, gave fresh courage to the Athenians, and caused them to believe that if they put their shoulders to the wheel their cause might yet prevail.

CHAPTER 8.107

SECTION 8.107.1
On the fourth day after the sea-fight the Athenians in Sestos having hastily refitted their ships sailed against Cyzicus, which had revolted. Off Harpagium and Priapus they sighted at anchor the eight vessels from Byzantium, and sailing up and routing the troops on shore, took the ships, and then went on and recovered the town of Cyzicus, which was unfortified, and levied money from the citizens.

SECTION 8.107.2
In the meantime the Peloponesians sailed from Abydos to Elaeus, and recovered such of their captured galleys as were still uninjured, the rest having been burned by the Elaeusians, and sent Hippocrates and Epicles to Euboea to fetch the squadron from that island.

CHAPTER 8.108

SECTION 8.108.1
About the same time Alcibiades returned with his thirteen ships from Caunus and Phaselis to Samos, bringing word that he had prevented the Phoenician fleet from joining the Peloponnesians, and had made Tissaphernes more friendly to the Athenians than before.

SECTION 8.108.2
Alcibiades now manned nine more ships, and levied large sums of money from the Halicarnassians, and fortified Cos. After doing this and placing a governor in Cos, he sailed back to Samos, autumn being now at hand.

SECTION 8.108.3
Meanwhile Tissaphernes, upon hearing that the Peloponnesian fleet had sailed from Miletus to the Hellespont, set off again back from Aspendus, and made all sail for Ionia.

SECTION 8.108.4
While the Peloponnesians were in the Hellespont, the Antandrians, a people of Aeolic extraction, conveyed by land across Mount Ida some heavy infantry from Abydos, and introduced them into the town; having been ill-treated by Arsaces, the Persian lieutenant of Tissaphernes. This same Arsaces had, upon pretence of a secret quarrel, invited the chief men of the Delians to undertake military service (these were Delians who had settled at Atramyttium after having been driven from their homes by the Athenians for the sake of purifying Delos); and after drawing them out from their town as his friends and allies, had laid wait for them at dinner, and surrounded them and caused them to be shot down by his soldiers.

SECTION 8.108.5
This deed made the Antandrians fear that he might some day do them some mischief; and as he also laid upon them burdens too heavy for them to bear, they expelled his garrison from their citadel.

CHAPTER 8.109

SECTION 8.109.1
Tissaphernes upon hearing of this act of the Peloponnesians in addition to what had occurred at Miletus and Cnidus, where his garrisons had been also expelled, now saw that the breach between them was serious; and fearing further injury from them, and being also vexed to think that Pharnabazus should receive them, and in less time and at less cost perhaps succeed better against Athens than he had done, determined to rejoin them in the Hellespont, in order to complain of the events at Antandros and excuse himself as best he could in the matter of the Phoenician fleet and of the other charges against him. Accordingly he went first to Ephesus and offered sacrifice to Artemis.

SECTION 8.109.2
[When the winter after this summer is over the twenty-first year of this war will be completed.]