---
type: article
status: Published
slug: "iliad"
title: "The Iliad"
author: "Homer"
tradition: "greek"
language: "grc"
genre: "epic"
period: "8th c. BCE"
source_url: "https://raw.githubusercontent.com/PerseusDL/canonical-greekLit/master/data/tlg0012/tlg001/iliad.perseus-grc2.xml"
certainty: observed
source: "https://raw.githubusercontent.com/PerseusDL/canonical-greekLit/master/data/tlg0012/tlg001/iliad.perseus-grc2.xml"
unknowns: none known
---
# The Iliad

## Original

### Book 1

μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
οὐλομένην, ἣ μυρίʼ Ἀχαιοῖς ἄλγεʼ ἔθηκε,
πολλὰς δʼ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν
ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν
οἰωνοῖσί τε πᾶσι, Διὸς δʼ ἐτελείετο βουλή,
ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε
Ἀτρεΐδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.
τίς τʼ ἄρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι;
Λητοῦς καὶ Διὸς υἱός· ὃ γὰρ βασιλῆϊ χολωθεὶς
νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὄρσε κακήν, ὀλέκοντο δὲ λαοί,
οὕνεκα τὸν Χρύσην ἠτίμασεν ἀρητῆρα
Ἀτρεΐδης· ὃ γὰρ ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα,
στέμματʼ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος
χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς,
Ἀτρεΐδα δὲ μάλιστα δύω, κοσμήτορε λαῶν·
Ἀτρεΐδαι τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί,
ὑμῖν μὲν θεοὶ δοῖεν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες
ἐκπέρσαι Πριάμοιο πόλιν, εὖ δʼ οἴκαδʼ ἱκέσθαι·
παῖδα δʼ ἐμοὶ λύσαιτε φίλην, τὰ δʼ ἄποινα δέχεσθαι,
ἁζόμενοι Διὸς υἱὸν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα.
ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ
αἰδεῖσθαί θʼ ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα·
ἀλλʼ οὐκ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ,
ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε·
μή σε γέρον κοίλῃσιν ἐγὼ παρὰ νηυσὶ κιχείω
ἢ νῦν δηθύνοντʼ ἢ ὕστερον αὖτις ἰόντα,
μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ σκῆπτρον καὶ στέμμα θεοῖο·
τὴν δʼ ἐγὼ οὐ λύσω· πρίν μιν καὶ γῆρας ἔπεισιν
ἡμετέρῳ ἐνὶ οἴκῳ ἐν Ἄργεϊ τηλόθι πάτρης
ἱστὸν ἐποιχομένην καὶ ἐμὸν λέχος ἀντιόωσαν·
ἀλλʼ ἴθι μή μʼ ἐρέθιζε σαώτερος ὥς κε νέηαι.
ὣς ἔφατʼ, ἔδεισεν δʼ ὃ γέρων καὶ ἐπείθετο μύθῳ·
βῆ δʼ ἀκέων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης·
πολλὰ δʼ ἔπειτʼ ἀπάνευθε κιὼν ἠρᾶθʼ ὁ γεραιὸς
Ἀπόλλωνι ἄνακτι, τὸν ἠΰκομος τέκε Λητώ·
κλῦθί μευ ἀργυρότοξʼ, ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας
Κίλλαν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις,
Σμινθεῦ εἴ ποτέ τοι χαρίεντʼ ἐπὶ νηὸν ἔρεψα,
ἢ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρίʼ ἔκηα
ταύρων ἠδʼ αἰγῶν, τὸ δέ μοι κρήηνον ἐέλδωρ·
τίσειαν Δαναοὶ ἐμὰ δάκρυα σοῖσι βέλεσσιν.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τοῦ δʼ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων,
βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων χωόμενος κῆρ,
τόξʼ ὤμοισιν ἔχων ἀμφηρεφέα τε φαρέτρην·
ἔκλαγξαν δʼ ἄρʼ ὀϊστοὶ ἐπʼ ὤμων χωομένοιο,
αὐτοῦ κινηθέντος· ὃ δʼ ἤϊε νυκτὶ ἐοικώς.
ἕζετʼ ἔπειτʼ ἀπάνευθε νεῶν, μετὰ δʼ ἰὸν ἕηκε·
δεινὴ δὲ κλαγγὴ γένετʼ ἀργυρέοιο βιοῖο·
οὐρῆας μὲν πρῶτον ἐπῴχετο καὶ κύνας ἀργούς,
αὐτὰρ ἔπειτʼ αὐτοῖσι βέλος ἐχεπευκὲς ἐφιεὶς
βάλλʼ· αἰεὶ δὲ πυραὶ νεκύων καίοντο θαμειαί.
ἐννῆμαρ μὲν ἀνὰ στρατὸν ᾤχετο κῆλα θεοῖο,
τῇ δεκάτῃ δʼ ἀγορὴν δὲ καλέσσατο λαὸν Ἀχιλλεύς·
τῷ γὰρ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη·
κήδετο γὰρ Δαναῶν, ὅτι ῥα θνήσκοντας ὁρᾶτο.
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν ἤγερθεν ὁμηγερέες τε γένοντο,
τοῖσι δʼ ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Ἀτρεΐδη νῦν ἄμμε παλιμπλαγχθέντας ὀΐω
ἂψ ἀπονοστήσειν, εἴ κεν θάνατόν γε φύγοιμεν,
εἰ δὴ ὁμοῦ πόλεμός τε δαμᾷ καὶ λοιμὸς Ἀχαιούς·
ἀλλʼ ἄγε δή τινα μάντιν ἐρείομεν ἢ ἱερῆα
ἢ καὶ ὀνειροπόλον, καὶ γάρ τʼ ὄναρ ἐκ Διός ἐστιν,
ὅς κʼ εἴποι ὅ τι τόσσον ἐχώσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
εἴτʼ ἄρʼ ὅ γʼ εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται ἠδʼ ἑκατόμβης,
αἴ κέν πως ἀρνῶν κνίσης αἰγῶν τε τελείων
βούλεται ἀντιάσας ἡμῖν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι.
ἤτοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοῖσι δʼ ἀνέστη
Κάλχας Θεστορίδης οἰωνοπόλων ὄχʼ ἄριστος,
ὃς ᾔδη τά τʼ ἐόντα τά τʼ ἐσσόμενα πρό τʼ ἐόντα,
καὶ νήεσσʼ ἡγήσατʼ Ἀχαιῶν Ἴλιον εἴσω
ἣν διὰ μαντοσύνην, τήν οἱ πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων·
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
ὦ Ἀχιλεῦ κέλεαί με Διῒ φίλε μυθήσασθαι
μῆνιν Ἀπόλλωνος ἑκατηβελέταο ἄνακτος·
τοὶ γὰρ ἐγὼν ἐρέω· σὺ δὲ σύνθεο καί μοι ὄμοσσον
ἦ μέν μοι πρόφρων ἔπεσιν καὶ χερσὶν ἀρήξειν·
ἦ γὰρ ὀΐομαι ἄνδρα χολωσέμεν, ὃς μέγα πάντων
Ἀργείων κρατέει καί οἱ πείθονται Ἀχαιοί·
κρείσσων γὰρ βασιλεὺς ὅτε χώσεται ἀνδρὶ χέρηϊ·
εἴ περ γάρ τε χόλον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ,
ἀλλά τε καὶ μετόπισθεν ἔχει κότον, ὄφρα τελέσσῃ,
ἐν στήθεσσιν ἑοῖσι· σὺ δὲ φράσαι εἴ με σαώσεις.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
θαρσήσας μάλα εἰπὲ θεοπρόπιον ὅ τι οἶσθα·
οὐ μὰ γὰρ Ἀπόλλωνα Διῒ φίλον, ᾧ τε σὺ Κάλχαν
εὐχόμενος Δαναοῖσι θεοπροπίας ἀναφαίνεις,
οὔ τις ἐμεῦ ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο
σοὶ κοίλῃς παρὰ νηυσί βαρείας χεῖρας ἐποίσει
συμπάντων Δαναῶν, οὐδʼ ἢν Ἀγαμέμνονα εἴπῃς,
ὃς νῦν πολλὸν ἄριστος Ἀχαιῶν εὔχεται εἶναι.
καὶ τότε δὴ θάρσησε καὶ ηὔδα μάντις ἀμύμων·
οὔ τʼ ἄρ ὅ γʼ εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται οὐδʼ ἑκατόμβης,
ἀλλʼ ἕνεκʼ ἀρητῆρος ὃν ἠτίμησʼ Ἀγαμέμνων,
οὐδʼ ἀπέλυσε θύγατρα καὶ οὐκ ἀπεδέξατʼ ἄποινα,
τοὔνεκʼ ἄρʼ ἄλγεʼ ἔδωκεν ἑκηβόλος ἠδʼ ἔτι δώσει·
οὐδʼ ὅ γε πρὶν Δαναοῖσιν ἀεικέα λοιγὸν ἀπώσει
πρίν γʼ ἀπὸ πατρὶ φίλῳ δόμεναι ἑλικώπιδα κούρην
ἀπριάτην ἀνάποινον, ἄγειν θʼ ἱερὴν ἑκατόμβην
ἐς Χρύσην· τότε κέν μιν ἱλασσάμενοι πεπίθοιμεν.
ἤτοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοῖσι δʼ ἀνέστη
ἥρως Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
ἀχνύμενος· μένεος δὲ μέγα φρένες ἀμφιμέλαιναι
πίμπλαντʼ, ὄσσε δέ οἱ πυρὶ λαμπετόωντι ἐΐκτην·
Κάλχαντα πρώτιστα κάκʼ ὀσσόμενος προσέειπε·
μάντι κακῶν οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας·
αἰεί τοι τὰ κάκʼ ἐστὶ φίλα φρεσὶ μαντεύεσθαι,
ἐσθλὸν δʼ οὔτέ τί πω εἶπας ἔπος οὔτʼ ἐτέλεσσας·
καὶ νῦν ἐν Δαναοῖσι θεοπροπέων ἀγορεύεις
ὡς δὴ τοῦδʼ ἕνεκά σφιν ἑκηβόλος ἄλγεα τεύχει,
οὕνεκʼ ἐγὼ κούρης Χρυσηΐδος ἀγλάʼ ἄποινα
οὐκ ἔθελον δέξασθαι, ἐπεὶ πολὺ βούλομαι αὐτὴν
οἴκοι ἔχειν· καὶ γάρ ῥα Κλυταιμνήστρης προβέβουλα
κουριδίης ἀλόχου, ἐπεὶ οὔ ἑθέν ἐστι χερείων,
οὐ δέμας οὐδὲ φυήν, οὔτʼ ἂρ φρένας οὔτέ τι ἔργα.
ἀλλὰ καὶ ὧς ἐθέλω δόμεναι πάλιν εἰ τό γʼ ἄμεινον·
βούλομʼ ἐγὼ λαὸν σῶν ἔμμεναι ἢ ἀπολέσθαι·
αὐτὰρ ἐμοὶ γέρας αὐτίχʼ ἑτοιμάσατʼ ὄφρα μὴ οἶος
Ἀργείων ἀγέραστος ἔω, ἐπεὶ οὐδὲ ἔοικε·
λεύσσετε γὰρ τό γε πάντες ὅ μοι γέρας ἔρχεται ἄλλῃ.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
Ἀτρεΐδη κύδιστε φιλοκτεανώτατε πάντων,
πῶς γάρ τοι δώσουσι γέρας μεγάθυμοι Ἀχαιοί;
οὐδέ τί που ἴδμεν ξυνήϊα κείμενα πολλά·
ἀλλὰ τὰ μὲν πολίων ἐξεπράθομεν, τὰ δέδασται,
λαοὺς δʼ οὐκ ἐπέοικε παλίλλογα ταῦτʼ ἐπαγείρειν.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν τήνδε θεῷ πρόες· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
τριπλῇ τετραπλῇ τʼ ἀποτείσομεν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς
δῷσι πόλιν Τροίην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
μὴ δʼ οὕτως ἀγαθός περ ἐὼν θεοείκελʼ Ἀχιλλεῦ
κλέπτε νόῳ, ἐπεὶ οὐ παρελεύσεαι οὐδέ με πείσεις.
ἦ ἐθέλεις ὄφρʼ αὐτὸς ἔχῃς γέρας, αὐτὰρ ἔμʼ αὔτως
ἧσθαι δευόμενον, κέλεαι δέ με τήνδʼ ἀποδοῦναι;
ἀλλʼ εἰ μὲν δώσουσι γέρας μεγάθυμοι Ἀχαιοὶ
ἄρσαντες κατὰ θυμὸν ὅπως ἀντάξιον ἔσται·
εἰ δέ κε μὴ δώωσιν ἐγὼ δέ κεν αὐτὸς ἕλωμαι
ἢ τεὸν ἢ Αἴαντος ἰὼν γέρας, ἢ Ὀδυσῆος
ἄξω ἑλών· ὃ δέ κεν κεχολώσεται ὅν κεν ἵκωμαι.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ταῦτα μεταφρασόμεσθα καὶ αὖτις,
νῦν δʼ ἄγε νῆα μέλαιναν ἐρύσσομεν εἰς ἅλα δῖαν,
ἐν δʼ ἐρέτας ἐπιτηδὲς ἀγείρομεν, ἐς δʼ ἑκατόμβην
θείομεν, ἂν δʼ αὐτὴν Χρυσηΐδα καλλιπάρῃον
βήσομεν· εἷς δέ τις ἀρχὸς ἀνὴρ βουληφόρος ἔστω,
ἢ Αἴας ἢ Ἰδομενεὺς ἢ δῖος Ὀδυσσεὺς
ἠὲ σὺ Πηλεΐδη πάντων ἐκπαγλότατʼ ἀνδρῶν,
ὄφρʼ ἥμιν ἑκάεργον ἱλάσσεαι ἱερὰ ῥέξας.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
ὤ μοι ἀναιδείην ἐπιειμένε κερδαλεόφρον
πῶς τίς τοι πρόφρων ἔπεσιν πείθηται Ἀχαιῶν
ἢ ὁδὸν ἐλθέμεναι ἢ ἀνδράσιν ἶφι μάχεσθαι;
οὐ γὰρ ἐγὼ Τρώων ἕνεκʼ ἤλυθον αἰχμητάων
δεῦρο μαχησόμενος, ἐπεὶ οὔ τί μοι αἴτιοί εἰσιν·
οὐ γὰρ πώποτʼ ἐμὰς βοῦς ἤλασαν οὐδὲ μὲν ἵππους,
οὐδέ ποτʼ ἐν Φθίῃ ἐριβώλακι βωτιανείρῃ
καρπὸν ἐδηλήσαντʼ, ἐπεὶ ἦ μάλα πολλὰ μεταξὺ
οὔρεά τε σκιόεντα θάλασσά τε ἠχήεσσα·
ἀλλὰ σοὶ ὦ μέγʼ ἀναιδὲς ἅμʼ ἑσπόμεθʼ ὄφρα σὺ χαίρῃς,
τιμὴν ἀρνύμενοι Μενελάῳ σοί τε κυνῶπα
πρὸς Τρώων· τῶν οὔ τι μετατρέπῃ οὐδʼ ἀλεγίζεις·
καὶ δή μοι γέρας αὐτὸς ἀφαιρήσεσθαι ἀπειλεῖς,
ᾧ ἔπι πολλὰ μόγησα, δόσαν δέ μοι υἷες Ἀχαιῶν.
οὐ μὲν σοί ποτε ἶσον ἔχω γέρας ὁππότʼ Ἀχαιοὶ
Τρώων ἐκπέρσωσʼ εὖ ναιόμενον πτολίεθρον·
ἀλλὰ τὸ μὲν πλεῖον πολυάϊκος πολέμοιο
χεῖρες ἐμαὶ διέπουσʼ· ἀτὰρ ἤν ποτε δασμὸς ἵκηται,
σοὶ τὸ γέρας πολὺ μεῖζον, ἐγὼ δʼ ὀλίγον τε φίλον τε
ἔρχομʼ ἔχων ἐπὶ νῆας, ἐπεί κε κάμω πολεμίζων.
νῦν δʼ εἶμι Φθίην δʼ, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερόν ἐστιν
οἴκαδʼ ἴμεν σὺν νηυσὶ κορωνίσιν, οὐδέ σʼ ὀΐω
ἐνθάδʼ ἄτιμος ἐὼν ἄφενος καὶ πλοῦτον ἀφύξειν.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
φεῦγε μάλʼ εἴ τοι θυμὸς ἐπέσσυται, οὐδέ σʼ ἔγωγε
λίσσομαι εἵνεκʼ ἐμεῖο μένειν· πάρʼ ἔμοιγε καὶ ἄλλοι
οἵ κέ με τιμήσουσι, μάλιστα δὲ μητίετα Ζεύς.
ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι διοτρεφέων βασιλήων·
αἰεὶ γάρ τοι ἔρις τε φίλη πόλεμοί τε μάχαι τε·
εἰ μάλα καρτερός ἐσσι, θεός που σοὶ τό γʼ ἔδωκεν·
οἴκαδʼ ἰὼν σὺν νηυσί τε σῇς καὶ σοῖς ἑτάροισι
Μυρμιδόνεσσιν ἄνασσε, σέθεν δʼ ἐγὼ οὐκ ἀλεγίζω,
οὐδʼ ὄθομαι κοτέοντος· ἀπειλήσω δέ τοι ὧδε·
ὡς ἔμʼ ἀφαιρεῖται Χρυσηΐδα Φοῖβος Ἀπόλλων,
τὴν μὲν ἐγὼ σὺν νηΐ τʼ ἐμῇ καὶ ἐμοῖς ἑτάροισι
πέμψω, ἐγὼ δέ κʼ ἄγω Βρισηΐδα καλλιπάρῃον
αὐτὸς ἰὼν κλισίην δὲ τὸ σὸν γέρας ὄφρʼ ἐῢ εἰδῇς
ὅσσον φέρτερός εἰμι σέθεν, στυγέῃ δὲ καὶ ἄλλος
ἶσον ἐμοὶ φάσθαι καὶ ὁμοιωθήμεναι ἄντην.
ὣς φάτο· Πηλεΐωνι δʼ ἄχος γένετʼ, ἐν δέ οἱ ἦτορ
στήθεσσιν λασίοισι διάνδιχα μερμήριξεν,
ἢ ὅ γε φάσγανον ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ
τοὺς μὲν ἀναστήσειεν, ὃ δʼ Ἀτρεΐδην ἐναρίζοι,
ἦε χόλον παύσειεν ἐρητύσειέ τε θυμόν.
ἧος ὃ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
ἕλκετο δʼ ἐκ κολεοῖο μέγα ξίφος, ἦλθε δʼ Ἀθήνη
οὐρανόθεν· πρὸ γὰρ ἧκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
ἄμφω ὁμῶς θυμῷ φιλέουσά τε κηδομένη τε·
στῆ δʼ ὄπιθεν, ξανθῆς δὲ κόμης ἕλε Πηλεΐωνα
οἴῳ φαινομένη· τῶν δʼ ἄλλων οὔ τις ὁρᾶτο·
θάμβησεν δʼ Ἀχιλεύς, μετὰ δʼ ἐτράπετʼ, αὐτίκα δʼ ἔγνω
Παλλάδʼ Ἀθηναίην· δεινὼ δέ οἱ ὄσσε φάανθεν·
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
τίπτʼ αὖτʼ αἰγιόχοιο Διὸς τέκος εἰλήλουθας;
ἦ ἵνα ὕβριν ἴδῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο;
ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τελέεσθαι ὀΐω·
ᾗς ὑπεροπλίῃσι τάχʼ ἄν ποτε θυμὸν ὀλέσσῃ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
ἦλθον ἐγὼ παύσουσα τὸ σὸν μένος, αἴ κε πίθηαι,
οὐρανόθεν· πρὸ δέ μʼ ἧκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
ἄμφω ὁμῶς θυμῷ φιλέουσά τε κηδομένη τε·
ἀλλʼ ἄγε λῆγʼ ἔριδος, μηδὲ ξίφος ἕλκεο χειρί·
ἀλλʼ ἤτοι ἔπεσιν μὲν ὀνείδισον ὡς ἔσεταί περ·
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
καί ποτέ τοι τρὶς τόσσα παρέσσεται ἀγλαὰ δῶρα
ὕβριος εἵνεκα τῆσδε· σὺ δʼ ἴσχεο, πείθεο δʼ ἡμῖν.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
χρὴ μὲν σφωΐτερόν γε θεὰ ἔπος εἰρύσσασθαι
καὶ μάλα περ θυμῷ κεχολωμένον· ὧς γὰρ ἄμεινον·
ὅς κε θεοῖς ἐπιπείθηται μάλα τʼ ἔκλυον αὐτοῦ.
ἦ καὶ ἐπʼ ἀργυρέῃ κώπῃ σχέθε χεῖρα βαρεῖαν,
ἂψ δʼ ἐς κουλεὸν ὦσε μέγα ξίφος, οὐδʼ ἀπίθησε
μύθῳ Ἀθηναίης· ἣ δʼ Οὔλυμπον δὲ βεβήκει
δώματʼ ἐς αἰγιόχοιο Διὸς μετὰ δαίμονας ἄλλους.
Πηλεΐδης δʼ ἐξαῦτις ἀταρτηροῖς ἐπέεσσιν
Ἀτρεΐδην προσέειπε, καὶ οὔ πω λῆγε χόλοιο·
οἰνοβαρές, κυνὸς ὄμματʼ ἔχων, κραδίην δʼ ἐλάφοιο,
οὔτέ ποτʼ ἐς πόλεμον ἅμα λαῷ θωρηχθῆναι
οὔτε λόχον δʼ ἰέναι σὺν ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν
τέτληκας θυμῷ· τὸ δέ τοι κὴρ εἴδεται εἶναι.
ἦ πολὺ λώϊόν ἐστι κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
δῶρʼ ἀποαιρεῖσθαι ὅς τις σέθεν ἀντίον εἴπῃ·
δημοβόρος βασιλεὺς ἐπεὶ οὐτιδανοῖσιν ἀνάσσεις·
ἦ γὰρ ἂν Ἀτρεΐδη νῦν ὕστατα λωβήσαιο.
ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·
ναὶ μὰ τόδε σκῆπτρον, τὸ μὲν οὔ ποτε φύλλα καὶ ὄζους
φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν,
οὐδʼ ἀναθηλήσει· περὶ γάρ ῥά ἑ χαλκὸς ἔλεψε
φύλλά τε καὶ φλοιόν· νῦν αὖτέ μιν υἷες Ἀχαιῶν
ἐν παλάμῃς φορέουσι δικασπόλοι, οἵ τε θέμιστας
πρὸς Διὸς εἰρύαται· ὃ δέ τοι μέγας ἔσσεται ὅρκος·
ἦ ποτʼ Ἀχιλλῆος ποθὴ ἵξεται υἷας Ἀχαιῶν
σύμπαντας· τότε δʼ οὔ τι δυνήσεαι ἀχνύμενός περ
χραισμεῖν, εὖτʼ ἂν πολλοὶ ὑφʼ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
θνήσκοντες πίπτωσι· σὺ δʼ ἔνδοθι θυμὸν ἀμύξεις
χωόμενος ὅ τʼ ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισας.
ὣς φάτο Πηλεΐδης, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ
χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον, ἕζετο δʼ αὐτός·
Ἀτρεΐδης δʼ ἑτέρωθεν ἐμήνιε· τοῖσι δὲ Νέστωρ
ἡδυεπὴς ἀνόρουσε λιγὺς Πυλίων ἀγορητής,
τοῦ καὶ ἀπὸ γλώσσης μέλιτος γλυκίων ῥέεν αὐδή·
τῷ δʼ ἤδη δύο μὲν γενεαὶ μερόπων ἀνθρώπων
ἐφθίαθʼ, οἵ οἱ πρόσθεν ἅμα τράφεν ἠδʼ ἐγένοντο
ἐν Πύλῳ ἠγαθέῃ, μετὰ δὲ τριτάτοισιν ἄνασσεν·
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
ὦ πόποι ἦ μέγα πένθος Ἀχαιΐδα γαῖαν ἱκάνει·
ἦ κεν γηθήσαι Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες
ἄλλοι τε Τρῶες μέγα κεν κεχαροίατο θυμῷ
εἰ σφῶϊν τάδε πάντα πυθοίατο μαρναμένοιϊν,
οἳ περὶ μὲν βουλὴν Δαναῶν, περὶ δʼ ἐστὲ μάχεσθαι.
ἀλλὰ πίθεσθʼ· ἄμφω δὲ νεωτέρω ἐστὸν ἐμεῖο·
ἤδη γάρ ποτʼ ἐγὼ καὶ ἀρείοσιν ἠέ περ ὑμῖν
ἀνδράσιν ὡμίλησα, καὶ οὔ ποτέ μʼ οἵ γʼ ἀθέριζον.
οὐ γάρ πω τοίους ἴδον ἀνέρας οὐδὲ ἴδωμαι,
οἷον Πειρίθοόν τε Δρύαντά τε ποιμένα λαῶν
Καινέα τʼ Ἐξάδιόν τε καὶ ἀντίθεον Πολύφημον
Θησέα τʼ Αἰγεΐδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν·
κάρτιστοι δὴ κεῖνοι ἐπιχθονίων τράφεν ἀνδρῶν·
κάρτιστοι μὲν ἔσαν καὶ καρτίστοις ἐμάχοντο
φηρσὶν ὀρεσκῴοισι καὶ ἐκπάγλως ἀπόλεσσαν.
καὶ μὲν τοῖσιν ἐγὼ μεθομίλεον ἐκ Πύλου ἐλθὼν
τηλόθεν ἐξ ἀπίης γαίης· καλέσαντο γὰρ αὐτοί·
καὶ μαχόμην κατʼ ἔμʼ αὐτὸν ἐγώ· κείνοισι δʼ ἂν οὔ τις
τῶν οἳ νῦν βροτοί εἰσιν ἐπιχθόνιοι μαχέοιτο·
καὶ μέν μευ βουλέων ξύνιεν πείθοντό τε μύθῳ·
ἀλλὰ πίθεσθε καὶ ὔμμες, ἐπεὶ πείθεσθαι ἄμεινον·
μήτε σὺ τόνδʼ ἀγαθός περ ἐὼν ἀποαίρεο κούρην,
ἀλλʼ ἔα ὥς οἱ πρῶτα δόσαν γέρας υἷες Ἀχαιῶν·
μήτε σὺ Πηλείδη ἔθελʼ ἐριζέμεναι βασιλῆϊ
ἀντιβίην, ἐπεὶ οὔ ποθʼ ὁμοίης ἔμμορε τιμῆς
σκηπτοῦχος βασιλεύς, ᾧ τε Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν.
εἰ δὲ σὺ καρτερός ἐσσι θεὰ δέ σε γείνατο μήτηρ,
ἀλλʼ ὅ γε φέρτερός ἐστιν ἐπεὶ πλεόνεσσιν ἀνάσσει.
Ἀτρεΐδη σὺ δὲ παῦε τεὸν μένος· αὐτὰρ ἔγωγε
λίσσομʼ Ἀχιλλῆϊ μεθέμεν χόλον, ὃς μέγα πᾶσιν
ἕρκος Ἀχαιοῖσιν πέλεται πολέμοιο κακοῖο.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα γέρον κατὰ μοῖραν ἔειπες·
ἀλλʼ ὅδʼ ἀνὴρ ἐθέλει περὶ πάντων ἔμμεναι ἄλλων,
πάντων μὲν κρατέειν ἐθέλει, πάντεσσι δʼ ἀνάσσειν,
πᾶσι δὲ σημαίνειν, ἅ τινʼ οὐ πείσεσθαι ὀΐω·
εἰ δέ μιν αἰχμητὴν ἔθεσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες
τοὔνεκά οἱ προθέουσιν ὀνείδεα μυθήσασθαι;
τὸν δʼ ἄρʼ ὑποβλήδην ἠμείβετο δῖος Ἀχιλλεύς·
ἦ γάρ κεν δειλός τε καὶ οὐτιδανὸς καλεοίμην
εἰ δὴ σοὶ πᾶν ἔργον ὑπείξομαι ὅττί κεν εἴπῃς·
ἄλλοισιν δὴ ταῦτʼ ἐπιτέλλεο, μὴ γὰρ ἔμοιγε
σήμαινʼ· οὐ γὰρ ἔγωγʼ ἔτι σοὶ πείσεσθαι ὀΐω.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι·
χερσὶ μὲν οὔ τοι ἔγωγε μαχήσομαι εἵνεκα κούρης
οὔτε σοὶ οὔτέ τῳ ἄλλῳ, ἐπεί μʼ ἀφέλεσθέ γε δόντες·
τῶν δʼ ἄλλων ἅ μοί ἐστι θοῇ παρὰ νηῒ μελαίνῃ
τῶν οὐκ ἄν τι φέροις ἀνελὼν ἀέκοντος ἐμεῖο·
εἰ δʼ ἄγε μὴν πείρησαι ἵνα γνώωσι καὶ οἵδε·
αἶψά τοι αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρί.
ὣς τώ γʼ ἀντιβίοισι μαχεσσαμένω ἐπέεσσιν
ἀνστήτην, λῦσαν δʼ ἀγορὴν παρὰ νηυσὶν Ἀχαιῶν·
Πηλεΐδης μὲν ἐπὶ κλισίας καὶ νῆας ἐΐσας
ἤϊε σύν τε Μενοιτιάδῃ καὶ οἷς ἑτάροισιν·
Ἀτρεΐδης δʼ ἄρα νῆα θοὴν ἅλα δὲ προέρυσσεν,
ἐν δʼ ἐρέτας ἔκρινεν ἐείκοσιν, ἐς δʼ ἑκατόμβην
βῆσε θεῷ, ἀνὰ δὲ Χρυσηΐδα καλλιπάρῃον
εἷσεν ἄγων· ἐν δʼ ἀρχὸς ἔβη πολύμητις Ὀδυσσεύς.
οἳ μὲν ἔπειτʼ ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα,
λαοὺς δʼ Ἀτρεΐδης ἀπολυμαίνεσθαι ἄνωγεν·
οἳ δʼ ἀπελυμαίνοντο καὶ εἰς ἅλα λύματα βάλλον,
ἕρδον δʼ Ἀπόλλωνι τεληέσσας ἑκατόμβας
ταύρων ἠδʼ αἰγῶν παρὰ θῖνʼ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο·
κνίση δʼ οὐρανὸν ἷκεν ἑλισσομένη περὶ καπνῷ.
ὣς οἳ μὲν τὰ πένοντο κατὰ στρατόν· οὐδʼ Ἀγαμέμνων
λῆγʼ ἔριδος τὴν πρῶτον ἐπηπείλησʼ Ἀχιλῆϊ,
ἀλλʼ ὅ γε Ταλθύβιόν τε καὶ Εὐρυβάτην προσέειπε,
τώ οἱ ἔσαν κήρυκε καὶ ὀτρηρὼ θεράποντε·
ἔρχεσθον κλισίην Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος·
χειρὸς ἑλόντʼ ἀγέμεν Βρισηΐδα καλλιπάρῃον·
εἰ δέ κε μὴ δώῃσιν ἐγὼ δέ κεν αὐτὸς ἕλωμαι
ἐλθὼν σὺν πλεόνεσσι· τό οἱ καὶ ῥίγιον ἔσται.
ὣς εἰπὼν προΐει, κρατερὸν δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε·
τὼ δʼ ἀέκοντε βάτην παρὰ θῖνʼ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο,
Μυρμιδόνων δʼ ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθην,
τὸν δʼ εὗρον παρά τε κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ
ἥμενον· οὐδʼ ἄρα τώ γε ἰδὼν γήθησεν Ἀχιλλεύς.
τὼ μὲν ταρβήσαντε καὶ αἰδομένω βασιλῆα
στήτην, οὐδέ τί μιν προσεφώνεον οὐδʼ ἐρέοντο·
αὐτὰρ ὃ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ φώνησέν τε·
χαίρετε κήρυκες Διὸς ἄγγελοι ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν,
ἆσσον ἴτʼ· οὔ τί μοι ὔμμες ἐπαίτιοι ἀλλʼ Ἀγαμέμνων,
ὃ σφῶϊ προΐει Βρισηΐδος εἵνεκα κούρης.
ἀλλʼ ἄγε διογενὲς Πατρόκλεες ἔξαγε κούρην
καί σφωϊν δὸς ἄγειν· τὼ δʼ αὐτὼ μάρτυροι ἔστων
πρός τε θεῶν μακάρων πρός τε θνητῶν ἀνθρώπων
καὶ πρὸς τοῦ βασιλῆος ἀπηνέος εἴ ποτε δʼ αὖτε
χρειὼ ἐμεῖο γένηται ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι
τοῖς ἄλλοις· ἦ γὰρ ὅ γʼ ὀλοιῇσι φρεσὶ θύει,
οὐδέ τι οἶδε νοῆσαι ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω,
ὅππως οἱ παρὰ νηυσὶ σόοι μαχέοιντο Ἀχαιοί.
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθʼ ἑταίρῳ,
ἐκ δʼ ἄγαγε κλισίης Βρισηΐδα καλλιπάρῃον,
δῶκε δʼ ἄγειν· τὼ δʼ αὖτις ἴτην παρὰ νῆας Ἀχαιῶν·
ἣ δʼ ἀέκουσʼ ἅμα τοῖσι γυνὴ κίεν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
δακρύσας ἑτάρων ἄφαρ ἕζετο νόσφι λιασθείς,
θῖνʼ ἔφʼ ἁλὸς πολιῆς, ὁρόων ἐπʼ ἀπείρονα πόντον·
πολλὰ δὲ μητρὶ φίλῃ ἠρήσατο χεῖρας ὀρεγνύς·
μῆτερ ἐπεί μʼ ἔτεκές γε μινυνθάδιόν περ ἐόντα,
τιμήν πέρ μοι ὄφελλεν Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξαι
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης· νῦν δʼ οὐδέ με τυτθὸν ἔτισεν·
ἦ γάρ μʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
ἠτίμησεν· ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.
ὣς φάτο δάκρυ χέων, τοῦ δʼ ἔκλυε πότνια μήτηρ
ἡμένη ἐν βένθεσσιν ἁλὸς παρὰ πατρὶ γέροντι·
καρπαλίμως δʼ ἀνέδυ πολιῆς ἁλὸς ἠΰτʼ ὀμίχλη,
καί ῥα πάροιθʼ αὐτοῖο καθέζετο δάκρυ χέοντος,
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τέκνον τί κλαίεις; τί δέ σε φρένας ἵκετο πένθος;
ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ, ἵνα εἴδομεν ἄμφω.
τὴν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
οἶσθα· τί ἤ τοι ταῦτα ἰδυίῃ πάντʼ ἀγορεύω;
ᾠχόμεθʼ ἐς Θήβην ἱερὴν πόλιν Ἠετίωνος,
τὴν δὲ διεπράθομέν τε καὶ ἤγομεν ἐνθάδε πάντα·
καὶ τὰ μὲν εὖ δάσσαντο μετὰ σφίσιν υἷες Ἀχαιῶν,
ἐκ δʼ ἕλον Ἀτρεΐδῃ Χρυσηΐδα καλλιπάρῃον.
Χρύσης δʼ αὖθʼ ἱερεὺς ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος
ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα,
στέμματʼ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος
χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς,
Ἀτρεΐδα δὲ μάλιστα δύω κοσμήτορε λαῶν.
ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ
αἰδεῖσθαί θʼ ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα·
ἀλλʼ οὐκ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ,
ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε·
χωόμενος δʼ ὁ γέρων πάλιν ᾤχετο· τοῖο δʼ Ἀπόλλων
εὐξαμένου ἤκουσεν, ἐπεὶ μάλα οἱ φίλος ἦεν,
ἧκε δʼ ἐπʼ Ἀργείοισι κακὸν βέλος· οἳ δέ νυ λαοὶ
θνῇσκον ἐπασσύτεροι, τὰ δʼ ἐπῴχετο κῆλα θεοῖο
πάντῃ ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν· ἄμμι δὲ μάντις
εὖ εἰδὼς ἀγόρευε θεοπροπίας ἑκάτοιο.
αὐτίκʼ ἐγὼ πρῶτος κελόμην θεὸν ἱλάσκεσθαι·
Ἀτρεΐωνα δʼ ἔπειτα χόλος λάβεν, αἶψα δʼ ἀναστὰς
ἠπείλησεν μῦθον ὃ δὴ τετελεσμένος ἐστί·
τὴν μὲν γὰρ σὺν νηῒ θοῇ ἑλίκωπες Ἀχαιοὶ
ἐς Χρύσην πέμπουσιν, ἄγουσι δὲ δῶρα ἄνακτι·
τὴν δὲ νέον κλισίηθεν ἔβαν κήρυκες ἄγοντες
κούρην Βρισῆος τήν μοι δόσαν υἷες Ἀχαιῶν.
ἀλλὰ σὺ εἰ δύνασαί γε περίσχεο παιδὸς ἑῆος·
ἐλθοῦσʼ Οὔλυμπον δὲ Δία λίσαι, εἴ ποτε δή τι
ἢ ἔπει ὤνησας κραδίην Διὸς ἠὲ καὶ ἔργῳ.
πολλάκι γάρ σεο πατρὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄκουσα
εὐχομένης ὅτʼ ἔφησθα κελαινεφέϊ Κρονίωνι
οἴη ἐν ἀθανάτοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι,
ὁππότε μιν ξυνδῆσαι Ὀλύμπιοι ἤθελον ἄλλοι
Ἥρη τʼ ἠδὲ Ποσειδάων καὶ Παλλὰς Ἀθήνη·
ἀλλὰ σὺ τόν γʼ ἐλθοῦσα θεὰ ὑπελύσαο δεσμῶν,
ὦχʼ ἑκατόγχειρον καλέσασʼ ἐς μακρὸν Ὄλυμπον,
ὃν Βριάρεων καλέουσι θεοί, ἄνδρες δέ τε πάντες
Αἰγαίωνʼ, ὃ γὰρ αὖτε βίην οὗ πατρὸς ἀμείνων·
ὅς ῥα παρὰ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων·
τὸν καὶ ὑπέδεισαν μάκαρες θεοὶ οὐδʼ ἔτʼ ἔδησαν.
τῶν νῦν μιν μνήσασα παρέζεο καὶ λαβὲ γούνων
αἴ κέν πως ἐθέλῃσιν ἐπὶ Τρώεσσιν ἀρῆξαι,
τοὺς δὲ κατὰ πρύμνας τε καὶ ἀμφʼ ἅλα ἔλσαι Ἀχαιοὺς
κτεινομένους, ἵνα πάντες ἐπαύρωνται βασιλῆος,
γνῷ δὲ καὶ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
ἣν ἄτην ὅ τʼ ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα·
ὤ μοι τέκνον ἐμόν, τί νύ σʼ ἔτρεφον αἰνὰ τεκοῦσα;
αἴθʼ ὄφελες παρὰ νηυσὶν ἀδάκρυτος καὶ ἀπήμων
ἧσθαι, ἐπεί νύ τοι αἶσα μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν·
νῦν δʼ ἅμα τʼ ὠκύμορος καὶ ὀϊζυρὸς περὶ πάντων
ἔπλεο· τώ σε κακῇ αἴσῃ τέκον ἐν μεγάροισι.
τοῦτο δέ τοι ἐρέουσα ἔπος Διὶ τερπικεραύνῳ
εἶμʼ αὐτὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον αἴ κε πίθηται.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν νηυσὶ παρήμενος ὠκυπόροισι
μήνιʼ Ἀχαιοῖσιν, πολέμου δʼ ἀποπαύεο πάμπαν·
Ζεὺς γὰρ ἐς Ὠκεανὸν μετʼ ἀμύμονας Αἰθιοπῆας
χθιζὸς ἔβη κατὰ δαῖτα, θεοὶ δʼ ἅμα πάντες ἕποντο·
δωδεκάτῃ δέ τοι αὖτις ἐλεύσεται Οὔλυμπον δέ,
καὶ τότʼ ἔπειτά τοι εἶμι Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ,
καί μιν γουνάσομαι καί μιν πείσεσθαι ὀΐω.
ὣς ἄρα φωνήσασʼ ἀπεβήσετο, τὸν δὲ λίπʼ αὐτοῦ
χωόμενον κατὰ θυμὸν ἐϋζώνοιο γυναικὸς
τήν ῥα βίῃ ἀέκοντος ἀπηύρων· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
ἐς Χρύσην ἵκανεν ἄγων ἱερὴν ἑκατόμβην.
οἳ δʼ ὅτε δὴ λιμένος πολυβενθέος ἐντὸς ἵκοντο
ἱστία μὲν στείλαντο, θέσαν δʼ ἐν νηῒ μελαίνῃ,
ἱστὸν δʼ ἱστοδόκῃ πέλασαν προτόνοισιν ὑφέντες
καρπαλίμως, τὴν δʼ εἰς ὅρμον προέρεσσαν ἐρετμοῖς.
ἐκ δʼ εὐνὰς ἔβαλον, κατὰ δὲ πρυμνήσιʼ ἔδησαν·
ἐκ δὲ καὶ αὐτοὶ βαῖνον ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης,
ἐκ δʼ ἑκατόμβην βῆσαν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι·
ἐκ δὲ Χρυσηῒς νηὸς βῆ ποντοπόροιο.
τὴν μὲν ἔπειτʼ ἐπὶ βωμὸν ἄγων πολύμητις Ὀδυσσεὺς
πατρὶ φίλῳ ἐν χερσὶ τίθει καί μιν προσέειπεν·
ὦ Χρύση, πρό μʼ ἔπεμψεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
παῖδά τε σοὶ ἀγέμεν, Φοίβῳ θʼ ἱερὴν ἑκατόμβην
ῥέξαι ὑπὲρ Δαναῶν ὄφρʼ ἱλασόμεσθα ἄνακτα,
ὃς νῦν Ἀργείοισι πολύστονα κήδεʼ ἐφῆκεν.
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει, ὃ δὲ δέξατο χαίρων
παῖδα φίλην· τοὶ δʼ ὦκα θεῷ ἱερὴν ἑκατόμβην
ἑξείης ἔστησαν ἐΰδμητον περὶ βωμόν,
χερνίψαντο δʼ ἔπειτα καὶ οὐλοχύτας ἀνέλοντο.
τοῖσιν δὲ Χρύσης μεγάλʼ εὔχετο χεῖρας ἀνασχών·
κλῦθί μευ ἀργυρότοξʼ, ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας
Κίλλαν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις·
ἦ μὲν δή ποτʼ ἐμεῦ πάρος ἔκλυες εὐξαμένοιο,
τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δʼ ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν·
ἠδʼ ἔτι καὶ νῦν μοι τόδʼ ἐπικρήηνον ἐέλδωρ·
ἤδη νῦν Δαναοῖσιν ἀεικέα λοιγὸν ἄμυνον.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τοῦ δʼ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων.
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο,
αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν,
μηρούς τʼ ἐξέταμον κατά τε κνίσῃ ἐκάλυψαν
δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπʼ αὐτῶν δʼ ὠμοθέτησαν·
καῖε δʼ ἐπὶ σχίζῃς ὁ γέρων, ἐπὶ δʼ αἴθοπα οἶνον
λεῖβε· νέοι δὲ παρʼ αὐτὸν ἔχον πεμπώβολα χερσίν.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο,
μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν,
ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
κοῦροι μὲν κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,
νώμησαν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν·
οἳ δὲ πανημέριοι μολπῇ θεὸν ἱλάσκοντο
καλὸν ἀείδοντες παιήονα κοῦροι Ἀχαιῶν
μέλποντες ἑκάεργον· ὃ δὲ φρένα τέρπετʼ ἀκούων.
ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε,
δὴ τότε κοιμήσαντο παρὰ πρυμνήσια νηός·
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
καὶ τότʼ ἔπειτʼ ἀνάγοντο μετὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν·
τοῖσιν δʼ ἴκμενον οὖρον ἵει ἑκάεργος Ἀπόλλων·
οἳ δʼ ἱστὸν στήσαντʼ ἀνά θʼ ἱστία λευκὰ πέτασσαν,
ἐν δʼ ἄνεμος πρῆσεν μέσον ἱστίον, ἀμφὶ δὲ κῦμα
στείρῃ πορφύρεον μεγάλʼ ἴαχε νηὸς ἰούσης·
ἣ δʼ ἔθεεν κατὰ κῦμα διαπρήσσουσα κέλευθον.
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν,
νῆα μὲν οἵ γε μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν
ὑψοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ὑπὸ δʼ ἕρματα μακρὰ τάνυσσαν·
αὐτοὶ δʼ ἐσκίδναντο κατὰ κλισίας τε νέας τε.
αὐτὰρ ὃ μήνιε νηυσὶ παρήμενος ὠκυπόροισι
διογενὴς Πηλῆος υἱὸς πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
οὔτέ ποτʼ εἰς ἀγορὴν πωλέσκετο κυδιάνειραν
οὔτέ ποτʼ ἐς πόλεμον, ἀλλὰ φθινύθεσκε φίλον κῆρ
αὖθι μένων, ποθέεσκε δʼ ἀϋτήν τε πτόλεμόν τε.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐκ τοῖο δυωδεκάτη γένετʼ ἠώς,
καὶ τότε δὴ πρὸς Ὄλυμπον ἴσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες
πάντες ἅμα, Ζεὺς δʼ ἦρχε· Θέτις δʼ οὐ λήθετʼ ἐφετμέων
παιδὸς ἑοῦ, ἀλλʼ ἥ γʼ ἀνεδύσετο κῦμα θαλάσσης.
ἠερίη δʼ ἀνέβη μέγαν οὐρανὸν Οὔλυμπόν τε.
εὗρεν δʼ εὐρύοπα Κρονίδην ἄτερ ἥμενον ἄλλων
ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο·
καί ῥα πάροιθʼ αὐτοῖο καθέζετο, καὶ λάβε γούνων
σκαιῇ, δεξιτερῇ δʼ ἄρʼ ὑπʼ ἀνθερεῶνος ἑλοῦσα
λισσομένη προσέειπε Δία Κρονίωνα ἄνακτα·
Ζεῦ πάτερ εἴ ποτε δή σε μετʼ ἀθανάτοισιν ὄνησα
ἢ ἔπει ἢ ἔργῳ, τόδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ·
τίμησόν μοι υἱὸν ὃς ὠκυμορώτατος ἄλλων
ἔπλετʼ· ἀτάρ μιν νῦν γε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
ἠτίμησεν· ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.
ἀλλὰ σύ πέρ μιν τῖσον Ὀλύμπιε μητίετα Ζεῦ·
τόφρα δʼ ἐπὶ Τρώεσσι τίθει κράτος ὄφρʼ ἂν Ἀχαιοὶ
υἱὸν ἐμὸν τίσωσιν ὀφέλλωσίν τέ ἑ τιμῇ.
ὣς φάτο· τὴν δʼ οὔ τι προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς,
ἀλλʼ ἀκέων δὴν ἧστο· Θέτις δʼ ὡς ἥψατο γούνων
ὣς ἔχετʼ ἐμπεφυυῖα, καὶ εἴρετο δεύτερον αὖτις·
νημερτὲς μὲν δή μοι ὑπόσχεο καὶ κατάνευσον
ἢ ἀπόειπʼ, ἐπεὶ οὔ τοι ἔπι δέος, ὄφρʼ ἐῢ εἰδέω
ὅσσον ἐγὼ μετὰ πᾶσιν ἀτιμοτάτη θεός εἰμι.
τὴν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
ἦ δὴ λοίγια ἔργʼ ὅ τέ μʼ ἐχθοδοπῆσαι ἐφήσεις
Ἥρῃ ὅτʼ ἄν μʼ ἐρέθῃσιν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν·
ἣ δὲ καὶ αὔτως μʼ αἰεὶ ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι
νεικεῖ, καί τέ μέ φησι μάχῃ Τρώεσσιν ἀρήγειν.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν αὖτις ἀπόστιχε μή τι νοήσῃ
Ἥρη· ἐμοὶ δέ κε ταῦτα μελήσεται ὄφρα τελέσσω·
εἰ δʼ ἄγε τοι κεφαλῇ κατανεύσομαι ὄφρα πεποίθῃς·
τοῦτο γὰρ ἐξ ἐμέθεν γε μετʼ ἀθανάτοισι μέγιστον
τέκμωρ· οὐ γὰρ ἐμὸν παλινάγρετον οὐδʼ ἀπατηλὸν
οὐδʼ ἀτελεύτητον ὅ τί κεν κεφαλῇ κατανεύσω.
ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων·
ἀμβρόσιαι δʼ ἄρα χαῖται ἐπερρώσαντο ἄνακτος
κρατὸς ἀπʼ ἀθανάτοιο· μέγαν δʼ ἐλέλιξεν Ὄλυμπον.
τώ γʼ ὣς βουλεύσαντε διέτμαγεν· ἣ μὲν ἔπειτα
εἰς ἅλα ἆλτο βαθεῖαν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,
Ζεὺς δὲ ἑὸν πρὸς δῶμα· θεοὶ δʼ ἅμα πάντες ἀνέσταν
ἐξ ἑδέων σφοῦ πατρὸς ἐναντίον· οὐδέ τις ἔτλη
μεῖναι ἐπερχόμενον, ἀλλʼ ἀντίοι ἔσταν ἅπαντες.
ὣς ὃ μὲν ἔνθα καθέζετʼ ἐπὶ θρόνου· οὐδέ μιν Ἥρη
ἠγνοίησεν ἰδοῦσʼ ὅτι οἱ συμφράσσατο βουλὰς
ἀργυρόπεζα Θέτις θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος.
αὐτίκα κερτομίοισι Δία Κρονίωνα προσηύδα·
τίς δʼ αὖ τοι δολομῆτα θεῶν συμφράσσατο βουλάς;
αἰεί τοι φίλον ἐστὶν ἐμεῦ ἀπὸ νόσφιν ἐόντα
κρυπτάδια φρονέοντα δικαζέμεν· οὐδέ τί πώ μοι
πρόφρων τέτληκας εἰπεῖν ἔπος ὅττι νοήσῃς.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·
Ἥρη μὴ δὴ πάντας ἐμοὺς ἐπιέλπεο μύθους
εἰδήσειν· χαλεποί τοι ἔσοντʼ ἀλόχῳ περ ἐούσῃ·
ἀλλʼ ὃν μέν κʼ ἐπιεικὲς ἀκουέμεν οὔ τις ἔπειτα
οὔτε θεῶν πρότερος τὸν εἴσεται οὔτʼ ἀνθρώπων·
ὃν δέ κʼ ἐγὼν ἀπάνευθε θεῶν ἐθέλωμι νοῆσαι
μή τι σὺ ταῦτα ἕκαστα διείρεο μηδὲ μετάλλα.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη·
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες;
καὶ λίην σε πάρος γʼ οὔτʼ εἴρομαι οὔτε μεταλλῶ,
ἀλλὰ μάλʼ εὔκηλος τὰ φράζεαι ἅσσʼ ἐθέλῃσθα.
νῦν δʼ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μή σε παρείπῃ
ἀργυρόπεζα Θέτις θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος·
ἠερίη γὰρ σοί γε παρέζετο καὶ λάβε γούνων·
τῇ σʼ ὀΐω κατανεῦσαι ἐτήτυμον ὡς Ἀχιλῆα
τιμήσῃς, ὀλέσῃς δὲ πολέας ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
δαιμονίη αἰεὶ μὲν ὀΐεαι οὐδέ σε λήθω·
πρῆξαι δʼ ἔμπης οὔ τι δυνήσεαι, ἀλλʼ ἀπὸ θυμοῦ
μᾶλλον ἐμοὶ ἔσεαι· τὸ δέ τοι καὶ ῥίγιον ἔσται.
εἰ δʼ οὕτω τοῦτʼ ἐστὶν ἐμοὶ μέλλει φίλον εἶναι·
ἀλλʼ ἀκέουσα κάθησο, ἐμῷ δʼ ἐπιπείθεο μύθῳ,
μή νύ τοι οὐ χραίσμωσιν ὅσοι θεοί εἰσʼ ἐν Ὀλύμπῳ
ἆσσον ἰόνθʼ, ὅτε κέν τοι ἀάπτους χεῖρας ἐφείω.
ὣς ἔφατʼ ἔδεισεν δὲ βοῶπις πότνια Ἥρη,
καί ῥʼ ἀκέουσα καθῆστο ἐπιγνάμψασα φίλον κῆρ·
ὄχθησαν δʼ ἀνὰ δῶμα Διὸς θεοὶ Οὐρανίωνες·
τοῖσιν δʼ Ἥφαιστος κλυτοτέχνης ἦρχʼ ἀγορεύειν
μητρὶ φίλῃ ἐπίηρα φέρων λευκωλένῳ Ἥρῃ·
ἦ δὴ λοίγια ἔργα τάδʼ ἔσσεται οὐδʼ ἔτʼ ἀνεκτά,
εἰ δὴ σφὼ ἕνεκα θνητῶν ἐριδαίνετον ὧδε,
ἐν δὲ θεοῖσι κολῳὸν ἐλαύνετον· οὐδέ τι δαιτὸς
ἐσθλῆς ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ τὰ χερείονα νικᾷ.
μητρὶ δʼ ἐγὼ παράφημι καὶ αὐτῇ περ νοεούσῃ
πατρὶ φίλῳ ἐπίηρα φέρειν Διί, ὄφρα μὴ αὖτε
νεικείῃσι πατήρ, σὺν δʼ ἡμῖν δαῖτα ταράξῃ.
εἴ περ γάρ κʼ ἐθέλῃσιν Ὀλύμπιος ἀστεροπητὴς
ἐξ ἑδέων στυφελίξαι· ὃ γὰρ πολὺ φέρτατός ἐστιν.
ἀλλὰ σὺ τὸν ἐπέεσσι καθάπτεσθαι μαλακοῖσιν·
αὐτίκʼ ἔπειθʼ ἵλαος Ὀλύμπιος ἔσσεται ἡμῖν.
ὣς ἄρʼ ἔφη καὶ ἀναΐξας δέπας ἀμφικύπελλον
μητρὶ φίλῃ ἐν χειρὶ τίθει καί μιν προσέειπε·
τέτλαθι μῆτερ ἐμή, καὶ ἀνάσχεο κηδομένη περ,
μή σε φίλην περ ἐοῦσαν ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἴδωμαι
θεινομένην, τότε δʼ οὔ τι δυνήσομαι ἀχνύμενός περ
χραισμεῖν· ἀργαλέος γὰρ Ὀλύμπιος ἀντιφέρεσθαι·
ἤδη γάρ με καὶ ἄλλοτʼ ἀλεξέμεναι μεμαῶτα
ῥῖψε ποδὸς τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ θεσπεσίοιο,
πᾶν δʼ ἦμαρ φερόμην, ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντι
κάππεσον ἐν Λήμνῳ, ὀλίγος δʼ ἔτι θυμὸς ἐνῆεν·
ἔνθά με Σίντιες ἄνδρες ἄφαρ κομίσαντο πεσόντα.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
μειδήσασα δὲ παιδὸς ἐδέξατο χειρὶ κύπελλον·
αὐτὰρ ὃ τοῖς ἄλλοισι θεοῖς ἐνδέξια πᾶσιν
οἰνοχόει γλυκὺ νέκταρ ἀπὸ κρητῆρος ἀφύσσων·
ἄσβεστος δʼ ἄρʼ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσιν
ὡς ἴδον Ἥφαιστον διὰ δώματα ποιπνύοντα.
ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης,
οὐ μὲν φόρμιγγος περικαλλέος ἣν ἔχʼ Ἀπόλλων,
Μουσάων θʼ αἳ ἄειδον ἀμειβόμεναι ὀπὶ καλῇ.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο,
οἳ μὲν κακκείοντες ἔβαν οἶκον δὲ ἕκαστος,
ἧχι ἑκάστῳ δῶμα περικλυτὸς ἀμφιγυήεις
Ἥφαιστος ποίησεν ἰδυίῃσι πραπίδεσσι·
Ζεὺς δὲ πρὸς ὃν λέχος ἤϊʼ Ὀλύμπιος ἀστεροπητής,
ἔνθα πάρος κοιμᾶθʼ ὅτε μιν γλυκὺς ὕπνος ἱκάνοι·
ἔνθα καθεῦδʼ ἀναβάς, παρὰ δὲ χρυσόθρονος Ἥρη.

### Book 2

ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες ἱπποκορυσταὶ
εὗδον παννύχιοι, Δία δʼ οὐκ ἔχε νήδυμος ὕπνος,
ἀλλʼ ὅ γε μερμήριζε κατὰ φρένα ὡς Ἀχιλῆα
τιμήσῃ, ὀλέσῃ δὲ πολέας ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλή,
πέμψαι ἐπʼ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι οὖλον ὄνειρον·
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
βάσκʼ ἴθι οὖλε ὄνειρε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν·
ἐλθὼν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
πάντα μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορευέμεν ὡς ἐπιτέλλω·
θωρῆξαί ἑ κέλευε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
πανσυδίῃ· νῦν γάρ κεν ἕλοι πόλιν εὐρυάγυιαν
Τρώων· οὐ γὰρ ἔτʼ ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες
ἀθάνατοι φράζονται· ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδεʼ ἐφῆπται.
ὣς φάτο, βῆ δʼ ἄρʼ ὄνειρος ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε·
καρπαλίμως δʼ ἵκανε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
βῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα· τὸν δὲ κίχανεν
εὕδοντʼ ἐν κλισίῃ, περὶ δʼ ἀμβρόσιος κέχυθʼ ὕπνος.
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς Νηληΐῳ υἷι ἐοικώς
Νέστορι, τόν ῥα μάλιστα γερόντων τῖʼ Ἀγαμέμνων·
τῷ μιν ἐεισάμενος προσεφώνεε θεῖος ὄνειρος·
εὕδεις Ἀτρέος υἱὲ δαΐφρονος ἱπποδάμοιο·
οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα
ᾧ λαοί τʼ ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα μέμηλε·
νῦν δʼ ἐμέθεν ξύνες ὦκα· Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι,
ὃς σεῦ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδʼ ἐλεαίρει.
θωρῆξαί σε κέλευσε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
πανσυδίῃ· νῦν γάρ κεν ἕλοις πόλιν εὐρυάγυιαν
Τρώων· οὐ γὰρ ἔτʼ ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες
ἀθάνατοι φράζονται· ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδεʼ ἐφῆπται
ἐκ Διός· ἀλλὰ σὺ σῇσιν ἔχε φρεσί, μηδέ σε λήθη
αἱρείτω εὖτʼ ἄν σε μελίφρων ὕπνος ἀνήῃ.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπεβήσετο, τὸν δὲ λίπʼ αὐτοῦ
τὰ φρονέοντʼ ἀνὰ θυμὸν ἅ ῥʼ οὐ τελέεσθαι ἔμελλον·
φῆ γὰρ ὅ γʼ αἱρήσειν Πριάμου πόλιν ἤματι κείνῳ
νήπιος, οὐδὲ τὰ ᾔδη ἅ ῥα Ζεὺς μήδετο ἔργα·
θήσειν γὰρ ἔτʼ ἔμελλεν ἐπʼ ἄλγεά τε στοναχάς τε
Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
ἔγρετο δʼ ἐξ ὕπνου, θείη δέ μιν ἀμφέχυτʼ ὀμφή·
ἕζετο δʼ ὀρθωθείς, μαλακὸν δʼ ἔνδυνε χιτῶνα
καλὸν νηγάτεον, περὶ δὲ μέγα βάλλετο φᾶρος·
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον·
εἵλετο δὲ σκῆπτρον πατρώϊον ἄφθιτον αἰεὶ
σὺν τῷ ἔβη κατὰ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·
ἠὼς μέν ῥα θεὰ προσεβήσετο μακρὸν Ὄλυμπον
Ζηνὶ φόως ἐρέουσα καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισιν·
αὐτὰρ ὃ κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε
κηρύσσειν ἀγορὴν δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς·
οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δʼ ἠγείροντο μάλʼ ὦκα·
βουλὴν δὲ πρῶτον μεγαθύμων ἷζε γερόντων
Νεστορέῃ παρὰ νηῒ Πυλοιγενέος βασιλῆος·
τοὺς ὅ γε συγκαλέσας πυκινὴν ἀρτύνετο βουλήν·
κλῦτε φίλοι· θεῖός μοι ἐνύπνιον ἦλθεν ὄνειρος
ἀμβροσίην διὰ νύκτα· μάλιστα δὲ Νέστορι δίῳ
εἶδός τε μέγεθός τε φυήν τʼ ἄγχιστα ἐῴκει·
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί με πρὸς μῦθον ἔειπεν·
εὕδεις Ἀτρέος υἱὲ δαΐφρονος ἱπποδάμοιο·
οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα,
ᾧ λαοί τʼ ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα μέμηλε·
νῦν δʼ ἐμέθεν ξύνες ὦκα· Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι,
ὃς σεῦ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδʼ ἐλεαίρει·
θωρῆξαί σε κέλευσε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
πανσυδίῃ· νῦν γάρ κεν ἕλοις πόλιν εὐρυάγυιαν
Τρώων· οὐ γὰρ ἔτʼ ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες
ἀθάνατοι φράζονται· ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδεʼ ἐφῆπται
ἐκ Διός· ἀλλὰ σὺ σῇσιν ἔχε φρεσίν· ὣς ὃ μὲν εἰπὼν
ᾤχετʼ ἀποπτάμενος, ἐμὲ δὲ γλυκὺς ὕπνος ἀνῆκεν.
ἀλλʼ ἄγετʼ αἴ κέν πως θωρήξομεν υἷας Ἀχαιῶν·
πρῶτα δʼ ἐγὼν ἔπεσιν πειρήσομαι, ἣ θέμις ἐστί,
καὶ φεύγειν σὺν νηυσὶ πολυκλήϊσι κελεύσω·
ὑμεῖς δʼ ἄλλοθεν ἄλλος ἐρητύειν ἐπέεσσιν.
ἤτοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, τοῖσι δʼ ἀνέστη
Νέστωρ, ὅς ῥα Πύλοιο ἄναξ ἦν ἠμαθόεντος,
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
εἰ μέν τις τὸν ὄνειρον Ἀχαιῶν ἄλλος ἔνισπε
ψεῦδός κεν φαῖμεν καὶ νοσφιζοίμεθα μᾶλλον·
νῦν δʼ ἴδεν ὃς μέγʼ ἄριστος Ἀχαιῶν εὔχεται εἶναι·
ἀλλʼ ἄγετʼ αἴ κέν πως θωρήξομεν υἷας Ἀχαιῶν.
ὣς ἄρα φωνήσας βουλῆς ἐξῆρχε νέεσθαι,
οἳ δʼ ἐπανέστησαν πείθοντό τε ποιμένι λαῶν
σκηπτοῦχοι βασιλῆες· ἐπεσσεύοντο δὲ λαοί.
ἠΰτε ἔθνεα εἶσι μελισσάων ἁδινάων
πέτρης ἐκ γλαφυρῆς αἰεὶ νέον ἐρχομενάων,
βοτρυδὸν δὲ πέτονται ἐπʼ ἄνθεσιν εἰαρινοῖσιν·
αἳ μέν τʼ ἔνθα ἅλις πεποτήαται, αἳ δέ τε ἔνθα·
ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
ἠϊόνος προπάροιθε βαθείης ἐστιχόωντο
ἰλαδὸν εἰς ἀγορήν· μετὰ δέ σφισιν ὄσσα δεδήει
ὀτρύνουσʼ ἰέναι Διὸς ἄγγελος· οἳ δʼ ἀγέροντο.
τετρήχει δʼ ἀγορή, ὑπὸ δὲ στεναχίζετο γαῖα
λαῶν ἱζόντων, ὅμαδος δʼ ἦν· ἐννέα δέ σφεας
κήρυκες βοόωντες ἐρήτυον, εἴ ποτʼ ἀϋτῆς
σχοίατʼ, ἀκούσειαν δὲ διοτρεφέων βασιλήων.
σπουδῇ δʼ ἕζετο λαός, ἐρήτυθεν δὲ καθʼ ἕδρας
παυσάμενοι κλαγγῆς· ἀνὰ δὲ κρείων Ἀγαμέμνων
ἔστη σκῆπτρον ἔχων τὸ μὲν Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
Ἥφαιστος μὲν δῶκε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι,
αὐτὰρ ἄρα Ζεὺς δῶκε διακτόρῳ ἀργεϊφόντῃ·
Ἑρμείας δὲ ἄναξ δῶκεν Πέλοπι πληξίππῳ,
αὐτὰρ ὃ αὖτε Πέλοψ δῶκʼ Ἀτρέϊ ποιμένι λαῶν,
Ἀτρεὺς δὲ θνῄσκων ἔλιπεν πολύαρνι Θυέστῃ,
αὐτὰρ ὃ αὖτε Θυέστʼ Ἀγαμέμνονι λεῖπε φορῆναι,
πολλῇσιν νήσοισι καὶ Ἄργεϊ παντὶ ἀνάσσειν.
τῷ ὅ γʼ ἐρεισάμενος ἔπεʼ Ἀργείοισι μετηύδα·
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
Ζεύς με μέγα Κρονίδης ἄτῃ ἐνέδησε βαρείῃ,
σχέτλιος, ὃς πρὶν μέν μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν
Ἴλιον ἐκπέρσαντʼ εὐτείχεον ἀπονέεσθαι,
νῦν δὲ κακὴν ἀπάτην βουλεύσατο, καί με κελεύει
δυσκλέα Ἄργος ἱκέσθαι, ἐπεὶ πολὺν ὤλεσα λαόν.
οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον εἶναι,
ὃς δὴ πολλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα
ἠδʼ ἔτι καὶ λύσει· τοῦ γὰρ κράτος ἐστὶ μέγιστον.
αἰσχρὸν γὰρ τόδε γʼ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι
μὰψ οὕτω τοιόνδε τοσόνδε τε λαὸν Ἀχαιῶν
ἄπρηκτον πόλεμον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι
ἀνδράσι παυροτέροισι, τέλος δʼ οὔ πώ τι πέφανται·
εἴ περ γάρ κʼ ἐθέλοιμεν Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
ὅρκια πιστὰ ταμόντες ἀριθμηθήμεναι ἄμφω,
Τρῶας μὲν λέξασθαι ἐφέστιοι ὅσσοι ἔασιν,
ἡμεῖς δʼ ἐς δεκάδας διακοσμηθεῖμεν Ἀχαιοί,
Τρώων δʼ ἄνδρα ἕκαστοι ἑλοίμεθα οἰνοχοεύειν,
πολλαί κεν δεκάδες δευοίατο οἰνοχόοιο.
τόσσον ἐγώ φημι πλέας ἔμμεναι υἷας Ἀχαιῶν
Τρώων, οἳ ναίουσι κατὰ πτόλιν· ἀλλʼ ἐπίκουροι
πολλέων ἐκ πολίων ἐγχέσπαλοι ἄνδρες ἔασιν,
οἵ με μέγα πλάζουσι καὶ οὐκ εἰῶσʼ ἐθέλοντα
Ἰλίου ἐκπέρσαι εὖ ναιόμενον πτολίεθρον.
ἐννέα δὴ βεβάασι Διὸς μεγάλου ἐνιαυτοί,
καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται·
αἳ δέ που ἡμέτεραί τʼ ἄλοχοι καὶ νήπια τέκνα
εἵατʼ ἐνὶ μεγάροις ποτιδέγμεναι· ἄμμι δὲ ἔργον
αὔτως ἀκράαντον οὗ εἵνεκα δεῦρʼ ἱκόμεσθα.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες·
φεύγωμεν σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·
οὐ γὰρ ἔτι Τροίην αἱρήσομεν εὐρυάγυιαν.
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε
πᾶσι μετὰ πληθὺν ὅσοι οὐ βουλῆς ἐπάκουσαν·
κινήθη δʼ ἀγορὴ φὴ κύματα μακρὰ θαλάσσης
πόντου Ἰκαρίοιο, τὰ μέν τʼ Εὖρός τε Νότος τε
ὤρορʼ ἐπαΐξας πατρὸς Διὸς ἐκ νεφελάων.
ὡς δʼ ὅτε κινήσῃ Ζέφυρος βαθὺ λήϊον ἐλθὼν
λάβρος ἐπαιγίζων, ἐπί τʼ ἠμύει ἀσταχύεσσιν,
ὣς τῶν πᾶσʼ ἀγορὴ κινήθη· τοὶ δʼ ἀλαλητῷ
νῆας ἔπʼ ἐσσεύοντο, ποδῶν δʼ ὑπένερθε κονίη
ἵστατʼ ἀειρομένη· τοὶ δʼ ἀλλήλοισι κέλευον
ἅπτεσθαι νηῶν ἠδʼ ἑλκέμεν εἰς ἅλα δῖαν,
οὐρούς τʼ ἐξεκάθαιρον· ἀϋτὴ δʼ οὐρανὸν ἷκεν
οἴκαδε ἱεμένων· ὑπὸ δʼ ᾕρεον ἕρματα νηῶν.
ἔνθά κεν Ἀργείοισιν ὑπέρμορα νόστος ἐτύχθη
εἰ μὴ Ἀθηναίην Ἥρη πρὸς μῦθον ἔειπεν·
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη,
οὕτω δὴ οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Ἀργεῖοι φεύξονται ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης,
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ λίποιεν
Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλοὶ Ἀχαιῶν
ἐν Τροίῃ ἀπόλοντο φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης·
ἀλλʼ ἴθι νῦν κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·
σοῖς ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρήτυε φῶτα ἕκαστον,
μηδὲ ἔα νῆας ἅλα δʼ ἑλκέμεν ἀμφιελίσσας.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα·
καρπαλίμως δʼ ἵκανε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
εὗρεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν ἀτάλαντον
ἑσταότʼ· οὐδʼ ὅ γε νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης
ἅπτετʼ, ἐπεί μιν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἵκανεν·
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη·
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
οὕτω δὴ οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
φεύξεσθʼ ἐν νήεσσι πολυκλήϊσι πεσόντες,
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ λίποιτε
Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλοὶ Ἀχαιῶν
ἐν Τροίῃ ἀπόλοντο φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης;
ἀλλʼ ἴθι νῦν κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν, μηδʼ ἔτʼ ἐρώει,
σοῖς δʼ ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρήτυε φῶτα ἕκαστον,
μηδὲ ἔα νῆας ἅλα δʼ ἑλκέμεν ἀμφιελίσσας.
ὣς φάθʼ, ὃ δὲ ξυνέηκε θεᾶς ὄπα φωνησάσης,
βῆ δὲ θέειν, ἀπὸ δὲ χλαῖναν βάλε· τὴν δὲ κόμισσε
κῆρυξ Εὐρυβάτης Ἰθακήσιος ὅς οἱ ὀπήδει·
αὐτὸς δʼ Ἀτρεΐδεω Ἀγαμέμνονος ἀντίος ἐλθὼν
δέξατό οἱ σκῆπτρον πατρώϊον ἄφθιτον αἰεί·
σὺν τῷ ἔβη κατὰ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
ὅν τινα μὲν βασιλῆα καὶ ἔξοχον ἄνδρα κιχείη
τὸν δʼ ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρητύσασκε παραστάς·
δαιμόνιʼ οὔ σε ἔοικε κακὸν ὣς δειδίσσεσθαι,
ἀλλʼ αὐτός τε κάθησο καὶ ἄλλους ἵδρυε λαούς·
οὐ γάρ πω σάφα οἶσθʼ οἷος νόος Ἀτρεΐωνος·
νῦν μὲν πειρᾶται, τάχα δʼ ἴψεται υἷας Ἀχαιῶν.
ἐν βουλῇ δʼ οὐ πάντες ἀκούσαμεν οἷον ἔειπε.
μή τι χολωσάμενος ῥέξῃ κακὸν υἷας Ἀχαιῶν·
θυμὸς δὲ μέγας ἐστὶ διοτρεφέων βασιλήων,
τιμὴ δʼ ἐκ Διός ἐστι, φιλεῖ δέ ἑ μητίετα Ζεύς.
ὃν δʼ αὖ δήμου τʼ ἄνδρα ἴδοι βοόωντά τʼ ἐφεύροι,
τὸν σκήπτρῳ ἐλάσασκεν ὁμοκλήσασκέ τε μύθῳ·
δαιμόνιʼ ἀτρέμας ἧσο καὶ ἄλλων μῦθον ἄκουε,
οἳ σέο φέρτεροί εἰσι, σὺ δʼ ἀπτόλεμος καὶ ἄναλκις
οὔτέ ποτʼ ἐν πολέμῳ ἐναρίθμιος οὔτʼ ἐνὶ βουλῇ·
οὐ μέν πως πάντες βασιλεύσομεν ἐνθάδʼ Ἀχαιοί·
οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη· εἷς κοίρανος ἔστω,
εἷς βασιλεύς, ᾧ δῶκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω
σκῆπτρόν τʼ ἠδὲ θέμιστας, ἵνά σφισι βουλεύῃσι.
ὣς ὅ γε κοιρανέων δίεπε στρατόν· οἳ δʼ ἀγορὴν δὲ
αὖτις ἐπεσσεύοντο νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
ἠχῇ, ὡς ὅτε κῦμα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
αἰγιαλῷ μεγάλῳ βρέμεται, σμαραγεῖ δέ τε πόντος.
ἄλλοι μέν ῥʼ ἕζοντο, ἐρήτυθεν δὲ καθʼ ἕδρας·
Θερσίτης δʼ ἔτι μοῦνος ἀμετροεπὴς ἐκολῴα,
ὃς ἔπεα φρεσὶν ᾗσιν ἄκοσμά τε πολλά τε ᾔδη
μάψ, ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον, ἐριζέμεναι βασιλεῦσιν,
ἀλλʼ ὅ τι οἱ εἴσαιτο γελοίϊον Ἀργείοισιν
ἔμμεναι· αἴσχιστος δὲ ἀνὴρ ὑπὸ Ἴλιον ἦλθε·
φολκὸς ἔην, χωλὸς δʼ ἕτερον πόδα· τὼ δέ οἱ ὤμω
κυρτὼ ἐπὶ στῆθος συνοχωκότε· αὐτὰρ ὕπερθε
φοξὸς ἔην κεφαλήν, ψεδνὴ δʼ ἐπενήνοθε λάχνη.
ἔχθιστος δʼ Ἀχιλῆϊ μάλιστʼ ἦν ἠδʼ Ὀδυσῆϊ·
τὼ γὰρ νεικείεσκε· τότʼ αὖτʼ Ἀγαμέμνονι δίῳ
ὀξέα κεκλήγων λέγʼ ὀνείδεα· τῷ δʼ ἄρʼ Ἀχαιοὶ
ἐκπάγλως κοτέοντο νεμέσσηθέν τʼ ἐνὶ θυμῷ.
αὐτὰρ ὃ μακρὰ βοῶν Ἀγαμέμνονα νείκεε μύθῳ·
Ἀτρεΐδη τέο δʼ αὖτʼ ἐπιμέμφεαι ἠδὲ χατίζεις;
πλεῖαί τοι χαλκοῦ κλισίαι, πολλαὶ δὲ γυναῖκες
εἰσὶν ἐνὶ κλισίῃς ἐξαίρετοι, ἅς τοι Ἀχαιοὶ
πρωτίστῳ δίδομεν εὖτʼ ἂν πτολίεθρον ἕλωμεν.
ἦ ἔτι καὶ χρυσοῦ ἐπιδεύεαι, ὅν κέ τις οἴσει
Τρώων ἱπποδάμων ἐξ Ἰλίου υἷος ἄποινα,
ὅν κεν ἐγὼ δήσας ἀγάγω ἢ ἄλλος Ἀχαιῶν,
ἠὲ γυναῖκα νέην, ἵνα μίσγεαι ἐν φιλότητι,
ἥν τʼ αὐτὸς ἀπονόσφι κατίσχεαι; οὐ μὲν ἔοικεν
ἀρχὸν ἐόντα κακῶν ἐπιβασκέμεν υἷας Ἀχαιῶν.
ὦ πέπονες κάκʼ ἐλέγχεʼ Ἀχαιΐδες οὐκέτʼ Ἀχαιοὶ
οἴκαδέ περ σὺν νηυσὶ νεώμεθα, τόνδε δʼ ἐῶμεν
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ γέρα πεσσέμεν, ὄφρα ἴδηται
ἤ ῥά τί οἱ χἠμεῖς προσαμύνομεν ἦε καὶ οὐκί·
ὃς καὶ νῦν Ἀχιλῆα ἕο μέγʼ ἀμείνονα φῶτα
ἠτίμησεν· ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.
ἀλλὰ μάλʼ οὐκ Ἀχιλῆϊ χόλος φρεσίν, ἀλλὰ μεθήμων·
ἦ γὰρ ἂν Ἀτρεΐδη νῦν ὕστατα λωβήσαιο·
ὣς φάτο νεικείων Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν,
Θερσίτης· τῷ δʼ ὦκα παρίστατο δῖος Ὀδυσσεύς,
καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν χαλεπῷ ἠνίπαπε μύθῳ·
Θερσῖτʼ ἀκριτόμυθε, λιγύς περ ἐὼν ἀγορητής,
ἴσχεο, μηδʼ ἔθελʼ οἶος ἐριζέμεναι βασιλεῦσιν·
οὐ γὰρ ἐγὼ σέο φημὶ χερειότερον βροτὸν ἄλλον
ἔμμεναι, ὅσσοι ἅμʼ Ἀτρεΐδῃς ὑπὸ Ἴλιον ἦλθον.
τὼ οὐκ ἂν βασιλῆας ἀνὰ στόμʼ ἔχων ἀγορεύοις,
καί σφιν ὀνείδεά τε προφέροις, νόστόν τε φυλάσσοις.
οὐδέ τί πω σάφα ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα,
ἢ εὖ ἦε κακῶς νοστήσομεν υἷες Ἀχαιῶν.
τὼ νῦν Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
ἧσαι ὀνειδίζων, ὅτι οἱ μάλα πολλὰ διδοῦσιν
ἥρωες Δαναοί· σὺ δὲ κερτομέων ἀγορεύεις.
ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
εἴ κʼ ἔτι σʼ ἀφραίνοντα κιχήσομαι ὥς νύ περ ὧδε,
μηκέτʼ ἔπειτʼ Ὀδυσῆϊ κάρη ὤμοισιν ἐπείη,
μηδʼ ἔτι Τηλεμάχοιο πατὴρ κεκλημένος εἴην,
εἰ μὴ ἐγώ σε λαβὼν ἀπὸ μὲν φίλα εἵματα δύσω,
χλαῖνάν τʼ ἠδὲ χιτῶνα, τά τʼ αἰδῶ ἀμφικαλύπτει,
αὐτὸν δὲ κλαίοντα θοὰς ἐπὶ νῆας ἀφήσω
πεπλήγων ἀγορῆθεν ἀεικέσσι πληγῇσιν.
ὣς ἄρʼ ἔφη, σκήπτρῳ δὲ μετάφρενον ἠδὲ καὶ ὤμω
πλῆξεν· ὃ δʼ ἰδνώθη, θαλερὸν δέ οἱ ἔκπεσε δάκρυ·
σμῶδιξ δʼ αἱματόεσσα μεταφρένου ἐξυπανέστη
σκήπτρου ὕπο χρυσέου· ὃ δʼ ἄρʼ ἕζετο τάρβησέν τε,
ἀλγήσας δʼ ἀχρεῖον ἰδὼν ἀπομόρξατο δάκρυ.
οἳ δὲ καὶ ἀχνύμενοί περ ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν·
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
ὢ πόποι ἦ δὴ μυρίʼ Ὀδυσσεὺς ἐσθλὰ ἔοργε
βουλάς τʼ ἐξάρχων ἀγαθὰς πόλεμόν τε κορύσσων·
νῦν δὲ τόδε μέγʼ ἄριστον ἐν Ἀργείοισιν ἔρεξεν,
ὃς τὸν λωβητῆρα ἐπεσβόλον ἔσχʼ ἀγοράων.
οὔ θήν μιν πάλιν αὖτις ἀνήσει θυμὸς ἀγήνωρ
νεικείειν βασιλῆας ὀνειδείοις ἐπέεσσιν.
ὣς φάσαν ἣ πληθύς· ἀνὰ δʼ ὃ πτολίπορθος Ὀδυσσεὺς
ἔστη σκῆπτρον ἔχων· παρὰ δὲ γλαυκῶπις Ἀθήνη
εἰδομένη κήρυκι σιωπᾶν λαὸν ἀνώγει,
ὡς ἅμα θʼ οἳ πρῶτοί τε καὶ ὕστατοι υἷες Ἀχαιῶν
μῦθον ἀκούσειαν καὶ ἐπιφρασσαίατο βουλήν·
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
Ἀτρεΐδη νῦν δή σε ἄναξ ἐθέλουσιν Ἀχαιοὶ
πᾶσιν ἐλέγχιστον θέμεναι μερόπεσσι βροτοῖσιν,
οὐδέ τοι ἐκτελέουσιν ὑπόσχεσιν ἥν περ ὑπέσταν
ἐνθάδʼ ἔτι στείχοντες ἀπʼ Ἄργεος ἱπποβότοιο
Ἴλιον ἐκπέρσαντʼ εὐτείχεον ἀπονέεσθαι.
ὥς τε γὰρ ἢ παῖδες νεαροὶ χῆραί τε γυναῖκες
ἀλλήλοισιν ὀδύρονται οἶκον δὲ νέεσθαι.
ἦ μὴν καὶ πόνος ἐστὶν ἀνιηθέντα νέεσθαι·
καὶ γάρ τίς θʼ ἕνα μῆνα μένων ἀπὸ ἧς ἀλόχοιο
ἀσχαλάᾳ σὺν νηῒ πολυζύγῳ, ὅν περ ἄελλαι
χειμέριαι εἰλέωσιν ὀρινομένη τε θάλασσα·
ἡμῖν δʼ εἴνατός ἐστι περιτροπέων ἐνιαυτὸς
ἐνθάδε μιμνόντεσσι· τὼ οὐ νεμεσίζομʼ Ἀχαιοὺς
ἀσχαλάαν παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν· ἀλλὰ καὶ ἔμπης
αἰσχρόν τοι δηρόν τε μένειν κενεόν τε νέεσθαι.
τλῆτε φίλοι, καὶ μείνατʼ ἐπὶ χρόνον ὄφρα δαῶμεν
ἢ ἐτεὸν Κάλχας μαντεύεται ἦε καὶ οὐκί.
εὖ γὰρ δὴ τόδε ἴδμεν ἐνὶ φρεσίν, ἐστὲ δὲ πάντες
μάρτυροι, οὓς μὴ κῆρες ἔβαν θανάτοιο φέρουσαι·
χθιζά τε καὶ πρωΐζʼ ὅτʼ ἐς Αὐλίδα νῆες Ἀχαιῶν
ἠγερέθοντο κακὰ Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ φέρουσαι,
ἡμεῖς δʼ ἀμφὶ περὶ κρήνην ἱεροὺς κατὰ βωμοὺς
ἕρδομεν ἀθανάτοισι τεληέσσας ἑκατόμβας
καλῇ ὑπὸ πλατανίστῳ ὅθεν ῥέεν ἀγλαὸν ὕδωρ·
ἔνθʼ ἐφάνη μέγα σῆμα· δράκων ἐπὶ νῶτα δαφοινὸς
σμερδαλέος, τόν ῥʼ αὐτὸς Ὀλύμπιος ἧκε φόως δέ,
βωμοῦ ὑπαΐξας πρός ῥα πλατάνιστον ὄρουσεν.
ἔνθα δʼ ἔσαν στρουθοῖο νεοσσοί, νήπια τέκνα,
ὄζῳ ἐπʼ ἀκροτάτῳ πετάλοις ὑποπεπτηῶτες
ὀκτώ, ἀτὰρ μήτηρ ἐνάτη ἦν ἣ τέκε τέκνα·
ἔνθʼ ὅ γε τοὺς ἐλεεινὰ κατήσθιε τετριγῶτας·
μήτηρ δʼ ἀμφεποτᾶτο ὀδυρομένη φίλα τέκνα·
τὴν δʼ ἐλελιξάμενος πτέρυγος λάβεν ἀμφιαχυῖαν.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ τέκνα φάγε στρουθοῖο καὶ αὐτήν,
τὸν μὲν ἀρίζηλον θῆκεν θεὸς ὅς περ ἔφηνε·
λᾶαν γάρ μιν ἔθηκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω·
ἡμεῖς δʼ ἑσταότες θαυμάζομεν οἷον ἐτύχθη.
ὡς οὖν δεινὰ πέλωρα θεῶν εἰσῆλθʼ ἑκατόμβας,
Κάλχας δʼ αὐτίκʼ ἔπειτα θεοπροπέων ἀγόρευε·
τίπτʼ ἄνεῳ ἐγένεσθε κάρη κομόωντες Ἀχαιοί;
ἡμῖν μὲν τόδʼ ἔφηνε τέρας μέγα μητίετα Ζεὺς
ὄψιμον ὀψιτέλεστον, ὅου κλέος οὔ ποτʼ ὀλεῖται.
ὡς οὗτος κατὰ τέκνα φάγε στρουθοῖο καὶ αὐτὴν
ὀκτώ, ἀτὰρ μήτηρ ἐνάτη ἦν ἣ τέκε τέκνα,
ὣς ἡμεῖς τοσσαῦτʼ ἔτεα πτολεμίξομεν αὖθι,
τῷ δεκάτῳ δὲ πόλιν αἱρήσομεν εὐρυάγυιαν.
κεῖνος τὼς ἀγόρευε· τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.
ἀλλʼ ἄγε μίμνετε πάντες ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
αὐτοῦ εἰς ὅ κεν ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἕλωμεν.
ὣς ἔφατʼ, Ἀργεῖοι δὲ μέγʼ ἴαχον, ἀμφὶ δὲ νῆες
σμερδαλέον κονάβησαν ἀϋσάντων ὑπʼ Ἀχαιῶν,
μῦθον ἐπαινήσαντες Ὀδυσσῆος θείοιο·
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
ὦ πόποι ἦ δὴ παισὶν ἐοικότες ἀγοράασθε
νηπιάχοις οἷς οὔ τι μέλει πολεμήϊα ἔργα.
πῇ δὴ συνθεσίαι τε καὶ ὅρκια βήσεται ἥμιν;
ἐν πυρὶ δὴ βουλαί τε γενοίατο μήδεά τʼ ἀνδρῶν
σπονδαί τʼ ἄκρητοι καὶ δεξιαί, ᾗς ἐπέπιθμεν·
αὔτως γὰρ ἐπέεσσʼ ἐριδαίνομεν, οὐδέ τι μῆχος
εὑρέμεναι δυνάμεσθα, πολὺν χρόνον ἐνθάδʼ ἐόντες.
Ἀτρεΐδη σὺ δʼ ἔθʼ ὡς πρὶν ἔχων ἀστεμφέα βουλὴν
ἄρχευʼ Ἀργείοισι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας,
τούσδε δʼ ἔα φθινύθειν ἕνα καὶ δύο, τοί κεν Ἀχαιῶν
νόσφιν βουλεύωσʼ· ἄνυσις δʼ οὐκ ἔσσεται αὐτῶν·
πρὶν Ἄργος δʼ ἰέναι πρὶν καὶ Διὸς αἰγιόχοιο
γνώμεναι εἴ τε ψεῦδος ὑπόσχεσις εἴ τε καὶ οὐκί.
φημὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα
ἤματι τῷ ὅτε νηυσὶν ἐν ὠκυπόροισιν ἔβαινον
Ἀργεῖοι Τρώεσσι φόνον καὶ κῆρα φέροντες
ἀστράπτων ἐπιδέξιʼ ἐναίσιμα σήματα φαίνων.
τὼ μή τις πρὶν ἐπειγέσθω οἶκον δὲ νέεσθαι
πρίν τινα πὰρ Τρώων ἀλόχῳ κατακοιμηθῆναι,
τίσασθαι δʼ Ἑλένης ὁρμήματά τε στοναχάς τε.
εἰ δέ τις ἐκπάγλως ἐθέλει οἶκον δὲ νέεσθαι
ἁπτέσθω ἧς νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης,
ὄφρα πρόσθʼ ἄλλων θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ.
ἀλλὰ ἄναξ αὐτός τʼ εὖ μήδεο πείθεό τʼ ἄλλῳ·
οὔ τοι ἀπόβλητον ἔπος ἔσσεται ὅττί κεν εἴπω·
κρῖνʼ ἄνδρας κατὰ φῦλα κατὰ φρήτρας Ἀγάμεμνον,
ὡς φρήτρη φρήτρηφιν ἀρήγῃ, φῦλα δὲ φύλοις.
εἰ δέ κεν ὣς ἕρξῃς καί τοι πείθωνται Ἀχαιοί,
γνώσῃ ἔπειθʼ ὅς θʼ ἡγεμόνων κακὸς ὅς τέ νυ λαῶν
ἠδʼ ὅς κʼ ἐσθλὸς ἔῃσι· κατὰ σφέας γὰρ μαχέονται.
γνώσεαι δʼ εἰ καὶ θεσπεσίῃ πόλιν οὐκ ἀλαπάξεις,
ἦ ἀνδρῶν κακότητι καὶ ἀφραδίῃ πολέμοιο.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
ἦ μὰν αὖτʼ ἀγορῇ νικᾷς γέρον υἷας Ἀχαιῶν.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
τοιοῦτοι δέκα μοι συμφράδμονες εἶεν Ἀχαιῶν·
τώ κε τάχʼ ἠμύσειε πόλις Πριάμοιο ἄνακτος
χερσὶν ὑφʼ ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη τε.
ἀλλά μοι αἰγίοχος Κρονίδης Ζεὺς ἄλγεʼ ἔδωκεν,
ὅς με μετʼ ἀπρήκτους ἔριδας καὶ νείκεα βάλλει.
καὶ γὰρ ἐγὼν Ἀχιλεύς τε μαχεσσάμεθʼ εἵνεκα κούρης
ἀντιβίοις ἐπέεσσιν, ἐγὼ δʼ ἦρχον χαλεπαίνων·
εἰ δέ ποτʼ ἔς γε μίαν βουλεύσομεν, οὐκέτʼ ἔπειτα
Τρωσὶν ἀνάβλησις κακοῦ ἔσσεται οὐδʼ ἠβαιόν.
νῦν δʼ ἔρχεσθʼ ἐπὶ δεῖπνον ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.
εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δʼ ἀσπίδα θέσθω,
εὖ δέ τις ἵπποισιν δεῖπνον δότω ὠκυπόδεσσιν,
εὖ δέ τις ἅρματος ἀμφὶς ἰδὼν πολέμοιο μεδέσθω,
ὥς κε πανημέριοι στυγερῷ κρινώμεθʼ Ἄρηϊ.
οὐ γὰρ παυσωλή γε μετέσσεται οὐδʼ ἠβαιὸν
εἰ μὴ νὺξ ἐλθοῦσα διακρινέει μένος ἀνδρῶν.
ἱδρώσει μέν τευ τελαμὼν ἀμφὶ στήθεσφιν
ἀσπίδος ἀμφιβρότης, περὶ δʼ ἔγχεϊ χεῖρα καμεῖται·
ἱδρώσει δέ τευ ἵππος ἐΰξοον ἅρμα τιταίνων.
ὃν δέ κʼ ἐγὼν ἀπάνευθε μάχης ἐθέλοντα νοήσω
μιμνάζειν παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν, οὔ οἱ ἔπειτα
ἄρκιον ἐσσεῖται φυγέειν κύνας ἠδʼ οἰωνούς.
ὣς ἔφατʼ, Ἀργεῖοι δὲ μέγʼ ἴαχον ὡς ὅτε κῦμα
ἀκτῇ ἐφʼ ὑψηλῇ, ὅτε κινήσῃ Νότος ἐλθών,
προβλῆτι σκοπέλῳ· τὸν δʼ οὔ ποτε κύματα λείπει
παντοίων ἀνέμων, ὅτʼ ἂν ἔνθʼ ἢ ἔνθα γένωνται.
ἀνστάντες δʼ ὀρέοντο κεδασθέντες κατὰ νῆας,
κάπνισσάν τε κατὰ κλισίας, καὶ δεῖπνον ἕλοντο.
ἄλλος δʼ ἄλλῳ ἔρεζε θεῶν αἰειγενετάων
εὐχόμενος θάνατόν τε φυγεῖν καὶ μῶλον Ἄρηος.
αὐτὰρ ὃ βοῦν ἱέρευσε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
πίονα πενταέτηρον ὑπερμενέϊ Κρονίωνι,
κίκλησκεν δὲ γέροντας ἀριστῆας Παναχαιῶν,
Νέστορα μὲν πρώτιστα καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα,
αὐτὰρ ἔπειτʼ Αἴαντε δύω καὶ Τυδέος υἱόν,
ἕκτον δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν ἀτάλαντον.
αὐτόματος δέ οἱ ἦλθε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·
ᾔδεε γὰρ κατὰ θυμὸν ἀδελφεὸν ὡς ἐπονεῖτο.
βοῦν δὲ περιστήσαντο καὶ οὐλοχύτας ἀνέλοντο·
τοῖσιν δʼ εὐχόμενος μετέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
Ζεῦ κύδιστε μέγιστε κελαινεφὲς αἰθέρι ναίων
μὴ πρὶν ἐπʼ ἠέλιον δῦναι καὶ ἐπὶ κνέφας ἐλθεῖν
πρίν με κατὰ πρηνὲς βαλέειν Πριάμοιο μέλαθρον
αἰθαλόεν, πρῆσαι δὲ πυρὸς δηΐοιο θύρετρα,
Ἑκτόρεον δὲ χιτῶνα περὶ στήθεσσι δαΐξαι
χαλκῷ ῥωγαλέον· πολέες δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἑταῖροι
πρηνέες ἐν κονίῃσιν ὀδὰξ λαζοίατο γαῖαν.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἄρα πώ οἱ ἐπεκραίαινε Κρονίων,
ἀλλʼ ὅ γε δέκτο μὲν ἱρά, πόνον δʼ ἀμέγαρτον ὄφελλεν.
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο,
αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν,
μηρούς τʼ ἐξέταμον κατά τε κνίσῃ ἐκάλυψαν
δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπʼ αὐτῶν δʼ ὠμοθέτησαν.
καὶ τὰ μὲν ἂρ σχίζῃσιν ἀφύλλοισιν κατέκαιον,
σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ἀμπείραντες ὑπείρεχον Ἡφαίστοιο.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο,
μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν,
ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
τοῖς ἄρα μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον,
μηκέτι νῦν δήθʼ αὖθι λεγώμεθα, μηδʼ ἔτι δηρὸν
ἀμβαλλώμεθα ἔργον ὃ δὴ θεὸς ἐγγυαλίζει.
ἀλλʼ ἄγε κήρυκες μὲν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
λαὸν κηρύσσοντες ἀγειρόντων κατὰ νῆας,
ἡμεῖς δʼ ἀθρόοι ὧδε κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
ἴομεν ὄφρα κε θᾶσσον ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων.
αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε
κηρύσσειν πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς·
οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δʼ ἠγείροντο μάλʼ ὦκα.
οἳ δʼ ἀμφʼ Ἀτρεΐωνα διοτρεφέες βασιλῆες
θῦνον κρίνοντες, μετὰ δὲ γλαυκῶπις Ἀθήνη
αἰγίδʼ ἔχουσʼ ἐρίτιμον ἀγήρων ἀθανάτην τε,
τῆς ἑκατὸν θύσανοι παγχρύσεοι ἠερέθονται,
πάντες ἐϋπλεκέες, ἑκατόμβοιος δὲ ἕκαστος·
σὺν τῇ παιφάσσουσα διέσσυτο λαὸν Ἀχαιῶν
ὀτρύνουσʼ ἰέναι· ἐν δὲ σθένος ὦρσεν ἑκάστῳ
καρδίῃ ἄλληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
τοῖσι δʼ ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετʼ ἠὲ νέεσθαι
ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
ἠΰτε πῦρ ἀΐδηλον ἐπιφλέγει ἄσπετον ὕλην
οὔρεος ἐν κορυφῇς, ἕκαθεν δέ τε φαίνεται αὐγή,
ὣς τῶν ἐρχομένων ἀπὸ χαλκοῦ θεσπεσίοιο
αἴγλη παμφανόωσα διʼ αἰθέρος οὐρανὸν ἷκε.
τῶν δʼ ὥς τʼ ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών,
ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
ἐς πεδίον προχέοντο Σκαμάνδριον· αὐτὰρ ὑπὸ χθὼν
σμερδαλέον κονάβιζε ποδῶν αὐτῶν τε καὶ ἵππων.
ἔσταν δʼ ἐν λειμῶνι Σκαμανδρίῳ ἀνθεμόεντι
μυρίοι, ὅσσά τε φύλλα καὶ ἄνθεα γίγνεται ὥρῃ.
ἠΰτε μυιάων ἁδινάων ἔθνεα πολλὰ
αἵ τε κατὰ σταθμὸν ποιμνήϊον ἠλάσκουσιν
ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ ὅτε τε γλάγος ἄγγεα δεύει,
τόσσοι ἐπὶ Τρώεσσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
ἐν πεδίῳ ἵσταντο διαρραῖσαι μεμαῶτες.
τοὺς δʼ ὥς τʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν αἰπόλοι ἄνδρες
ῥεῖα διακρίνωσιν ἐπεί κε νομῷ μιγέωσιν,
ὣς τοὺς ἡγεμόνες διεκόσμεον ἔνθα καὶ ἔνθα
ὑσμίνην δʼ ἰέναι, μετὰ δὲ κρείων Ἀγαμέμνων
ὄμματα καὶ κεφαλὴν ἴκελος Διὶ τερπικεραύνῳ,
Ἄρεϊ δὲ ζώνην, στέρνον δὲ Ποσειδάωνι.
ἠΰτε βοῦς ἀγέληφι μέγʼ ἔξοχος ἔπλετο πάντων
ταῦρος· ὃ γάρ τε βόεσσι μεταπρέπει ἀγρομένῃσι·
τοῖον ἄρʼ Ἀτρεΐδην θῆκε Ζεὺς ἤματι κείνῳ
ἐκπρεπέʼ ἐν πολλοῖσι καὶ ἔξοχον ἡρώεσσιν.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματʼ ἔχουσαι·
ὑμεῖς γὰρ θεαί ἐστε πάρεστέ τε ἴστέ τε πάντα,
ἡμεῖς δὲ κλέος οἶον ἀκούομεν οὐδέ τι ἴδμεν·
οἵ τινες ἡγεμόνες Δαναῶν καὶ κοίρανοι ἦσαν·
πληθὺν δʼ οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ὀνομήνω,
οὐδʼ εἴ μοι δέκα μὲν γλῶσσαι, δέκα δὲ στόματʼ εἶεν,
φωνὴ δʼ ἄρρηκτος, χάλκεον δέ μοι ἦτορ ἐνείη,
εἰ μὴ Ὀλυμπιάδες Μοῦσαι Διὸς αἰγιόχοιο
θυγατέρες μνησαίαθʼ ὅσοι ὑπὸ Ἴλιον ἦλθον·
ἀρχοὺς αὖ νηῶν ἐρέω νῆάς τε προπάσας.
Βοιωτῶν μὲν Πηνέλεως καὶ Λήϊτος ἦρχον
Ἀρκεσίλαός τε Προθοήνωρ τε Κλονίος τε,
οἵ θʼ Ὑρίην ἐνέμοντο καὶ Αὐλίδα πετρήεσσαν
Σχοῖνόν τε Σκῶλόν τε πολύκνημόν τʼ Ἐτεωνόν,
Θέσπειαν Γραῖάν τε καὶ εὐρύχορον Μυκαλησσόν,
οἵ τʼ ἀμφʼ Ἅρμʼ ἐνέμοντο καὶ Εἰλέσιον καὶ Ἐρυθράς,
οἵ τʼ Ἐλεῶνʼ εἶχον ἠδʼ Ὕλην καὶ Πετεῶνα,
Ὠκαλέην Μεδεῶνά τʼ ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
Κώπας Εὔτρησίν τε πολυτρήρωνά τε Θίσβην,
οἵ τε Κορώνειαν καὶ ποιήενθʼ Ἁλίαρτον,
οἵ τε Πλάταιαν ἔχον ἠδʼ οἳ Γλισᾶντʼ ἐνέμοντο,
οἵ θʼ Ὑποθήβας εἶχον ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
Ὀγχηστόν θʼ ἱερὸν Ποσιδήϊον ἀγλαὸν ἄλσος,
οἵ τε πολυστάφυλον Ἄρνην ἔχον, οἵ τε Μίδειαν
Νῖσάν τε ζαθέην Ἀνθηδόνα τʼ ἐσχατόωσαν·
τῶν μὲν πεντήκοντα νέες κίον, ἐν δὲ ἑκάστῃ
κοῦροι Βοιωτῶν ἑκατὸν καὶ εἴκοσι βαῖνον.
οἳ δʼ Ἀσπληδόνα ναῖον ἰδʼ Ὀρχομενὸν Μινύειον,
τῶν ἦρχʼ Ἀσκάλαφος καὶ Ἰάλμενος υἷες Ἄρηος
οὓς τέκεν Ἀστυόχη δόμῳ Ἄκτορος Ἀζεΐδαο,
παρθένος αἰδοίη ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
Ἄρηϊ κρατερῷ· ὃ δέ οἱ παρελέξατο λάθρῃ·
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
αὐτὰρ Φωκήων Σχεδίος καὶ Ἐπίστροφος ἦρχον
υἷες Ἰφίτου μεγαθύμου Ναυβολίδαο,
οἳ Κυπάρισσον ἔχον Πυθῶνά τε πετρήεσσαν
Κρῖσάν τε ζαθέην καὶ Δαυλίδα καὶ Πανοπῆα,
οἵ τʼ Ἀνεμώρειαν καὶ Ὑάμπολιν ἀμφενέμοντο,
οἵ τʼ ἄρα πὰρ ποταμὸν Κηφισὸν δῖον ἔναιον,
οἵ τε Λίλαιαν ἔχον πηγῇς ἔπι Κηφισοῖο·
τοῖς δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
οἳ μὲν Φωκήων στίχας ἵστασαν ἀμφιέποντες,
Βοιωτῶν δʼ ἔμπλην ἐπʼ ἀριστερὰ θωρήσσοντο.
Λοκρῶν δʼ ἡγεμόνευεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας
μείων, οὔ τι τόσος γε ὅσος Τελαμώνιος Αἴας
ἀλλὰ πολὺ μείων· ὀλίγος μὲν ἔην λινοθώρηξ,
ἐγχείῃ δʼ ἐκέκαστο Πανέλληνας καὶ Ἀχαιούς·
οἳ Κῦνόν τʼ ἐνέμοντʼ Ὀπόεντά τε Καλλίαρόν τε
Βῆσσάν τε Σκάρφην τε καὶ Αὐγειὰς ἐρατεινὰς
Τάρφην τε Θρόνιον τε Βοαγρίου ἀμφὶ ῥέεθρα·
τῷ δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο
Λοκρῶν, οἳ ναίουσι πέρην ἱερῆς Εὐβοίης.
οἳ δʼ Εὔβοιαν ἔχον μένεα πνείοντες Ἄβαντες
Χαλκίδα τʼ Εἰρέτριάν τε πολυστάφυλόν θʼ Ἱστίαιαν
Κήρινθόν τʼ ἔφαλον Δίου τʼ αἰπὺ πτολίεθρον,
οἵ τε Κάρυστον ἔχον ἠδʼ οἳ Στύρα ναιετάασκον,
τῶν αὖθʼ ἡγεμόνευʼ Ἐλεφήνωρ ὄζος Ἄρηος
Χαλκωδοντιάδης μεγαθύμων ἀρχὸς Ἀβάντων.
τῷ δʼ ἅμʼ Ἄβαντες ἕποντο θοοὶ ὄπιθεν κομόωντες
αἰχμηταὶ μεμαῶτες ὀρεκτῇσιν μελίῃσι
θώρηκας ῥήξειν δηΐων ἀμφὶ στήθεσσι·
τῷ δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
οἳ δʼ ἄρʼ Ἀθήνας εἶχον ἐϋκτίμενον πτολίεθρον
δῆμον Ἐρεχθῆος μεγαλήτορος, ὅν ποτʼ Ἀθήνη
θρέψε Διὸς θυγάτηρ, τέκε δὲ ζείδωρος ἄρουρα,
κὰδ δʼ ἐν Ἀθήνῃς εἷσεν ἑῷ ἐν πίονι νηῷ·
ἔνθα δέ μιν ταύροισι καὶ ἀρνειοῖς ἱλάονται
κοῦροι Ἀθηναίων περιτελλομένων ἐνιαυτῶν·
τῶν αὖθʼ ἡγεμόνευʼ υἱὸς Πετεῶο Μενεσθεύς.
τῷ δʼ οὔ πώ τις ὁμοῖος ἐπιχθόνιος γένετʼ ἀνὴρ
κοσμῆσαι ἵππους τε καὶ ἀνέρας ἀσπιδιώτας·
Νέστωρ οἶος ἔριζεν· ὃ γὰρ προγενέστερος ἦεν·
τῷ δʼ ἅμα πεντήκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Αἴας δʼ ἐκ Σαλαμῖνος ἄγεν δυοκαίδεκα νῆας,
στῆσε δʼ ἄγων ἵνʼ Ἀθηναίων ἵσταντο φάλαγγες.
οἳ δʼ Ἄργός τʼ εἶχον Τίρυνθά τε τειχιόεσσαν
Ἑρμιόνην Ἀσίνην τε, βαθὺν κατὰ κόλπον ἐχούσας,
Τροιζῆνʼ Ἠϊόνας τε καὶ ἀμπελόεντʼ Ἐπίδαυρον,
οἵ τʼ ἔχον Αἴγιναν Μάσητά τε κοῦροι Ἀχαιῶν,
τῶν αὖθʼ ἡγεμόνευε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης
καὶ Σθένελος, Καπανῆος ἀγακλειτοῦ φίλος υἱός·
τοῖσι δʼ ἅμʼ Εὐρύαλος τρίτατος κίεν ἰσόθεος φὼς
Μηκιστέος υἱὸς Ταλαϊονίδαο ἄνακτος·
συμπάντων δʼ ἡγεῖτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
τοῖσι δʼ ἅμʼ ὀγδώκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
οἳ δὲ Μυκήνας εἶχον ἐϋκτίμενον πτολίεθρον
ἀφνειόν τε Κόρινθον ἐϋκτιμένας τε Κλεωνάς,
Ὀρνειάς τʼ ἐνέμοντο Ἀραιθυρέην τʼ ἐρατεινὴν
καὶ Σικυῶνʼ, ὅθʼ ἄρʼ Ἄδρηστος πρῶτʼ ἐμβασίλευεν,
οἵ θʼ Ὑπερησίην τε καὶ αἰπεινὴν Γονόεσσαν
Πελλήνην τʼ εἶχον ἠδʼ Αἴγιον ἀμφενέμοντο
Αἰγιαλόν τʼ ἀνὰ πάντα καὶ ἀμφʼ Ἑλίκην εὐρεῖαν,
τῶν ἑκατὸν νηῶν ἦρχε κρείων Ἀγαμέμνων
Ἀτρεΐδης· ἅμα τῷ γε πολὺ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι
λαοὶ ἕποντʼ· ἐν δʼ αὐτὸς ἐδύσετο νώροπα χαλκὸν
κυδιόων, πᾶσιν δὲ μετέπρεπεν ἡρώεσσιν
οὕνεκʼ ἄριστος ἔην πολὺ δὲ πλείστους ἄγε λαούς.
οἳ δʼ εἶχον κοίλην Λακεδαίμονα κητώεσσαν,
Φᾶρίν τε Σπάρτην τε πολυτρήρωνά τε Μέσσην,
Βρυσειάς τʼ ἐνέμοντο καὶ Αὐγειὰς ἐρατεινάς,
οἵ τʼ ἄρʼ Ἀμύκλας εἶχον Ἕλος τʼ ἔφαλον πτολίεθρον,
οἵ τε Λάαν εἶχον ἠδʼ Οἴτυλον ἀμφενέμοντο,
τῶν οἱ ἀδελφεὸς ἦρχε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
ἑξήκοντα νεῶν· ἀπάτερθε δὲ θωρήσσοντο·
ἐν δʼ αὐτὸς κίεν ᾗσι προθυμίῃσι πεποιθὼς
ὀτρύνων πόλεμον δέ· μάλιστα δὲ ἵετο θυμῷ
τίσασθαι Ἑλένης ὁρμήματά τε στοναχάς τε.
οἳ δὲ Πύλον τʼ ἐνέμοντο καὶ Ἀρήνην ἐρατεινὴν
καὶ Θρύον Ἀλφειοῖο πόρον καὶ ἐΰκτιτον Αἰπὺ
καὶ Κυπαρισσήεντα καὶ Ἀμφιγένειαν ἔναιον
καὶ Πτελεὸν καὶ Ἕλος καὶ Δώριον, ἔνθά τε Μοῦσαι
ἀντόμεναι Θάμυριν τὸν Θρήϊκα παῦσαν ἀοιδῆς
Οἰχαλίηθεν ἰόντα παρʼ Εὐρύτου Οἰχαλιῆος·
στεῦτο γὰρ εὐχόμενος νικησέμεν εἴ περ ἂν αὐταὶ
Μοῦσαι ἀείδοιεν κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο·
αἳ δὲ χολωσάμεναι πηρὸν θέσαν, αὐτὰρ ἀοιδὴν
θεσπεσίην ἀφέλοντο καὶ ἐκλέλαθον κιθαριστύν·
τῶν αὖθʼ ἡγεμόνευε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
τῷ δʼ ἐνενήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
οἳ δʼ ἔχον Ἀρκαδίην ὑπὸ Κυλλήνης ὄρος αἰπὺ
Αἰπύτιον παρὰ τύμβον ἵνʼ ἀνέρες ἀγχιμαχηταί,
οἳ Φενεόν τʼ ἐνέμοντο καὶ Ὀρχομενὸν πολύμηλον
Ῥίπην τε Στρατίην τε καὶ ἠνεμόεσσαν Ἐνίσπην
καὶ Τεγέην εἶχον καὶ Μαντινέην ἐρατεινὴν
Στύμφηλόν τʼ εἶχον καὶ Παρρασίην ἐνέμοντο,
τῶν ἦρχʼ Ἀγκαίοιο πάϊς κρείων Ἀγαπήνωρ
ἑξήκοντα νεῶν· πολέες δʼ ἐν νηῒ ἑκάστῃ
Ἀρκάδες ἄνδρες ἔβαινον ἐπιστάμενοι πολεμίζειν.
αὐτὸς γάρ σφιν δῶκεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
νῆας ἐϋσσέλμους περάαν ἐπὶ οἴνοπα πόντον
Ἀτρεΐδης, ἐπεὶ οὔ σφι θαλάσσια ἔργα μεμήλει.
οἳ δʼ ἄρα Βουπράσιόν τε καὶ Ἤλιδα δῖαν ἔναιον
ὅσσον ἐφʼ Ὑρμίνη καὶ Μύρσινος ἐσχατόωσα
πέτρη τʼ Ὠλενίη καὶ Ἀλήσιον ἐντὸς ἐέργει,
τῶν αὖ τέσσαρες ἀρχοὶ ἔσαν, δέκα δʼ ἀνδρὶ ἑκάστῳ
νῆες ἕποντο θοαί, πολέες δʼ ἔμβαινον Ἐπειοί.
τῶν μὲν ἄρʼ Ἀμφίμαχος καὶ Θάλπιος ἡγησάσθην
υἷες ὃ μὲν Κτεάτου, ὃ δʼ ἄρʼ Εὐρύτου, Ἀκτορίωνε·
τῶν δʼ Ἀμαρυγκεΐδης ἦρχε κρατερὸς Διώρης·
τῶν δὲ τετάρτων ἦρχε Πολύξεινος θεοειδὴς
υἱὸς Ἀγασθένεος Αὐγηϊάδαο ἄνακτος.
οἳ δʼ ἐκ Δουλιχίοιο Ἐχινάων θʼ ἱεράων
νήσων, αἳ ναίουσι πέρην ἁλὸς Ἤλιδος ἄντα,
τῶν αὖθʼ ἡγεμόνευε Μέγης ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Φυλεΐδης, ὃν τίκτε Διῒ φίλος ἱππότα Φυλεύς,
ὅς ποτε Δουλίχιον δʼ ἀπενάσσατο πατρὶ χολωθείς·
τῷ δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς ἦγε Κεφαλλῆνας μεγαθύμους,
οἵ ῥʼ Ἰθάκην εἶχον καὶ Νήριτον εἰνοσίφυλλον
καὶ Κροκύλειʼ ἐνέμοντο καὶ Αἰγίλιπα τρηχεῖαν,
οἵ τε Ζάκυνθον ἔχον ἠδʼ οἳ Σάμον ἀμφενέμοντο,
οἵ τʼ ἤπειρον ἔχον ἠδʼ ἀντιπέραιʼ ἐνέμοντο·
τῶν μὲν Ὀδυσσεὺς ἦρχε Διὶ μῆτιν ἀτάλαντος·
τῷ δʼ ἅμα νῆες ἕποντο δυώδεκα μιλτοπάρῃοι.
Αἰτωλῶν δʼ ἡγεῖτο Θόας Ἀνδραίμονος υἱός,
οἳ Πλευρῶνʼ ἐνέμοντο καὶ Ὤλενον ἠδὲ Πυλήνην
Χαλκίδα τʼ ἀγχίαλον Καλυδῶνά τε πετρήεσσαν·
οὐ γὰρ ἔτʼ Οἰνῆος μεγαλήτορος υἱέες ἦσαν,
οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ αὐτὸς ἔην, θάνε δὲ ξανθὸς Μελέαγρος·
τῷ δʼ ἐπὶ πάντʼ ἐτέταλτο ἀνασσέμεν Αἰτωλοῖσι·
τῷ δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Κρητῶν δʼ Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευεν,
οἳ Κνωσόν τʼ εἶχον Γόρτυνά τε τειχιόεσσαν,
Λύκτον Μίλητόν τε καὶ ἀργινόεντα Λύκαστον
Φαιστόν τε Ῥύτιόν τε, πόλεις εὖ ναιετοώσας,
ἄλλοι θʼ οἳ Κρήτην ἑκατόμπολιν ἀμφενέμοντο.
τῶν μὲν ἄρʼ Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευε
Μηριόνης τʼ ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ·
τοῖσι δʼ ἅμʼ ὀγδώκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Τληπόλεμος δʼ Ἡρακλεΐδης ἠΰς τε μέγας τε
ἐκ Ῥόδου ἐννέα νῆας ἄγεν Ῥοδίων ἀγερώχων,
οἳ Ῥόδον ἀμφενέμοντο διὰ τρίχα κοσμηθέντες
Λίνδον Ἰηλυσόν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον.
τῶν μὲν Τληπόλεμος δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευεν,
ὃν τέκεν Ἀστυόχεια βίῃ Ἡρακληείῃ,
τὴν ἄγετʼ ἐξ Ἐφύρης ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος
πέρσας ἄστεα πολλὰ διοτρεφέων αἰζηῶν.
Τληπόλεμος δʼ ἐπεὶ οὖν τράφʼ ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ,
αὐτίκα πατρὸς ἑοῖο φίλον μήτρωα κατέκτα
ἤδη γηράσκοντα Λικύμνιον ὄζον Ἄρηος·
αἶψα δὲ νῆας ἔπηξε, πολὺν δʼ ὅ γε λαὸν ἀγείρας
βῆ φεύγων ἐπὶ πόντον· ἀπείλησαν γάρ οἱ ἄλλοι
υἱέες υἱωνοί τε βίης Ἡρακληείης.
αὐτὰρ ὅ γʼ ἐς Ῥόδον ἷξεν ἀλώμενος ἄλγεα πάσχων·
τριχθὰ δὲ ᾤκηθεν καταφυλαδόν, ἠδὲ φίληθεν
ἐκ Διός, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσει,
καί σφιν θεσπέσιον πλοῦτον κατέχευε Κρονίων.
Νιρεὺς αὖ Σύμηθεν ἄγε τρεῖς νῆας ἐΐσας
Νιρεὺς Ἀγλαΐης υἱὸς Χαρόποιό τʼ ἄνακτος
Νιρεύς, ὃς κάλλιστος ἀνὴρ ὑπὸ Ἴλιον ἦλθε
τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐωνα·
ἀλλʼ ἀλαπαδνὸς ἔην, παῦρος δέ οἱ εἵπετο λαός.
οἳ δʼ ἄρα Νίσυρόν τʼ εἶχον Κράπαθόν τε Κάσον τε
καὶ Κῶν Εὐρυπύλοιο πόλιν νήσους τε Καλύδνας,
τῶν αὖ Φείδιππός τε καὶ Ἄντιφος ἡγησάσθην
Θεσσαλοῦ υἷε δύω Ἡρακλεΐδαο ἄνακτος·
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
νῦν αὖ τοὺς ὅσσοι τὸ Πελασγικὸν Ἄργος ἔναιον,
οἵ τʼ Ἄλον οἵ τʼ Ἀλόπην οἵ τε Τρηχῖνα νέμοντο,
οἵ τʼ εἶχον Φθίην ἠδʼ Ἑλλάδα καλλιγύναικα,
Μυρμιδόνες δὲ καλεῦντο καὶ Ἕλληνες καὶ Ἀχαιοί,
τῶν αὖ πεντήκοντα νεῶν ἦν ἀρχὸς Ἀχιλλεύς.
ἀλλʼ οἵ γʼ οὐ πολέμοιο δυσηχέος ἐμνώοντο·
οὐ γὰρ ἔην ὅς τίς σφιν ἐπὶ στίχας ἡγήσαιτο·
κεῖτο γὰρ ἐν νήεσσι ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
κούρης χωόμενος Βρισηΐδος ἠϋκόμοιο,
τὴν ἐκ Λυρνησσοῦ ἐξείλετο πολλὰ μογήσας
Λυρνησσὸν διαπορθήσας καὶ τείχεα Θήβης,
κὰδ δὲ Μύνητʼ ἔβαλεν καὶ Ἐπίστροφον ἐγχεσιμώρους,
υἱέας Εὐηνοῖο Σεληπιάδαο ἄνακτος·
τῆς ὅ γε κεῖτʼ ἀχέων, τάχα δʼ ἀνστήσεσθαι ἔμελλεν.
οἳ δʼ εἶχον Φυλάκην καὶ Πύρασον ἀνθεμόεντα
Δήμητρος τέμενος, Ἴτωνά τε μητέρα μήλων,
ἀγχίαλόν τʼ Ἀντρῶνα ἰδὲ Πτελεὸν λεχεποίην,
τῶν αὖ Πρωτεσίλαος ἀρήϊος ἡγεμόνευε
ζωὸς ἐών· τότε δʼ ἤδη ἔχεν κάτα γαῖα μέλαινα.
τοῦ δὲ καὶ ἀμφιδρυφὴς ἄλοχος Φυλάκῃ ἐλέλειπτο
καὶ δόμος ἡμιτελής· τὸν δʼ ἔκτανε Δάρδανος ἀνὴρ
νηὸς ἀποθρῴσκοντα πολὺ πρώτιστον Ἀχαιῶν.
οὐδὲ μὲν οὐδʼ οἳ ἄναρχοι ἔσαν, πόθεόν γε μὲν ἀρχόν·
ἀλλά σφεας κόσμησε Ποδάρκης ὄζος Ἄρηος
Ἰφίκλου υἱὸς πολυμήλου Φυλακίδαο
αὐτοκασίγνητος μεγαθύμου Πρωτεσιλάου
ὁπλότερος γενεῇ· ὁ δʼ ἅμα πρότερος καὶ ἀρείων
ἥρως Πρωτεσίλαος ἀρήϊος· οὐδέ τι λαοὶ
δεύονθʼ ἡγεμόνος, πόθεόν γε μὲν ἐσθλὸν ἐόντα·
τῷ δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
οἳ δὲ Φερὰς ἐνέμοντο παραὶ Βοιβηΐδα λίμνην
Βοίβην καὶ Γλαφύρας καὶ ἐϋκτιμένην Ἰαωλκόν,
τῶν ἦρχʼ Ἀδμήτοιο φίλος πάϊς ἕνδεκα νηῶν
Εὔμηλος, τὸν ὑπʼ Ἀδμήτῳ τέκε δῖα γυναικῶν
Ἄλκηστις Πελίαο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστη.
οἳ δʼ ἄρα Μηθώνην καὶ Θαυμακίην ἐνέμοντο
καὶ Μελίβοιαν ἔχον καὶ Ὀλιζῶνα τρηχεῖαν,
τῶν δὲ Φιλοκτήτης ἦρχεν τόξων ἐῢ εἰδὼς
ἑπτὰ νεῶν· ἐρέται δʼ ἐν ἑκάστῃ πεντήκοντα
ἐμβέβασαν τόξων εὖ εἰδότες ἶφι μάχεσθαι.
ἀλλʼ ὃ μὲν ἐν νήσῳ κεῖτο κρατέρʼ ἄλγεα πάσχων
Λήμνῳ ἐν ἠγαθέῃ, ὅθι μιν λίπον υἷες Ἀχαιῶν
ἕλκεϊ μοχθίζοντα κακῷ ὀλοόφρονος ὕδρου·
ἔνθʼ ὅ γε κεῖτʼ ἀχέων· τάχα δὲ μνήσεσθαι ἔμελλον
Ἀργεῖοι παρὰ νηυσὶ Φιλοκτήταο ἄνακτος.
οὐδὲ μὲν οὐδʼ οἳ ἄναρχοι ἔσαν, πόθεόν γε μὲν ἀρχόν·
ἀλλὰ Μέδων κόσμησεν Ὀϊλῆος νόθος υἱός,
τόν ῥʼ ἔτεκεν Ῥήνη ὑπʼ Ὀϊλῆϊ πτολιπόρθῳ.
οἳ δʼ εἶχον Τρίκκην καὶ Ἰθώμην κλωμακόεσσαν,
οἵ τʼ ἔχον Οἰχαλίην πόλιν Εὐρύτου Οἰχαλιῆος,
τῶν αὖθʼ ἡγείσθην Ἀσκληπιοῦ δύο παῖδε
ἰητῆρʼ ἀγαθὼ Ποδαλείριος ἠδὲ Μαχάων·
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
οἳ δʼ ἔχον Ὀρμένιον, οἵ τε κρήνην Ὑπέρειαν,
οἵ τʼ ἔχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα,
τῶν ἦρχʼ Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός·
τῷ δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
οἳ δʼ Ἄργισσαν ἔχον καὶ Γυρτώνην ἐνέμοντο,
Ὄρθην Ἠλώνην τε πόλιν τʼ Ὀλοοσσόνα λευκήν,
τῶν αὖθʼ ἡγεμόνευε μενεπτόλεμος Πολυποίτης
υἱὸς Πειριθόοιο τὸν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς·
τόν ῥʼ ὑπὸ Πειριθόῳ τέκετο κλυτὸς Ἱπποδάμεια
ἤματι τῷ ὅτε Φῆρας ἐτίσατο λαχνήεντας,
τοὺς δʼ ἐκ Πηλίου ὦσε καὶ Αἰθίκεσσι πέλασσεν·
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος
υἱὸς ὑπερθύμοιο Κορώνου Καινεΐδαο·
τοῖς δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Γουνεὺς δʼ ἐκ Κύφου ἦγε δύω καὶ εἴκοσι νῆας·
τῷ δʼ Ἐνιῆνες ἕποντο μενεπτόλεμοί τε Περαιβοὶ
οἳ περὶ Δωδώνην δυσχείμερον οἰκίʼ ἔθεντο,
οἵ τʼ ἀμφʼ ἱμερτὸν Τιταρησσὸν ἔργα νέμοντο
ὅς ῥʼ ἐς Πηνειὸν προΐει καλλίρροον ὕδωρ,
οὐδʼ ὅ γε Πηνειῷ συμμίσγεται ἀργυροδίνῃ,
ἀλλά τέ μιν καθύπερθεν ἐπιρρέει ἠΰτʼ ἔλαιον·
ὅρκου γὰρ δεινοῦ Στυγὸς ὕδατός ἐστιν ἀπορρώξ.
Μαγνήτων δʼ ἦρχε Πρόθοος Τενθρηδόνος υἱός,
οἳ περὶ Πηνειὸν καὶ Πήλιον εἰνοσίφυλλον
ναίεσκον· τῶν μὲν Πρόθοος θοὸς ἡγεμόνευε,
τῷ δʼ ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
οὗτοι ἄρʼ ἡγεμόνες Δαναῶν καὶ κοίρανοι ἦσαν·
τίς τὰρ τῶν ὄχʼ ἄριστος ἔην σύ μοι ἔννεπε Μοῦσα
αὐτῶν ἠδʼ ἵππων, οἳ ἅμʼ Ἀτρεΐδῃσιν ἕποντο.
ἵπποι μὲν μέγʼ ἄρισται ἔσαν Φηρητιάδαο,
τὰς Εὔμηλος ἔλαυνε ποδώκεας ὄρνιθας ὣς
ὄτριχας οἰέτεας σταφύλῇ ἐπὶ νῶτον ἐΐσας·
τὰς ἐν Πηρείῃ θρέψʼ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
ἄμφω θηλείας, φόβον Ἄρηος φορεούσας.
ἀνδρῶν αὖ μέγʼ ἄριστος ἔην Τελαμώνιος Αἴας
ὄφρʼ Ἀχιλεὺς μήνιεν· ὃ γὰρ πολὺ φέρτατος ἦεν,
ἵπποι θʼ οἳ φορέεσκον ἀμύμονα Πηλεΐωνα.
ἀλλʼ ὃ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσι ποντοπόροισι
κεῖτʼ ἀπομηνίσας Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
Ἀτρεΐδῃ· λαοὶ δὲ παρὰ ῥηγμῖνι θαλάσσης
δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες
τόξοισίν θʼ· ἵπποι δὲ παρʼ ἅρμασιν οἷσιν ἕκαστος
λωτὸν ἐρεπτόμενοι ἐλεόθρεπτόν τε σέλινον
ἕστασαν· ἅρματα δʼ εὖ πεπυκασμένα κεῖτο ἀνάκτων
ἐν κλισίῃς· οἳ δʼ ἀρχὸν ἀρηΐφιλον ποθέοντες
φοίτων ἔνθα καὶ ἔνθα κατὰ στρατὸν οὐδὲ μάχοντο.
οἳ δʼ ἄρʼ ἴσαν ὡς εἴ τε πυρὶ χθὼν πᾶσα νέμοιτο·
γαῖα δʼ ὑπεστενάχιζε Διὶ ὣς τερπικεραύνῳ
χωομένῳ ὅτε τʼ ἀμφὶ Τυφωέϊ γαῖαν ἱμάσσῃ
εἰν Ἀρίμοις, ὅθι φασὶ Τυφωέος ἔμμεναι εὐνάς·
ὣς ἄρα τῶν ὑπὸ ποσσὶ μέγα στεναχίζετο γαῖα
ἐρχομένων· μάλα δʼ ὦκα διέπρησσον πεδίοιο.
Τρωσὶν δʼ ἄγγελος ἦλθε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
πὰρ Διὸς αἰγιόχοιο σὺν ἀγγελίῃ ἀλεγεινῇ·
οἳ δʼ ἀγορὰς ἀγόρευον ἐπὶ Πριάμοιο θύρῃσι
πάντες ὁμηγερέες ἠμὲν νέοι ἠδὲ γέροντες·
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις·
εἴσατο δὲ φθογγὴν υἷϊ Πριάμοιο Πολίτῃ,
ὃς Τρώων σκοπὸς ἷζε ποδωκείῃσι πεποιθὼς
τύμβῳ ἐπʼ ἀκροτάτῳ Αἰσυήταο γέροντος,
δέγμενος ὁππότε ναῦφιν ἀφορμηθεῖεν Ἀχαιοί·
τῷ μιν ἐεισαμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις·
ὦ γέρον αἰεί τοι μῦθοι φίλοι ἄκριτοί εἰσιν,
ὥς ποτʼ ἐπʼ εἰρήνης· πόλεμος δʼ ἀλίαστος ὄρωρεν.
ἤδη μὲν μάλα πολλὰ μάχας εἰσήλυθον ἀνδρῶν,
ἀλλʼ οὔ πω τοιόνδε τοσόνδέ τε λαὸν ὄπωπα·
λίην γὰρ φύλλοισιν ἐοικότες ἢ ψαμάθοισιν
ἔρχονται πεδίοιο μαχησόμενοι προτὶ ἄστυ.
Ἕκτορ σοὶ δὲ μάλιστʼ ἐπιτέλλομαι, ὧδε δὲ ῥέξαι·
πολλοὶ γὰρ κατὰ ἄστυ μέγα Πριάμου ἐπίκουροι,
ἄλλη δʼ ἄλλων γλῶσσα πολυσπερέων ἀνθρώπων·
τοῖσιν ἕκαστος ἀνὴρ σημαινέτω οἷσί περ ἄρχει,
τῶν δʼ ἐξηγείσθω κοσμησάμενος πολιήτας.
ὣς ἔφαθʼ, Ἕκτωρ δʼ οὔ τι θεᾶς ἔπος ἠγνοίησεν,
αἶψα δʼ ἔλυσʼ ἀγορήν· ἐπὶ τεύχεα δʼ ἐσσεύοντο·
πᾶσαι δʼ ὠΐγνυντο πύλαι, ἐκ δʼ ἔσσυτο λαὸς
πεζοί θʼ ἱππῆές τε· πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
ἔστι δέ τις προπάροιθε πόλιος αἰπεῖα κολώνη
ἐν πεδίῳ ἀπάνευθε περίδρομος ἔνθα καὶ ἔνθα,
τὴν ἤτοι ἄνδρες Βατίειαν κικλήσκουσιν,
ἀθάνατοι δέ τε σῆμα πολυσκάρθμοιο Μυρίνης·
ἔνθα τότε Τρῶές τε διέκριθεν ἠδʼ ἐπίκουροι.
Τρωσὶ μὲν ἡγεμόνευε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
Πριαμίδης· ἅμα τῷ γε πολὺ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι
λαοὶ θωρήσσοντο μεμαότες ἐγχείῃσι.
Δαρδανίων αὖτʼ ἦρχεν ἐῢς πάϊς Ἀγχίσαο
Αἰνείας, τὸν ὑπʼ Ἀγχίσῃ τέκε δῖʼ Ἀφροδίτη
Ἴδης ἐν κνημοῖσι θεὰ βροτῷ εὐνηθεῖσα,
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε δύω Ἀντήνορος υἷε
Ἀρχέλοχός τʼ Ἀκάμας τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
οἳ δὲ Ζέλειαν ἔναιον ὑπαὶ πόδα νείατον Ἴδης
ἀφνειοὶ πίνοντες ὕδωρ μέλαν Αἰσήποιο
Τρῶες, τῶν αὖτʼ ἦρχε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱὸς
Πάνδαρος, ᾧ καὶ τόξον Ἀπόλλων αὐτὸς ἔδωκεν.
οἳ δʼ Ἀδρήστειάν τʼ εἶχον καὶ δῆμον Ἀπαισοῦ
καὶ Πιτύειαν ἔχον καὶ Τηρείης ὄρος αἰπύ,
τῶν ἦρχʼ Ἄδρηστός τε καὶ Ἄμφιος λινοθώρηξ
υἷε δύω Μέροπος Περκωσίου, ὃς περὶ πάντων
ᾔδεε μαντοσύνας, οὐδὲ οὓς παῖδας ἔασκε
στείχειν ἐς πόλεμον φθισήνορα· τὼ δέ οἱ οὔ τι
πειθέσθην· κῆρες γὰρ ἄγον μέλανος θανάτοιο.
οἳ δʼ ἄρα Περκώτην καὶ Πράκτιον ἀμφενέμοντο
καὶ Σηστὸν καὶ Ἄβυδον ἔχον καὶ δῖαν Ἀρίσβην,
τῶν αὖθʼ Ὑρτακίδης ἦρχʼ Ἄσιος ὄρχαμος ἀνδρῶν,
Ἄσιος Ὑρτακίδης ὃν Ἀρίσβηθεν φέρον ἵπποι
αἴθωνες μεγάλοι ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος.
Ἱππόθοος δʼ ἄγε φῦλα Πελασγῶν ἐγχεσιμώρων
τῶν οἳ Λάρισαν ἐριβώλακα ναιετάασκον·
τῶν ἦρχʼ Ἱππόθοός τε Πύλαιός τʼ ὄζος Ἄρηος,
υἷε δύω Λήθοιο Πελασγοῦ Τευταμίδαο.
αὐτὰρ Θρήϊκας ἦγʼ Ἀκάμας καὶ Πείροος ἥρως
ὅσσους Ἑλλήσποντος ἀγάρροος ἐντὸς ἐέργει.
Εὔφημος δʼ ἀρχὸς Κικόνων ἦν αἰχμητάων
υἱὸς Τροιζήνοιο διοτρεφέος Κεάδαο.
αὐτὰρ Πυραίχμης ἄγε Παίονας ἀγκυλοτόξους
τηλόθεν ἐξ Ἀμυδῶνος ἀπʼ Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος,
Ἀξιοῦ οὗ κάλλιστον ὕδωρ ἐπικίδναται αἶαν.
Παφλαγόνων δʼ ἡγεῖτο Πυλαιμένεος λάσιον κῆρ
ἐξ Ἐνετῶν, ὅθεν ἡμιόνων γένος ἀγροτεράων,
οἵ ῥα Κύτωρον ἔχον καὶ Σήσαμον ἀμφενέμοντο
ἀμφί τε Παρθένιον ποταμὸν κλυτὰ δώματʼ ἔναιον
Κρῶμνάν τʼ Αἰγιαλόν τε καὶ ὑψηλοὺς Ἐρυθίνους.
αὐτὰρ Ἁλιζώνων Ὀδίος καὶ Ἐπίστροφος ἦρχον
τηλόθεν ἐξ Ἀλύβης, ὅθεν ἀργύρου ἐστὶ γενέθλη.
Μυσῶν δὲ Χρόμις ἦρχε καὶ Ἔννομος οἰωνιστής·
ἀλλʼ οὐκ οἰωνοῖσιν ἐρύσατο κῆρα μέλαιναν,
ἀλλʼ ἐδάμη ὑπὸ χερσὶ ποδώκεος Αἰακίδαο
ἐν ποταμῷ, ὅθι περ Τρῶας κεράϊζε καὶ ἄλλους.
Φόρκυς αὖ Φρύγας ἦγε καὶ Ἀσκάνιος θεοειδὴς
τῆλʼ ἐξ Ἀσκανίης· μέμασαν δʼ ὑσμῖνι μάχεσθαι.
Μῄοσιν αὖ Μέσθλης τε καὶ Ἄντιφος ἡγησάσθην
υἷε Ταλαιμένεος τὼ Γυγαίη τέκε λίμνη,
οἳ καὶ Μῄονας ἦγον ὑπὸ Τμώλῳ γεγαῶτας.
Νάστης αὖ Καρῶν ἡγήσατο βαρβαροφώνων,
οἳ Μίλητον ἔχον Φθιρῶν τʼ ὄρος ἀκριτόφυλλον
Μαιάνδρου τε ῥοὰς Μυκάλης τʼ αἰπεινὰ κάρηνα·
τῶν μὲν ἄρʼ Ἀμφίμαχος καὶ Νάστης ἡγησάσθην,
Νάστης Ἀμφίμαχός τε Νομίονος ἀγλαὰ τέκνα,
ὃς καὶ χρυσὸν ἔχων πόλεμον δʼ ἴεν ἠΰτε κούρη
νήπιος, οὐδέ τί οἱ τό γʼ ἐπήρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον,
ἀλλʼ ἐδάμη ὑπὸ χερσὶ ποδώκεος Αἰακίδαο
ἐν ποταμῷ, χρυσὸν δʼ Ἀχιλεὺς ἐκόμισσε δαΐφρων.
Σαρπηδὼν δʼ ἦρχεν Λυκίων καὶ Γλαῦκος ἀμύμων
τηλόθεν ἐκ Λυκίης, Ξάνθου ἄπο δινήεντος.

### Book 3

αὐτὰρ ἐπεὶ κόσμηθεν ἅμʼ ἡγεμόνεσσιν ἕκαστοι,
Τρῶες μὲν κλαγγῇ τʼ ἐνοπῇ τʼ ἴσαν ὄρνιθες ὣς
ἠΰτε περ κλαγγὴ γεράνων πέλει οὐρανόθι πρό·
αἵ τʼ ἐπεὶ οὖν χειμῶνα φύγον καὶ ἀθέσφατον ὄμβρον
κλαγγῇ ταί γε πέτονται ἐπʼ ὠκεανοῖο ῥοάων
ἀνδράσι Πυγμαίοισι φόνον καὶ κῆρα φέρουσαι·
ἠέριαι δʼ ἄρα ταί γε κακὴν ἔριδα προφέρονται.
οἳ δʼ ἄρʼ ἴσαν σιγῇ μένεα πνείοντες Ἀχαιοὶ
ἐν θυμῷ μεμαῶτες ἀλεξέμεν ἀλλήλοισιν.
εὖτʼ ὄρεος κορυφῇσι Νότος κατέχευεν ὀμίχλην
ποιμέσιν οὔ τι φίλην, κλέπτῃ δέ τε νυκτὸς ἀμείνω,
τόσσόν τίς τʼ ἐπιλεύσσει ὅσον τʼ ἐπὶ λᾶαν ἵησιν·
ὣς ἄρα τῶν ὑπὸ ποσσὶ κονίσαλος ὄρνυτʼ ἀελλὴς
ἐρχομένων· μάλα δʼ ὦκα διέπρησσον πεδίοιο.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Τρωσὶν μὲν προμάχιζεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
παρδαλέην ὤμοισιν ἔχων καὶ καμπύλα τόξα
καὶ ξίφος· αὐτὰρ δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ
πάλλων Ἀργείων προκαλίζετο πάντας ἀρίστους
ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησεν ἀρηΐφιλος Μενέλαος
ἐρχόμενον προπάροιθεν ὁμίλου μακρὰ βιβάντα,
ὥς τε λέων ἐχάρη μεγάλῳ ἐπὶ σώματι κύρσας
εὑρὼν ἢ ἔλαφον κεραὸν ἢ ἄγριον αἶγα
πεινάων· μάλα γάρ τε κατεσθίει, εἴ περ ἂν αὐτὸν
σεύωνται ταχέες τε κύνες θαλεροί τʼ αἰζηοί·
ὣς ἐχάρη Μενέλαος Ἀλέξανδρον θεοειδέα
ὀφθαλμοῖσιν ἰδών· φάτο γὰρ τίσεσθαι ἀλείτην·
αὐτίκα δʼ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
ἐν προμάχοισι φανέντα, κατεπλήγη φίλον ἦτορ,
ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων.
ὡς δʼ ὅτε τίς τε δράκοντα ἰδὼν παλίνορσος ἀπέστη
οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὑπό τε τρόμος ἔλλαβε γυῖα,
ἂψ δʼ ἀνεχώρησεν, ὦχρός τέ μιν εἷλε παρειάς,
ὣς αὖτις καθʼ ὅμιλον ἔδυ Τρώων ἀγερώχων
δείσας Ἀτρέος υἱὸν Ἀλέξανδρος θεοειδής.
τὸν δʼ Ἕκτωρ νείκεσσεν ἰδὼν αἰσχροῖς ἐπέεσσιν·
Δύσπαρι εἶδος ἄριστε γυναιμανὲς ἠπεροπευτὰ
αἴθʼ ὄφελες ἄγονός τʼ ἔμεναι ἄγαμός τʼ ἀπολέσθαι·
καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον ἦεν
ἢ οὕτω λώβην τʼ ἔμεναι καὶ ὑπόψιον ἄλλων.
ἦ που καγχαλόωσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
φάντες ἀριστῆα πρόμον ἔμμεναι, οὕνεκα καλὸν
εἶδος ἔπʼ, ἀλλʼ οὐκ ἔστι βίη φρεσὶν οὐδέ τις ἀλκή.
ἦ τοιόσδε ἐὼν ἐν ποντοπόροισι νέεσσι
πόντον ἐπιπλώσας, ἑτάρους ἐρίηρας ἀγείρας,
μιχθεὶς ἀλλοδαποῖσι γυναῖκʼ εὐειδέʼ ἀνῆγες
ἐξ ἀπίης γαίης νυὸν ἀνδρῶν αἰχμητάων
πατρί τε σῷ μέγα πῆμα πόληΐ τε παντί τε δήμῳ,
δυσμενέσιν μὲν χάρμα, κατηφείην δὲ σοὶ αὐτῷ;
οὐκ ἂν δὴ μείνειας ἀρηΐφιλον Μενέλαον;
γνοίης χʼ οἵου φωτὸς ἔχεις θαλερὴν παράκοιτιν·
οὐκ ἄν τοι χραίσμῃ κίθαρις τά τε δῶρʼ Ἀφροδίτης
ἥ τε κόμη τό τε εἶδος ὅτʼ ἐν κονίῃσι μιγείης.
ἀλλὰ μάλα Τρῶες δειδήμονες· ἦ τέ κεν ἤδη
λάϊνον ἕσσο χιτῶνα κακῶν ἕνεχʼ ὅσσα ἔοργας.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής·
Ἕκτορ ἐπεί με κατʼ αἶσαν ἐνείκεσας οὐδʼ ὑπὲρ αἶσαν·
αἰεί τοι κραδίη πέλεκυς ὥς ἐστιν ἀτειρὴς
ὅς τʼ εἶσιν διὰ δουρὸς ὑπʼ ἀνέρος ὅς ῥά τε τέχνῃ
νήϊον ἐκτάμνῃσιν, ὀφέλλει δʼ ἀνδρὸς ἐρωήν·
ὣς σοὶ ἐνὶ στήθεσσιν ἀτάρβητος νόος ἐστί·
μή μοι δῶρʼ ἐρατὰ πρόφερε χρυσέης Ἀφροδίτης·
οὔ τοι ἀπόβλητʼ ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα
ὅσσά κεν αὐτοὶ δῶσιν, ἑκὼν δʼ οὐκ ἄν τις ἕλοιτο·
νῦν αὖτʼ εἴ μʼ ἐθέλεις πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι,
ἄλλους μὲν κάθισον Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιούς,
αὐτὰρ ἔμʼ ἐν μέσσῳ καὶ ἀρηΐφιλον Μενέλαον
συμβάλετʼ ἀμφʼ Ἑλένῃ καὶ κτήμασι πᾶσι μάχεσθαι·
ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,
κτήμαθʼ ἑλὼν εὖ πάντα γυναῖκά τε οἴκαδʼ ἀγέσθω·
οἳ δʼ ἄλλοι φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ ταμόντες
ναίοιτε Τροίην ἐριβώλακα, τοὶ δὲ νεέσθων
Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ Ἀχαιΐδα καλλιγύναικα.
ὣς ἔφαθʼ, Ἕκτωρ δʼ αὖτʼ ἐχάρη μέγα μῦθον ἀκούσας,
καί ῥʼ ἐς μέσσον ἰὼν Τρώων ἀνέεργε φάλαγγας
μέσσου δουρὸς ἑλών· τοὶ δʼ ἱδρύνθησαν ἅπαντες.
τῷ δʼ ἐπετοξάζοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
ἰοῖσίν τε τιτυσκόμενοι λάεσσί τʼ ἔβαλλον·
αὐτὰρ ὃ μακρὸν ἄϋσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ἴσχεσθʼ Ἀργεῖοι, μὴ βάλλετε κοῦροι Ἀχαιῶν·
στεῦται γάρ τι ἔπος ἐρέειν κορυθαίολος Ἕκτωρ.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἔσχοντο μάχης ἄνεῴ τʼ ἐγένοντο
ἐσσυμένως· Ἕκτωρ δὲ μετʼ ἀμφοτέροισιν ἔειπε·
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
μῦθον Ἀλεξάνδροιο, τοῦ εἵνεκα νεῖκος ὄρωρεν.
ἄλλους μὲν κέλεται Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιοὺς
τεύχεα κάλʼ ἀποθέσθαι ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
αὐτὸν δʼ ἐν μέσσῳ καὶ ἀρηΐφιλον Μενέλαον
οἴους ἀμφʼ Ἑλένῃ καὶ κτήμασι πᾶσι μάχεσθαι.
ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται
κτήμαθʼ ἑλὼν εὖ πάντα γυναῖκά τε οἴκαδʼ ἀγέσθω·
οἳ δʼ ἄλλοι φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ τάμωμεν.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·
κέκλυτε νῦν καὶ ἐμεῖο· μάλιστα γὰρ ἄλγος ἱκάνει
θυμὸν ἐμόν, φρονέω δὲ διακρινθήμεναι ἤδη
Ἀργείους καὶ Τρῶας, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέπασθε
εἵνεκʼ ἐμῆς ἔριδος καὶ Ἀλεξάνδρου ἕνεκʼ ἀρχῆς·
ἡμέων δʼ ὁπποτέρῳ θάνατος καὶ μοῖρα τέτυκται
τεθναίη· ἄλλοι δὲ διακρινθεῖτε τάχιστα.
οἴσετε ἄρνʼ, ἕτερον λευκόν, ἑτέρην δὲ μέλαιναν,
Γῇ τε καὶ Ἠελίῳ· Διὶ δʼ ἡμεῖς οἴσομεν ἄλλον·
ἄξετε δὲ Πριάμοιο βίην, ὄφρʼ ὅρκια τάμνῃ
αὐτός, ἐπεί οἱ παῖδες ὑπερφίαλοι καὶ ἄπιστοι,
μή τις ὑπερβασίῃ Διὸς ὅρκια δηλήσηται.
αἰεὶ δʼ ὁπλοτέρων ἀνδρῶν φρένες ἠερέθονται·
οἷς δʼ ὁ γέρων μετέῃσιν ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω
λεύσσει, ὅπως ὄχʼ ἄριστα μετʼ ἀμφοτέροισι γένηται.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἐχάρησαν Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
ἐλπόμενοι παύσασθαι ὀϊζυροῦ πολέμοιο.
καί ῥʼ ἵππους μὲν ἔρυξαν ἐπὶ στίχας, ἐκ δʼ ἔβαν αὐτοί,
τεύχεά τʼ ἐξεδύοντο· τὰ μὲν κατέθεντʼ ἐπὶ γαίῃ
πλησίον ἀλλήλων, ὀλίγη δʼ ἦν ἀμφὶς ἄρουρα·
Ἕκτωρ δὲ προτὶ ἄστυ δύω κήρυκας ἔπεμπε
καρπαλίμως ἄρνάς τε φέρειν Πρίαμόν τε καλέσσαι·
αὐτὰρ ὃ Ταλθύβιον προΐει κρείων Ἀγαμέμνων
νῆας ἔπι γλαφυρὰς ἰέναι, ἠδʼ ἄρνʼ ἐκέλευεν
οἰσέμεναι· ὃ δʼ ἄρʼ οὐκ ἀπίθησʼ Ἀγαμέμνονι δίῳ.
Ἶρις δʼ αὖθʼ Ἑλένῃ λευκωλένῳ ἄγγελος ἦλθεν
εἰδομένη γαλόῳ Ἀντηνορίδαο δάμαρτι,
τὴν Ἀντηνορίδης εἶχε κρείων Ἑλικάων
Λαοδίκην Πριάμοιο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην.
τὴν δʼ εὗρʼ ἐν μεγάρῳ· ἣ δὲ μέγαν ἱστὸν ὕφαινε
δίπλακα πορφυρέην, πολέας δʼ ἐνέπασσεν ἀέθλους
Τρώων θʼ ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
οὕς ἑθεν εἵνεκʼ ἔπασχον ὑπʼ Ἄρηος παλαμάων·
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις·
δεῦρʼ ἴθι νύμφα φίλη, ἵνα θέσκελα ἔργα ἴδηαι
Τρώων θʼ ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
οἳ πρὶν ἐπʼ ἀλλήλοισι φέρον πολύδακρυν Ἄρηα
ἐν πεδίῳ ὀλοοῖο λιλαιόμενοι πολέμοιο·
οἳ δὴ νῦν ἕαται σιγῇ, πόλεμος δὲ πέπαυται,
ἀσπίσι κεκλιμένοι, παρὰ δʼ ἔγχεα μακρὰ πέπηγεν.
αὐτὰρ Ἀλέξανδρος καὶ ἀρηΐφιλος Μενέλαος
μακρῇς ἐγχείῃσι μαχήσονται περὶ σεῖο·
τῷ δέ κε νικήσαντι φίλη κεκλήσῃ ἄκοιτις.
ὣς εἰποῦσα θεὰ γλυκὺν ἵμερον ἔμβαλε θυμῷ
ἀνδρός τε προτέρου καὶ ἄστεος ἠδὲ τοκήων·
αὐτίκα δʼ ἀργεννῇσι καλυψαμένη ὀθόνῃσιν
ὁρμᾶτʼ ἐκ θαλάμοιο τέρεν κατὰ δάκρυ χέουσα
οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι δύʼ ἕποντο,
Αἴθρη Πιτθῆος θυγάτηρ, Κλυμένη τε βοῶπις·
αἶψα δʼ ἔπειθʼ ἵκανον ὅθι Σκαιαὶ πύλαι ἦσαν.
οἳ δʼ ἀμφὶ Πρίαμον καὶ Πάνθοον ἠδὲ Θυμοίτην
Λάμπόν τε Κλυτίον θʼ Ἱκετάονά τʼ ὄζον Ἄρηος
Οὐκαλέγων τε καὶ Ἀντήνωρ πεπνυμένω ἄμφω
ἥατο δημογέροντες ἐπὶ Σκαιῇσι πύλῃσι,
γήραϊ δὴ πολέμοιο πεπαυμένοι, ἀλλʼ ἀγορηταὶ
ἐσθλοί, τεττίγεσσιν ἐοικότες οἵ τε καθʼ ὕλην
δενδρέῳ ἐφεζόμενοι ὄπα λειριόεσσαν ἱεῖσι·
τοῖοι ἄρα Τρώων ἡγήτορες ἧντʼ ἐπὶ πύργῳ.
οἳ δʼ ὡς οὖν εἴδονθʼ Ἑλένην ἐπὶ πύργον ἰοῦσαν,
ἦκα πρὸς ἀλλήλους ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευον·
οὐ νέμεσις Τρῶας καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
τοιῇδʼ ἀμφὶ γυναικὶ πολὺν χρόνον ἄλγεα πάσχειν·
αἰνῶς ἀθανάτῃσι θεῇς εἰς ὦπα ἔοικεν·
ἀλλὰ καὶ ὧς τοίη περ ἐοῦσʼ ἐν νηυσὶ νεέσθω,
μηδʼ ἡμῖν τεκέεσσί τʼ ὀπίσσω πῆμα λίποιτο.
ὣς ἄρʼ ἔφαν, Πρίαμος δʼ Ἑλένην ἐκαλέσσατο φωνῇ·
δεῦρο πάροιθʼ ἐλθοῦσα φίλον τέκος ἵζευ ἐμεῖο,
ὄφρα ἴδῃ πρότερόν τε πόσιν πηούς τε φίλους τε·
οὔ τί μοι αἰτίη ἐσσί, θεοί νύ μοι αἴτιοί εἰσιν
οἵ μοι ἐφώρμησαν πόλεμον πολύδακρυν Ἀχαιῶν·
ὥς μοι καὶ τόνδʼ ἄνδρα πελώριον ἐξονομήνῃς
ὅς τις ὅδʼ ἐστὶν Ἀχαιὸς ἀνὴρ ἠΰς τε μέγας τε.
ἤτοι μὲν κεφαλῇ καὶ μείζονες ἄλλοι ἔασι,
καλὸν δʼ οὕτω ἐγὼν οὔ πω ἴδον ὀφθαλμοῖσιν,
οὐδʼ οὕτω γεραρόν· βασιλῆϊ γὰρ ἀνδρὶ ἔοικε.
τὸν δʼ Ἑλένη μύθοισιν ἀμείβετο δῖα γυναικῶν·
αἰδοῖός τέ μοί ἐσσι φίλε ἑκυρὲ δεινός τε·
ὡς ὄφελεν θάνατός μοι ἁδεῖν κακὸς ὁππότε δεῦρο
υἱέϊ σῷ ἑπόμην θάλαμον γνωτούς τε λιποῦσα
παῖδά τε τηλυγέτην καὶ ὁμηλικίην ἐρατεινήν.
ἀλλὰ τά γʼ οὐκ ἐγένοντο· τὸ καὶ κλαίουσα τέτηκα.
τοῦτο δέ τοι ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς·
οὗτός γʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων,
ἀμφότερον βασιλεύς τʼ ἀγαθὸς κρατερός τʼ αἰχμητής·
δαὴρ αὖτʼ ἐμὸς ἔσκε κυνώπιδος, εἴ ποτʼ ἔην γε.
ὣς φάτο, τὸν δʼ ὁ γέρων ἠγάσσατο φώνησέν τε·
ὦ μάκαρ Ἀτρεΐδη μοιρηγενὲς ὀλβιόδαιμον,
ἦ ῥά νύ τοι πολλοὶ δεδμήατο κοῦροι Ἀχαιῶν.
ἤδη καὶ Φρυγίην εἰσήλυθον ἀμπελόεσσαν,
ἔνθα ἴδον πλείστους Φρύγας ἀνέρας αἰολοπώλους
λαοὺς Ὀτρῆος καὶ Μυγδόνος ἀντιθέοιο,
οἵ ῥα τότʼ ἐστρατόωντο παρʼ ὄχθας Σαγγαρίοιο·
καὶ γὰρ ἐγὼν ἐπίκουρος ἐὼν μετὰ τοῖσιν ἐλέχθην
ἤματι τῷ ὅτε τʼ ἦλθον Ἀμαζόνες ἀντιάνειραι·
ἀλλʼ οὐδʼ οἳ τόσοι ἦσαν ὅσοι ἑλίκωπες Ἀχαιοί.
δεύτερον αὖτʼ Ὀδυσῆα ἰδὼν ἐρέεινʼ ὁ γεραιός·
εἴπʼ ἄγε μοι καὶ τόνδε φίλον τέκος ὅς τις ὅδʼ ἐστί·
μείων μὲν κεφαλῇ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο,
εὐρύτερος δʼ ὤμοισιν ἰδὲ στέρνοισιν ἰδέσθαι.
τεύχεα μέν οἱ κεῖται ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
αὐτὸς δὲ κτίλος ὣς ἐπιπωλεῖται στίχας ἀνδρῶν·
ἀρνειῷ μιν ἔγωγε ἐΐσκω πηγεσιμάλλῳ,
ὅς τʼ οἰῶν μέγα πῶϋ διέρχεται ἀργεννάων.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειθʼ Ἑλένη Διὸς ἐκγεγαυῖα·
οὗτος δʼ αὖ Λαερτιάδης πολύμητις Ὀδυσσεύς,
ὃς τράφη ἐν δήμῳ Ἰθάκης κραναῆς περ ἐούσης
εἰδὼς παντοίους τε δόλους καὶ μήδεα πυκνά.
τὴν δʼ αὖτʼ Ἀντήνωρ πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
ὦ γύναι ἦ μάλα τοῦτο ἔπος νημερτὲς ἔειπες·
ἤδη γὰρ καὶ δεῦρό ποτʼ ἤλυθε δῖος Ὀδυσσεὺς
σεῦ ἕνεκʼ ἀγγελίης σὺν ἀρηϊφίλῳ Μενελάῳ·
τοὺς δʼ ἐγὼ ἐξείνισσα καὶ ἐν μεγάροισι φίλησα,
ἀμφοτέρων δὲ φυὴν ἐδάην καὶ μήδεα πυκνά.
ἀλλʼ ὅτε δὴ Τρώεσσιν ἐν ἀγρομένοισιν ἔμιχθεν
στάντων μὲν Μενέλαος ὑπείρεχεν εὐρέας ὤμους,
ἄμφω δʼ ἑζομένω γεραρώτερος ἦεν Ὀδυσσεύς·
ἀλλʼ ὅτε δὴ μύθους καὶ μήδεα πᾶσιν ὕφαινον
ἤτοι μὲν Μενέλαος ἐπιτροχάδην ἀγόρευε,
παῦρα μὲν ἀλλὰ μάλα λιγέως, ἐπεὶ οὐ πολύμυθος
οὐδʼ ἀφαμαρτοεπής· ἦ καὶ γένει ὕστερος ἦεν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ πολύμητις ἀναΐξειεν Ὀδυσσεὺς
στάσκεν, ὑπαὶ δὲ ἴδεσκε κατὰ χθονὸς ὄμματα πήξας,
σκῆπτρον δʼ οὔτʼ ὀπίσω οὔτε προπρηνὲς ἐνώμα,
ἀλλʼ ἀστεμφὲς ἔχεσκεν ἀΐδρεϊ φωτὶ ἐοικώς·
φαίης κε ζάκοτόν τέ τινʼ ἔμμεναι ἄφρονά τʼ αὔτως.
ἀλλʼ ὅτε δὴ ὄπα τε μεγάλην ἐκ στήθεος εἵη
καὶ ἔπεα νιφάδεσσιν ἐοικότα χειμερίῃσιν,
οὐκ ἂν ἔπειτʼ Ὀδυσῆΐ γʼ ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος·
οὐ τότε γʼ ὧδʼ Ὀδυσῆος ἀγασσάμεθʼ εἶδος ἰδόντες.
τὸ τρίτον αὖτʼ Αἴαντα ἰδὼν ἐρέεινʼ ὃ γεραιός·
τίς τὰρ ὅδʼ ἄλλος Ἀχαιὸς ἀνὴρ ἠΰς τε μέγας τε
ἔξοχος Ἀργείων κεφαλήν τε καὶ εὐρέας ὤμους;
τὸν δʼ Ἑλένη τανύπεπλος ἀμείβετο δῖα γυναικῶν·
οὗτος δʼ Αἴας ἐστὶ πελώριος ἕρκος Ἀχαιῶν·
Ἰδομενεὺς δʼ ἑτέρωθεν ἐνὶ Κρήτεσσι θεὸς ὣς
ἕστηκʼ, ἀμφὶ δέ μιν Κρητῶν ἀγοὶ ἠγερέθονται.
πολλάκι μιν ξείνισσεν ἀρηΐφιλος Μενέλαος
οἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ ὁπότε Κρήτηθεν ἵκοιτο.
νῦν δʼ ἄλλους μὲν πάντας ὁρῶ ἑλίκωπας Ἀχαιούς,
οὕς κεν ἐῢ γνοίην καί τʼ οὔνομα μυθησαίμην·
δοιὼ δʼ οὐ δύναμαι ἰδέειν κοσμήτορε λαῶν
Κάστορά θʼ ἱππόδαμον καὶ πὺξ ἀγαθὸν Πολυδεύκεα
αὐτοκασιγνήτω, τώ μοι μία γείνατο μήτηρ.
ἢ οὐχ ἑσπέσθην Λακεδαίμονος ἐξ ἐρατεινῆς,
ἢ δεύρω μὲν ἕποντο νέεσσʼ ἔνι ποντοπόροισι,
νῦν αὖτʼ οὐκ ἐθέλουσι μάχην καταδύμεναι ἀνδρῶν
αἴσχεα δειδιότες καὶ ὀνείδεα πόλλʼ ἅ μοί ἐστιν.
ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἤδη κάτεχεν φυσίζοος αἶα
ἐν Λακεδαίμονι αὖθι φίλῃ ἐν πατρίδι γαίῃ.
κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν φέρον ὅρκια πιστὰ
ἄρνε δύω καὶ οἶνον ἐΰφρονα καρπὸν ἀρούρης
ἀσκῷ ἐν αἰγείῳ· φέρε δὲ κρητῆρα φαεινὸν
κῆρυξ Ἰδαῖος ἠδὲ χρύσεια κύπελλα·
ὄτρυνεν δὲ γέροντα παριστάμενος ἐπέεσσιν·
ὄρσεο Λαομεδοντιάδη, καλέουσιν ἄριστοι
Τρώων θʼ ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
ἐς πεδίον καταβῆναι ἵνʼ ὅρκια πιστὰ τάμητε·
αὐτὰρ Ἀλέξανδρος καὶ ἀρηΐφιλος Μενέλαος
μακρῇς ἐγχείῃσι μαχήσοντʼ ἀμφὶ γυναικί·
τῷ δέ κε νικήσαντι γυνὴ καὶ κτήμαθʼ ἕποιτο·
οἳ δʼ ἄλλοι φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ ταμόντες
ναίοιμεν Τροίην ἐριβώλακα, τοὶ δὲ νέονται
Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ Ἀχαιΐδα καλλιγύναικα.
ὣς φάτο ῥίγησεν δʼ ὃ γέρων, ἐκέλευσε δʼ ἑταίρους
ἵππους ζευγνύμεναι· τοὶ δʼ ὀτραλέως ἐπίθοντο.
ἂν δʼ ἄρʼ ἔβη Πρίαμος, κατὰ δʼ ἡνία τεῖνεν ὀπίσσω·
πὰρ δέ οἱ Ἀντήνωρ περικαλλέα βήσετο δίφρον·
τὼ δὲ διὰ Σκαιῶν πεδίον δʼ ἔχον ὠκέας ἵππους.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκοντο μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς,
ἐξ ἵππων ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα πουλυβότειραν
ἐς μέσσον Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἐστιχόωντο.
ὄρνυτο δʼ αὐτίκʼ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
ἂν δʼ Ὀδυσεὺς πολύμητις· ἀτὰρ κήρυκες ἀγαυοὶ
ὅρκια πιστὰ θεῶν σύναγον, κρητῆρι δὲ οἶνον
μίσγον, ἀτὰρ βασιλεῦσιν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν.
Ἀτρεΐδης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,
ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεόν αἰὲν ἄωρτο,
ἀρνῶν ἐκ κεφαλέων τάμνε τρίχας· αὐτὰρ ἔπειτα
κήρυκες Τρώων καὶ Ἀχαιῶν νεῖμαν ἀρίστοις.
τοῖσιν δʼ Ἀτρεΐδης μεγάλʼ εὔχετο χεῖρας ἀνασχών·
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε,
Ἠέλιός θʼ, ὃς πάντʼ ἐφορᾷς καὶ πάντʼ ἐπακούεις,
καὶ ποταμοὶ καὶ γαῖα, καὶ οἳ ὑπένερθε καμόντας
ἀνθρώπους τίνυσθον ὅτις κʼ ἐπίορκον ὀμόσσῃ,
ὑμεῖς μάρτυροι ἔστε, φυλάσσετε δʼ ὅρκια πιστά·
εἰ μέν κεν Μενέλαον Ἀλέξανδρος καταπέφνῃ
αὐτὸς ἔπειθʼ Ἑλένην ἐχέτω καὶ κτήματα πάντα,
ἡμεῖς δʼ ἐν νήεσσι νεώμεθα ποντοπόροισιν·
εἰ δέ κʼ Ἀλέξανδρον κτείνῃ ξανθὸς Μενέλαος,
Τρῶας ἔπειθʼ Ἑλένην καὶ κτήματα πάντʼ ἀποδοῦναι,
τιμὴν δʼ Ἀργείοις ἀποτινέμεν ἥν τινʼ ἔοικεν,
ἥ τε καὶ ἐσσομένοισι μετʼ ἀνθρώποισι πέληται.
εἰ δʼ ἂν ἐμοὶ τιμὴν Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες
τίνειν οὐκ ἐθέλωσιν Ἀλεξάνδροιο πεσόντος,
αὐτὰρ ἐγὼ καὶ ἔπειτα μαχήσομαι εἵνεκα ποινῆς
αὖθι μένων, ἧός κε τέλος πολέμοιο κιχείω.
ἦ, καὶ ἀπὸ στομάχους ἀρνῶν τάμε νηλέϊ χαλκῷ·
καὶ τοὺς μὲν κατέθηκεν ἐπὶ χθονὸς ἀσπαίροντας
θυμοῦ δευομένους· ἀπὸ γὰρ μένος εἵλετο χαλκός.
οἶνον δʼ ἐκ κρητῆρος ἀφυσσόμενοι δεπάεσσιν
ἔκχεον, ἠδʼ εὔχοντο θεοῖς αἰειγενέτῃσιν.
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε·
Ζεῦ κύδιστε μέγιστε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι
ὁππότεροι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια πημήνειαν
ὧδέ σφʼ ἐγκέφαλος χαμάδις ῥέοι ὡς ὅδε οἶνος
αὐτῶν καὶ τεκέων, ἄλοχοι δʼ ἄλλοισι δαμεῖεν.
ὣς ἔφαν, οὐδʼ ἄρα πώ σφιν ἐπεκραίαινε Κρονίων.
τοῖσι δὲ Δαρδανίδης Πρίαμος μετὰ μῦθον ἔειπε·
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί·
ἤτοι ἐγὼν εἶμι προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν
ἄψ, ἐπεὶ οὔ πω τλήσομʼ ἐν ὀφθαλμοῖσιν ὁρᾶσθαι
μαρνάμενον φίλον υἱὸν ἀρηϊφίλῳ Μενελάῳ·
Ζεὺς μέν που τό γε οἶδε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι
ὁπποτέρῳ θανάτοιο τέλος πεπρωμένον ἐστίν.
ἦ ῥα καὶ ἐς δίφρον ἄρνας θέτο ἰσόθεος φώς,
ἂν δʼ ἄρʼ ἔβαινʼ αὐτός, κατὰ δʼ ἡνία τεῖνεν ὀπίσσω·
πὰρ δέ οἱ Ἀντήνωρ περικαλλέα βήσετο δίφρον.
τὼ μὲν ἄρʼ ἄψορροι προτὶ Ἴλιον ἀπονέοντο·
Ἕκτωρ δὲ Πριάμοιο πάϊς καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
χῶρον μὲν πρῶτον διεμέτρεον, αὐτὰρ ἔπειτα
κλήρους ἐν κυνέῃ χαλκήρεϊ πάλλον ἑλόντες,
ὁππότερος δὴ πρόσθεν ἀφείη χάλκεον ἔγχος.
λαοὶ δʼ ἠρήσαντο, θεοῖσι δὲ χεῖρας ἀνέσχον,
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε·
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε
ὁππότερος τάδε ἔργα μετʼ ἀμφοτέροισιν ἔθηκε,
τὸν δὸς ἀποφθίμενον δῦναι δόμον Ἄϊδος εἴσω,
ἡμῖν δʼ αὖ φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ γενέσθαι.
ὣς ἄρʼ ἔφαν, πάλλεν δὲ μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
ἂψ ὁρόων· Πάριος δὲ θοῶς ἐκ κλῆρος ὄρουσεν.
οἳ μὲν ἔπειθʼ ἵζοντο κατὰ στίχας, ἧχι ἑκάστῳ
ἵπποι ἀερσίποδες καὶ ποικίλα τεύχεʼ ἔκειτο·
αὐτὰρ ὅ γʼ ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα καλὰ
δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
καλάς, ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν
οἷο κασιγνήτοιο Λυκάονος· ἥρμοσε δʼ αὐτῷ.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
χάλκεον, αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε·
κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν
ἵππουριν· δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·
εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει.
ὣς δʼ αὔτως Μενέλαος ἀρήϊος ἔντεʼ ἔδυνεν.
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν ἑκάτερθεν ὁμίλου θωρήχθησαν,
ἐς μέσσον Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἐστιχόωντο
δεινὸν δερκόμενοι· θάμβος δʼ ἔχεν εἰσορόωντας
Τρῶάς θʼ ἱπποδάμους καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
καί ῥʼ ἐγγὺς στήτην διαμετρητῷ ἐνὶ χώρῳ
σείοντʼ ἐγχείας ἀλλήλοισιν κοτέοντε.
πρόσθε δʼ Ἀλέξανδρος προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
καὶ βάλεν Ἀτρεΐδαο κατʼ ἀσπίδα πάντοσε ἴσην,
οὐδʼ ἔρρηξεν χαλκός, ἀνεγνάμφθη δέ οἱ αἰχμὴ
ἀσπίδʼ ἐνὶ κρατερῇ· ὃ δὲ δεύτερον ὄρνυτο χαλκῷ
Ἀτρεΐδης Μενέλαος ἐπευξάμενος Διὶ πατρί·
Ζεῦ ἄνα δὸς τίσασθαι ὅ με πρότερος κάκʼ ἔοργε
δῖον Ἀλέξανδρον, καὶ ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δάμασσον,
ὄφρα τις ἐρρίγῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων
ξεινοδόκον κακὰ ῥέξαι, ὅ κεν φιλότητα παράσχῃ.
ἦ ῥα καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
καὶ βάλε Πριαμίδαο κατʼ ἀσπίδα πάντοσε ἴσην·
διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε φαεινῆς ὄβριμον ἔγχος,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο·
ἀντικρὺ δὲ παραὶ λαπάρην διάμησε χιτῶνα
ἔγχος· ὃ δʼ ἐκλίνθη καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.
Ἀτρεΐδης δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ἀργυρόηλον
πλῆξεν ἀνασχόμενος κόρυθος φάλον· ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αὐτῷ
τριχθά τε καὶ τετραχθὰ διατρυφὲν ἔκπεσε χειρός.
Ἀτρεΐδης δʼ ᾤμωξεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
Ζεῦ πάτερ οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·
ἦ τʼ ἐφάμην τίσασθαι Ἀλέξανδρον κακότητος·
νῦν δέ μοι ἐν χείρεσσιν ἄγη ξίφος, ἐκ δέ μοι ἔγχος
ἠΐχθη παλάμηφιν ἐτώσιον, οὐδʼ ἔβαλόν μιν.
ἦ καὶ ἐπαΐξας κόρυθος λάβεν ἱπποδασείης,
ἕλκε δʼ ἐπιστρέψας μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς·
ἄγχε δέ μιν πολύκεστος ἱμὰς ἁπαλὴν ὑπὸ δειρήν,
ὅς οἱ ὑπʼ ἀνθερεῶνος ὀχεὺς τέτατο τρυφαλείης.
καί νύ κεν εἴρυσσέν τε καὶ ἄσπετον ἤρατο κῦδος,
εἰ μὴ ἄρʼ ὀξὺ νόησε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη,
ἥ οἱ ῥῆξεν ἱμάντα βοὸς ἶφι κταμένοιο·
κεινὴ δὲ τρυφάλεια ἅμʼ ἕσπετο χειρὶ παχείῃ.
τὴν μὲν ἔπειθʼ ἥρως μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
ῥῖψʼ ἐπιδινήσας, κόμισαν δʼ ἐρίηρες ἑταῖροι·
αὐτὰρ ὃ ἂψ ἐπόρουσε κατακτάμεναι μενεαίνων
ἔγχεϊ χαλκείῳ· τὸν δʼ ἐξήρπαξʼ Ἀφροδίτη
ῥεῖα μάλʼ ὥς τε θεός, ἐκάλυψε δʼ ἄρʼ ἠέρι πολλῇ,
κὰδ δʼ εἷσʼ ἐν θαλάμῳ εὐώδεϊ κηώεντι.
αὐτὴ δʼ αὖ Ἑλένην καλέουσʼ ἴε· τὴν δὲ κίχανε
πύργῳ ἐφʼ ὑψηλῷ, περὶ δὲ Τρῳαὶ ἅλις ἦσαν·
χειρὶ δὲ νεκταρέου ἑανοῦ ἐτίναξε λαβοῦσα,
γρηῒ δέ μιν ἐϊκυῖα παλαιγενέϊ προσέειπεν
εἰροκόμῳ, ἥ οἱ Λακεδαίμονι ναιετοώσῃ
ἤσκειν εἴρια καλά, μάλιστα δέ μιν φιλέεσκε·
τῇ μιν ἐεισαμένη προσεφώνεε δῖʼ Ἀφροδίτη·
δεῦρʼ ἴθʼ· Ἀλέξανδρός σε καλεῖ οἶκον δὲ νέεσθαι.
κεῖνος ὅ γʼ ἐν θαλάμῳ καὶ δινωτοῖσι λέχεσσι
κάλλεΐ τε στίλβων καὶ εἵμασιν· οὐδέ κε φαίης
ἀνδρὶ μαχεσσάμενον τόν γʼ ἐλθεῖν, ἀλλὰ χορὸν δὲ
ἔρχεσθʼ, ἠὲ χοροῖο νέον λήγοντα καθίζειν.
ὣς φάτο, τῇ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε·
καί ῥʼ ὡς οὖν ἐνόησε θεᾶς περικαλλέα δειρὴν
στήθεά θʼ ἱμερόεντα καὶ ὄμματα μαρμαίροντα,
θάμβησέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
δαιμονίη, τί με ταῦτα λιλαίεαι ἠπεροπεύειν;
ἦ πῄ με προτέρω πολίων εὖ ναιομενάων
ἄξεις, ἢ Φρυγίης ἢ Μῃονίης ἐρατεινῆς,
εἴ τίς τοι καὶ κεῖθι φίλος μερόπων ἀνθρώπων·
οὕνεκα δὴ νῦν δῖον Ἀλέξανδρον Μενέλαος
νικήσας ἐθέλει στυγερὴν ἐμὲ οἴκαδʼ ἄγεσθαι,
τοὔνεκα δὴ νῦν δεῦρο δολοφρονέουσα παρέστης;
ἧσο παρʼ αὐτὸν ἰοῦσα, θεῶν δʼ ἀπόεικε κελεύθου,
μηδʼ ἔτι σοῖσι πόδεσσιν ὑποστρέψειας Ὄλυμπον,
ἀλλʼ αἰεὶ περὶ κεῖνον ὀΐζυε καί ἑ φύλασσε,
εἰς ὅ κέ σʼ ἢ ἄλοχον ποιήσεται ἢ ὅ γε δούλην.
κεῖσε δʼ ἐγὼν οὐκ εἶμι· νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη·
κείνου πορσανέουσα λέχος· Τρῳαὶ δέ μʼ ὀπίσσω
πᾶσαι μωμήσονται· ἔχω δʼ ἄχεʼ ἄκριτα θυμῷ.
τὴν δὲ χολωσαμένη προσεφώνεε δῖʼ Ἀφροδίτη·
μή μʼ ἔρεθε σχετλίη, μὴ χωσαμένη σε μεθείω,
τὼς δέ σʼ ἀπεχθήρω ὡς νῦν ἔκπαγλʼ ἐφίλησα,
μέσσῳ δʼ ἀμφοτέρων μητίσομαι ἔχθεα λυγρὰ
Τρώων καὶ Δαναῶν, σὺ δέ κεν κακὸν οἶτον ὄληαι.
ὣς ἔφατʼ, ἔδεισεν δʼ Ἑλένη Διὸς ἐκγεγαυῖα,
βῆ δὲ κατασχομένη ἑανῷ ἀργῆτι φαεινῷ
σιγῇ, πάσας δὲ Τρῳὰς λάθεν· ἦρχε δὲ δαίμων.
αἳ δʼ ὅτʼ Ἀλεξάνδροιο δόμον περικαλλέʼ ἵκοντο,
ἀμφίπολοι μὲν ἔπειτα θοῶς ἐπὶ ἔργα τράποντο,
ἣ δʼ εἰς ὑψόροφον θάλαμον κίε δῖα γυναικῶν.
τῇ δʼ ἄρα δίφρον ἑλοῦσα φιλομειδὴς Ἀφροδίτη
ἀντίʼ Ἀλεξάνδροιο θεὰ κατέθηκε φέρουσα·
ἔνθα κάθιζʼ Ἑλένη κούρη Διὸς αἰγιόχοιο
ὄσσε πάλιν κλίνασα, πόσιν δʼ ἠνίπαπε μύθῳ·
ἤλυθες ἐκ πολέμου· ὡς ὤφελες αὐτόθʼ ὀλέσθαι
ἀνδρὶ δαμεὶς κρατερῷ, ὃς ἐμὸς πρότερος πόσις ἦεν.
ἦ μὲν δὴ πρίν γʼ εὔχεʼ ἀρηϊφίλου Μενελάου
σῇ τε βίῃ καὶ χερσὶ καὶ ἔγχεϊ φέρτερος εἶναι·
ἀλλʼ ἴθι νῦν προκάλεσσαι ἀρηΐφιλον Μενέλαον
ἐξαῦτις μαχέσασθαι ἐναντίον· ἀλλά σʼ ἔγωγε
παύεσθαι κέλομαι, μηδὲ ξανθῷ Μενελάῳ
ἀντίβιον πόλεμον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι
ἀφραδέως, μή πως τάχʼ ὑπʼ αὐτοῦ δουρὶ δαμήῃς.
τὴν δὲ Πάρις μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπε·
μή με γύναι χαλεποῖσιν ὀνείδεσι θυμὸν ἔνιπτε·
νῦν μὲν γὰρ Μενέλαος ἐνίκησεν σὺν Ἀθήνῃ,
κεῖνον δʼ αὖτις ἐγώ· πάρα γὰρ θεοί εἰσι καὶ ἡμῖν.
ἀλλʼ ἄγε δὴ φιλότητι τραπείομεν εὐνηθέντε·
οὐ γάρ πώ ποτέ μʼ ὧδέ γʼ ἔρως φρένας ἀμφεκάλυψεν,
οὐδʼ ὅτε σε πρῶτον Λακεδαίμονος ἐξ ἐρατεινῆς
ἔπλεον ἁρπάξας ἐν ποντοπόροισι νέεσσι,
νήσῳ δʼ ἐν Κραναῇ ἐμίγην φιλότητι καὶ εὐνῇ,
ὥς σεο νῦν ἔραμαι καί με γλυκὺς ἵμερος αἱρεῖ.
ἦ ῥα, καὶ ἄρχε λέχος δὲ κιών· ἅμα δʼ εἵπετʼ ἄκοιτις.
τὼ μὲν ἄρʼ ἐν τρητοῖσι κατεύνασθεν λεχέεσσιν,
Ἀτρεΐδης δʼ ἀνʼ ὅμιλον ἐφοίτα θηρὶ ἐοικὼς
εἴ που ἐσαθρήσειεν Ἀλέξανδρον θεοειδέα.
ἀλλʼ οὔ τις δύνατο Τρώων κλειτῶν τʼ ἐπικούρων
δεῖξαι Ἀλέξανδρον τότʼ ἀρηϊφίλῳ Μενελάῳ·
οὐ μὲν γὰρ φιλότητί γʼ ἐκεύθανον εἴ τις ἴδοιτο·
ἶσον γάρ σφιν πᾶσιν ἀπήχθετο κηρὶ μελαίνῃ.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδʼ ἐπίκουροι·
νίκη μὲν δὴ φαίνετʼ ἀρηϊφίλου Μενελάου,
ὑμεῖς δʼ Ἀργείην Ἑλένην καὶ κτήμαθʼ ἅμʼ αὐτῇ
ἔκδοτε, καὶ τιμὴν ἀποτινέμεν ἥν τινʼ ἔοικεν,
ἥ τε καὶ ἐσσομένοισι μετʼ ἀνθρώποισι πέληται.
ὣς ἔφατʼ Ἀτρεΐδης, ἐπὶ δʼ ᾔνεον ἄλλοι Ἀχαιοί.

### Book 4

οἳ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἠγορόωντο
χρυσέῳ ἐν δαπέδῳ, μετὰ δέ σφισι πότνια Ἥβη
νέκταρ ἐοινοχόει· τοὶ δὲ χρυσέοις δεπάεσσι
δειδέχατʼ ἀλλήλους, Τρώων πόλιν εἰσορόωντες·
αὐτίκʼ ἐπειρᾶτο Κρονίδης ἐρεθιζέμεν Ἥρην
κερτομίοις ἐπέεσσι παραβλήδην ἀγορεύων·
δοιαὶ μὲν Μενελάῳ ἀρηγόνες εἰσὶ θεάων
Ἥρη τʼ Ἀργείη καὶ Ἀλαλκομενηῒς Ἀθήνη.
ἀλλʼ ἤτοι ταὶ νόσφι καθήμεναι εἰσορόωσαι
τέρπεσθον· τῷ δʼ αὖτε φιλομειδὴς Ἀφροδίτη
αἰεὶ παρμέμβλωκε καὶ αὐτοῦ κῆρας ἀμύνει·
καὶ νῦν ἐξεσάωσεν ὀϊόμενον θανέεσθαι.
ἀλλʼ ἤτοι νίκη μὲν ἀρηϊφίλου Μενελάου·
ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα,
ἤ ῥʼ αὖτις πόλεμόν τε κακὸν καὶ φύλοπιν αἰνὴν
ὄρσομεν, ἦ φιλότητα μετʼ ἀμφοτέροισι βάλωμεν.
εἰ δʼ αὖ πως τόδε πᾶσι φίλον καὶ ἡδὺ γένοιτο,
ἤτοι μὲν οἰκέοιτο πόλις Πριάμοιο ἄνακτος,
αὖτις δʼ Ἀργείην Ἑλένην Μενέλαος ἄγοιτο.
ὣς ἔφαθʼ, αἳ δʼ ἐπέμυξαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη·
πλησίαι αἵ γʼ ἥσθην, κακὰ δὲ Τρώεσσι μεδέσθην.
ἤτοι Ἀθηναίη ἀκέων ἦν οὐδέ τι εἶπε
σκυζομένη Διὶ πατρί, χόλος δέ μιν ἄγριος ᾕρει·
Ἥρῃ δʼ οὐκ ἔχαδε στῆθος χόλον, ἀλλὰ προσηύδα·
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες·
πῶς ἐθέλεις ἅλιον θεῖναι πόνον ἠδʼ ἀτέλεστον,
ἱδρῶ θʼ ὃν ἵδρωσα μόγῳ, καμέτην δέ μοι ἵπποι
λαὸν ἀγειρούσῃ, Πριάμῳ κακὰ τοῖό τε παισίν.
ἕρδʼ· ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.
τὴν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
δαιμονίη τί νύ σε Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες
τόσσα κακὰ ῥέζουσιν, ὅ τʼ ἀσπερχὲς μενεαίνεις
Ἰλίου ἐξαλαπάξαι ἐϋκτίμενον πτολίεθρον;
εἰ δὲ σύ γʼ εἰσελθοῦσα πύλας καὶ τείχεα μακρὰ
ὠμὸν βεβρώθοις Πρίαμον Πριάμοιό τε παῖδας
ἄλλους τε Τρῶας, τότε κεν χόλον ἐξακέσαιο.
ἕρξον ὅπως ἐθέλεις· μὴ τοῦτό γε νεῖκος ὀπίσσω
σοὶ καὶ ἐμοὶ μέγʼ ἔρισμα μετʼ ἀμφοτέροισι γένηται.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
ὁππότε κεν καὶ ἐγὼ μεμαὼς πόλιν ἐξαλαπάξαι
τὴν ἐθέλω ὅθι τοι φίλοι ἀνέρες ἐγγεγάασι,
μή τι διατρίβειν τὸν ἐμὸν χόλον, ἀλλά μʼ ἐᾶσαι·
καὶ γὰρ ἐγὼ σοὶ δῶκα ἑκὼν ἀέκοντί γε θυμῷ·
αἳ γὰρ ὑπʼ ἠελίῳ τε καὶ οὐρανῷ ἀστερόεντι
ναιετάουσι πόληες ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,
τάων μοι περὶ κῆρι τιέσκετο Ἴλιος ἱρὴ
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο.
οὐ γάρ μοί ποτε βωμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης
λοιβῆς τε κνίσης τε· τὸ γὰρ λάχομεν γέρας ἡμεῖς.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη·
ἤτοι ἐμοὶ τρεῖς μὲν πολὺ φίλταταί εἰσι πόληες
Ἄργός τε Σπάρτη τε καὶ εὐρυάγυια Μυκήνη·
τὰς διαπέρσαι ὅτʼ ἄν τοι ἀπέχθωνται περὶ κῆρι·
τάων οὔ τοι ἐγὼ πρόσθʼ ἵσταμαι οὐδὲ μεγαίρω.
εἴ περ γὰρ φθονέω τε καὶ οὐκ εἰῶ διαπέρσαι,
οὐκ ἀνύω φθονέουσʼ ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐσσι.
ἀλλὰ χρὴ καὶ ἐμὸν θέμεναι πόνον οὐκ ἀτέλεστον·
καὶ γὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, γένος δέ μοι ἔνθεν ὅθεν σοί,
καί με πρεσβυτάτην τέκετο Κρόνος ἀγκυλομήτης,
ἀμφότερον γενεῇ τε καὶ οὕνεκα σὴ παράκοιτις
κέκλημαι, σὺ δὲ πᾶσι μετʼ ἀθανάτοισιν ἀνάσσεις.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ταῦθʼ ὑποείξομεν ἀλλήλοισι,
σοὶ μὲν ἐγώ, σὺ δʼ ἐμοί· ἐπὶ δʼ ἕψονται θεοὶ ἄλλοι
ἀθάνατοι· σὺ δὲ θᾶσσον Ἀθηναίῃ ἐπιτεῖλαι
ἐλθεῖν ἐς Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπιν αἰνήν,
πειρᾶν δʼ ὥς κε Τρῶες ὑπερκύδαντας Ἀχαιοὺς
ἄρξωσι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσασθαι.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·
αὐτίκʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
αἶψα μάλʼ ἐς στρατὸν ἐλθὲ μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς,
πειρᾶν δʼ ὥς κε Τρῶες ὑπερκύδαντας Ἀχαιοὺς
ἄρξωσι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσασθαι.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην,
βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα.
οἷον δʼ ἀστέρα ἧκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω
ἢ ναύτῃσι τέρας ἠὲ στρατῷ εὐρέϊ λαῶν
λαμπρόν· τοῦ δέ τε πολλοὶ ἀπὸ σπινθῆρες ἵενται·
τῷ ἐϊκυῖʼ ἤϊξεν ἐπὶ χθόνα Παλλὰς Ἀθήνη,
κὰδ δʼ ἔθορʼ ἐς μέσσον· θάμβος δʼ ἔχεν εἰσορόωντας
Τρῶάς θʼ ἱπποδάμους καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς·
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
ἦ ῥʼ αὖτις πόλεμός τε κακὸς καὶ φύλοπις αἰνὴ
ἔσσεται, ἢ φιλότητα μετʼ ἀμφοτέροισι τίθησι
Ζεύς, ὅς τʼ ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.
ὣς ἄρα τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε.
ἣ δʼ ἀνδρὶ ἰκέλη Τρώων κατεδύσεθʼ ὅμιλον
Λαοδόκῳ Ἀντηνορίδῃ κρατερῷ αἰχμητῇ,
Πάνδαρον ἀντίθεον διζημένη εἴ που ἐφεύροι.
εὗρε Λυκάονος υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε
ἑσταότʼ· ἀμφὶ δέ μιν κρατεραὶ στίχες ἀσπιστάων
λαῶν, οἵ οἱ ἕποντο ἀπʼ Αἰσήποιο ῥοάων·
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ἦ ῥά νύ μοί τι πίθοιο Λυκάονος υἱὲ δαΐφρον.
τλαίης κεν Μενελάῳ ἐπιπροέμεν ταχὺν ἰόν,
πᾶσι δέ κε Τρώεσσι χάριν καὶ κῦδος ἄροιο,
ἐκ πάντων δὲ μάλιστα Ἀλεξάνδρῳ βασιλῆϊ.
τοῦ κεν δὴ πάμπρωτα παρʼ ἀγλαὰ δῶρα φέροιο,
αἴ κεν ἴδῃ Μενέλαον ἀρήϊον Ἀτρέος υἱὸν
σῷ βέλεϊ δμηθέντα πυρῆς ἐπιβάντʼ ἀλεγεινῆς.
ἀλλʼ ἄγʼ ὀΐστευσον Μενελάου κυδαλίμοιο,
εὔχεο δʼ Ἀπόλλωνι Λυκηγενέϊ κλυτοτόξῳ
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην
οἴκαδε νοστήσας ἱερῆς εἰς ἄστυ Ζελείης.
ὣς φάτʼ Ἀθηναίη, τῷ δὲ φρένας ἄφρονι πεῖθεν·
αὐτίκʼ ἐσύλα τόξον ἐΰξοον ἰξάλου αἰγὸς
ἀγρίου, ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸς ὑπὸ στέρνοιο τυχήσας
πέτρης ἐκβαίνοντα δεδεγμένος ἐν προδοκῇσι
βεβλήκει πρὸς στῆθος· ὃ δʼ ὕπτιος ἔμπεσε πέτρῃ.
τοῦ κέρα ἐκ κεφαλῆς ἑκκαιδεκάδωρα πεφύκει·
καὶ τὰ μὲν ἀσκήσας κεραοξόος ἤραρε τέκτων,
πᾶν δʼ εὖ λειήνας χρυσέην ἐπέθηκε κορώνην.
καὶ τὸ μὲν εὖ κατέθηκε τανυσσάμενος ποτὶ γαίῃ
ἀγκλίνας· πρόσθεν δὲ σάκεα σχέθον ἐσθλοὶ ἑταῖροι
μὴ πρὶν ἀναΐξειαν ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
πρὶν βλῆσθαι Μενέλαον ἀρήϊον Ἀτρέος υἱόν.
αὐτὰρ ὁ σύλα πῶμα φαρέτρης, ἐκ δʼ ἕλετʼ ἰὸν
ἀβλῆτα πτερόεντα μελαινέων ἕρμʼ ὀδυνάων·
αἶψα δʼ ἐπὶ νευρῇ κατεκόσμει πικρὸν ὀϊστόν,
εὔχετο δʼ Ἀπόλλωνι Λυκηγενέϊ κλυτοτόξῳ
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην
οἴκαδε νοστήσας ἱερῆς εἰς ἄστυ Ζελείης.
ἕλκε δʼ ὁμοῦ γλυφίδας τε λαβὼν καὶ νεῦρα βόεια·
νευρὴν μὲν μαζῷ πέλασεν, τόξῳ δὲ σίδηρον.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ κυκλοτερὲς μέγα τόξον ἔτεινε,
λίγξε βιός, νευρὴ δὲ μέγʼ ἴαχεν, ἆλτο δʼ ὀϊστὸς
ὀξυβελὴς καθʼ ὅμιλον ἐπιπτέσθαι μενεαίνων.
οὐδὲ σέθεν Μενέλαε θεοὶ μάκαρες λελάθοντο
ἀθάνατοι, πρώτη δὲ Διὸς θυγάτηρ ἀγελείη,
ἥ τοι πρόσθε στᾶσα βέλος ἐχεπευκὲς ἄμυνεν.
ἣ δὲ τόσον μὲν ἔεργεν ἀπὸ χροὸς ὡς ὅτε μήτηρ
παιδὸς ἐέργῃ μυῖαν ὅθʼ ἡδέϊ λέξεται ὕπνῳ,
αὐτὴ δʼ αὖτʼ ἴθυνεν ὅθι ζωστῆρος ὀχῆες
χρύσειοι σύνεχον καὶ διπλόος ἤντετο θώρηξ.
ἐν δʼ ἔπεσε ζωστῆρι ἀρηρότι πικρὸς ὀϊστός·
διὰ μὲν ἂρ ζωστῆρος ἐλήλατο δαιδαλέοιο,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο
μίτρης θʼ, ἣν ἐφόρει ἔρυμα χροὸς ἕρκος ἀκόντων,
ἥ οἱ πλεῖστον ἔρυτο· διὰ πρὸ δὲ εἴσατο καὶ τῆς.
ἀκρότατον δʼ ἄρʼ ὀϊστὸς ἐπέγραψε χρόα φωτός·
αὐτίκα δʼ ἔρρεεν αἷμα κελαινεφὲς ἐξ ὠτειλῆς.
ὡς δʼ ὅτε τίς τʼ ἐλέφαντα γυνὴ φοίνικι μιήνῃ
Μῃονὶς ἠὲ Κάειρα παρήϊον ἔμμεναι ἵππων·
κεῖται δʼ ἐν θαλάμῳ, πολέες τέ μιν ἠρήσαντο
ἱππῆες φορέειν· βασιλῆϊ δὲ κεῖται ἄγαλμα,
ἀμφότερον κόσμός θʼ ἵππῳ ἐλατῆρί τε κῦδος·
τοῖοί τοι Μενέλαε μιάνθην αἵματι μηροὶ
εὐφυέες κνῆμαί τε ἰδὲ σφυρὰ κάλʼ ὑπένερθε.
ῥίγησεν δʼ ἄρʼ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
ὡς εἶδεν μέλαν αἷμα καταρρέον ἐξ ὠτειλῆς·
ῥίγησεν δὲ καὶ αὐτὸς ἀρηΐφιλος Μενέλαος.
ὡς δὲ ἴδεν νεῦρόν τε καὶ ὄγκους ἐκτὸς ἐόντας
ἄψορρόν οἱ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀγέρθη.
τοῖς δὲ βαρὺ στενάχων μετέφη κρείων Ἀγαμέμνων
χειρὸς ἔχων Μενέλαον, ἐπεστενάχοντο δʼ ἑταῖροι·
φίλε κασίγνητε θάνατόν νύ τοι ὅρκιʼ ἔταμνον
οἶον προστήσας πρὸ Ἀχαιῶν Τρωσὶ μάχεσθαι,
ὥς σʼ ἔβαλον Τρῶες, κατὰ δʼ ὅρκια πιστὰ πάτησαν.
οὐ μέν πως ἅλιον πέλει ὅρκιον αἷμά τε ἀρνῶν
σπονδαί τʼ ἄκρητοι καὶ δεξιαὶ ᾗς ἐπέπιθμεν.
εἴ περ γάρ τε καὶ αὐτίκʼ Ὀλύμπιος οὐκ ἐτέλεσσεν,
ἔκ τε καὶ ὀψὲ τελεῖ, σύν τε μεγάλῳ ἀπέτισαν
σὺν σφῇσιν κεφαλῇσι γυναιξί τε καὶ τεκέεσσιν.
εὖ γὰρ ἐγὼ τόδε οἶδα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν·
ἔσσεται ἦμαρ ὅτʼ ἄν ποτʼ ὀλώλῃ Ἴλιος ἱρὴ
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο,
Ζεὺς δέ σφι Κρονίδης ὑψίζυγος αἰθέρι ναίων
αὐτὸς ἐπισσείῃσιν ἐρεμνὴν αἰγίδα πᾶσι
τῆσδʼ ἀπάτης κοτέων· τὰ μὲν ἔσσεται οὐκ ἀτέλεστα·
ἀλλά μοι αἰνὸν ἄχος σέθεν ἔσσεται ὦ Μενέλαε
αἴ κε θάνῃς καὶ πότμον ἀναπλήσῃς βιότοιο.
καί κεν ἐλέγχιστος πολυδίψιον Ἄργος ἱκοίμην·
αὐτίκα γὰρ μνήσονται Ἀχαιοὶ πατρίδος αἴης·
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ λίποιμεν
Ἀργείην Ἑλένην· σέο δʼ ὀστέα πύσει ἄρουρα
κειμένου ἐν Τροίῃ ἀτελευτήτῳ ἐπὶ ἔργῳ.
καί κέ τις ὧδʼ ἐρέει Τρώων ὑπερηνορεόντων
τύμβῳ ἐπιθρῴσκων Μενελάου κυδαλίμοιο·
αἴθʼ οὕτως ἐπὶ πᾶσι χόλον τελέσειʼ Ἀγαμέμνων,
ὡς καὶ νῦν ἅλιον στρατὸν ἤγαγεν ἐνθάδʼ Ἀχαιῶν,
καὶ δὴ ἔβη οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
σὺν κεινῇσιν νηυσὶ λιπὼν ἀγαθὸν Μενέλαον.
ὥς ποτέ τις ἐρέει· τότε μοι χάνοι εὐρεῖα χθών.
τὸν δʼ ἐπιθαρσύνων προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
θάρσει, μηδέ τί πω δειδίσσεο λαὸν Ἀχαιῶν·
οὐκ ἐν καιρίῳ ὀξὺ πάγη βέλος, ἀλλὰ πάροιθεν
εἰρύσατο ζωστήρ τε παναίολος ἠδʼ ὑπένερθε
ζῶμά τε καὶ μίτρη, τὴν χαλκῆες κάμον ἄνδρες.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
αἲ γὰρ δὴ οὕτως εἴη φίλος ὦ Μενέλαε·
ἕλκος δʼ ἰητὴρ ἐπιμάσσεται ἠδʼ ἐπιθήσει
φάρμαχʼ ἅ κεν παύσῃσι μελαινάων ὀδυνάων.
ἦ καὶ Ταλθύβιον θεῖον κήρυκα προσηύδα·
Ταλθύβιʼ ὅττι τάχιστα Μαχάονα δεῦρο κάλεσσον
φῶτʼ Ἀσκληπιοῦ υἱὸν ἀμύμονος ἰητῆρος,
ὄφρα ἴδῃ Μενέλαον ἀρήϊον Ἀτρέος υἱόν,
ὅν τις ὀϊστεύσας ἔβαλεν τόξων ἐῢ εἰδὼς
Τρώων ἢ Λυκίων, τῷ μὲν κλέος, ἄμμι δὲ πένθος.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἄρα οἱ κῆρυξ ἀπίθησεν ἀκούσας,
βῆ δʼ ἰέναι κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
παπταίνων ἥρωα Μαχάονα· τὸν δὲ νόησεν
ἑσταότʼ· ἀμφὶ δέ μιν κρατεραὶ στίχες ἀσπιστάων
λαῶν, οἵ οἱ ἕποντο Τρίκης ἐξ ἱπποβότοιο.
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὄρσʼ Ἀσκληπιάδη, καλέει κρείων Ἀγαμέμνων,
ὄφρα ἴδῃς Μενέλαον ἀρήϊον ἀρχὸν Ἀχαιῶν,
ὅν τις ὀϊστεύσας ἔβαλεν τόξων ἐῢ εἰδὼς
Τρώων ἢ Λυκίων, τῷ μὲν κλέος, ἄμμι δὲ πένθος.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε·
βὰν δʼ ἰέναι καθʼ ὅμιλον ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι ξανθὸς Μενέλαος
βλήμενος ἦν, περὶ δʼ αὐτὸν ἀγηγέραθʼ ὅσσοι ἄριστοι
κυκλόσʼ, ὃ δʼ ἐν μέσσοισι παρίστατο ἰσόθεος φώς,
αὐτίκα δʼ ἐκ ζωστῆρος ἀρηρότος ἕλκεν ὀϊστόν·
τοῦ δʼ ἐξελκομένοιο πάλιν ἄγεν ὀξέες ὄγκοι.
λῦσε δέ οἱ ζωστῆρα παναίολον ἠδʼ ὑπένερθε
ζῶμά τε καὶ μίτρην, τὴν χαλκῆες κάμον ἄνδρες.
αὐτὰρ ἐπεὶ ἴδεν ἕλκος ὅθʼ ἔμπεσε πικρὸς ὀϊστός,
αἷμʼ ἐκμυζήσας ἐπʼ ἄρʼ ἤπια φάρμακα εἰδὼς
πάσσε, τά οἵ ποτε πατρὶ φίλα φρονέων πόρε Χείρων.
ὄφρα τοὶ ἀμφεπένοντο βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον,
τόφρα δʼ ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον ἀσπιστάων·
οἳ δʼ αὖτις κατὰ τεύχεʼ ἔδυν, μνήσαντο δὲ χάρμης.
ἔνθʼ οὐκ ἂν βρίζοντα ἴδοις Ἀγαμέμνονα δῖον
οὐδὲ καταπτώσσοντʼ οὐδʼ οὐκ ἐθέλοντα μάχεσθαι,
ἀλλὰ μάλα σπεύδοντα μάχην ἐς κυδιάνειραν.
ἵππους μὲν γὰρ ἔασε καὶ ἅρματα ποικίλα χαλκῷ·
καὶ τοὺς μὲν θεράπων ἀπάνευθʼ ἔχε φυσιόωντας
Εὐρυμέδων υἱὸς Πτολεμαίου Πειραΐδαο·
τῷ μάλα πόλλʼ ἐπέτελλε παρισχέμεν ὁππότε κέν μιν
γυῖα λάβῃ κάματος πολέας διὰ κοιρανέοντα·
αὐτὰρ ὃ πεζὸς ἐὼν ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν·
καί ῥʼ οὓς μὲν σπεύδοντας ἴδοι Δαναῶν ταχυπώλων,
τοὺς μάλα θαρσύνεσκε παριστάμενος ἐπέεσσιν·
Ἀργεῖοι μή πώ τι μεθίετε θούριδος ἀλκῆς·
οὐ γὰρ ἐπὶ ψευδέσσι πατὴρ Ζεὺς ἔσσετʼ ἀρωγός,
ἀλλʼ οἵ περ πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσαντο
τῶν ἤτοι αὐτῶν τέρενα χρόα γῦπες ἔδονται,
ἡμεῖς αὖτʼ ἀλόχους τε φίλας καὶ νήπια τέκνα
ἄξομεν ἐν νήεσσιν, ἐπὴν πτολίεθρον ἕλωμεν.
οὕς τινας αὖ μεθιέντας ἴδοι στυγεροῦ πολέμοιο,
τοὺς μάλα νεικείεσκε χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν·
Ἀργεῖοι ἰόμωροι ἐλεγχέες οὔ νυ σέβεσθε;
τίφθʼ οὕτως ἔστητε τεθηπότες ἠΰτε νεβροί,
αἵ τʼ ἐπεὶ οὖν ἔκαμον πολέος πεδίοιο θέουσαι
ἑστᾶσʼ, οὐδʼ ἄρα τίς σφι μετὰ φρεσὶ γίγνεται ἀλκή·
ὣς ὑμεῖς ἔστητε τεθηπότες οὐδὲ μάχεσθε.
ἦ μένετε Τρῶας σχεδὸν ἐλθέμεν ἔνθά τε νῆες
εἰρύατʼ εὔπρυμνοι πολιῆς ἐπὶ θινὶ θαλάσσης,
ὄφρα ἴδητʼ αἴ κʼ ὔμμιν ὑπέρσχῃ χεῖρα Κρονίων;
ὣς ὅ γε κοιρανέων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν·
ἦλθε δʼ ἐπὶ Κρήτεσσι κιὼν ἀνὰ οὐλαμὸν ἀνδρῶν.
οἳ δʼ ἀμφʼ Ἰδομενῆα δαΐφρονα θωρήσσοντο·
Ἰδομενεὺς μὲν ἐνὶ προμάχοις συῒ εἴκελος ἀλκήν,
Μηριόνης δʼ ἄρα οἱ πυμάτας ὄτρυνε φάλαγγας.
τοὺς δὲ ἰδὼν γήθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
αὐτίκα δʼ Ἰδομενῆα προσηύδα μειλιχίοισιν·
Ἰδομενεῦ περὶ μέν σε τίω Δαναῶν ταχυπώλων
ἠμὲν ἐνὶ πτολέμῳ ἠδʼ ἀλλοίῳ ἐπὶ ἔργῳ
ἠδʼ ἐν δαίθʼ, ὅτε πέρ τε γερούσιον αἴθοπα οἶνον
Ἀργείων οἳ ἄριστοι ἐνὶ κρητῆρι κέρωνται.
εἴ περ γάρ τʼ ἄλλοι γε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
δαιτρὸν πίνωσιν, σὸν δὲ πλεῖον δέπας αἰεὶ
ἕστηχʼ, ὥς περ ἐμοί, πιέειν ὅτε θυμὸς ἀνώγοι.
ἀλλʼ ὄρσευ πόλεμον δʼ οἷος πάρος εὔχεαι εἶναι.
τὸν δʼ αὖτʼ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
Ἀτρεΐδη μάλα μέν τοι ἐγὼν ἐρίηρος ἑταῖρος
ἔσσομαι, ὡς τὸ πρῶτον ὑπέστην καὶ κατένευσα·
ἀλλʼ ἄλλους ὄτρυνε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
ὄφρα τάχιστα μαχώμεθʼ, ἐπεὶ σύν γʼ ὅρκιʼ ἔχευαν
Τρῶες· τοῖσιν δʼ αὖ θάνατος καὶ κήδεʼ ὀπίσσω
ἔσσετʼ ἐπεὶ πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσαντο.
ὣς ἔφατʼ, Ἀτρεΐδης δὲ παρῴχετο γηθόσυνος κῆρ·
ἦλθε δʼ ἐπʼ Αἰάντεσσι κιὼν ἀνὰ οὐλαμὸν ἀνδρῶν·
τὼ δὲ κορυσσέσθην, ἅμα δὲ νέφος εἵπετο πεζῶν.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀπὸ σκοπιῆς εἶδεν νέφος αἰπόλος ἀνὴρ
ἐρχόμενον κατὰ πόντον ὑπὸ Ζεφύροιο ἰωῆς·
τῷ δέ τʼ ἄνευθεν ἐόντι μελάντερον ἠΰτε πίσσα
φαίνετʼ ἰὸν κατὰ πόντον, ἄγει δέ τε λαίλαπα πολλήν,
ῥίγησέν τε ἰδών, ὑπό τε σπέος ἤλασε μῆλα·
τοῖαι ἅμʼ Αἰάντεσσι διοτρεφέων αἰζηῶν
δήϊον ἐς πόλεμον πυκιναὶ κίνυντο φάλαγγες
κυάνεαι, σάκεσίν τε καὶ ἔγχεσι πεφρικυῖαι.
καὶ τοὺς μὲν γήθησεν ἰδὼν κρείων Ἀγαμέμνων,
καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Αἴαντʼ Ἀργείων ἡγήτορε χαλκοχιτώνων,
σφῶϊ μέν· οὐ γὰρ ἔοικʼ ὀτρυνέμεν· οὔ τι κελεύω·
αὐτὼ γὰρ μάλα λαὸν ἀνώγετον ἶφι μάχεσθαι.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
τοῖος πᾶσιν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γένοιτο·
τώ κε τάχʼ ἠμύσειε πόλις Πριάμοιο ἄνακτος
χερσὶν ὑφʼ ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη τε.
ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ, βῆ δὲ μετʼ ἄλλους·
ἔνθʼ ὅ γε Νέστορʼ ἔτετμε λιγὺν Πυλίων ἀγορητὴν
οὓς ἑτάρους στέλλοντα καὶ ὀτρύνοντα μάχεσθαι
ἀμφὶ μέγαν Πελάγοντα Ἀλάστορά τε Χρομίον τε
Αἵμονά τε κρείοντα Βίαντά τε ποιμένα λαῶν·
ἱππῆας μὲν πρῶτα σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφι,
πεζοὺς δʼ ἐξόπιθε στῆσεν πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
ἕρκος ἔμεν πολέμοιο· κακοὺς δʼ ἐς μέσσον ἔλασσεν,
ὄφρα καὶ οὐκ ἐθέλων τις ἀναγκαίῃ πολεμίζοι.
ἱππεῦσιν μὲν πρῶτʼ ἐπετέλλετο· τοὺς γὰρ ἀνώγει
σφοὺς ἵππους ἐχέμεν μηδὲ κλονέεσθαι ὁμίλῳ·
μηδέ τις ἱπποσύνῃ τε καὶ ἠνορέηφι πεποιθὼς
οἶος πρόσθʼ ἄλλων μεμάτω Τρώεσσι μάχεσθαι,
μηδʼ ἀναχωρείτω· ἀλαπαδνότεροι γὰρ ἔσεσθε.
ὃς δέ κʼ ἀνὴρ ἀπὸ ὧν ὀχέων ἕτερʼ ἅρμαθʼ ἵκηται
ἔγχει ὀρεξάσθω, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερον οὕτω.
ὧδε καὶ οἱ πρότεροι πόλεας καὶ τείχεʼ ἐπόρθεον
τόνδε νόον καὶ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔχοντες.
ὣς ὃ γέρων ὄτρυνε πάλαι πολέμων ἐῢ εἰδώς·
καὶ τὸν μὲν γήθησεν ἰδὼν κρείων Ἀγαμέμνων,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὦ γέρον εἴθʼ ὡς θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
ὥς τοι γούναθʼ ἕποιτο, βίη δέ τοι ἔμπεδος εἴη·
ἀλλά σε γῆρας τείρει ὁμοίϊον· ὡς ὄφελέν τις
ἀνδρῶν ἄλλος ἔχειν, σὺ δὲ κουροτέροισι μετεῖναι.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
Ἀτρεΐδη μάλα μέν τοι ἐγὼν ἐθέλοιμι καὶ αὐτὸς
ὣς ἔμεν ὡς ὅτε δῖον Ἐρευθαλίωνα κατέκταν.
ἀλλʼ οὔ πως ἅμα πάντα θεοὶ δόσαν ἀνθρώποισιν·
εἰ τότε κοῦρος ἔα νῦν αὖτέ με γῆρας ὀπάζει.
ἀλλὰ καὶ ὧς ἱππεῦσι μετέσσομαι ἠδὲ κελεύσω
βουλῇ καὶ μύθοισι· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ γερόντων.
αἰχμὰς δʼ αἰχμάσσουσι νεώτεροι, οἵ περ ἐμεῖο
ὁπλότεροι γεγάασι πεποίθασίν τε βίηφιν.
ὣς ἔφατʼ, Ἀτρεΐδης δὲ παρῴχετο γηθόσυνος κῆρ.
εὗρʼ υἱὸν Πετεῶο Μενεσθῆα πλήξιππον
ἑσταότʼ· ἀμφὶ δʼ Ἀθηναῖοι μήστωρες ἀϋτῆς·
αὐτὰρ ὃ πλησίον ἑστήκει πολύμητις Ὀδυσσεύς,
πὰρ δὲ Κεφαλλήνων ἀμφὶ στίχες οὐκ ἀλαπαδναὶ
ἕστασαν· οὐ γάρ πώ σφιν ἀκούετο λαὸς ἀϋτῆς,
ἀλλὰ νέον συνορινόμεναι κίνυντο φάλαγγες
Τρώων ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν· οἳ δὲ μένοντες
ἕστασαν ὁππότε πύργος Ἀχαιῶν ἄλλος ἐπελθὼν
Τρώων ὁρμήσειε καὶ ἄρξειαν πολέμοιο.
τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὦ υἱὲ Πετεῶο διοτρεφέος βασιλῆος,
καὶ σὺ κακοῖσι δόλοισι κεκασμένε κερδαλεόφρον
τίπτε καταπτώσσοντες ἀφέστατε, μίμνετε δʼ ἄλλους;
σφῶϊν μέν τʼ ἐπέοικε μετὰ πρώτοισιν ἐόντας
ἑστάμεν ἠδὲ μάχης καυστείρης ἀντιβολῆσαι·
πρώτω γὰρ καὶ δαιτὸς ἀκουάζεσθον ἐμεῖο,
ὁππότε δαῖτα γέρουσιν ἐφοπλίζωμεν Ἀχαιοί.
ἔνθα φίλʼ ὀπταλέα κρέα ἔδμεναι ἠδὲ κύπελλα
οἴνου πινέμεναι μελιηδέος ὄφρʼ ἐθέλητον·
νῦν δὲ φίλως χʼ ὁρόῳτε καὶ εἰ δέκα πύργοι Ἀχαιῶν
ὑμείων προπάροιθε μαχοίατο νηλέϊ χαλκῷ.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
Ἀτρεΐδη ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων;
πῶς δὴ φῂς πολέμοιο μεθιέμεν ὁππότʼ Ἀχαιοὶ
Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα;
ὄψεαι αἴ κʼ ἐθέλῃσθα καὶ αἴ κέν τοι τὰ μεμήλῃ
Τηλεμάχοιο φίλον πατέρα προμάχοισι μιγέντα
Τρώων ἱπποδάμων· σὺ δὲ ταῦτʼ ἀνεμώλια βάζεις.
τὸν δʼ ἐπιμειδήσας προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων
ὡς γνῶ χωομένοιο· πάλιν δʼ ὅ γε λάζετο μῦθον·
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ
οὔτέ σε νεικείω περιώσιον οὔτε κελεύω·
οἶδα γὰρ ὥς τοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
ἤπια δήνεα οἶδε· τὰ γὰρ φρονέεις ἅ τʼ ἐγώ περ.
ἀλλʼ ἴθι ταῦτα δʼ ὄπισθεν ἀρεσσόμεθʼ εἴ τι κακὸν νῦν
εἴρηται, τὰ δὲ πάντα θεοὶ μεταμώνια θεῖεν.
ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ, βῆ δὲ μετʼ ἄλλους.
εὗρε δὲ Τυδέος υἱὸν ὑπέρθυμον Διομήδεα
ἑσταότʼ ἔν θʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασι κολλητοῖσι·
πὰρ δέ οἱ ἑστήκει Σθένελος Καπανήϊος υἱός.
καὶ τὸν μὲν νείκεσσεν ἰδὼν κρείων Ἀγαμέμνων,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὤ μοι Τυδέος υἱὲ δαΐφρονος ἱπποδάμοιο
τί πτώσσεις, τί δʼ ὀπιπεύεις πολέμοιο γεφύρας;
οὐ μὲν Τυδέϊ γʼ ὧδε φίλον πτωσκαζέμεν ἦεν,
ἀλλὰ πολὺ πρὸ φίλων ἑτάρων δηΐοισι μάχεσθαι,
ὡς φάσαν οἵ μιν ἴδοντο πονεύμενον· οὐ γὰρ ἔγωγε
ἤντησʼ οὐδὲ ἴδον· περὶ δʼ ἄλλων φασὶ γενέσθαι.
ἤτοι μὲν γὰρ ἄτερ πολέμου εἰσῆλθε Μυκήνας
ξεῖνος ἅμʼ ἀντιθέῳ Πολυνείκεϊ λαὸν ἀγείρων·
οἳ δὲ τότʼ ἐστρατόωνθʼ ἱερὰ πρὸς τείχεα Θήβης,
καί ῥα μάλα λίσσοντο δόμεν κλειτοὺς ἐπικούρους·
οἳ δʼ ἔθελον δόμεναι καὶ ἐπῄνεον ὡς ἐκέλευον·
ἀλλὰ Ζεὺς ἔτρεψε παραίσια σήματα φαίνων.
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν ᾤχοντο ἰδὲ πρὸ ὁδοῦ ἐγένοντο,
Ἀσωπὸν δʼ ἵκοντο βαθύσχοινον λεχεποίην,
ἔνθʼ αὖτʼ ἀγγελίην ἐπὶ Τυδῆ στεῖλαν Ἀχαιοί.
αὐτὰρ ὃ βῆ, πολέας δὲ κιχήσατο Καδμεΐωνας
δαινυμένους κατὰ δῶμα βίης Ἐτεοκληείης.
ἔνθʼ οὐδὲ ξεῖνός περ ἐὼν ἱππηλάτα Τυδεὺς
τάρβει, μοῦνος ἐὼν πολέσιν μετὰ Καδμείοισιν,
ἀλλʼ ὅ γʼ ἀεθλεύειν προκαλίζετο, πάντα δʼ ἐνίκα
ῥηϊδίως· τοίη οἱ ἐπίρροθος ἦεν Ἀθήνη.
οἳ δὲ χολωσάμενοι Καδμεῖοι κέντορες ἵππων
ἂψ ἄρʼ ἀνερχομένῳ πυκινὸν λόχον εἷσαν ἄγοντες
κούρους πεντήκοντα· δύω δʼ ἡγήτορες ἦσαν,
Μαίων Αἱμονίδης ἐπιείκελος ἀθανάτοισιν,
υἱός τʼ Αὐτοφόνοιο μενεπτόλεμος Πολυφόντης.
Τυδεὺς μὲν καὶ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκε·
πάντας ἔπεφνʼ, ἕνα δʼ οἶον ἵει οἶκον δὲ νέεσθαι·
Μαίονʼ ἄρα προέηκε θεῶν τεράεσσι πιθήσας.
τοῖος ἔην Τυδεὺς Αἰτώλιος· ἀλλὰ τὸν υἱὸν
γείνατο εἷο χέρεια μάχῃ, ἀγορῇ δέ τʼ ἀμείνω.
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη κρατερὸς Διομήδης
αἰδεσθεὶς βασιλῆος ἐνιπὴν αἰδοίοιο·
τὸν δʼ υἱὸς Καπανῆος ἀμείψατο κυδαλίμοιο·
Ἀτρεΐδη μὴ ψεύδεʼ ἐπιστάμενος σάφα εἰπεῖν·
ἡμεῖς τοι πατέρων μέγʼ ἀμείνονες εὐχόμεθʼ εἶναι·
ἡμεῖς καὶ Θήβης ἕδος εἵλομεν ἑπταπύλοιο
παυρότερον λαὸν ἀγαγόνθʼ ὑπὸ τεῖχος ἄρειον,
πειθόμενοι τεράεσσι θεῶν καὶ Ζηνὸς ἀρωγῇ·
κεῖνοι δὲ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο·
τὼ μή μοι πατέρας ποθʼ ὁμοίῃ ἔνθεο τιμῇ.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
τέττα, σιωπῇ ἧσο, ἐμῷ δʼ ἐπιπείθεο μύθῳ·
οὐ γὰρ ἐγὼ νεμεσῶ Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
ὀτρύνοντι μάχεσθαι ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς·
τούτῳ μὲν γὰρ κῦδος ἅμʼ ἕψεται εἴ κεν Ἀχαιοὶ
Τρῶας δῃώσωσιν ἕλωσί τε Ἴλιον ἱρήν,
τούτῳ δʼ αὖ μέγα πένθος Ἀχαιῶν δῃωθέντων.
ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα θούριδος ἀλκῆς.
ἦ ῥα καὶ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε·
δεινὸν δʼ ἔβραχε χαλκὸς ἐπὶ στήθεσσιν ἄνακτος
ὀρνυμένου· ὑπό κεν ταλασίφρονά περ δέος εἷλεν.
ὡς δʼ ὅτʼ ἐν αἰγιαλῷ πολυηχέϊ κῦμα θαλάσσης
ὄρνυτʼ ἐπασσύτερον Ζεφύρου ὕπο κινήσαντος·
πόντῳ μέν τε πρῶτα κορύσσεται, αὐτὰρ ἔπειτα
χέρσῳ ῥηγνύμενον μεγάλα βρέμει, ἀμφὶ δέ τʼ ἄκρας
κυρτὸν ἐὸν κορυφοῦται, ἀποπτύει δʼ ἁλὸς ἄχνην·
ὣς τότʼ ἐπασσύτεραι Δαναῶν κίνυντο φάλαγγες
νωλεμέως πόλεμον δέ· κέλευε δὲ οἷσιν ἕκαστος
ἡγεμόνων· οἳ δʼ ἄλλοι ἀκὴν ἴσαν, οὐδέ κε φαίης
τόσσον λαὸν ἕπεσθαι ἔχοντʼ ἐν στήθεσιν αὐδήν,
σιγῇ δειδιότες σημάντορας· ἀμφὶ δὲ πᾶσι
τεύχεα ποικίλʼ ἔλαμπε, τὰ εἱμένοι ἐστιχόωντο.
Τρῶες δʼ, ὥς τʼ ὄϊες πολυπάμονος ἀνδρὸς ἐν αὐλῇ
μυρίαι ἑστήκασιν ἀμελγόμεναι γάλα λευκὸν
ἀζηχὲς μεμακυῖαι ἀκούουσαι ὄπα ἀρνῶν,
ὣς Τρώων ἀλαλητὸς ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν ὀρώρει·
οὐ γὰρ πάντων ἦεν ὁμὸς θρόος οὐδʼ ἴα γῆρυς,
ἀλλὰ γλῶσσα μέμικτο, πολύκλητοι δʼ ἔσαν ἄνδρες.
ὄρσε δὲ τοὺς μὲν Ἄρης, τοὺς δὲ γλαυκῶπις Ἀθήνη
Δεῖμός τʼ ἠδὲ Φόβος καὶ Ἔρις ἄμοτον μεμαυῖα,
Ἄρεος ἀνδροφόνοιο κασιγνήτη ἑτάρη τε,
ἥ τʼ ὀλίγη μὲν πρῶτα κορύσσεται, αὐτὰρ ἔπειτα
οὐρανῷ ἐστήριξε κάρη καὶ ἐπὶ χθονὶ βαίνει·
ἥ σφιν καὶ τότε νεῖκος ὁμοίϊον ἔμβαλε μέσσῳ
ἐρχομένη καθʼ ὅμιλον ὀφέλλουσα στόνον ἀνδρῶν.
οἳ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἐς χῶρον ἕνα ξυνιόντες ἵκοντο,
σύν ῥʼ ἔβαλον ῥινούς, σὺν δʼ ἔγχεα καὶ μένεʼ ἀνδρῶν
χαλκεοθωρήκων· ἀτὰρ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
ἔπληντʼ ἀλλήλῃσι, πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
ἔνθα δʼ ἅμʼ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν
ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων, ῥέε δʼ αἵματι γαῖα.
ὡς δʼ ὅτε χείμαρροι ποταμοὶ κατʼ ὄρεσφι ῥέοντες
ἐς μισγάγκειαν συμβάλλετον ὄβριμον ὕδωρ
κρουνῶν ἐκ μεγάλων κοίλης ἔντοσθε χαράδρης,
τῶν δέ τε τηλόσε δοῦπον ἐν οὔρεσιν ἔκλυε ποιμήν·
ὣς τῶν μισγομένων γένετο ἰαχή τε πόνος τε.
πρῶτος δʼ Ἀντίλοχος Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν
ἐσθλὸν ἐνὶ προμάχοισι Θαλυσιάδην Ἐχέπωλον·
τόν ῥʼ ἔβαλε πρῶτος κόρυθος φάλον ἱπποδασείης,
ἐν δὲ μετώπῳ πῆξε, πέρησε δʼ ἄρʼ ὀστέον εἴσω
αἰχμὴ χαλκείη· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν,
ἤριπε δʼ ὡς ὅτε πύργος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ.
τὸν δὲ πεσόντα ποδῶν ἔλαβε κρείων Ἐλεφήνωρ
Χαλκωδοντιάδης μεγαθύμων ἀρχὸς Ἀβάντων,
ἕλκε δʼ ὑπʼ ἐκ βελέων, λελιημένος ὄφρα τάχιστα
τεύχεα συλήσειε· μίνυνθα δέ οἱ γένεθʼ ὁρμή.
νεκρὸν γὰρ ἐρύοντα ἰδὼν μεγάθυμος Ἀγήνωρ
πλευρά, τά οἱ κύψαντι παρʼ ἀσπίδος ἐξεφαάνθη,
οὔτησε ξυστῷ χαλκήρεϊ, λῦσε δὲ γυῖα.
ὣς τὸν μὲν λίπε θυμός, ἐπʼ αὐτῷ δʼ ἔργον ἐτύχθη
ἀργαλέον Τρώων καὶ Ἀχαιῶν· οἳ δὲ λύκοι ὣς
ἀλλήλοις ἐπόρουσαν, ἀνὴρ δʼ ἄνδρʼ ἐδνοπάλιζεν.
ἔνθʼ ἔβαλʼ Ἀνθεμίωνος υἱὸν Τελαμώνιος Αἴας
ἠΐθεον θαλερὸν Σιμοείσιον, ὅν ποτε μήτηρ
Ἴδηθεν κατιοῦσα παρʼ ὄχθῃσιν Σιμόεντος
γείνατʼ, ἐπεί ῥα τοκεῦσιν ἅμʼ ἕσπετο μῆλα ἰδέσθαι·
τοὔνεκά μιν κάλεον Σιμοείσιον· οὐδὲ τοκεῦσι
θρέπτρα φίλοις ἀπέδωκε, μινυνθάδιος δέ οἱ αἰὼν
ἔπλεθʼ ὑπʼ Αἴαντος μεγαθύμου δουρὶ δαμέντι.
πρῶτον γάρ μιν ἰόντα βάλε στῆθος παρὰ μαζὸν
δεξιόν· ἀντικρὺ δὲ διʼ ὤμου χάλκεον ἔγχος
ἦλθεν· ὁ δʼ ἐν κονίῃσι χαμαὶ πέσεν αἴγειρος ὣς
ἥ ῥά τʼ ἐν εἱαμενῇ ἕλεος μεγάλοιο πεφύκει
λείη, ἀτάρ τέ οἱ ὄζοι ἐπʼ ἀκροτάτῃ πεφύασι·
τὴν μέν θʼ ἁρματοπηγὸς ἀνὴρ αἴθωνι σιδήρῳ
ἐξέταμʼ, ὄφρα ἴτυν κάμψῃ περικαλλέϊ δίφρῳ·
ἣ μέν τʼ ἀζομένη κεῖται ποταμοῖο παρʼ ὄχθας.
τοῖον ἄρʼ Ἀνθεμίδην Σιμοείσιον ἐξενάριξεν
Αἴας διογενής· τοῦ δʼ Ἄντιφος αἰολοθώρηξ
Πριαμίδης καθʼ ὅμιλον ἀκόντισεν ὀξέϊ δουρί.
τοῦ μὲν ἅμαρθʼ, ὃ δὲ Λεῦκον Ὀδυσσέος ἐσθλὸν ἑταῖρον
βεβλήκει βουβῶνα, νέκυν ἑτέρωσʼ ἐρύοντα·
ἤριπε δʼ ἀμφʼ αὐτῷ, νεκρὸς δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
τοῦ δʼ Ὀδυσεὺς μάλα θυμὸν ἀποκταμένοιο χολώθη,
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ,
στῆ δὲ μάλʼ ἐγγὺς ἰὼν καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
ἀμφὶ ἓ παπτήνας· ὑπὸ δὲ Τρῶες κεκάδοντο
ἀνδρὸς ἀκοντίσσαντος· ὃ δʼ οὐχ ἅλιον βέλος ἧκεν,
ἀλλʼ υἱὸν Πριάμοιο νόθον βάλε Δημοκόωντα
ὅς οἱ Ἀβυδόθεν ἦλθε παρʼ ἵππων ὠκειάων.
τόν ῥʼ Ὀδυσεὺς ἑτάροιο χολωσάμενος βάλε δουρὶ
κόρσην· ἣ δʼ ἑτέροιο διὰ κροτάφοιο πέρησεν
αἰχμὴ χαλκείη· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε,
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
χώρησαν δʼ ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ·
Ἀργεῖοι δὲ μέγα ἴαχον, ἐρύσαντο δὲ νεκρούς,
ἴθυσαν δὲ πολὺ προτέρω· νεμέσησε δʼ Ἀπόλλων
Περγάμου ἐκκατιδών, Τρώεσσι δὲ κέκλετʼ ἀΰσας·
ὄρνυσθʼ ἱππόδαμοι Τρῶες μηδʼ εἴκετε χάρμης
Ἀργείοις, ἐπεὶ οὔ σφι λίθος χρὼς οὐδὲ σίδηρος
χαλκὸν ἀνασχέσθαι ταμεσίχροα βαλλομένοισιν·
οὐ μὰν οὐδʼ Ἀχιλεὺς Θέτιδος πάϊς ἠϋκόμοιο
μάρναται, ἀλλʼ ἐπὶ νηυσὶ χόλον θυμαλγέα πέσσει.
ὣς φάτʼ ἀπὸ πτόλιος δεινὸς θεός· αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
ὦρσε Διὸς θυγάτηρ κυδίστη Τριτογένεια
ἐρχομένη καθʼ ὅμιλον, ὅθι μεθιέντας ἴδοιτο.
ἔνθʼ Ἀμαρυγκείδην Διώρεα μοῖρα πέδησε·
χερμαδίῳ γὰρ βλῆτο παρὰ σφυρὸν ὀκριόεντι
κνήμην δεξιτερήν· βάλε δὲ Θρῃκῶν ἀγὸς ἀνδρῶν
Πείρως Ἰμβρασίδης ὃς ἄρʼ Αἰνόθεν εἰληλούθει.
ἀμφοτέρω δὲ τένοντε καὶ ὀστέα λᾶας ἀναιδὴς
ἄχρις ἀπηλοίησεν· ὃ δʼ ὕπτιος ἐν κονίῃσι
κάππεσεν ἄμφω χεῖρε φίλοις ἑτάροισι πετάσσας
θυμὸν ἀποπνείων· ὃ δʼ ἐπέδραμεν ὅς ῥʼ ἔβαλέν περ
Πείροος, οὖτα δὲ δουρὶ παρʼ ὀμφαλόν· ἐκ δʼ ἄρα πᾶσαι
χύντο χαμαὶ χολάδες, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
τὸν δὲ Θόας Αἰτωλὸς ἀπεσσύμενον βάλε δουρὶ
στέρνον ὑπὲρ μαζοῖο, πάγη δʼ ἐν πνεύμονι χαλκός·
ἀγχίμολον δέ οἱ ἦλθε Θόας, ἐκ δʼ ὄβριμον ἔγχος
ἐσπάσατο στέρνοιο, ἐρύσσατο δὲ ξίφος ὀξύ,
τῷ ὅ γε γαστέρα τύψε μέσην, ἐκ δʼ αἴνυτο θυμόν.
τεύχεα δʼ οὐκ ἀπέδυσε· περίστησαν γὰρ ἑταῖροι
Θρήϊκες ἀκρόκομοι δολίχʼ ἔγχεα χερσὶν ἔχοντες,
οἵ ἑ μέγαν περ ἐόντα καὶ ἴφθιμον καὶ ἀγαυὸν
ὦσαν ἀπὸ σφείων· ὃ δὲ χασσάμενος πελεμίχθη.
ὣς τώ γʼ ἐν κονίῃσι παρʼ ἀλλήλοισι τετάσθην,
ἤτοι ὃ μὲν Θρῃκῶν, ὃ δʼ Ἐπειῶν χαλκοχιτώνων
ἡγεμόνες· πολλοὶ δὲ περὶ κτείνοντο καὶ ἄλλοι.
ἔνθά κεν οὐκέτι ἔργον ἀνὴρ ὀνόσαιτο μετελθών,
ὅς τις ἔτʼ ἄβλητος καὶ ἀνούτατος ὀξέϊ χαλκῷ
δινεύοι κατὰ μέσσον, ἄγοι δέ ἑ Παλλὰς Ἀθήνη
χειρὸς ἑλοῦσʼ, αὐτὰρ βελέων ἀπερύκοι ἐρωήν·
πολλοὶ γὰρ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἤματι κείνῳ
πρηνέες ἐν κονίῃσι παρʼ ἀλλήλοισι τέταντο.

### Book 5

ἔνθʼ αὖ Τυδεΐδῃ Διομήδεϊ Παλλὰς Ἀθήνη
δῶκε μένος καὶ θάρσος, ἵνʼ ἔκδηλος μετὰ πᾶσιν
Ἀργείοισι γένοιτο ἰδὲ κλέος ἐσθλὸν ἄροιτο·
δαῖέ οἱ ἐκ κόρυθός τε καὶ ἀσπίδος ἀκάματον πῦρ
ἀστέρʼ ὀπωρινῷ ἐναλίγκιον, ὅς τε μάλιστα
λαμπρὸν παμφαίνῃσι λελουμένος ὠκεανοῖο·
τοῖόν οἱ πῦρ δαῖεν ἀπὸ κρατός τε καὶ ὤμων,
ὦρσε δέ μιν κατὰ μέσσον ὅθι πλεῖστοι κλονέοντο.
ἦν δέ τις ἐν Τρώεσσι Δάρης ἀφνειὸς ἀμύμων
ἱρεὺς Ἡφαίστοιο· δύω δέ οἱ υἱέες ἤστην
Φηγεὺς Ἰδαῖός τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
τώ οἱ ἀποκρινθέντε ἐναντίω ὁρμηθήτην·
τὼ μὲν ἀφʼ ἵπποιιν, ὃ δʼ ἀπὸ χθονὸς ὄρνυτο πεζός.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες
Φηγεύς ῥα πρότερος προΐει δολιχόσκιον ἔγχος·
Τυδεΐδεω δʼ ὑπὲρ ὦμον ἀριστερὸν ἤλυθʼ ἀκωκὴ
ἔγχεος, οὐδʼ ἔβαλʼ αὐτόν· ὃ δʼ ὕστερος ὄρνυτο χαλκῷ
Τυδεΐδης· τοῦ δʼ οὐχ ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,
ἀλλʼ ἔβαλε στῆθος μεταμάζιον, ὦσε δʼ ἀφʼ ἵππων.
Ἰδαῖος δʼ ἀπόρουσε λιπὼν περικαλλέα δίφρον,
οὐδʼ ἔτλη περιβῆναι ἀδελφειοῦ κταμένοιο·
οὐδὲ γὰρ οὐδέ κεν αὐτὸς ὑπέκφυγε κῆρα μέλαιναν,
ἀλλʼ Ἥφαιστος ἔρυτο, σάωσε δὲ νυκτὶ καλύψας,
ὡς δή οἱ μὴ πάγχυ γέρων ἀκαχήμενος εἴη.
ἵππους δʼ ἐξελάσας μεγαθύμου Τυδέος υἱὸς
δῶκεν ἑταίροισιν κατάγειν κοίλας ἐπὶ νῆας.
Τρῶες δὲ μεγάθυμοι ἐπεὶ ἴδον υἷε Δάρητος
τὸν μὲν ἀλευάμενον, τὸν δὲ κτάμενον παρʼ ὄχεσφι,
πᾶσιν ὀρίνθη θυμός· ἀτὰρ γλαυκῶπις Ἀθήνη
χειρὸς ἑλοῦσʼ ἐπέεσσι προσηύδα θοῦρον Ἄρηα·
Ἆρες Ἄρες βροτολοιγὲ μιαιφόνε τειχεσιπλῆτα
οὐκ ἂν δὴ Τρῶας μὲν ἐάσαιμεν καὶ Ἀχαιοὺς
μάρνασθʼ, ὁπποτέροισι πατὴρ Ζεὺς κῦδος ὀρέξῃ,
νῶϊ δὲ χαζώμεσθα, Διὸς δʼ ἀλεώμεθα μῆνιν;
ὣς εἰποῦσα μάχης ἐξήγαγε θοῦρον Ἄρηα·
τὸν μὲν ἔπειτα καθεῖσεν ἐπʼ ἠϊόεντι Σκαμάνδρῳ,
Τρῶας δʼ ἔκλιναν Δαναοί· ἕλε δʼ ἄνδρα ἕκαστος
ἡγεμόνων· πρῶτος δὲ ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
ἀρχὸν Ἁλιζώνων Ὀδίον μέγαν ἔκβαλε δίφρου·
πρώτῳ γὰρ στρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσε,
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
Ἰδομενεὺς δʼ ἄρα Φαῖστον ἐνήρατο Μῄονος υἱὸν
Βώρου, ὃς ἐκ Τάρνης ἐριβώλακος εἰληλούθει.
τὸν μὲν ἄρʼ Ἰδομενεὺς δουρικλυτὸς ἔγχεϊ μακρῷ
νύξʼ ἵππων ἐπιβησόμενον κατὰ δεξιὸν ὦμον·
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, στυγερὸς δʼ ἄρα μιν σκότος εἷλε.
τὸν μὲν ἄρʼ Ἰδομενῆος ἐσύλευον θεράποντες·
υἱὸν δὲ Στροφίοιο Σκαμάνδριον αἵμονα θήρης
Ἀτρεΐδης Μενέλαος ἕλʼ ἔγχεϊ ὀξυόεντι
ἐσθλὸν θηρητῆρα· δίδαξε γὰρ Ἄρτεμις αὐτὴ
βάλλειν ἄγρια πάντα, τά τε τρέφει οὔρεσιν ὕλη·
ἀλλʼ οὔ οἱ τότε γε χραῖσμʼ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα,
οὐδὲ ἑκηβολίαι ᾗσιν τὸ πρίν γε κέκαστο·
ἀλλά μιν Ἀτρεΐδης δουρικλειτὸς Μενέλαος
πρόσθεν ἕθεν φεύγοντα μετάφρενον οὔτασε δουρὶ
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν,
ἤριπε δὲ πρηνής, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
Μηριόνης δὲ Φέρεκλον ἐνήρατο, τέκτονος υἱὸν
Ἁρμονίδεω, ὃς χερσὶν ἐπίστατο δαίδαλα πάντα
τεύχειν· ἔξοχα γάρ μιν ἐφίλατο Παλλὰς Ἀθήνη·
ὃς καὶ Ἀλεξάνδρῳ τεκτήνατο νῆας ἐΐσας
ἀρχεκάκους, αἳ πᾶσι κακὸν Τρώεσσι γένοντο
οἷ τʼ αὐτῷ, ἐπεὶ οὔ τι θεῶν ἐκ θέσφατα ᾔδη.
τὸν μὲν Μηριόνης ὅτε δὴ κατέμαρπτε διώκων
βεβλήκει γλουτὸν κατὰ δεξιόν· ἣ δὲ διαπρὸ
ἀντικρὺ κατὰ κύστιν ὑπʼ ὀστέον ἤλυθʼ ἀκωκή·
γνὺξ δʼ ἔριπʼ οἰμώξας, θάνατος δέ μιν ἀμφεκάλυψε.
Πήδαιον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε Μέγης Ἀντήνορος υἱὸν
ὅς ῥα νόθος μὲν ἔην, πύκα δʼ ἔτρεφε δῖα Θεανὼ
ἶσα φίλοισι τέκεσσι χαριζομένη πόσεϊ ᾧ.
τὸν μὲν Φυλεΐδης δουρὶ κλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν
βεβλήκει κεφαλῆς κατὰ ἰνίον ὀξέϊ δουρί·
ἀντικρὺ δʼ ἀνʼ ὀδόντας ὑπὸ γλῶσσαν τάμε χαλκός·
ἤριπε δʼ ἐν κονίῃ, ψυχρὸν δʼ ἕλε χαλκὸν ὀδοῦσιν.
Εὐρύπυλος δʼ Εὐαιμονίδης Ὑψήνορα δῖον
υἱὸν ὑπερθύμου Δολοπίονος, ὅς ῥα Σκαμάνδρου
ἀρητὴρ ἐτέτυκτο, θεὸς δʼ ὣς τίετο δήμῳ,
τὸν μὲν ἄρʼ Εὐρύπυλος, Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός,
πρόσθεν ἕθεν φεύγοντα μεταδρομάδην ἔλασʼ ὦμον
φασγάνῳ ἀΐξας, ἀπὸ δʼ ἔξεσε χεῖρα βαρεῖαν·
αἱματόεσσα δὲ χεὶρ πεδίῳ πέσε· τὸν δὲ κατʼ ὄσσε
ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
ὣς οἳ μὲν πονέοντο κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην·
Τυδεΐδην δʼ οὐκ ἂν γνοίης ποτέροισι μετείη
ἠὲ μετὰ Τρώεσσιν ὁμιλέοι ἦ μετʼ Ἀχαιοῖς.
θῦνε γὰρ ἂμ πεδίον ποταμῷ πλήθοντι ἐοικὼς
χειμάρρῳ, ὅς τʼ ὦκα ῥέων ἐκέδασσε γεφύρας·
τὸν δʼ οὔτʼ ἄρ τε γέφυραι ἐεργμέναι ἰσχανόωσιν,
οὔτʼ ἄρα ἕρκεα ἴσχει ἀλωάων ἐριθηλέων
ἐλθόντʼ ἐξαπίνης ὅτʼ ἐπιβρίσῃ Διὸς ὄμβρος·
πολλὰ δʼ ὑπʼ αὐτοῦ ἔργα κατήριπε κάλʼ αἰζηῶν·
ὣς ὑπὸ Τυδεΐδῃ πυκιναὶ κλονέοντο φάλαγγες
Τρώων, οὐδʼ ἄρα μιν μίμνον πολέες περ ἐόντες.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱὸς
θύνοντʼ ἂμ πεδίον πρὸ ἕθεν κλονέοντα φάλαγγας,
αἶψʼ ἐπὶ Τυδεΐδῃ ἐτιταίνετο καμπύλα τόξα,
καὶ βάλʼ ἐπαΐσσοντα τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον
θώρηκος γύαλον· διὰ δʼ ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός,
ἀντικρὺ δὲ διέσχε, παλάσσετο δʼ αἵματι θώρηξ.
τῷ δʼ ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός·
ὄρνυσθε Τρῶες μεγάθυμοι κέντορες ἵππων·
βέβληται γὰρ ἄριστος Ἀχαιῶν, οὐδέ ἕ φημι
δήθʼ ἀνσχήσεσθαι κρατερὸν βέλος, εἰ ἐτεόν με
ὦρσεν ἄναξ Διὸς υἱὸς ἀπορνύμενον Λυκίηθεν.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τὸν δʼ οὐ βέλος ὠκὺ δάμασσεν,
ἀλλʼ ἀναχωρήσας πρόσθʼ ἵπποιιν καὶ ὄχεσφιν
ἔστη, καὶ Σθένελον προσέφη Καπανήϊον υἱόν·
ὄρσο πέπον Καπανηϊάδη, καταβήσεο δίφρου,
ὄφρά μοι ἐξ ὤμοιο ἐρύσσῃς πικρὸν ὀϊστόν.
ὣς ἄρʼ ἔφη, Σθένελος δὲ καθʼ ἵππων ἆλτο χαμᾶζε,
πὰρ δὲ στὰς βέλος ὠκὺ διαμπερὲς ἐξέρυσʼ ὤμου·
αἷμα δʼ ἀνηκόντιζε διὰ στρεπτοῖο χιτῶνος.
δὴ τότʼ ἔπειτʼ ἠρᾶτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
κλῦθί μευ αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη,
εἴ ποτέ μοι καὶ πατρὶ φίλα φρονέουσα παρέστης
δηΐῳ ἐν πολέμῳ, νῦν αὖτʼ ἐμὲ φῖλαι Ἀθήνη·
δὸς δέ τέ μʼ ἄνδρα ἑλεῖν καὶ ἐς ὁρμὴν ἔγχεος ἐλθεῖν
ὅς μʼ ἔβαλε φθάμενος καὶ ἐπεύχεται, οὐδέ μέ φησι
δηρὸν ἔτʼ ὄψεσθαι λαμπρὸν φάος ἠελίοιο.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη,
γυῖα δʼ ἔθηκεν ἐλαφρά, πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν·
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
θαρσῶν νῦν Διόμηδες ἐπὶ Τρώεσσι μάχεσθαι·
ἐν γάρ τοι στήθεσσι μένος πατρώϊον ἧκα
ἄτρομον, οἷον ἔχεσκε σακέσπαλος ἱππότα Τυδεύς·
ἀχλὺν δʼ αὖ τοι ἀπʼ ὀφθαλμῶν ἕλον ἣ πρὶν ἐπῆεν,
ὄφρʼ εὖ γιγνώσκῃς ἠμὲν θεὸν ἠδὲ καὶ ἄνδρα.
τὼ νῦν αἴ κε θεὸς πειρώμενος ἐνθάδʼ ἵκηται
μή τι σύ γʼ ἀθανάτοισι θεοῖς ἀντικρὺ μάχεσθαι
τοῖς ἄλλοις· ἀτὰρ εἴ κε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
ἔλθῃσʼ ἐς πόλεμον, τήν γʼ οὐτάμεν ὀξέϊ χαλκῷ.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη γλαυκῶπις Ἀθήνη,
Τυδεΐδης δʼ ἐξαῦτις ἰὼν προμάχοισιν ἐμίχθη
καὶ πρίν περ θυμῷ μεμαὼς Τρώεσσι μάχεσθαι·
δὴ τότε μιν τρὶς τόσσον ἕλεν μένος ὥς τε λέοντα
ὅν ῥά τε ποιμὴν ἀγρῷ ἐπʼ εἰροπόκοις ὀΐεσσι
χραύσῃ μέν τʼ αὐλῆς ὑπεράλμενον οὐδὲ δαμάσσῃ·
τοῦ μέν τε σθένος ὦρσεν, ἔπειτα δέ τʼ οὐ προσαμύνει,
ἀλλὰ κατὰ σταθμοὺς δύεται, τὰ δʼ ἐρῆμα φοβεῖται·
αἳ μέν τʼ ἀγχιστῖναι ἐπʼ ἀλλήλῃσι κέχυνται,
αὐτὰρ ὃ ἐμμεμαὼς βαθέης ἐξάλλεται αὐλῆς·
ὣς μεμαὼς Τρώεσσι μίγη κρατερὸς Διομήδης.
ἔνθʼ ἕλεν Ἀστύνοον καὶ Ὑπείρονα ποιμένα λαῶν,
τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο βαλὼν χαλκήρεϊ δουρί,
τὸν δʼ ἕτερον ξίφεϊ μεγάλῳ κληῗδα παρʼ ὦμον
πλῆξʼ, ἀπὸ δʼ αὐχένος ὦμον ἐέργαθεν ἠδʼ ἀπὸ νώτου.
τοὺς μὲν ἔασʼ, ὃ δʼ Ἄβαντα μετῴχετο καὶ Πολύειδον
υἱέας Εὐρυδάμαντος ὀνειροπόλοιο γέροντος·
τοῖς οὐκ ἐρχομένοις ὃ γέρων ἐκρίνατʼ ὀνείρους,
ἀλλά σφεας κρατερὸς Διομήδης ἐξενάριξε·
βῆ δὲ μετὰ Ξάνθόν τε Θόωνά τε Φαίνοπος υἷε
ἄμφω τηλυγέτω· ὃ δὲ τείρετο γήραϊ λυγρῷ,
υἱὸν δʼ οὐ τέκετʼ ἄλλον ἐπὶ κτεάτεσσι λιπέσθαι.
ἔνθʼ ὅ γε τοὺς ἐνάριζε, φίλον δʼ ἐξαίνυτο θυμὸν
ἀμφοτέρω, πατέρι δὲ γόον καὶ κήδεα λυγρὰ
λεῖπʼ, ἐπεὶ οὐ ζώοντε μάχης ἐκνοστήσαντε
δέξατο· χηρωσταὶ δὲ διὰ κτῆσιν δατέοντο.
ἔνθʼ υἷας Πριάμοιο δύω λάβε Δαρδανίδαο
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας Ἐχέμμονά τε Χρομίον τε.
ὡς δὲ λέων ἐν βουσὶ θορὼν ἐξ αὐχένα ἄξῃ
πόρτιος ἠὲ βοὸς ξύλοχον κάτα βοσκομενάων,
ὣς τοὺς ἀμφοτέρους ἐξ ἵππων Τυδέος υἱὸς
βῆσε κακῶς ἀέκοντας, ἔπειτα δὲ τεύχεʼ ἐσύλα·
ἵππους δʼ οἷς ἑτάροισι δίδου μετὰ νῆας ἐλαύνειν.
τὸν δʼ ἴδεν Αἰνείας ἀλαπάζοντα στίχας ἀνδρῶν,
βῆ δʼ ἴμεν ἄν τε μάχην καὶ ἀνὰ κλόνον ἐγχειάων
Πάνδαρον ἀντίθεον διζήμενος εἴ που ἐφεύροι·
εὗρε Λυκάονος υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε,
στῆ δὲ πρόσθʼ αὐτοῖο ἔπος τέ μιν ἀντίον ηὔδα·
Πάνδαρε ποῦ τοι τόξον ἰδὲ πτερόεντες ὀϊστοὶ
καὶ κλέος; ᾧ οὔ τίς τοι ἐρίζεται ἐνθάδε γʼ ἀνήρ,
οὐδέ τις ἐν Λυκίῃ σέο γʼ εὔχεται εἶναι ἀμείνων.
ἀλλʼ ἄγε τῷδʼ ἔφες ἀνδρὶ βέλος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν
ὅς τις ὅδε κρατέει καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε
Τρῶας, ἐπεὶ πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν γούνατʼ ἔλυσεν·
εἰ μή τις θεός ἐστι κοτεσσάμενος Τρώεσσιν
ἱρῶν μηνίσας· χαλεπὴ δὲ θεοῦ ἔπι μῆνις.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός·
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε χαλκοχιτώνων
Τυδεΐδῃ μιν ἔγωγε δαΐφρονι πάντα ἐΐσκω,
ἀσπίδι γιγνώσκων αὐλώπιδί τε τρυφαλείῃ,
ἵππους τʼ εἰσορόων· σάφα δʼ οὐκ οἶδʼ εἰ θεός ἐστιν.
εἰ δʼ ὅ γʼ ἀνὴρ ὅν φημι δαΐφρων Τυδέος υἱὸς
οὐχ ὅ γʼ ἄνευθε θεοῦ τάδε μαίνεται, ἀλλά τις ἄγχι
ἕστηκʼ ἀθανάτων νεφέλῃ εἰλυμένος ὤμους,
ὃς τούτου βέλος ὠκὺ κιχήμενον ἔτραπεν ἄλλῃ.
ἤδη γάρ οἱ ἐφῆκα βέλος, καί μιν βάλον ὦμον
δεξιὸν ἀντικρὺ διὰ θώρηκος γυάλοιο·
καί μιν ἔγωγʼ ἐφάμην Ἀϊδωνῆϊ προϊάψειν,
ἔμπης δʼ οὐκ ἐδάμασσα· θεός νύ τίς ἐστι κοτήεις.
ἵπποι δʼ οὐ παρέασι καὶ ἅρματα τῶν κʼ ἐπιβαίην·
ἀλλά που ἐν μεγάροισι Λυκάονος ἕνδεκα δίφροι
καλοὶ πρωτοπαγεῖς νεοτευχέες· ἀμφὶ δὲ πέπλοι
πέπτανται· παρὰ δέ σφιν ἑκάστῳ δίζυγες ἵπποι
ἑστᾶσι κρῖ λευκὸν ἐρεπτόμενοι καὶ ὀλύρας.
ἦ μέν μοι μάλα πολλὰ γέρων αἰχμητὰ Λυκάων
ἐρχομένῳ ἐπέτελλε δόμοις ἔνι ποιητοῖσιν·
ἵπποισίν μʼ ἐκέλευε καὶ ἅρμασιν ἐμβεβαῶτα
ἀρχεύειν Τρώεσσι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας·
ἀλλʼ ἐγὼ οὐ πιθόμην· ἦ τʼ ἂν πολὺ κέρδιον ἦεν·
ἵππων φειδόμενος, μή μοι δευοίατο φορβῆς
ἀνδρῶν εἰλομένων εἰωθότες ἔδμεναι ἄδην.
ὣς λίπον, αὐτὰρ πεζὸς ἐς Ἴλιον εἰλήλουθα
τόξοισιν πίσυνος· τὰ δέ μʼ οὐκ ἄρʼ ἔμελλον ὀνήσειν.
ἤδη γὰρ δοιοῖσιν ἀριστήεσσιν ἐφῆκα
Τυδεΐδῃ τε καὶ Ἀτρεΐδῃ, ἐκ δʼ ἀμφοτέροιιν
ἀτρεκὲς αἷμʼ ἔσσευα βαλών, ἤγειρα δὲ μᾶλλον.
τώ ῥα κακῇ αἴσῃ ἀπὸ πασσάλου ἀγκύλα τόξα
ἤματι τῷ ἑλόμην ὅτε Ἴλιον εἰς ἐρατεινὴν
ἡγεόμην Τρώεσσι φέρων χάριν Ἕκτορι δίῳ.
εἰ δέ κε νοστήσω καὶ ἐσόψομαι ὀφθαλμοῖσι
πατρίδʼ ἐμὴν ἄλοχόν τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,
αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀπʼ ἐμεῖο κάρη τάμοι ἀλλότριος φὼς
εἰ μὴ ἐγὼ τάδε τόξα φαεινῷ ἐν πυρὶ θείην
χερσὶ διακλάσσας· ἀνεμώλια γάρ μοι ὀπηδεῖ.
τὸν δʼ αὖτʼ Αἰνείας Τρώων ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
μὴ δʼ οὕτως ἀγόρευε· πάρος δʼ οὐκ ἔσσεται ἄλλως,
πρίν γʼ ἐπὶ νὼ τῷδʼ ἀνδρὶ σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν
ἀντιβίην ἐλθόντε σὺν ἔντεσι πειρηθῆναι.
ἀλλʼ ἄγʼ ἐμῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, ὄφρα ἴδηαι
οἷοι Τρώϊοι ἵπποι ἐπιστάμενοι πεδίοιο
κραιπνὰ μάλʼ ἔνθα καὶ ἔνθα διωκέμεν ἠδὲ φέβεσθαι·
τὼ καὶ νῶϊ πόλιν δὲ σαώσετον, εἴ περ ἂν αὖτε
Ζεὺς ἐπὶ Τυδεΐδῃ Διομήδεϊ κῦδος ὀρέξῃ.
ἀλλʼ ἄγε νῦν μάστιγα καὶ ἡνία σιγαλόεντα
δέξαι, ἐγὼ δʼ ἵππων ἀποβήσομαι ὄφρα μάχωμαι·
ἠὲ σὺ τόνδε δέδεξο, μελήσουσιν δʼ ἐμοὶ ἵπποι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός·
Αἰνεία σὺ μὲν αὐτὸς ἔχʼ ἡνία καὶ τεὼ ἵππω·
μᾶλλον ὑφʼ ἡνιόχῳ εἰωθότι καμπύλον ἅρμα
οἴσετον, εἴ περ ἂν αὖτε φεβώμεθα Τυδέος υἱόν·
μὴ τὼ μὲν δείσαντε ματήσετον, οὐδʼ ἐθέλητον
ἐκφερέμεν πολέμοιο τεὸν φθόγγον ποθέοντε,
νῶϊ δʼ ἐπαΐξας μεγαθύμου Τυδέος υἱὸς
αὐτώ τε κτείνῃ καὶ ἐλάσσῃ μώνυχας ἵππους.
ἀλλὰ σύ γʼ αὐτὸς ἔλαυνε τέʼ ἅρματα καὶ τεὼ ἵππω,
τὸν δὲ δʼ ἐγὼν ἐπιόντα δεδέξομαι ὀξέϊ δουρί.
ὣς ἄρα φωνήσαντες ἐς ἅρματα ποικίλα βάντες
ἐμμεμαῶτʼ ἐπὶ Τυδεΐδῃ ἔχον ὠκέας ἵππους.
τοὺς δὲ ἴδε Σθένελος Καπανήϊος ἀγλαὸς υἱός,
αἶψα δὲ Τυδεΐδην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Τυδεΐδη Διόμηδες ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ,
ἄνδρʼ ὁρόω κρατερὼ ἐπὶ σοὶ μεμαῶτε μάχεσθαι
ἶνʼ ἀπέλεθρον ἔχοντας· ὃ μὲν τόξων ἐῢ εἰδὼς
Πάνδαρος, υἱὸς δʼ αὖτε Λυκάονος εὔχεται εἶναι·
Αἰνείας δʼ υἱὸς μὲν ἀμύμονος Ἀγχίσαο
εὔχεται ἐκγεγάμεν, μήτηρ δέ οἵ ἐστʼ Ἀφροδίτη.
ἀλλʼ ἄγε δὴ χαζώμεθʼ ἐφʼ ἵππων, μηδέ μοι οὕτω
θῦνε διὰ προμάχων, μή πως φίλον ἦτορ ὀλέσσῃς.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
μή τι φόβον δʼ ἀγόρευʼ, ἐπεὶ οὐδὲ σὲ πεισέμεν οἴω.
οὐ γάρ μοι γενναῖον ἀλυσκάζοντι μάχεσθαι
οὐδὲ καταπτώσσειν· ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν·
ὀκνείω δʼ ἵππων ἐπιβαινέμεν, ἀλλὰ καὶ αὔτως
ἀντίον εἶμʼ αὐτῶν· τρεῖν μʼ οὐκ ἐᾷ Παλλὰς Ἀθήνη.
τούτω δʼ οὐ πάλιν αὖτις ἀποίσετον ὠκέες ἵπποι
ἄμφω ἀφʼ ἡμείων, εἴ γʼ οὖν ἕτερός γε φύγῃσιν.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
αἴ κέν μοι πολύβουλος Ἀθήνη κῦδος ὀρέξῃ
ἀμφοτέρω κτεῖναι, σὺ δὲ τούσδε μὲν ὠκέας ἵππους
αὐτοῦ ἐρυκακέειν ἐξ ἄντυγος ἡνία τείνας,
Αἰνείαο δʼ ἐπαΐξαι μεμνημένος ἵππων,
ἐκ δʼ ἐλάσαι Τρώων μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
τῆς γάρ τοι γενεῆς ἧς Τρωΐ περ εὐρύοπα Ζεὺς
δῶχʼ υἷος ποινὴν Γανυμήδεος, οὕνεκʼ ἄριστοι
ἵππων ὅσσοι ἔασιν ὑπʼ ἠῶ τʼ ἠέλιόν τε,
τῆς γενεῆς ἔκλεψεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγχίσης
λάθρῃ Λαομέδοντος ὑποσχὼν θήλεας ἵππους·
τῶν οἱ ἓξ ἐγένοντο ἐνὶ μεγάροισι γενέθλη.
τοὺς μὲν τέσσαρας αὐτὸς ἔχων ἀτίταλλʼ ἐπὶ φάτνῃ,
τὼ δὲ δύʼ Αἰνείᾳ δῶκεν μήστωρε φόβοιο.
εἰ τούτω κε λάβοιμεν, ἀροίμεθά κε κλέος ἐσθλόν.
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
τὼ δὲ τάχʼ ἐγγύθεν ἦλθον ἐλαύνοντʼ ὠκέας ἵππους.
τὸν πρότερος προσέειπε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός·
καρτερόθυμε δαΐφρον ἀγαυοῦ Τυδέος υἱὲ
ἦ μάλα σʼ οὐ βέλος ὠκὺ δαμάσσατο πικρὸς ὀϊστός·
νῦν αὖτʼ ἐγχείῃ πειρήσομαι αἴ κε τύχωμι.
ἦ ῥα καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος
καὶ βάλε Τυδεΐδαο κατʼ ἀσπίδα· τῆς δὲ διὰ πρὸ
αἰχμὴ χαλκείη πταμένη θώρηκι πελάσθη·
τῷ δʼ ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός·
βέβληαι κενεῶνα διαμπερές, οὐδέ σʼ ὀΐω
δηρὸν ἔτʼ ἀνσχήσεσθαι· ἐμοὶ δὲ μέγʼ εὖχος ἔδωκας.
τὸν δʼ οὐ ταρβήσας προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
ἤμβροτες οὐδʼ ἔτυχες· ἀτὰρ οὐ μὲν σφῶΐ γʼ ὀΐω
πρίν γʼ ἀποπαύσεσθαι πρίν γʼ ἢ ἕτερόν γε πεσόντα
αἵματος ἆσαι Ἄρηα, ταλαύρινον πολεμιστήν.
ὣς φάμενος προέηκε· βέλος δʼ ἴθυνεν Ἀθήνη
ῥῖνα παρʼ ὀφθαλμόν, λευκοὺς δʼ ἐπέρησεν ὀδόντας.
τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν γλῶσσαν πρυμνὴν τάμε χαλκὸς ἀτειρής,
αἰχμὴ δʼ ἐξελύθη παρὰ νείατον ἀνθερεῶνα·
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ
αἰόλα παμφανόωντα, παρέτρεσσαν δέ οἱ ἵπποι
ὠκύποδες· τοῦ δʼ αὖθι λύθη ψυχή τε μένος τε.
Αἰνείας δʼ ἀπόρουσε σὺν ἀσπίδι δουρί τε μακρῷ
δείσας μή πώς οἱ ἐρυσαίατο νεκρὸν Ἀχαιοί.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αὐτῷ βαῖνε λέων ὣς ἀλκὶ πεποιθώς,
πρόσθε δέ οἱ δόρυ τʼ ἔσχε καὶ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην,
τὸν κτάμεναι μεμαὼς ὅς τις τοῦ γʼ ἀντίος ἔλθοι
σμερδαλέα ἰάχων· ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρὶ
Τυδεΐδης μέγα ἔργον ὃ οὐ δύο γʼ ἄνδρε φέροιεν,
οἷοι νῦν βροτοί εἰσʼ· ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.
τῷ βάλεν Αἰνείαο κατʼ ἰσχίον ἔνθά τε μηρὸς
ἰσχίῳ ἐνστρέφεται, κοτύλην δέ τέ μιν καλέουσι·
θλάσσε δέ οἱ κοτύλην, πρὸς δʼ ἄμφω ῥῆξε τένοντε·
ὦσε δʼ ἀπὸ ῥινὸν τρηχὺς λίθος· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
ἔστη γνὺξ ἐριπὼν καὶ ἐρείσατο χειρὶ παχείῃ
γαίης· ἀμφὶ δὲ ὄσσε κελαινὴ νὺξ ἐκάλυψε.
καί νύ κεν ἔνθʼ ἀπόλοιτο ἄναξ ἀνδρῶν Αἰνείας,
εἰ μὴ ἄρʼ ὀξὺ νόησε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
μήτηρ, ἥ μιν ὑπʼ Ἀγχίσῃ τέκε βουκολέοντι·
ἀμφὶ δʼ ἑὸν φίλον υἱὸν ἐχεύατο πήχεε λευκώ,
πρόσθε δέ οἱ πέπλοιο φαεινοῦ πτύγμα κάλυψεν
ἕρκος ἔμεν βελέων, μή τις Δαναῶν ταχυπώλων
χαλκὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλὼν ἐκ θυμὸν ἕλοιτο.
ἣ μὲν ἑὸν φίλον υἱὸν ὑπεξέφερεν πολέμοιο·
οὐδʼ υἱὸς Καπανῆος ἐλήθετο συνθεσιάων
τάων ἃς ἐπέτελλε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης,
ἀλλʼ ὅ γε τοὺς μὲν ἑοὺς ἠρύκακε μώνυχας ἵππους
νόσφιν ἀπὸ φλοίσβου ἐξ ἄντυγος ἡνία τείνας,
Αἰνείαο δʼ ἐπαΐξας καλλίτριχας ἵππους
ἐξέλασε Τρώων μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
δῶκε δὲ Δηϊπύλῳ ἑτάρῳ φίλῳ, ὃν περὶ πάσης
τῖεν ὁμηλικίης ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη,
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
ὧν ἵππων ἐπιβὰς ἔλαβʼ ἡνία σιγαλόεντα,
αἶψα δὲ Τυδεΐδην μέθεπε κρατερώνυχας ἵππους
ἐμμεμαώς· ὃ δὲ Κύπριν ἐπῴχετο νηλέϊ χαλκῷ
γιγνώσκων ὅ τʼ ἄναλκις ἔην θεός, οὐδὲ θεάων
τάων αἵ τʼ ἀνδρῶν πόλεμον κάτα κοιρανέουσιν,
οὔτʼ ἄρʼ Ἀθηναίη οὔτε πτολίπορθος Ἐνυώ.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐκίχανε πολὺν καθʼ ὅμιλον ὀπάζων,
ἔνθʼ ἐπορεξάμενος μεγαθύμου Τυδέος υἱὸς
ἄκρην οὔτασε χεῖρα μετάλμενος ὀξέϊ δουρὶ
ἀβληχρήν· εἶθαρ δὲ δόρυ χροὸς ἀντετόρησεν
ἀμβροσίου διὰ πέπλου, ὅν οἱ Χάριτες κάμον αὐταί,
πρυμνὸν ὕπερ θέναρος· ῥέε δʼ ἄμβροτον αἷμα θεοῖο
ἰχώρ, οἷός πέρ τε ῥέει μακάρεσσι θεοῖσιν·
οὐ γὰρ σῖτον ἔδουσʼ, οὐ πίνουσʼ αἴθοπα οἶνον,
τοὔνεκʼ ἀναίμονές εἰσι καὶ ἀθάνατοι καλέονται.
ἣ δὲ μέγα ἰάχουσα ἀπὸ ἕο κάββαλεν υἱόν·
καὶ τὸν μὲν μετὰ χερσὶν ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων
κυανέῃ νεφέλῃ, μή τις Δαναῶν ταχυπώλων
χαλκὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλὼν ἐκ θυμὸν ἕλοιτο·
τῇ δʼ ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
εἶκε Διὸς θύγατερ πολέμου καὶ δηϊοτῆτος·
ἦ οὐχ ἅλις ὅττι γυναῖκας ἀνάλκιδας ἠπεροπεύεις;
εἰ δὲ σύ γʼ ἐς πόλεμον πωλήσεαι, ἦ τέ σʼ ὀΐω
ῥιγήσειν πόλεμόν γε καὶ εἴ χʼ ἑτέρωθι πύθηαι.
ὣς ἔφαθʼ, ἣ δʼ ἀλύουσʼ ἀπεβήσετο, τείρετο δʼ αἰνῶς·
τὴν μὲν ἄρʼ Ἶρις ἑλοῦσα ποδήνεμος ἔξαγʼ ὁμίλου
ἀχθομένην ὀδύνῃσι, μελαίνετο δὲ χρόα καλόν.
εὗρεν ἔπειτα μάχης ἐπʼ ἀριστερὰ θοῦρον Ἄρηα
ἥμενον· ἠέρι δʼ ἔγχος ἐκέκλιτο καὶ ταχέʼ ἵππω·
ἣ δὲ γνὺξ ἐριποῦσα κασιγνήτοιο φίλοιο
πολλὰ λισσομένη χρυσάμπυκας ᾔτεεν ἵππους·
φίλε κασίγνητε κόμισαί τέ με δός τέ μοι ἵππους,
ὄφρʼ ἐς Ὄλυμπον ἵκωμαι ἵνʼ ἀθανάτων ἕδος ἐστί.
λίην ἄχθομαι ἕλκος ὅ με βροτὸς οὔτασεν ἀνὴρ
Τυδεΐδης, ὃς νῦν γε καὶ ἂν Διὶ πατρὶ μάχοιτο.
ὣς φάτο, τῇ δʼ ἄρʼ Ἄρης δῶκε χρυσάμπυκας ἵππους·
ἣ δʼ ἐς δίφρον ἔβαινεν ἀκηχεμένη φίλον ἦτορ,
πὰρ δέ οἱ Ἶρις ἔβαινε καὶ ἡνία λάζετο χερσί,
μάστιξεν δʼ ἐλάαν, τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην.
αἶψα δʼ ἔπειθʼ ἵκοντο θεῶν ἕδος αἰπὺν Ὄλυμπον·
ἔνθʼ ἵππους ἔστησε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
λύσασʼ ἐξ ὀχέων, παρὰ δʼ ἀμβρόσιον βάλεν εἶδαρ·
ἣ δʼ ἐν γούνασι πῖπτε Διώνης δῖʼ Ἀφροδίτη
μητρὸς ἑῆς· ἣ δʼ ἀγκὰς ἐλάζετο θυγατέρα ἥν,
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἐκ τʼ ὀνόμαζε·
τίς νύ σε τοιάδʼ ἔρεξε φίλον τέκος Οὐρανιώνων
μαψιδίως, ὡς εἴ τι κακὸν ῥέζουσαν ἐνωπῇ;
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα φιλομμειδὴς Ἀφροδίτη·
οὖτά με Τυδέος υἱὸς ὑπέρθυμος Διομήδης,
οὕνεκʼ ἐγὼ φίλον υἱὸν ὑπεξέφερον πολέμοιο
Αἰνείαν, ὃς ἐμοὶ πάντων πολὺ φίλτατός ἐστιν.
οὐ γὰρ ἔτι Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπις αἰνή,
ἀλλʼ ἤδη Δαναοί γε καὶ ἀθανάτοισι μάχονται.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Διώνη, δῖα θεάων·
τέτλαθι τέκνον ἐμόν, καὶ ἀνάσχεο κηδομένη περ·
πολλοὶ γὰρ δὴ τλῆμεν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες
ἐξ ἀνδρῶν χαλέπʼ ἄλγεʼ ἐπʼ ἀλλήλοισι τιθέντες.
τλῆ μὲν Ἄρης ὅτε μιν Ὦτος κρατερός τʼ Ἐφιάλτης
παῖδες Ἀλωῆος, δῆσαν κρατερῷ ἐνὶ δεσμῷ·
χαλκέῳ δʼ ἐν κεράμῳ δέδετο τρισκαίδεκα μῆνας·
καί νύ κεν ἔνθʼ ἀπόλοιτο Ἄρης ἆτος πολέμοιο,
εἰ μὴ μητρυιὴ περικαλλὴς Ἠερίβοια
Ἑρμέᾳ ἐξήγγειλεν· ὃ δʼ ἐξέκλεψεν Ἄρηα
ἤδη τειρόμενον, χαλεπὸς δέ ἑ δεσμὸς ἐδάμνα.
τλῆ δʼ Ἥρη, ὅτε μιν κρατερὸς πάϊς Ἀμφιτρύωνος
δεξιτερὸν κατὰ μαζὸν ὀϊστῷ τριγλώχινι
βεβλήκει· τότε καί μιν ἀνήκεστον λάβεν ἄλγος.
τλῆ δʼ Ἀΐδης ἐν τοῖσι πελώριος ὠκὺν ὀϊστόν,
εὖτέ μιν ωὐτὸς ἀνὴρ υἱὸς Διὸς αἰγιόχοιο
ἐν Πύλῳ ἐν νεκύεσσι βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν·
αὐτὰρ ὃ βῆ πρὸς δῶμα Διὸς καὶ μακρὸν Ὄλυμπον
κῆρ ἀχέων ὀδύνῃσι πεπαρμένος· αὐτὰρ ὀϊστὸς
ὤμῳ ἔνι στιβαρῷ ἠλήλατο, κῆδε δὲ θυμόν.
τῷ δʼ ἐπὶ Παιήων ὀδυνήφατα φάρμακα πάσσων
ἠκέσατʼ· οὐ μὲν γάρ τι καταθνητός γε τέτυκτο.
σχέτλιος ὀβριμοεργὸς ὃς οὐκ ὄθετʼ αἴσυλα ῥέζων,
ὃς τόξοισιν ἔκηδε θεοὺς οἳ Ὄλυμπον ἔχουσι.
σοὶ δʼ ἐπὶ τοῦτον ἀνῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
νήπιος, οὐδὲ τὸ οἶδε κατὰ φρένα Τυδέος υἱὸς
ὅττι μάλʼ οὐ δηναιὸς ὃς ἀθανάτοισι μάχηται,
οὐδέ τί μιν παῖδες ποτὶ γούνασι παππάζουσιν
ἐλθόντʼ ἐκ πολέμοιο καὶ αἰνῆς δηϊοτῆτος.
τὼ νῦν Τυδεΐδης, εἰ καὶ μάλα καρτερός ἐστι,
φραζέσθω μή τίς οἱ ἀμείνων σεῖο μάχηται,
μὴ δὴν Αἰγιάλεια περίφρων Ἀδρηστίνη
ἐξ ὕπνου γοόωσα φίλους οἰκῆας ἐγείρῃ
κουρίδιον ποθέουσα πόσιν τὸν ἄριστον Ἀχαιῶν
ἰφθίμη ἄλοχος Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
ἦ ῥα καὶ ἀμφοτέρῃσιν ἀπʼ ἰχῶ χειρὸς ὀμόργνυ·
ἄλθετο χείρ, ὀδύναι δὲ κατηπιόωντο βαρεῖαι.
αἳ δʼ αὖτʼ εἰσορόωσαι Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
κερτομίοις ἐπέεσσι Δία Κρονίδην ἐρέθιζον.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
Ζεῦ πάτερ ἦ ῥά τί μοι κεχολώσεαι ὅττι κεν εἴπω;
ἦ μάλα δή τινα Κύπρις Ἀχαιϊάδων ἀνιεῖσα
Τρωσὶν ἅμα σπέσθαι, τοὺς νῦν ἔκπαγλα φίλησε,
τῶν τινα καρρέζουσα Ἀχαιϊάδων ἐϋπέπλων
πρὸς χρυσῇ περόνῃ καταμύξατο χεῖρα ἀραιήν.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,
καί ῥα καλεσσάμενος προσέφη χρυσῆν Ἀφροδίτην·
οὔ τοι τέκνον ἐμὸν δέδοται πολεμήϊα ἔργα,
ἀλλὰ σύ γʼ ἱμερόεντα μετέρχεο ἔργα γάμοιο,
ταῦτα δʼ Ἄρηϊ θοῷ καὶ Ἀθήνῃ πάντα μελήσει.
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
Αἰνείᾳ δʼ ἐπόρουσε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης,
γιγνώσκων ὅ οἱ αὐτὸς ὑπείρεχε χεῖρας Ἀπόλλων·
ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ οὐδὲ θεὸν μέγαν ἅζετο, ἵετο δʼ αἰεὶ
Αἰνείαν κτεῖναι καὶ ἀπὸ κλυτὰ τεύχεα δῦσαι.
τρὶς μὲν ἔπειτʼ ἐπόρουσε κατακτάμεναι μενεαίνων,
τρὶς δέ οἱ ἐστυφέλιξε φαεινὴν ἀσπίδʼ Ἀπόλλων·
ἀλλʼ ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
δεινὰ δʼ ὁμοκλήσας προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων·
φράζεο Τυδεΐδη καὶ χάζεο, μηδὲ θεοῖσιν
ἶσʼ ἔθελε φρονέειν, ἐπεὶ οὔ ποτε φῦλον ὁμοῖον
ἀθανάτων τε θεῶν χαμαὶ ἐρχομένων τʼ ἀνθρώπων.
ὣς φάτο, Τυδεΐδης δʼ ἀνεχάζετο τυτθὸν ὀπίσσω
μῆνιν ἀλευάμενος ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
Αἰνείαν δʼ ἀπάτερθεν ὁμίλου θῆκεν Ἀπόλλων
Περγάμῳ εἰν ἱερῇ, ὅθι οἱ νηός γε τέτυκτο.
ἤτοι τὸν Λητώ τε καὶ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα
ἐν μεγάλῳ ἀδύτῳ ἀκέοντό τε κύδαινόν τε·
αὐτὰρ ὃ εἴδωλον τεῦξʼ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
αὐτῷ τʼ Αἰνείᾳ ἴκελον καὶ τεύχεσι τοῖον,
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ εἰδώλῳ Τρῶες καὶ δῖοι Ἀχαιοὶ
δῄουν ἀλλήλων ἀμφὶ στήθεσσι βοείας
ἀσπίδας εὐκύκλους λαισήϊά τε πτερόεντα.
δὴ τότε θοῦρον Ἄρηα προσηύδα Φοῖβος Ἀπόλλων·
Ἆρες Ἄρες βροτολοιγὲ μιαιφόνε τειχεσιπλῆτα,
οὐκ ἂν δὴ τόνδʼ ἄνδρα μάχης ἐρύσαιο μετελθὼν
Τυδεΐδην, ὃς νῦν γε καὶ ἂν Διὶ πατρὶ μάχοιτο;
Κύπριδα μὲν πρῶτα σχεδὸν οὔτασε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ,
αὐτὰρ ἔπειτʼ αὐτῷ μοι ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος.
ὣς εἰπὼν αὐτὸς μὲν ἐφέζετο Περγάμῳ ἄκρῃ,
Τρῳὰς δὲ στίχας οὖλος Ἄρης ὄτρυνε μετελθὼν
εἰδόμενος Ἀκάμαντι θοῷ ἡγήτορι Θρῃκῶν·
υἱάσι δὲ Πριάμοιο διοτρεφέεσσι κέλευεν·
ὦ υἱεῖς Πριάμοιο διοτρεφέος βασιλῆος
ἐς τί ἔτι κτείνεσθαι ἐάσετε λαὸν Ἀχαιοῖς;
ἦ εἰς ὅ κεν ἀμφὶ πύλῃς εὖ ποιητῇσι μάχωνται;
κεῖται ἀνὴρ ὃν ἶσον ἐτίομεν Ἕκτορι δίῳ
Αἰνείας υἱὸς μεγαλήτορος Ἀγχίσαο·
ἀλλʼ ἄγετʼ ἐκ φλοίσβοιο σαώσομεν ἐσθλὸν ἑταῖρον.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
ἔνθʼ αὖ Σαρπηδὼν μάλα νείκεσεν Ἕκτορα δῖον·
Ἕκτορ πῇ δή τοι μένος οἴχεται ὃ πρὶν ἔχεσκες;
φῆς που ἄτερ λαῶν πόλιν ἑξέμεν ἠδʼ ἐπικούρων
οἶος σὺν γαμβροῖσι κασιγνήτοισί τε σοῖσι.
τῶν νῦν οὔ τινʼ ἐγὼ ἰδέειν δύναμʼ οὐδὲ νοῆσαι,
ἀλλὰ καταπτώσσουσι κύνες ὣς ἀμφὶ λέοντα·
ἡμεῖς δὲ μαχόμεσθʼ οἵ πέρ τʼ ἐπίκουροι ἔνειμεν.
καὶ γὰρ ἐγὼν ἐπίκουρος ἐὼν μάλα τηλόθεν ἥκω·
τηλοῦ γὰρ Λυκίη Ξάνθῳ ἔπι δινήεντι,
ἔνθʼ ἄλοχόν τε φίλην ἔλιπον καὶ νήπιον υἱόν,
κὰδ δὲ κτήματα πολλά, τὰ ἔλδεται ὅς κʼ ἐπιδευής.
ἀλλὰ καὶ ὧς Λυκίους ὀτρύνω καὶ μέμονʼ αὐτὸς
ἀνδρὶ μαχήσασθαι· ἀτὰρ οὔ τί μοι ἐνθάδε τοῖον
οἷόν κʼ ἠὲ φέροιεν Ἀχαιοὶ ἤ κεν ἄγοιεν·
τύνη δʼ ἕστηκας, ἀτὰρ οὐδʼ ἄλλοισι κελεύεις
λαοῖσιν μενέμεν καὶ ἀμυνέμεναι ὤρεσσι.
μή πως ὡς ἀψῖσι λίνου ἁλόντε πανάγρου
ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένησθε·
οἳ δὲ τάχʼ ἐκπέρσουσʼ εὖ ναιομένην πόλιν ὑμήν.
σοὶ δὲ χρὴ τάδε πάντα μέλειν νύκτάς τε καὶ ἦμαρ
ἀρχοὺς λισσομένῳ τηλεκλειτῶν ἐπικούρων
νωλεμέως ἐχέμεν, κρατερὴν δʼ ἀποθέσθαι ἐνιπήν.
ὣς φάτο Σαρπηδών, δάκε δὲ φρένας Ἕκτορι μῦθος·
αὐτίκα δʼ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε,
πάλλων δʼ ὀξέα δοῦρα κατὰ στρατὸν ᾤχετο πάντῃ
ὀτρύνων μαχέσασθαι, ἔγειρε δὲ φύλοπιν αἰνήν.
οἳ δʼ ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν·
Ἀργεῖοι δʼ ὑπέμειναν ἀολλέες οὐδὲ φόβηθεν.
ὡς δʼ ἄνεμος ἄχνας φορέει ἱερὰς κατʼ ἀλωὰς
ἀνδρῶν λικμώντων, ὅτε τε ξανθὴ Δημήτηρ
κρίνῃ ἐπειγομένων ἀνέμων καρπόν τε καὶ ἄχνας,
αἳ δʼ ὑπολευκαίνονται ἀχυρμιαί· ὣς τότʼ Ἀχαιοὶ
λευκοὶ ὕπερθε γένοντο κονισάλῳ, ὅν ῥα διʼ αὐτῶν
οὐρανὸν ἐς πολύχαλκον ἐπέπληγον πόδες ἵππων
ἂψ ἐπιμισγομένων· ὑπὸ δʼ ἔστρεφον ἡνιοχῆες.
οἳ δὲ μένος χειρῶν ἰθὺς φέρον· ἀμφὶ δὲ νύκτα
θοῦρος Ἄρης ἐκάλυψε μάχῃ Τρώεσσιν ἀρήγων
πάντοσʼ ἐποιχόμενος· τοῦ δʼ ἐκραίαινεν ἐφετμὰς
Φοίβου Ἀπόλλωνος χρυσαόρου, ὅς μιν ἀνώγει
Τρωσὶν θυμὸν ἐγεῖραι, ἐπεὶ ἴδε Παλλάδʼ Ἀθήνην
οἰχομένην· ἣ γάρ ῥα πέλεν Δαναοῖσιν ἀρηγών.
αὐτὸς δʼ Αἰνείαν μάλα πίονος ἐξ ἀδύτοιο
ἧκε, καὶ ἐν στήθεσσι μένος βάλε ποιμένι λαῶν.
Αἰνείας δʼ ἑτάροισι μεθίστατο· τοὶ δὲ χάρησαν,
ὡς εἶδον ζωόν τε καὶ ἀρτεμέα προσιόντα
καὶ μένος ἐσθλὸν ἔχοντα· μετάλλησάν γε μὲν οὔ τι.
οὐ γὰρ ἔα πόνος ἄλλος, ὃν ἀργυρότοξος ἔγειρεν
Ἄρης τε βροτολοιγὸς Ἔρις τʼ ἄμοτον μεμαυῖα.
τοὺς δʼ Αἴαντε δύω καὶ Ὀδυσσεὺς καὶ Διομήδης
ὄτρυνον Δαναοὺς πολεμιζέμεν· οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ
οὔτε βίας Τρώων ὑπεδείδισαν οὔτε ἰωκάς,
ἀλλʼ ἔμενον νεφέλῃσιν ἐοικότες ἅς τε Κρονίων
νηνεμίης ἔστησεν ἐπʼ ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν
ἀτρέμας, ὄφρʼ εὕδῃσι μένος Βορέαο καὶ ἄλλων
ζαχρειῶν ἀνέμων, οἵ τε νέφεα σκιόεντα
πνοιῇσιν λιγυρῇσι διασκιδνᾶσιν ἀέντες·
ὣς Δαναοὶ Τρῶας μένον ἔμπεδον οὐδὲ φέβοντο.
Ἀτρεΐδης δʼ ἀνʼ ὅμιλον ἐφοίτα πολλὰ κελεύων·
ὦ φίλοι ἀνέρες ἔστε καὶ ἄλκιμον ἦτορ ἕλεσθε,
ἀλλήλους τʼ αἰδεῖσθε κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας·
αἰδομένων ἀνδρῶν πλέονες σόοι ἠὲ πέφανται·
φευγόντων δʼ οὔτʼ ἂρ κλέος ὄρνυται οὔτε τις ἀλκή.
ἦ καὶ ἀκόντισε δουρὶ θοῶς, βάλε δὲ πρόμον ἄνδρα
Αἰνείω ἕταρον μεγαθύμου Δηϊκόωντα
Περγασίδην, ὃν Τρῶες ὁμῶς Πριάμοιο τέκεσσι
τῖον, ἐπεὶ θοὸς ἔσκε μετὰ πρώτοισι μάχεσθαι.
τόν ῥα κατʼ ἀσπίδα δουρὶ βάλε κρείων Ἀγαμέμνων·
ἣ δʼ οὐκ ἔγχος ἔρυτο, διὰ πρὸ δὲ εἴσατο χαλκός,
νειαίρῃ δʼ ἐν γαστρὶ διὰ ζωστῆρος ἔλασσε·
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
ἔνθʼ αὖτʼ Αἰνείας Δαναῶν ἕλεν ἄνδρας ἀρίστους
υἷε Διοκλῆος Κρήθωνά τε Ὀρσίλοχόν τε,
τῶν ῥα πατὴρ μὲν ἔναιεν ἐϋκτιμένῃ ἐνὶ Φηρῇ
ἀφνειὸς βιότοιο, γένος δʼ ἦν ἐκ ποταμοῖο
Ἀλφειοῦ, ὅς τʼ εὐρὺ ῥέει Πυλίων διὰ γαίης,
ὃς τέκετʼ Ὀρτίλοχον πολέεσσʼ ἄνδρεσσιν ἄνακτα·
Ὀρτίλοχος δʼ ἄρʼ ἔτικτε Διοκλῆα μεγάθυμον,
ἐκ δὲ Διοκλῆος διδυμάονε παῖδε γενέσθην,
Κρήθων Ὀρσίλοχός τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
τὼ μὲν ἄρʼ ἡβήσαντε μελαινάων ἐπὶ νηῶν
Ἴλιον εἰς εὔπωλον ἅμʼ Ἀργείοισιν ἑπέσθην,
τιμὴν Ἀτρεΐδῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
ἀρνυμένω· τὼ δʼ αὖθι τέλος θανάτοιο κάλυψεν.
οἵω τώ γε λέοντε δύω ὄρεος κορυφῇσιν
ἐτραφέτην ὑπὸ μητρὶ βαθείης τάρφεσιν ὕλης·
τὼ μὲν ἄρʼ ἁρπάζοντε βόας καὶ ἴφια μῆλα
σταθμοὺς ἀνθρώπων κεραΐζετον, ὄφρα καὶ αὐτὼ
ἀνδρῶν ἐν παλάμῃσι κατέκταθεν ὀξέϊ χαλκῷ·
τοίω τὼ χείρεσσιν ὑπʼ Αἰνείαο δαμέντε
καππεσέτην, ἐλάτῃσιν ἐοικότες ὑψηλῇσι.
τὼ δὲ πεσόντʼ ἐλέησεν ἀρηΐφιλος Μενέλαος,
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
σείων ἐγχείην· τοῦ δʼ ὄτρυνεν μένος Ἄρης,
τὰ φρονέων ἵνα χερσὶν ὑπʼ Αἰνείαο δαμείη.
τὸν δʼ ἴδεν Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱός,
βῆ δὲ διὰ προμάχων· περὶ γὰρ δίε ποιμένι λαῶν
μή τι πάθοι, μέγα δέ σφας ἀποσφήλειε πόνοιο.
τὼ μὲν δὴ χεῖράς τε καὶ ἔγχεα ὀξυόεντα
ἀντίον ἀλλήλων ἐχέτην μεμαῶτε μάχεσθαι·
Ἀντίλοχος δὲ μάλʼ ἄγχι παρίστατο ποιμένι λαῶν.
Αἰνείας δʼ οὐ μεῖνε θοός περ ἐὼν πολεμιστὴς
ὡς εἶδεν δύο φῶτε παρʼ ἀλλήλοισι μένοντε.
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν νεκροὺς ἔρυσαν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν,
τὼ μὲν ἄρα δειλὼ βαλέτην ἐν χερσὶν ἑταίρων,
αὐτὼ δὲ στρεφθέντε μετὰ πρώτοισι μαχέσθην.
ἔνθα Πυλαιμένεα ἑλέτην ἀτάλαντον Ἄρηϊ
ἀρχὸν Παφλαγόνων μεγαθύμων ἀσπιστάων.
τὸν μὲν ἄρʼ Ἀτρεΐδης δουρικλειτὸς Μενέλαος
ἑσταότʼ ἔγχεϊ νύξε κατὰ κληῗδα τυχήσας·
Ἀντίλοχος δὲ Μύδωνα βάλʼ ἡνίοχον θεράποντα
ἐσθλὸν Ἀτυμνιάδην· ὃ δʼ ὑπέστρεφε μώνυχας ἵππους·
χερμαδίῳ ἀγκῶνα τυχὼν μέσον· ἐκ δʼ ἄρα χειρῶν
ἡνία λεύκʼ ἐλέφαντι χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν.
Ἀντίλοχος δʼ ἄρʼ ἐπαΐξας ξίφει ἤλασε κόρσην·
αὐτὰρ ὅ γʼ ἀσθμαίνων εὐεργέος ἔκπεσε δίφρου
κύμβαχος ἐν κονίῃσιν ἐπὶ βρεχμόν τε καὶ ὤμους.
δηθὰ μάλʼ ἑστήκει· τύχε γάρ ῥʼ ἀμάθοιο βαθείης·
ὄφρʼ ἵππω πλήξαντε χαμαὶ βάλον ἐν κονίῃσι·
τοὺς ἵμασʼ Ἀντίλοχος, μετὰ δὲ στρατὸν ἤλασʼ Ἀχαιῶν.
τοὺς δʼ Ἕκτωρ ἐνόησε κατὰ στίχας, ὦρτο δʼ ἐπʼ αὐτοὺς
κεκλήγων· ἅμα δὲ Τρώων εἵποντο φάλαγγες
καρτεραί· ἦρχε δʼ ἄρα σφιν Ἄρης καὶ πότνιʼ Ἐνυώ,
ἣ μὲν ἔχουσα Κυδοιμὸν ἀναιδέα δηϊοτῆτος,
Ἄρης δʼ ἐν παλάμῃσι πελώριον ἔγχος ἐνώμα,
φοίτα δʼ ἄλλοτε μὲν πρόσθʼ Ἕκτορος, ἄλλοτʼ ὄπισθε.
τὸν δὲ ἰδὼν ῥίγησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
ὡς δʼ ὅτʼ ἀνὴρ ἀπάλαμνος ἰὼν πολέος πεδίοιο
στήῃ ἐπʼ ὠκυρόῳ ποταμῷ ἅλα δὲ προρέοντι
ἀφρῷ μορμύροντα ἰδών, ἀνά τʼ ἔδραμʼ ὀπίσσω,
ὣς τότε Τυδεΐδης ἀνεχάζετο, εἶπέ τε λαῷ·
ὦ φίλοι οἷον δὴ θαυμάζομεν Ἕκτορα δῖον
αἰχμητήν τʼ ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν·
τῷ δʼ αἰεὶ πάρα εἷς γε θεῶν, ὃς λοιγὸν ἀμύνει·
καὶ νῦν οἱ πάρα κεῖνος Ἄρης βροτῷ ἀνδρὶ ἐοικώς.
ἀλλὰ πρὸς Τρῶας τετραμμένοι αἰὲν ὀπίσσω
εἴκετε, μηδὲ θεοῖς μενεαινέμεν ἶφι μάχεσθαι.
ὣς ἄρʼ ἔφη, Τρῶες δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθον αὐτῶν.
ἔνθʼ Ἕκτωρ δύο φῶτε κατέκτανεν εἰδότε χάρμης
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντε, Μενέσθην Ἀγχίαλόν τε.
τὼ δὲ πεσόντʼ ἐλέησε μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
στῆ δὲ μάλʼ ἐγγὺς ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,
καὶ βάλεν Ἄμφιον Σελάγου υἱόν, ὅς ῥʼ ἐνὶ Παισῷ
ναῖε πολυκτήμων πολυλήϊος· ἀλλά ἑ μοῖρα
ἦγʼ ἐπικουρήσοντα μετὰ Πρίαμόν τε καὶ υἷας.
τόν ῥα κατὰ ζωστῆρα βάλεν Τελαμώνιος Αἴας,
νειαίρῃ δʼ ἐν γαστρὶ πάγη δολιχόσκιον ἔγχος,
δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δʼ ἐπέδραμε φαίδιμος Αἴας
τεύχεα συλήσων· Τρῶες δʼ ἐπὶ δούρατʼ ἔχευαν
ὀξέα παμφανόωντα· σάκος δʼ ἀνεδέξατο πολλά.
αὐτὰρ ὃ λὰξ προσβὰς ἐκ νεκροῦ χάλκεον ἔγχος
ἐσπάσατʼ· οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἄλλα δυνήσατο τεύχεα καλὰ
ὤμοιιν ἀφελέσθαι· ἐπείγετο γὰρ βελέεσσι.
δεῖσε δʼ ὅ γʼ ἀμφίβασιν κρατερὴν Τρώων ἀγερώχων,
οἳ πολλοί τε καὶ ἐσθλοὶ ἐφέστασαν ἔγχεʼ ἔχοντες,
οἵ ἑ μέγαν περ ἐόντα καὶ ἴφθιμον καὶ ἀγαυὸν
ὦσαν ἀπὸ σφείων· ὃ δὲ χασσάμενος πελεμίχθη.
ὣς οἳ μὲν πονέοντο κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην·
Τληπόλεμον δʼ Ἡρακλεΐδην ἠΰν τε μέγαν τε
ὦρσεν ἐπʼ ἀντιθέῳ Σαρπηδόνι μοῖρα κραταιή.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες
υἱός θʼ υἱωνός τε Διὸς νεφεληγερέταο,
τὸν καὶ Τληπόλεμος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε·
Σαρπῆδον Λυκίων βουληφόρε, τίς τοι ἀνάγκη
πτώσσειν ἐνθάδʼ ἐόντι μάχης ἀδαήμονι φωτί;
ψευδόμενοι δέ σέ φασι Διὸς γόνον αἰγιόχοιο
εἶναι, ἐπεὶ πολλὸν κείνων ἐπιδεύεαι ἀνδρῶν
οἳ Διὸς ἐξεγένοντο ἐπὶ προτέρων ἀνθρώπων·
ἀλλʼ οἷόν τινά φασι βίην Ἡρακληείην
εἶναι, ἐμὸν πατέρα θρασυμέμνονα θυμολέοντα·
ὅς ποτε δεῦρʼ ἐλθὼν ἕνεχʼ ἵππων Λαομέδοντος
ἓξ οἴῃς σὺν νηυσὶ καὶ ἀνδράσι παυροτέροισιν
Ἰλίου ἐξαλάπαξε πόλιν, χήρωσε δʼ ἀγυιάς·
σοὶ δὲ κακὸς μὲν θυμός, ἀποφθινύθουσι δὲ λαοί.
οὐδέ τί σε Τρώεσσιν ὀΐομαι ἄλκαρ ἔσεσθαι
ἐλθόντʼ ἐκ Λυκίης, οὐδʼ εἰ μάλα καρτερός ἐσσι,
ἀλλʼ ὑπʼ ἐμοὶ δμηθέντα πύλας Ἀΐδαο περήσειν.
τὸν δʼ αὖ Σαρπηδὼν Λυκίων ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
Τληπόλεμʼ ἤτοι κεῖνος ἀπώλεσεν Ἴλιον ἱρὴν
ἀνέρος ἀφραδίῃσιν ἀγαυοῦ Λαομέδοντος,
ὅς ῥά μιν εὖ ἕρξαντα κακῷ ἠνίπαπε μύθῳ,
οὐδʼ ἀπέδωχʼ ἵππους, ὧν εἵνεκα τηλόθεν ἦλθε.
σοὶ δʼ ἐγὼ ἐνθάδε φημὶ φόνον καὶ κῆρα μέλαιναν
ἐξ ἐμέθεν τεύξεσθαι, ἐμῷ δʼ ὑπὸ δουρὶ δαμέντα
εὖχος ἐμοὶ δώσειν, ψυχὴν δʼ Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.
ὣς φάτο Σαρπηδών, ὃ δʼ ἀνέσχετο μείλινον ἔγχος
Τληπόλεμος· καὶ τῶν μὲν ἁμαρτῇ δούρατα μακρὰ
ἐκ χειρῶν ἤϊξαν· ὃ μὲν βάλεν αὐχένα μέσσον
Σαρπηδών, αἰχμὴ δὲ διαμπερὲς ἦλθʼ ἀλεγεινή·
τὸν δὲ κατʼ ὀφθαλμῶν ἐρεβεννὴ νὺξ ἐκάλυψε.
Τληπόλεμος δʼ ἄρα μηρὸν ἀριστερὸν ἔγχεϊ μακρῷ
βεβλήκειν, αἰχμὴ δὲ διέσσυτο μαιμώωσα
ὀστέω ἐγχριμφθεῖσα, πατὴρ δʼ ἔτι λοιγὸν ἄμυνεν.
οἳ μὲν ἄρʼ ἀντίθεον Σαρπηδόνα δῖοι ἑταῖροι
ἐξέφερον πολέμοιο· βάρυνε δέ μιν δόρυ μακρὸν
ἑλκόμενον· τὸ μὲν οὔ τις ἐπεφράσατʼ οὐδὲ νόησε
μηροῦ ἐξερύσαι δόρυ μείλινον ὄφρʼ ἐπιβαίη
σπευδόντων· τοῖον γὰρ ἔχον πόνον ἀμφιέποντες.
Τληπόλεμον δʼ ἑτέρωθεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
ἐξέφερον πολέμοιο· νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
τλήμονα θυμὸν ἔχων, μαίμησε δέ οἱ φίλον ἦτορ·
μερμήριξε δʼ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
ἢ προτέρω Διὸς υἱὸν ἐριγδούποιο διώκοι,
ἦ ὅ γε τῶν πλεόνων Λυκίων ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
οὐδʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μεγαλήτορι μόρσιμον ἦεν
ἴφθιμον Διὸς υἱὸν ἀποκτάμεν ὀξέϊ χαλκῷ·
τώ ῥα κατὰ πληθὺν Λυκίων τράπε θυμὸν Ἀθήνη.
ἔνθʼ ὅ γε Κοίρανον εἷλεν Ἀλάστορά τε Χρομίον τε
Ἄλκανδρόν θʼ Ἅλιόν τε Νοήμονά τε Πρύτανίν τε.
καί νύ κʼ ἔτι πλέονας Λυκίων κτάνε δῖος Ὀδυσσεὺς
εἰ μὴ ἄρʼ ὀξὺ νόησε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
δεῖμα φέρων Δαναοῖσι· χάρη δʼ ἄρα οἱ προσιόντι
Σαρπηδὼν Διὸς υἱός, ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπε·
Πριαμίδη, μὴ δή με ἕλωρ Δαναοῖσιν ἐάσῃς
κεῖσθαι, ἀλλʼ ἐπάμυνον· ἔπειτά με καὶ λίποι αἰὼν
ἐν πόλει ὑμετέρῃ, ἐπεὶ οὐκ ἄρʼ ἔμελλον ἔγωγε
νοστήσας οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
εὐφρανέειν ἄλοχόν τε φίλην καὶ νήπιον υἱόν.
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ,
ἀλλὰ παρήϊξεν λελιημένος ὄφρα τάχιστα
ὤσαιτʼ Ἀργείους, πολέων δʼ ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
οἳ μὲν ἄρʼ ἀντίθεον Σαρπηδόνα δῖοι ἑταῖροι
εἷσαν ὑπʼ αἰγιόχοιο Διὸς περικαλλέϊ φηγῷ·
ἐκ δʼ ἄρα οἱ μηροῦ δόρυ μείλινον ὦσε θύραζε
ἴφθιμος Πελάγων, ὅς οἱ φίλος ἦεν ἑταῖρος.
τὸν δʼ ἔλιπε ψυχή, κατὰ δʼ ὀφθαλμῶν κέχυτʼ ἀχλύς·
αὖτις δʼ ἐμπνύνθη, περὶ δὲ πνοιὴ Βορέαο
ζώγρει ἐπιπνείουσα κακῶς κεκαφηότα θυμόν.
Ἀργεῖοι δʼ ὑπʼ Ἄρηϊ καὶ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ
οὔτε ποτὲ προτρέποντο μελαινάων ἐπὶ νηῶν
οὔτε ποτʼ ἀντεφέροντο μάχῃ, ἀλλʼ αἰὲν ὀπίσσω
χάζονθʼ, ὡς ἐπύθοντο μετὰ Τρώεσσιν Ἄρηα.
ἔνθα τίνα πρῶτον τίνα δʼ ὕστατον ἐξενάριξαν
Ἕκτωρ τε Πριάμοιο πάϊς καὶ χάλκεος Ἄρης;
ἀντίθεον Τεύθραντʼ, ἐπὶ δὲ πλήξιππον Ὀρέστην,
Τρῆχόν τʼ αἰχμητὴν Αἰτώλιον Οἰνόμαόν τε,
Οἰνοπίδην θʼ Ἕλενον καὶ Ὀρέσβιον αἰολομίτρην,
ὅς ῥʼ ἐν Ὕλῃ ναίεσκε μέγα πλούτοιο μεμηλώς,
λίμνῃ κεκλιμένος Κηφισίδι· πὰρ δέ οἱ ἄλλοι
ναῖον Βοιωτοὶ μάλα πίονα δῆμον ἔχοντες.
τοὺς δʼ ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Ἀργείους ὀλέκοντας ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,
αὐτίκʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη,
ἦ ῥʼ ἅλιον τὸν μῦθον ὑπέστημεν Μενελάῳ
Ἴλιον ἐκπέρσαντʼ εὐτείχεον ἀπονέεσθαι,
εἰ οὕτω μαίνεσθαι ἐάσομεν οὖλον Ἄρηα.
ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα θούριδος ἀλκῆς.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
ἣ μὲν ἐποιχομένη χρυσάμπυκας ἔντυεν ἵππους
Ἥρη πρέσβα θεὰ θυγάτηρ μεγάλοιο Κρόνοιο·
Ἥβη δʼ ἀμφʼ ὀχέεσσι θοῶς βάλε καμπύλα κύκλα
χάλκεα ὀκτάκνημα σιδηρέῳ ἄξονι ἀμφίς.
τῶν ἤτοι χρυσέη ἴτυς ἄφθιτος, αὐτὰρ ὕπερθε
χάλκεʼ ἐπίσσωτρα προσαρηρότα, θαῦμα ἰδέσθαι·
πλῆμναι δʼ ἀργύρου εἰσὶ περίδρομοι ἀμφοτέρωθεν·
δίφρος δὲ χρυσέοισι καὶ ἀργυρέοισιν ἱμᾶσιν
ἐντέταται, δοιαὶ δὲ περίδρομοι ἄντυγές εἰσι.
τοῦ δʼ ἐξ ἀργύρεος ῥυμὸς πέλεν· αὐτὰρ ἐπʼ ἄκρῳ
δῆσε χρύσειον καλὸν ζυγόν, ἐν δὲ λέπαδνα
κάλʼ ἔβαλε χρύσειʼ· ὑπὸ δὲ ζυγὸν ἤγαγεν Ἥρη
ἵππους ὠκύποδας, μεμαυῖʼ ἔριδος καὶ ἀϋτῆς.
αὐτὰρ Ἀθηναίη κούρη Διὸς αἰγιόχοιο
πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπʼ οὔδει
ποικίλον, ὅν ῥʼ αὐτὴ ποιήσατο καὶ κάμε χερσίν·
ἣ δὲ χιτῶνʼ ἐνδῦσα Διὸς νεφεληγερέταο
τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήσσετο δακρυόεντα.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν
δεινήν, ἣν περὶ μὲν πάντῃ Φόβος ἐστεφάνωται,
ἐν δʼ Ἔρις, ἐν δʼ Ἀλκή, ἐν δὲ κρυόεσσα Ἰωκή,
ἐν δέ τε Γοργείη κεφαλὴ δεινοῖο πελώρου
δεινή τε σμερδνή τε, Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.
κρατὶ δʼ ἐπʼ ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρον
χρυσείην, ἑκατὸν πολίων πρυλέεσσʼ ἀραρυῖαν·
ἐς δʼ ὄχεα φλόγεα ποσὶ βήσετο, λάζετο δʼ ἔγχος
βριθὺ μέγα στιβαρόν, τῷ δάμνησι στίχας ἀνδρῶν
ἡρώων, οἷσίν τε κοτέσσεται ὀβριμοπάτρη.
Ἥρη δὲ μάστιγι θοῶς ἐπεμαίετʼ ἄρʼ ἵππους·
αὐτόμαται δὲ πύλαι μύκον οὐρανοῦ ἃς ἔχον Ὧραι,
τῇς ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανὸς Οὔλυμπός τε
ἠμὲν ἀνακλῖναι πυκινὸν νέφος ἠδʼ ἐπιθεῖναι.
τῇ ῥα διʼ αὐτάων κεντρηνεκέας ἔχον ἵππους·
εὗρον δὲ Κρονίωνα θεῶν ἄτερ ἥμενον ἄλλων
ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο.
ἔνθʼ ἵππους στήσασα θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Ζῆνʼ ὕπατον Κρονίδην ἐξείρετο καὶ προσέειπε·
Ζεῦ πάτερ οὐ νεμεσίζῃ Ἄρῃ τάδε καρτερὰ ἔργα
ὁσσάτιόν τε καὶ οἷον ἀπώλεσε λαὸν Ἀχαιῶν
μὰψ ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον ἐμοὶ δʼ ἄχος, οἳ δὲ ἕκηλοι
τέρπονται Κύπρίς τε καὶ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
ἄφρονα τοῦτον ἀνέντες, ὃς οὔ τινα οἶδε θέμιστα;
Ζεῦ πάτερ ἦ ῥά τί μοι κεχολώσεαι, αἴ κεν Ἄρηα
λυγρῶς πεπληγυῖα μάχης ἐξαποδίωμαι;
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
ἄγρει μάν οἱ ἔπορσον Ἀθηναίην ἀγελείην,
ἥ ἑ μάλιστʼ εἴωθε κακῇς ὀδύνῃσι πελάζειν.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
μάστιξεν δʼ ἵππους· τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
μεσσηγὺς γαίης τε καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος.
ὅσσον δʼ ἠεροειδὲς ἀνὴρ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν
ἥμενος ἐν σκοπιῇ, λεύσσων ἐπὶ οἴνοπα πόντον,
τόσσον ἐπιθρῴσκουσι θεῶν ὑψηχέες ἵπποι.
ἀλλʼ ὅτε δὴ Τροίην ἷξον ποταμώ τε ῥέοντε,
ἧχι ῥοὰς Σιμόεις συμβάλλετον ἠδὲ Σκάμανδρος,
ἔνθʼ ἵππους ἔστησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
λύσασʼ ἐξ ὀχέων, περὶ δʼ ἠέρα πουλὺν ἔχευε·
τοῖσιν δʼ ἀμβροσίην Σιμόεις ἀνέτειλε νέμεσθαι.
αἳ δὲ βάτην τρήρωσι πελειάσιν ἴθμαθʼ ὁμοῖαι
ἀνδράσιν Ἀργείοισιν ἀλεξέμεναι μεμαυῖαι·
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι πλεῖστοι καὶ ἄριστοι
ἕστασαν ἀμφὶ βίην Διομήδεος ἱπποδάμοιο
εἰλόμενοι λείουσιν ἐοικότες ὠμοφάγοισιν
ἢ συσὶ κάπροισιν, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,
ἔνθα στᾶσʼ ἤϋσε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Στέντορι εἰσαμένη μεγαλήτορι χαλκεοφώνῳ,
ὃς τόσον αὐδήσασχʼ ὅσον ἄλλοι πεντήκοντα·
αἰδὼς Ἀργεῖοι κάκʼ ἐλέγχεα εἶδος ἀγητοί·
ὄφρα μὲν ἐς πόλεμον πωλέσκετο δῖος Ἀχιλλεύς,
οὐδέ ποτε Τρῶες πρὸ πυλάων Δαρδανιάων
οἴχνεσκον· κείνου γὰρ ἐδείδισαν ὄβριμον ἔγχος·
νῦν δὲ ἑκὰς πόλιος κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ μάχονται.
ὣς εἰποῦσʼ ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Τυδεΐδῃ δʼ ἐπόρουσε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
εὗρε δὲ τόν γε ἄνακτα παρʼ ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν
ἕλκος ἀναψύχοντα τό μιν βάλε Πάνδαρος ἰῷ.
ἱδρὼς γάρ μιν ἔτειρεν ὑπὸ πλατέος τελαμῶνος
ἀσπίδος εὐκύκλου· τῷ τείρετο, κάμνε δὲ χεῖρα,
ἂν δʼ ἴσχων τελαμῶνα κελαινεφὲς αἷμʼ ἀπομόργνυ.
ἱππείου δὲ θεὰ ζυγοῦ ἥψατο φώνησέν τε·
ἦ ὀλίγον οἷ παῖδα ἐοικότα γείνατο Τυδεύς.
Τυδεύς τοι μικρὸς μὲν ἔην δέμας, ἀλλὰ μαχητής·
καί ῥʼ ὅτε πέρ μιν ἐγὼ πολεμίζειν οὐκ εἴασκον
οὐδʼ ἐκπαιφάσσειν, ὅτε τʼ ἤλυθε νόσφιν Ἀχαιῶν
ἄγγελος ἐς Θήβας πολέας μετὰ Καδμείωνας·
δαίνυσθαί μιν ἄνωγον ἐνὶ μεγάροισιν ἕκηλον·
αὐτὰρ ὃ θυμὸν ἔχων ὃν καρτερὸν ὡς τὸ πάρος περ
κούρους Καδμείων προκαλίζετο, πάντα δʼ ἐνίκα
ῥηϊδίως· τοίη οἱ ἐγὼν ἐπιτάρροθος ἦα.
σοὶ δʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ παρά θʼ ἵσταμαι ἠδὲ φυλάσσω,
καί σε προφρονέως κέλομαι Τρώεσσι μάχεσθαι·
ἀλλά σευ ἢ κάματος πολυᾶϊξ γυῖα δέδυκεν
ἤ νύ σέ που δέος ἴσχει ἀκήριον· οὐ σύ γʼ ἔπειτα
Τυδέος ἔκγονός ἐσσι δαΐφρονος Οἰνεΐδαο.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
γιγνώσκω σε θεὰ θύγατερ Διὸς αἰγιόχοιο·
τώ τοι προφρονέως ἐρέω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω.
οὔτέ τί με δέος ἴσχει ἀκήριον οὔτέ τις ὄκνος,
ἀλλʼ ἔτι σέων μέμνημαι ἐφετμέων ἃς ἐπέτειλας·
οὔ μʼ εἴας μακάρεσσι θεοῖς ἀντικρὺ μάχεσθαι
τοῖς ἄλλοις· ἀτὰρ εἴ κε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
ἔλθῃσʼ ἐς πόλεμον, τήν γʼ οὐτάμεν ὀξέϊ χαλκῷ.
τοὔνεκα νῦν αὐτός τʼ ἀναχάζομαι ἠδὲ καὶ ἄλλους
Ἀργείους ἐκέλευσα ἀλήμεναι ἐνθάδε πάντας·
γιγνώσκω γὰρ Ἄρηα μάχην ἀνὰ κοιρανέοντα.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
Τυδεΐδη Διόμηδες ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ
μήτε σύ γʼ Ἄρηα τό γε δείδιθι μήτε τινʼ ἄλλον
ἀθανάτων, τοίη τοι ἐγὼν ἐπιτάρροθός εἰμι·
ἀλλʼ ἄγʼ ἐπʼ Ἄρηϊ πρώτῳ ἔχε μώνυχας ἵππους,
τύψον δὲ σχεδίην μηδʼ ἅζεο θοῦρον Ἄρηα
τοῦτον μαινόμενον, τυκτὸν κακόν, ἀλλοπρόσαλλον,
ὃς πρῴην μὲν ἐμοί τε καὶ Ἥρῃ στεῦτʼ ἀγορεύων
Τρωσὶ μαχήσεσθαι, ἀτὰρ Ἀργείοισιν ἀρήξειν,
νῦν δὲ μετὰ Τρώεσσιν ὁμιλεῖ, τῶν δὲ λέλασται.
ὣς φαμένη Σθένελον μὲν ἀφʼ ἵππων ὦσε χαμᾶζε,
χειρὶ πάλιν ἐρύσασʼ, ὃ δʼ ἄρʼ ἐμμαπέως ἀπόρουσεν·
ἣ δʼ ἐς δίφρον ἔβαινε παραὶ Διομήδεα δῖον
ἐμμεμαυῖα θεά· μέγα δʼ ἔβραχε φήγινος ἄξων
βριθοσύνῃ· δεινὴν γὰρ ἄγεν θεὸν ἄνδρά τʼ ἄριστον.
λάζετο δὲ μάστιγα καὶ ἡνία Παλλὰς Ἀθήνη·
αὐτίκʼ ἐπʼ Ἄρηϊ πρώτῳ ἔχε μώνυχας ἵππους.
ἤτοι ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον ἐξενάριζεν
Αἰτωλῶν ὄχʼ ἄριστον Ὀχησίου ἀγλαὸν υἱόν·
τὸν μὲν Ἄρης ἐνάριζε μιαιφόνος· αὐτὰρ Ἀθήνη
δῦνʼ Ἄϊδος κυνέην, μή μιν ἴδοι ὄβριμος Ἄρης.
ὡς δὲ ἴδε βροτολοιγὸς Ἄρης Διομήδεα δῖον,
ἤτοι ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον αὐτόθʼ ἔασε
κεῖσθαι ὅθι πρῶτον κτείνων ἐξαίνυτο θυμόν,
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥʼ ἰθὺς Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
πρόσθεν Ἄρης ὠρέξαθʼ ὑπὲρ ζυγὸν ἡνία θʼ ἵππων
ἔγχεϊ χαλκείῳ μεμαὼς ἀπὸ θυμὸν ἑλέσθαι·
καὶ τό γε χειρὶ λαβοῦσα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη
ὦσεν ὑπὲκ δίφροιο ἐτώσιον ἀϊχθῆναι.
δεύτερος αὖθʼ ὡρμᾶτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης
ἔγχεϊ χαλκείῳ· ἐπέρεισε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
νείατον ἐς κενεῶνα ὅθι ζωννύσκετο μίτρῃ·
τῇ ῥά μιν οὖτα τυχών, διὰ δὲ χρόα καλὸν ἔδαψεν,
ἐκ δὲ δόρυ σπάσεν αὖτις· ὃ δʼ ἔβραχε χάλκεος Ἄρης
ὅσσόν τʼ ἐννεάχιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοι
ἀνέρες ἐν πολέμῳ ἔριδα ξυνάγοντες Ἄρηος.
τοὺς δʼ ἄρʼ ὑπὸ τρόμος εἷλεν Ἀχαιούς τε Τρῶάς τε
δείσαντας· τόσον ἔβραχʼ Ἄρης ἆτος πολέμοιο.
οἵη δʼ ἐκ νεφέων ἐρεβεννὴ φαίνεται ἀὴρ
καύματος ἐξ ἀνέμοιο δυσαέος ὀρνυμένοιο,
τοῖος Τυδεΐδῃ Διομήδεϊ χάλκεος Ἄρης
φαίνεθʼ ὁμοῦ νεφέεσσιν ἰὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν.
καρπαλίμως δʼ ἵκανε θεῶν ἕδος αἰπὺν Ὄλυμπον,
πὰρ δὲ Διὶ Κρονίωνι καθέζετο θυμὸν ἀχεύων,
δεῖξεν δʼ ἄμβροτον αἷμα καταρρέον ἐξ ὠτειλῆς,
καί ῥʼ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ζεῦ πάτερ οὐ νεμεσίζῃ ὁρῶν τάδε καρτερὰ ἔργα;
αἰεί τοι ῥίγιστα θεοὶ τετληότες εἰμὲν
ἀλλήλων ἰότητι, χάριν ἄνδρεσσι φέροντες.
σοὶ πάντες μαχόμεσθα· σὺ γὰρ τέκες ἄφρονα κούρην
οὐλομένην, ᾗ τʼ αἰὲν ἀήσυλα ἔργα μέμηλεν.
ἄλλοι μὲν γὰρ πάντες ὅσοι θεοί εἰσʼ ἐν Ὀλύμπῳ
σοί τʼ ἐπιπείθονται καὶ δεδμήμεσθα ἕκαστος·
ταύτην δʼ οὔτʼ ἔπεϊ προτιβάλλεαι οὔτέ τι ἔργῳ,
ἀλλʼ ἀνιεῖς, ἐπεὶ αὐτὸς ἐγείναο παῖδʼ ἀΐδηλον·
ἣ νῦν Τυδέος υἱὸν ὑπερφίαλον Διομήδεα
μαργαίνειν ἀνέηκεν ἐπʼ ἀθανάτοισι θεοῖσι.
Κύπριδα μὲν πρῶτον σχεδὸν οὔτασε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ,
αὐτὰρ ἔπειτʼ αὐτῷ μοι ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος·
ἀλλά μʼ ὑπήνεικαν ταχέες πόδες· ἦ τέ κε δηρὸν
αὐτοῦ πήματʼ ἔπασχον ἐν αἰνῇσιν νεκάδεσσιν,
ἤ κε ζὼς ἀμενηνὸς ἔα χαλκοῖο τυπῇσι.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς.
μή τί μοι ἀλλοπρόσαλλε παρεζόμενος μινύριζε.
ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν·
αἰεὶ γάρ τοι ἔρις τε φίλη πόλεμοί τε μάχαι τε.
μητρός τοι μένος ἐστὶν ἀάσχετον οὐκ ἐπιεικτὸν
Ἥρης· τὴν μὲν ἐγὼ σπουδῇ δάμνημʼ ἐπέεσσι·
τώ σʼ ὀΐω κείνης τάδε πάσχειν ἐννεσίῃσιν.
ἀλλʼ οὐ μάν σʼ ἔτι δηρὸν ἀνέξομαι ἄλγεʼ ἔχοντα·
ἐκ γὰρ ἐμεῦ γένος ἐσσί, ἐμοὶ δέ σε γείνατο μήτηρ·
εἰ δέ τευ ἐξ ἄλλου γε θεῶν γένευ ὧδʼ ἀΐδηλος
καί κεν δὴ πάλαι ἦσθα ἐνέρτερος Οὐρανιώνων.
ὣς φάτο, καὶ Παιήονʼ ἀνώγειν ἰήσασθαι.
τῷ δʼ ἐπὶ Παιήων ὀδυνήφατα φάρμακα πάσσων
ἠκέσατʼ· οὐ μὲν γάρ τι καταθνητός γʼ ἐτέτυκτο.
ὡς δʼ ὅτʼ ὀπὸς γάλα λευκὸν ἐπειγόμενος συνέπηξεν
ὑγρὸν ἐόν, μάλα δʼ ὦκα περιτρέφεται κυκόωντι,
ὣς ἄρα καρπαλίμως ἰήσατο θοῦρον Ἄρηα.
τὸν δʼ Ἥβη λοῦσεν, χαρίεντα δὲ εἵματα ἕσσε·
πὰρ δὲ Διὶ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων.
αἳ δʼ αὖτις πρὸς δῶμα Διὸς μεγάλοιο νέοντο
Ἥρη τʼ Ἀργείη καὶ Ἀλαλκομενηῒς Ἀθήνη
παύσασαι βροτολοιγὸν Ἄρηʼ ἀνδροκτασιάων.

### Book 6

Τρώων δʼ οἰώθη καὶ Ἀχαιῶν φύλοπις αἰνή·
πολλὰ δʼ ἄρʼ ἔνθα καὶ ἔνθʼ ἴθυσε μάχη πεδίοιο
ἀλλήλων ἰθυνομένων χαλκήρεα δοῦρα
μεσσηγὺς Σιμόεντος ἰδὲ Ξάνθοιο ῥοάων.
Αἴας δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἕρκος Ἀχαιῶν
Τρώων ῥῆξε φάλαγγα, φόως δʼ ἑτάροισιν ἔθηκεν,
ἄνδρα βαλὼν ὃς ἄριστος ἐνὶ Θρῄκεσσι τέτυκτο
υἱὸν Ἐϋσσώρου Ἀκάμαντʼ ἠΰν τε μέγαν τε.
τόν ῥʼ ἔβαλε πρῶτος κόρυθος φάλον ἱπποδασείης,
ἐν δὲ μετώπῳ πῆξε, πέρησε δʼ ἄρʼ ὀστέον εἴσω
αἰχμὴ χαλκείη· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.
Ἄξυλον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης
Τευθρανίδην, ὃς ἔναιεν ἐϋκτιμένῃ ἐν Ἀρίσβῃ
ἀφνειὸς βιότοιο, φίλος δʼ ἦν ἀνθρώποισι.
πάντας γὰρ φιλέεσκεν ὁδῷ ἔπι οἰκία ναίων.
ἀλλά οἱ οὔ τις τῶν γε τότʼ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον
πρόσθεν ὑπαντιάσας, ἀλλʼ ἄμφω θυμὸν ἀπηύρα
αὐτὸν καὶ θεράποντα Καλήσιον, ὅς ῥα τόθʼ ἵππων
ἔσκεν ὑφηνίοχος· τὼ δʼ ἄμφω γαῖαν ἐδύτην.
Δρῆσον δʼ Εὐρύαλος καὶ Ὀφέλτιον ἐξενάριξε·
βῆ δὲ μετʼ Αἴσηπον καὶ Πήδασον, οὕς ποτε νύμφη
νηῒς Ἀβαρβαρέη τέκʼ ἀμύμονι Βουκολίωνι.
Βουκολίων δʼ ἦν υἱὸς ἀγαυοῦ Λαομέδοντος
πρεσβύτατος γενεῇ, σκότιον δέ ἑ γείνατο μήτηρ·
ποιμαίνων δʼ ἐπʼ ὄεσσι μίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,
ἣ δʼ ὑποκυσαμένη διδυμάονε γείνατο παῖδε.
καὶ μὲν τῶν ὑπέλυσε μένος καὶ φαίδιμα γυῖα
Μηκιστηϊάδης καὶ ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἐσύλα.
Ἀστύαλον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε μενεπτόλεμος Πολυποίτης·
Πιδύτην δʼ Ὀδυσεὺς Περκώσιον ἐξενάριξεν
ἔγχεϊ χαλκείῳ, Τεῦκρος δʼ Ἀρετάονα δῖον.
Ἀντίλοχος δʼ Ἄβληρον ἐνήρατο δουρὶ φαεινῷ
Νεστορίδης, Ἔλατον δὲ ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ναῖε δὲ Σατνιόεντος ἐϋρρείταο παρʼ ὄχθας
Πήδασον αἰπεινήν. Φύλακον δʼ ἕλε Λήϊτος ἥρως
φεύγοντʼ· Εὐρύπυλος δὲ Μελάνθιον ἐξενάριξεν.
Ἄδρηστον δʼ ἄρʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
ζωὸν ἕλʼ· ἵππω γάρ οἱ ἀτυζομένω πεδίοιο
ὄζῳ ἔνι βλαφθέντε μυρικίνῳ ἀγκύλον ἅρμα
ἄξαντʼ ἐν πρώτῳ ῥυμῷ αὐτὼ μὲν ἐβήτην
πρὸς πόλιν, ᾗ περ οἱ ἄλλοι ἀτυζόμενοι φοβέοντο,
αὐτὸς δʼ ἐκ δίφροιο παρὰ τροχὸν ἐξεκυλίσθη
πρηνὴς ἐν κονίῃσιν ἐπὶ στόμα· πὰρ δέ οἱ ἔστη
Ἀτρεΐδης Μενέλαος ἔχων δολιχόσκιον ἔγχος.
Ἄδρηστος δʼ ἄρʼ ἔπειτα λαβὼν ἐλίσσετο γούνων·
ζώγρει Ἀτρέος υἱέ, σὺ δʼ ἄξια δέξαι ἄποινα·
πολλὰ δʼ ἐν ἀφνειοῦ πατρὸς κειμήλια κεῖται
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,
τῶν κέν τοι χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσιʼ ἄποινα
εἴ κεν ἐμὲ ζωὸν πεπύθοιτʼ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθε·
καὶ δή μιν τάχʼ ἔμελλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
δώσειν ᾧ θεράποντι καταξέμεν· ἀλλʼ Ἀγαμέμνων
ἀντίος ἦλθε θέων, καὶ ὁμοκλήσας ἔπος ηὔδα·
ὦ πέπον ὦ Μενέλαε, τί ἢ δὲ σὺ κήδεαι οὕτως
ἀνδρῶν; ἦ σοὶ ἄριστα πεποίηται κατὰ οἶκον
πρὸς Τρώων; τῶν μή τις ὑπεκφύγοι αἰπὺν ὄλεθρον
χεῖράς θʼ ἡμετέρας, μηδʼ ὅν τινα γαστέρι μήτηρ
κοῦρον ἐόντα φέροι, μηδʼ ὃς φύγοι, ἀλλʼ ἅμα πάντες
Ἰλίου ἐξαπολοίατʼ ἀκήδεστοι καὶ ἄφαντοι.
ὣς εἰπὼν ἔτρεψεν ἀδελφειοῦ φρένας ἥρως
αἴσιμα παρειπών· ὃ δʼ ἀπὸ ἕθεν ὤσατο χειρὶ
ἥρωʼ Ἄδρηστον· τὸν δὲ κρείων Ἀγαμέμνων
οὖτα κατὰ λαπάρην· ὃ δʼ ἀνετράπετʼ, Ἀτρεΐδης δὲ
λὰξ ἐν στήθεσι βὰς ἐξέσπασε μείλινον ἔγχος.
Νέστωρ δʼ Ἀργείοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
μή τις νῦν ἐνάρων ἐπιβαλλόμενος μετόπισθε
μιμνέτω ὥς κε πλεῖστα φέρων ἐπὶ νῆας ἵκηται,
ἀλλʼ ἄνδρας κτείνωμεν· ἔπειτα δὲ καὶ τὰ ἕκηλοι
νεκροὺς ἂμ πεδίον συλήσετε τεθνηῶτας.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
ἔνθά κεν αὖτε Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπʼ Ἀχαιῶν
Ἴλιον εἰσανέβησαν ἀναλκείῃσι δαμέντες,
εἰ μὴ ἄρʼ Αἰνείᾳ τε καὶ Ἕκτορι εἶπε παραστὰς
Πριαμίδης Ἕλενος οἰωνοπόλων ὄχʼ ἄριστος·
Αἰνεία τε καὶ Ἕκτορ, ἐπεὶ πόνος ὔμμι μάλιστα
Τρώων καὶ Λυκίων ἐγκέκλιται, οὕνεκʼ ἄριστοι
πᾶσαν ἐπʼ ἰθύν ἐστε μάχεσθαί τε φρονέειν τε,
στῆτʼ αὐτοῦ, καὶ λαὸν ἐρυκάκετε πρὸ πυλάων
πάντῃ ἐποιχόμενοι πρὶν αὖτʼ ἐν χερσὶ γυναικῶν
φεύγοντας πεσέειν, δηΐοισι δὲ χάρμα γενέσθαι.
αὐτὰρ ἐπεί κε φάλαγγας ἐποτρύνητον ἁπάσας,
ἡμεῖς μὲν Δαναοῖσι μαχησόμεθʼ αὖθι μένοντες,
καὶ μάλα τειρόμενοί περ· ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει·
Ἕκτορ ἀτὰρ σὺ πόλιν δὲ μετέρχεο, εἰπὲ δʼ ἔπειτα
μητέρι σῇ καὶ ἐμῇ· ἣ δὲ ξυνάγουσα γεραιὰς
νηὸν Ἀθηναίης γλαυκώπιδος ἐν πόλει ἄκρῃ
οἴξασα κληῗδι θύρας ἱεροῖο δόμοιο
πέπλον, ὅς οἱ δοκέει χαριέστατος ἠδὲ μέγιστος
εἶναι ἐνὶ μεγάρῳ καί οἱ πολὺ φίλτατος αὐτῇ,
θεῖναι Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,
καί οἱ ὑποσχέσθαι δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ
ἤνις ἠκέστας ἱερευσέμεν, αἴ κʼ ἐλεήσῃ
ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα,
ὥς κεν Τυδέος υἱὸν ἀπόσχῃ Ἰλίου ἱρῆς
ἄγριον αἰχμητὴν κρατερὸν μήστωρα φόβοιο,
ὃν δὴ ἐγὼ κάρτιστον Ἀχαιῶν φημι γενέσθαι.
οὐδʼ Ἀχιλῆά ποθʼ ὧδέ γʼ ἐδείδιμεν ὄρχαμον ἀνδρῶν,
ὅν πέρ φασι θεᾶς ἐξέμμεναι· ἀλλʼ ὅδε λίην
μαίνεται, οὐδέ τίς οἱ δύναται μένος ἰσοφαρίζειν.
ὣς ἔφαθʼ, Ἕκτωρ δʼ οὔ τι κασιγνήτῳ ἀπίθησεν.
αὐτίκα δʼ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε,
πάλλων δʼ ὀξέα δοῦρα κατὰ στρατὸν ᾤχετο πάντῃ
ὀτρύνων μαχέσασθαι, ἔγειρε δὲ φύλοπιν αἰνήν.
οἳ δʼ ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν·
Ἀργεῖοι δʼ ὑπεχώρησαν, λῆξαν δὲ φόνοιο,
φὰν δέ τινʼ ἀθανάτων ἐξ οὐρανοῦ ἀστερόεντος
Τρωσὶν ἀλεξήσοντα κατελθέμεν, ὡς ἐλέλιχθεν.
Ἕκτωρ δὲ Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Τρῶες ὑπέρθυμοι τηλεκλειτοί τʼ ἐπίκουροι
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς,
ὄφρʼ ἂν ἐγὼ βείω προτὶ Ἴλιον, ἠδὲ γέρουσιν
εἴπω βουλευτῇσι καὶ ἡμετέρῃς ἀλόχοισι
δαίμοσιν ἀρήσασθαι, ὑποσχέσθαι δʼ ἑκατόμβας.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
ἀμφὶ δέ μιν σφυρὰ τύπτε καὶ αὐχένα δέρμα κελαινὸν
ἄντυξ ἣ πυμάτη θέεν ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης.
Γλαῦκος δʼ Ἱππολόχοιο πάϊς καὶ Τυδέος υἱὸς
ἐς μέσον ἀμφοτέρων συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντε,
τὸν πρότερος προσέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
τίς δὲ σύ ἐσσι φέριστε καταθνητῶν ἀνθρώπων;
οὐ μὲν γάρ ποτʼ ὄπωπα μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
τὸ πρίν· ἀτὰρ μὲν νῦν γε πολὺ προβέβηκας ἁπάντων
σῷ θάρσει, ὅ τʼ ἐμὸν δολιχόσκιον ἔγχος ἔμεινας·
δυστήνων δέ τε παῖδες ἐμῷ μένει ἀντιόωσιν.
εἰ δέ τις ἀθανάτων γε κατʼ οὐρανοῦ εἰλήλουθας,
οὐκ ἂν ἔγωγε θεοῖσιν ἐπουρανίοισι μαχοίμην.
οὐδὲ γὰρ οὐδὲ Δρύαντος υἱὸς κρατερὸς Λυκόοργος
δὴν ἦν, ὅς ῥα θεοῖσιν ἐπουρανίοισιν ἔριζεν·
ὅς ποτε μαινομένοιο Διωνύσοιο τιθήνας
σεῦε κατʼ ἠγάθεον Νυσήϊον· αἳ δʼ ἅμα πᾶσαι
θύσθλα χαμαὶ κατέχευαν ὑπʼ ἀνδροφόνοιο Λυκούργου
θεινόμεναι βουπλῆγι· Διώνυσος δὲ φοβηθεὶς
δύσεθʼ ἁλὸς κατὰ κῦμα, Θέτις δʼ ὑπεδέξατο κόλπῳ
δειδιότα· κρατερὸς γὰρ ἔχε τρόμος ἀνδρὸς ὁμοκλῇ.
τῷ μὲν ἔπειτʼ ὀδύσαντο θεοὶ ῥεῖα ζώοντες,
καί μιν τυφλὸν ἔθηκε Κρόνου πάϊς· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν
ἦν, ἐπεὶ ἀθανάτοισιν ἀπήχθετο πᾶσι θεοῖσιν·
οὐδʼ ἂν ἐγὼ μακάρεσσι θεοῖς ἐθέλοιμι μάχεσθαι.
εἰ δέ τίς ἐσσι βροτῶν οἳ ἀρούρης καρπὸν ἔδουσιν,
ἆσσον ἴθʼ ὥς κεν θᾶσσον ὀλέθρου πείραθʼ ἵκηαι.
τὸν δʼ αὖθʼ Ἱππολόχοιο προσηύδα φαίδιμος υἱός·
Τυδεΐδη μεγάθυμε τί ἢ γενεὴν ἐρεείνεις;
οἵη περ φύλλων γενεὴ τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν.
φύλλα τὰ μέν τʼ ἄνεμος χαμάδις χέει, ἄλλα δέ θʼ ὕλη
τηλεθόωσα φύει, ἔαρος δʼ ἐπιγίγνεται ὥρη·
ὣς ἀνδρῶν γενεὴ ἣ μὲν φύει ἣ δʼ ἀπολήγει.
εἰ δʼ ἐθέλεις καὶ ταῦτα δαήμεναι ὄφρʼ ἐῢ εἰδῇς
ἡμετέρην γενεήν, πολλοὶ δέ μιν ἄνδρες ἴσασιν·
ἔστι πόλις Ἐφύρη μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο,
ἔνθα δὲ Σίσυφος ἔσκεν, ὃ κέρδιστος γένετʼ ἀνδρῶν,
Σίσυφος Αἰολίδης· ὃ δʼ ἄρα Γλαῦκον τέκεθʼ υἱόν,
αὐτὰρ Γλαῦκος τίκτεν ἀμύμονα Βελλεροφόντην·
τῷ δὲ θεοὶ κάλλός τε καὶ ἠνορέην ἐρατεινὴν
ὤπασαν· αὐτάρ οἱ Προῖτος κακὰ μήσατο θυμῷ,
ὅς ῥʼ ἐκ δήμου ἔλασσεν, ἐπεὶ πολὺ φέρτερος ἦεν,
Ἀργείων· Ζεὺς γάρ οἱ ὑπὸ σκήπτρῳ ἐδάμασσε.
τῷ δὲ γυνὴ Προίτου ἐπεμήνατο δῖʼ Ἄντεια
κρυπταδίῃ φιλότητι μιγήμεναι· ἀλλὰ τὸν οὔ τι
πεῖθʼ ἀγαθὰ φρονέοντα δαΐφρονα Βελλεροφόντην.
ἣ δὲ ψευσαμένη Προῖτον βασιλῆα προσηύδα·
τεθναίης ὦ Προῖτʼ, ἢ κάκτανε Βελλεροφόντην,
ὅς μʼ ἔθελεν φιλότητι μιγήμεναι οὐκ ἐθελούσῃ.
ὣς φάτο, τὸν δὲ ἄνακτα χόλος λάβεν οἷον ἄκουσε·
κτεῖναι μέν ῥʼ ἀλέεινε, σεβάσσατο γὰρ τό γε θυμῷ,
πέμπε δέ μιν Λυκίην δέ, πόρεν δʼ ὅ γε σήματα λυγρὰ
γράψας ἐν πίνακι πτυκτῷ θυμοφθόρα πολλά,
δεῖξαι δʼ ἠνώγειν ᾧ πενθερῷ ὄφρʼ ἀπόλοιτο.
αὐτὰρ ὁ βῆ Λυκίην δὲ θεῶν ὑπʼ ἀμύμονι πομπῇ.
ἀλλʼ ὅτε δὴ Λυκίην ἷξε Ξάνθόν τε ῥέοντα,
προφρονέως μιν τῖεν ἄναξ Λυκίης εὐρείης·
ἐννῆμαρ ξείνισσε καὶ ἐννέα βοῦς ἱέρευσεν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ δεκάτη ἐφάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠὼς
καὶ τότε μιν ἐρέεινε καὶ ᾔτεε σῆμα ἰδέσθαι
ὅττί ῥά οἱ γαμβροῖο πάρα Προίτοιο φέροιτο.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ σῆμα κακὸν παρεδέξατο γαμβροῦ,
πρῶτον μέν ῥα Χίμαιραν ἀμαιμακέτην ἐκέλευσε
πεφνέμεν· ἣ δʼ ἄρʼ ἔην θεῖον γένος οὐδʼ ἀνθρώπων,
πρόσθε λέων, ὄπιθεν δὲ δράκων, μέσση δὲ χίμαιρα,
δεινὸν ἀποπνείουσα πυρὸς μένος αἰθομένοιο,
καὶ τὴν μὲν κατέπεφνε θεῶν τεράεσσι πιθήσας.
δεύτερον αὖ Σολύμοισι μαχέσσατο κυδαλίμοισι·
καρτίστην δὴ τήν γε μάχην φάτο δύμεναι ἀνδρῶν.
τὸ τρίτον αὖ κατέπεφνεν Ἀμαζόνας ἀντιανείρας.
τῷ δʼ ἄρʼ ἀνερχομένῳ πυκινὸν δόλον ἄλλον ὕφαινε·
κρίνας ἐκ Λυκίης εὐρείης φῶτας ἀρίστους
εἷσε λόχον· τοὶ δʼ οὔ τι πάλιν οἶκον δὲ νέοντο·
πάντας γὰρ κατέπεφνεν ἀμύμων Βελλεροφόντης.
ἀλλʼ ὅτε δὴ γίγνωσκε θεοῦ γόνον ἠῢν ἐόντα
αὐτοῦ μιν κατέρυκε, δίδου δʼ ὅ γε θυγατέρα ἥν,
δῶκε δέ οἱ τιμῆς βασιληΐδος ἥμισυ πάσης·
καὶ μέν οἱ Λύκιοι τέμενος τάμον ἔξοχον ἄλλων
καλὸν φυταλιῆς καὶ ἀρούρης, ὄφρα νέμοιτο.
ἣ δʼ ἔτεκε τρία τέκνα δαΐφρονι Βελλεροφόντῃ
Ἴσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον καὶ Λαοδάμειαν.
Λαοδαμείῃ μὲν παρελέξατο μητίετα Ζεύς,
ἣ δʼ ἔτεκʼ ἀντίθεον Σαρπηδόνα χαλκοκορυστήν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ κεῖνος ἀπήχθετο πᾶσι θεοῖσιν,
ἤτοι ὃ κὰπ πεδίον τὸ Ἀλήϊον οἶος ἀλᾶτο
ὃν θυμὸν κατέδων, πάτον ἀνθρώπων ἀλεείνων·
Ἴσανδρον δέ οἱ υἱὸν Ἄρης ἆτος πολέμοιο
μαρνάμενον Σολύμοισι κατέκτανε κυδαλίμοισι·
τὴν δὲ χολωσαμένη χρυσήνιος Ἄρτεμις ἔκτα.
Ἱππόλοχος δέ μʼ ἔτικτε, καὶ ἐκ τοῦ φημι γενέσθαι·
πέμπε δέ μʼ ἐς Τροίην, καί μοι μάλα πόλλʼ ἐπέτελλεν
αἰὲν ἀριστεύειν καὶ ὑπείροχον ἔμμεναι ἄλλων,
μηδὲ γένος πατέρων αἰσχυνέμεν, οἳ μέγʼ ἄριστοι
ἔν τʼ Ἐφύρῃ ἐγένοντο καὶ ἐν Λυκίῃ εὐρείῃ.
ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι.
ὣς φάτο, γήθησεν δὲ βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
ἔγχος μὲν κατέπηξεν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
αὐτὰρ ὃ μειλιχίοισι προσηύδα ποιμένα λαῶν·
ἦ ῥά νύ μοι ξεῖνος πατρώϊός ἐσσι παλαιός·
Οἰνεὺς γάρ ποτε δῖος ἀμύμονα Βελλεροφόντην
ξείνισʼ ἐνὶ μεγάροισιν ἐείκοσιν ἤματʼ ἐρύξας·
οἳ δὲ καὶ ἀλλήλοισι πόρον ξεινήϊα καλά·
Οἰνεὺς μὲν ζωστῆρα δίδου φοίνικι φαεινόν,
Βελλεροφόντης δὲ χρύσεον δέπας ἀμφικύπελλον
καί μιν ἐγὼ κατέλειπον ἰὼν ἐν δώμασʼ ἐμοῖσι.
Τυδέα δʼ οὐ μέμνημαι, ἐπεί μʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα
κάλλιφʼ, ὅτʼ ἐν Θήβῃσιν ἀπώλετο λαὸς Ἀχαιῶν.
τὼ νῦν σοὶ μὲν ἐγὼ ξεῖνος φίλος Ἄργεϊ μέσσῳ
εἰμί, σὺ δʼ ἐν Λυκίῃ ὅτε κεν τῶν δῆμον ἵκωμαι.
ἔγχεα δʼ ἀλλήλων ἀλεώμεθα καὶ διʼ ὁμίλου·
πολλοὶ μὲν γὰρ ἐμοὶ Τρῶες κλειτοί τʼ ἐπίκουροι
κτείνειν ὅν κε θεός γε πόρῃ καὶ ποσσὶ κιχείω,
πολλοὶ δʼ αὖ σοὶ Ἀχαιοὶ ἐναιρέμεν ὅν κε δύνηαι.
τεύχεα δʼ ἀλλήλοις ἐπαμείψομεν, ὄφρα καὶ οἵδε
γνῶσιν ὅτι ξεῖνοι πατρώϊοι εὐχόμεθʼ εἶναι.
ὣς ἄρα φωνήσαντε καθʼ ἵππων ἀΐξαντε
χεῖράς τʼ ἀλλήλων λαβέτην καὶ πιστώσαντο·
ἔνθʼ αὖτε Γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο Ζεύς,
ὃς πρὸς Τυδεΐδην Διομήδεα τεύχεʼ ἄμειβε
χρύσεα χαλκείων, ἑκατόμβοιʼ ἐννεαβοίων.
Ἕκτωρ δʼ ὡς Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκανεν,
ἀμφʼ ἄρα μιν Τρώων ἄλοχοι θέον ἠδὲ θύγατρες
εἰρόμεναι παῖδάς τε κασιγνήτους τε ἔτας τε
καὶ πόσιας· ὃ δʼ ἔπειτα θεοῖς εὔχεσθαι ἀνώγει
πάσας ἑξείης· πολλῇσι δὲ κήδεʼ ἐφῆπτο.
ἀλλʼ ὅτε δὴ Πριάμοιο δόμον περικαλλέʼ ἵκανε
ξεστῇς αἰθούσῃσι τετυγμένον· αὐτὰρ ἐν αὐτῷ
πεντήκοντʼ ἔνεσαν θάλαμοι ξεστοῖο λίθοιο
πλησίον ἀλλήλων δεδμημένοι, ἔνθα δὲ παῖδες
κοιμῶντο Πριάμοιο παρὰ μνηστῇς ἀλόχοισι,
κουράων δʼ ἑτέρωθεν ἐναντίοι ἔνδοθεν αὐλῆς
δώδεκʼ ἔσαν τέγεοι θάλαμοι ξεστοῖο λίθοιο
πλησίον ἀλλήλων δεδμημένοι, ἔνθα δὲ γαμβροὶ
κοιμῶντο Πριάμοιο παρʼ αἰδοίῃς ἀλόχοισιν·
ἔνθά οἱ ἠπιόδωρος ἐναντίη ἤλυθε μήτηρ
Λαοδίκην ἐσάγουσα θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην·
ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τέκνον τίπτε λιπὼν πόλεμον θρασὺν εἰλήλουθας;
ἦ μάλα δὴ τείρουσι δυσώνυμοι υἷες Ἀχαιῶν
μαρνάμενοι περὶ ἄστυ· σὲ δʼ ἐνθάδε θυμὸς ἀνῆκεν
ἐλθόντʼ ἐξ ἄκρης πόλιος Διὶ χεῖρας ἀνασχεῖν.
ἀλλὰ μένʼ ὄφρά κέ τοι μελιηδέα οἶνον ἐνείκω,
ὡς σπείσῃς Διὶ πατρὶ καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισι
πρῶτον, ἔπειτα δὲ καὐτὸς ὀνήσεαι αἴ κε πίῃσθα.
ἀνδρὶ δὲ κεκμηῶτι μένος μέγα οἶνος ἀέξει,
ὡς τύνη κέκμηκας ἀμύνων σοῖσιν ἔτῃσι.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
μή μοι οἶνον ἄειρε μελίφρονα πότνια μῆτερ,
μή μʼ ἀπογυιώσῃς μένεος, ἀλκῆς τε λάθωμαι·
χερσὶ δʼ ἀνίπτοισιν Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον
ἅζομαι· οὐδέ πῃ ἔστι κελαινεφέϊ Κρονίωνι
αἵματι καὶ λύθρῳ πεπαλαγμένον εὐχετάασθαι.
ἀλλὰ σὺ μὲν πρὸς νηὸν Ἀθηναίης ἀγελείης
ἔρχεο σὺν θυέεσσιν ἀολλίσσασα γεραιάς·
πέπλον δʼ, ὅς τίς τοι χαριέστατος ἠδὲ μέγιστος
ἔστιν ἐνὶ μεγάρῳ καί τοι πολὺ φίλτατος αὐτῇ,
τὸν θὲς Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,
καί οἱ ὑποσχέσθαι δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ
ἤνις ἠκέστας ἱερευσέμεν, αἴ κʼ ἐλεήσῃ
ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα,
αἴ κεν Τυδέος υἱὸν ἀπόσχῃ Ἰλίου ἱρῆς
ἄγριον αἰχμητὴν κρατερὸν μήστωρα φόβοιο.
ἀλλὰ σὺ μὲν πρὸς νηὸν Ἀθηναίης ἀγελείης
ἔρχευ, ἐγὼ δὲ Πάριν μετελεύσομαι ὄφρα καλέσσω
αἴ κʼ ἐθέλῃσʼ εἰπόντος ἀκουέμεν· ὥς κέ οἱ αὖθι
γαῖα χάνοι· μέγα γάρ μιν Ὀλύμπιος ἔτρεφε πῆμα
Τρωσί τε καὶ Πριάμῳ μεγαλήτορι τοῖό τε παισίν.
εἰ κεῖνόν γε ἴδοιμι κατελθόντʼ Ἄϊδος εἴσω
φαίην κε φρένʼ ἀτέρπου ὀϊζύος ἐκλελαθέσθαι.
ὣς ἔφαθʼ, ἣ δὲ μολοῦσα ποτὶ μέγαρʼ ἀμφιπόλοισι
κέκλετο· ταὶ δʼ ἄρʼ ἀόλλισσαν κατὰ ἄστυ γεραιάς.
αὐτὴ δʼ ἐς θάλαμον κατεβήσετο κηώεντα,
ἔνθʼ ἔσάν οἱ πέπλοι παμποίκιλα ἔργα γυναικῶν
Σιδονίων, τὰς αὐτὸς Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
ἤγαγε Σιδονίηθεν ἐπιπλὼς εὐρέα πόντον,
τὴν ὁδὸν ἣν Ἑλένην περ ἀνήγαγεν εὐπατέρειαν·
τῶν ἕνʼ ἀειραμένη Ἑκάβη φέρε δῶρον Ἀθήνῃ,
ὃς κάλλιστος ἔην ποικίλμασιν ἠδὲ μέγιστος,
ἀστὴρ δʼ ὣς ἀπέλαμπεν· ἔκειτο δὲ νείατος ἄλλων.
βῆ δʼ ἰέναι, πολλαὶ δὲ μετεσσεύοντο γεραιαί.
αἱ δʼ ὅτε νηὸν ἵκανον Ἀθήνης ἐν πόλει ἄκρῃ,
τῇσι θύρας ὤϊξε Θεανὼ καλλιπάρῃος
Κισσηῒς ἄλοχος Ἀντήνορος ἱπποδάμοιο·
τὴν γὰρ Τρῶες ἔθηκαν Ἀθηναίης ἱέρειαν.
αἳ δʼ ὀλολυγῇ πᾶσαι Ἀθήνῃ χεῖρας ἀνέσχον·
ἣ δʼ ἄρα πέπλον ἑλοῦσα Θεανὼ καλλιπάρῃος
θῆκεν Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,
εὐχομένη δʼ ἠρᾶτο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο·
πότνιʼ Ἀθηναίη ἐρυσίπτολι δῖα θεάων
ἆξον δὴ ἔγχος Διομήδεος, ἠδὲ καὶ αὐτὸν
πρηνέα δὸς πεσέειν Σκαιῶν προπάροιθε πυλάων,
ὄφρά τοι αὐτίκα νῦν δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ
ἤνις ἠκέστας ἱερεύσομεν, αἴ κʼ ἐλεήσῃς
ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα.
ὣς ἔφατʼ εὐχομένη, ἀνένευε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη.
ὣς αἳ μέν ῥʼ εὔχοντο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,
Ἕκτωρ δὲ πρὸς δώματʼ Ἀλεξάνδροιο βεβήκει
καλά, τά ῥʼ αὐτὸς ἔτευξε σὺν ἀνδράσιν οἳ τότʼ ἄριστοι
ἦσαν ἐνὶ Τροίῃ ἐριβώλακι τέκτονες ἄνδρες,
οἵ οἱ ἐποίησαν θάλαμον καὶ δῶμα καὶ αὐλὴν
ἐγγύθι τε Πριάμοιο καὶ Ἕκτορος ἐν πόλει ἄκρῃ.
ἔνθʼ Ἕκτωρ εἰσῆλθε Διῒ φίλος, ἐν δʼ ἄρα χειρὶ
ἔγχος ἔχʼ ἑνδεκάπηχυ· πάροιθε δὲ λάμπετο δουρὸς
αἰχμὴ χαλκείη, περὶ δὲ χρύσεος θέε πόρκης.
τὸν δʼ εὗρʼ ἐν θαλάμῳ περικαλλέα τεύχεʼ ἕποντα
ἀσπίδα καὶ θώρηκα, καὶ ἀγκύλα τόξʼ ἁφόωντα·
Ἀργείη δʼ Ἑλένη μετʼ ἄρα δμῳῇσι γυναιξὶν
ἧστο καὶ ἀμφιπόλοισι περικλυτὰ ἔργα κέλευε.
τὸν δʼ Ἕκτωρ νείκεσσεν ἰδὼν αἰσχροῖς ἐπέεσσι·
δαιμόνιʼ οὐ μὲν καλὰ χόλον τόνδʼ ἔνθεο θυμῷ,
λαοὶ μὲν φθινύθουσι περὶ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος
μαρνάμενοι· σέο δʼ εἵνεκʼ ἀϋτή τε πτόλεμός τε
ἄστυ τόδʼ ἀμφιδέδηε· σὺ δʼ ἂν μαχέσαιο καὶ ἄλλῳ,
ὅν τινά που μεθιέντα ἴδοις στυγεροῦ πολέμοιο.
ἀλλʼ ἄνα μὴ τάχα ἄστυ πυρὸς δηΐοιο θέρηται.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής·
Ἕκτορ ἐπεί με κατʼ αἶσαν ἐνείκεσας οὐδʼ ὑπὲρ αἶσαν,
τοὔνεκά τοι ἐρέω· σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·
οὔ τοι ἐγὼ Τρώων τόσσον χόλῳ οὐδὲ νεμέσσι
ἥμην ἐν θαλάμῳ, ἔθελον δʼ ἄχεϊ προτραπέσθαι.
νῦν δέ με παρειποῦσʼ ἄλοχος μαλακοῖς ἐπέεσσιν
ὅρμησʼ ἐς πόλεμον· δοκέει δέ μοι ὧδε καὶ αὐτῷ
λώϊον ἔσσεσθαι· νίκη δʼ ἐπαμείβεται ἄνδρας.
ἀλλʼ ἄγε νῦν ἐπίμεινον, Ἀρήϊα τεύχεα δύω·
ἢ ἴθʼ, ἐγὼ δὲ μέτειμι· κιχήσεσθαι δέ σʼ ὀΐω.
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
τὸν δʼ Ἑλένη μύθοισι προσηύδα μειλιχίοισι·
δᾶερ ἐμεῖο κυνὸς κακομηχάνου ὀκρυοέσσης,
ὥς μʼ ὄφελʼ ἤματι τῷ ὅτε με πρῶτον τέκε μήτηρ
οἴχεσθαι προφέρουσα κακὴ ἀνέμοιο θύελλα
εἰς ὄρος ἢ εἰς κῦμα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,
ἔνθά με κῦμʼ ἀπόερσε πάρος τάδε ἔργα γενέσθαι.
αὐτὰρ ἐπεὶ τάδε γʼ ὧδε θεοὶ κακὰ τεκμήραντο,
ἀνδρὸς ἔπειτʼ ὤφελλον ἀμείνονος εἶναι ἄκοιτις,
ὃς ᾔδη νέμεσίν τε καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀνθρώπων.
τούτῳ δʼ οὔτʼ ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτʼ ἄρʼ ὀπίσσω
ἔσσονται· τὼ καί μιν ἐπαυρήσεσθαι ὀΐω.
ἀλλʼ ἄγε νῦν εἴσελθε καὶ ἕζεο τῷδʼ ἐπὶ δίφρῳ
δᾶερ, ἐπεί σε μάλιστα πόνος φρένας ἀμφιβέβηκεν
εἵνεκʼ ἐμεῖο κυνὸς καὶ Ἀλεξάνδρου ἕνεκʼ ἄτης,
οἷσιν ἐπὶ Ζεὺς θῆκε κακὸν μόρον, ὡς καὶ ὀπίσσω
ἀνθρώποισι πελώμεθʼ ἀοίδιμοι ἐσσομένοισι.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
μή με κάθιζʼ Ἑλένη φιλέουσά περ· οὐδέ με πείσεις·
ἤδη γάρ μοι θυμὸς ἐπέσσυται ὄφρʼ ἐπαμύνω
Τρώεσσʼ, οἳ μέγʼ ἐμεῖο ποθὴν ἀπεόντος ἔχουσιν.
ἀλλὰ σύ γʼ ὄρνυθι τοῦτον, ἐπειγέσθω δὲ καὶ αὐτός,
ὥς κεν ἔμʼ ἔντοσθεν πόλιος καταμάρψῃ ἐόντα.
καὶ γὰρ ἐγὼν οἶκον δὲ ἐλεύσομαι ὄφρα ἴδωμαι
οἰκῆας ἄλοχόν τε φίλην καὶ νήπιον υἱόν.
οὐ γὰρ οἶδʼ εἰ ἔτι σφιν ὑπότροπος ἵξομαι αὖτις,
ἦ ἤδη μʼ ὑπὸ χερσὶ θεοὶ δαμόωσιν Ἀχαιῶν.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
αἶψα δʼ ἔπειθʼ ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας,
οὐδʼ εὗρʼ Ἀνδρομάχην λευκώλενον ἐν μεγάροισιν,
ἀλλʼ ἥ γε ξὺν παιδὶ καὶ ἀμφιπόλῳ ἐϋπέπλῳ
πύργῳ ἐφεστήκει γοόωσά τε μυρομένη τε.
Ἕκτωρ δʼ ὡς οὐκ ἔνδον ἀμύμονα τέτμεν ἄκοιτιν
ἔστη ἐπʼ οὐδὸν ἰών, μετὰ δὲ δμῳῇσιν ἔειπεν·
εἰ δʼ ἄγε μοι δμῳαὶ νημερτέα μυθήσασθε·
πῇ ἔβη Ἀνδρομάχη λευκώλενος ἐκ μεγάροιο;
ἠέ πῃ ἐς γαλόων ἢ εἰνατέρων ἐϋπέπλων
ἢ ἐς Ἀθηναίης ἐξοίχεται, ἔνθά περ ἄλλαι
Τρῳαὶ ἐϋπλόκαμοι δεινὴν θεὸν ἱλάσκονται;
τὸν δʼ αὖτʼ ὀτρηρὴ ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·
Ἕκτορ ἐπεὶ μάλʼ ἄνωγας ἀληθέα μυθήσασθαι,
οὔτέ πῃ ἐς γαλόων οὔτʼ εἰνατέρων ἐϋπέπλων
οὔτʼ ἐς Ἀθηναίης ἐξοίχεται, ἔνθά περ ἄλλαι
Τρῳαὶ ἐϋπλόκαμοι δεινὴν θεὸν ἱλάσκονται,
ἀλλʼ ἐπὶ πύργον ἔβη μέγαν Ἰλίου, οὕνεκʼ ἄκουσε
τείρεσθαι Τρῶας, μέγα δὲ κράτος εἶναι Ἀχαιῶν.
ἣ μὲν δὴ πρὸς τεῖχος ἐπειγομένη ἀφικάνει
μαινομένῃ ἐϊκυῖα· φέρει δʼ ἅμα παῖδα τιθήνη.
ἦ ῥα γυνὴ ταμίη, ὃ δʼ ἀπέσσυτο δώματος Ἕκτωρ
τὴν αὐτὴν ὁδὸν αὖτις ἐϋκτιμένας κατʼ ἀγυιάς.
εὖτε πύλας ἵκανε διερχόμενος μέγα ἄστυ
Σκαιάς, τῇ ἄρʼ ἔμελλε διεξίμεναι πεδίον δέ,
ἔνθʼ ἄλοχος πολύδωρος ἐναντίη ἦλθε θέουσα
Ἀνδρομάχη θυγάτηρ μεγαλήτορος Ἠετίωνος
Ἠετίων ὃς ἔναιεν ὑπὸ Πλάκῳ ὑληέσσῃ
Θήβῃ Ὑποπλακίῃ Κιλίκεσσʼ ἄνδρεσσιν ἀνάσσων·
τοῦ περ δὴ θυγάτηρ ἔχεθʼ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ.
ἥ οἱ ἔπειτʼ ἤντησʼ, ἅμα δʼ ἀμφίπολος κίεν αὐτῇ
παῖδʼ ἐπὶ κόλπῳ ἔχουσʼ ἀταλάφρονα νήπιον αὔτως
Ἑκτορίδην ἀγαπητὸν ἀλίγκιον ἀστέρι καλῷ,
τόν ῥʼ Ἕκτωρ καλέεσκε Σκαμάνδριον, αὐτὰρ οἱ ἄλλοι
Ἀστυάνακτʼ· οἶος γὰρ ἐρύετο Ἴλιον Ἕκτωρ.
ἤτοι ὃ μὲν μείδησεν ἰδὼν ἐς παῖδα σιωπῇ·
Ἀνδρομάχη δέ οἱ ἄγχι παρίστατο δάκρυ χέουσα,
ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
δαιμόνιε φθίσει σε τὸ σὸν μένος, οὐδʼ ἐλεαίρεις
παῖδά τε νηπίαχον καὶ ἔμʼ ἄμμορον, ἣ τάχα χήρη
σεῦ ἔσομαι· τάχα γάρ σε κατακτανέουσιν Ἀχαιοὶ
πάντες ἐφορμηθέντες· ἐμοὶ δέ κε κέρδιον εἴη
σεῦ ἀφαμαρτούσῃ χθόνα δύμεναι· οὐ γὰρ ἔτʼ ἄλλη
ἔσται θαλπωρὴ ἐπεὶ ἂν σύ γε πότμον ἐπίσπῃς
ἀλλʼ ἄχεʼ· οὐδέ μοι ἔστι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ.
ἤτοι γὰρ πατέρʼ ἁμὸν ἀπέκτανε δῖος Ἀχιλλεύς,
ἐκ δὲ πόλιν πέρσεν Κιλίκων εὖ ναιετάουσαν
Θήβην ὑψίπυλον· κατὰ δʼ ἔκτανεν Ἠετίωνα,
οὐδέ μιν ἐξενάριξε, σεβάσσατο γὰρ τό γε θυμῷ,
ἀλλʼ ἄρα μιν κατέκηε σὺν ἔντεσι δαιδαλέοισιν
ἠδʼ ἐπὶ σῆμʼ ἔχεεν· περὶ δὲ πτελέας ἐφύτευσαν
νύμφαι ὀρεστιάδες κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο.
οἳ δέ μοι ἑπτὰ κασίγνητοι ἔσαν ἐν μεγάροισιν
οἳ μὲν πάντες ἰῷ κίον ἤματι Ἄϊδος εἴσω·
πάντας γὰρ κατέπεφνε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
βουσὶν ἐπʼ εἰλιπόδεσσι καὶ ἀργεννῇς ὀΐεσσι.
μητέρα δʼ, ἣ βασίλευεν ὑπὸ Πλάκῳ ὑληέσσῃ,
τὴν ἐπεὶ ἂρ δεῦρʼ ἤγαγʼ ἅμʼ ἄλλοισι κτεάτεσσιν,
ἂψ ὅ γε τὴν ἀπέλυσε λαβὼν ἀπερείσιʼ ἄποινα,
πατρὸς δʼ ἐν μεγάροισι βάλʼ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα.
Ἕκτορ ἀτὰρ σύ μοί ἐσσι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
ἠδὲ κασίγνητος, σὺ δέ μοι θαλερὸς παρακοίτης·
ἀλλʼ ἄγε νῦν ἐλέαιρε καὶ αὐτοῦ μίμνʼ ἐπὶ πύργῳ,
μὴ παῖδʼ ὀρφανικὸν θήῃς χήρην τε γυναῖκα·
λαὸν δὲ στῆσον παρʼ ἐρινεόν, ἔνθα μάλιστα
ἀμβατός ἐστι πόλις καὶ ἐπίδρομον ἔπλετο τεῖχος.
τρὶς γὰρ τῇ γʼ ἐλθόντες ἐπειρήσανθʼ οἱ ἄριστοι
ἀμφʼ Αἴαντε δύω καὶ ἀγακλυτὸν Ἰδομενῆα
ἠδʼ ἀμφʼ Ἀτρεΐδας καὶ Τυδέος ἄλκιμον υἱόν·
ἤ πού τίς σφιν ἔνισπε θεοπροπίων ἐῢ εἰδώς,
ἤ νυ καὶ αὐτῶν θυμὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
ἦ καὶ ἐμοὶ τάδε πάντα μέλει γύναι· ἀλλὰ μάλʼ αἰνῶς
αἰδέομαι Τρῶας καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους,
αἴ κε κακὸς ὣς νόσφιν ἀλυσκάζω πολέμοιο·
οὐδέ με θυμὸς ἄνωγεν, ἐπεὶ μάθον ἔμμεναι ἐσθλὸς
αἰεὶ καὶ πρώτοισι μετὰ Τρώεσσι μάχεσθαι
ἀρνύμενος πατρός τε μέγα κλέος ἠδʼ ἐμὸν αὐτοῦ.
εὖ γὰρ ἐγὼ τόδε οἶδα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν·
ἔσσεται ἦμαρ ὅτʼ ἄν ποτʼ ὀλώλῃ Ἴλιος ἱρὴ
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο.
ἀλλʼ οὔ μοι Τρώων τόσσον μέλει ἄλγος ὀπίσσω,
οὔτʼ αὐτῆς Ἑκάβης οὔτε Πριάμοιο ἄνακτος
οὔτε κασιγνήτων, οἵ κεν πολέες τε καὶ ἐσθλοὶ
ἐν κονίῃσι πέσοιεν ὑπʼ ἀνδράσι δυσμενέεσσιν,
ὅσσον σεῦ, ὅτε κέν τις Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
δακρυόεσσαν ἄγηται ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας·
καί κεν ἐν Ἄργει ἐοῦσα πρὸς ἄλλης ἱστὸν ὑφαίνοις,
καί κεν ὕδωρ φορέοις Μεσσηΐδος ἢ Ὑπερείης
πόλλʼ ἀεκαζομένη, κρατερὴ δʼ ἐπικείσετʼ ἀνάγκη·
καί ποτέ τις εἴπῃσιν ἰδὼν κατὰ δάκρυ χέουσαν·
Ἕκτορος ἥδε γυνὴ ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι
Τρώων ἱπποδάμων ὅτε Ἴλιον ἀμφεμάχοντο.
ὥς ποτέ τις ἐρέει· σοὶ δʼ αὖ νέον ἔσσεται ἄλγος
χήτεϊ τοιοῦδʼ ἀνδρὸς ἀμύνειν δούλιον ἦμαρ.
ἀλλά με τεθνηῶτα χυτὴ κατὰ γαῖα καλύπτοι
πρίν γέ τι σῆς τε βοῆς σοῦ θʼ ἑλκηθμοῖο πυθέσθαι.
ὣς εἰπὼν οὗ παιδὸς ὀρέξατο φαίδιμος Ἕκτωρ·
ἂψ δʼ ὃ πάϊς πρὸς κόλπον ἐϋζώνοιο τιθήνης
ἐκλίνθη ἰάχων πατρὸς φίλου ὄψιν ἀτυχθεὶς
ταρβήσας χαλκόν τε ἰδὲ λόφον ἱππιοχαίτην,
δεινὸν ἀπʼ ἀκροτάτης κόρυθος νεύοντα νοήσας.
ἐκ δʼ ἐγέλασσε πατήρ τε φίλος καὶ πότνια μήτηρ·
αὐτίκʼ ἀπὸ κρατὸς κόρυθʼ εἵλετο φαίδιμος Ἕκτωρ,
καὶ τὴν μὲν κατέθηκεν ἐπὶ χθονὶ παμφανόωσαν·
αὐτὰρ ὅ γʼ ὃν φίλον υἱὸν ἐπεὶ κύσε πῆλέ τε χερσὶν
εἶπε δʼ ἐπευξάμενος Διί τʼ ἄλλοισίν τε θεοῖσι·
Ζεῦ ἄλλοι τε θεοὶ δότε δὴ καὶ τόνδε γενέσθαι
παῖδʼ ἐμὸν ὡς καὶ ἐγώ περ ἀριπρεπέα Τρώεσσιν,
ὧδε βίην τʼ ἀγαθόν, καὶ Ἰλίου ἶφι ἀνάσσειν·
καί ποτέ τις εἴποι πατρός γʼ ὅδε πολλὸν ἀμείνων
ἐκ πολέμου ἀνιόντα· φέροι δʼ ἔναρα βροτόεντα
κτείνας δήϊον ἄνδρα, χαρείη δὲ φρένα μήτηρ.
ὣς εἰπὼν ἀλόχοιο φίλης ἐν χερσὶν ἔθηκε
παῖδʼ ἑόν· ἣ δʼ ἄρα μιν κηώδεϊ δέξατο κόλπῳ
δακρυόεν γελάσασα· πόσις δʼ ἐλέησε νοήσας,
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
δαιμονίη μή μοί τι λίην ἀκαχίζεο θυμῷ·
οὐ γάρ τίς μʼ ὑπὲρ αἶσαν ἀνὴρ Ἄϊδι προϊάψει·
μοῖραν δʼ οὔ τινά φημι πεφυγμένον ἔμμεναι ἀνδρῶν,
οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ἐπὴν τὰ πρῶτα γένηται.
ἀλλʼ εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σʼ αὐτῆς ἔργα κόμιζε
ἱστόν τʼ ἠλακάτην τε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευε
ἔργον ἐποίχεσθαι· πόλεμος δʼ ἄνδρεσσι μελήσει
πᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί, τοὶ Ἰλίῳ ἐγγεγάασιν.
ὣς ἄρα φωνήσας κόρυθʼ εἵλετο φαίδιμος Ἕκτωρ
ἵππουριν· ἄλοχος δὲ φίλη οἶκον δὲ βεβήκει
ἐντροπαλιζομένη, θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέουσα.
αἶψα δʼ ἔπειθʼ ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας
Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο, κιχήσατο δʼ ἔνδοθι πολλὰς
ἀμφιπόλους, τῇσιν δὲ γόον πάσῃσιν ἐνῶρσεν.
αἳ μὲν ἔτι ζωὸν γόον Ἕκτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ·
οὐ γάρ μιν ἔτʼ ἔφαντο ὑπότροπον ἐκ πολέμοιο
ἵξεσθαι προφυγόντα μένος καὶ χεῖρας Ἀχαιῶν.
οὐδὲ Πάρις δήθυνεν ἐν ὑψηλοῖσι δόμοισιν,
ἀλλʼ ὅ γʼ, ἐπεὶ κατέδυ κλυτὰ τεύχεα ποικίλα χαλκῷ,
σεύατʼ ἔπειτʼ ἀνὰ ἄστυ ποσὶ κραιπνοῖσι πεποιθώς.
ὡς δʼ ὅτε τις στατὸς ἵππος ἀκοστήσας ἐπὶ φάτνῃ
δεσμὸν ἀπορρήξας θείῃ πεδίοιο κροαίνων
εἰωθὼς λούεσθαι ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
κυδιόων· ὑψοῦ δὲ κάρη ἔχει, ἀμφὶ δὲ χαῖται
ὤμοις ἀΐσσονται· ὃ δʼ ἀγλαΐηφι πεποιθὼς
ῥίμφά ἑ γοῦνα φέρει μετά τʼ ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων·
ὣς υἱὸς Πριάμοιο Πάρις κατὰ Περγάμου ἄκρης
τεύχεσι παμφαίνων ὥς τʼ ἠλέκτωρ ἐβεβήκει
καγχαλόων, ταχέες δὲ πόδες φέρον· αἶψα δʼ ἔπειτα
Ἕκτορα δῖον ἔτετμεν ἀδελφεὸν εὖτʼ ἄρʼ ἔμελλε
στρέψεσθʼ ἐκ χώρης ὅθι ᾗ ὀάριζε γυναικί.
τὸν πρότερος προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής·
ἠθεῖʼ ἦ μάλα δή σε καὶ ἐσσύμενον κατερύκω
δηθύνων, οὐδʼ ἦλθον ἐναίσιμον ὡς ἐκέλευες;
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
δαιμόνιʼ οὐκ ἄν τίς τοι ἀνὴρ ὃς ἐναίσιμος εἴη
ἔργον ἀτιμήσειε μάχης, ἐπεὶ ἄλκιμός ἐσσι·
ἀλλὰ ἑκὼν μεθιεῖς τε καὶ οὐκ ἐθέλεις· τὸ δʼ ἐμὸν κῆρ
ἄχνυται ἐν θυμῷ, ὅθʼ ὑπὲρ σέθεν αἴσχεʼ ἀκούω
πρὸς Τρώων, οἳ ἔχουσι πολὺν πόνον εἵνεκα σεῖο.
ἀλλʼ ἴομεν· τὰ δʼ ὄπισθεν ἀρεσσόμεθʼ, αἴ κέ ποθι Ζεὺς
δώῃ ἐπουρανίοισι θεοῖς αἰειγενέτῃσι
κρητῆρα στήσασθαι ἐλεύθερον ἐν μεγάροισιν
ἐκ Τροίης ἐλάσαντας ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.

### Book 7

ὣς εἰπὼν πυλέων ἐξέσσυτο φαίδιμος Ἕκτωρ,
τῷ δʼ ἅμʼ Ἀλέξανδρος κίʼ ἀδελφεός· ἐν δʼ ἄρα θυμῷ
ἀμφότεροι μέμασαν πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
ὡς δὲ θεὸς ναύτῃσιν ἐελδομένοισιν ἔδωκεν
οὖρον, ἐπεί κε κάμωσιν ἐϋξέστῃς ἐλάτῃσι
πόντον ἐλαύνοντες, καμάτῳ δʼ ὑπὸ γυῖα λέλυνται,
ὣς ἄρα τὼ Τρώεσσιν ἐελδομένοισι φανήτην.
ἔνθʼ ἑλέτην ὃ μὲν υἱὸν Ἀρηϊθόοιο ἄνακτος
Ἄρνῃ ναιετάοντα Μενέσθιον, ὃν κορυνήτης
γείνατʼ Ἀρηΐθοος καὶ Φυλομέδουσα βοῶπις·
Ἕκτωρ δʼ Ἠϊονῆα βάλʼ ἔγχεϊ ὀξυόεντι
αὐχένʼ ὑπὸ στεφάνης εὐχάλκου, λύντο δὲ γυῖα.
Γλαῦκος δʼ Ἱππολόχοιο πάϊς Λυκίων ἀγὸς ἀνδρῶν
Ἰφίνοον βάλε δουρὶ κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην
Δεξιάδην ἵππων ἐπιάλμενον ὠκειάων
ὦμον· ὃ δʼ ἐξ ἵππων χαμάδις πέσε, λύντο δὲ γυῖα.
τοὺς δʼ ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη
Ἀργείους ὀλέκοντας ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,
βῆ ῥα κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα
Ἴλιον εἰς ἱερήν· τῇ δʼ ἀντίος ὄρνυτʼ Ἀπόλλων
Περγάμου ἐκκατιδών, Τρώεσσι δὲ βούλετο νίκην·
ἀλλήλοισι δὲ τώ γε συναντέσθην παρὰ φηγῷ.
τὴν πρότερος προσέειπεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·
τίπτε σὺ δʼ αὖ μεμαυῖα Διὸς θύγατερ μεγάλοιο
ἦλθες ἀπʼ Οὐλύμποιο, μέγας δέ σε θυμὸς ἀνῆκεν;
ἦ ἵνα δὴ Δαναοῖσι μάχης ἑτεραλκέα νίκην
δῷς; ἐπεὶ οὔ τι Τρῶας ἀπολλυμένους ἐλεαίρεις.
ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη·
νῦν μὲν παύσωμεν πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα
σήμερον· ὕστερον αὖτε μαχήσοντʼ εἰς ὅ κε τέκμωρ
Ἰλίου εὕρωσιν, ἐπεὶ ὣς φίλον ἔπλετο θυμῷ
ὑμῖν ἀθανάτῃσι, διαπραθέειν τόδε ἄστυ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
ὧδʼ ἔστω ἑκάεργε· τὰ γὰρ φρονέουσα καὶ αὐτὴ
ἦλθον ἀπʼ Οὐλύμποιο μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς.
ἀλλʼ ἄγε πῶς μέμονας πόλεμον καταπαυσέμεν ἀνδρῶν;
τὴν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·
Ἕκτορος ὄρσωμεν κρατερὸν μένος ἱπποδάμοιο,
ἤν τινά που Δαναῶν προκαλέσσεται οἰόθεν οἶος
ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
οἳ δέ κʼ ἀγασσάμενοι χαλκοκνήμιδες Ἀχαιοὶ
οἶον ἐπόρσειαν πολεμίζειν Ἕκτορι δίῳ.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
τῶν δʼ Ἕλενος Πριάμοιο φίλος παῖς σύνθετο θυμῷ
βουλήν, ἥ ῥα θεοῖσιν ἐφήνδανε μητιόωσι·
στῆ δὲ παρʼ Ἕκτορʼ ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
Ἕκτορ υἱὲ Πριάμοιο Διὶ μῆτιν ἀτάλαντε
ἦ ῥά νύ μοί τι πίθοιο, κασίγνητος δέ τοί εἰμι·
ἄλλους μὲν κάθισον Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιούς,
αὐτὸς δὲ προκάλεσσαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος
ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι·
οὐ γάρ πώ τοι μοῖρα θανεῖν καὶ πότμον ἐπισπεῖν·
ὣς γὰρ ἐγὼ ὄπʼ ἄκουσα θεῶν αἰειγενετάων.
ὣς ἔφαθʼ, Ἕκτωρ δʼ αὖτε χάρη μέγα μῦθον ἀκούσας,
καί ῥʼ ἐς μέσσον ἰὼν Τρώων ἀνέεργε φάλαγγας,
μέσσου δουρὸς ἑλών· οἳ δʼ ἱδρύνθησαν ἅπαντες.
κὰδ δʼ Ἀγαμέμνων εἷσεν ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς·
κὰδ δʼ ἄρʼ Ἀθηναίη τε καὶ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
ἑζέσθην ὄρνισιν ἐοικότες αἰγυπιοῖσι
φηγῷ ἐφʼ ὑψηλῇ πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο
ἀνδράσι τερπόμενοι· τῶν δὲ στίχες εἵατο πυκναὶ
ἀσπίσι καὶ κορύθεσσι καὶ ἔγχεσι πεφρικυῖαι.
οἵη δὲ Ζεφύροιο ἐχεύατο πόντον ἔπι φρὶξ
ὀρνυμένοιο νέον, μελάνει δέ τε πόντος ὑπʼ αὐτῆς,
τοῖαι ἄρα στίχες εἵατʼ Ἀχαιῶν τε Τρώων τε
ἐν πεδίῳ· Ἕκτωρ δὲ μετʼ ἀμφοτέροισιν ἔειπε·
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
ὅρκια μὲν Κρονίδης ὑψίζυγος οὐκ ἐτέλεσσεν,
ἀλλὰ κακὰ φρονέων τεκμαίρεται ἀμφοτέροισιν
εἰς ὅ κεν ἢ ὑμεῖς Τροίην εὔπυργον ἕλητε
ἢ αὐτοὶ παρὰ νηυσὶ δαμείετε ποντοπόροισιν.
ὑμῖν δʼ ἐν γὰρ ἔασιν ἀριστῆες Παναχαιῶν·
τῶν νῦν ὅν τινα θυμὸς ἐμοὶ μαχέσασθαι ἀνώγει
δεῦρʼ ἴτω ἐκ πάντων πρόμος ἔμμεναι Ἕκτορι δίῳ.
ὧδε δὲ μυθέομαι, Ζεὺς δʼ ἄμμʼ ἐπιμάρτυρος ἔστω·
εἰ μέν κεν ἐμὲ κεῖνος ἕλῃ ταναήκεϊ χαλκῷ,
τεύχεα συλήσας φερέτω κοίλας ἐπὶ νῆας,
σῶμα δὲ οἴκαδʼ ἐμὸν δόμεναι πάλιν, ὄφρα πυρός με
Τρῶες καὶ Τρώων ἄλοχοι λελάχωσι θανόντα.
εἰ δέ κʼ ἐγὼ τὸν ἕλω, δώῃ δέ μοι εὖχος Ἀπόλλων,
τεύχεα σύλησας οἴσω προτὶ Ἴλιον ἱρήν,
καὶ κρεμόω προτὶ νηὸν Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο,
τὸν δὲ νέκυν ἐπὶ νῆας ἐϋσσέλμους ἀποδώσω,
ὄφρά ἑ ταρχύσωσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοί,
σῆμά τέ οἱ χεύωσιν ἐπὶ πλατεῖ Ἑλλησπόντῳ.
καί ποτέ τις εἴπῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων
νηῒ πολυκλήϊδι πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον·
ἀνδρὸς μὲν τόδε σῆμα πάλαι κατατεθνηῶτος,
ὅν ποτʼ ἀριστεύοντα κατέκτανε φαίδιμος Ἕκτωρ.
ὥς ποτέ τις ἐρέει· τὸ δʼ ἐμὸν κλέος οὔ ποτʼ ὀλεῖται.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·
αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι, δεῖσαν δʼ ὑποδέχθαι·
ὀψὲ δὲ δὴ Μενέλαος ἀνίστατο καὶ μετέειπε
νείκει ὀνειδίζων, μέγα δὲ στεναχίζετο θυμῷ·
ὤ μοι ἀπειλητῆρες Ἀχαιΐδες οὐκέτʼ Ἀχαιοί·
ἦ μὲν δὴ λώβη τάδε γʼ ἔσσεται αἰνόθεν αἰνῶς
εἰ μή τις Δαναῶν νῦν Ἕκτορος ἀντίος εἶσιν.
ἀλλʼ ὑμεῖς μὲν πάντες ὕδωρ καὶ γαῖα γένοισθε
ἥμενοι αὖθι ἕκαστοι ἀκήριοι ἀκλεὲς αὔτως·
τῷδε δʼ ἐγὼν αὐτὸς θωρήξομαι· αὐτὰρ ὕπερθε
νίκης πείρατʼ ἔχονται ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσιν.
ὣς ἄρα φωνήσας κατεδύσετο τεύχεα καλά.
ἔνθά κέ τοι Μενέλαε φάνη βιότοιο τελευτὴ
Ἕκτορος ἐν παλάμῃσιν, ἐπεὶ πολὺ φέρτερος ἦεν,
εἰ μὴ ἀναΐξαντες ἕλον βασιλῆες Ἀχαιῶν,
αὐτός τʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
δεξιτερῆς ἕλε χειρὸς ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
ἀφραίνεις Μενέλαε διοτρεφές, οὐδέ τί σε χρὴ
ταύτης ἀφροσύνης· ἀνὰ δὲ σχέο κηδόμενός περ,
μηδʼ ἔθελʼ ἐξ ἔριδος σεῦ ἀμείνονι φωτὶ μάχεσθαι
Ἕκτορι Πριαμίδῃ, τόν τε στυγέουσι καὶ ἄλλοι.
καὶ δʼ Ἀχιλεὺς τούτῳ γε μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
ἔρριγʼ ἀντιβολῆσαι, ὅ περ σέο πολλὸν ἀμείνων.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν ἵζευ ἰὼν μετὰ ἔθνος ἑταίρων,
τούτῳ δὲ πρόμον ἄλλον ἀναστήσουσιν Ἀχαιοί.
εἴ περ ἀδειής τʼ ἐστὶ καὶ εἰ μόθου ἔστʼ ἀκόρητος,
φημί μιν ἀσπασίως γόνυ κάμψειν, αἴ κε φύγῃσι
δηΐου ἐκ πολέμοιο καὶ αἰνῆς δηϊοτῆτος.
ὣς εἰπὼν παρέπεισεν ἀδελφειοῦ φρένας ἥρως
αἴσιμα παρειπών, ὃ δʼ ἐπείθετο· τοῦ μὲν ἔπειτα
γηθόσυνοι θεράποντες ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἕλοντο·
Νέστωρ δʼ Ἀργείοισιν ἀνίστατο καὶ μετέειπεν·
ὢ πόποι ἦ μέγα πένθος Ἀχαιΐδα γαῖαν ἱκάνει.
ἦ κε μέγʼ οἰμώξειε γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς
ἐσθλὸς Μυρμιδόνων βουληφόρος ἠδʼ ἀγορητής,
ὅς ποτέ μʼ εἰρόμενος μέγʼ ἐγήθεεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
πάντων Ἀργείων ἐρέων γενεήν τε τόκον τε.
τοὺς νῦν εἰ πτώσσοντας ὑφʼ Ἕκτορι πάντας ἀκούσαι,
πολλά κεν ἀθανάτοισι φίλας ἀνὰ χεῖρας ἀείραι
θυμὸν ἀπὸ μελέων δῦναι δόμον Ἄϊδος εἴσω.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
ἡβῷμʼ ὡς ὅτʼ ἐπʼ ὠκυρόῳ Κελάδοντι μάχοντο
ἀγρόμενοι Πύλιοί τε καὶ Ἀρκάδες ἐγχεσίμωροι
Φειᾶς πὰρ τείχεσσιν Ἰαρδάνου ἀμφὶ ῥέεθρα.
τοῖσι δʼ Ἐρευθαλίων πρόμος ἵστατο ἰσόθεος φὼς
τεύχεʼ ἔχων ὤμοισιν Ἀρηϊθόοιο ἄνακτος
δίου Ἀρηϊθόου, τὸν ἐπίκλησιν κορυνήτην
ἄνδρες κίκλησκον καλλίζωνοί τε γυναῖκες
οὕνεκʼ ἄρʼ οὐ τόξοισι μαχέσκετο δουρί τε μακρῷ,
ἀλλὰ σιδηρείῃ κορύνῃ ῥήγνυσκε φάλαγγας.
τὸν Λυκόοργος ἔπεφνε δόλῳ, οὔ τι κράτεΐ γε,
στεινωπῷ ἐν ὁδῷ ὅθʼ ἄρʼ οὐ κορύνη οἱ ὄλεθρον
χραῖσμε σιδηρείη· πρὶν γὰρ Λυκόοργος ὑποφθὰς
δουρὶ μέσον περόνησεν, ὃ δʼ ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη·
τεύχεα δʼ ἐξενάριξε, τά οἱ πόρε χάλκεος Ἄρης.
καὶ τὰ μὲν αὐτὸς ἔπειτα φόρει μετὰ μῶλον Ἄρηος·
αὐτὰρ ἐπεὶ Λυκόοργος ἐνὶ μεγάροισιν ἐγήρα,
δῶκε δʼ Ἐρευθαλίωνι φίλῳ θεράποντι φορῆναι·
τοῦ ὅ γε τεύχεʼ ἔχων προκαλίζετο πάντας ἀρίστους.
οἳ δὲ μάλʼ ἐτρόμεον καὶ ἐδείδισαν, οὐδέ τις ἔτλη·
ἀλλʼ ἐμὲ θυμὸς ἀνῆκε πολυτλήμων πολεμίζειν
θάρσεϊ ᾧ· γενεῇ δὲ νεώτατος ἔσκον ἁπάντων·
καὶ μαχόμην οἱ ἐγώ, δῶκεν δέ μοι εὖχος Ἀθήνη.
τὸν δὴ μήκιστον καὶ κάρτιστον κτάνον ἄνδρα·
πολλὸς γάρ τις ἔκειτο παρήορος ἔνθα καὶ ἔνθα.
εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι, βίη δέ μοι ἔμπεδος εἴη·
τώ κε τάχʼ ἀντήσειε μάχης κορυθαίολος Ἕκτωρ.
ὑμέων δʼ οἵ περ ἔασιν ἀριστῆες Παναχαιῶν
οὐδʼ οἳ προφρονέως μέμαθʼ Ἕκτορος ἀντίον ἐλθεῖν.
ὣς νείκεσσʼ ὃ γέρων, οἳ δʼ ἐννέα πάντες ἀνέσταν.
ὦρτο πολὺ πρῶτος μὲν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
τῷ δʼ ἐπὶ Τυδεΐδης ὦρτο κρατερὸς Διομήδης,
τοῖσι δʼ ἐπʼ Αἴαντες θοῦριν ἐπιειμένοι ἀλκήν,
τοῖσι δʼ ἐπʼ Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος
Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ,
τοῖσι δʼ ἐπʼ Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός,
ἂν δὲ Θόας Ἀνδραιμονίδης καὶ δῖος Ὀδυσσεύς·
πάντες ἄρʼ οἵ γʼ ἔθελον πολεμίζειν Ἕκτορι δίῳ.
τοῖς δʼ αὖτις μετέειπε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
κλήρῳ νῦν πεπάλασθε διαμπερὲς ὅς κε λάχῃσιν·
οὗτος γὰρ δὴ ὀνήσει ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς,
καὶ δʼ αὐτὸς ὃν θυμὸν ὀνήσεται αἴ κε φύγῃσι
δηΐου ἐκ πολέμοιο καὶ αἰνῆς δηϊοτῆτος.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ κλῆρον ἐσημήναντο ἕκαστος,
ἐν δʼ ἔβαλον κυνέῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο.
λαοὶ δʼ ἠρήσαντο, θεοῖσι δὲ χεῖρας ἀνέσχον·
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
Ζεῦ πάτερ ἢ Αἴαντα λαχεῖν, ἢ Τυδέος υἱόν,
ἢ αὐτὸν βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.
ὣς ἄρʼ ἔφαν, πάλλεν δὲ Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ,
ἐκ δʼ ἔθορε κλῆρος κυνέης ὃν ἄρʼ ἤθελον αὐτοὶ
Αἴαντος· κῆρυξ δὲ φέρων ἀνʼ ὅμιλον ἁπάντῃ
δεῖξʼ ἐνδέξια πᾶσιν ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν.
οἳ δʼ οὐ γιγνώσκοντες ἀπηνήναντο ἕκαστος.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τὸν ἵκανε φέρων ἀνʼ ὅμιλον ἁπάντῃ
ὅς μιν ἐπιγράψας κυνέῃ βάλε φαίδιμος Αἴας,
ἤτοι ὑπέσχεθε χεῖρʼ, ὃ δʼ ἄρʼ ἔμβαλεν ἄγχι παραστάς,
γνῶ δὲ κλήρου σῆμα ἰδών, γήθησε δὲ θυμῷ.
τὸν μὲν πὰρ πόδʼ ἑὸν χαμάδις βάλε φώνησέν τε·
ὦ φίλοι ἤτοι κλῆρος ἐμός, χαίρω δὲ καὶ αὐτὸς
θυμῷ, ἐπεὶ δοκέω νικησέμεν Ἕκτορα δῖον.
ἀλλʼ ἄγετʼ ὄφρʼ ἂν ἐγὼ πολεμήϊα τεύχεα δύω,
τόφρʼ ὑμεῖς εὔχεσθε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι
σιγῇ ἐφʼ ὑμείων ἵνα μὴ Τρῶές γε πύθωνται,
ἠὲ καὶ ἀμφαδίην, ἐπεὶ οὔ τινα δείδιμεν ἔμπης·
οὐ γάρ τίς με βίῃ γε ἑκὼν ἀέκοντα δίηται
οὐδέ τι ἰδρείῃ, ἐπεὶ οὐδʼ ἐμὲ νήϊδά γʼ οὕτως
ἔλπομαι ἐν Σαλαμῖνι γενέσθαι τε τραφέμεν τε.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ εὔχοντο Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι·
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε
δὸς νίκην Αἴαντι καὶ ἀγλαὸν εὖχος ἀρέσθαι·
εἰ δὲ καὶ Ἕκτορά περ φιλέεις καὶ κήδεαι αὐτοῦ,
ἴσην ἀμφοτέροισι βίην καὶ κῦδος ὄπασσον.
ὣς ἄρʼ ἔφαν, Αἴας δὲ κορύσσετο νώροπι χαλκῷ.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντα περὶ χροῒ ἕσσατο τεύχεα,
σεύατʼ ἔπειθʼ οἷός τε πελώριος ἔρχεται Ἄρης,
ὅς τʼ εἶσιν πόλεμον δὲ μετʼ ἀνέρας οὕς τε Κρονίων
θυμοβόρου ἔριδος μένεϊ ξυνέηκε μάχεσθαι.
τοῖος ἄρʼ Αἴας ὦρτο πελώριος ἕρκος Ἀχαιῶν
μειδιόων βλοσυροῖσι προσώπασι· νέρθε δὲ ποσσὶν
ἤϊε μακρὰ βιβάς, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.
τὸν δὲ καὶ Ἀργεῖοι μὲν ἐγήθεον εἰσορόωντες,
Τρῶας δὲ τρόμος αἰνὸς ὑπήλυθε γυῖα ἕκαστον,
Ἕκτορί τʼ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι πάτασσεν·
ἀλλʼ οὔ πως ἔτι εἶχεν ὑποτρέσαι οὐδʼ ἀναδῦναι
ἂψ λαῶν ἐς ὅμιλον, ἐπεὶ προκαλέσσατο χάρμῃ.
Αἴας δʼ ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠΰτε πύργον
χάλκεον ἑπταβόειον, ὅ οἱ Τυχίος κάμε τεύχων
σκυτοτόμων ὄχʼ ἄριστος Ὕλῃ ἔνι οἰκία ναίων,
ὅς οἱ ἐποίησεν σάκος αἰόλον ἑπταβόειον
ταύρων ζατρεφέων, ἐπὶ δʼ ὄγδοον ἤλασε χαλκόν.
τὸ πρόσθε στέρνοιο φέρων Τελαμώνιος Αἴας
στῆ ῥα μάλʼ Ἕκτορος ἐγγύς, ἀπειλήσας δὲ προσηύδα·
Ἕκτορ νῦν μὲν δὴ σάφα εἴσεαι οἰόθεν οἶος
οἷοι καὶ Δαναοῖσιν ἀριστῆες μετέασι
καὶ μετʼ Ἀχιλλῆα ῥηξήνορα θυμολέοντα.
ἀλλʼ ὃ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσι ποντοπόροισι
κεῖτʼ ἀπομηνίσας Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν·
ἡμεῖς δʼ εἰμὲν τοῖοι οἳ ἂν σέθεν ἀντιάσαιμεν
καὶ πολέες· ἀλλʼ ἄρχε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
μή τί μευ ἠΰτε παιδὸς ἀφαυροῦ πειρήτιζε
ἠὲ γυναικός, ἣ οὐκ οἶδεν πολεμήϊα ἔργα.
αὐτὰρ ἐγὼν εὖ οἶδα μάχας τʼ ἀνδροκτασίας τε·
οἶδʼ ἐπὶ δεξιά, οἶδʼ ἐπʼ ἀριστερὰ νωμῆσαι βῶν
ἀζαλέην, τό μοι ἔστι ταλαύρινον πολεμίζειν·
οἶδα δʼ ἐπαΐξαι μόθον ἵππων ὠκειάων·
οἶδα δʼ ἐνὶ σταδίῃ δηΐῳ μέλπεσθαι Ἄρηϊ.
ἀλλʼ οὐ γάρ σʼ ἐθέλω βαλέειν τοιοῦτον ἐόντα
λάθρῃ ὀπιπεύσας, ἀλλʼ ἀμφαδόν, αἴ κε τύχωμι.
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
καὶ βάλεν Αἴαντος δεινὸν σάκος ἑπταβόειον
ἀκρότατον κατὰ χαλκόν, ὃς ὄγδοος ἦεν ἐπʼ αὐτῷ.
ἓξ δὲ διὰ πτύχας ἦλθε δαΐζων χαλκὸς ἀτειρής,
ἐν τῇ δʼ ἑβδομάτῃ ῥινῷ σχέτο· δεύτερος αὖτε
Αἴας διογενὴς προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
καὶ βάλε Πριαμίδαο κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην.
διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε φαεινῆς ὄβριμον ἔγχος,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο·
ἀντικρὺ δὲ παραὶ λαπάρην διάμησε χιτῶνα
ἔγχος· ὃ δʼ ἐκλίνθη καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.
τὼ δʼ ἐκσπασσαμένω δολίχʼ ἔγχεα χερσὶν ἅμʼ ἄμφω
σύν ῥʼ ἔπεσον λείουσιν ἐοικότες ὠμοφάγοισιν
ἢ συσὶ κάπροισιν, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν.
Πριαμίδης μὲν ἔπειτα μέσον σάκος οὔτασε δουρί,
οὐδʼ ἔρρηξεν χαλκός, ἀνεγνάμφθη δέ οἱ αἰχμή.
Αἴας δʼ ἀσπίδα νύξεν ἐπάλμενος· ἣ δὲ διαπρὸ
ἤλυθεν ἐγχείη, στυφέλιξε δέ μιν μεμαῶτα,
τμήδην δʼ αὐχένʼ ἐπῆλθε, μέλαν δʼ ἀνεκήκιεν αἷμα,
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς ἀπέληγε μάχης κορυθαίολος Ἕκτωρ,
ἀλλʼ ἀναχασσάμενος λίθον εἵλετο χειρὶ παχείῃ
κείμενον ἐν πεδίῳ μέλανα τρηχύν τε μέγαν τε·
τῷ βάλεν Αἴαντος δεινὸν σάκος ἑπταβόειον
μέσσον ἐπομφάλιον· περιήχησεν δʼ ἄρα χαλκός.
δεύτερος αὖτʼ Αἴας πολὺ μείζονα λᾶαν ἀείρας
ἧκʼ ἐπιδινήσας, ἐπέρεισε δὲ ἶνʼ ἀπέλεθρον,
εἴσω δʼ ἀσπίδʼ ἔαξε βαλὼν μυλοειδέϊ πέτρῳ,
βλάψε δέ οἱ φίλα γούναθʼ· ὃ δʼ ὕπτιος ἐξετανύσθη
ἀσπίδι ἐγχριμφθείς· τὸν δʼ αἶψʼ ὤρθωσεν Ἀπόλλων.
καί νύ κε δὴ ξιφέεσσʼ αὐτοσχεδὸν οὐτάζοντο,
εἰ μὴ κήρυκες Διὸς ἄγγελοι ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν
ἦλθον, ὃ μὲν Τρώων, ὃ δʼ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
Ταλθύβιός τε καὶ Ἰδαῖος πεπνυμένω ἄμφω·
μέσσῳ δʼ ἀμφοτέρων σκῆπτρα σχέθον, εἶπέ τε μῦθον
κῆρυξ Ἰδαῖος πεπνυμένα μήδεα εἰδώς·
μηκέτι παῖδε φίλω πολεμίζετε μηδὲ μάχεσθον·
ἀμφοτέρω γὰρ σφῶϊ φιλεῖ νεφεληγερέτα Ζεύς,
ἄμφω δʼ αἰχμητά· τό γε δὴ καὶ ἴδμεν ἅπαντες.
νὺξ δʼ ἤδη τελέθει· ἀγαθὸν καὶ νυκτὶ πιθέσθαι.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη Τελαμώνιος Αἴας·
Ἰδαῖʼ Ἕκτορα ταῦτα κελεύετε μυθήσασθαι·
αὐτὸς γὰρ χάρμῃ προκαλέσσατο πάντας ἀρίστους.
ἀρχέτω· αὐτὰρ ἐγὼ μάλα πείσομαι ᾗ περ ἂν οὗτος.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Αἶαν ἐπεί τοι δῶκε θεὸς μέγεθός τε βίην τε
καὶ πινυτήν, περὶ δʼ ἔγχει Ἀχαιῶν φέρτατός ἐσσι,
νῦν μὲν παυσώμεσθα μάχης καὶ δηϊοτῆτος
σήμερον· ὕστερον αὖτε μαχησόμεθʼ εἰς ὅ κε δαίμων
ἄμμε διακρίνῃ, δώῃ δʼ ἑτέροισί γε νίκην.
νὺξ δʼ ἤδη τελέθει· ἀγαθὸν καὶ νυκτὶ πιθέσθαι,
ὡς σύ τʼ ἐϋφρήνῃς πάντας παρὰ νηυσὶν Ἀχαιούς,
σούς τε μάλιστα ἔτας καὶ ἑταίρους, οἵ τοι ἔασιν·
αὐτὰρ ἐγὼ κατὰ ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος
Τρῶας ἐϋφρανέω καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους,
αἵ τέ μοι εὐχόμεναι θεῖον δύσονται ἀγῶνα.
δῶρα δʼ ἄγʼ ἀλλήλοισι περικλυτὰ δώομεν ἄμφω,
ὄφρά τις ὧδʼ εἴπῃσιν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε·
ἠμὲν ἐμαρνάσθην ἔριδος πέρι θυμοβόροιο,
ἠδʼ αὖτʼ ἐν φιλότητι διέτμαγεν ἀρθμήσαντε.
ὣς ἄρα φωνήσας δῶκε ξίφος ἀργυρόηλον
σὺν κολεῷ τε φέρων καὶ ἐϋτμήτῳ τελαμῶνι·
Αἴας δὲ ζωστῆρα δίδου φοίνικι φαεινόν.
τὼ δὲ διακρινθέντε ὃ μὲν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν
ἤϊʼ, ὃ δʼ ἐς Τρώων ὅμαδον κίε· τοὶ δὲ χάρησαν,
ὡς εἶδον ζωόν τε καὶ ἀρτεμέα προσιόντα,
Αἴαντος προφυγόντα μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους·
καί ῥʼ ἦγον προτὶ ἄστυ ἀελπτέοντες σόον εἶναι.
Αἴαντʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
εἰς Ἀγαμέμνονα δῖον ἄγον κεχαρηότα νίκῃ.
οἳ δʼ ὅτε δὴ κλισίῃσιν ἐν Ἀτρεΐδαο γένοντο,
τοῖσι δὲ βοῦν ἱέρευσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
ἄρσενα πενταέτηρον ὑπερμενέϊ Κρονίωνι.
τὸν δέρον ἀμφί θʼ ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,
μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν,
ὄπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα,
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης·
νώτοισιν δʼ Αἴαντα διηνεκέεσσι γέραιρεν
ἥρως Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
τοῖς ὁ γέρων πάμπρωτος ὑφαίνειν ἤρχετο μῆτιν
Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή·
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν,
πολλοὶ γὰρ τεθνᾶσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοί,
τῶν νῦν αἷμα κελαινὸν ἐΰρροον ἀμφὶ Σκάμανδρον
ἐσκέδασʼ ὀξὺς Ἄρης, ψυχαὶ δʼ Ἄϊδος δὲ κατῆλθον·
τώ σε χρὴ πόλεμον μὲν ἅμʼ ἠοῖ παῦσαι Ἀχαιῶν,
αὐτοὶ δʼ ἀγρόμενοι κυκλήσομεν ἐνθάδε νεκροὺς
βουσὶ καὶ ἡμιόνοισιν· ἀτὰρ κατακήομεν αὐτοὺς
τυτθὸν ἀπὸ πρὸ νεῶν, ὥς κʼ ὀστέα παισὶν ἕκαστος
οἴκαδʼ ἄγῃ ὅτʼ ἂν αὖτε νεώμεθα πατρίδα γαῖαν.
τύμβον δʼ ἀμφὶ πυρὴν ἕνα χεύομεν ἐξαγαγόντες
ἄκριτον ἐκ πεδίου· ποτὶ δʼ αὐτὸν δείμομεν ὦκα
πύργους ὑψηλοὺς εἶλαρ νηῶν τε καὶ αὐτῶν.
ἐν δʼ αὐτοῖσι πύλας ποιήσομεν εὖ ἀραρυίας,
ὄφρα διʼ αὐτάων ἱππηλασίη ὁδὸς εἴη·
ἔκτοσθεν δὲ βαθεῖαν ὀρύξομεν ἐγγύθι τάφρον,
ἥ χʼ ἵππον καὶ λαὸν ἐρυκάκοι ἀμφὶς ἐοῦσα,
μή ποτʼ ἐπιβρίσῃ πόλεμος Τρώων ἀγερώχων.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνησαν βασιλῆες.
Τρώων αὖτʼ ἀγορὴ γένετʼ Ἰλίου ἐν πόλει ἄκρῃ
δεινὴ τετρηχυῖα, παρὰ Πριάμοιο θύρῃσι·
τοῖσιν δʼ Ἀντήνωρ πεπνυμένος ἦρχʼ ἀγορεύειν·
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδʼ ἐπίκουροι,
ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
δεῦτʼ ἄγετʼ Ἀργείην Ἑλένην καὶ κτήμαθʼ ἅμʼ αὐτῇ
δώομεν Ἀτρεΐδῃσιν ἄγειν· νῦν δʼ ὅρκια πιστὰ
ψευσάμενοι μαχόμεσθα· τὼ οὔ νύ τι κέρδιον ἡμῖν
ἔλπομαι ἐκτελέεσθαι, ἵνα μὴ ῥέξομεν ὧδε.
ἤτοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοῖσι δʼ ἀνέστη
δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο,
ὅς μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἀντῆνορ σὺ μὲν οὐκέτʼ ἐμοὶ φίλα ταῦτʼ ἀγορεύεις·
οἶσθα καὶ ἄλλον μῦθον ἀμείνονα τοῦδε νοῆσαι.
εἰ δʼ ἐτεὸν δὴ τοῦτον ἀπὸ σπουδῆς ἀγορεύεις,
ἐξ ἄρα δή τοι ἔπειτα θεοὶ φρένας ὤλεσαν αὐτοί.
αὐτὰρ ἐγὼ Τρώεσσι μεθʼ ἱπποδάμοις ἀγορεύσω·
ἀντικρὺ δʼ ἀπόφημι γυναῖκα μὲν οὐκ ἀποδώσω·
κτήματα δʼ ὅσσʼ ἀγόμην ἐξ Ἄργεος ἡμέτερον δῶ
πάντʼ ἐθέλω δόμεναι καὶ οἴκοθεν ἄλλʼ ἐπιθεῖναι.
ἤτοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοῖσι δʼ ἀνέστη
Δαρδανίδης Πρίαμος, θεόφιν μήστωρ ἀτάλαντος,
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδʼ ἐπίκουροι,
ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
νῦν μὲν δόρπον ἕλεσθε κατὰ πτόλιν ὡς τὸ πάρος περ,
καὶ φυλακῆς μνήσασθε καὶ ἐγρήγορθε ἕκαστος·
ἠῶθεν δʼ Ἰδαῖος ἴτω κοίλας ἐπὶ νῆας
εἰπέμεν Ἀτρεΐδῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
μῦθον Ἀλεξάνδροιο, τοῦ εἵνεκα νεῖκος ὄρωρε·
καὶ δὲ τόδʼ εἰπέμεναι πυκινὸν ἔπος, αἴ κʼ ἐθέλωσι
παύσασθαι πολέμοιο δυσηχέος, εἰς ὅ κε νεκροὺς
κήομεν· ὕστερον αὖτε μαχησόμεθʼ εἰς ὅ κε δαίμων
ἄμμε διακρίνῃ, δώῃ δʼ ἑτέροισί γε νίκην.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο·
δόρπον ἔπειθʼ εἵλοντο κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσιν·
ἠῶθεν δʼ Ἰδαῖος ἔβη κοίλας ἐπὶ νῆας·
τοὺς δʼ εὗρʼ εἰν ἀγορῇ Δαναοὺς θεράποντας Ἄρηος
νηῒ πάρα πρύμνῃ Ἀγαμέμνονος· αὐτὰρ ὃ τοῖσι
στὰς ἐν μέσσοισιν μετεφώνεεν ἠπύτα κῆρυξ·
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν
ἠνώγει Πρίαμός τε καὶ ἄλλοι Τρῶες ἀγαυοὶ
εἰπεῖν, αἴ κέ περ ὔμμι φίλον καὶ ἡδὺ γένοιτο,
μῦθον Ἀλεξάνδροιο, τοῦ εἵνεκα νεῖκος ὄρωρε·
κτήματα μὲν ὅσʼ Ἀλέξανδρος κοίλῃς ἐνὶ νηυσὶν
ἠγάγετο Τροίηνδʼ· ὡς πρὶν ὤφελλʼ ἀπολέσθαι·
πάντʼ ἐθέλει δόμεναι καὶ οἴκοθεν ἄλλʼ ἐπιθεῖναι·
κουριδίην δʼ ἄλοχον Μενελάου κυδαλίμοιο
οὔ φησιν δώσειν· ἦ μὴν Τρῶές γε κέλονται.
καὶ δὲ τόδʼ ἠνώγεον εἰπεῖν ἔπος αἴ κʼ ἐθέλητε
παύσασθαι πολέμοιο δυσηχέος εἰς ὅ κε νεκροὺς
κήομεν· ὕστερον αὖτε μαχησόμεθʼ εἰς ὅ κε δαίμων
ἄμμε διακρίνῃ, δώῃ δʼ ἑτέροισί γε νίκην.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
μήτʼ ἄρ τις νῦν κτήματʼ Ἀλεξάνδροιο δεχέσθω
μήθʼ Ἑλένην· γνωτὸν δὲ καὶ ὃς μάλα νήπιός ἐστιν
ὡς ἤδη Τρώεσσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπίαχον υἷες Ἀχαιῶν
μῦθον ἀγασσάμενοι Διομήδεος ἱπποδάμοιο·
καὶ τότʼ ἄρʼ Ἰδαῖον προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
Ἰδαῖʼ ἤτοι μῦθον Ἀχαιῶν αὐτὸς ἀκούεις
ὥς τοι ὑποκρίνονται· ἐμοὶ δʼ ἐπιανδάνει οὕτως
ἀμφὶ δὲ νεκροῖσιν κατακαιέμεν οὔ τι μεγαίρω·
οὐ γάρ τις φειδὼ νεκύων κατατεθνηώτων
γίγνετʼ ἐπεί κε θάνωσι πυρὸς μειλισσέμεν ὦκα.
ὅρκια δὲ Ζεὺς ἴστω ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης.
ὣς εἰπὼν τὸ σκῆπτρον ἀνέσχεθε πᾶσι θεοῖσιν,
ἄψορρον δʼ Ἰδαῖος ἔβη προτὶ Ἴλιον ἱρήν.
οἳ δʼ ἕατʼ εἰν ἀγορῇ Τρῶες καὶ Δαρδανίωνες
πάντες ὁμηγερέες, ποτιδέγμενοι ὁππότʼ ἄρʼ ἔλθοι
Ἰδαῖος· ὃ δʼ ἄρʼ ἦλθε καὶ ἀγγελίην ἀπέειπε
στὰς ἐν μέσσοισιν· τοὶ δʼ ὁπλίζοντο μάλʼ ὦκα,
ἀμφότερον νέκυάς τʼ ἀγέμεν ἕτεροι δὲ μεθʼ ὕλην·
Ἀργεῖοι δʼ ἑτέρωθεν ἐϋσσέλμων ἀπὸ νηῶν
ὀτρύνοντο νέκυς τʼ ἀγέμεν, ἕτεροι δὲ μεθʼ ὕλην.
Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούρας
ἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο
οὐρανὸν εἰσανιών· οἳ δʼ ἤντεον ἀλλήλοισιν.
ἔνθα διαγνῶναι χαλεπῶς ἦν ἄνδρα ἕκαστον·
ἀλλʼ ὕδατι νίζοντες ἄπο βρότον αἱματόεντα
δάκρυα θερμὰ χέοντες ἀμαξάων ἐπάειραν.
οὐδʼ εἴα κλαίειν Πρίαμος μέγας· οἳ δὲ σιωπῇ
νεκροὺς πυρκαϊῆς ἐπινήνεον ἀχνύμενοι κῆρ,
ἐν δὲ πυρὶ πρήσαντες ἔβαν προτὶ Ἴλιον ἱρήν.
ὣς δʼ αὔτως ἑτέρωθεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
νεκροὺς πυρκαϊῆς ἐπινήνεον ἀχνύμενοι κῆρ,
ἐν δὲ πυρὶ πρήσαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας.
ἦμος δʼ οὔτʼ ἄρ πω ἠώς, ἔτι δʼ ἀμφιλύκη νύξ,
τῆμος ἄρʼ ἀμφὶ πυρὴν κριτὸς ἔγρετο λαὸς Ἀχαιῶν,
τύμβον δʼ ἀμφʼ αὐτὴν ἕνα ποίεον ἐξαγαγόντες
ἄκριτον ἐκ πεδίου, ποτὶ δʼ αὐτὸν τεῖχος ἔδειμαν
πύργους θʼ ὑψηλούς, εἶλαρ νηῶν τε καὶ αὐτῶν.
ἐν δʼ αὐτοῖσι πύλας ἐνεποίεον εὖ ἀραρυίας,
ὄφρα διʼ αὐτάων ἱππηλασίη ὁδὸς εἴη·
ἔκτοσθεν δὲ βαθεῖαν ἐπʼ αὐτῷ τάφρον ὄρυξαν
εὐρεῖαν μεγάλην, ἐν δὲ σκόλοπας κατέπηξαν.
ὣς οἳ μὲν πονέοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοί·
οἳ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἀστεροπητῇ
θηεῦντο μέγα ἔργον Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥά τίς ἐστι βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν
ὅς τις ἔτʼ ἀθανάτοισι νόον καὶ μῆτιν ἐνίψει;
οὐχ ὁράᾳς ὅτι δʼ αὖτε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
τεῖχος ἐτειχίσσαντο νεῶν ὕπερ, ἀμφὶ δὲ τάφρον
ἤλασαν, οὐδὲ θεοῖσι δόσαν κλειτὰς ἑκατόμβας;
τοῦ δʼ ἤτοι κλέος ἔσται ὅσον τʼ ἐπικίδναται ἠώς·
τοῦ δʼ ἐπιλήσονται τὸ ἐγὼ καὶ Φοῖβος Ἀπόλλων
ἥρῳ Λαομέδοντι πολίσσαμεν ἀθλήσαντε.
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
ὢ πόποι ἐννοσίγαιʼ εὐρυσθενές, οἷον ἔειπες.
ἄλλός κέν τις τοῦτο θεῶν δείσειε νόημα,
ὃς σέο πολλὸν ἀφαυρότερος χεῖράς τε μένος τε·
σὸν δʼ ἤτοι κλέος ἔσται ὅσον τʼ ἐπικίδναται ἠώς.
ἄγρει μὰν ὅτʼ ἂν αὖτε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
οἴχωνται σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
τεῖχος ἀναρρήξας τὸ μὲν εἰς ἅλα πᾶν καταχεῦαι,
αὖτις δʼ ἠϊόνα μεγάλην ψαμάθοισι καλύψαι,
ὥς κέν τοι μέγα τεῖχος ἀμαλδύνηται Ἀχαιῶν.
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
δύσετο δʼ ἠέλιος, τετέλεστο δὲ ἔργον Ἀχαιῶν,
βουφόνεον δὲ κατὰ κλισίας καὶ δόρπον ἕλοντο.
νῆες δʼ ἐκ Λήμνοιο παρέσταν οἶνον ἄγουσαι
πολλαί, τὰς προέηκεν Ἰησονίδης Εὔνηος,
τόν ῥʼ ἔτεχʼ Ὑψιπύλη ὑπʼ Ἰήσονι ποιμένι λαῶν.
χωρὶς δʼ Ἀτρεΐδῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
δῶκεν Ἰησονίδης ἀγέμεν μέθυ χίλια μέτρα.
ἔνθεν οἰνίζοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοί,
ἄλλοι μὲν χαλκῷ, ἄλλοι δʼ αἴθωνι σιδήρῳ,
ἄλλοι δὲ ῥινοῖς, ἄλλοι δʼ αὐτῇσι βόεσσιν,
ἄλλοι δʼ ἀνδραπόδεσσι· τίθεντο δὲ δαῖτα θάλειαν.
παννύχιοι μὲν ἔπειτα κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
δαίνυντο, Τρῶες δὲ κατὰ πτόλιν ἠδʼ ἐπίκουροι·
παννύχιος δέ σφιν κακὰ μήδετο μητίετα Ζεὺς
σμερδαλέα κτυπέων· τοὺς δὲ χλωρὸν δέος ᾕρει·
οἶνον δʼ ἐκ δεπάων χαμάδις χέον, οὐδέ τις ἔτλη
πρὶν πιέειν πρὶν λεῖψαι ὑπερμενέϊ Κρονίωνι.
κοιμήσαντʼ ἄρʼ ἔπειτα καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.

### Book 8

Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἐκίδνατο πᾶσαν ἐπʼ αἶαν,
Ζεὺς δὲ θεῶν ἀγορὴν ποιήσατο τερπικέραυνος
ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο·
αὐτὸς δέ σφʼ ἀγόρευε, θεοὶ δʼ ὑπὸ πάντες ἄκουον·
κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,
ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
μήτέ τις οὖν θήλεια θεὸς τό γε μήτέ τις ἄρσην
πειράτω διακέρσαι ἐμὸν ἔπος, ἀλλʼ ἅμα πάντες
αἰνεῖτʼ, ὄφρα τάχιστα τελευτήσω τάδε ἔργα.
ὃν δʼ ἂν ἐγὼν ἀπάνευθε θεῶν ἐθέλοντα νοήσω
ἐλθόντʼ ἢ Τρώεσσιν ἀρηγέμεν ἢ Δαναοῖσι
πληγεὶς οὐ κατὰ κόσμον ἐλεύσεται Οὔλυμπον δέ·
ἤ μιν ἑλὼν ῥίψω ἐς Τάρταρον ἠερόεντα
τῆλε μάλʼ, ἧχι βάθιστον ὑπὸ χθονός ἐστι βέρεθρον,
ἔνθα σιδήρειαί τε πύλαι καὶ χάλκεος οὐδός,
τόσσον ἔνερθʼ Ἀΐδεω ὅσον οὐρανός ἐστʼ ἀπὸ γαίης·
γνώσετʼ ἔπειθʼ ὅσον εἰμὶ θεῶν κάρτιστος ἁπάντων.
εἰ δʼ ἄγε πειρήσασθε θεοὶ ἵνα εἴδετε πάντες·
σειρὴν χρυσείην ἐξ οὐρανόθεν κρεμάσαντες
πάντές τʼ ἐξάπτεσθε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι·
ἀλλʼ οὐκ ἂν ἐρύσαιτʼ ἐξ οὐρανόθεν πεδίον δὲ
Ζῆνʼ ὕπατον μήστωρʼ, οὐδʼ εἰ μάλα πολλὰ κάμοιτε.
ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ ἐγὼ πρόφρων ἐθέλοιμι ἐρύσσαι,
αὐτῇ κεν γαίῃ ἐρύσαιμʼ αὐτῇ τε θαλάσσῃ·
σειρὴν μέν κεν ἔπειτα περὶ ῥίον Οὐλύμποιο
δησαίμην, τὰ δέ κʼ αὖτε μετήορα πάντα γένοιτο.
τόσσον ἐγὼ περί τʼ εἰμὶ θεῶν περί τʼ εἴμʼ ἀνθρώπων.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ
μῦθον ἀγασσάμενοι· μάλα γὰρ κρατερῶς ἀγόρευσεν.
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη ὕπατε κρειόντων
εὖ νυ καὶ ἡμεῖς ἴδμεν ὅ τοι σθένος οὐκ ἐπιεικτόν·
ἀλλʼ ἔμπης Δαναῶν ὀλοφυρόμεθʼ αἰχμητάων,
οἵ κεν δὴ κακὸν οἶτον ἀναπλήσαντες ὄλωνται.
ἀλλʼ ἤτοι πολέμου μὲν ἀφεξόμεθʼ ὡς σὺ κελεύεις·
βουλὴν δʼ Ἀργείοις ὑποθησόμεθʼ ἥ τις ὀνήσει,
ὡς μὴ πάντες ὄλωνται ὀδυσσαμένοιο τεοῖο.
τὴν δʼ ἐπιμειδήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
θάρσει Τριτογένεια φίλον τέκος· οὔ νύ τι θυμῷ
πρόφρονι μυθέομαι, ἐθέλω δέ τοι ἤπιος εἶναι.
ὣς εἰπὼν ὑπʼ ὄχεσφι τιτύσκετο χαλκόποδʼ ἵππω
ὠκυπέτα χρυσέῃσιν ἐθείρῃσιν κομόωντε,
χρυσὸν δʼ αὐτὸς ἔδυνε περὶ χροΐ, γέντο δʼ ἱμάσθλην
χρυσείην εὔτυκτον, ἑοῦ δʼ ἐπεβήσετο δίφρου,
μάστιξεν δʼ ἐλάαν· τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
μεσσηγὺς γαίης τε καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος.
Ἴδην δʼ ἵκανεν πολυπίδακα μητέρα θηρῶν
Γάργαρον, ἔνθά τέ οἱ τέμενος βωμός τε θυήεις.
ἔνθʼ ἵππους ἔστησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε
λύσας ἐξ ὀχέων, κατὰ δʼ ἠέρα πουλὺν ἔχευεν.
αὐτὸς δʼ ἐν κορυφῇσι καθέζετο κύδεϊ γαίων
εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν.
οἳ δʼ ἄρα δεῖπνον ἕλοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
ῥίμφα κατὰ κλισίας, ἀπὸ δʼ αὐτοῦ θωρήσσοντο.
Τρῶες δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἀνὰ πτόλιν ὁπλίζοντο
παυρότεροι· μέμασαν δὲ καὶ ὧς ὑσμῖνι μάχεσθαι
χρειοῖ ἀναγκαίῃ, πρό τε παίδων καὶ πρὸ γυναικῶν.
πᾶσαι δʼ ὠΐγνυντο πύλαι, ἐκ δʼ ἔσσυτο λαός,
πεζοί θʼ ἱππῆές τε· πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
οἳ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἐς χῶρον ἕνα ξυνιόντες ἵκοντο
σύν ῥʼ ἔβαλον ῥινούς, σὺν δʼ ἔγχεα καὶ μένεʼ ἀνδρῶν
χαλκεοθωρήκων· ἀτὰρ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
ἔπληντʼ ἀλλήλῃσι, πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
ἔνθα δʼ ἅμʼ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν
ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων, ῥέε δʼ αἵματι γαῖα.
ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,
τόφρα μάλʼ ἀμφοτέρων βέλεʼ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός.
ἦμος δʼ Ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκει,
καὶ τότε δὴ χρύσεια πατὴρ ἐτίταινε τάλαντα·
ἐν δʼ ἐτίθει δύο κῆρε τανηλεγέος θανάτοιο
Τρώων θʼ ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
ἕλκε δὲ μέσσα λαβών· ῥέπε δʼ αἴσιμον ἦμαρ Ἀχαιῶν.
αἳ μὲν Ἀχαιῶν κῆρες ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ
ἑζέσθην, Τρώων δὲ πρὸς οὐρανὸν εὐρὺν ἄερθεν·
αὐτὸς δʼ ἐξ Ἴδης μεγάλʼ ἔκτυπε, δαιόμενον δὲ
ἧκε σέλας μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν· οἳ δὲ ἰδόντες
θάμβησαν, καὶ πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος εἷλεν.
ἔνθʼ οὔτʼ Ἰδομενεὺς τλῆ μίμνειν οὔτʼ Ἀγαμέμνων,
οὔτε δύʼ Αἴαντες μενέτην θεράποντες Ἄρηος·
Νέστωρ οἶος ἔμιμνε Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν
οὔ τι ἑκών, ἀλλʼ ἵππος ἐτείρετο, τὸν βάλεν ἰῷ
δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο
ἄκρην κὰκ κορυφήν, ὅθι τε πρῶται τρίχες ἵππων
κρανίῳ ἐμπεφύασι, μάλιστα δὲ καίριόν ἐστιν.
ἀλγήσας δʼ ἀνέπαλτο, βέλος δʼ εἰς ἐγκέφαλον δῦ,
σὺν δʼ ἵππους ἐτάραξε κυλινδόμενος περὶ χαλκῷ.
ὄφρʼ ὁ γέρων ἵπποιο παρηορίας ἀπέταμνε
φασγάνῳ ἀΐσσων, τόφρʼ Ἕκτορος ὠκέες ἵπποι
ἦλθον ἀνʼ ἰωχμὸν θρασὺν ἡνίοχον φορέοντες
Ἕκτορα· καί νύ κεν ἔνθʼ ὁ γέρων ἀπὸ θυμὸν ὄλεσσεν
εἰ μὴ ἄρʼ ὀξὺ νόησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
σμερδαλέον δʼ ἐβόησεν ἐποτρύνων Ὀδυσῆα·
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ
πῇ φεύγεις μετὰ νῶτα βαλὼν κακὸς ὣς ἐν ὁμίλῳ;
μή τίς τοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξῃ·
ἀλλὰ μένʼ ὄφρα γέροντος ἀπώσομεν ἄγριον ἄνδρα.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἐσάκουσε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
ἀλλὰ παρήϊξεν κοίλας ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Τυδεΐδης δʼ αὐτός περ ἐὼν προμάχοισιν ἐμίχθη,
στῆ δὲ πρόσθʼ ἵππων Νηληϊάδαο γέροντος,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὦ γέρον ἦ μάλα δή σε νέοι τείρουσι μαχηταί,
σὴ δὲ βίη λέλυται, χαλεπὸν δέ σε γῆρας ὀπάζει,
ἠπεδανὸς δέ νύ τοι θεράπων, βραδέες δέ τοι ἵπποι.
ἀλλʼ ἄγʼ ἐμῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, ὄφρα ἴδηαι
οἷοι Τρώϊοι ἵπποι ἐπιστάμενοι πεδίοιο
κραιπνὰ μάλʼ ἔνθα καὶ ἔνθα διωκέμεν ἠδὲ φέβεσθαι,
οὕς ποτʼ ἀπʼ Αἰνείαν ἑλόμην μήστωρε φόβοιο.
τούτω μὲν θεράποντε κομείτων, τώδε δὲ νῶϊ
Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοις ἰθύνομεν, ὄφρα καὶ Ἕκτωρ
εἴσεται εἰ καὶ ἐμὸν δόρυ μαίνεται ἐν παλάμῃσιν.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ.
Νεστορέας μὲν ἔπειθʼ ἵππους θεράποντε κομείτην
ἴφθιμοι Σθένελός τε καὶ Εὐρυμέδων ἀγαπήνωρ.
τὼ δʼ εἰς ἀμφοτέρω Διομήδεος ἅρματα βήτην·
Νέστωρ δʼ ἐν χείρεσσι λάβʼ ἡνία σιγαλόεντα,
μάστιξεν δʼ ἵππους· τάχα δʼ Ἕκτορος ἄγχι γένοντο.
τοῦ δʼ ἰθὺς μεμαῶτος ἀκόντισε Τυδέος υἱός·
καὶ τοῦ μέν ῥʼ ἀφάμαρτεν, ὃ δʼ ἡνίοχον θεράποντα
υἱὸν ὑπερθύμου Θηβαίου Ἠνιοπῆα
ἵππων ἡνίʼ ἔχοντα βάλε στῆθος παρὰ μαζόν.
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, ὑπερώησαν δέ οἱ ἵπποι
ὠκύποδες· τοῦ δʼ αὖθι λύθη ψυχή τε μένος τε.
Ἕκτορα δʼ αἰνὸν ἄχος πύκασε φρένας ἡνιόχοιο·
τὸν μὲν ἔπειτʼ εἴασε καὶ ἀχνύμενός περ ἑταίρου
κεῖσθαι, ὃ δʼ ἡνίοχον μέθεπε θρασύν· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν
ἵππω δευέσθην σημάντορος· αἶψα γὰρ εὗρεν
Ἰφιτίδην Ἀρχεπτόλεμον θρασύν, ὅν ῥα τόθʼ ἵππων
ὠκυπόδων ἐπέβησε, δίδου δέ οἱ ἡνία χερσίν.
ἔνθά κε λοιγὸς ἔην καὶ ἀμήχανα ἔργα γένοντο,
καί νύ κε σήκασθεν κατὰ Ἴλιον ἠΰτε ἄρνες,
εἰ μὴ ἄρʼ ὀξὺ νόησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·
βροντήσας δʼ ἄρα δεινὸν ἀφῆκʼ ἀργῆτα κεραυνόν,
κὰδ δὲ πρόσθʼ ἵππων Διομήδεος ἧκε χαμᾶζε·
δεινὴ δὲ φλὸξ ὦρτο θεείου καιομένοιο,
τὼ δʼ ἵππω δείσαντε καταπτήτην ὑπʼ ὄχεσφι·
Νέστορα δʼ ἐκ χειρῶν φύγον ἡνία σιγαλόεντα,
δεῖσε δʼ ὅ γʼ ἐν θυμῷ, Διομήδεα δὲ προσέειπε·
Τυδεΐδη ἄγε δʼ αὖτε φόβον δʼ ἔχε μώνυχας ἵππους.
ἦ οὐ γιγνώσκεις ὅ τοι ἐκ Διὸς οὐχ ἕπετʼ ἀλκή;
νῦν μὲν γὰρ τούτῳ Κρονίδης Ζεὺς κῦδος ὀπάζει
σήμερον· ὕστερον αὖτε καὶ ἡμῖν, αἴ κʼ ἐθέλῃσι,
δώσει· ἀνὴρ δέ κεν οὔ τι Διὸς νόον εἰρύσσαιτο
οὐδὲ μάλʼ ἴφθιμος, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐστι.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα γέρον κατὰ μοῖραν ἔειπες·
ἀλλὰ τόδʼ αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει·
Ἕκτωρ γάρ ποτε φήσει ἐνὶ Τρώεσσʼ ἀγορεύων·
Τυδεΐδης ὑπʼ ἐμεῖο φοβεύμενος ἵκετο νῆας.
ὥς ποτʼ ἀπειλήσει· τότε μοι χάνοι εὐρεῖα χθών.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
ὤ μοι Τυδέος υἱὲ δαΐφρονος, οἷον ἔειπες.
εἴ περ γάρ σʼ Ἕκτωρ γε κακὸν καὶ ἀνάλκιδα φήσει,
ἀλλʼ οὐ πείσονται Τρῶες καὶ Δαρδανίωνες
καὶ Τρώων ἄλοχοι μεγαθύμων ἀσπιστάων,
τάων ἐν κονίῃσι βάλες θαλεροὺς παρακοίτας.
ὣς ἄρα φωνήσας φύγαδε τράπε μώνυχας ἵππους
αὖτις ἀνʼ ἰωχμόν· ἐπὶ δὲ Τρῶές τε καὶ Ἕκτωρ
ἠχῇ θεσπεσίῃ βέλεα στονόεντα χέοντο.
τῷ δʼ ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Τυδεΐδη περὶ μέν σε τίον Δαναοὶ ταχύπωλοι
ἕδρῃ τε κρέασίν τε ἰδὲ πλείοις δεπάεσσι·
νῦν δέ σʼ ἀτιμήσουσι· γυναικὸς ἄρʼ ἀντὶ τέτυξο.
ἔρρε κακὴ γλήνη, ἐπεὶ οὐκ εἴξαντος ἐμεῖο
πύργων ἡμετέρων ἐπιβήσεαι, οὐδὲ γυναῖκας
ἄξεις ἐν νήεσσι· πάρος τοι δαίμονα δώσω.
ὣς φάτο, Τυδεΐδης δὲ διάνδιχα μερμήριξεν
ἵππους τε στρέψαι καὶ ἐναντίβιον μαχέσασθαι.
τρὶς μὲν μερμήριξε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
τρὶς δʼ ἄρʼ ἀπʼ Ἰδαίων ὀρέων κτύπε μητίετα Ζεὺς
σῆμα τιθεὶς Τρώεσσι μάχης ἑτεραλκέα νίκην.
Ἕκτωρ δὲ Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
γιγνώσκω δʼ ὅτι μοι πρόφρων κατένευσε Κρονίων
νίκην καὶ μέγα κῦδος, ἀτὰρ Δαναοῖσί γε πῆμα·
νήπιοι οἳ ἄρα δὴ τάδε τείχεα μηχανόωντο
ἀβλήχρʼ οὐδενόσωρα· τὰ δʼ οὐ μένος ἁμὸν ἐρύξει·
ἵπποι δὲ ῥέα τάφρον ὑπερθορέονται ὀρυκτήν.
ἀλλʼ ὅτε κεν δὴ νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσι γένωμαι,
μνημοσύνη τις ἔπειτα πυρὸς δηΐοιο γενέσθω,
ὡς πυρὶ νῆας ἐνιπρήσω, κτείνω δὲ καὶ αὐτοὺς
Ἀργείους παρὰ νηυσὶν ἀτυζομένους ὑπὸ καπνοῦ.
ὣς εἰπὼν ἵπποισιν ἐκέκλετο φώνησέν τε·
Ξάνθέ τε καὶ σὺ Πόδαργε καὶ Αἴθων Λάμπέ τε δῖε
νῦν μοι τὴν κομιδὴν ἀποτίνετον, ἣν μάλα πολλὴν
Ἀνδρομάχη θυγάτηρ μεγαλήτορος Ἠετίωνος
ὑμῖν πὰρ προτέροισι μελίφρονα πυρὸν ἔθηκεν
οἶνόν τʼ ἐγκεράσασα πιεῖν, ὅτε θυμὸς ἀνώγοι,
ἢ ἐμοί, ὅς πέρ οἱ θαλερὸς πόσις εὔχομαι εἶναι.
ἀλλʼ ἐφομαρτεῖτον καὶ σπεύδετον ὄφρα λάβωμεν
ἀσπίδα Νεστορέην, τῆς νῦν κλέος οὐρανὸν ἵκει
πᾶσαν χρυσείην ἔμεναι, κανόνας τε καὶ αὐτήν,
αὐτὰρ ἀπʼ ὤμοιιν Διομήδεος ἱπποδάμοιο
δαιδάλεον θώρηκα, τὸν Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
εἰ τούτω κε λάβοιμεν, ἐελποίμην κεν Ἀχαιοὺς
αὐτονυχὶ νηῶν ἐπιβησέμεν ὠκειάων.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, νεμέσησε δὲ πότνια Ἥρη,
σείσατο δʼ εἰνὶ θρόνῳ, ἐλέλιξε δὲ μακρὸν Ὄλυμπον,
καί ῥα Ποσειδάωνα μέγαν θεὸν ἀντίον ηὔδα·
ὢ πόποι ἐννοσίγαιʼ εὐρυσθενές, οὐδέ νυ σοί περ
ὀλλυμένων Δαναῶν ὀλοφύρεται ἐν φρεσὶ θυμός.
οἳ δέ τοι εἰς Ἑλίκην τε καὶ Αἰγὰς δῶρʼ ἀνάγουσι
πολλά τε καὶ χαρίεντα· σὺ δέ σφισι βούλεο νίκην.
εἴ περ γάρ κʼ ἐθέλοιμεν, ὅσοι Δαναοῖσιν ἀρωγοί,
Τρῶας ἀπώσασθαι καὶ ἐρυκέμεν εὐρύοπα Ζῆν,
αὐτοῦ κʼ ἔνθʼ ἀκάχοιτο καθήμενος οἶος ἐν Ἴδῃ.
τὴν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη κρείων ἐνοσίχθων·
Ἥρη ἀπτοεπὲς ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
οὐκ ἂν ἔγωγʼ ἐθέλοιμι Διὶ Κρονίωνι μάχεσθαι
ἡμέας τοὺς ἄλλους, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐστιν.
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
τῶν δʼ ὅσον ἐκ νηῶν ἀπὸ πύργου τάφρος ἔεργε
πλῆθεν ὁμῶς ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν ἀσπιστάων
εἰλομένων· εἴλει δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκε.
καί νύ κʼ ἐνέπρησεν πυρὶ κηλέῳ νῆας ἐΐσας,
εἰ μὴ ἐπὶ φρεσὶ θῆκʼ Ἀγαμέμνονι πότνια Ἥρη
αὐτῷ ποιπνύσαντι θοῶς ὀτρῦναι Ἀχαιούς.
βῆ δʼ ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
πορφύρεον μέγα φᾶρος ἔχων ἐν χειρὶ παχείῃ,
στῆ δʼ ἐπʼ Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηῒ μελαίνῃ,
ἥ ῥʼ ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν ἀμφοτέρωσε,
ἠμὲν ἐπʼ Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο
ἠδʼ ἐπʼ Ἀχιλλῆος, τοί ῥʼ ἔσχατα νῆας ἐΐσας
εἴρυσαν, ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν·
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·
αἰδὼς Ἀργεῖοι, κάκʼ ἐλέγχεα, εἶδος ἀγητοί·
πῇ ἔβαν εὐχωλαί, ὅτε δὴ φάμεν εἶναι ἄριστοι,
ἃς ὁπότʼ ἐν Λήμνῳ κενεαυχέες ἠγοράασθε,
ἔσθοντες κρέα πολλὰ βοῶν ὀρθοκραιράων
πίνοντες κρητῆρας ἐπιστεφέας οἴνοιο,
Τρώων ἄνθʼ ἑκατόν τε διηκοσίων τε ἕκαστος
στήσεσθʼ ἐν πολέμῳ· νῦν δʼ οὐδʼ ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν
Ἕκτορος, ὃς τάχα νῆας ἐνιπρήσει πυρὶ κηλέῳ.
Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥά τινʼ ἤδη ὑπερμενέων βασιλήων
τῇδʼ ἄτῃ ἄασας καί μιν μέγα κῦδος ἀπηύρας;
οὐ μὲν δή ποτέ φημι τεὸν περικαλλέα βωμὸν
νηῒ πολυκλήϊδι παρελθέμεν ἐνθάδε ἔρρων,
ἀλλʼ ἐπὶ πᾶσι βοῶν δημὸν καὶ μηρίʼ ἔκηα
ἱέμενος Τροίην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι.
ἀλλὰ Ζεῦ τόδε πέρ μοι ἐπικρήηνον ἐέλδωρ·
αὐτοὺς δή περ ἔασον ὑπεκφυγέειν καὶ ἀλύξαι,
μηδʼ οὕτω Τρώεσσιν ἔα δάμνασθαι Ἀχαιούς.
ὣς φάτο, τὸν δὲ πατὴρ ὀλοφύρατο δάκρυ χέοντα,
νεῦσε δέ οἱ λαὸν σόον ἔμμεναι οὐδʼ ἀπολέσθαι.
αὐτίκα δʼ αἰετὸν ἧκε τελειότατον πετεηνῶν,
νεβρὸν ἔχοντʼ ὀνύχεσσι τέκος ἐλάφοιο ταχείης·
πὰρ δὲ Διὸς βωμῷ περικαλλέϊ κάββαλε νεβρόν,
ἔνθα πανομφαίῳ Ζηνὶ ῥέζεσκον Ἀχαιοί.
οἳ δʼ ὡς οὖν εἴδονθʼ ὅ τʼ ἄρʼ ἐκ Διὸς ἤλυθεν ὄρνις,
μᾶλλον ἐπὶ Τρώεσσι θόρον, μνήσαντο δὲ χάρμης.
ἔνθʼ οὔ τις πρότερος Δαναῶν πολλῶν περ ἐόντων
εὔξατο Τυδεΐδαο πάρος σχέμεν ὠκέας ἵππους
τάφρου τʼ ἐξελάσαι καὶ ἐναντίβιον μαχέσασθαι,
ἀλλὰ πολὺ πρῶτος Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν
Φραδμονίδην Ἀγέλαον· ὃ μὲν φύγαδʼ ἔτραπεν ἵππους·
τῷ δὲ μεταστρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν·
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
τὸν δὲ μετʼ Ἀτρεΐδαι Ἀγαμέμνων καὶ Μενέλαος,
τοῖσι δʼ ἐπʼ Αἴαντες θοῦριν ἐπιειμένοι ἀλκήν,
τοῖσι δʼ ἐπʼ Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος
Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ,
τοῖσι δʼ ἐπʼ Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός·
Τεῦκρος δʼ εἴνατος ἦλθε παλίντονα τόξα τιταίνων,
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπʼ Αἴαντος σάκεϊ Τελαμωνιάδαο.
ἔνθʼ Αἴας μὲν ὑπεξέφερεν σάκος· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
παπτήνας, ἐπεὶ ἄρ τινʼ ὀϊστεύσας ἐν ὁμίλῳ
βεβλήκοι, ὃ μὲν αὖθι πεσὼν ἀπὸ θυμὸν ὄλεσσεν,
αὐτὰρ ὃ αὖτις ἰὼν πάϊς ὣς ὑπὸ μητέρα δύσκεν
εἰς Αἴανθʼ· ὃ δέ μιν σάκεϊ κρύπτασκε φαεινῷ.
ἔνθα τίνα πρῶτον Τρώων ἕλε Τεῦκρος ἀμύμων;
Ὀρσίλοχον μὲν πρῶτα καὶ Ὄρμενον ἠδʼ Ὀφελέστην
Δαίτορά τε Χρομίον τε καὶ ἀντίθεον Λυκοφόντην
καὶ Πολυαιμονίδην Ἀμοπάονα καὶ Μελάνιππον,
πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.
τὸν δὲ ἰδὼν γήθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
τόξου ἄπο κρατεροῦ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας·
στῆ δὲ παρʼ αὐτὸν ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
Τεῦκρε φίλη κεφαλή, Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
βάλλʼ οὕτως, αἴ κέν τι φόως Δαναοῖσι γένηαι
πατρί τε σῷ Τελαμῶνι, ὅ σʼ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα,
καί σε νόθον περ ἐόντα κομίσσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ·
τὸν καὶ τηλόθʼ ἐόντα ἐϋκλείης ἐπίβησον.
σοὶ δʼ ἐγὼ ἐξερέω ὡς καὶ τετελεσμένον ἔσται·
αἴ κέν μοι δώῃ Ζεύς τʼ αἰγίοχος καὶ Ἀθήνη
Ἰλίου ἐξαλαπάξαι ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
πρώτῳ τοι μετʼ ἐμὲ πρεσβήϊον ἐν χερὶ θήσω,
ἢ τρίποδʼ ἠὲ δύω ἵππους αὐτοῖσιν ὄχεσφιν
ἠὲ γυναῖχʼ, ἥ κέν τοι ὁμὸν λέχος εἰσαναβαίνοι.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε Τεῦκρος ἀμύμων·
Ἀτρεΐδη κύδιστε τί με σπεύδοντα καὶ αὐτὸν
ὀτρύνεις; οὐ μέν τοι ὅση δύναμίς γε πάρεστι
παύομαι, ἀλλʼ ἐξ οὗ προτὶ Ἴλιον ὠσάμεθʼ αὐτοὺς
ἐκ τοῦ δὴ τόξοισι δεδεγμένος ἄνδρας ἐναίρω.
ὀκτὼ δὴ προέηκα τανυγλώχινας ὀϊστούς,
πάντες δʼ ἐν χροῒ πῆχθεν ἀρηϊθόων αἰζηῶν·
τοῦτον δʼ οὐ δύναμαι βαλέειν κύνα λυσσητῆρα.
ἦ ῥα καὶ ἄλλον ὀϊστὸν ἀπὸ νευρῆφιν ἴαλλεν
Ἕκτορος ἀντικρύ, βαλέειν δέ ἑ ἵετο θυμός·
καὶ τοῦ μέν ῥʼ ἀφάμαρθʼ, ὃ δʼ ἀμύμονα Γοργυθίωνα
υἱὸν ἐῢν Πριάμοιο κατὰ στῆθος βάλεν ἰῷ,
τόν ῥʼ ἐξ Αἰσύμηθεν ὀπυιομένη τέκε μήτηρ
καλὴ Καστιάνειρα δέμας ἐϊκυῖα θεῇσι.
μήκων δʼ ὡς ἑτέρωσε κάρη βάλεν, ἥ τʼ ἐνὶ κήπῳ
καρπῷ βριθομένη νοτίῃσί τε εἰαρινῇσιν,
ὣς ἑτέρωσʼ ἤμυσε κάρη πήληκι βαρυνθέν.
Τεῦκρος δʼ ἄλλον ὀϊστὸν ἀπὸ νευρῆφιν ἴαλλεν
Ἕκτορος ἀντικρύ, βαλέειν δέ ἑ ἵετο θυμός.
ἀλλʼ ὅ γε καὶ τόθʼ ἅμαρτε· παρέσφηλεν γὰρ Ἀπόλλων·
ἀλλʼ Ἀρχεπτόλεμον θρασὺν Ἕκτορος ἡνιοχῆα
ἱέμενον πόλεμον δὲ βάλε στῆθος παρὰ μαζόν·
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, ὑπερώησαν δέ οἱ ἵπποι
ὠκύποδες· τοῦ δʼ αὖθι λύθη ψυχή τε μένος τε.
Ἕκτορα δʼ αἰνὸν ἄχος πύκασε φρένας ἡνιόχοιο·
τὸν μὲν ἔπειτʼ εἴασε καὶ ἀχνύμενός περ ἑταίρου,
Κεβριόνην δʼ ἐκέλευσεν ἀδελφεὸν ἐγγὺς ἐόντα
ἵππων ἡνίʼ ἑλεῖν· ὃ δʼ ἄρʼ οὐκ ἀπίθησεν ἀκούσας.
αὐτὸς δʼ ἐκ δίφροιο χαμαὶ θόρε παμφανόωντος
σμερδαλέα ἰάχων· ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρί,
βῆ δʼ ἰθὺς Τεύκρου, βαλέειν δέ ἑ θυμὸς ἀνώγει.
ἤτοι ὃ μὲν φαρέτρης ἐξείλετο πικρὸν ὀϊστόν,
θῆκε δʼ ἐπὶ νευρῇ· τὸν δʼ αὖ κορυθαίολος Ἕκτωρ
αὐερύοντα παρʼ ὦμον, ὅθι κληῒς ἀποέργει
αὐχένα τε στῆθός τε, μάλιστα δὲ καίριόν ἐστι,
τῇ ῥʼ ἐπὶ οἷ μεμαῶτα βάλεν λίθῳ ὀκριόεντι,
ῥῆξε δέ οἱ νευρήν· νάρκησε δὲ χεὶρ ἐπὶ καρπῷ,
στῆ δὲ γνὺξ ἐριπών, τόξον δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Αἴας δʼ οὐκ ἀμέλησε κασιγνήτοιο πεσόντος,
ἀλλὰ θέων περίβη καί οἱ σάκος ἀμφεκάλυψε.
τὸν μὲν ἔπειθʼ ὑποδύντε δύω ἐρίηρες ἑταῖροι
Μηκιστεὺς Ἐχίοιο πάϊς καὶ δῖος Ἀλάστωρ
νῆας ἔπι γλαφυρὰς φερέτην βαρέα στενάχοντα.
ἂψ δʼ αὖτις Τρώεσσιν Ὀλύμπιος ἐν μένος ὦρσεν·
οἳ δʼ ἰθὺς τάφροιο βαθείης ὦσαν Ἀχαιούς·
Ἕκτωρ δʼ ἐν πρώτοισι κίε σθένεϊ βλεμεαίνων.
ὡς δʼ ὅτε τίς τε κύων συὸς ἀγρίου ἠὲ λέοντος
ἅπτηται κατόπισθε ποσὶν ταχέεσσι διώκων
ἰσχία τε γλουτούς τε, ἑλισσόμενόν τε δοκεύει,
ὣς Ἕκτωρ ὤπαζε κάρη κομόωντας Ἀχαιούς,
αἰὲν ἀποκτείνων τὸν ὀπίστατον· οἳ δὲ φέβοντο.
αὐτὰρ ἐπεὶ διά τε σκόλοπας καὶ τάφρον ἔβησαν
φεύγοντες, πολλοὶ δὲ δάμεν Τρώων ὑπὸ χερσίν,
οἳ μὲν δὴ παρὰ νηυσὶν ἐρητύοντο μένοντες,
ἀλλήλοισί τε κεκλόμενοι καὶ πᾶσι θεοῖσι
χεῖρας ἀνίσχοντες μεγάλʼ εὐχετόωντο ἕκαστος·
Ἕκτωρ δʼ ἀμφιπεριστρώφα καλλίτριχας ἵππους
Γοργοῦς ὄμματʼ ἔχων ἠδὲ βροτολοιγοῦ Ἄρηος.
τοὺς δὲ ἰδοῦσʼ ἐλέησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
αἶψα δʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος οὐκέτι νῶϊ
ὀλλυμένων Δαναῶν κεκαδησόμεθʼ ὑστάτιόν περ;
οἵ κεν δὴ κακὸν οἶτον ἀναπλήσαντες ὄλωνται
ἀνδρὸς ἑνὸς ῥιπῇ, ὃ δὲ μαίνεται οὐκέτʼ ἀνεκτῶς
Ἕκτωρ Πριαμίδης, καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
καὶ λίην οὗτός γε μένος θυμόν τʼ ὀλέσειε
χερσὶν ὑπʼ Ἀργείων φθίμενος ἐν πατρίδι γαίῃ·
ἀλλὰ πατὴρ οὑμὸς φρεσὶ μαίνεται οὐκ ἀγαθῇσι
σχέτλιος, αἰὲν ἀλιτρός, ἐμῶν μενέων ἀπερωεύς·
οὐδέ τι τῶν μέμνηται, ὅ οἱ μάλα πολλάκις υἱὸν
τειρόμενον σώεσκον ὑπʼ Εὐρυσθῆος ἀέθλων.
ἤτοι ὃ μὲν κλαίεσκε πρὸς οὐρανόν, αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς
τῷ ἐπαλεξήσουσαν ἀπʼ οὐρανόθεν προΐαλλεν.
εἰ γὰρ ἐγὼ τάδε ᾔδεʼ ἐνὶ φρεσὶ πευκαλίμῃσιν
εὖτέ μιν εἰς Ἀΐδαο πυλάρταο προὔπεμψεν
ἐξ Ἐρέβευς ἄξοντα κύνα στυγεροῦ Ἀΐδαο,
οὐκ ἂν ὑπεξέφυγε Στυγὸς ὕδατος αἰπὰ ῥέεθρα.
νῦν δʼ ἐμὲ μὲν στυγέει, Θέτιδος δʼ ἐξήνυσε βουλάς,
ἥ οἱ γούνατʼ ἔκυσσε καὶ ἔλλαβε χειρὶ γενείου,
λισσομένη τιμῆσαι Ἀχιλλῆα πτολίπορθον.
ἔσται μὰν ὅτʼ ἂν αὖτε φίλην γλαυκώπιδα εἴπῃ.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν νῶϊν ἐπέντυε μώνυχας ἵππους,
ὄφρʼ ἂν ἐγὼ καταδῦσα Διὸς δόμον αἰγιόχοιο
τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήξομαι, ὄφρα ἴδωμαι
ἢ νῶϊ Πριάμοιο πάϊς κορυθαίολος Ἕκτωρ
γηθήσει προφανέντε ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας,
ἦ τις καὶ Τρώων κορέει κύνας ἠδʼ οἰωνοὺς
δημῷ καὶ σάρκεσσι, πεσὼν ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη.
ἣ μὲν ἐποιχομένη χρυσάμπυκας ἔντυεν ἵππους
Ἥρη πρέσβα θεὰ θυγάτηρ μεγάλοιο Κρόνοιο·
αὐτὰρ Ἀθηναίη κούρη Διὸς αἰγιόχοιο
πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπʼ οὔδει
ποικίλον, ὅν ῥʼ αὐτὴ ποιήσατο καὶ κάμε χερσίν,
ἣ δὲ χιτῶνʼ ἐνδῦσα Διὸς νεφεληγερέταο
τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήσσετο δακρυόεντα.
ἐς δʼ ὄχεα φλόγεα ποσὶ βήσετο, λάζετο δʼ ἔγχος
βριθὺ μέγα στιβαρόν, τῷ δάμνησι στίχας ἀνδρῶν
ἡρώων, τοῖσίν τε κοτέσσεται ὀβριμοπάτρη.
Ἥρη δὲ μάστιγι θοῶς ἐπεμαίετʼ ἄρʼ ἵππους·
αὐτόμαται δὲ πύλαι μύκον οὐρανοῦ ἃς ἔχον Ὧραι,
τῇς ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανὸς Οὔλυμπός τε
ἠμὲν ἀνακλῖναι πυκινὸν νέφος ἠδʼ ἐπιθεῖναι.
τῇ ῥα διʼ αὐτάων κεντρηνεκέας ἔχον ἵππους.
Ζεὺς δὲ πατὴρ Ἴδηθεν ἐπεὶ ἴδε χώσατʼ ἄρʼ αἰνῶς,
Ἶριν δʼ ὄτρυνε χρυσόπτερον ἀγγελέουσαν·
βάσκʼ ἴθι Ἶρι ταχεῖα, πάλιν τρέπε μηδʼ ἔα ἄντην
ἔρχεσθʼ· οὐ γὰρ καλὰ συνοισόμεθα πτόλεμον δέ.
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
γυιώσω μέν σφωϊν ὑφʼ ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
αὐτὰς δʼ ἐκ δίφρου βαλέω κατά θʼ ἅρματα ἄξω·
οὐδέ κεν ἐς δεκάτους περιτελλομένους ἐνιαυτοὺς
ἕλκεʼ ἀπαλθήσεσθον, ἅ κεν μάρπτῃσι κεραυνός·
ὄφρα ἰδῇ γλαυκῶπις ὅτʼ ἂν ᾧ πατρὶ μάχηται.
Ἥρῃ δʼ οὔ τι τόσον νεμεσίζομαι οὐδὲ χολοῦμαι·
αἰεὶ γάρ μοι ἔωθεν ἐνικλᾶν ὅττί κεν εἴπω.
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δὲ Ἶρις ἀελλόπος ἀγγελέουσα,
βῆ δʼ ἐξ Ἰδαίων ὀρέων ἐς μακρὸν Ὄλυμπον.
πρώτῃσιν δὲ πύλῃσι πολυπτύχου Οὐλύμποιο
ἀντομένη κατέρυκε, Διὸς δέ σφʼ ἔννεπε μῦθον·
πῇ μέματον; τί σφῶϊν ἐνὶ φρεσὶ μαίνεται ἦτορ;
οὐκ ἐάᾳ Κρονίδης ἐπαμυνέμεν Ἀργείοισιν.
ὧδε γὰρ ἠπείλησε Κρόνου πάϊς, ᾗ τελέει περ,
γυιώσειν μὲν σφῶϊν ὑφʼ ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
αὐτὰς δʼ ἐκ δίφρου βαλέειν κατά θʼ ἅρματα ἄξειν·
οὐδέ κεν ἐς δεκάτους περιτελλομένους ἐνιαυτοὺς
ἕλκεʼ ἀπαλθήσεσθον, ἅ κεν μάρπτῃσι κεραυνός·
ὄφρα ἰδῇς γλαυκῶπι ὅτʼ ἂν σῷ πατρὶ μάχηαι.
Ἥρῃ δʼ οὔ τι τόσον νεμεσίζεται οὐδὲ χολοῦται·
αἰεὶ γάρ οἱ ἔωθεν ἐνικλᾶν ὅττι κεν εἴπῃ·
ἀλλὰ σύ γʼ αἰνοτάτη κύον ἀδεὲς εἰ ἐτεόν γε
τολμήσεις Διὸς ἄντα πελώριον ἔγχος ἀεῖραι.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
αὐτὰρ Ἀθηναίην Ἥρη πρὸς μῦθον ἔειπεν·
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος, οὐκέτʼ ἔγωγε
νῶϊ ἐῶ Διὸς ἄντα βροτῶν ἕνεκα πτολεμίζειν·
τῶν ἄλλος μὲν ἀποφθίσθω, ἄλλος δὲ βιώτω,
ὅς κε τύχῃ· κεῖνος δὲ τὰ ἃ φρονέων ἐνὶ θυμῷ
Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι δικαζέτω, ὡς ἐπιεικές.
ὣς ἄρα φωνήσασα πάλιν τρέπε μώνυχας ἵππους·
τῇσιν δʼ Ὧραι μὲν λῦσαν καλλίτριχας ἵππους,
καὶ τοὺς μὲν κατέδησαν ἐπʼ ἀμβροσίῃσι κάπῃσιν,
ἅρματα δʼ ἔκλιναν πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα·
αὐταὶ δὲ χρυσέοισιν ἐπὶ κλισμοῖσι κάθιζον
μίγδʼ ἄλλοισι θεοῖσι, φίλον τετιημέναι ἦτορ.
Ζεὺς δὲ πατὴρ Ἴδηθεν ἐΰτροχον ἅρμα καὶ ἵππους
Οὔλυμπον δὲ δίωκε, θεῶν δʼ ἐξίκετο θώκους.
τῷ δὲ καὶ ἵππους μὲν λῦσε κλυτὸς ἐννοσίγαιος,
ἅρματα δʼ ἂμ βωμοῖσι τίθει κατὰ λῖτα πετάσσας·
αὐτὸς δὲ χρύσειον ἐπὶ θρόνον εὐρύοπα Ζεὺς
ἕζετο, τῷ δʼ ὑπὸ ποσσὶ μέγας πελεμίζετʼ Ὄλυμπος.
αἳ δʼ οἶαι Διὸς ἀμφὶς Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
ἥσθην, οὐδέ τί μιν προσεφώνεον οὐδʼ ἐρέοντο·
αὐτὰρ ὃ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ φώνησέν τε·
τίφθʼ οὕτω τετίησθον Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη;
οὐ μέν θην κάμετόν γε μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
ὀλλῦσαι Τρῶας, τοῖσιν κότον αἰνὸν ἔθεσθε.
πάντως, οἷον ἐμόν γε μένος καὶ χεῖρες ἄαπτοι,
οὐκ ἄν με τρέψειαν ὅσοι θεοί εἰσʼ ἐν Ὀλύμπῳ.
σφῶϊν δὲ πρίν περ τρόμος ἔλλαβε φαίδιμα γυῖα
πρὶν πόλεμόν τε ἰδεῖν πολέμοιό τε μέρμερα ἔργα.
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δέ κεν τετελεσμένον ἦεν·
οὐκ ἂν ἐφʼ ὑμετέρων ὀχέων πληγέντε κεραυνῷ
ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἵκεσθον, ἵνʼ ἀθανάτων ἕδος ἐστίν.
ὣς ἔφαθʼ, αἳ δʼ ἐπέμυξαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη·
πλησίαι αἵ γʼ ἥσθην, κακὰ δὲ Τρώεσσι μεδέσθην.
ἤτοι Ἀθηναίη ἀκέων ἦν οὐδέ τι εἶπε
σκυζομένη Διὶ πατρί, χόλος δέ μιν ἄγριος ᾕρει·
Ἥρῃ δʼ οὐκ ἔχαδε στῆθος χόλον, ἀλλὰ προσηύδα·
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
εὖ νυ καὶ ἡμεῖς ἴδμεν ὅ τοι σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν·
ἀλλʼ ἔμπης Δαναῶν ὀλοφυρόμεθʼ αἰχμητάων,
οἵ κεν δὴ κακὸν οἶτον ἀναπλήσαντες ὄλωνται.
ἀλλʼ ἤτοι πολέμου μὲν ἀφεξόμεθʼ, εἰ σὺ κελεύεις·
βουλὴν δʼ Ἀργείοις ὑποθησόμεθʼ ἥ τις ὀνήσει,
ὡς μὴ πάντες ὄλωνται ὀδυσσαμένοιο τεοῖο.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
ἠοῦς δὴ καὶ μᾶλλον ὑπερμενέα Κρονίωνα
ὄψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα, βοῶπις πότνια Ἥρη
ὀλλύντʼ Ἀργείων πουλὺν στρατὸν αἰχμητάων·
οὐ γὰρ πρὶν πολέμου ἀποπαύσεται ὄβριμος Ἕκτωρ
πρὶν ὄρθαι παρὰ ναῦφι ποδώκεα Πηλεΐωνα,
ἤματι τῷ ὅτʼ ἂν οἳ μὲν ἐπὶ πρύμνῃσι μάχωνται
στείνει ἐν αἰνοτάτῳ περὶ Πατρόκλοιο θανόντος·
ὣς γὰρ θέσφατόν ἐστι· σέθεν δʼ ἐγὼ οὐκ ἀλεγίζω
χωομένης, οὐδʼ εἴ κε τὰ νείατα πείραθʼ ἵκηαι
γαίης καὶ πόντοιο, ἵνʼ Ἰάπετός τε Κρόνος τε
ἥμενοι οὔτʼ αὐγῇς Ὑπερίονος Ἠελίοιο
τέρποντʼ οὔτʼ ἀνέμοισι, βαθὺς δέ τε Τάρταρος ἀμφίς·
οὐδʼ ἢν ἔνθʼ ἀφίκηαι ἀλωμένη, οὔ σευ ἔγωγε
σκυζομένης ἀλέγω, ἐπεὶ οὐ σέο κύντερον ἄλλο.
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη λευκώλενος Ἥρη.
ἐν δʼ ἔπεσʼ Ὠκεανῷ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο
ἕλκον νύκτα μέλαιναν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.
Τρωσὶν μέν ῥʼ ἀέκουσιν ἔδυ φάος, αὐτὰρ Ἀχαιοῖς
ἀσπασίη τρίλλιστος ἐπήλυθε νὺξ ἐρεβεννή.
Τρώων αὖτʼ ἀγορὴν ποιήσατο φαίδιμος Ἕκτωρ
νόσφι νεῶν ἀγαγὼν ποταμῷ ἔπι δινήεντι,
ἐν καθαρῷ ὅθι δὴ νεκύων διεφαίνετο χῶρος.
ἐξ ἵππων δʼ ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα μῦθον ἄκουον
τόν ῥʼ Ἕκτωρ ἀγόρευε Διῒ φίλος· ἐν δʼ ἄρα χειρὶ
ἔγχος ἔχʼ ἑνδεκάπηχυ· πάροιθε δὲ λάμπετο δουρὸς
αἰχμὴ χαλκείη, περὶ δὲ χρύσεος θέε πόρκης,
τῷ ὅ γʼ ἐρεισάμενος ἔπεα Τρώεσσι μετηύδα·
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδʼ ἐπίκουροι·
νῦν ἐφάμην νῆάς τʼ ὀλέσας καὶ πάντας Ἀχαιοὺς
ἂψ ἀπονοστήσειν προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν·
ἀλλὰ πρὶν κνέφας ἦλθε, τὸ νῦν ἐσάωσε μάλιστα
Ἀργείους καὶ νῆας ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης.
ἀλλʼ ἤτοι νῦν μὲν πειθώμεθα νυκτὶ μελαίνῃ
δόρπά τʼ ἐφοπλισόμεσθα· ἀτὰρ καλλίτριχας ἵππους
λύσαθʼ ὑπὲξ ὀχέων, παρὰ δέ σφισι βάλλετʼ ἐδωδήν·
ἐκ πόλιος δʼ ἄξεσθε βόας καὶ ἴφια μῆλα
καρπαλίμως, οἶνον δὲ μελίφρονα οἰνίζεσθε
σῖτόν τʼ ἐκ μεγάρων, ἐπὶ δὲ ξύλα πολλὰ λέγεσθε,
ὥς κεν παννύχιοι μέσφʼ ἠοῦς ἠριγενείης
καίωμεν πυρὰ πολλά, σέλας δʼ εἰς οὐρανὸν ἵκῃ,
μή πως καὶ διὰ νύκτα κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
φεύγειν ὁρμήσωνται ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης.
μὴ μὰν ἀσπουδί γε νεῶν ἐπιβαῖεν ἕκηλοι,
ἀλλʼ ὥς τις τούτων γε βέλος καὶ οἴκοθι πέσσῃ
βλήμενος ἢ ἰῷ ἢ ἔγχεϊ ὀξυόεντι
νηὸς ἐπιθρῴσκων, ἵνα τις στυγέῃσι καὶ ἄλλος
Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα.
κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ Διῒ φίλοι ἀγγελλόντων
παῖδας πρωθήβας πολιοκροτάφους τε γέροντας
λέξασθαι περὶ ἄστυ θεοδμήτων ἐπὶ πύργων·
θηλύτεραι δὲ γυναῖκες ἐνὶ μεγάροισιν ἑκάστη
πῦρ μέγα καιόντων· φυλακὴ δέ τις ἔμπεδος ἔστω
μὴ λόχος εἰσέλθῃσι πόλιν λαῶν ἀπεόντων.
ὧδʼ ἔστω Τρῶες μεγαλήτορες ὡς ἀγορεύω·
μῦθος δʼ ὃς μὲν νῦν ὑγιὴς εἰρημένος ἔστω,
τὸν δʼ ἠοῦς Τρώεσσι μεθʼ ἱπποδάμοις ἀγορεύσω.
ἔλπομαι εὐχόμενος Διί τʼ ἄλλοισίν τε θεοῖσιν
ἐξελάαν ἐνθένδε κύνας κηρεσσιφορήτους,
οὓς κῆρες φορέουσι μελαινάων ἐπὶ νηῶν.
ἀλλʼ ἤτοι ἐπὶ νυκτὶ φυλάξομεν ἡμέας αὐτούς,
πρῶϊ δʼ ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
εἴσομαι εἴ κέ μʼ ὁ Τυδεΐδης κρατερὸς Διομήδης
πὰρ νηῶν πρὸς τεῖχος ἀπώσεται, ἤ κεν ἐγὼ τὸν
χαλκῷ δῃώσας ἔναρα βροτόεντα φέρωμαι.
αὔριον ἣν ἀρετὴν διαείσεται, εἴ κʼ ἐμὸν ἔγχος
μείνῃ ἐπερχόμενον· ἀλλʼ ἐν πρώτοισιν ὀΐω
κείσεται οὐτηθείς, πολέες δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἑταῖροι
ἠελίου ἀνιόντος ἐς αὔριον· εἰ γὰρ ἐγὼν ὣς
εἴην ἀθάνατος καὶ ἀγήρως ἤματα πάντα,
τιοίμην δʼ ὡς τίετʼ Ἀθηναίη καὶ Ἀπόλλων,
ὡς νῦν ἡμέρη ἥδε κακὸν φέρει Ἀργείοισιν.
ὣς Ἕκτωρ ἀγόρευʼ, ἐπὶ δὲ Τρῶες κελάδησαν.
οἳ δʼ ἵππους μὲν λῦσαν ὑπὸ ζυγοῦ ἱδρώοντας,
δῆσαν δʼ ἱμάντεσσι παρʼ ἅρμασιν οἷσιν ἕκαστος·
ἐκ πόλιος δʼ ἄξοντο βόας καὶ ἴφια μῆλα
καρπαλίμως, οἶνον δὲ μελίφρονα οἰνίζοντο,
σῖτόν τʼ ἐκ μεγάρων, ἐπὶ δὲ ξύλα πολλὰ λέγοντο.
ἔρδον δ’ ἀθανάτοισι τεληέσσας ἑκατόμβας
κνίσην δʼ ἐκ πεδίου ἄνεμοι φέρον οὐρανὸν εἴσω.
ἡδεῖαν· τῆς δ’ οὔ τι θεοὶ μάκαρες δατέοντο,
οὐδ’ ἔθελον· μάλα γάρ σφιν ἀπήχθετο Ἴλιος ἱρή,
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο
οἳ δὲ μέγα φρονέοντες ἐπὶ πτολέμοιο γεφύρας
εἴατο παννύχιοι, πυρὰ δέ σφισι καίετο πολλά.
ὡς δʼ ὅτʼ ἐν οὐρανῷ ἄστρα φαεινὴν ἀμφὶ σελήνην
φαίνετʼ ἀριπρεπέα, ὅτε τʼ ἔπλετο νήνεμος αἰθήρ·
ἔκ τʼ ἔφανεν πᾶσαι σκοπιαὶ καὶ πρώονες ἄκροι
καὶ νάπαι· οὐρανόθεν δʼ ἄρʼ ὑπερράγη ἄσπετος αἰθήρ,
πάντα δὲ εἴδεται ἄστρα, γέγηθε δέ τε φρένα ποιμήν·
τόσσα μεσηγὺ νεῶν ἠδὲ Ξάνθοιο ῥοάων
Τρώων καιόντων πυρὰ φαίνετο Ἰλιόθι πρό.
χίλιʼ ἄρʼ ἐν πεδίῳ πυρὰ καίετο, πὰρ δὲ ἑκάστῳ
εἴατο πεντήκοντα σέλᾳ πυρὸς αἰθομένοιο.
ἵπποι δὲ κρῖ λευκὸν ἐρεπτόμενοι καὶ ὀλύρας
ἑσταότες παρʼ ὄχεσφιν ἐΰθρονον Ἠῶ μίμνον.

### Book 9

ὣς οἱ μὲν Τρῶες φυλακὰς ἔχον· αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
θεσπεσίη ἔχε φύζα φόβου κρυόεντος ἑταίρη,
πένθεϊ δʼ ἀτλήτῳ βεβολήατο πάντες ἄριστοι.
ὡς δʼ ἄνεμοι δύο πόντον ὀρίνετον ἰχθυόεντα
Βορέης καὶ Ζέφυρος, τώ τε Θρῄκηθεν ἄητον
ἐλθόντʼ ἐξαπίνης· ἄμυδις δέ τε κῦμα κελαινὸν
κορθύεται, πολλὸν δὲ παρὲξ ἅλα φῦκος ἔχευεν·
ὣς ἐδαΐζετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
Ἀτρεΐδης δʼ ἄχεϊ μεγάλῳ βεβολημένος ἦτορ
φοίτα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κελεύων
κλήδην εἰς ἀγορὴν κικλήσκειν ἄνδρα ἕκαστον,
μὴ δὲ βοᾶν· αὐτὸς δὲ μετὰ πρώτοισι πονεῖτο.
ἷζον δʼ εἰν ἀγορῇ τετιηότες· ἂν δʼ Ἀγαμέμνων
ἵστατο δάκρυ χέων ὥς τε κρήνη μελάνυδρος
ἥ τε κατʼ αἰγίλιπος πέτρης δνοφερὸν χέει ὕδωρ·
ὣς ὃ βαρὺ στενάχων ἔπεʼ Ἀργείοισι μετηύδα·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
Ζεύς με μέγα Κρονίδης ἄτῃ ἐνέδησε βαρείῃ
σχέτλιος, ὃς τότε μέν μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν
Ἴλιον ἐκπέρσαντʼ εὐτείχεον ἀπονέεσθαι,
νῦν δὲ κακὴν ἀπάτην βουλεύσατο, καί με κελεύει
δυσκλέα Ἄργος ἱκέσθαι, ἐπεὶ πολὺν ὤλεσα λαόν.
οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον εἶναι,
ὃς δὴ πολλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα
ἠδʼ ἔτι καὶ λύσει· τοῦ γὰρ κράτος ἐστὶ μέγιστον.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες·
φεύγωμεν σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·
οὐ γὰρ ἔτι Τροίην αἱρήσομεν εὐρυάγυιαν.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
δὴν δʼ ἄνεῳ ἦσαν τετιηότες υἷες Ἀχαιῶν·
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
Ἀτρεΐδη σοὶ πρῶτα μαχήσομαι ἀφραδέοντι,
ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἀγορῇ· σὺ δὲ μή τι χολωθῇς.
ἀλκὴν μέν μοι πρῶτον ὀνείδισας ἐν Δαναοῖσι
φὰς ἔμεν ἀπτόλεμον καὶ ἀνάλκιδα· ταῦτα δὲ πάντα
ἴσασʼ Ἀργείων ἠμὲν νέοι ἠδὲ γέροντες.
σοὶ δὲ διάνδιχα δῶκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω·
σκήπτρῳ μέν τοι δῶκε τετιμῆσθαι περὶ πάντων,
ἀλκὴν δʼ οὔ τοι δῶκεν, ὅ τε κράτος ἐστὶ μέγιστον.
δαιμόνιʼ οὕτω που μάλα ἔλπεαι υἷας Ἀχαιῶν
ἀπτολέμους τʼ ἔμεναι καὶ ἀνάλκιδας ὡς ἀγορεύεις;
εἰ δέ τοι αὐτῷ θυμὸς ἐπέσσυται ὥς τε νέεσθαι
ἔρχεο· πάρ τοι ὁδός, νῆες δέ τοι ἄγχι θαλάσσης
ἑστᾶσʼ, αἵ τοι ἕποντο Μυκήνηθεν μάλα πολλαί.
ἀλλʼ ἄλλοι μενέουσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
εἰς ὅ κέ περ Τροίην διαπέρσομεν. εἰ δὲ καὶ αὐτοὶ
φευγόντων σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·
νῶϊ δʼ ἐγὼ Σθένελός τε μαχησόμεθʼ εἰς ὅ κε τέκμωρ
Ἰλίου εὕρωμεν· σὺν γὰρ θεῷ εἰλήλουθμεν.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπίαχον υἷες Ἀχαιῶν
μῦθον ἀγασσάμενοι Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
τοῖσι δʼ ἀνιστάμενος μετεφώνεεν ἱππότα Νέστωρ·
Τυδεΐδη περὶ μὲν πολέμῳ ἔνι καρτερός ἐσσι,
καὶ βουλῇ μετὰ πάντας ὁμήλικας ἔπλευ ἄριστος.
οὔ τίς τοι τὸν μῦθον ὀνόσσεται ὅσσοι Ἀχαιοί,
οὐδὲ πάλιν ἐρέει· ἀτὰρ οὐ τέλος ἵκεο μύθων.
ἦ μὲν καὶ νέος ἐσσί, ἐμὸς δέ κε καὶ πάϊς εἴης
ὁπλότατος γενεῆφιν· ἀτὰρ πεπνυμένα βάζεις
Ἀργείων βασιλῆας, ἐπεὶ κατὰ μοῖραν ἔειπες.
ἀλλʼ ἄγʼ ἐγών, ὃς σεῖο γεραίτερος εὔχομαι εἶναι,
ἐξείπω καὶ πάντα διίξομαι· οὐδέ κέ τίς μοι
μῦθον ἀτιμήσειʼ, οὐδὲ κρείων Ἀγαμέμνων.
ἀφρήτωρ ἀθέμιστος ἀνέστιός ἐστιν ἐκεῖνος
ὃς πολέμου ἔραται ἐπιδημίου ὀκρυόεντος.
ἀλλʼ ἤτοι νῦν μὲν πειθώμεθα νυκτὶ μελαίνῃ
δόρπά τʼ ἐφοπλισόμεσθα· φυλακτῆρες δὲ ἕκαστοι
λεξάσθων παρὰ τάφρον ὀρυκτὴν τείχεος ἐκτός.
κούροισιν μὲν ταῦτʼ ἐπιτέλλομαι· αὐτὰρ ἔπειτα
Ἀτρεΐδη σὺ μὲν ἄρχε· σὺ γὰρ βασιλεύτατός ἐσσι.
δαίνυ δαῖτα γέρουσιν· ἔοικέ τοι, οὔ τοι ἀεικές.
πλεῖαί τοι οἴνου κλισίαι, τὸν νῆες Ἀχαιῶν
ἠμάτιαι Θρῄκηθεν ἐπʼ εὐρέα πόντον ἄγουσι·
πᾶσά τοί ἐσθʼ ὑποδεξίη, πολέεσσι δʼ ἀνάσσεις.
πολλῶν δʼ ἀγρομένων τῷ πείσεαι ὅς κεν ἀρίστην
βουλὴν βουλεύσῃ· μάλα δὲ χρεὼ πάντας Ἀχαιοὺς
ἐσθλῆς καὶ πυκινῆς, ὅτι δήϊοι ἐγγύθι νηῶν
καίουσιν πυρὰ πολλά· τίς ἂν τάδε γηθήσειε;
νὺξ δʼ ἧδʼ ἠὲ διαρραίσει στρατὸν ἠὲ σαώσει.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο.
ἐκ δὲ φυλακτῆρες σὺν τεύχεσιν ἐσσεύοντο
ἀμφί τε Νεστορίδην Θρασυμήδεα ποιμένα λαῶν,
ἠδʼ ἀμφʼ Ἀσκάλαφον καὶ Ἰάλμενον υἷας Ἄρηος
ἀμφί τε Μηριόνην Ἀφαρῆά τε Δηΐπυρόν τε,
ἠδʼ ἀμφὶ Κρείοντος υἱὸν Λυκομήδεα δῖον.
ἕπτʼ ἔσαν ἡγεμόνες φυλάκων, ἑκατὸν δὲ ἑκάστῳ
κοῦροι ἅμα στεῖχον δολίχʼ ἔγχεα χερσὶν ἔχοντες·
κὰδ δὲ μέσον τάφρου καὶ τείχεος ἷζον ἰόντες·
ἔνθα δὲ πῦρ κήαντο, τίθεντο δὲ δόρπα ἕκαστος.
Ἀτρεΐδης δὲ γέροντας ἀολλέας ἦγεν Ἀχαιῶν
ἐς κλισίην, παρὰ δέ σφι τίθει μενοεικέα δαῖτα.
οἳ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
τοῖς ὁ γέρων πάμπρωτος ὑφαίνειν ἤρχετο μῆτιν
Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή·
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
ἐν σοὶ μὲν λήξω, σέο δʼ ἄρξομαι, οὕνεκα πολλῶν
λαῶν ἐσσι ἄναξ καί τοι Ζεὺς ἐγγυάλιξε
σκῆπτρόν τʼ ἠδὲ θέμιστας, ἵνά σφισι βουλεύῃσθα.
τώ σε χρὴ περὶ μὲν φάσθαι ἔπος ἠδʼ ἐπακοῦσαι,
κρηῆναι δὲ καὶ ἄλλῳ, ὅτʼ ἄν τινα θυμὸς ἀνώγῃ
εἰπεῖν εἰς ἀγαθόν· σέο δʼ ἕξεται ὅττί κεν ἄρχῃ.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.
οὐ γάρ τις νόον ἄλλος ἀμείνονα τοῦδε νοήσει
οἷον ἐγὼ νοέω ἠμὲν πάλαι ἠδʼ ἔτι καὶ νῦν
ἐξ ἔτι τοῦ ὅτε διογενὲς Βρισηΐδα κούρην
χωομένου Ἀχιλῆος ἔβης κλισίηθεν ἀπούρας
οὔ τι καθʼ ἡμέτερόν γε νόον· μάλα γάρ τοι ἔγωγε
πόλλʼ ἀπεμυθεόμην· σὺ δὲ σῷ μεγαλήτορι θυμῷ
εἴξας ἄνδρα φέριστον, ὃν ἀθάνατοί περ ἔτισαν,
ἠτίμησας, ἑλὼν γὰρ ἔχεις γέρας· ἀλλʼ ἔτι καὶ νῦν
φραζώμεσθʼ ὥς κέν μιν ἀρεσσάμενοι πεπίθωμεν
δώροισίν τʼ ἀγανοῖσιν ἔπεσσί τε μειλιχίοισι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ὦ γέρον οὔ τι ψεῦδος ἐμὰς ἄτας κατέλεξας·
ἀασάμην, οὐδʼ αὐτὸς ἀναίνομαι. ἀντί νυ πολλῶν
λαῶν ἐστὶν ἀνὴρ ὅν τε Ζεὺς κῆρι φιλήσῃ,
ὡς νῦν τοῦτον ἔτισε, δάμασσε δὲ λαὸν Ἀχαιῶν.
ἀλλʼ ἐπεὶ ἀασάμην φρεσὶ λευγαλέῃσι πιθήσας,
ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι δόμεναί τʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα.
ὑμῖν δʼ ἐν πάντεσσι περικλυτὰ δῶρʼ ὀνομήνω
ἕπτʼ ἀπύρους τρίποδας, δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα,
αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δʼ ἵππους
πηγοὺς ἀθλοφόρους, οἳ ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.
οὔ κεν ἀλήϊος εἴη ἀνὴρ ᾧ τόσσα γένοιτο,
οὐδέ κεν ἀκτήμων ἐριτίμοιο χρυσοῖο,
ὅσσά μοι ἠνείκαντο ἀέθλια μώνυχες ἵπποι.
δώσω δʼ ἑπτὰ γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
Λεσβίδας, ἃς ὅτε Λέσβον ἐϋκτιμένην ἕλεν αὐτὸς
ἐξελόμην, αἳ κάλλει ἐνίκων φῦλα γυναικῶν.
τὰς μέν οἱ δώσω, μετὰ δʼ ἔσσεται ἣν τότʼ ἀπηύρων
κούρη Βρισῆος· ἐπὶ δὲ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι
μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι,
ἣ θέμις ἀνθρώπων πέλει ἀνδρῶν ἠδὲ γυναικῶν.
ταῦτα μὲν αὐτίκα πάντα παρέσσεται· εἰ δέ κεν αὖτε
ἄστυ μέγα Πριάμοιο θεοὶ δώωσʼ ἀλαπάξαι,
νῆα ἅλις χρυσοῦ καὶ χαλκοῦ νηησάσθω
εἰσελθών, ὅτε κεν δατεώμεθα ληΐδʼ Ἀχαιοί,
Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐείκοσιν αὐτὸς ἑλέσθω,
αἴ κε μετʼ Ἀργείην Ἑλένην κάλλισται ἔωσιν.
εἰ δέ κεν Ἄργος ἱκοίμεθʼ Ἀχαιϊκὸν οὖθαρ ἀρούρης
γαμβρός κέν μοι ἔοι· τίσω δέ μιν ἶσον Ὀρέστῃ,
ὅς μοι τηλύγετος τρέφεται θαλίῃ ἔνι πολλῇ.
τρεῖς δέ μοί εἰσι θύγατρες ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ
Χρυσόθεμις καὶ Λαοδίκη καὶ Ἰφιάνασσα,
τάων ἥν κʼ ἐθέλῃσι φίλην ἀνάεδνον ἀγέσθω
πρὸς οἶκον Πηλῆος· ἐγὼ δʼ ἐπὶ μείλια δώσω
πολλὰ μάλʼ, ὅσσʼ οὔ πώ τις ἑῇ ἐπέδωκε θυγατρί·
ἑπτὰ δέ οἱ δώσω εὖ ναιόμενα πτολίεθρα
Καρδαμύλην Ἐνόπην τε καὶ Ἱρὴν ποιήεσσαν
Φηράς τε ζαθέας ἠδʼ Ἄνθειαν βαθύλειμον
καλήν τʼ Αἴπειαν καὶ Πήδασον ἀμπελόεσσαν.
πᾶσαι δʼ ἐγγὺς ἁλός, νέαται Πύλου ἠμαθόεντος·
ἐν δʼ ἄνδρες ναίουσι πολύρρηνες πολυβοῦται,
οἵ κέ ἑ δωτίνῃσι θεὸν ὣς τιμήσουσι
καί οἱ ὑπὸ σκήπτρῳ λιπαρὰς τελέουσι θέμιστας.
ταῦτά κέ οἱ τελέσαιμι μεταλήξαντι χόλοιο.
δμηθήτω· Ἀΐδης τοι ἀμείλιχος ἠδʼ ἀδάμαστος,
τοὔνεκα καί τε βροτοῖσι θεῶν ἔχθιστος ἁπάντων·
καί μοι ὑποστήτω ὅσσον βασιλεύτερός εἰμι
ἠδʼ ὅσσον γενεῇ προγενέστερος εὔχομαι εἶναι.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
δῶρα μὲν οὐκέτʼ ὀνοστὰ διδοῖς Ἀχιλῆϊ ἄνακτι·
ἀλλʼ ἄγετε κλητοὺς ὀτρύνομεν, οἵ κε τάχιστα
ἔλθωσʼ ἐς κλισίην Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος.
εἰ δʼ ἄγε τοὺς ἂν ἐγὼ ἐπιόψομαι οἳ δὲ πιθέσθων.
Φοῖνιξ μὲν πρώτιστα Διῒ φίλος ἡγησάσθω,
αὐτὰρ ἔπειτʼ Αἴας τε μέγας καὶ δῖος Ὀδυσσεύς·
κηρύκων δʼ Ὀδίος τε καὶ Εὐρυβάτης ἅμʼ ἑπέσθων.
φέρτε δὲ χερσὶν ὕδωρ, εὐφημῆσαί τε κέλεσθε,
ὄφρα Διὶ Κρονίδῃ ἀρησόμεθʼ, αἴ κʼ ἐλεήσῃ.
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ἑαδότα μῦθον ἔειπεν.
αὐτίκα κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,
κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,
νώμησαν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν.
αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,
ὁρμῶντʼ ἐκ κλισίης Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο.
τοῖσι δὲ πόλλʼ ἐπέτελλε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ
δενδίλλων ἐς ἕκαστον, Ὀδυσσῆϊ δὲ μάλιστα,
πειρᾶν ὡς πεπίθοιεν ἀμύμονα Πηλεΐωνα.
τὼ δὲ βάτην παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
πολλὰ μάλʼ εὐχομένω γαιηόχῳ ἐννοσιγαίῳ
ῥηϊδίως πεπιθεῖν μεγάλας φρένας Αἰακίδαο.
Μυρμιδόνων δʼ ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθην,
τὸν δʼ εὗρον φρένα τερπόμενον φόρμιγγι λιγείῃ
καλῇ δαιδαλέῃ, ἐπὶ δʼ ἀργύρεον ζυγὸν ἦεν,
τὴν ἄρετʼ ἐξ ἐνάρων πόλιν Ἠετίωνος ὀλέσσας·
τῇ ὅ γε θυμὸν ἔτερπεν, ἄειδε δʼ ἄρα κλέα ἀνδρῶν.
Πάτροκλος δέ οἱ οἶος ἐναντίος ἧστο σιωπῇ,
δέγμενος Αἰακίδην ὁπότε λήξειεν ἀείδων,
τὼ δὲ βάτην προτέρω, ἡγεῖτο δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,
στὰν δὲ πρόσθʼ αὐτοῖο· ταφὼν δʼ ἀνόρουσεν Ἀχιλλεὺς
αὐτῇ σὺν φόρμιγγι λιπὼν ἕδος ἔνθα θάασσεν.
ὣς δʼ αὔτως Πάτροκλος, ἐπεὶ ἴδε φῶτας, ἀνέστη.
τὼ καὶ δεικνύμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
χαίρετον· ἦ φίλοι ἄνδρες ἱκάνετον ἦ τι μάλα χρεώ,
οἵ μοι σκυζομένῳ περ Ἀχαιῶν φίλτατοί ἐστον.
ὣς ἄρα φωνήσας προτέρω ἄγε δῖος Ἀχιλλεύς,
εἷσεν δʼ ἐν κλισμοῖσι τάπησί τε πορφυρέοισιν.
αἶψα δὲ Πάτροκλον προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
μείζονα δὴ κρητῆρα Μενοιτίου υἱὲ καθίστα,
ζωρότερον δὲ κέραιε, δέπας δʼ ἔντυνον ἑκάστῳ·
οἳ γὰρ φίλτατοι ἄνδρες ἐμῷ ὑπέασι μελάθρῳ.
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθʼ ἑταίρῳ.
αὐτὰρ ὅ γε κρεῖον μέγα κάββαλεν ἐν πυρὸς αὐγῇ,
ἐν δʼ ἄρα νῶτον ἔθηκʼ ὄϊος καὶ πίονος αἰγός,
ἐν δὲ συὸς σιάλοιο ῥάχιν τεθαλυῖαν ἀλοιφῇ.
τῷ δʼ ἔχεν Αὐτομέδων, τάμνεν δʼ ἄρα δῖος Ἀχιλλεύς.
καὶ τὰ μὲν εὖ μίστυλλε καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειρε,
πῦρ δὲ Μενοιτιάδης δαῖεν μέγα ἰσόθεος φώς.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ πῦρ ἐκάη καὶ φλὸξ ἐμαράνθη,
ἀνθρακιὴν στορέσας ὀβελοὺς ἐφύπερθε τάνυσσε,
πάσσε δʼ ἁλὸς θείοιο κρατευτάων ἐπαείρας.
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ὤπτησε καὶ εἰν ἐλεοῖσιν ἔχευε,
Πάτροκλος μὲν σῖτον ἑλὼν ἐπένειμε τραπέζῃ
καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἀτὰρ κρέα νεῖμεν Ἀχιλλεύς.
αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος θείοιο
τοίχου τοῦ ἑτέροιο, θεοῖσι δὲ θῦσαι ἀνώγει
Πάτροκλον ὃν ἑταῖρον· ὃ δʼ ἐν πυρὶ βάλλε θυηλάς.
οἳ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
νεῦσʼ Αἴας Φοίνικι· νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,
πλησάμενος δʼ οἴνοιο δέπας δείδεκτʼ Ἀχιλῆα·
χαῖρʼ Ἀχιλεῦ· δαιτὸς μὲν ἐΐσης οὐκ ἐπιδευεῖς
ἠμὲν ἐνὶ κλισίῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
ἠδὲ καὶ ἐνθάδε νῦν, πάρα γὰρ μενοεικέα πολλὰ
δαίνυσθʼ· ἀλλʼ οὐ δαιτὸς ἐπηράτου ἔργα μέμηλεν,
ἀλλὰ λίην μέγα πῆμα διοτρεφὲς εἰσορόωντες
δείδιμεν· ἐν δοιῇ δὲ σαωσέμεν ἢ ἀπολέσθαι
νῆας ἐϋσσέλμους, εἰ μὴ σύ γε δύσεαι ἀλκήν.
ἐγγὺς γὰρ νηῶν καὶ τείχεος αὖλιν ἔθεντο
Τρῶες ὑπέρθυμοι τηλεκλειτοί τʼ ἐπίκουροι
κηάμενοι πυρὰ πολλὰ κατὰ στρατόν, οὐδʼ ἔτι φασὶ
σχήσεσθʼ, ἀλλʼ ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι.
Ζεὺς δέ σφι Κρονίδης ἐνδέξια σήματα φαίνων
ἀστράπτει· Ἕκτωρ δὲ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων
μαίνεται ἐκπάγλως πίσυνος Διί, οὐδέ τι τίει
ἀνέρας οὐδὲ θεούς· κρατερὴ δέ ἑ λύσσα δέδυκεν.
ἀρᾶται δὲ τάχιστα φανήμεναι Ἠῶ δῖαν·
στεῦται γὰρ νηῶν ἀποκόψειν ἄκρα κόρυμβα
αὐτάς τʼ ἐμπρήσειν μαλεροῦ πυρός, αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
δῃώσειν παρὰ τῇσιν ὀρινομένους ὑπὸ καπνοῦ.
ταῦτʼ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα, μή οἱ ἀπειλὰς
ἐκτελέσωσι θεοί, ἡμῖν δὲ δὴ αἴσιμον εἴη
φθίσθαι ἐνὶ Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος ἱπποβότοιο.
ἀλλʼ ἄνα εἰ μέμονάς γε καὶ ὀψέ περ υἷας Ἀχαιῶν
τειρομένους ἐρύεσθαι ὑπὸ Τρώων ὀρυμαγδοῦ.
αὐτῷ τοι μετόπισθʼ ἄχος ἔσσεται, οὐδέ τι μῆχος
ῥεχθέντος κακοῦ ἔστʼ ἄκος εὑρεῖν· ἀλλὰ πολὺ πρὶν
φράζευ ὅπως Δαναοῖσιν ἀλεξήσεις κακὸν ἦμαρ.
ὦ πέπον ἦ μὲν σοί γε πατὴρ ἐπετέλλετο Πηλεὺς
ἤματι τῷ ὅτε σʼ ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε·
τέκνον ἐμὸν κάρτος μὲν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
δώσουσʼ αἴ κʼ ἐθέλωσι, σὺ δὲ μεγαλήτορα θυμὸν
ἴσχειν ἐν στήθεσσι· φιλοφροσύνη γὰρ ἀμείνων·
ληγέμεναι δʼ ἔριδος κακομηχάνου, ὄφρά σε μᾶλλον
τίωσʼ Ἀργείων ἠμὲν νέοι ἠδὲ γέροντες.
ὣς ἐπέτελλʼ ὃ γέρων, σὺ δὲ λήθεαι· ἀλλʼ ἔτι καὶ νῦν
παύεʼ, ἔα δὲ χόλον θυμαλγέα· σοὶ δʼ Ἀγαμέμνων
ἄξια δῶρα δίδωσι μεταλήξαντι χόλοιο.
εἰ δὲ σὺ μέν μευ ἄκουσον, ἐγὼ δέ κέ τοι καταλέξω
ὅσσά τοι ἐν κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῶρʼ Ἀγαμέμνων·
ἕπτʼ ἀπύρους τρίποδας, δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα,
αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δʼ ἵππους
πηγοὺς ἀθλοφόρους, οἳ ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.
οὔ κεν ἀλήϊος εἴη ἀνὴρ ᾧ τόσσα γένοιτο
οὐδέ κεν ἀκτήμων ἐριτίμοιο χρυσοῖο,
ὅσσʼ Ἀγαμέμνονος ἵπποι ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.
δώσει δʼ ἑπτὰ γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
Λεσβίδας, ἃς ὅτε Λέσβον ἐϋκτιμένην ἕλες αὐτὸς
ἐξέλεθʼ, αἳ τότε κάλλει ἐνίκων φῦλα γυναικῶν.
τὰς μέν τοι δώσει, μετὰ δʼ ἔσσεται ἣν τότʼ ἀπηύρα
κούρη Βρισῆος· ἐπὶ δὲ μέγαν ὅρκον ὀμεῖται
μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι
ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤτʼ ἀνδρῶν ἤτε γυναικῶν.
ταῦτα μὲν αὐτίκα πάντα παρέσσεται· εἰ δέ κεν αὖτε
ἄστυ μέγα Πριάμοιο θεοὶ δώωσʼ ἀλαπάξαι,
νῆα ἅλις χρυσοῦ καὶ χαλκοῦ νηήσασθαι
εἰσελθών, ὅτε κεν δατεώμεθα ληΐδʼ Ἀχαιοί,
Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐείκοσιν αὐτὸς ἑλέσθαι,
αἵ κε μετʼ Ἀργείην Ἑλένην κάλλισται ἔωσιν.
εἰ δέ κεν Ἄργος ἱκοίμεθʼ Ἀχαιϊκὸν οὖθαρ ἀρούρης
γαμβρός κέν οἱ ἔοις· τίσει δέ σε ἶσον Ὀρέστῃ,
ὅς οἱ τηλύγετος τρέφεται θαλίῃ ἔνι πολλῇ.
τρεῖς δέ οἵ εἰσι θύγατρες ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ
Χρυσόθεμις καὶ Λαοδίκη καὶ Ἰφιάνασσα,
τάων ἥν κʼ ἐθέλῃσθα φίλην ἀνάεδνον ἄγεσθαι
πρὸς οἶκον Πηλῆος· ὃ δʼ αὖτʼ ἐπὶ μείλια δώσει
πολλὰ μάλʼ, ὅσσʼ οὔ πώ τις ἑῇ ἐπέδωκε θυγατρί·
ἑπτὰ δέ τοι δώσει εὖ ναιόμενα πτολίεθρα
Καρδαμύλην Ἐνόπην τε καὶ Ἱρὴν ποιήεσσαν
Φηράς τε ζαθέας ἠδʼ Ἄνθειαν βαθύλειμον
καλήν τʼ Αἴπειαν καὶ Πήδασον ἀμπελόεσσαν.
πᾶσαι δʼ ἐγγὺς ἁλός, νέαται Πύλου ἠμαθόεντος·
ἐν δʼ ἄνδρες ναίουσι πολύρρηνες πολυβοῦται,
οἵ κέ σε δωτίνῃσι θεὸν ὣς τιμήσουσι
καί τοι ὑπὸ σκήπτρῳ λιπαρὰς τελέουσι θέμιστας.
ταῦτά κέ τοι τελέσειε μεταλήξαντι χόλοιο.
εἰ δέ τοι Ἀτρεΐδης μὲν ἀπήχθετο κηρόθι μᾶλλον
αὐτὸς καὶ τοῦ δῶρα, σὺ δʼ ἄλλους περ Παναχαιοὺς
τειρομένους ἐλέαιρε κατὰ στρατόν, οἵ σε θεὸν ὣς
τίσουσʼ· ἦ γάρ κέ σφι μάλα μέγα κῦδος ἄροιο·
νῦν γάρ χʼ Ἕκτορʼ ἕλοις, ἐπεὶ ἂν μάλα τοι σχεδὸν ἔλθοι
λύσσαν ἔχων ὀλοήν, ἐπεὶ οὔ τινά φησιν ὁμοῖον
οἷ ἔμεναι Δαναῶν οὓς ἐνθάδε νῆες ἔνεικαν.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ
χρὴ μὲν δὴ τὸν μῦθον ἀπηλεγέως ἀποειπεῖν,
ᾗ περ δὴ φρονέω τε καὶ ὡς τετελεσμένον ἔσται,
ὡς μή μοι τρύζητε παρήμενοι ἄλλοθεν ἄλλος.
ἐχθρὸς γάρ μοι κεῖνος ὁμῶς Ἀΐδαο πύλῃσιν
ὅς χʼ ἕτερον μὲν κεύθῃ ἐνὶ φρεσίν, ἄλλο δὲ εἴπῃ.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα·
οὔτʼ ἔμεγʼ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα πεισέμεν οἴω
οὔτʼ ἄλλους Δαναούς, ἐπεὶ οὐκ ἄρα τις χάρις ἦεν
μάρνασθαι δηΐοισιν ἐπʼ ἀνδράσι νωλεμὲς αἰεί.
ἴση μοῖρα μένοντι καὶ εἰ μάλα τις πολεμίζοι·
ἐν δὲ ἰῇ τιμῇ ἠμὲν κακὸς ἠδὲ καὶ ἐσθλός·
κάτθανʼ ὁμῶς ὅ τʼ ἀεργὸς ἀνὴρ ὅ τε πολλὰ ἐοργώς.
οὐδέ τί μοι περίκειται, ἐπεὶ πάθον ἄλγεα θυμῷ
αἰεὶ ἐμὴν ψυχὴν παραβαλλόμενος πολεμίζειν.
ὡς δʼ ὄρνις ἀπτῆσι νεοσσοῖσι προφέρῃσι
μάστακʼ ἐπεί κε λάβῃσι, κακῶς δʼ ἄρα οἱ πέλει αὐτῇ,
ὣς καὶ ἐγὼ πολλὰς μὲν ἀΰπνους νύκτας ἴαυον,
ἤματα δʼ αἱματόεντα διέπρησσον πολεμίζων
ἀνδράσι μαρνάμενος ὀάρων ἕνεκα σφετεράων.
δώδεκα δὴ σὺν νηυσὶ πόλεις ἀλάπαξʼ ἀνθρώπων,
πεζὸς δʼ ἕνδεκά φημι κατὰ Τροίην ἐρίβωλον·
τάων ἐκ πασέων κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ
ἐξελόμην, καὶ πάντα φέρων Ἀγαμέμνονι δόσκον
Ἀτρεΐδῃ· ὃ δʼ ὄπισθε μένων παρὰ νηυσὶ θοῇσι
δεξάμενος διὰ παῦρα δασάσκετο, πολλὰ δʼ ἔχεσκεν.
ἄλλα δʼ ἀριστήεσσι δίδου γέρα καὶ βασιλεῦσι·
τοῖσι μὲν ἔμπεδα κεῖται, ἐμεῦ δʼ ἀπὸ μούνου Ἀχαιῶν
εἵλετʼ, ἔχει δʼ ἄλοχον θυμαρέα· τῇ παριαύων
τερπέσθω. τί δὲ δεῖ πολεμιζέμεναι Τρώεσσιν
Ἀργείους; τί δὲ λαὸν ἀνήγαγεν ἐνθάδʼ ἀγείρας
Ἀτρεΐδης; ἦ οὐχ Ἑλένης ἕνεκʼ ἠϋκόμοιο;
ἦ μοῦνοι φιλέουσʼ ἀλόχους μερόπων ἀνθρώπων
Ἀτρεΐδαι; ἐπεὶ ὅς τις ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ ἐχέφρων
τὴν αὐτοῦ φιλέει καὶ κήδεται, ὡς καὶ ἐγὼ τὴν
ἐκ θυμοῦ φίλεον δουρικτητήν περ ἐοῦσαν.
νῦν δʼ ἐπεὶ ἐκ χειρῶν γέρας εἵλετο καί μʼ ἀπάτησε
μή μευ πειράτω εὖ εἰδότος· οὐδέ με πείσει.
ἀλλʼ Ὀδυσεῦ σὺν σοί τε καὶ ἄλλοισιν βασιλεῦσι
φραζέσθω νήεσσιν ἀλεξέμεναι δήϊον πῦρ.
ἦ μὲν δὴ μάλα πολλὰ πονήσατο νόσφιν ἐμεῖο,
καὶ δὴ τεῖχος ἔδειμε, καὶ ἤλασε τάφρον ἐπʼ αὐτῷ
εὐρεῖαν μεγάλην, ἐν δὲ σκόλοπας κατέπηξεν·
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς δύναται σθένος Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
ἴσχειν· ὄφρα δʼ ἐγὼ μετʼ Ἀχαιοῖσιν πολέμιζον
οὐκ ἐθέλεσκε μάχην ἀπὸ τείχεος ὀρνύμεν Ἕκτωρ,
ἀλλʼ ὅσον ἐς Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκανεν·
ἔνθά ποτʼ οἶον ἔμιμνε, μόγις δέ μευ ἔκφυγεν ὁρμήν.
νῦν δʼ ἐπεὶ οὐκ ἐθέλω πολεμιζέμεν Ἕκτορι δίῳ
αὔριον ἱρὰ Διὶ ῥέξας καὶ πᾶσι θεοῖσι
νηήσας εὖ νῆας, ἐπὴν ἅλα δὲ προερύσσω,
ὄψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα καὶ αἴ κέν τοι τὰ μεμήλῃ,
ἦρι μάλʼ Ἑλλήσποντον ἐπʼ ἰχθυόεντα πλεούσας
νῆας ἐμάς, ἐν δʼ ἄνδρας ἐρεσσέμεναι μεμαῶτας·
εἰ δέ κεν εὐπλοίην δώῃ κλυτὸς ἐννοσίγαιος
ἤματί κε τριτάτῳ Φθίην ἐρίβωλον ἱκοίμην.
ἔστι δέ μοι μάλα πολλά, τὰ κάλλιπον ἐνθάδε ἔρρων·
ἄλλον δʼ ἐνθένδε χρυσὸν καὶ χαλκὸν ἐρυθρὸν
ἠδὲ γυναῖκας ἐϋζώνους πολιόν τε σίδηρον
ἄξομαι, ἅσσʼ ἔλαχόν γε· γέρας δέ μοι, ὅς περ ἔδωκεν,
αὖτις ἐφυβρίζων ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων
Ἀτρεΐδης· τῷ πάντʼ ἀγορευέμεν ὡς ἐπιτέλλω
ἀμφαδόν, ὄφρα καὶ ἄλλοι ἐπισκύζωνται Ἀχαιοὶ
εἴ τινά που Δαναῶν ἔτι ἔλπεται ἐξαπατήσειν
αἰὲν ἀναιδείην ἐπιειμένος· οὐδʼ ἂν ἔμοιγε
τετλαίη κύνεός περ ἐὼν εἰς ὦπα ἰδέσθαι·
οὐδέ τί οἱ βουλὰς συμφράσσομαι, οὐδὲ μὲν ἔργον·
ἐκ γὰρ δή μʼ ἀπάτησε καὶ ἤλιτεν· οὐδʼ ἂν ἔτʼ αὖτις
ἐξαπάφοιτʼ ἐπέεσσιν· ἅλις δέ οἱ· ἀλλὰ ἕκηλος
ἐρρέτω· ἐκ γάρ εὑ φρένας εἵλετο μητίετα Ζεύς.
ἐχθρὰ δέ μοι τοῦ δῶρα, τίω δέ μιν ἐν καρὸς αἴσῃ.
οὐδʼ εἴ μοι δεκάκις τε καὶ εἰκοσάκις τόσα δοίη
ὅσσά τέ οἱ νῦν ἔστι, καὶ εἴ ποθεν ἄλλα γένοιτο,
οὐδʼ ὅσʼ ἐς Ὀρχομενὸν ποτινίσεται, οὐδʼ ὅσα Θήβας
Αἰγυπτίας, ὅθι πλεῖστα δόμοις ἐν κτήματα κεῖται,
αἵ θʼ ἑκατόμπυλοί εἰσι, διηκόσιοι δʼ ἀνʼ ἑκάστας
ἀνέρες ἐξοιχνεῦσι σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν·
οὐδʼ εἴ μοι τόσα δοίη ὅσα ψάμαθός τε κόνις τε,
οὐδέ κεν ὧς ἔτι θυμὸν ἐμὸν πείσειʼ Ἀγαμέμνων
πρίν γʼ ἀπὸ πᾶσαν ἐμοὶ δόμεναι θυμαλγέα λώβην.
κούρην δʼ οὐ γαμέω Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο,
οὐδʼ εἰ χρυσείῃ Ἀφροδίτῃ κάλλος ἐρίζοι,
ἔργα δʼ Ἀθηναίῃ γλαυκώπιδι ἰσοφαρίζοι·
οὐδέ μιν ὧς γαμέω· ὃ δʼ Ἀχαιῶν ἄλλον ἑλέσθω,
ὅς τις οἷ τʼ ἐπέοικε καὶ ὃς βασιλεύτερός ἐστιν.
ἢν γὰρ δή με σαῶσι θεοὶ καὶ οἴκαδʼ ἵκωμαι,
Πηλεύς θήν μοι ἔπειτα γυναῖκά γε μάσσεται αὐτός.
πολλαὶ Ἀχαιΐδες εἰσὶν ἀνʼ Ἑλλάδα τε Φθίην τε
κοῦραι ἀριστήων, οἵ τε πτολίεθρα ῥύονται,
τάων ἥν κʼ ἐθέλωμι φίλην ποιήσομʼ ἄκοιτιν.
ἔνθα δέ μοι μάλα πολλὸν ἐπέσσυτο θυμὸς ἀγήνωρ
γήμαντα μνηστὴν ἄλοχον ἐϊκυῖαν ἄκοιτιν
κτήμασι τέρπεσθαι τὰ γέρων ἐκτήσατο Πηλεύς·
οὐ γὰρ ἐμοὶ ψυχῆς ἀντάξιον οὐδʼ ὅσα φασὶν
Ἴλιον ἐκτῆσθαι εὖ ναιόμενον πτολίεθρον
τὸ πρὶν ἐπʼ εἰρήνης, πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν,
οὐδʼ ὅσα λάϊνος οὐδὸς ἀφήτορος ἐντὸς ἐέργει
Φοίβου Ἀπόλλωνος Πυθοῖ ἔνι πετρηέσσῃ.
ληϊστοὶ μὲν γάρ τε βόες καὶ ἴφια μῆλα,
κτητοὶ δὲ τρίποδές τε καὶ ἵππων ξανθὰ κάρηνα,
ἀνδρὸς δὲ ψυχὴ πάλιν ἐλθεῖν οὔτε λεϊστὴ
οὔθʼ ἑλετή, ἐπεὶ ἄρ κεν ἀμείψεται ἕρκος ὀδόντων.
μήτηρ γάρ τέ μέ φησι θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα
διχθαδίας κῆρας φερέμεν θανάτοιο τέλος δέ.
εἰ μέν κʼ αὖθι μένων Τρώων πόλιν ἀμφιμάχωμαι,
ὤλετο μέν μοι νόστος, ἀτὰρ κλέος ἄφθιτον ἔσται·
εἰ δέ κεν οἴκαδʼ ἵκωμι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,
ὤλετό μοι κλέος ἐσθλόν, ἐπὶ δηρὸν δέ μοι αἰὼν
ἔσσεται, οὐδέ κέ μʼ ὦκα τέλος θανάτοιο κιχείη.
καὶ δʼ ἂν τοῖς ἄλλοισιν ἐγὼ παραμυθησαίμην
οἴκαδʼ ἀποπλείειν, ἐπεὶ οὐκέτι δήετε τέκμωρ
Ἰλίου αἰπεινῆς· μάλα γάρ ἑθεν εὐρύοπα Ζεὺς
χεῖρα ἑὴν ὑπερέσχε, τεθαρσήκασι δὲ λαοί.
ἀλλʼ ὑμεῖς μὲν ἰόντες ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν
ἀγγελίην ἀπόφασθε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ γερόντων·
ὄφρʼ ἄλλην φράζωνται ἐνὶ φρεσὶ μῆτιν ἀμείνω,
ἥ κέ σφιν νῆάς τε σαῷ καὶ λαὸν Ἀχαιῶν
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇς, ἐπεὶ οὔ σφισιν ἥδέ γʼ ἑτοίμη
ἣν νῦν ἐφράσσαντο ἐμεῦ ἀπομηνίσαντος·
Φοῖνιξ δʼ αὖθι παρʼ ἄμμι μένων κατακοιμηθήτω,
ὄφρά μοι ἐν νήεσσι φίλην ἐς πατρίδʼ ἕπηται
αὔριον ἢν ἐθέλῃσιν· ἀνάγκῃ δʼ οὔ τί μιν ἄξω.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ
μῦθον ἀγασσάμενοι· μάλα γὰρ κρατερῶς ἀπέειπεν·
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε γέρων ἱππηλάτα Φοῖνιξ
δάκρυʼ ἀναπρήσας· περὶ γὰρ δίε νηυσὶν Ἀχαιῶν·
εἰ μὲν δὴ νόστόν γε μετὰ φρεσὶ φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ
βάλλεαι, οὐδέ τι πάμπαν ἀμύνειν νηυσὶ θοῇσι
πῦρ ἐθέλεις ἀΐδηλον, ἐπεὶ χόλος ἔμπεσε θυμῷ,
πῶς ἂν ἔπειτʼ ἀπὸ σεῖο φίλον τέκος αὖθι λιποίμην
οἶος; σοὶ δέ μʼ ἔπεμπε γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς
ἤματι τῷ ὅτε σʼ ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε
νήπιον οὔ πω εἰδόθʼ ὁμοιΐου πολέμοιο
οὐδʼ ἀγορέων, ἵνα τʼ ἄνδρες ἀριπρεπέες τελέθουσι.
τοὔνεκά με προέηκε διδασκέμεναι τάδε πάντα,
μύθων τε ῥητῆρʼ ἔμεναι πρηκτῆρά τε ἔργων.
ὡς ἂν ἔπειτʼ ἀπὸ σεῖο φίλον τέκος οὐκ ἐθέλοιμι
λείπεσθʼ, οὐδʼ εἴ κέν μοι ὑποσταίη θεὸς αὐτὸς
γῆρας ἀποξύσας θήσειν νέον ἡβώοντα,
οἷον ὅτε πρῶτον λίπον Ἑλλάδα καλλιγύναικα
φεύγων νείκεα πατρὸς Ἀμύντορος Ὀρμενίδαο,
ὅς μοι παλλακίδος περιχώσατο καλλικόμοιο,
τὴν αὐτὸς φιλέεσκεν, ἀτιμάζεσκε δʼ ἄκοιτιν
μητέρʼ ἐμήν· ἣ δʼ αἰὲν ἐμὲ λισσέσκετο γούνων
παλλακίδι προμιγῆναι, ἵνʼ ἐχθήρειε γέροντα.
τῇ πιθόμην καὶ ἔρεξα· πατὴρ δʼ ἐμὸς αὐτίκʼ ὀϊσθεὶς
πολλὰ κατηρᾶτο, στυγερὰς δʼ ἐπεκέκλετʼ Ἐρινῦς,
μή ποτε γούνασιν οἷσιν ἐφέσσεσθαι φίλον υἱὸν
ἐξ ἐμέθεν γεγαῶτα· θεοὶ δʼ ἐτέλειον ἐπαρὰς
Ζεύς τε καταχθόνιος καὶ ἐπαινὴ Περσεφόνεια.
ἔνθʼ ἐμοὶ οὐκέτι πάμπαν ἐρητύετʼ ἐν φρεσὶ θυμὸς
πατρὸς χωομένοιο κατὰ μέγαρα στρωφᾶσθαι.
ἦ μὲν πολλὰ ἔται καὶ ἀνεψιοὶ ἀμφὶς ἐόντες
αὐτοῦ λισσόμενοι κατερήτυον ἐν μεγάροισι,
πολλὰ δὲ ἴφια μῆλα καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς
ἔσφαζον, πολλοὶ δὲ σύες θαλέθοντες ἀλοιφῇ
εὑόμενοι τανύοντο διὰ φλογὸς Ἡφαίστοιο,
πολλὸν δʼ ἐκ κεράμων μέθυ πίνετο τοῖο γέροντος.
εἰνάνυχες δέ μοι ἀμφʼ αὐτῷ παρὰ νύκτας ἴαυον·
οἳ μὲν ἀμειβόμενοι φυλακὰς ἔχον, οὐδέ ποτʼ ἔσβη
πῦρ, ἕτερον μὲν ὑπʼ αἰθούσῃ εὐερκέος αὐλῆς,
ἄλλο δʼ ἐνὶ προδόμῳ, πρόσθεν θαλάμοιο θυράων.
ἀλλʼ ὅτε δὴ δεκάτη μοι ἐπήλυθε νὺξ ἐρεβεννή,
καὶ τότʼ ἐγὼ θαλάμοιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας
ῥήξας ἐξῆλθον, καὶ ὑπέρθορον ἑρκίον αὐλῆς
ῥεῖα, λαθὼν φύλακάς τʼ ἄνδρας δμῳάς τε γυναῖκας.
φεῦγον ἔπειτʼ ἀπάνευθε διʼ Ἑλλάδος εὐρυχόροιο,
Φθίην δʼ ἐξικόμην ἐριβώλακα μητέρα μήλων
ἐς Πηλῆα ἄναχθʼ· ὃ δέ με πρόφρων ὑπέδεκτο,
καί μʼ ἐφίλησʼ ὡς εἴ τε πατὴρ ὃν παῖδα φιλήσῃ
μοῦνον τηλύγετον πολλοῖσιν ἐπὶ κτεάτεσσι,
καί μʼ ἀφνειὸν ἔθηκε, πολὺν δέ μοι ὤπασε λαόν·
ναῖον δʼ ἐσχατιὴν Φθίης Δολόπεσσιν ἀνάσσων.
καί σε τοσοῦτον ἔθηκα θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,
ἐκ θυμοῦ φιλέων, ἐπεὶ οὐκ ἐθέλεσκες ἅμʼ ἄλλῳ
οὔτʼ ἐς δαῖτʼ ἰέναι οὔτʼ ἐν μεγάροισι πάσασθαι,
πρίν γʼ ὅτε δή σʼ ἐπʼ ἐμοῖσιν ἐγὼ γούνεσσι καθίσσας
ὄψου τʼ ἄσαιμι προταμὼν καὶ οἶνον ἐπισχών.
πολλάκι μοι κατέδευσας ἐπὶ στήθεσσι χιτῶνα
οἴνου ἀποβλύζων ἐν νηπιέῃ ἀλεγεινῇ.
ὣς ἐπὶ σοὶ μάλα πολλὰ πάθον καὶ πολλὰ μόγησα,
τὰ φρονέων ὅ μοι οὔ τι θεοὶ γόνον ἐξετέλειον
ἐξ ἐμεῦ· ἀλλὰ σὲ παῖδα θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ
ποιεύμην, ἵνα μοί ποτʼ ἀεικέα λοιγὸν ἀμύνῃς.
ἀλλʼ Ἀχιλεῦ δάμασον θυμὸν μέγαν· οὐδέ τί σε χρὴ
νηλεὲς ἦτορ ἔχειν· στρεπτοὶ δέ τε καὶ θεοὶ αὐτοί,
τῶν περ καὶ μείζων ἀρετὴ τιμή τε βίη τε.
καὶ μὲν τοὺς θυέεσσι καὶ εὐχωλῇς ἀγανῇσι
λοιβῇ τε κνίσῃ τε παρατρωπῶσʼ ἄνθρωποι
λισσόμενοι, ὅτε κέν τις ὑπερβήῃ καὶ ἁμάρτῃ.
καὶ γάρ τε λιταί εἰσι Διὸς κοῦραι μεγάλοιο
χωλαί τε ῥυσαί τε παραβλῶπές τʼ ὀφθαλμώ,
αἵ ῥά τε καὶ μετόπισθʼ ἄτης ἀλέγουσι κιοῦσαι.
ἣ δʼ ἄτη σθεναρή τε καὶ ἀρτίπος, οὕνεκα πάσας
πολλὸν ὑπεκπροθέει, φθάνει δέ τε πᾶσαν ἐπʼ αἶαν
βλάπτουσʼ ἀνθρώπους· αἳ δʼ ἐξακέονται ὀπίσσω.
ὃς μέν τʼ αἰδέσεται κούρας Διὸς ἆσσον ἰούσας,
τὸν δὲ μέγʼ ὤνησαν καί τʼ ἔκλυον εὐχομένοιο·
ὃς δέ κʼ ἀνήνηται καί τε στερεῶς ἀποείπῃ,
λίσσονται δʼ ἄρα ταί γε Δία Κρονίωνα κιοῦσαι
τῷ ἄτην ἅμʼ ἕπεσθαι, ἵνα βλαφθεὶς ἀποτίσῃ.
ἀλλʼ Ἀχιλεῦ πόρε καὶ σὺ Διὸς κούρῃσιν ἕπεσθαι
τιμήν, ἥ τʼ ἄλλων περ ἐπιγνάμπτει νόον ἐσθλῶν.
εἰ μὲν γὰρ μὴ δῶρα φέροι τὰ δʼ ὄπισθʼ ὀνομάζοι
Ἀτρεΐδης, ἀλλʼ αἰὲν ἐπιζαφελῶς χαλεπαίνοι,
οὐκ ἂν ἔγωγέ σε μῆνιν ἀπορρίψαντα κελοίμην
Ἀργείοισιν ἀμυνέμεναι χατέουσί περ ἔμπης·
νῦν δʼ ἅμα τʼ αὐτίκα πολλὰ διδοῖ τὰ δʼ ὄπισθεν ὑπέστη,
ἄνδρας δὲ λίσσεσθαι ἐπιπροέηκεν ἀρίστους
κρινάμενος κατὰ λαὸν Ἀχαιϊκόν, οἵ τε σοὶ αὐτῷ
φίλτατοι Ἀργείων· τῶν μὴ σύ γε μῦθον ἐλέγξῃς
μηδὲ πόδας· πρὶν δʼ οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.
οὕτω καὶ τῶν πρόσθεν ἐπευθόμεθα κλέα ἀνδρῶν
ἡρώων, ὅτε κέν τινʼ ἐπιζάφελος χόλος ἵκοι·
δωρητοί τε πέλοντο παράρρητοί τʼ ἐπέεσσι.
μέμνημαι τόδε ἔργον ἐγὼ πάλαι οὔ τι νέον γε
ὡς ἦν· ἐν δʼ ὑμῖν ἐρέω πάντεσσι φίλοισι.
Κουρῆτές τʼ ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι
ἀμφὶ πόλιν Καλυδῶνα καὶ ἀλλήλους ἐνάριζον,
Αἰτωλοὶ μὲν ἀμυνόμενοι Καλυδῶνος ἐραννῆς,
Κουρῆτες δὲ διαπραθέειν μεμαῶτες Ἄρηϊ.
καὶ γὰρ τοῖσι κακὸν χρυσόθρονος Ἄρτεμις ὦρσε
χωσαμένη ὅ οἱ οὔ τι θαλύσια γουνῷ ἀλωῆς
Οἰνεὺς ῥέξʼ· ἄλλοι δὲ θεοὶ δαίνυνθʼ ἑκατόμβας,
οἴῃ δʼ οὐκ ἔρρεξε Διὸς κούρῃ μεγάλοιο.
ἢ λάθετʼ ἢ οὐκ ἐνόησεν· ἀάσατο δὲ μέγα θυμῷ.
ἣ δὲ χολωσαμένη δῖον γένος ἰοχέαιρα
ὦρσεν ἔπι χλούνην σῦν ἄγριον ἀργιόδοντα,
ὃς κακὰ πόλλʼ ἕρδεσκεν ἔθων Οἰνῆος ἀλωήν·
πολλὰ δʼ ὅ γε προθέλυμνα χαμαὶ βάλε δένδρεα μακρὰ
αὐτῇσιν ῥίζῃσι καὶ αὐτοῖς ἄνθεσι μήλων.
τὸν δʼ υἱὸς Οἰνῆος ἀπέκτεινεν Μελέαγρος
πολλέων ἐκ πολίων θηρήτορας ἄνδρας ἀγείρας
καὶ κύνας· οὐ μὲν γάρ κε δάμη παύροισι βροτοῖσι·
τόσσος ἔην, πολλοὺς δὲ πυρῆς ἐπέβησʼ ἀλεγεινῆς.
ἣ δʼ ἀμφʼ αὐτῷ θῆκε πολὺν κέλαδον καὶ ἀϋτὴν
ἀμφὶ συὸς κεφαλῇ καὶ δέρματι λαχνήεντι,
Κουρήτων τε μεσηγὺ καὶ Αἰτωλῶν μεγαθύμων.
ὄφρα μὲν οὖν Μελέαγρος ἄρηι φίλος πολέμιζε,
τόφρα δὲ Κουρήτεσσι κακῶς ἦν, οὐδὲ δύναντο
τείχεος ἔκτοσθεν μίμνειν πολέες περ ἐόντες·
ἀλλʼ ὅτε δὴ Μελέαγρον ἔδυ χόλος, ὅς τε καὶ ἄλλων
οἰδάνει ἐν στήθεσσι νόον πύκα περ φρονεόντων,
ἤτοι ὃ μητρὶ φίλῃ Ἀλθαίῃ χωόμενος κῆρ
κεῖτο παρὰ μνηστῇ ἀλόχῳ καλῇ Κλεοπάτρῃ
κούρῃ Μαρπήσσης καλλισφύρου Εὐηνίνης
Ἴδεώ θʼ, ὃς κάρτιστος ἐπιχθονίων γένετʼ ἀνδρῶν
τῶν τότε· καί ῥα ἄνακτος ἐναντίον εἵλετο τόξον
Φοίβου Ἀπόλλωνος καλλισφύρου εἵνεκα νύμφης,
τὴν δὲ τότʼ ἐν μεγάροισι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
Ἀλκυόνην καλέεσκον ἐπώνυμον, οὕνεκʼ ἄρʼ αὐτῆς
μήτηρ ἀλκυόνος πολυπενθέος οἶτον ἔχουσα
κλαῖεν ὅ μιν ἑκάεργος ἀνήρπασε Φοῖβος Ἀπόλλων·
τῇ ὅ γε παρκατέλεκτο χόλον θυμαλγέα πέσσων
ἐξ ἀρέων μητρὸς κεχολωμένος, ἥ ῥα θεοῖσι
πόλλʼ ἀχέουσʼ ἠρᾶτο κασιγνήτοιο φόνοιο,
πολλὰ δὲ καὶ γαῖαν πολυφόρβην χερσὶν ἀλοία
κικλήσκουσʼ Ἀΐδην καὶ ἐπαινὴν Περσεφόνειαν
πρόχνυ καθεζομένη, δεύοντο δὲ δάκρυσι κόλποι,
παιδὶ δόμεν θάνατον· τῆς δʼ ἠεροφοῖτις Ἐρινὺς
ἔκλυεν ἐξ Ἐρέβεσφιν ἀμείλιχον ἦτορ ἔχουσα.
τῶν δὲ τάχʼ ἀμφὶ πύλας ὅμαδος καὶ δοῦπος ὀρώρει
πύργων βαλλομένων· τὸν δὲ λίσσοντο γέροντες
Αἰτωλῶν, πέμπον δὲ θεῶν ἱερῆας ἀρίστους,
ἐξελθεῖν καὶ ἀμῦναι ὑποσχόμενοι μέγα δῶρον·
ὁππόθι πιότατον πεδίον Καλυδῶνος ἐραννῆς,
ἔνθά μιν ἤνωγον τέμενος περικαλλὲς ἑλέσθαι
πεντηκοντόγυον, τὸ μὲν ἥμισυ οἰνοπέδοιο,
ἥμισυ δὲ ψιλὴν ἄροσιν πεδίοιο ταμέσθαι.
πολλὰ δέ μιν λιτάνευε γέρων ἱππηλάτα Οἰνεὺς
οὐδοῦ ἐπεμβεβαὼς ὑψηρεφέος θαλάμοιο
σείων κολλητὰς σανίδας γουνούμενος υἱόν·
πολλὰ δὲ τόν γε κασίγνηται καὶ πότνια μήτηρ
ἐλλίσσονθʼ· ὃ δὲ μᾶλλον ἀναίνετο· πολλὰ δʼ ἑταῖροι,
οἵ οἱ κεδνότατοι καὶ φίλτατοι ἦσαν ἁπάντων·
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς τοῦ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθον,
πρίν γʼ ὅτε δὴ θάλαμος πύκʼ ἐβάλλετο, τοὶ δʼ ἐπὶ πύργων
βαῖνον Κουρῆτες καὶ ἐνέπρηθον μέγα ἄστυ.
καὶ τότε δὴ Μελέαγρον ἐΰζωνος παράκοιτις
λίσσετʼ ὀδυρομένη, καί οἱ κατέλεξεν ἅπαντα
κήδεʼ, ὅσʼ ἀνθρώποισι πέλει τῶν ἄστυ ἁλώῃ·
ἄνδρας μὲν κτείνουσι, πόλιν δέ τε πῦρ ἀμαθύνει,
τέκνα δέ τʼ ἄλλοι ἄγουσι βαθυζώνους τε γυναῖκας.
τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἀκούοντος κακὰ ἔργα,
βῆ δʼ ἰέναι, χροῒ δʼ ἔντεʼ ἐδύσετο παμφανόωντα.
ὣς ὃ μὲν Αἰτωλοῖσιν ἀπήμυνεν κακὸν ἦμαρ
εἴξας ᾧ θυμῷ· τῷ δʼ οὐκέτι δῶρα τέλεσσαν
πολλά τε καὶ χαρίεντα, κακὸν δʼ ἤμυνε καὶ αὔτως.
ἀλλὰ σὺ μή μοι ταῦτα νόει φρεσί, μὴ δέ σε δαίμων
ἐνταῦθα τρέψειε φίλος· κάκιον δέ κεν εἴη
νηυσὶν καιομένῃσιν ἀμυνέμεν· ἀλλʼ ἐπὶ δώρων
ἔρχεο· ἶσον γάρ σε θεῷ τίσουσιν Ἀχαιοί.
εἰ δέ κʼ ἄτερ δώρων πόλεμον φθισήνορα δύῃς
οὐκέθʼ ὁμῶς τιμῆς ἔσεαι πόλεμόν περ ἀλαλκών.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Φοῖνιξ ἄττα γεραιὲ διοτρεφὲς οὔ τί με ταύτης
χρεὼ τιμῆς· φρονέω δὲ τετιμῆσθαι Διὸς αἴσῃ,
ἥ μʼ ἕξει παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν εἰς ὅ κʼ ἀϋτμὴ
ἐν στήθεσσι μένῃ καί μοι φίλα γούνατʼ ὀρώρῃ.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι·
μή μοι σύγχει θυμὸν ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων
Ἀτρεΐδῃ ἥρωϊ φέρων χάριν· οὐδέ τί σε χρὴ
τὸν φιλέειν, ἵνα μή μοι ἀπέχθηαι φιλέοντι.
καλόν τοι σὺν ἐμοὶ τὸν κήδειν ὅς κʼ ἐμὲ κήδῃ·
ἶσον ἐμοὶ βασίλευε καὶ ἥμισυ μείρεο τιμῆς.
οὗτοι δʼ ἀγγελέουσι, σὺ δʼ αὐτόθι λέξεο μίμνων
εὐνῇ ἔνι μαλακῇ· ἅμα δʼ ἠοῖ φαινομένηφι
φρασσόμεθʼ ἤ κε νεώμεθʼ ἐφʼ ἡμέτερʼ ἦ κε μένωμεν.
ἦ καὶ Πατρόκλῳ ὅ γʼ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε σιωπῇ
Φοίνικι στορέσαι πυκινὸν λέχος, ὄφρα τάχιστα
ἐκ κλισίης νόστοιο μεδοίατο· τοῖσι δʼ ἄρʼ Αἴας
ἀντίθεος Τελαμωνιάδης μετὰ μῦθον ἔειπε·
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ
ἴομεν· οὐ γάρ μοι δοκέει μύθοιο τελευτὴ
τῇδέ γʼ ὁδῷ κρανέεσθαι· ἀπαγγεῖλαι δὲ τάχιστα
χρὴ μῦθον Δαναοῖσι καὶ οὐκ ἀγαθόν περ ἐόντα
οἵ που νῦν ἕαται ποτιδέγμενοι. αὐτάρ Ἀχιλλεὺς
ἄγριον ἐν στήθεσσι θέτο μεγαλήτορα θυμὸν
σχέτλιος, οὐδὲ μετατρέπεται φιλότητος ἑταίρων
τῆς ᾗ μιν παρὰ νηυσὶν ἐτίομεν ἔξοχον ἄλλων
νηλής· καὶ μέν τίς τε κασιγνήτοιο φονῆος
ποινὴν ἢ οὗ παιδὸς ἐδέξατο τεθνηῶτος·
καί ῥʼ ὃ μὲν ἐν δήμῳ μένει αὐτοῦ πόλλʼ ἀποτίσας,
τοῦ δέ τʼ ἐρητύεται κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
ποινὴν δεξαμένῳ· σοὶ δʼ ἄληκτόν τε κακόν τε
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι θεοὶ θέσαν εἵνεκα κούρης
οἴης· νῦν δέ τοι ἑπτὰ παρίσχομεν ἔξοχʼ ἀρίστας,
ἄλλά τε πόλλʼ ἐπὶ τῇσι· σὺ δʼ ἵλαον ἔνθεο θυμόν,
αἴδεσσαι δὲ μέλαθρον· ὑπωρόφιοι δέ τοί εἰμεν
πληθύος ἐκ Δαναῶν, μέμαμεν δέ τοι ἔξοχον ἄλλων
κήδιστοί τʼ ἔμεναι καὶ φίλτατοι ὅσσοι Ἀχαιοί.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
πάντά τί μοι κατὰ θυμὸν ἐείσαο μυθήσασθαι·
ἀλλά μοι οἰδάνεται κραδίη χόλῳ ὁππότε κείνων
μνήσομαι ὥς μʼ ἀσύφηλον ἐν Ἀργείοισιν ἔρεξεν
Ἀτρεΐδης ὡς εἴ τινʼ ἀτίμητον μετανάστην.
ἀλλʼ ὑμεῖς ἔρχεσθε καὶ ἀγγελίην ἀπόφασθε·
οὐ γὰρ πρὶν πολέμοιο μεδήσομαι αἱματόεντος
πρίν γʼ υἱὸν Πριάμοιο δαΐφρονος Ἕκτορα δῖον
Μυρμιδόνων ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθαι
κτείνοντʼ Ἀργείους, κατά τε σμῦξαι πυρὶ νῆας.
ἀμφὶ δέ τοι τῇ ἐμῇ κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ
Ἕκτορα καὶ μεμαῶτα μάχης σχήσεσθαι ὀΐω.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ ἕκαστος ἑλὼν δέπας ἀμφικύπελλον
σπείσαντες παρὰ νῆας ἴσαν πάλιν· ἦρχε δʼ Ὀδυσσεύς.
Πάτροκλος δʼ ἑτάροισιν ἰδὲ δμωῇσι κέλευσε
Φοίνικι στορέσαι πυκινὸν λέχος ὅττι τάχιστα.
αἳ δʼ ἐπιπειθόμεναι στόρεσαν λέχος ὡς ἐκέλευσε
κώεά τε ῥῆγός τε λίνοιό τε λεπτὸν ἄωτον.
ἔνθʼ ὃ γέρων κατέλεκτο καὶ ἠῶ δῖαν ἔμιμνεν.
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς εὗδε μυχῷ κλισίης εὐπήκτου·
τῷ δʼ ἄρα παρκατέλεκτο γυνή, τὴν Λεσβόθεν ἦγε,
Φόρβαντος θυγάτηρ Διομήδη καλλιπάρῃος.
Πάτροκλος δʼ ἑτέρωθεν ἐλέξατο· πὰρ δʼ ἄρα καὶ τῷ
Ἶφις ἐΰζωνος, τήν οἱ πόρε δῖος Ἀχιλλεὺς
Σκῦρον ἑλὼν αἰπεῖαν Ἐνυῆος πτολίεθρον.
οἳ δʼ ὅτε δὴ κλισίῃσιν ἐν Ἀτρεΐδαο γένοντο.
τοὺς μὲν ἄρα χρυσέοισι κυπέλλοις υἷες Ἀχαιῶν
δειδέχατʼ ἄλλοθεν ἄλλος ἀνασταδόν, ἔκ τʼ ἐρέοντο·
πρῶτος δʼ ἐξερέεινεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
εἴπʼ ἄγε μʼ ὦ πολύαινʼ Ὀδυσεῦ μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
ἤ ῥʼ ἐθέλει νήεσσιν ἀλεξέμεναι δήϊον πῦρ,
ἦ ἀπέειπε, χόλος δʼ ἔτʼ ἔχει μεγαλήτορα θυμόν;
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
κεῖνός γʼ οὐκ ἐθέλει σβέσσαι χόλον, ἀλλʼ ἔτι μᾶλλον
πιμπλάνεται μένεος, σὲ δʼ ἀναίνεται ἠδὲ σὰ δῶρα.
αὐτόν σε φράζεσθαι ἐν Ἀργείοισιν ἄνωγεν
ὅππως κεν νῆάς τε σαῷς καὶ λαὸν Ἀχαιῶν·
αὐτὸς δʼ ἠπείλησεν ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφι
νῆας ἐϋσσέλμους ἅλαδʼ ἑλκέμεν ἀμφιελίσσας.
καὶ δʼ ἂν τοῖς ἄλλοισιν ἔφη παραμυθήσασθαι
οἴκαδʼ ἀποπλείειν, ἐπεὶ οὐκέτι δήετε τέκμωρ
Ἰλίου αἰπεινῆς· μάλα γάρ ἑθεν εὐρύοπα Ζεὺς
χεῖρα ἑὴν ὑπερέσχε, τεθαρσήκασι δὲ λαοί.
ὣς ἔφατʼ· εἰσὶ καὶ οἵδε τάδʼ εἰπέμεν, οἵ μοι ἕποντο,
Αἴας καὶ κήρυκε δύω πεπνυμένω ἄμφω.
Φοῖνιξ δʼ αὖθʼ ὃ γέρων κατελέξατο, ὡς γὰρ ἀνώγει,
ὄφρά οἱ ἐν νήεσσι φίλην ἐς πατρίδʼ ἕπηται
αὔριον, ἢν ἐθέλῃσιν· ἀνάγκῃ δʼ οὔ τί μιν ἄξει.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ
μῦθον ἀγασσάμενοι· μάλα γὰρ κρατερῶς ἀγόρευσε.
δὴν δʼ ἄνεῳ ἦσαν τετιηότες υἷες Ἀχαιῶν·
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
μὴ ὄφελες λίσσεσθαι ἀμύμονα Πηλεΐωνα
μυρία δῶρα διδούς· ὃ δʼ ἀγήνωρ ἐστὶ καὶ ἄλλως·
νῦν αὖ μιν πολὺ μᾶλλον ἀγηνορίῃσιν ἐνῆκας.
ἀλλʼ ἤτοι κεῖνον μὲν ἐάσομεν ἤ κεν ἴῃσιν
ἦ κε μένῃ· τότε δʼ αὖτε μαχήσεται ὁππότε κέν μιν
θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγῃ καὶ θεὸς ὄρσῃ.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες·
νῦν μὲν κοιμήσασθε τεταρπόμενοι φίλον ἦτορ
σίτου καὶ οἴνοιο· τὸ γὰρ μένος ἐστὶ καὶ ἀλκή·
αὐτὰρ ἐπεί κε φανῇ καλὴ ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
καρπαλίμως πρὸ νεῶν ἐχέμεν λαόν τε καὶ ἵππους
ὀτρύνων, καὶ δʼ αὐτὸς ἐνὶ πρώτοισι μάχεσθαι.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνησαν βασιλῆες
μῦθον ἀγασσάμενοι Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
καὶ τότε δὴ σπείσαντες ἔβαν κλισίην δὲ ἕκαστος,
ἔνθα δὲ κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.

### Book 10

ἄλλοι μὲν παρὰ νηυσὶν ἀριστῆες Παναχαιῶν
εὗδον παννύχιοι μαλακῷ δεδμημένοι ὕπνῳ·
ἀλλʼ οὐκ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
ὕπνος ἔχε γλυκερὸς πολλὰ φρεσὶν ὁρμαίνοντα.
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀστράπτῃ πόσις Ἥρης ἠϋκόμοιο
τεύχων ἢ πολὺν ὄμβρον ἀθέσφατον ἠὲ χάλαζαν
ἢ νιφετόν, ὅτε πέρ τε χιὼν ἐπάλυνεν ἀρούρας,
ἠέ ποθι πτολέμοιο μέγα στόμα πευκεδανοῖο,
ὣς πυκίνʼ ἐν στήθεσσιν ἀνεστενάχιζʼ Ἀγαμέμνων
νειόθεν ἐκ κραδίης, τρομέοντο δέ οἱ φρένες ἐντός.
ἤτοι ὅτʼ ἐς πεδίον τὸ Τρωϊκὸν ἀθρήσειε,
θαύμαζεν πυρὰ πολλὰ τὰ καίετο Ἰλιόθι πρὸ
αὐλῶν συρίγγων τʼ ἐνοπὴν ὅμαδόν τʼ ἀνθρώπων.
αὐτὰρ ὅτʼ ἐς νῆάς τε ἴδοι καὶ λαὸν Ἀχαιῶν,
πολλὰς ἐκ κεφαλῆς προθελύμνους ἕλκετο χαίτας
ὑψόθʼ ἐόντι Διί, μέγα δʼ ἔστενε κυδάλιμον κῆρ.
ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλὴ
Νέστορʼ ἔπι πρῶτον Νηλήϊον ἐλθέμεν ἀνδρῶν,
εἴ τινά οἱ σὺν μῆτιν ἀμύμονα τεκτήναιτο,
ἥ τις ἀλεξίκακος πᾶσιν Δαναοῖσι γένοιτο.
ὀρθωθεὶς δʼ ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα,
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
ἀμφὶ δʼ ἔπειτα δαφοινὸν ἑέσσατο δέρμα λέοντος
αἴθωνος μεγάλοιο ποδηνεκές, εἵλετο δʼ ἔγχος.
ὣς δʼ αὔτως Μενέλαον ἔχε τρόμος· οὐδὲ γὰρ αὐτῷ
ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἐφίζανε· μή τι πάθοιεν
Ἀργεῖοι, τοὶ δὴ ἕθεν εἵνεκα πουλὺν ἐφʼ ὑγρὴν
ἤλυθον ἐς Τροίην πόλεμον θρασὺν ὁρμαίνοντες.
παρδαλέῃ μὲν πρῶτα μετάφρενον εὐρὺ κάλυψε
ποικίλῃ, αὐτὰρ ἐπὶ στεφάνην κεφαλῆφιν ἀείρας
θήκατο χαλκείην, δόρυ δʼ εἵλετο χειρὶ παχείῃ.
βῆ δʼ ἴμεν ἀνστήσων ὃν ἀδελφεόν, ὃς μέγα πάντων
Ἀργείων ἤνασσε, θεὸς δʼ ὣς τίετο δήμῳ.
τὸν δʼ εὗρʼ ἀμφʼ ὤμοισι τιθήμενον ἔντεα καλὰ
νηῒ πάρα πρύμνῃ· τῷ δʼ ἀσπάσιος γένετʼ ἐλθών.
τὸν πρότερος προσέειπε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·
τίφθʼ οὕτως ἠθεῖε κορύσσεαι; ἦ τινʼ ἑταίρων
ὀτρυνέεις Τρώεσσιν ἐπίσκοπον; ἀλλὰ μάλʼ αἰνῶς
δείδω μὴ οὔ τίς τοι ὑπόσχηται τόδε ἔργον
ἄνδρας δυσμενέας σκοπιαζέμεν οἶος ἐπελθὼν
νύκτα διʼ ἀμβροσίην· μάλα τις θρασυκάρδιος ἔσται.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
χρεὼ βουλῆς ἐμὲ καὶ σὲ διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε
κερδαλέης, ἥ τίς κεν ἐρύσσεται ἠδὲ σαώσει
Ἀργείους καὶ νῆας, ἐπεὶ Διὸς ἐτράπετο φρήν.
Ἑκτορέοις ἄρα μᾶλλον ἐπὶ φρένα θῆχʼ ἱεροῖσιν·
οὐ γάρ πω ἰδόμην, οὐδʼ ἔκλυον αὐδήσαντος
ἄνδρʼ ἕνα τοσσάδε μέρμερʼ ἐπʼ ἤματι μητίσασθαι,
ὅσσʼ Ἕκτωρ ἔρρεξε Διῒ φίλος υἷας Ἀχαιῶν
αὔτως, οὔτε θεᾶς υἱὸς φίλος οὔτε θεοῖο.
ἔργα δʼ ἔρεξʼ ὅσα φημὶ μελησέμεν Ἀργείοισι
δηθά τε καὶ δολιχόν· τόσα γὰρ κακὰ μήσατʼ Ἀχαιούς.
ἀλλʼ ἴθι νῦν Αἴαντα καὶ Ἰδομενῆα κάλεσσον
ῥίμφα θέων παρὰ νῆας· ἐγὼ δʼ ἐπὶ Νέστορα δῖον
εἶμι, καὶ ὀτρυνέω ἀνστήμεναι, αἴ κʼ ἐθέλῃσιν
ἐλθεῖν ἐς φυλάκων ἱερὸν τέλος ἠδʼ ἐπιτεῖλαι.
κείνῳ γάρ κε μάλιστα πιθοίατο· τοῖο γὰρ υἱὸς
σημαίνει φυλάκεσσι καὶ Ἰδομενῆος ὀπάων
Μηριόνης· τοῖσιν γὰρ ἐπετράπομέν γε μάλιστα.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·
πῶς γάρ μοι μύθῳ ἐπιτέλλεαι ἠδὲ κελεύεις;
αὖθι μένω μετὰ τοῖσι δεδεγμένος εἰς ὅ κεν ἔλθῃς,
ἦε θέω μετὰ σʼ αὖτις, ἐπὴν εὖ τοῖς ἐπιτείλω;
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
αὖθι μένειν, μή πως ἀβροτάξομεν ἀλλήλοιιν
ἐρχομένω· πολλαὶ γὰρ ἀνὰ στρατόν εἰσι κέλευθοι.
φθέγγεο δʼ ᾗ κεν ἴῃσθα καὶ ἐγρήγορθαι ἄνωχθι
πατρόθεν ἐκ γενεῆς ὀνομάζων ἄνδρα ἕκαστον
πάντας κυδαίνων· μηδὲ μεγαλίζεο θυμῷ,
ἀλλὰ καὶ αὐτοί περ πονεώμεθα· ὧδέ που ἄμμι
Ζεὺς ἐπὶ γιγνομένοισιν ἵει κακότητα βαρεῖαν.
ὣς εἰπὼν ἀπέπεμπεν ἀδελφεὸν εὖ ἐπιτείλας·
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥʼ ἰέναι μετὰ Νέστορα ποιμένα λαῶν·
τὸν δʼ εὗρεν παρά τε κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ
εὐνῇ ἔνι μαλακῇ· παρὰ δʼ ἔντεα ποικίλʼ ἔκειτο
ἀσπὶς καὶ δύο δοῦρε φαεινή τε τρυφάλεια.
πὰρ δὲ ζωστὴρ κεῖτο παναίολος, ᾧ ῥʼ ὁ γεραιὸς
ζώννυθʼ ὅτʼ ἐς πόλεμον φθισήνορα θωρήσσοιτο
λαὸν ἄγων, ἐπεὶ οὐ μὲν ἐπέτρεπε γήραϊ λυγρῷ.
ὀρθωθεὶς δʼ ἄρʼ ἐπʼ ἀγκῶνος κεφαλὴν ἐπαείρας
Ἀτρεΐδην προσέειπε καὶ ἐξερεείνετο μύθῳ·
τίς δʼ οὗτος κατὰ νῆας ἀνὰ στρατὸν ἔρχεαι οἶος
νύκτα διʼ ὀρφναίην, ὅτε θʼ εὕδουσι βροτοὶ ἄλλοι,
ἠέ τινʼ οὐρήων διζήμενος, ἤ τινʼ ἑταίρων;
φθέγγεο, μηδʼ ἀκέων ἐπʼ ἔμʼ ἔρχεο· τίπτε δέ σε χρεώ;
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
γνώσεαι Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα, τὸν περὶ πάντων
Ζεὺς ἐνέηκε πόνοισι διαμπερὲς εἰς ὅ κʼ ἀϋτμὴ
ἐν στήθεσσι μένῃ καί μοι φίλα γούνατʼ ὀρώρῃ.
πλάζομαι ὧδʼ ἐπεὶ οὔ μοι ἐπʼ ὄμμασι νήδυμος ὕπνος
ἱζάνει, ἀλλὰ μέλει πόλεμος καὶ κήδεʼ Ἀχαιῶν.
αἰνῶς γὰρ Δαναῶν περιδείδια, οὐδέ μοι ἦτορ
ἔμπεδον, ἀλλʼ ἀλαλύκτημαι, κραδίη δέ μοι ἔξω
στηθέων ἐκθρῴσκει, τρομέει δʼ ὑπὸ φαίδιμα γυῖα.
ἀλλʼ εἴ τι δραίνεις, ἐπεὶ οὐδὲ σέ γʼ ὕπνος ἱκάνει,
δεῦρʼ ἐς τοὺς φύλακας καταβήομεν, ὄφρα ἴδωμεν
μὴ τοὶ μὲν καμάτῳ ἀδηκότες ἠδὲ καὶ ὕπνῳ
κοιμήσωνται, ἀτὰρ φυλακῆς ἐπὶ πάγχυ λάθωνται.
δυσμενέες δʼ ἄνδρες σχεδὸν εἵαται· οὐδέ τι ἴδμεν
μή πως καὶ διὰ νύκτα μενοινήσωσι μάχεσθαι.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
οὔ θην Ἕκτορι πάντα νοήματα μητίετα Ζεὺς
ἐκτελέει, ὅσα πού νυν ἐέλπεται· ἀλλά μιν οἴω
κήδεσι μοχθήσειν καὶ πλείοσιν, εἴ κεν Ἀχιλλεὺς
ἐκ χόλου ἀργαλέοιο μεταστρέψῃ φίλον ἦτορ.
σοὶ δὲ μάλʼ ἕψομʼ ἐγώ· ποτὶ δʼ αὖ καὶ ἐγείρομεν ἄλλους
ἠμὲν Τυδεΐδην δουρὶ κλυτὸν ἠδʼ Ὀδυσῆα
ἠδʼ Αἴαντα ταχὺν καὶ Φυλέος ἄλκιμον υἱόν.
ἀλλʼ εἴ τις καὶ τούσδε μετοιχόμενος καλέσειεν
ἀντίθεόν τʼ Αἴαντα καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα·
τῶν γὰρ νῆες ἔασιν ἑκαστάτω, οὐδὲ μάλʼ ἐγγύς.
ἀλλὰ φίλον περ ἐόντα καὶ αἰδοῖον Μενέλαον
νεικέσω, εἴ πέρ μοι νεμεσήσεαι, οὐδʼ ἐπικεύσω
ὡς εὕδει, σοὶ δʼ οἴῳ ἐπέτρεψεν πονέεσθαι.
νῦν ὄφελεν κατὰ πάντας ἀριστῆας πονέεσθαι
λισσόμενος· χρειὼ γὰρ ἱκάνεται οὐκέτʼ ἀνεκτός.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ὦ γέρον ἄλλοτε μέν σε καὶ αἰτιάασθαι ἄνωγα·
πολλάκι γὰρ μεθιεῖ τε καὶ οὐκ ἐθέλει πονέεσθαι
οὔτʼ ὄκνῳ εἴκων οὔτʼ ἀφραδίῃσι νόοιο,
ἀλλʼ ἐμέ τʼ εἰσορόων καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενος ὁρμήν.
νῦν δʼ ἐμέο πρότερος μάλʼ ἐπέγρετο καί μοι ἐπέστη·
τὸν μὲν ἐγὼ προέηκα καλήμεναι οὓς σὺ μεταλλᾷς.
ἀλλʼ ἴομεν· κείνους δὲ κιχησόμεθα πρὸ πυλάων
ἐν φυλάκεσσʼ, ἵνα γάρ σφιν ἐπέφραδον ἠγερέθεσθαι.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
οὕτως οὔ τίς οἱ νεμεσήσεται οὐδʼ ἀπιθήσει
Ἀργείων, ὅτε κέν τινʼ ἐποτρύνῃ καὶ ἀνώγῃ.
ὣς εἰπὼν ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα,
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαῖναν περονήσατο φοινικόεσσαν
διπλῆν ἐκταδίην, οὔλη δʼ ἐπενήνοθε λάχνη.
εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
βῆ δʼ ἰέναι κατὰ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
πρῶτον ἔπειτʼ Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν ἀτάλαντον
ἐξ ὕπνου ἀνέγειρε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ
φθεγξάμενος· τὸν δʼ αἶψα περὶ φρένας ἤλυθʼ ἰωή,
ἐκ δʼ ἦλθε κλισίης καί σφεας πρὸς μῦθον ἔειπε·
τίφθʼ οὕτω κατὰ νῆας ἀνὰ στρατὸν οἶοι ἀλᾶσθε
νύκτα διʼ ἀμβροσίην, ὅ τι δὴ χρειὼ τόσον ἵκει;
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ
μὴ νεμέσα· τοῖον γὰρ ἄχος βεβίηκεν Ἀχαιούς.
ἀλλʼ ἕπεʼ, ὄφρα καὶ ἄλλον ἐγείρομεν ὅν τʼ ἐπέοικε
βουλὰς βουλεύειν, ἢ φευγέμεν ἠὲ μάχεσθαι.
ὣς φάθʼ, ὃ δὲ κλισίην δὲ κιὼν πολύμητις Ὀδυσσεὺς
ποικίλον ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο, βῆ δὲ μετʼ αὐτούς.
βὰν δʼ ἐπὶ Τυδεΐδην Διομήδεα· τὸν δὲ κίχανον
ἐκτὸς ἀπὸ κλισίης σὺν τεύχεσιν· ἀμφὶ δʼ ἑταῖροι
εὗδον, ὑπὸ κρασὶν δʼ ἔχον ἀσπίδας· ἔγχεα δέ σφιν
ὄρθʼ ἐπὶ σαυρωτῆρος ἐλήλατο, τῆλε δὲ χαλκὸς
λάμφʼ ὥς τε στεροπὴ πατρὸς Διός· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
εὗδʼ, ὑπὸ δʼ ἔστρωτο ῥινὸν βοὸς ἀγραύλοιο,
αὐτὰρ ὑπὸ κράτεσφι τάπης τετάνυστο φαεινός.
τὸν παρστὰς ἀνέγειρε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ,
λὰξ ποδὶ κινήσας, ὄτρυνέ τε νείκεσέ τʼ ἄντην·
ἔγρεο Τυδέος υἱέ· τί πάννυχον ὕπνον ἀωτεῖς;
οὐκ ἀΐεις ὡς Τρῶες ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο
εἵαται ἄγχι νεῶν, ὀλίγος δʼ ἔτι χῶρος ἐρύκει;
ὣς φάθʼ, ὃ δʼ ἐξ ὕπνοιο μάλα κραιπνῶς ἀνόρουσε,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
σχέτλιός ἐσσι γεραιέ· σὺ μὲν πόνου οὔ ποτε λήγεις.
οὔ νυ καὶ ἄλλοι ἔασι νεώτεροι υἷες Ἀχαιῶν
οἵ κεν ἔπειτα ἕκαστον ἐγείρειαν βασιλήων
πάντῃ ἐποιχόμενοι; σὺ δʼ ἀμήχανός ἐσσι γεραιέ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα φίλος κατὰ μοῖραν ἔειπες.
εἰσὶν μέν μοι παῖδες ἀμύμονες, εἰσὶ δὲ λαοὶ
καὶ πολέες, τῶν κέν τις ἐποιχόμενος καλέσειεν·
ἀλλὰ μάλα μεγάλη χρειὼ βεβίηκεν Ἀχαιούς.
νῦν γὰρ δὴ πάντεσσιν ἐπὶ ξυροῦ ἵσταται ἀκμῆς
ἢ μάλα λυγρὸς ὄλεθρος Ἀχαιοῖς ἠὲ βιῶναι.
ἀλλʼ ἴθι νῦν Αἴαντα ταχὺν καὶ Φυλέος υἱὸν
ἄνστησον· σὺ γάρ ἐσσι νεώτερος· εἴ μʼ ἐλεαίρεις.
ὣς φάθʼ, ὃ δʼ ἀμφʼ ὤμοισιν ἑέσσατο δέρμα λέοντος
αἴθωνος μεγάλοιο ποδηνεκές, εἵλετο δʼ ἔγχος.
βῆ δʼ ἰέναι, τοὺς δʼ ἔνθεν ἀναστήσας ἄγεν ἥρως.
οἳ δʼ ὅτε δὴ φυλάκεσσιν ἐν ἀγρομένοισιν ἔμιχθεν,
οὐδὲ μὲν εὕδοντας φυλάκων ἡγήτορας εὗρον,
ἀλλʼ ἐγρηγορτὶ σὺν τεύχεσιν εἵατο πάντες.
ὡς δὲ κύνες περὶ μῆλα δυσωρήσωνται ἐν αὐλῇ
θηρὸς ἀκούσαντες κρατερόφρονος, ὅς τε καθʼ ὕλην
ἔρχηται διʼ ὄρεσφι· πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ἐπʼ αὐτῷ
ἀνδρῶν ἠδὲ κυνῶν, ἀπό τέ σφισιν ὕπνος ὄλωλεν·
ὣς τῶν νήδυμος ὕπνος ἀπὸ βλεφάροιιν ὀλώλει
νύκτα φυλασσομένοισι κακήν· πεδίον δὲ γὰρ αἰεὶ
τετράφαθʼ, ὁππότʼ ἐπὶ Τρώων ἀΐοιεν ἰόντων.
τοὺς δʼ ὃ γέρων γήθησεν ἰδὼν θάρσυνέ τε μύθῳ
καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
οὕτω νῦν φίλα τέκνα φυλάσσετε· μηδέ τινʼ ὕπνος
αἱρείτω, μὴ χάρμα γενώμεθα δυσμενέεσσιν.
ὣς εἰπὼν τάφροιο διέσσυτο· τοὶ δʼ ἅμʼ ἕποντο
Ἀργείων βασιλῆες ὅσοι κεκλήατο βουλήν.
τοῖς δʼ ἅμα Μηριόνης καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸς
ἤϊσαν· αὐτοὶ γὰρ κάλεον συμμητιάασθαι.
τάφρον δʼ ἐκδιαβάντες ὀρυκτὴν ἑδριόωντο
ἐν καθαρῷ, ὅθι δὴ νεκύων διεφαίνετο χῶρος
πιπτόντων· ὅθεν αὖτις ἀπετράπετʼ ὄβριμος Ἕκτωρ
ὀλλὺς Ἀργείους, ὅτε δὴ περὶ νὺξ ἐκάλυψεν.
ἔνθα καθεζόμενοι ἔπεʼ ἀλλήλοισι πίφαυσκον·
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
ὦ φίλοι οὐκ ἂν δή τις ἀνὴρ πεπίθοιθʼ ἑῷ αὐτοῦ
θυμῷ τολμήεντι μετὰ Τρῶας μεγαθύμους
ἐλθεῖν, εἴ τινά που δηΐων ἕλοι ἐσχατόωντα,
ἤ τινά που καὶ φῆμιν ἐνὶ Τρώεσσι πύθοιτο,
ἅσσά τε μητιόωσι μετὰ σφίσιν, ἢ μεμάασιν
αὖθι μένειν παρὰ νηυσὶν ἀπόπροθεν, ἦε πόλιν δὲ
ἂψ ἀναχωρήσουσιν, ἐπεὶ δαμάσαντό γʼ Ἀχαιούς.
ταῦτά κε πάντα πύθοιτο, καὶ ἂψ εἰς ἡμέας ἔλθοι
ἀσκηθής· μέγα κέν οἱ ὑπουράνιον κλέος εἴη
πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους, καί οἱ δόσις ἔσσεται ἐσθλή·
ὅσσοι γὰρ νήεσσιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι
τῶν πάντων οἱ ἕκαστος ὄϊν δώσουσι μέλαιναν
θῆλυν ὑπόρρηνον· τῇ μὲν κτέρας οὐδὲν ὁμοῖον,
αἰεὶ δʼ ἐν δαίτῃσι καὶ εἰλαπίνῃσι παρέσται.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
Νέστορ ἔμʼ ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
ἀνδρῶν δυσμενέων δῦναι στρατὸν ἐγγὺς ἐόντων
Τρώων· ἀλλʼ εἴ τίς μοι ἀνὴρ ἅμʼ ἕποιτο καὶ ἄλλος
μᾶλλον θαλπωρὴ καὶ θαρσαλεώτερον ἔσται.
σύν τε δύʼ ἐρχομένω καί τε πρὸ ὃ τοῦ ἐνόησεν
ὅππως κέρδος ἔῃ· μοῦνος δʼ εἴ πέρ τε νοήσῃ
ἀλλά τέ οἱ βράσσων τε νόος, λεπτὴ δέ τε μῆτις.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἔθελον Διομήδεϊ πολλοὶ ἕπεσθαι.
ἠθελέτην Αἴαντε δύω θεράποντες Ἄρηος,
ἤθελε Μηριόνης, μάλα δʼ ἤθελε Νέστορος υἱός,
ἤθελε δʼ Ἀτρεΐδης δουρικλειτὸς Μενέλαος,
ἤθελε δʼ ὁ τλήμων Ὀδυσεὺς καταδῦναι ὅμιλον
Τρώων· αἰεὶ γάρ οἱ ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἐτόλμα.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
Τυδεΐδη Διόμηδες ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ
τὸν μὲν δὴ ἕταρόν γʼ αἱρήσεαι ὅν κʼ ἐθέλῃσθα,
φαινομένων τὸν ἄριστον, ἐπεὶ μεμάασί γε πολλοί.
μηδὲ σύ γʼ αἰδόμενος σῇσι φρεσὶ τὸν μὲν ἀρείω
καλλείπειν, σὺ δὲ χείρονʼ ὀπάσσεαι αἰδοῖ εἴκων
ἐς γενεὴν ὁρόων, μηδʼ εἰ βασιλεύτερός ἐστιν.
ὣς ἔφατʼ, ἔδεισεν δὲ περὶ ξανθῷ Μενελάῳ.
τοῖς δʼ αὖτις μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
εἰ μὲν δὴ ἕταρόν γε κελεύετέ μʼ αὐτὸν ἑλέσθαι,
πῶς ἂν ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐγὼ θείοιο λαθοίμην,
οὗ πέρι μὲν πρόφρων κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
ἐν πάντεσσι πόνοισι, φιλεῖ δέ ἑ Παλλὰς Ἀθήνη.
τούτου γʼ ἑσπομένοιο καὶ ἐκ πυρὸς αἰθομένοιο
ἄμφω νοστήσαιμεν, ἐπεὶ περίοιδε νοῆσαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
Τυδεΐδη μήτʼ ἄρ με μάλʼ αἴνεε μήτέ τι νείκει·
εἰδόσι γάρ τοι ταῦτα μετʼ Ἀργείοις ἀγορεύεις.
ἀλλʼ ἴομεν· μάλα γὰρ νὺξ ἄνεται, ἐγγύθι δʼ ἠώς,
ἄστρα δὲ δὴ προβέβηκε, παροίχωκεν δὲ πλέων νὺξ
τῶν δύο μοιράων, τριτάτη δʼ ἔτι μοῖρα λέλειπται.
ὣς εἰπόνθʼ ὅπλοισιν ἔνι δεινοῖσιν ἐδύτην.
Τυδεΐδῃ μὲν δῶκε μενεπτόλεμος Θρασυμήδης
φάσγανον ἄμφηκες· τὸ δʼ ἑὸν παρὰ νηῒ λέλειπτο·
καὶ σάκος· ἀμφὶ δέ οἱ κυνέην κεφαλῆφιν ἔθηκε
ταυρείην, ἄφαλόν τε καὶ ἄλλοφον, ἥ τε καταῖτυξ
κέκληται, ῥύεται δὲ κάρη θαλερῶν αἰζηῶν.
Μηριόνης δʼ Ὀδυσῆϊ δίδου βιὸν ἠδὲ φαρέτρην
καὶ ξίφος, ἀμφὶ δέ οἱ κυνέην κεφαλῆφιν ἔθηκε
ῥινοῦ ποιητήν· πολέσιν δʼ ἔντοσθεν ἱμᾶσιν
ἐντέτατο στερεῶς· ἔκτοσθε δὲ λευκοὶ ὀδόντες
ἀργιόδοντος ὑὸς θαμέες ἔχον ἔνθα καὶ ἔνθα
εὖ καὶ ἐπισταμένως· μέσσῃ δʼ ἐνὶ πῖλος ἀρήρει.
τήν ῥά ποτʼ ἐξ Ἐλεῶνος Ἀμύντορος Ὀρμενίδαο
ἐξέλετʼ Αὐτόλυκος πυκινὸν δόμον ἀντιτορήσας,
Σκάνδειαν δʼ ἄρα δῶκε Κυθηρίῳ Ἀμφιδάμαντι·
Ἀμφιδάμας δὲ Μόλῳ δῶκε ξεινήϊον εἶναι,
αὐτὰρ ὃ Μηριόνῃ δῶκεν ᾧ παιδὶ φορῆναι·
δὴ τότʼ Ὀδυσσῆος πύκασεν κάρη ἀμφιτεθεῖσα.
τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν ὅπλοισιν ἔνι δεινοῖσιν ἐδύτην,
βάν ῥʼ ἰέναι, λιπέτην δὲ κατʼ αὐτόθι πάντας ἀρίστους.
τοῖσι δὲ δεξιὸν ἧκεν ἐρῳδιὸν ἐγγὺς ὁδοῖο
Παλλὰς Ἀθηναίη· τοὶ δʼ οὐκ ἴδον ὀφθαλμοῖσι
νύκτα διʼ ὀρφναίην, ἀλλὰ κλάγξαντος ἄκουσαν.
χαῖρε δὲ τῷ ὄρνιθʼ Ὀδυσεύς, ἠρᾶτο δʼ Ἀθήνῃ·
κλῦθί μευ αἰγιόχοιο Διὸς τέκος, ἥ τέ μοι αἰεὶ
ἐν πάντεσσι πόνοισι παρίστασαι, οὐδέ σε λήθω
κινύμενος· νῦν αὖτε μάλιστά με φῖλαι Ἀθήνη,
δὸς δὲ πάλιν ἐπὶ νῆας ἐϋκλεῖας ἀφικέσθαι
ῥέξαντας μέγα ἔργον, ὅ κε Τρώεσσι μελήσῃ.
δεύτερος αὖτʼ ἠρᾶτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
κέκλυθι νῦν καὶ ἐμεῖο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη·
σπεῖό μοι ὡς ὅτε πατρὶ ἅμʼ ἕσπεο Τυδέϊ δίῳ
ἐς Θήβας, ὅτε τε πρὸ Ἀχαιῶν ἄγγελος ᾔει.
τοὺς δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀσωπῷ λίπε χαλκοχίτωνας Ἀχαιούς,
αὐτὰρ ὃ μειλίχιον μῦθον φέρε Καδμείοισι
κεῖσʼ· ἀτὰρ ἂψ ἀπιὼν μάλα μέρμερα μήσατο ἔργα
σὺν σοὶ δῖα θεά, ὅτε οἱ πρόφρασσα παρέστης.
ὣς νῦν μοι ἐθέλουσα παρίσταο καί με φύλασσε.
σοὶ δʼ αὖ ἐγὼ ῥέξω βοῦν ἦνιν εὐρυμέτωπον
ἀδμήτην, ἣν οὔ πω ὑπὸ ζυγὸν ἤγαγεν ἀνήρ·
τήν τοι ἐγὼ ῥέξω χρυσὸν κέρασιν περιχεύας.
ὣς ἔφαν εὐχόμενοι, τῶν δʼ ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη.
οἳ δʼ ἐπεὶ ἠρήσαντο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,
βάν ῥʼ ἴμεν ὥς τε λέοντε δύω διὰ νύκτα μέλαιναν
ἂμ φόνον, ἂν νέκυας, διά τʼ ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα.
οὐδὲ μὲν οὐδὲ Τρῶας ἀγήνορας εἴασεν Ἕκτωρ
εὕδειν, ἀλλʼ ἄμυδις κικλήσκετο πάντας ἀρίστους,
ὅσσοι ἔσαν Τρώων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες·
τοὺς ὅ γε συγκαλέσας πυκινὴν ἀρτύνετο βουλήν·
τίς κέν μοι τόδε ἔργον ὑποσχόμενος τελέσειε
δώρῳ ἔπι μεγάλῳ; μισθὸς δέ οἱ ἄρκιος ἔσται.
δώσω γὰρ δίφρόν τε δύω τʼ ἐριαύχενας ἵππους
οἵ κεν ἄριστοι ἔωσι θοῇς ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν
ὅς τίς κε τλαίη, οἷ τʼ αὐτῷ κῦδος ἄροιτο,
νηῶν ὠκυπόρων σχεδὸν ἐλθέμεν, ἔκ τε πυθέσθαι
ἠέ φυλάσσονται νῆες θοαὶ ὡς τὸ πάρος περ,
ἦ ἤδη χείρεσσιν ὑφʼ ἡμετέρῃσι δαμέντες
φύξιν βουλεύουσι μετὰ σφίσιν, οὐδʼ ἐθέλουσι
νύκτα φυλασσέμεναι, καμάτῳ ἀδηκότες αἰνῷ.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
ἦν δέ τις ἐν Τρώεσσι Δόλων Εὐμήδεος υἱὸς
κήρυκος θείοιο πολύχρυσος πολύχαλκος,
ὃς δή τοι εἶδος μὲν ἔην κακός, ἀλλὰ ποδώκης·
αὐτὰρ ὃ μοῦνος ἔην μετὰ πέντε κασιγνήτῃσιν.
ὅς ῥα τότε Τρωσίν τε καὶ Ἕκτορι μῦθον ἔειπεν·
Ἕκτορ ἔμʼ ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
νηῶν ὠκυπόρων σχεδὸν ἐλθέμεν ἔκ τε πυθέσθαι.
ἀλλʼ ἄγε μοι τὸ σκῆπτρον ἀνάσχεο, καί μοι ὄμοσσον
ἦ μὲν τοὺς ἵππους τε καὶ ἅρματα ποικίλα χαλκῷ
δωσέμεν, οἳ φορέουσιν ἀμύμονα Πηλεΐωνα,
σοὶ δʼ ἐγὼ οὐχ ἅλιος σκοπὸς ἔσσομαι οὐδʼ ἀπὸ δόξης·
τόφρα γὰρ ἐς στρατὸν εἶμι διαμπερὲς ὄφρʼ ἂν ἵκωμαι
νῆʼ Ἀγαμεμνονέην, ὅθι που μέλλουσιν ἄριστοι
βουλὰς βουλεύειν ἢ φευγέμεν ἠὲ μάχεσθαι.
ὣς φάθʼ, ὃ δʼ ἐν χερσὶ σκῆπτρον λάβε καί οἱ ὄμοσσεν·
ἴστω νῦν Ζεὺς αὐτὸς ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης
μὴ μὲν τοῖς ἵπποισιν ἀνὴρ ἐποχήσεται ἄλλος
Τρώων, ἀλλά σέ φημι διαμπερὲς ἀγλαϊεῖσθαι.
ὣς φάτο καί ῥʼ ἐπίορκον ἐπώμοσε, τὸν δʼ ὀρόθυνεν·
αὐτίκα δʼ ἀμφʼ ὤμοισιν ἐβάλλετο καμπύλα τόξα,
ἕσσατο δʼ ἔκτοσθεν ῥινὸν πολιοῖο λύκοιο,
κρατὶ δʼ ἐπὶ κτιδέην κυνέην, ἕλε δʼ ὀξὺν ἄκοντα,
βῆ δʼ ἰέναι προτὶ νῆας ἀπὸ στρατοῦ· οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλεν
ἐλθὼν ἐκ νηῶν ἂψ Ἕκτορι μῦθον ἀποίσειν.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν κάλλιφʼ ὅμιλον,
βῆ ῥʼ ἀνʼ ὁδὸν μεμαώς· τὸν δὲ φράσατο προσιόντα
διογενὴς Ὀδυσεύς, Διομήδεα δὲ προσέειπεν·
οὗτός τις Διόμηδες ἀπὸ στρατοῦ ἔρχεται ἀνήρ,
οὐκ οἶδʼ ἢ νήεσσιν ἐπίσκοπος ἡμετέρῃσιν,
ἦ τινα συλήσων νεκύων κατατεθνηώτων.
ἀλλʼ ἐῶμέν μιν πρῶτα παρεξελθεῖν πεδίοιο
τυτθόν· ἔπειτα δέ κʼ αὐτὸν ἐπαΐξαντες ἕλοιμεν
καρπαλίμως· εἰ δʼ ἄμμε παραφθαίησι πόδεσσιν,
αἰεί μιν ἐπὶ νῆας ἀπὸ στρατόφι προτιειλεῖν
ἔγχει ἐπαΐσσων, μή πως προτὶ ἄστυ ἀλύξῃ.
ὣς ἄρα φωνήσαντε παρὲξ ὁδοῦ ἐν νεκύεσσι
κλινθήτην· ὃ δʼ ἄρʼ ὦκα παρέδραμεν ἀφραδίῃσιν.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἀπέην ὅσσόν τʼ ἐπὶ οὖρα πέλονται
ἡμιόνων· αἱ γάρ τε βοῶν προφερέστεραί εἰσιν
ἑλκέμεναι νειοῖο βαθείης πηκτὸν ἄροτρον·
τὼ μὲν ἐπεδραμέτην, ὃ δʼ ἄρʼ ἔστη δοῦπον ἀκούσας.
ἔλπετο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀποστρέψοντας ἑταίρους
ἐκ Τρώων ἰέναι πάλιν Ἕκτορος ὀτρύναντος.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἄπεσαν δουρηνεκὲς ἢ καὶ ἔλασσον,
γνῶ ῥʼ ἄνδρας δηΐους, λαιψηρὰ δὲ γούνατʼ ἐνώμα
φευγέμεναι· τοὶ δʼ αἶψα διώκειν ὁρμήθησαν.
ὡς δʼ ὅτε καρχαρόδοντε δύω κύνε εἰδότε θήρης
ἢ κεμάδʼ ἠὲ λαγωὸν ἐπείγετον ἐμμενὲς αἰεὶ
χῶρον ἀνʼ ὑλήενθʼ, ὃ δέ τε προθέῃσι μεμηκώς,
ὣς τὸν Τυδεΐδης ἠδʼ ὃ πτολίπορθος Ὀδυσσεὺς
λαοῦ ἀποτμήξαντε διώκετον ἐμμενὲς αἰεί.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τάχʼ ἔμελλε μιγήσεσθαι φυλάκεσσι
φεύγων ἐς νῆας, τότε δὴ μένος ἔμβαλʼ Ἀθήνη
Τυδεΐδῃ, ἵνα μή τις Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
φθαίη ἐπευξάμενος βαλέειν, ὃ δὲ δεύτερος ἔλθοι.
δουρὶ δʼ ἐπαΐσσων προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
ἠὲ μένʼ ἠέ σε δουρὶ κιχήσομαι, οὐδέ σέ φημι
δηρὸν ἐμῆς ἀπὸ χειρὸς ἀλύξειν αἰπὺν ὄλεθρον.
ἦ ῥα καὶ ἔγχος ἀφῆκεν, ἑκὼν δʼ ἡμάρτανε φωτός·
δεξιτερὸν δʼ ὑπὲρ ὦμον ἐΰξου δουρὸς ἀκωκὴ
ἐν γαίῃ ἐπάγη· ὃ δʼ ἄρʼ ἔστη τάρβησέν τε
βαμβαίνων· ἄραβος δὲ διὰ στόμα γίγνετʼ ὀδόντων·
χλωρὸς ὑπαὶ δείους· τὼ δʼ ἀσθμαίνοντε κιχήτην,
χειρῶν δʼ ἁψάσθην· ὃ δὲ δακρύσας ἔπος ηὔδα·
ζωγρεῖτʼ, αὐτὰρ ἐγὼν ἐμὲ λύσομαι· ἔστι γὰρ ἔνδον
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,
τῶν κʼ ὔμμιν χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσιʼ ἄποινα
εἴ κεν ἐμὲ ζωὸν πεπύθοιτʼ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
θάρσει, μηδέ τί τοι θάνατος καταθύμιος ἔστω.
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον·
πῇ δὴ οὕτως ἐπὶ νῆας ἀπὸ στρατοῦ ἔρχεαι οἶος
νύκτα διʼ ὀρφναίην, ὅτε θʼ εὕδουσι βροτοὶ ἄλλοι;
ἤ τινα συλήσων νεκύων κατατεθνηώτων;
ἦ σʼ Ἕκτωρ προέηκε διασκοπιᾶσθαι ἕκαστα
νῆας ἔπι γλαφυράς; ἦ σʼ αὐτὸν θυμὸς ἀνῆκε;
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Δόλων, ὑπὸ δʼ ἔτρεμε γυῖα·
πολλῇσίν μʼ ἄτῃσι παρὲκ νόον ἤγαγεν Ἕκτωρ,
ὅς μοι Πηλεΐωνος ἀγαυοῦ μώνυχας ἵππους
δωσέμεναι κατένευσε καὶ ἅρματα ποικίλα χαλκῷ,
ἠνώγει δέ μʼ ἰόντα θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν
ἀνδρῶν δυσμενέων σχεδὸν ἐλθέμεν, ἔκ τε πυθέσθαι
ἠὲ φυλάσσονται νῆες θοαὶ ὡς τὸ πάρος περ,
ἦ ἤδη χείρεσσιν ὑφʼ ἡμετέρῃσι δαμέντες
φύξιν βουλεύουσι μετὰ σφίσιν, οὐδʼ ἐθέλουσι
νύκτα φυλασσέμεναι, καμάτῳ ἀδηκότες αἰνῷ.
τὸν δʼ ἐπιμειδήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
ἦ ῥά νύ τοι μεγάλων δώρων ἐπεμαίετο θυμὸς
ἵππων Αἰακίδαο δαΐφρονος· οἳ δʼ ἀλεγεινοὶ
ἀνδράσι γε θνητοῖσι δαμήμεναι ἠδʼ ὀχέεσθαι
ἄλλῳ γʼ ἢ Ἀχιλῆϊ, τὸν ἀθανάτη τέκε μήτηρ.
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον·
ποῦ νῦν δεῦρο κιὼν λίπες Ἕκτορα ποιμένα λαῶν;
ποῦ δέ οἱ ἔντεα κεῖται ἀρήϊα, ποῦ δέ οἱ ἵπποι;
πῶς δαὶ τῶν ἄλλων Τρώων φυλακαί τε καὶ εὐναί;
ἅσσά τε μητιόωσι μετὰ σφίσιν, ἢ μεμάασιν
αὖθι μένειν παρὰ νηυσὶν ἀπόπροθεν, ἦε πόλιν δὲ
ἂψ ἀναχωρήσουσιν, ἐπεὶ δαμάσαντό γʼ Ἀχαιούς.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Δόλων Εὐμήδεος υἱός·
τοὶ γὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μάλʼ ἀτρεκέως καταλέξω.
Ἕκτωρ μὲν μετὰ τοῖσιν, ὅσοι βουληφόροι εἰσί,
βουλὰς βουλεύει θείου παρὰ σήματι Ἴλου
νόσφιν ἀπὸ φλοίσβου· φυλακὰς δʼ ἃς εἴρεαι ἥρως
οὔ τις κεκριμένη ῥύεται στρατὸν οὐδὲ φυλάσσει.
ὅσσαι μὲν Τρώων πυρὸς ἐσχάραι, οἷσιν ἀνάγκη
οἷ δʼ ἐγρηγόρθασι φυλασσέμεναί τε κέλονται
ἀλλήλοις· ἀτὰρ αὖτε πολύκλητοι ἐπίκουροι
εὕδουσι· Τρωσὶν γὰρ ἐπιτραπέουσι φυλάσσειν·
οὐ γάρ σφιν παῖδες σχεδὸν εἵαται οὐδὲ γυναῖκες.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
πῶς γὰρ νῦν Τρώεσσι μεμιγμένοι ἱπποδάμοισιν
εὕδουσʼ ἦ ἀπάνευθε; δίειπέ μοι ὄφρα δαείω.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Δόλων Εὐμήδεος υἱός·
τοὶ γὰρ ἐγὼ καὶ ταῦτα μάλʼ ἀτρεκέως καταλέξω.
πρὸς μὲν ἁλὸς Κᾶρες καὶ Παίονες ἀγκυλότοξοι
καὶ Λέλεγες καὶ Καύκωνες δῖοί τε Πελασγοί,
πρὸς Θύμβρης δʼ ἔλαχον Λύκιοι Μυσοί τʼ ἀγέρωχοι
καὶ Φρύγες ἱππόμαχοι καὶ Μῄονες ἱπποκορυσταί.
ἀλλὰ τί ἢ ἐμὲ ταῦτα διεξερέεσθε ἕκαστα;
εἰ γὰρ δὴ μέματον Τρώων καταδῦναι ὅμιλον
Θρήϊκες οἷδʼ ἀπάνευθε νεήλυδες ἔσχατοι ἄλλων·
ἐν δέ σφιν Ῥῆσος βασιλεὺς πάϊς Ἠϊονῆος.
τοῦ δὴ καλλίστους ἵππους ἴδον ἠδὲ μεγίστους·
λευκότεροι χιόνος, θείειν δʼ ἀνέμοισιν ὁμοῖοι·
ἅρμα δέ οἱ χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ εὖ ἤσκηται·
τεύχεα δὲ χρύσεια πελώρια θαῦμα ἰδέσθαι
ἤλυθʼ ἔχων· τὰ μὲν οὔ τι καταθνητοῖσιν ἔοικεν
ἄνδρεσσιν φορέειν, ἀλλʼ ἀθανάτοισι θεοῖσιν.
ἀλλʼ ἐμὲ μὲν νῦν νηυσὶ πελάσσετον ὠκυπόροισιν,
ἠέ με δήσαντες λίπετʼ αὐτόθι νηλέϊ δεσμῷ,
ὄφρά κεν ἔλθητον καὶ πειρηθῆτον ἐμεῖο
ἠὲ κατʼ αἶσαν ἔειπον ἐν ὑμῖν, ἦε καὶ οὐκί.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
μὴ δή μοι φύξίν γε Δόλων ἐμβάλλεο θυμῷ·
ἐσθλά περ ἀγγείλας, ἐπεὶ ἵκεο χεῖρας ἐς ἁμάς.
εἰ μὲν γάρ κέ σε νῦν ἀπολύσομεν ἠὲ μεθῶμεν,
ἦ τε καὶ ὕστερον εἶσθα θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
ἠὲ διοπτεύσων ἢ ἐναντίβιον πολεμίξων·
εἰ δέ κʼ ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δαμεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσῃς,
οὐκέτʼ ἔπειτα σὺ πῆμά ποτʼ ἔσσεαι Ἀργείοισιν.
ἦ, καὶ ὃ μέν μιν ἔμελλε γενείου χειρὶ παχείῃ
ἁψάμενος λίσσεσθαι, ὃ δʼ αὐχένα μέσσον ἔλασσε
φασγάνῳ ἀΐξας, ἀπὸ δʼ ἄμφω κέρσε τένοντε·
φθεγγομένου δʼ ἄρα τοῦ γε κάρη κονίῃσιν ἐμίχθη.
τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν κτιδέην κυνέην κεφαλῆφιν ἕλοντο
καὶ λυκέην καὶ τόξα παλίντονα καὶ δόρυ μακρόν·
καὶ τά γʼ Ἀθηναίῃ ληΐτιδι δῖος Ὀδυσσεὺς
ὑψόσʼ ἀνέσχεθε χειρὶ καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
χαῖρε θεὰ τοῖσδεσσι· σὲ γὰρ πρώτην ἐν Ὀλύμπῳ
πάντων ἀθανάτων ἐπιδωσόμεθʼ· ἀλλὰ καὶ αὖτις
πέμψον ἐπὶ Θρῃκῶν ἀνδρῶν ἵππους τε καὶ εὐνάς.
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, καὶ ἀπὸ ἕθεν ὑψόσʼ ἀείρας
θῆκεν ἀνὰ μυρίκην· δέελον δʼ ἐπὶ σῆμά τʼ ἔθηκε
συμμάρψας δόνακας μυρίκης τʼ ἐριθηλέας ὄζους,
μὴ λάθοι αὖτις ἰόντε θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν.
τὼ δὲ βάτην προτέρω διά τʼ ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα,
αἶψα δʼ ἐπὶ Θρῃκῶν ἀνδρῶν τέλος ἷξον ἰόντες.
οἳ δʼ εὗδον καμάτῳ ἀδηκότες, ἔντεα δέ σφιν
καλὰ παρʼ αὐτοῖσι χθονὶ κέκλιτο εὖ κατὰ κόσμον
τριστοιχί· παρὰ δέ σφιν ἑκάστῳ δίζυγες ἵπποι.
Ῥῆσος δʼ ἐν μέσῳ εὗδε, παρʼ αὐτῷ δʼ ὠκέες ἵπποι
ἐξ ἐπιδιφριάδος πυμάτης ἱμᾶσι δέδεντο.
τὸν δʼ Ὀδυσεὺς προπάροιθεν ἰδὼν Διομήδεϊ δεῖξεν·
οὗτός τοι Διόμηδες ἀνήρ, οὗτοι δέ τοι ἵπποι,
οὓς νῶϊν πίφαυσκε Δόλων ὃν ἐπέφνομεν ἡμεῖς.
ἀλλʼ ἄγε δὴ πρόφερε κρατερὸν μένος· οὐδέ τί σε χρὴ
ἑστάμεναι μέλεον σὺν τεύχεσιν, ἀλλὰ λύʼ ἵππους·
ἠὲ σύ γʼ ἄνδρας ἔναιρε, μελήσουσιν δʼ ἐμοὶ ἵπποι.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔμπνευσε μένος γλαυκῶπις Ἀθήνη,
κτεῖνε δʼ ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὄρνυτʼ ἀεικὴς
ἄορι θεινομένων, ἐρυθαίνετο δʼ αἵματι γαῖα.
ὡς δὲ λέων μήλοισιν ἀσημάντοισιν ἐπελθὼν
αἴγεσιν ἢ ὀΐεσσι κακὰ φρονέων ἐνορούσῃ,
ὣς μὲν Θρήϊκας ἄνδρας ἐπῴχετο Τυδέος υἱὸς
ὄφρα δυώδεκʼ ἔπεφνεν· ἀτὰρ πολύμητις Ὀδυσσεὺς
ὅν τινα Τυδεΐδης ἄορι πλήξειε παραστὰς
τὸν δʼ Ὀδυσεὺς μετόπισθε λαβὼν ποδὸς ἐξερύσασκε,
τὰ φρονέων κατὰ θυμὸν ὅπως καλλίτριχες ἵπποι
ῥεῖα διέλθοιεν μηδὲ τρομεοίατο θυμῷ
νεκροῖς ἀμβαίνοντες· ἀήθεσσον γὰρ ἔτʼ αὐτῶν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ βασιλῆα κιχήσατο Τυδέος υἱός,
τὸν τρισκαιδέκατον μελιηδέα θυμὸν ἀπηύρα
ἀσθμαίνοντα· κακὸν γὰρ ὄναρ κεφαλῆφιν ἐπέστη
τὴν νύκτʼ Οἰνεΐδαο πάϊς διὰ μῆτιν Ἀθήνης.
τόφρα δʼ ἄρʼ ὃ τλήμων Ὀδυσεὺς λύε μώνυχας ἵππους,
σὺν δʼ ἤειρεν ἱμᾶσι καὶ ἐξήλαυνεν ὁμίλου
τόξῳ ἐπιπλήσσων, ἐπεὶ οὐ μάστιγα φαεινὴν
ποικίλου ἐκ δίφροιο νοήσατο χερσὶν ἑλέσθαι·
ῥοίζησεν δʼ ἄρα πιφαύσκων Διομήδεϊ δίῳ.
αὐτὰρ ὃ μερμήριζε μένων ὅ τι κύντατον ἕρδοι,
ἢ ὅ γε δίφρον ἑλών, ὅθι ποικίλα τεύχεʼ ἔκειτο,
ῥυμοῦ ἐξερύοι ἢ ἐκφέροι ὑψόσʼ ἀείρας,
ἦ ἔτι τῶν πλεόνων Θρῃκῶν ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
εἷος ὃ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα, τόφρα δʼ Ἀθήνη
ἐγγύθεν ἱσταμένη προσέφη Διομήδεα δῖον·
νόστου δὴ μνῆσαι μεγαθύμου Τυδέος υἱὲ
νῆας ἔπι γλαφυράς, μὴ καὶ πεφοβημένος ἔλθῃς,
μή πού τις καὶ Τρῶας ἐγείρῃσιν θεὸς ἄλλος.
ὣς φάθʼ, ὃ δὲ ξυνέηκε θεᾶς ὄπα φωνησάσης,
καρπαλίμως δʼ ἵππων ἐπεβήσετο· κόψε δʼ Ὀδυσσεὺς
τόξῳ· τοὶ δʼ ἐπέτοντο θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
οὐδʼ ἀλαοσκοπιὴν εἶχʼ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
ὡς ἴδʼ Ἀθηναίην μετὰ Τυδέος υἱὸν ἕπουσαν·
τῇ κοτέων Τρώων κατεδύσετο πουλὺν ὅμιλον,
ὦρσεν δὲ Θρῃκῶν βουληφόρον Ἱπποκόωντα
Ῥήσου ἀνεψιὸν ἐσθλόν· ὃ δʼ ἐξ ὕπνου ἀνορούσας
ὡς ἴδε χῶρον ἐρῆμον, ὅθʼ ἕστασαν ὠκέες ἵπποι,
ἄνδράς τʼ ἀσπαίροντας ἐν ἀργαλέῃσι φονῇσιν,
ᾤμωξέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα φίλον τʼ ὀνόμηνεν ἑταῖρον.
Τρώων δὲ κλαγγή τε καὶ ἄσπετος ὦρτο κυδοιμὸς
θυνόντων ἄμυδις· θηεῦντο δὲ μέρμερα ἔργα
ὅσσʼ ἄνδρες ῥέξαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας.
οἳ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι σκοπὸν Ἕκτορος ἔκταν,
ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μὲν ἔρυξε Διῒ φίλος ὠκέας ἵππους,
Τυδεΐδης δὲ χαμᾶζε θορὼν ἔναρα βροτόεντα
ἐν χείρεσσʼ Ὀδυσῆϊ τίθει, ἐπεβήσετο δʼ ἵππων·
μάστιξεν δʼ ἵππους, τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
νῆας ἔπι γλαφυράς· τῇ γὰρ φίλον ἔπλετο θυμῷ.
Νέστωρ δὲ πρῶτος κτύπον ἄϊε φώνησέν τε·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ψεύσομαι, ἦ ἔτυμον ἐρέω; κέλεται δέ με θυμός.
ἵππων μʼ ὠκυπόδων ἀμφὶ κτύπος οὔατα βάλλει.
αἲ γὰρ δὴ Ὀδυσεύς τε καὶ ὃ κρατερὸς Διομήδης
ὧδʼ ἄφαρ ἐκ Τρώων ἐλασαίατο μώνυχας ἵππους·
ἀλλʼ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μή τι πάθωσιν
Ἀργείων οἳ ἄριστοι ὑπὸ Τρώων ὀρυμαγδοῦ.
οὔ πω πᾶν εἴρητο ἔπος ὅτʼ ἄρʼ ἤλυθον αὐτοί.
καί ῥʼ οἳ μὲν κατέβησαν ἐπὶ χθόνα, τοὶ δὲ χαρέντες
δεξιῇ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι·
πρῶτος δʼ ἐξερέεινε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
εἴπʼ ἄγε μʼ ὦ πολύαινʼ Ὀδυσεῦ μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
ὅππως τοῦσδʼ ἵππους λάβετον καταδύντες ὅμιλον
Τρώων, ἦ τίς σφωε πόρεν θεὸς ἀντιβολήσας.
αἰνῶς ἀκτίνεσσιν ἐοικότες ἠελίοιο.
αἰεὶ μὲν Τρώεσσʼ ἐπιμίσγομαι, οὐδέ τί φημι
μιμνάζειν παρὰ νηυσὶ γέρων περ ἐὼν πολεμιστής·
ἀλλʼ οὔ πω τοίους ἵππους ἴδον οὐδὲ νόησα.
ἀλλά τινʼ ὔμμʼ ὀΐω δόμεναι θεὸν ἀντιάσαντα·
ἀμφοτέρω γὰρ σφῶϊ φιλεῖ νεφεληγερέτα Ζεὺς
κούρη τʼ αἰγιόχοιο Διὸς γλαυκῶπις Ἀθήνη.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
ῥεῖα θεός γʼ ἐθέλων καὶ ἀμείνονας ἠέ περ οἵδε
ἵππους δωρήσαιτʼ, ἐπεὶ ἢ πολὺ φέρτεροί εἰσιν.
ἵπποι δʼ οἵδε γεραιὲ νεήλυδες οὓς ἐρεείνεις
Θρηΐκιοι· τὸν δέ σφιν ἄνακτʼ ἀγαθὸς Διομήδης
ἔκτανε, πὰρ δʼ ἑτάρους δυοκαίδεκα πάντας ἀρίστους.
τὸν τρισκαιδέκατον σκοπὸν εἵλομεν ἐγγύθι νηῶν,
τόν ῥα διοπτῆρα στρατοῦ ἔμμεναι ἡμετέροιο
Ἕκτωρ τε προέηκε καὶ ἄλλοι Τρῶες ἀγαυοί.
ὣς εἰπὼν τάφροιο διήλασε μώνυχας ἵππους
καγχαλόων· ἅμα δʼ ἄλλοι ἴσαν χαίροντες Ἀχαιοί.
οἳ δʼ ὅτε Τυδεΐδεω κλισίην εὔτυκτον ἵκοντο,
ἵππους μὲν κατέδησαν ἐϋτμήτοισιν ἱμᾶσι
φάτνῃ ἐφʼ ἱππείῃ, ὅθι περ Διομήδεος ἵπποι
ἕστασαν ὠκύποδες μελιηδέα πυρὸν ἔδοντες·
νηῒ δʼ ἐνὶ πρυμνῇ ἔναρα βροτόεντα Δόλωνος
θῆκʼ Ὀδυσεύς, ὄφρʼ ἱρὸν ἑτοιμασσαίατʼ Ἀθήνῃ.
αὐτοὶ δʼ ἱδρῶ πολλὸν ἀπενίζοντο θαλάσσῃ
ἐσβάντες κνήμας τε ἰδὲ λόφον ἀμφί τε μηρούς.
αὐτὰρ ἐπεί σφιν κῦμα θαλάσσης ἱδρῶ πολλὸν
νίψεν ἀπὸ χρωτὸς καὶ ἀνέψυχθεν φίλον ἦτορ,
ἔς ῥʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐϋξέστας λούσαντο.
τὼ δὲ λοεσσαμένω καὶ ἀλειψαμένω λίπʼ ἐλαίῳ
δείπνῳ ἐφιζανέτην, ἀπὸ δὲ κρητῆρος Ἀθήνῃ
πλείου ἀφυσσόμενοι λεῖβον μελιηδέα οἶνον.

### Book 11

Ἠὼς δʼ ἐκ λεχέων παρʼ ἀγαυοῦ Τιθωνοῖο
ὄρνυθʼ, ἵνʼ ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσι·
Ζεὺς δʼ Ἔριδα προΐαλλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
ἀργαλέην, πολέμοιο τέρας μετὰ χερσὶν ἔχουσαν.
στῆ δʼ ἐπʼ Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηῒ μελαίνῃ,
ἥ ῥʼ ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν ἀμφοτέρωσε,
ἠμὲν ἐπʼ Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο
ἠδʼ ἐπʼ Ἀχιλλῆος, τοί ῥʼ ἔσχατα νῆας ἐΐσας
εἴρυσαν ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν
ἔνθα στᾶσʼ ἤϋσε θεὰ μέγα τε δεινόν τε
ὄρθιʼ, Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλʼ ἑκάστῳ
καρδίῃ ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
τοῖσι δʼ ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετʼ ἠὲ νέεσθαι
ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
Ἀτρεΐδης δʼ ἐβόησεν ἰδὲ ζώννυσθαι ἄνωγεν
Ἀργείους· ἐν δʼ αὐτὸς ἐδύσετο νώροπα χαλκόν.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε,
τόν ποτέ οἱ Κινύρης δῶκε ξεινήϊον εἶναι.
πεύθετο γὰρ Κύπρον δὲ μέγα κλέος οὕνεκʼ Ἀχαιοὶ
ἐς Τροίην νήεσσιν ἀναπλεύσεσθαι ἔμελλον·
τοὔνεκά οἱ τὸν δῶκε χαριζόμενος βασιλῆϊ.
τοῦ δʼ ἤτοι δέκα οἶμοι ἔσαν μέλανος κυάνοιο,
δώδεκα δὲ χρυσοῖο καὶ εἴκοσι κασσιτέροιο·
κυάνεοι δὲ δράκοντες ὀρωρέχατο προτὶ δειρὴν
τρεῖς ἑκάτερθʼ ἴρισσιν ἐοικότες, ἅς τε Κρονίων
ἐν νέφεϊ στήριξε, τέρας μερόπων ἀνθρώπων.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος· ἐν δέ οἱ ἧλοι
χρύσειοι πάμφαινον, ἀτὰρ περὶ κουλεὸν ἦεν
ἀργύρεον χρυσέοισιν ἀορτήρεσσιν ἀρηρός.
ἂν δʼ ἕλετʼ ἀμφιβρότην πολυδαίδαλον ἀσπίδα θοῦριν
καλήν, ἣν πέρι μὲν κύκλοι δέκα χάλκεοι ἦσαν,
ἐν δέ οἱ ὀμφαλοὶ ἦσαν ἐείκοσι κασσιτέροιο
λευκοί, ἐν δὲ μέσοισιν ἔην μέλανος κυάνοιο.
τῇ δʼ ἐπὶ μὲν Γοργὼ βλοσυρῶπις ἐστεφάνωτο
δεινὸν δερκομένη, περὶ δὲ Δεῖμός τε Φόβος τε.
τῆς δʼ ἐξ ἀργύρεος τελαμὼν ἦν· αὐτὰρ ἐπʼ αὐτοῦ
κυάνεος ἐλέλικτο δράκων, κεφαλαὶ δέ οἱ ἦσαν
τρεῖς ἀμφιστρεφέες ἑνὸς αὐχένος ἐκπεφυυῖαι.
κρατὶ δʼ ἐπʼ ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρον
ἵππουριν· δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν.
εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ
ὀξέα· τῆλε δὲ χαλκὸς ἀπʼ αὐτόφιν οὐρανὸν εἴσω
λάμπʼ· ἐπὶ δʼ ἐγδούπησαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
τιμῶσαι βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.
ἡνιόχῳ μὲν ἔπειτα ἑῷ ἐπέτελλεν ἕκαστος
ἵππους εὖ κατὰ κόσμον ἐρυκέμεν αὖθʼ ἐπὶ τάφρῳ,
αὐτοὶ δὲ πρυλέες σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
ῥώοντʼ· ἄσβεστος δὲ βοὴ γένετʼ ἠῶθι πρό.
φθὰν δὲ μέγʼ ἱππήων ἐπὶ τάφρῳ κοσμηθέντες,
ἱππῆες δʼ ὀλίγον μετεκίαθον· ἐν δὲ κυδοιμὸν
ὦρσε κακὸν Κρονίδης, κατὰ δʼ ὑψόθεν ἧκεν ἐέρσας
αἵματι μυδαλέας ἐξ αἰθέρος, οὕνεκʼ ἔμελλε
πολλὰς ἰφθίμους κεφαλὰς Ἄϊδι προϊάψειν.
Τρῶες δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο
Ἕκτορά τʼ ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀμύμονα Πουλυδάμαντα
Αἰνείαν θʼ, ὃς Τρωσὶ θεὸς ὣς τίετο δήμῳ,
τρεῖς τʼ Ἀντηνορίδας Πόλυβον καὶ Ἀγήνορα δῖον
ἠΐθεόν τʼ Ἀκάμαντʼ ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν.
Ἕκτωρ δʼ ἐν πρώτοισι φέρʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην,
οἷος δʼ ἐκ νεφέων ἀναφαίνεται οὔλιος ἀστὴρ
παμφαίνων, τοτὲ δʼ αὖτις ἔδυ νέφεα σκιόεντα,
ὣς Ἕκτωρ ὁτὲ μέν τε μετὰ πρώτοισι φάνεσκεν,
ἄλλοτε δʼ ἐν πυμάτοισι κελεύων· πᾶς δʼ ἄρα χαλκῷ
λάμφʼ ὥς τε στεροπὴ πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο.
οἳ δʼ, ὥς τʼ ἀμητῆρες ἐναντίοι ἀλλήλοισιν
ὄγμον ἐλαύνωσιν ἀνδρὸς μάκαρος κατʼ ἄρουραν
πυρῶν ἢ κριθῶν· τὰ δὲ δράγματα ταρφέα πίπτει·
ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπʼ ἀλλήλοισι θορόντες
δῄουν, οὐδʼ ἕτεροι μνώοντʼ ὀλοοῖο φόβοιο.
ἴσας δʼ ὑσμίνη κεφαλὰς ἔχεν, οἳ δὲ λύκοι ὣς
θῦνον· Ἔρις δʼ ἄρʼ ἔχαιρε πολύστονος εἰσορόωσα·
οἴη γάρ ῥα θεῶν παρετύγχανε μαρναμένοισιν,
οἳ δʼ ἄλλοι οὔ σφιν πάρεσαν θεοί, ἀλλὰ ἕκηλοι
σφοῖσιν ἐνὶ μεγάροισι καθήατο, ἧχι ἑκάστῳ
δώματα καλὰ τέτυκτο κατὰ πτύχας Οὐλύμποιο.
πάντες δʼ ᾐτιόωντο κελαινεφέα Κρονίωνα
οὕνεκʼ ἄρα Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι.
τῶν μὲν ἄρʼ οὐκ ἀλέγιζε πατήρ· ὃ δὲ νόσφι λιασθεὶς
τῶν ἄλλων ἀπάνευθε καθέζετο κύδεϊ γαίων
εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν
χαλκοῦ τε στεροπήν, ὀλλύντάς τʼ ὀλλυμένους τε.
ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,
τόφρα μάλʼ ἀμφοτέρων βέλεʼ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός·
ἦμος δὲ δρυτόμος περ ἀνὴρ ὁπλίσσατο δεῖπνον
οὔρεος ἐν βήσσῃσιν, ἐπεί τʼ ἐκορέσσατο χεῖρας
τάμνων δένδρεα μακρά, ἅδος τέ μιν ἵκετο θυμόν,
σίτου τε γλυκεροῖο περὶ φρένας ἵμερος αἱρεῖ,
τῆμος σφῇ ἀρετῇ Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας
κεκλόμενοι ἑτάροισι κατὰ στίχας· ἐν δʼ Ἀγαμέμνων
πρῶτος ὄρουσʼ, ἕλε δʼ ἄνδρα Βιάνορα ποιμένα λαῶν
αὐτόν, ἔπειτα δʼ ἑταῖρον Ὀϊλῆα πλήξιππον.
ἤτοι ὅ γʼ ἐξ ἵππων κατεπάλμενος ἀντίος ἔστη·
τὸν δʼ ἰθὺς μεμαῶτα μετώπιον ὀξέϊ δουρὶ
νύξʼ, οὐδὲ στεφάνη δόρυ οἱ σχέθε χαλκοβάρεια,
ἀλλὰ διʼ αὐτῆς ἦλθε καὶ ὀστέου, ἐγκέφαλος δὲ
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο· δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα.
καὶ τοὺς μὲν λίπεν αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
στήθεσι παμφαίνοντας, ἐπεὶ περίδυσε χιτῶνας·
αὐτὰρ ὃ βῆ Ἶσόν τε καὶ Ἄντιφον ἐξεναρίξων
υἷε δύω Πριάμοιο νόθον καὶ γνήσιον ἄμφω
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας· ὃ μὲν νόθος ἡνιόχευεν,
Ἄντιφος αὖ παρέβασκε περικλυτός· ὥ ποτʼ Ἀχιλλεὺς
Ἴδης ἐν κνημοῖσι δίδη μόσχοισι λύγοισι,
ποιμαίνοντʼ ἐπʼ ὄεσσι λαβών, καὶ ἔλυσεν ἀποίνων.
δὴ τότε γʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο κατὰ στῆθος βάλε δουρί,
Ἄντιφον αὖ παρὰ οὖς ἔλασε ξίφει, ἐκ δʼ ἔβαλʼ ἵππων.
σπερχόμενος δʼ ἀπὸ τοῖιν ἐσύλα τεύχεα καλὰ
γιγνώσκων· καὶ γάρ σφε πάρος παρὰ νηυσὶ θοῇσιν
εἶδεν, ὅτʼ ἐξ Ἴδης ἄγαγεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς.
ὡς δὲ λέων ἐλάφοιο ταχείης νήπια τέκνα
ῥηϊδίως συνέαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσιν
ἐλθὼν εἰς εὐνήν, ἁπαλόν τέ σφʼ ἦτορ ἀπηύρα·
ἣ δʼ εἴ πέρ τε τύχῃσι μάλα σχεδόν, οὐ δύναταί σφι
χραισμεῖν· αὐτὴν γάρ μιν ὑπὸ τρόμος αἰνὸς ἱκάνει·
καρπαλίμως δʼ ἤϊξε διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην
σπεύδουσʼ ἱδρώουσα κραταιοῦ θηρὸς ὑφʼ ὁρμῆς·
ὣς ἄρα τοῖς οὔ τις δύνατο χραισμῆσαι ὄλεθρον
Τρώων, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπʼ Ἀργείοισι φέβοντο.
αὐτὰρ ὃ Πείσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον μενεχάρμην
υἱέας Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος, ὅς ῥα μάλιστα
χρυσὸν Ἀλεξάνδροιο δεδεγμένος ἀγλαὰ δῶρα
οὐκ εἴασχʼ Ἑλένην δόμεναι ξανθῷ Μενελάῳ,
τοῦ περ δὴ δύο παῖδε λάβε κρείων Ἀγαμέμνων
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας, ὁμοῦ δʼ ἔχον ὠκέας ἵππους·
ἐκ γάρ σφεας χειρῶν φύγον ἡνία σιγαλόεντα,
τὼ δὲ κυκηθήτην· ὃ δʼ ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς
Ἀτρεΐδης· τὼ δʼ αὖτʼ ἐκ δίφρου γουναζέσθην·
ζώγρει Ἀτρέος υἱέ, σὺ δʼ ἄξια δέξαι ἄποινα·
πολλὰ δʼ ἐν Ἀντιμάχοιο δόμοις κειμήλια κεῖται
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,
τῶν κέν τοι χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσιʼ ἄποινα,
εἰ νῶϊ ζωοὺς πεπύθοιτʼ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην βασιλῆα
μειλιχίοις ἐπέεσσιν· ἀμείλικτον δʼ ὄπʼ ἄκουσαν·
εἰ μὲν δὴ Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος υἱέες ἐστόν,
ὅς ποτʼ ἐνὶ Τρώων ἀγορῇ Μενέλαον ἄνωγεν
ἀγγελίην ἐλθόντα σὺν ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ
αὖθι κατακτεῖναι μηδʼ ἐξέμεν ἂψ ἐς Ἀχαιούς,
νῦν μὲν δὴ τοῦ πατρὸς ἀεικέα τίσετε λώβην.
ἦ, καὶ Πείσανδρον μὲν ἀφʼ ἵππων ὦσε χαμᾶζε
δουρὶ βαλὼν πρὸς στῆθος· ὃ δʼ ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη.
Ἱππόλοχος δʼ ἀπόρουσε, τὸν αὖ χαμαὶ ἐξενάριξε
χεῖρας ἀπὸ ξίφεϊ τμήξας ἀπό τʼ αὐχένα κόψας,
ὅλμον δʼ ὣς ἔσσευε κυλίνδεσθαι διʼ ὁμίλου.
τοὺς μὲν ἔασʼ· ὃ δʼ ὅθι πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες,
τῇ ῥʼ ἐνόρουσʼ, ἅμα δʼ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί.
πεζοὶ μὲν πεζοὺς ὄλεκον φεύγοντας ἀνάγκῃ,
ἱππεῖς δʼ ἱππῆας· ὑπὸ δέ σφισιν ὦρτο κονίη
ἐκ πεδίου, τὴν ὦρσαν ἐρίγδουποι πόδες ἵππων
χαλκῷ δηϊόωντες· ἀτὰρ κρείων Ἀγαμέμνων
αἰὲν ἀποκτείνων ἕπετʼ Ἀργείοισι κελεύων.
ὡς δʼ ὅτε πῦρ ἀΐδηλον ἐν ἀξύλῳ ἐμπέσῃ ὕλῃ,
πάντῃ τʼ εἰλυφόων ἄνεμος φέρει, οἳ δέ τε θάμνοι
πρόρριζοι πίπτουσιν ἐπειγόμενοι πυρὸς ὁρμῇ·
ὣς ἄρʼ ὑπʼ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι πῖπτε κάρηνα
Τρώων φευγόντων, πολλοὶ δʼ ἐριαύχενες ἵπποι
κείνʼ ὄχεα κροτάλιζον ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας
ἡνιόχους ποθέοντες ἀμύμονας· οἳ δʼ ἐπὶ γαίῃ
κείατο, γύπεσσιν πολὺ φίλτεροι ἢ ἀλόχοισιν.
Ἕκτορα δʼ ἐκ βελέων ὕπαγε Ζεὺς ἔκ τε κονίης
ἔκ τʼ ἀνδροκτασίης ἔκ θʼ αἵματος ἔκ τε κυδοιμοῦ·
Ἀτρεΐδης δʼ ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων.
οἳ δὲ παρʼ Ἴλου σῆμα παλαιοῦ Δαρδανίδαο
μέσσον κὰπ πεδίον παρʼ ἐρινεὸν ἐσσεύοντο
ἱέμενοι πόλιος· ὃ δὲ κεκλήγων ἕπετʼ αἰεὶ
Ἀτρεΐδης, λύθρῳ δὲ παλάσσετο χεῖρας ἀάπτους.
ἀλλʼ ὅτε δὴ Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκοντο,
ἔνθʼ ἄρα δὴ ἵσταντο καὶ ἀλλήλους ἀνέμιμνον.
οἳ δʼ ἔτι κὰμ μέσσον πεδίον φοβέοντο βόες ὥς,
ἅς τε λέων ἐφόβησε μολὼν ἐν νυκτὸς ἀμολγῷ
πάσας· τῇ δέ τʼ ἰῇ ἀναφαίνεται αἰπὺς ὄλεθρος·
τῆς δʼ ἐξ αὐχένʼ ἔαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσι
πρῶτον, ἔπειτα δέ θʼ αἷμα καὶ ἔγκατα πάντα λαφύσσει·
ὣς τοὺς Ἀτρεΐδης ἔφεπε κρείων Ἀγαμέμνων
αἰὲν ἀποκτείνων τὸν ὀπίστατον· οἳ δʼ ἐφέβοντο.
πολλοὶ δὲ πρηνεῖς τε καὶ ὕπτιοι ἔκπεσον ἵππων
Ἀτρεΐδεω ὑπὸ χερσί· περὶ πρὸ γὰρ ἔγχεϊ θῦεν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τάχʼ ἔμελλεν ὑπὸ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος
ἵξεσθαι, τότε δή ῥα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε
Ἴδης ἐν κορυφῇσι καθέζετο πιδηέσσης
οὐρανόθεν καταβάς· ἔχε δʼ ἀστεροπὴν μετὰ χερσίν.
Ἶριν δʼ ὄτρυνε χρυσόπτερον ἀγγελέουσαν·
βάσκʼ ἴθι Ἶρι ταχεῖα, τὸν Ἕκτορι μῦθον ἐνίσπες·
ὄφρʼ ἂν μέν κεν ὁρᾷ Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
θύνοντʼ ἐν προμάχοισιν ἐναίροντα στίχας ἀνδρῶν,
τόφρʼ ἀναχωρείτω, τὸν δʼ ἄλλον λαὸν ἀνώχθω
μάρνασθαι δηΐοισι κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην.
αὐτὰρ ἐπεί κʼ ἢ δουρὶ τυπεὶς ἢ βλήμενος ἰῷ
εἰς ἵππους ἅλεται, τότε οἱ κράτος ἐγγυαλίξω
κτείνειν εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκηται
δύῃ τʼ ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις,
βῆ δὲ κατʼ Ἰδαίων ὀρέων εἰς Ἴλιον ἱρήν.
εὗρʼ υἱὸν Πριάμοιο δαΐφρονος Ἕκτορα δῖον
ἑσταότʼ ἔν θʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν·
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις·
Ἕκτορ υἱὲ Πριάμοιο Διὶ μῆτιν ἀτάλαντε
Ζεύς με πατὴρ προέηκε τεῒν τάδε μυθήσασθαι.
ὄφρʼ ἂν μέν κεν ὁρᾷς Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
θύνοντʼ ἐν προμάχοισιν, ἐναίροντα στίχας ἀνδρῶν,
τόφρʼ ὑπόεικε μάχης, τὸν δʼ ἄλλον λαὸν ἄνωχθι
μάρνασθαι δηΐοισι κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην.
αὐτὰρ ἐπεί κʼ ἢ δουρὶ τυπεὶς ἢ βλήμενος ἰῷ
εἰς ἵππους ἅλεται, τότε τοι κράτος ἐγγυαλίξει
κτείνειν, εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκηαι
δύῃ τʼ ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
Ἕκτωρ δʼ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε,
πάλλων δʼ ὀξέα δοῦρα κατὰ στρατὸν ᾤχετο πάντῃ
ὀτρύνων μαχέσασθαι, ἔγειρε δὲ φύλοπιν αἰνήν.
οἳ δʼ ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν,
Ἀργεῖοι δʼ ἑτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας.
ἀρτύνθη δὲ μάχη, στὰν δʼ ἀντίοι· ἐν δʼ Ἀγαμέμνων
πρῶτος ὄρουσʼ, ἔθελεν δὲ πολὺ προμάχεσθαι ἁπάντων.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματʼ ἔχουσαι
ὅς τις δὴ πρῶτος Ἀγαμέμνονος ἀντίον ἦλθεν
ἢ αὐτῶν Τρώων ἠὲ κλειτῶν ἐπικούρων.
Ἰφιδάμας Ἀντηνορίδης ἠΰς τε μέγας τε
ὃς τράφη ἐν Θρῄκῃ ἐριβώλακι μητέρι μήλων·
Κισσῆς τόν γʼ ἔθρεψε δόμοις ἔνι τυτθὸν ἐόντα
μητροπάτωρ, ὃς τίκτε Θεανὼ καλλιπάρῃον·
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἥβης ἐρικυδέος ἵκετο μέτρον,
αὐτοῦ μιν κατέρυκε, δίδου δʼ ὅ γε θυγατέρα ἥν·
γήμας δʼ ἐκ θαλάμοιο μετὰ κλέος ἵκετʼ Ἀχαιῶν
σὺν δυοκαίδεκα νηυσὶ κορωνίσιν, αἵ οἱ ἕποντο.
τὰς μὲν ἔπειτʼ ἐν Περκώτῃ λίπε νῆας ἐΐσας,
αὐτὰρ ὃ πεζὸς ἐὼν ἐς Ἴλιον εἰληλούθει·
ὅς ῥα τότʼ Ἀτρεΐδεω Ἀγαμέμνονος ἀντίον ἦλθεν.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Ἀτρεΐδης μὲν ἅμαρτε, παραὶ δέ οἱ ἐτράπετʼ ἔγχος,
Ἰφιδάμας δὲ κατὰ ζώνην θώρηκος ἔνερθε
νύξʼ, ἐπὶ δʼ αὐτὸς ἔρεισε βαρείῃ χειρὶ πιθήσας·
οὐδʼ ἔτορε ζωστῆρα παναίολον, ἀλλὰ πολὺ πρὶν
ἀργύρῳ ἀντομένη μόλιβος ὣς ἐτράπετʼ αἰχμή.
καὶ τό γε χειρὶ λαβὼν εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
ἕλκʼ ἐπὶ οἷ μεμαὼς ὥς τε λίς, ἐκ δʼ ἄρα χειρὸς
σπάσσατο· τὸν δʼ ἄορι πλῆξʼ αὐχένα, λῦσε δὲ γυῖα.
ὣς ὃ μὲν αὖθι πεσὼν κοιμήσατο χάλκεον ὕπνον
οἰκτρὸς ἀπὸ μνηστῆς ἀλόχου, ἀστοῖσιν ἀρήγων,
κουριδίης, ἧς οὔ τι χάριν ἴδε, πολλὰ δʼ ἔδωκε·
πρῶθʼ ἑκατὸν βοῦς δῶκεν, ἔπειτα δὲ χίλιʼ ὑπέστη
αἶγας ὁμοῦ καὶ ὄϊς, τά οἱ ἄσπετα ποιμαίνοντο.
δὴ τότε γʼ Ἀτρεΐδης Ἀγαμέμνων ἐξενάριξε,
βῆ δὲ φέρων ἀνʼ ὅμιλον Ἀχαιῶν τεύχεα καλά.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε Κόων ἀριδείκετος ἀνδρῶν
πρεσβυγενὴς Ἀντηνορίδης, κρατερόν ῥά ἑ πένθος
ὀφθαλμοὺς ἐκάλυψε κασιγνήτοιο πεσόντος.
στῆ δʼ εὐρὰξ σὺν δουρὶ λαθὼν Ἀγαμέμνονα δῖον,
νύξε δέ μιν κατὰ χεῖρα μέσην ἀγκῶνος ἔνερθε,
ἀντικρὺ δὲ διέσχε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή.
ῥίγησέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς ἀπέληγε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο,
ἀλλʼ ἐπόρουσε Κόωνι ἔχων ἀνεμοτρεφὲς ἔγχος.
ἤτοι ὃ Ἰφιδάμαντα κασίγνητον καὶ ὄπατρον
ἕλκε ποδὸς μεμαώς, καὶ ἀΰτει πάντας ἀρίστους·
τὸν δʼ ἕλκοντʼ ἀνʼ ὅμιλον ὑπʼ ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης
οὔτησε ξυστῷ χαλκήρεϊ, λῦσε δὲ γυῖα·
τοῖο δʼ ἐπʼ Ἰφιδάμαντι κάρη ἀπέκοψε παραστάς.
ἔνθʼ Ἀντήνορος υἷες ὑπʼ Ἀτρεΐδῃ βασιλῆϊ
πότμον ἀναπλήσαντες ἔδυν δόμον Ἄϊδος εἴσω.
αὐτὰρ ὃ τῶν ἄλλων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν
ἔγχεΐ τʼ ἄορί τε μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν,
ὄφρά οἱ αἷμʼ ἔτι θερμὸν ἀνήνοθεν ἐξ ὠτειλῆς.
αὐτὰρ ἐπεὶ τὸ μὲν ἕλκος ἐτέρσετο, παύσατο δʼ αἷμα,
ὀξεῖαι δʼ ὀδύναι δῦνον μένος Ἀτρεΐδαο.
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ὠδίνουσαν ἔχῃ βέλος ὀξὺ γυναῖκα
δριμύ, τό τε προϊεῖσι μογοστόκοι Εἰλείθυιαι
Ἥρης θυγατέρες πικρὰς ὠδῖνας ἔχουσαι,
ὣς ὀξεῖʼ ὀδύναι δῦνον μένος Ἀτρεΐδαο.
ἐς δίφρον δʼ ἀνόρουσε, καὶ ἡνιόχῳ ἐπέτελλε
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν· ἤχθετο γὰρ κῆρ.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ὑμεῖς μὲν νῦν νηυσὶν ἀμύνετε ποντοπόροισι
φύλοπιν ἀργαλέην, ἐπεὶ οὐκ ἐμὲ μητίετα Ζεὺς
εἴασε Τρώεσσι πανημέριον πολεμίζειν.
ὣς ἔφαθʼ, ἡνίοχος δʼ ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους
νῆας ἔπι γλαφυράς· τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην·
ἄφρεον δὲ στήθεα, ῥαίνοντο δὲ νέρθε κονίῃ
τειρόμενον βασιλῆα μάχης ἀπάνευθε φέροντες.
Ἕκτωρ δʼ ὡς ἐνόησʼ Ἀγαμέμνονα νόσφι κιόντα
Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
οἴχετʼ ἀνὴρ ὤριστος, ἐμοὶ δὲ μέγʼ εὖχος ἔδωκε
Ζεὺς Κρονίδης· ἀλλʼ ἰθὺς ἐλαύνετε μώνυχας ἵππους
ἰφθίμων Δαναῶν, ἵνʼ ὑπέρτερον εὖχος ἄρησθε.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
ὡς δʼ ὅτε πού τις θηρητὴρ κύνας ἀργιόδοντας
σεύῃ ἐπʼ ἀγροτέρῳ συῒ καπρίῳ ἠὲ λέοντι,
ὣς ἐπʼ Ἀχαιοῖσιν σεῦε Τρῶας μεγαθύμους
Ἕκτωρ Πριαμίδης βροτολοιγῷ ἶσος Ἄρηϊ.
αὐτὸς δʼ ἐν πρώτοισι μέγα φρονέων ἐβεβήκει,
ἐν δʼ ἔπεσʼ ὑσμίνῃ ὑπεραέϊ ἶσος ἀέλλῃ,
ἥ τε καθαλλομένη ἰοειδέα πόντον ὀρίνει.
ἔνθα τίνα πρῶτον, τίνα δʼ ὕστατον ἐξενάριξεν
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν;
Ἀσαῖον μὲν πρῶτα καὶ Αὐτόνοον καὶ Ὀπίτην
καὶ Δόλοπα Κλυτίδην καὶ Ὀφέλτιον ἠδʼ Ἀγέλαον
Αἴσυμνόν τʼ Ὦρόν τε καὶ Ἱππόνοον μενεχάρμην.
τοὺς ἄρʼ ὅ γʼ ἡγεμόνας Δαναῶν ἕλεν, αὐτὰρ ἔπειτα
πληθύν, ὡς ὁπότε νέφεα Ζέφυρος στυφελίξῃ
ἀργεστᾶο Νότοιο βαθείῃ λαίλαπι τύπτων·
πολλὸν δὲ τρόφι κῦμα κυλίνδεται, ὑψόσε δʼ ἄχνη
σκίδναται ἐξ ἀνέμοιο πολυπλάγκτοιο ἰωῆς·
ὣς ἄρα πυκνὰ καρήαθʼ ὑφʼ Ἕκτορι δάμνατο λαῶν.
ἔνθά κε λοιγὸς ἔην καὶ ἀμήχανα ἔργα γένοντο,
καί νύ κεν ἐν νήεσσι πέσον φεύγοντες Ἀχαιοί,
εἰ μὴ Τυδεΐδῃ Διομήδεϊ κέκλετʼ Ὀδυσσεύς·
Τυδεΐδη τί παθόντε λελάσμεθα θούριδος ἀλκῆς;
ἀλλʼ ἄγε δεῦρο πέπον, παρʼ ἔμʼ ἵσταο· δὴ γὰρ ἔλεγχος
ἔσσεται εἴ κεν νῆας ἕλῃ κορυθαίολος Ἕκτωρ.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
ἤτοι ἐγὼ μενέω καὶ τλήσομαι· ἀλλὰ μίνυνθα
ἡμέων ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ νεφεληγερέτα Ζεὺς
Τρωσὶν δὴ βόλεται δοῦναι κράτος ἠέ περ ἡμῖν.
ἦ καὶ Θυμβραῖον μὲν ἀφʼ ἵππων ὦσε χαμᾶζε
δουρὶ βαλὼν κατὰ μαζὸν ἀριστερόν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
ἀντίθεον θεράποντα Μολίονα τοῖο ἄνακτος.
τοὺς μὲν ἔπειτʼ εἴασαν, ἐπεὶ πολέμου ἀπέπαυσαν·
τὼ δʼ ἀνʼ ὅμιλον ἰόντε κυδοίμεον, ὡς ὅτε κάπρω
ἐν κυσὶ θηρευτῇσι μέγα φρονέοντε πέσητον·
ὣς ὄλεκον Τρῶας πάλιν ὀρμένω· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
ἀσπασίως φεύγοντες ἀνέπνεον Ἕκτορα δῖον.
ἔνθʼ ἑλέτην δίφρόν τε καὶ ἀνέρε δήμου ἀρίστω
υἷε δύω Μέροπος Περκωσίου, ὃς περὶ πάντων
ᾔδεε μαντοσύνας, οὐδὲ οὓς παῖδας ἔασκε
στείχειν ἐς πόλεμον φθισήνορα· τὼ δέ οἱ οὔ τι
πειθέσθην· κῆρες γὰρ ἄγον μέλανος θανάτοιο.
τοὺς μὲν Τυδεΐδης δουρικλειτὸς Διομήδης
θυμοῦ καὶ ψυχῆς κεκαδὼν κλυτὰ τεύχεʼ ἀπηύρα·
Ἱππόδαμον δʼ Ὀδυσεὺς καὶ Ὑπείροχον ἐξενάριξεν.
ἔνθά σφιν κατὰ ἶσα μάχην ἐτάνυσσε Κρονίων
ἐξ Ἴδης καθορῶν· τοὶ δʼ ἀλλήλους ἐνάριζον.
ἤτοι Τυδέος υἱὸς Ἀγάστροφον οὔτασε δουρὶ
Παιονίδην ἥρωα κατʼ ἰσχίον· οὐ δέ οἱ ἵπποι
ἐγγὺς ἔσαν προφυγεῖν, ἀάσατο δὲ μέγα θυμῷ.
τοὺς μὲν γὰρ θεράπων ἀπάνευθʼ ἔχεν, αὐτὰρ ὃ πεζὸς
θῦνε διὰ προμάχων, εἷος φίλον ὤλεσε θυμόν.
Ἕκτωρ δʼ ὀξὺ νόησε κατὰ στίχας, ὦρτο δʼ ἐπʼ αὐτοὺς
κεκλήγων· ἅμα δὲ Τρώων εἵποντο φάλαγγες.
τὸν δὲ ἰδὼν ῥίγησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης,
αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
νῶϊν δὴ τόδε πῆμα κυλίνδεται ὄβριμος Ἕκτωρ·
ἀλλʼ ἄγε δὴ στέωμεν καὶ ἀλεξώμεσθα μένοντες.
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος
καὶ βάλεν, οὐδʼ ἀφάμαρτε τιτυσκόμενος κεφαλῆφιν,
ἄκρην κὰκ κόρυθα· πλάγχθη δʼ ἀπὸ χαλκόφι χαλκός,
οὐδʼ ἵκετο χρόα καλόν· ἐρύκακε γὰρ τρυφάλεια
τρίπτυχος αὐλῶπις, τήν οἱ πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων.
Ἕκτωρ δʼ ὦκʼ ἀπέλεθρον ἀνέδραμε, μίκτο δʼ ὁμίλῳ,
στῆ δὲ γνὺξ ἐριπὼν καὶ ἐρείσατο χειρὶ παχείῃ
γαίης· ἀμφὶ δὲ ὄσσε κελαινὴ νὺξ ἐκάλυψεν.
ὄφρα δὲ Τυδεΐδης μετὰ δούρατος ᾤχετʼ ἐρωὴν
τῆλε διὰ προμάχων, ὅθι οἱ καταείσατο γαίης
τόφρʼ Ἕκτωρ ἔμπνυτο, καὶ ἂψ ἐς δίφρον ὀρούσας
ἐξέλασʼ ἐς πληθύν, καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.
δουρὶ δʼ ἐπαΐσσων προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
ἐξ αὖ νῦν ἔφυγες θάνατον κύον· ἦ τέ τοι ἄγχι
ἦλθε κακόν· νῦν αὖτέ σʼ ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων
ᾧ μέλλεις εὔχεσθαι ἰὼν ἐς δοῦπον ἀκόντων.
ἦ θήν σʼ ἐξανύω γε καὶ ὕστερον ἀντιβολήσας,
εἴ πού τις καὶ ἔμοιγε θεῶν ἐπιτάρροθός ἐστι.
νῦν αὖ τοὺς ἄλλους ἐπιείσομαι, ὅν κε κιχείω.
ἦ, καὶ Παιονίδην δουρὶ κλυτὸν ἐξενάριζεν.
αὐτὰρ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο
Τυδεΐδῃ ἔπι τόξα τιταίνετο ποιμένι λαῶν,
στήλῃ κεκλιμένος ἀνδροκμήτῳ ἐπὶ τύμβῳ
Ἴλου Δαρδανίδαο, παλαιοῦ δημογέροντος.
ἤτοι ὃ μὲν θώρηκα Ἀγαστρόφου ἰφθίμοιο
αἴνυτʼ ἀπὸ στήθεσφι παναίολον ἀσπίδα τʼ ὤμων
καὶ κόρυθα βριαρήν· ὃ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκε
καὶ βάλεν, οὐδʼ ἄρα μιν ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,
ταρσὸν δεξιτεροῖο ποδός· διὰ δʼ ἀμπερὲς ἰὸς
ἐν γαίῃ κατέπηκτο· ὃ δὲ μάλα ἡδὺ γελάσσας
ἐκ λόχου ἀμπήδησε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
βέβληαι οὐδʼ ἅλιον βέλος ἔκφυγεν· ὡς ὄφελόν τοι
νείατον ἐς κενεῶνα βαλὼν ἐκ θυμὸν ἑλέσθαι.
οὕτω κεν καὶ Τρῶες ἀνέπνευσαν κακότητος,
οἵ τέ σε πεφρίκασι λέονθʼ ὡς μηκάδες αἶγες.
τὸν δʼ οὐ ταρβήσας προσέφη κρατερὸς Διομήδης·
τοξότα λωβητὴρ κέρᾳ ἀγλαὲ παρθενοπῖπα
εἰ μὲν δὴ ἀντίβιον σὺν τεύχεσι πειρηθείης,
οὐκ ἄν τοι χραίσμῃσι βιὸς καὶ ταρφέες ἰοί·
νῦν δέ μʼ ἐπιγράψας ταρσὸν ποδὸς εὔχεαι αὔτως.
οὐκ ἀλέγω, ὡς εἴ με γυνὴ βάλοι ἢ πάϊς ἄφρων·
κωφὸν γὰρ βέλος ἀνδρὸς ἀνάλκιδος οὐτιδανοῖο.
ἦ τʼ ἄλλως ὑπʼ ἐμεῖο, καὶ εἴ κʼ ὀλίγον περ ἐπαύρῃ,
ὀξὺ βέλος πέλεται, καὶ ἀκήριον αἶψα τίθησι.
τοῦ δὲ γυναικὸς μέν τʼ ἀμφίδρυφοί εἰσι παρειαί,
παῖδες δʼ ὀρφανικοί· ὃ δέ θʼ αἵματι γαῖαν ἐρεύθων
πύθεται, οἰωνοὶ δὲ περὶ πλέες ἠὲ γυναῖκες.
ὣς φάτο, τοῦ δʼ Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν
ἔστη πρόσθʼ· ὃ δʼ ὄπισθε καθεζόμενος βέλος ὠκὺ
ἐκ ποδὸς ἕλκʼ, ὀδύνη δὲ διὰ χροὸς ἦλθʼ ἀλεγεινή.
ἐς δίφρον δʼ ἀνόρουσε, καὶ ἡνιόχῳ ἐπέτελλε
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν· ἤχθετο γὰρ κῆρ.
οἰώθη δʼ Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτός, οὐδέ τις αὐτῷ
Ἀργείων παρέμεινεν, ἐπεὶ φόβος ἔλλαβε πάντας·
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὤ μοι ἐγὼ τί πάθω; μέγα μὲν κακὸν αἴ κε φέβωμαι
πληθὺν ταρβήσας· τὸ δὲ ῥίγιον αἴ κεν ἁλώω
μοῦνος· τοὺς δʼ ἄλλους Δαναοὺς ἐφόβησε Κρονίων.
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
οἶδα γὰρ ὅττι κακοὶ μὲν ἀποίχονται πολέμοιο,
ὃς δέ κʼ ἀριστεύῃσι μάχῃ ἔνι τὸν δὲ μάλα χρεὼ
ἑστάμεναι κρατερῶς, ἤ τʼ ἔβλητʼ ἤ τʼ ἔβαλʼ ἄλλον.
εἷος ὃ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
τόφρα δʼ ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον ἀσπιστάων,
ἔλσαν δʼ ἐν μέσσοισι, μετὰ σφίσι πῆμα τιθέντες.
ὡς δʼ ὅτε κάπριον ἀμφὶ κύνες θαλεροί τʼ αἰζηοὶ
σεύωνται, ὃ δέ τʼ εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο
θήγων λευκὸν ὀδόντα μετὰ γναμπτῇσι γένυσσιν,
ἀμφὶ δέ τʼ ἀΐσσονται, ὑπαὶ δέ τε κόμπος ὀδόντων
γίγνεται, οἳ δὲ μένουσιν ἄφαρ δεινόν περ ἐόντα,
ὥς ῥα τότʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα Διῒ φίλον ἐσσεύοντο
Τρῶες· ὃ δὲ πρῶτον μὲν ἀμύμονα Δηϊοπίτην
οὔτασεν ὦμον ὕπερθεν ἐπάλμενος ὀξέϊ δουρί,
αὐτὰρ ἔπειτα Θόωνα καὶ Ἔννομον ἐξενάριξε.
Χερσιδάμαντα δʼ ἔπειτα καθʼ ἵππων ἀΐξαντα
δουρὶ κατὰ πρότμησιν ὑπʼ ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης
νύξεν· ὃ δʼ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
τοὺς μὲν ἔασʼ, ὃ δʼ ἄρʼ Ἱππασίδην Χάροπʼ οὔτασε δουρὶ
αὐτοκασίγνητον εὐηφενέος Σώκοιο.
τῷ δʼ ἐπαλεξήσων Σῶκος κίεν ἰσόθεος φώς,
στῆ δὲ μάλʼ ἐγγὺς ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν
ὦ Ὀδυσεῦ πολύαινε δόλων ἆτʼ ἠδὲ πόνοιο
σήμερον ἢ δοιοῖσιν ἐπεύξεαι Ἱππασίδῃσι
τοιώδʼ ἄνδρε κατακτείνας καὶ τεύχεʼ ἀπούρας,
ἤ κεν ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσῃς.
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην.
διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε φαεινῆς ὄβριμον ἔγχος,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο,
πάντα δʼ ἀπὸ πλευρῶν χρόα ἔργαθεν, οὐδʼ ἔτʼ ἔασε
Παλλὰς Ἀθηναίη μιχθήμεναι ἔγκασι φωτός.
γνῶ δʼ Ὀδυσεὺς ὅ οἱ οὔ τι τέλος κατακαίριον ἦλθεν,
ἂψ δʼ ἀναχωρήσας Σῶκον πρὸς μῦθον ἔειπεν·
ἆ δείλʼ ἦ μάλα δή σε κιχάνεται αἰπὺς ὄλεθρος.
ἤτοι μέν ῥʼ ἔμʼ ἔπαυσας ἐπὶ Τρώεσσι μάχεσθαι·
σοὶ δʼ ἐγὼ ἐνθάδε φημὶ φόνον καὶ κῆρα μέλαιναν
ἤματι τῷδʼ ἔσσεσθαι, ἐμῷ δʼ ὑπὸ δουρὶ δαμέντα
εὖχος ἐμοὶ δώσειν, ψυχὴν δʼ Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.
ἦ, καὶ ὃ μὲν φύγαδʼ αὖτις ὑποστρέψας ἐβεβήκει,
τῷ δὲ μεταστρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσε,
δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δʼ ἐπεύξατο δῖος Ὀδυσσεύς·
ὦ Σῶχʼ Ἱππάσου υἱὲ δαΐφρονος ἱπποδάμοιο
φθῆ σε τέλος θανάτοιο κιχήμενον, οὐδʼ ὑπάλυξας.
ἆ δείλʼ οὐ μὲν σοί γε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
ὄσσε καθαιρήσουσι θανόντι περ, ἀλλʼ οἰωνοὶ
ὠμησταὶ ἐρύουσι, περὶ πτερὰ πυκνὰ βαλόντες.
αὐτὰρ ἔμʼ, εἴ κε θάνω, κτεριοῦσί γε δῖοι Ἀχαιοί.
ὣς εἰπὼν Σώκοιο δαΐφρονος ὄβριμον ἔγχος
ἔξω τε χροὸς ἕλκε καὶ ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης·
αἷμα δέ οἱ σπασθέντος ἀνέσσυτο, κῆδε δὲ θυμόν.
Τρῶες δὲ μεγάθυμοι ὅπως ἴδον αἷμʼ Ὀδυσῆος
κεκλόμενοι καθʼ ὅμιλον ἐπʼ αὐτῷ πάντες ἔβησαν.
αὐτὰρ ὅ γʼ ἐξοπίσω ἀνεχάζετο, αὖε δʼ ἑταίρους.
τρὶς μὲν ἔπειτʼ ἤϋσεν ὅσον κεφαλὴ χάδε φωτός,
τρὶς δʼ ἄϊεν ἰάχοντος ἄρηι φίλος Μενέλαος.
αἶψα δʼ ἄρʼ Αἴαντα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
ἀμφί μʼ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἵκετʼ ἀϋτὴ
τῷ ἰκέλη ὡς εἴ ἑ βιῴατο μοῦνον ἐόντα
Τρῶες ἀποτμήξαντες ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ.
ἀλλʼ ἴομεν καθʼ ὅμιλον· ἀλεξέμεναι γὰρ ἄμεινον.
δείδω μή τι πάθῃσιν ἐνὶ Τρώεσσι μονωθεὶς
ἐσθλὸς ἐών, μεγάλη δὲ ποθὴ Δαναοῖσι γένηται.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχʼ, ὃ δʼ ἅμʼ ἕσπετο ἰσόθεος φώς.
εὗρον ἔπειτʼ Ὀδυσῆα Διῒ φίλον· ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αὐτὸν
Τρῶες ἕπονθʼ ὡς εἴ τε δαφοινοὶ θῶες ὄρεσφιν
ἀμφʼ ἔλαφον κεραὸν βεβλημένον, ὅν τʼ ἔβαλʼ ἀνὴρ
ἰῷ ἀπὸ νευρῆς· τὸν μέν τʼ ἤλυξε πόδεσσι
φεύγων, ὄφρʼ αἷμα λιαρὸν καὶ γούνατʼ ὀρώρῃ·
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε δαμάσσεται ὠκὺς ὀϊστός,
ὠμοφάγοι μιν θῶες ἐν οὔρεσι δαρδάπτουσιν
ἐν νέμεϊ σκιερῷ· ἐπί τε λῖν ἤγαγε δαίμων
σίντην· θῶες μέν τε διέτρεσαν, αὐτὰρ ὃ δάπτει·
ὥς ῥα τότʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην
Τρῶες ἕπον πολλοί τε καὶ ἄλκιμοι, αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
ἀΐσσων ᾧ ἔγχει ἀμύνετο νηλεὲς ἦμαρ.
Αἴας δʼ ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠΰτε πύργον,
στῆ δὲ παρέξ· Τρῶες δὲ διέτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος.
ἤτοι τὸν Μενέλαος ἀρήϊος ἔξαγʼ ὁμίλου
χειρὸς ἔχων, εἷος θεράπων σχεδὸν ἤλασεν ἵππους.
Αἴας δὲ Τρώεσσιν ἐπάλμενος εἷλε Δόρυκλον
Πριαμίδην νόθον υἱόν, ἔπειτα δὲ Πάνδοκον οὖτα,
οὖτα δὲ Λύσανδρον καὶ Πύρασον ἠδὲ Πυλάρτην.
ὡς δʼ ὁπότε πλήθων ποταμὸς πεδίον δὲ κάτεισι
χειμάρρους κατʼ ὄρεσφιν ὀπαζόμενος Διὸς ὄμβρῳ,
πολλὰς δὲ δρῦς ἀζαλέας, πολλὰς δέ τε πεύκας
ἐσφέρεται, πολλὸν δέ τʼ ἀφυσγετὸν εἰς ἅλα βάλλει,
ὣς ἔφεπε κλονέων πεδίον τότε φαίδιμος Αἴας,
δαΐζων ἵππους τε καὶ ἀνέρας· οὐδέ πω Ἕκτωρ
πεύθετʼ, ἐπεί ῥα μάχης ἐπʼ ἀριστερὰ μάρνατο πάσης
ὄχθας πὰρ ποταμοῖο Σκαμάνδρου, τῇ ῥα μάλιστα
ἀνδρῶν πῖπτε κάρηνα, βοὴ δʼ ἄσβεστος ὀρώρει
Νέστορά τʼ ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀρήϊον Ἰδομενῆα.
Ἕκτωρ μὲν μετὰ τοῖσιν ὁμίλει μέρμερα ῥέζων
ἔγχεΐ θʼ ἱπποσύνῃ τε, νέων δʼ ἀλάπαζε φάλαγγας·
οὐδʼ ἄν πω χάζοντο κελεύθου δῖοι Ἀχαιοὶ
εἰ μὴ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο
παῦσεν ἀριστεύοντα Μαχάονα ποιμένα λαῶν,
ἰῷ τριγλώχινι βαλὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον.
τῷ ῥα περίδεισαν μένεα πνείοντες Ἀχαιοὶ
μή πώς μιν πολέμοιο μετακλινθέντος ἕλοιεν.
αὐτίκα δʼ Ἰδομενεὺς προσεφώνεε Νέστορα δῖον·
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
ἄγρει σῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, πὰρ δὲ Μαχάων
βαινέτω, ἐς νῆας δὲ τάχιστʼ ἔχε μώνυχας ἵππους·
ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων
ἰούς τʼ ἐκτάμνειν ἐπί τʼ ἤπια φάρμακα πάσσειν.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ.
αὐτίκα δʼ ὧν ὀχέων ἐπεβήσετο, πὰρ δὲ Μαχάων
βαῖνʼ Ἀσκληπιοῦ υἱὸς ἀμύμονος ἰητῆρος·
μάστιξεν δʼ ἵππους, τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
νῆας ἔπι γλαφυράς· τῇ γὰρ φίλον ἔπλετο θυμῷ.
Κεβριόνης δὲ Τρῶας ὀρινομένους ἐνόησεν
Ἕκτορι παρβεβαώς, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
Ἕκτορ νῶϊ μὲν ἐνθάδʼ ὁμιλέομεν Δαναοῖσιν
ἐσχατιῇ πολέμοιο δυσηχέος· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
Τρῶες ὀρίνονται ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ αὐτοί.
Αἴας δὲ κλονέει Τελαμώνιος· εὖ δέ μιν ἔγνων·
εὐρὺ γὰρ ἀμφʼ ὤμοισιν ἔχει σάκος· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς
κεῖσʼ ἵππους τε καὶ ἅρμʼ ἰθύνομεν, ἔνθα μάλιστα
ἱππῆες πεζοί τε κακὴν ἔριδα προβαλόντες
ἀλλήλους ὀλέκουσι, βοὴ δʼ ἄσβεστος ὄρωρεν.
ὣς ἄρα φωνήσας ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους
μάστιγι λιγυρῇ· τοὶ δὲ πληγῆς ἀΐοντες
ῥίμφʼ ἔφερον θοὸν ἅρμα μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς
στείβοντες νέκυάς τε καὶ ἀσπίδας· αἵματι δʼ ἄξων
νέρθεν ἅπας πεπάλακτο καὶ ἄντυγες αἳ περὶ δίφρον,
ἃς ἄρʼ ἀφʼ ἱππείων ὁπλέων ῥαθάμιγγες ἔβαλλον
αἵ τʼ ἀπʼ ἐπισσώτρων. ὃ δὲ ἵετο δῦναι ὅμιλον
ἀνδρόμεον ῥῆξαί τε μετάλμενος· ἐν δὲ κυδοιμὸν
ἧκε κακὸν Δαναοῖσι, μίνυνθα δὲ χάζετο δουρός.
αὐτὰρ ὃ τῶν ἄλλων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν
ἔγχεΐ τʼ ἄορί τε μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν,
Αἴαντος δʼ ἀλέεινε μάχην Τελαμωνιάδαο.
Ζεὺς δὲ πατὴρ Αἴανθʼ ὑψίζυγος ἐν φόβον ὦρσε·
στῆ δὲ ταφών, ὄπιθεν δὲ σάκος βάλεν ἑπταβόειον,
τρέσσε δὲ παπτήνας ἐφʼ ὁμίλου θηρὶ ἐοικὼς
ἐντροπαλιζόμενος ὀλίγον γόνυ γουνὸς ἀμείβων.
ὡς δʼ αἴθωνα λέοντα βοῶν ἀπὸ μεσσαύλοιο
ἐσσεύαντο κύνες τε καὶ ἀνέρες ἀγροιῶται,
οἵ τέ μιν οὐκ εἰῶσι βοῶν ἐκ πῖαρ ἑλέσθαι
πάννυχοι ἐγρήσσοντες· ὃ δὲ κρειῶν ἐρατίζων
ἰθύει, ἀλλʼ οὔ τι πρήσσει· θαμέες γὰρ ἄκοντες
ἀντίον ἀΐσσουσι θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
καιόμεναί τε δεταί, τάς τε τρεῖ ἐσσύμενός περ·
ἠῶθεν δʼ ἀπὸ νόσφιν ἔβη τετιηότι θυμῷ·
ὣς Αἴας τότʼ ἀπὸ Τρώων τετιημένος ἦτορ
ἤϊε πόλλʼ ἀέκων· περὶ γὰρ δίε νηυσὶν Ἀχαιῶν.
ὡς δʼ ὅτʼ ὄνος παρʼ ἄρουραν ἰὼν ἐβιήσατο παῖδας
νωθής, ᾧ δὴ πολλὰ περὶ ῥόπαλʼ ἀμφὶς ἐάγῃ,
κείρει τʼ εἰσελθὼν βαθὺ λήϊον· οἳ δέ τε παῖδες
τύπτουσιν ῥοπάλοισι· βίη δέ τε νηπίη αὐτῶν·
σπουδῇ τʼ ἐξήλασσαν, ἐπεί τʼ ἐκορέσσατο φορβῆς·
ὣς τότʼ ἔπειτʼ Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱὸν
Τρῶες ὑπέρθυμοι πολυηγερέες τʼ ἐπίκουροι
νύσσοντες ξυστοῖσι μέσον σάκος αἰὲν ἕποντο.
Αἴας δʼ ἄλλοτε μὲν μνησάσκετο θούριδος ἀλκῆς
αὖτις ὑποστρεφθείς, καὶ ἐρητύσασκε φάλαγγας
Τρώων ἱπποδάμων· ὁτὲ δὲ τρωπάσκετο φεύγειν.
πάντας δὲ προέεργε θοὰς ἐπὶ νῆας ὁδεύειν,
αὐτὸς δὲ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν θῦνε μεσηγὺ
ἱστάμενος· τὰ δὲ δοῦρα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
ἄλλα μὲν ἐν σάκεϊ μεγάλῳ πάγεν ὄρμενα πρόσσω,
πολλὰ δὲ καὶ μεσσηγύ, πάρος χρόα λευκὸν ἐπαυρεῖν,
ἐν γαίῃ ἵσταντο λιλαιόμενα χροὸς ἆσαι.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησʼ Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱὸς
Εὐρύπυλος πυκινοῖσι βιαζόμενον βελέεσσι,
στῆ ῥα παρʼ αὐτὸν ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,
καὶ βάλε Φαυσιάδην Ἀπισάονα ποιμένα λαῶν
ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσεν·
Εὐρύπυλος δʼ ἐπόρουσε καὶ αἴνυτο τεύχεʼ ἀπʼ ὤμων.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
τεύχεʼ ἀπαινύμενον Ἀπισάονος, αὐτίκα τόξον
ἕλκετʼ ἐπʼ Εὐρυπύλῳ, καί μιν βάλε μηρὸν ὀϊστῷ
δεξιόν· ἐκλάσθη δὲ δόναξ, ἐβάρυνε δὲ μηρόν.
ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων,
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
στῆτʼ ἐλελιχθέντες καὶ ἀμύνετε νηλεὲς ἦμαρ
Αἴανθʼ, ὃς βελέεσσι βιάζεται, οὐδέ ἕ φημι
φεύξεσθʼ ἐκ πολέμοιο δυσηχέος· ἀλλὰ μάλʼ ἄντην
ἵστασθʼ ἀμφʼ Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱόν.
ὣς ἔφατʼ Εὐρύπυλος βεβλημένος· οἳ δὲ παρʼ αὐτὸν
πλησίοι ἔστησαν σάκεʼ ὤμοισι κλίναντες
δούρατʼ ἀνασχόμενοι· τῶν δʼ ἀντίος ἤλυθεν Αἴας.
στῆ δὲ μεταστρεφθείς, ἐπεὶ ἵκετο ἔθνος ἑταίρων.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο·
Νέστορα δʼ ἐκ πολέμοιο φέρον Νηλήϊαι ἵπποι
ἱδρῶσαι, ἦγον δὲ Μαχάονα ποιμένα λαῶν.
τὸν δὲ ἰδὼν ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
ἑστήκει γὰρ ἐπὶ πρυμνῇ μεγακήτεϊ νηῒ
εἰσορόων πόνον αἰπὺν ἰῶκά τε δακρυόεσσαν.
αἶψα δʼ ἑταῖρον ἑὸν Πατροκλῆα προσέειπε
φθεγξάμενος παρὰ νηός· ὃ δὲ κλισίηθεν ἀκούσας
ἔκμολεν ἶσος Ἄρηϊ, κακοῦ δʼ ἄρα οἱ πέλεν ἀρχή.
τὸν πρότερος προσέειπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός·
τίπτέ με κικλήσκεις Ἀχιλεῦ; τί δέ σε χρεὼ ἐμεῖο;
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
δῖε Μενοιτιάδη τῷ ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ
νῦν ὀΐω περὶ γούνατʼ ἐμὰ στήσεσθαι Ἀχαιοὺς
λισσομένους· χρειὼ γὰρ ἱκάνεται οὐκέτʼ ἀνεκτός.
ἀλλʼ ἴθι νῦν Πάτροκλε Διῒ φίλε Νέστορʼ ἔρειο
ὅν τινα τοῦτον ἄγει βεβλημένον ἐκ πολέμοιο·
ἤτοι μὲν τά γʼ ὄπισθε Μαχάονι πάντα ἔοικε
τῷ Ἀσκληπιάδῃ, ἀτὰρ οὐκ ἴδον ὄμματα φωτός·
ἵπποι γάρ με παρήϊξαν πρόσσω μεμαυῖαι.
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθʼ ἑταίρῳ,
βῆ δὲ θέειν παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν.
οἳ δʼ ὅτε δὴ κλισίην Νηληϊάδεω ἀφίκοντο,
αὐτοὶ μέν ῥʼ ἀπέβησαν ἐπὶ χθόνα πουλυβότειραν,
ἵππους δʼ Εὐρυμέδων θεράπων λύε τοῖο γέροντος
ἐξ ὀχέων· τοὶ δʼ ἱδρῶ ἀπεψύχοντο χιτώνων
στάντε ποτὶ πνοιὴν παρὰ θῖνʼ ἁλός· αὐτὰρ ἔπειτα
ἐς κλισίην ἐλθόντες ἐπὶ κλισμοῖσι κάθιζον.
τοῖσι δὲ τεῦχε κυκειῶ ἐϋπλόκαμος Ἑκαμήδη,
τὴν ἄρετʼ ἐκ Τενέδοιο γέρων, ὅτε πέρσεν Ἀχιλλεύς,
θυγατέρʼ Ἀρσινόου μεγαλήτορος, ἥν οἱ Ἀχαιοὶ
ἔξελον οὕνεκα βουλῇ ἀριστεύεσκεν ἁπάντων.
ἥ σφωϊν πρῶτον μὲν ἐπιπροΐηλε τράπεζαν
καλὴν κυανόπεζαν ἐΰξοον, αὐτὰρ ἐπʼ αὐτῆς
χάλκειον κάνεον, ἐπὶ δὲ κρόμυον ποτῷ ὄψον,
ἠδὲ μέλι χλωρόν, παρὰ δʼ ἀλφίτου ἱεροῦ ἀκτήν,
πὰρ δὲ δέπας περικαλλές, ὃ οἴκοθεν ἦγʼ ὁ γεραιός,
χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον· οὔατα δʼ αὐτοῦ
τέσσαρʼ ἔσαν, δοιαὶ δὲ πελειάδες ἀμφὶς ἕκαστον
χρύσειαι νεμέθοντο, δύω δʼ ὑπὸ πυθμένες ἦσαν.
ἄλλος μὲν μογέων ἀποκινήσασκε τραπέζης
πλεῖον ἐόν, Νέστωρ δʼ ὁ γέρων ἀμογητὶ ἄειρεν.
ἐν τῷ ῥά σφι κύκησε γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσιν
οἴνῳ Πραμνείῳ, ἐπὶ δʼ αἴγειον κνῆ τυρὸν
κνήστι χαλκείῃ, ἐπὶ δʼ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνε,
πινέμεναι δʼ ἐκέλευσεν, ἐπεί ῥʼ ὥπλισσε κυκειῶ.
τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν πίνοντʼ ἀφέτην πολυκαγκέα δίψαν
μύθοισιν τέρποντο πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντες,
Πάτροκλος δὲ θύρῃσιν ἐφίστατο ἰσόθεος φώς.
τὸν δὲ ἰδὼν ὁ γεραιὸς ἀπὸ θρόνου ὦρτο φαεινοῦ,
ἐς δʼ ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δʼ ἑδριάασθαι ἄνωγε.
Πάτροκλος δʼ ἑτέρωθεν ἀναίνετο εἶπέ τε μῦθον·
οὐχ ἕδος ἐστὶ γεραιὲ διοτρεφές, οὐδέ με πείσεις.
αἰδοῖος νεμεσητὸς ὅ με προέηκε πυθέσθαι
ὅν τινα τοῦτον ἄγεις βεβλημένον· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς
γιγνώσκω, ὁρόω δὲ Μαχάονα ποιμένα λαῶν.
νῦν δὲ ἔπος ἐρέων πάλιν ἄγγελος εἶμʼ Ἀχιλῆϊ.
εὖ δὲ σὺ οἶσθα γεραιὲ διοτρεφές, οἷος ἐκεῖνος
δεινὸς ἀνήρ· τάχα κεν καὶ ἀναίτιον αἰτιόῳτο.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
τίπτε τὰρ ὧδʼ Ἀχιλεὺς ὀλοφύρεται υἷας Ἀχαιῶν,
ὅσσοι δὴ βέλεσιν βεβλήαται; οὐδέ τι οἶδε
πένθεος, ὅσσον ὄρωρε κατὰ στρατόν· οἳ γὰρ ἄριστοι
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.
βέβληται μὲν ὃ Τυδεΐδης κρατερὸς Διομήδης,
οὔτασται δʼ Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτὸς ἠδʼ Ἀγαμέμνων·
βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ·
τοῦτον δʼ ἄλλον ἐγὼ νέον ἤγαγον ἐκ πολέμοιο
ἰῷ ἀπὸ νευρῆς βεβλημένον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
ἐσθλὸς ἐὼν Δαναῶν οὐ κήδεται οὐδʼ ἐλεαίρει.
ἦ μένει εἰς ὅ κε δὴ νῆες θοαὶ ἄγχι θαλάσσης
Ἀργείων ἀέκητι πυρὸς δηΐοιο θέρωνται,
αὐτοί τε κτεινώμεθʼ ἐπισχερώ; οὐ γὰρ ἐμὴ ἲς
ἔσθʼ οἵη πάρος ἔσκεν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν.
εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι βίη δέ μοι ἔμπεδος εἴη
ὡς ὁπότʼ Ἠλείοισι καὶ ἡμῖν νεῖκος ἐτύχθη
ἀμφὶ βοηλασίῃ, ὅτʼ ἐγὼ κτάνον Ἰτυμονῆα
ἐσθλὸν Ὑπειροχίδην, ὃς ἐν Ἤλιδι ναιετάασκε,
ῥύσιʼ ἐλαυνόμενος· ὃ δʼ ἀμύνων ᾗσι βόεσσιν
ἔβλητʼ ἐν πρώτοισιν ἐμῆς ἀπὸ χειρὸς ἄκοντι,
κὰδ δʼ ἔπεσεν, λαοὶ δὲ περίτρεσαν ἀγροιῶται.
ληΐδα δʼ ἐκ πεδίου συνελάσσαμεν ἤλιθα πολλὴν
πεντήκοντα βοῶν ἀγέλας, τόσα πώεα οἰῶν,
τόσσα συῶν συβόσια, τόσʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν,
ἵππους δὲ ξανθὰς ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα
πάσας θηλείας, πολλῇσι δὲ πῶλοι ὑπῆσαν.
καὶ τὰ μὲν ἠλασάμεσθα Πύλον Νηλήϊον εἴσω
ἐννύχιοι προτὶ ἄστυ· γεγήθει δὲ φρένα Νηλεύς,
οὕνεκά μοι τύχε πολλὰ νέῳ πόλεμον δὲ κιόντι.
κήρυκες δʼ ἐλίγαινον ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφι
τοὺς ἴμεν οἷσι χρεῖος ὀφείλετʼ ἐν Ἤλιδι δίῃ·
οἳ δὲ συναγρόμενοι Πυλίων ἡγήτορες ἄνδρες
δαίτρευον· πολέσιν γὰρ Ἐπειοὶ χρεῖος ὄφειλον,
ὡς ἡμεῖς παῦροι κεκακωμένοι ἐν Πύλῳ ἦμεν·
ἐλθὼν γάρ ῥʼ ἐκάκωσε βίη Ἡρακληείη
τῶν προτέρων ἐτέων, κατὰ δʼ ἔκταθεν ὅσσοι ἄριστοι·
δώδεκα γὰρ Νηλῆος ἀμύμονος υἱέες ἦμεν·
τῶν οἶος λιπόμην, οἳ δʼ ἄλλοι πάντες ὄλοντο.
ταῦθʼ ὑπερηφανέοντες Ἐπειοὶ χαλκοχίτωνες
ἡμέας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωντο.
ἐκ δʼ ὃ γέρων ἀγέλην τε βοῶν καὶ πῶϋ μέγʼ οἰῶν
εἵλετο κρινάμενος τριηκόσιʼ ἠδὲ νομῆας.
καὶ γὰρ τῷ χρεῖος μέγʼ ὀφείλετʼ ἐν Ἤλιδι δίῃ
τέσσαρες ἀθλοφόροι ἵπποι αὐτοῖσιν ὄχεσφιν
ἐλθόντες μετʼ ἄεθλα· περὶ τρίποδος γὰρ ἔμελλον
θεύσεσθαι· τοὺς δʼ αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Αὐγείας
κάσχεθε, τὸν δʼ ἐλατῆρʼ ἀφίει ἀκαχήμενον ἵππων.
τῶν ὃ γέρων ἐπέων κεχολωμένος ἠδὲ καὶ ἔργων
ἐξέλετʼ ἄσπετα πολλά· τὰ δʼ ἄλλʼ ἐς δῆμον ἔδωκε
δαιτρεύειν, μή τίς οἱ ἀτεμβόμενος κίοι ἴσης.
ἡμεῖς μὲν τὰ ἕκαστα διείπομεν, ἀμφί τε ἄστυ
ἕρδομεν ἱρὰ θεοῖς· οἳ δὲ τρίτῳ ἤματι πάντες
ἦλθον ὁμῶς αὐτοί τε πολεῖς καὶ μώνυχες ἵπποι
πανσυδίῃ· μετὰ δέ σφι Μολίονε θωρήσσοντο
παῖδʼ ἔτʼ ἐόντʼ, οὔ πω μάλα εἰδότε θούριδος ἀλκῆς.
ἔστι δέ τις Θρυόεσσα πόλις αἰπεῖα κολώνη
τηλοῦ ἐπʼ Ἀλφειῷ, νεάτη Πύλου ἠμαθόεντος·
τὴν ἀμφεστρατόωντο διαρραῖσαι μεμαῶτες.
ἀλλʼ ὅτε πᾶν πεδίον μετεκίαθον, ἄμμι δʼ Ἀθήνη
ἄγγελος ἦλθε θέουσʼ ἀπʼ Ὀλύμπου θωρήσσεσθαι
ἔννυχος, οὐδʼ ἀέκοντα Πύλον κάτα λαὸν ἄγειρεν
ἀλλὰ μάλʼ ἐσσυμένους πολεμίζειν. οὐδέ με Νηλεὺς
εἴα θωρήσσεσθαι, ἀπέκρυψεν δέ μοι ἵππους·
οὐ γάρ πώ τί μʼ ἔφη ἴδμεν πολεμήϊα ἔργα.
ἀλλὰ καὶ ὧς ἱππεῦσι μετέπρεπον ἡμετέροισι
καὶ πεζός περ ἐών, ἐπεὶ ὧς ἄγε νεῖκος Ἀθήνη.
ἔστι δέ τις ποταμὸς Μινυήϊος εἰς ἅλα βάλλων
ἐγγύθεν Ἀρήνης, ὅθι μείναμεν Ἠῶ δῖαν
ἱππῆες Πυλίων, τὰ δʼ ἐπέρρεον ἔθνεα πεζῶν.
ἔνθεν πανσυδίῃ σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
ἔνδιοι ἱκόμεσθʼ ἱερὸν ῥόον Ἀλφειοῖο.
ἔνθα Διὶ ῥέξαντες ὑπερμενεῖ ἱερὰ καλά,
ταῦρον δʼ Ἀλφειῷ, ταῦρον δὲ Ποσειδάωνι,
αὐτὰρ Ἀθηναίη γλαυκώπιδι βοῦν ἀγελαίην,
δόρπον ἔπειθʼ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι,
καὶ κατεκοιμήθημεν ἐν ἔντεσιν οἷσιν ἕκαστος
ἀμφὶ ῥοὰς ποταμοῖο. ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ
ἀμφέσταν δὴ ἄστυ διαρραῖσαι μεμαῶτες·
ἀλλά σφι προπάροιθε φάνη μέγα ἔργον Ἄρηος·
εὖτε γὰρ ἠέλιος φαέθων ὑπερέσχεθε γαίης,
συμφερόμεσθα μάχῃ Διί τʼ εὐχόμενοι καὶ Ἀθήνῃ.
ἀλλʼ ὅτε δὴ Πυλίων καὶ Ἐπειῶν ἔπλετο νεῖκος,
πρῶτος ἐγὼν ἕλον ἄνδρα, κόμισσα δὲ μώνυχας ἵππους,
Μούλιον αἰχμητήν· γαμβρὸς δʼ ἦν Αὐγείαο,
πρεσβυτάτην δὲ θύγατρʼ εἶχε ξανθὴν Ἀγαμήδην,
ἣ τόσα φάρμακα ᾔδη ὅσα τρέφει εὐρεῖα χθών.
τὸν μὲν ἐγὼ προσιόντα βάλον χαλκήρεϊ δουρί,
ἤριπε δʼ ἐν κονίῃσιν· ἐγὼ δʼ ἐς δίφρον ὀρούσας
στῆν ῥα μετὰ προμάχοισιν· ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ
ἔτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος, ἐπεὶ ἴδον ἄνδρα πεσόντα
ἡγεμόνʼ ἱππήων, ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐπόρουσα κελαινῇ λαίλαπι ἶσος,
πεντήκοντα δʼ ἕλον δίφρους, δύο δʼ ἀμφὶς ἕκαστον
φῶτες ὀδὰξ ἕλον οὖδας ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ δαμέντες.
καί νύ κεν Ἀκτορίωνε Μολίονε παῖδʼ ἀλάπαξα,
εἰ μή σφωε πατὴρ εὐρὺ κρείων ἐνοσίχθων
ἐκ πολέμου ἐσάωσε καλύψας ἠέρι πολλῇ.
ἔνθα Ζεὺς Πυλίοισι μέγα κράτος ἐγγυάλιξε·
τόφρα γὰρ οὖν ἑπόμεσθα διὰ σπιδέος πεδίοιο
κτείνοντές τʼ αὐτοὺς ἀνά τʼ ἔντεα καλὰ λέγοντες,
ὄφρʼ ἐπὶ Βουπρασίου πολυπύρου βήσαμεν ἵππους
πέτρης τʼ Ὠλενίης, καὶ Ἀλησίου ἔνθα κολώνη
κέκληται· ὅθεν αὖτις ἀπέτραπε λαὸν Ἀθήνη.
ἔνθʼ ἄνδρα κτείνας πύματον λίπον· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
ἂψ ἀπὸ Βουπρασίοιο Πύλονδʼ ἔχον ὠκέας ἵππους,
πάντες δʼ εὐχετόωντο θεῶν Διὶ Νέστορί τʼ ἀνδρῶν.
ὣς ἔον, εἴ ποτʼ ἔον γε, μετʼ ἀνδράσιν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
οἶος τῆς ἀρετῆς ἀπονήσεται· ἦ τέ μιν οἴω
πολλὰ μετακλαύσεσθαι ἐπεί κʼ ἀπὸ λαὸς ὄληται.
ὦ πέπον ἦ μὲν σοί γε Μενοίτιος ὧδʼ ἐπέτελλεν
ἤματι τῷ ὅτε σʼ ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε,
νῶϊ δέ τʼ ἔνδον ἐόντες ἐγὼ καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
πάντα μάλʼ ἐν μεγάροις ἠκούομεν ὡς ἐπέτελλε.
Πηλῆος δʼ ἱκόμεσθα δόμους εὖ ναιετάοντας
λαὸν ἀγείροντες κατʼ Ἀχαιΐδα πουλυβότειραν.
ἔνθα δʼ ἔπειθʼ ἥρωα Μενοίτιον εὕρομεν ἔνδον
ἠδὲ σέ, πὰρ δʼ Ἀχιλῆα· γέρων δʼ ἱππηλάτα Πηλεὺς
πίονα μηρία καῖε βοὸς Διὶ τερπικεραύνῳ
αὐλῆς ἐν χόρτῳ· ἔχε δὲ χρύσειον ἄλεισον
σπένδων αἴθοπα οἶνον ἐπʼ αἰθομένοις ἱεροῖσι.
σφῶϊ μὲν ἀμφὶ βοὸς ἕπετον κρέα, νῶϊ δʼ ἔπειτα
στῆμεν ἐνὶ προθύροισι· ταφὼν δʼ ἀνόρουσεν Ἀχιλλεύς,
ἐς δʼ ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δʼ ἑδριάασθαι ἄνωγε,
ξείνιά τʼ εὖ παρέθηκεν, ἅ τε ξείνοις θέμις ἐστίν.
αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπημεν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος,
ἦρχον ἐγὼ μύθοιο κελεύων ὔμμʼ ἅμʼ ἕπεσθαι·
σφὼ δὲ μάλʼ ἠθέλετον, τὼ δʼ ἄμφω πόλλʼ ἐπέτελλον.
Πηλεὺς μὲν ᾧ παιδὶ γέρων ἐπέτελλʼ Ἀχιλῆϊ
αἰὲν ἀριστεύειν καὶ ὑπείροχον ἔμμεναι ἄλλων·
σοὶ δʼ αὖθʼ ὧδʼ ἐπέτελλε Μενοίτιος Ἄκτορος υἱός·
τέκνον ἐμὸν γενεῇ μὲν ὑπέρτερός ἐστιν Ἀχιλλεύς,
πρεσβύτερος δὲ σύ ἐσσι· βίῃ δʼ ὅ γε πολλὸν ἀμείνων.
ἀλλʼ εὖ οἱ φάσθαι πυκινὸν ἔπος ἠδʼ ὑποθέσθαι
καί οἱ σημαίνειν· ὃ δὲ πείσεται εἰς ἀγαθόν περ.
ὣς ἐπέτελλʼ ὃ γέρων, σὺ δὲ λήθεαι· ἀλλʼ ἔτι καὶ νῦν
ταῦτʼ εἴποις Ἀχιλῆϊ δαΐφρονι αἴ κε πίθηται.
τίς δʼ οἶδʼ εἴ κέν οἱ σὺν δαίμονι θυμὸν ὀρίναις
παρειπών; ἀγαθὴ δὲ παραίφασίς ἐστιν ἑταίρου.
εἰ δέ τινα φρεσὶν ᾗσι θεοπροπίην ἀλεείνει
καί τινά οἱ πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ,
ἀλλὰ σέ περ προέτω, ἅμα δʼ ἄλλος λαὸς ἑπέσθω
Μυρμιδόνων, αἴ κέν τι φόως Δαναοῖσι γένηαι·
καί τοι τεύχεα καλὰ δότω πόλεμον δὲ φέρεσθαι,
αἴ κέ σε τῷ εἴσκοντες ἀπόσχωνται πολέμοιο
Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δʼ ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
τειρόμενοι· ὀλίγη δέ τʼ ἀνάπνευσις πολέμοιο.
ῥεῖα δέ κʼ ἀκμῆτες κεκμηότας ἄνδρας ἀϋτῇ
ὤσαισθε προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε,
βῆ δὲ θέειν παρὰ νῆας ἐπʼ Αἰακίδην Ἀχιλῆα.
ἀλλʼ ὅτε δὴ κατὰ νῆας Ὀδυσσῆος θείοιο
ἷξε θέων Πάτροκλος, ἵνά σφʼ ἀγορή τε θέμις τε
ἤην, τῇ δὴ καί σφι θεῶν ἐτετεύχατο βωμοί,
ἔνθά οἱ Εὐρύπυλος βεβλημένος ἀντεβόλησε
διογενὴς Εὐαιμονίδης κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ
σκάζων ἐκ πολέμου· κατὰ δὲ νότιος ῥέεν ἱδρὼς
ὤμων καὶ κεφαλῆς, ἀπὸ δʼ ἕλκεος ἀργαλέοιο
αἷμα μέλαν κελάρυζε· νόος γε μὲν ἔμπεδος ἦεν.
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτειρε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός,
καί ῥʼ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ἆ δειλοὶ Δαναῶν ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ὣς ἄρʼ ἐμέλλετε τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
ἄσειν ἐν Τροίῃ ταχέας κύνας ἀργέτι δημῷ.
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ διοτρεφὲς Εὐρύπυλʼ ἥρως,
ἤ ῥʼ ἔτι που σχήσουσι πελώριον Ἕκτορʼ Ἀχαιοί,
ἦ ἤδη φθίσονται ὑπʼ αὐτοῦ δουρὶ δαμέντες;
τὸν δʼ αὖτʼ Εὐρύπυλος βεβλημένος ἀντίον ηὔδα·
οὐκέτι διογενὲς Πατρόκλεες ἄλκαρ Ἀχαιῶν
ἔσσεται, ἀλλʼ ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέονται.
οἳ μὲν γὰρ δὴ πάντες, ὅσοι πάρος ἦσαν ἄριστοι,
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε
χερσὶν ὕπο Τρώων· τῶν δὲ σθένος ὄρνυται αἰέν.
ἀλλʼ ἐμὲ μὲν σὺ σάωσον ἄγων ἐπὶ νῆα μέλαιναν,
μηροῦ δʼ ἔκταμʼ ὀϊστόν, ἀπʼ αὐτοῦ δʼ αἷμα κελαινὸν
νίζʼ ὕδατι λιαρῷ, ἐπὶ δʼ ἤπια φάρμακα πάσσε
ἐσθλά, τά σε προτί φασιν Ἀχιλλῆος δεδιδάχθαι,
ὃν Χείρων ἐδίδαξε δικαιότατος Κενταύρων.
ἰητροὶ μὲν γὰρ Ποδαλείριος ἠδὲ Μαχάων
τὸν μὲν ἐνὶ κλισίῃσιν ὀΐομαι ἕλκος ἔχοντα
χρηΐζοντα καὶ αὐτὸν ἀμύμονος ἰητῆρος
κεῖσθαι· ὃ δʼ ἐν πεδίῳ Τρώων μένει ὀξὺν Ἄρηα.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός·
πῶς τὰρ ἔοι τάδε ἔργα; τί ῥέξομεν Εὐρύπυλʼ ἥρως;
ἔρχομαι ὄφρʼ Ἀχιλῆϊ δαΐφρονι μῦθον ἐνίσπω
ὃν Νέστωρ ἐπέτελλε Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν·
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς περ σεῖο μεθήσω τειρομένοιο.
ἦ, καὶ ὑπὸ στέρνοιο λαβὼν ἄγε ποιμένα λαῶν
ἐς κλισίην· θεράπων δὲ ἰδὼν ὑπέχευε βοείας.
ἔνθά μιν ἐκτανύσας ἐκ μηροῦ τάμνε μαχαίρῃ
ὀξὺ βέλος περιπευκές, ἀπʼ αὐτοῦ δʼ αἷμα κελαινὸν
νίζʼ ὕδατι λιαρῷ, ἐπὶ δὲ ῥίζαν βάλε πικρὴν
χερσὶ διατρίψας ὀδυνήφατον, ἥ οἱ ἁπάσας
ἔσχʼ ὀδύνας· τὸ μὲν ἕλκος ἐτέρσετο, παύσατο δʼ αἷμα.

### Book 12

ὣς ὃ μὲν ἐν κλισίῃσι Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς
ἰᾶτʼ Εὐρύπυλον βεβλημένον· οἳ δὲ μάχοντο
Ἀργεῖοι καὶ Τρῶες ὁμιλαδόν· οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλε
τάφρος ἔτι σχήσειν Δαναῶν καὶ τεῖχος ὕπερθεν
εὐρύ, τὸ ποιήσαντο νεῶν ὕπερ, ἀμφὶ δὲ τάφρον
ἤλασαν· οὐδὲ θεοῖσι δόσαν κλειτὰς ἑκατόμβας·
ὄφρά σφιν νῆάς τε θοὰς καὶ ληΐδα πολλὴν
ἐντὸς ἔχον ῥύοιτο· θεῶν δʼ ἀέκητι τέτυκτο
ἀθανάτων· τὸ καὶ οὔ τι πολὺν χρόνον ἔμπεδον ἦεν.
ὄφρα μὲν Ἕκτωρ ζωὸς ἔην καὶ μήνιʼ Ἀχιλλεὺς
καὶ Πριάμοιο ἄνακτος ἀπόρθητος πόλις ἔπλεν,
τόφρα δὲ καὶ μέγα τεῖχος Ἀχαιῶν ἔμπεδον ἦεν.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μὲν Τρώων θάνον ὅσσοι ἄριστοι,
πολλοὶ δʼ Ἀργείων οἳ μὲν δάμεν, οἳ δὲ λίποντο,
πέρθετο δὲ Πριάμοιο πόλις δεκάτῳ ἐνιαυτῷ,
Ἀργεῖοι δʼ ἐν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδʼ ἔβησαν,
δὴ τότε μητιόωντο Ποσειδάων καὶ Ἀπόλλων
τεῖχος ἀμαλδῦναι ποταμῶν μένος εἰσαγαγόντες.
ὅσσοι ἀπʼ Ἰδαίων ὀρέων ἅλα δὲ προρέουσι,
Ῥῆσός θʼ Ἑπτάπορός τε Κάρησός τε Ῥοδίος τε
Γρήνικός τε καὶ Αἴσηπος δῖός τε Σκάμανδρος
καὶ Σιμόεις, ὅθι πολλὰ βοάγρια καὶ τρυφάλειαι
κάππεσον ἐν κονίῃσι καὶ ἡμιθέων γένος ἀνδρῶν·
τῶν πάντων ὁμόσε στόματʼ ἔτραπε Φοῖβος Ἀπόλλων,
ἐννῆμαρ δʼ ἐς τεῖχος ἵει ῥόον· ὗε δʼ ἄρα Ζεὺς
συνεχές, ὄφρά κε θᾶσσον ἁλίπλοα τείχεα θείη.
αὐτὸς δʼ ἐννοσίγαιος ἔχων χείρεσσι τρίαιναν
ἡγεῖτʼ, ἐκ δʼ ἄρα πάντα θεμείλια κύμασι πέμπε
φιτρῶν καὶ λάων, τὰ θέσαν μογέοντες Ἀχαιοί,
λεῖα δʼ ἐποίησεν παρʼ ἀγάρροον Ἑλλήσποντον,
αὖτις δʼ ἠϊόνα μεγάλην ψαμάθοισι κάλυψε
τεῖχος ἀμαλδύνας· ποταμοὺς δʼ ἔτρεψε νέεσθαι
κὰρ ῥόον, ᾗ περ πρόσθεν ἵεν καλλίρροον ὕδωρ.
ὣς ἄρʼ ἔμελλον ὄπισθε Ποσειδάων καὶ Ἀπόλλων
θησέμεναι· τότε δʼ ἀμφὶ μάχη ἐνοπή τε δεδήει
τεῖχος ἐΰδμητον, κανάχιζε δὲ δούρατα πύργων
βαλλόμενʼ· Ἀργεῖοι δὲ Διὸς μάστιγι δαμέντες
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐελμένοι ἰσχανόωντο
Ἕκτορα δειδιότες, κρατερὸν μήστωρα φόβοιο·
αὐτὰρ ὅ γʼ ὡς τὸ πρόσθεν ἐμάρνατο ἶσος ἀέλλῃ·
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἔν τε κύνεσσι καὶ ἀνδράσι θηρευτῇσι
κάπριος ἠὲ λέων στρέφεται σθένεϊ βλεμεαίνων·
οἳ δέ τε πυργηδὸν σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες
ἀντίον ἵστανται καὶ ἀκοντίζουσι θαμειὰς
αἰχμὰς ἐκ χειρῶν· τοῦ δʼ οὔ ποτε κυδάλιμον κῆρ
ταρβεῖ οὐδὲ φοβεῖται, ἀγηνορίη δέ μιν ἔκτα·
ταρφέα τε στρέφεται στίχας ἀνδρῶν πειρητίζων·
ὅππῃ τʼ ἰθύσῃ τῇ εἴκουσι στίχες ἀνδρῶν·
ὣς Ἕκτωρ ἀνʼ ὅμιλον ἰὼν ἐλλίσσεθʼ ἑταίρους
τάφρον ἐποτρύνων διαβαινέμεν· οὐδέ οἱ ἵπποι
τόλμων ὠκύποδες, μάλα δὲ χρεμέτιζον ἐπʼ ἄκρῳ
χείλει ἐφεσταότες· ἀπὸ γὰρ δειδίσσετο τάφρος
εὐρεῖʼ, οὔτʼ ἄρʼ ὑπερθορέειν σχεδὸν οὔτε περῆσαι
ῥηϊδίη· κρημνοὶ γὰρ ἐπηρεφέες περὶ πᾶσαν
ἕστασαν ἀμφοτέρωθεν, ὕπερθεν δὲ σκολόπεσσιν
ὀξέσιν ἠρήρει, τοὺς ἵστασαν υἷες Ἀχαιῶν
πυκνοὺς καὶ μεγάλους δηΐων ἀνδρῶν ἀλεωρήν.
ἔνθʼ οὔ κεν ῥέα ἵππος ἐΰτροχον ἅρμα τιταίνων
ἐσβαίη, πεζοὶ δὲ μενοίνεον εἰ τελέουσι.
δὴ τότε Πουλυδάμας θρασὺν Ἕκτορα εἶπε παραστάς·
Ἕκτορ τʼ ἠδʼ ἄλλοι Τρώων ἀγοὶ ἠδʼ ἐπικούρων
ἀφραδέως διὰ τάφρον ἐλαύνομεν ὠκέας ἵππους·
ἣ δὲ μάλʼ ἀργαλέη περάαν· σκόλοπες γὰρ ἐν αὐτῇ
ὀξέες ἑστᾶσιν, ποτὶ δʼ αὐτοὺς τεῖχος Ἀχαιῶν,
ἔνθʼ οὔ πως ἔστιν καταβήμεναι οὐδὲ μάχεσθαι
ἱππεῦσι· στεῖνος γάρ, ὅθι τρώσεσθαι ὀΐω.
εἰ μὲν γὰρ τοὺς πάγχυ κακὰ φρονέων ἀλαπάζει
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, Τρώεσσι δὲ ἵετʼ ἀρήγειν,
ἦ τʼ ἂν ἔγωγʼ ἐθέλοιμι καὶ αὐτίκα τοῦτο γενέσθαι,
νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπʼ Ἄργεος ἐνθάδʼ Ἀχαιούς·
εἰ δέ χʼ ὑποστρέψωσι, παλίωξις δὲ γένηται
ἐκ νηῶν καὶ τάφρῳ ἐνιπλήξωμεν ὀρυκτῇ,
οὐκέτʼ ἔπειτʼ ὀΐω οὐδʼ ἄγγελον ἀπονέεσθαι
ἄψορρον προτὶ ἄστυ ἑλιχθέντων ὑπʼ Ἀχαιῶν.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες·
ἵππους μὲν θεράποντες ἐρυκόντων ἐπὶ τάφρῳ,
αὐτοὶ δὲ πρυλέες σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
Ἕκτορι πάντες ἑπώμεθʼ ἀολλέες· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
οὐ μενέουσʼ εἰ δή σφιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται.
ὣς φάτο Πουλυδάμας, ἅδε δʼ Ἕκτορι μῦθος ἀπήμων,
αὐτίκα δʼ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.
οὐδὲ μὲν ἄλλοι Τρῶες ἐφʼ ἵππων ἠγερέθοντο,
ἀλλʼ ἀπὸ πάντες ὄρουσαν, ἐπεὶ ἴδον Ἕκτορα δῖον.
ἡνιόχῳ μὲν ἔπειτα ἑῷ ἐπέτελλεν ἕκαστος
ἵππους εὖ κατὰ κόσμον ἐρυκέμεν αὖθʼ ἐπὶ τάφρῳ·
οἳ δὲ διαστάντες σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες
πένταχα κοσμηθέντες ἅμʼ ἡγεμόνεσσιν ἕποντο.
οἳ μὲν ἅμʼ Ἕκτορʼ ἴσαν καὶ ἀμύμονι Πουλυδάμαντι,
οἳ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι ἔσαν, μέμασαν δὲ μάλιστα
τεῖχος ῥηξάμενοι κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ μάχεσθαι.
καί σφιν Κεβριόνης τρίτος εἵπετο· πὰρ δʼ ἄρʼ ὄχεσφιν
ἄλλον Κεβριόναο χερείονα κάλλιπεν Ἕκτωρ.
τῶν δʼ ἑτέρων Πάρις ἦρχε καὶ Ἀλκάθοος καὶ Ἀγήνωρ,
τῶν δὲ τρίτων Ἕλενος καὶ Δηΐφοβος θεοειδὴς
υἷε δύω Πριάμοιο· τρίτος δʼ ἦν Ἄσιος ἥρως
Ἄσιος Ὑρτακίδης, ὃν Ἀρίσβηθεν φέρον ἵπποι
αἴθωνες μεγάλοι ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος.
τῶν δὲ τετάρτων ἦρχεν ἐῢς πάϊς Ἀγχίσαο
Αἰνείας, ἅμα τῷ γε δύω Ἀντήνορος υἷε
Ἀρχέλοχός τʼ Ἀκάμας τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
Σαρπηδὼν δʼ ἡγήσατʼ ἀγακλειτῶν ἐπικούρων,
πρὸς δʼ ἕλετο Γλαῦκον καὶ ἀρήϊον Ἀστεροπαῖον·
οἳ γάρ οἱ εἴσαντο διακριδὸν εἶναι ἄριστοι
τῶν ἄλλων μετά γʼ αὐτόν· ὃ δʼ ἔπρεπε καὶ διὰ πάντων.
οἳ δʼ ἐπεὶ ἀλλήλους ἄραρον τυκτῇσι βόεσσι
βάν ῥʼ ἰθὺς Δαναῶν λελιημένοι, οὐδʼ ἔτʼ ἔφαντο
σχήσεσθʼ, ἀλλʼ ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι.
ἔνθʼ ἄλλοι Τρῶες τηλεκλειτοί τʼ ἐπίκουροι
βουλῇ Πουλυδάμαντος ἀμωμήτοιο πίθοντο·
ἀλλʼ οὐχ Ὑρτακίδης ἔθελʼ Ἄσιος ὄρχαμος ἀνδρῶν
αὖθι λιπεῖν ἵππους τε καὶ ἡνίοχον θεράποντα,
ἀλλὰ σὺν αὐτοῖσιν πέλασεν νήεσσι θοῇσι
νήπιος, οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλε κακὰς ὑπὸ κῆρας ἀλύξας
ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν ἀγαλλόμενος παρὰ νηῶν
ἂψ ἀπονοστήσειν προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν·
πρόσθεν γάρ μιν μοῖρα δυσώνυμος ἀμφεκάλυψεν
ἔγχεϊ Ἰδομενῆος ἀγαυοῦ Δευκαλίδαο.
εἴσατο γὰρ νηῶν ἐπʼ ἀριστερά, τῇ περ Ἀχαιοὶ
ἐκ πεδίου νίσοντο σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφι·
τῇ ῥʼ ἵππους τε καὶ ἅρμα διήλασεν, οὐδὲ πύλῃσιν
εὗρʼ ἐπικεκλιμένας σανίδας καὶ μακρὸν ὀχῆα,
ἀλλʼ ἀναπεπταμένας ἔχον ἀνέρες, εἴ τινʼ ἑταίρων
ἐκ πολέμου φεύγοντα σαώσειαν μετὰ νῆας.
τῇ ῥʼ ἰθὺς φρονέων ἵππους ἔχε, τοὶ δʼ ἅμʼ ἕποντο
ὀξέα κεκλήγοντες· ἔφαντο γὰρ οὐκ ἔτʼ Ἀχαιοὺς
σχήσεσθʼ, ἀλλʼ ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι
νήπιοι, ἐν δὲ πύλῃσι δύʼ ἀνέρας εὗρον ἀρίστους
υἷας ὑπερθύμους Λαπιθάων αἰχμητάων,
τὸν μὲν Πειριθόου υἷα κρατερὸν Πολυποίτην,
τὸν δὲ Λεοντῆα βροτολοιγῷ ἶσον Ἄρηϊ.
τὼ μὲν ἄρα προπάροιθε πυλάων ὑψηλάων
ἕστασαν ὡς ὅτε τε δρύες οὔρεσιν ὑψικάρηνοι,
αἵ τʼ ἄνεμον μίμνουσι καὶ ὑετὸν ἤματα πάντα
ῥίζῃσιν μεγάλῃσι διηνεκέεσσʼ ἀραρυῖαι·
ὣς ἄρα τὼ χείρεσσι πεποιθότες ἠδὲ βίηφι
μίμνον ἐπερχόμενον μέγαν Ἄσιον οὐδὲ φέβοντο.
οἳ δʼ ἰθὺς πρὸς τεῖχος ἐΰδμητον βόας αὔας
ὑψόσʼ ἀνασχόμενοι ἔκιον μεγάλῳ ἀλαλητῷ
Ἄσιον ἀμφὶ ἄνακτα καὶ Ἰαμενὸν καὶ Ὀρέστην
Ἀσιάδην τʼ Ἀδάμαντα Θόωνά τε Οἰνόμαόν τε.
οἳ δʼ ἤτοι εἷος μὲν ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
ὄρνυον ἔνδον ἐόντες ἀμύνεσθαι περὶ νηῶν·
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῖχος ἐπεσσυμένους ἐνόησαν
Τρῶας, ἀτὰρ Δαναῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,
ἐκ δὲ τὼ ἀΐξαντε πυλάων πρόσθε μαχέσθην
ἀγροτέροισι σύεσσιν ἐοικότε, τώ τʼ ἐν ὄρεσσιν
ἀνδρῶν ἠδὲ κυνῶν δέχαται κολοσυρτὸν ἰόντα,
δοχμώ τʼ ἀΐσσοντε περὶ σφίσιν ἄγνυτον ὕλην
πρυμνὴν ἐκτάμνοντες, ὑπαὶ δέ τε κόμπος ὀδόντων
γίγνεται εἰς ὅ κέ τίς τε βαλὼν ἐκ θυμὸν ἕληται·
ὣς τῶν κόμπει χαλκὸς ἐπὶ στήθεσσι φαεινὸς
ἄντην βαλλομένων· μάλα γὰρ κρατερῶς ἐμάχοντο
λαοῖσιν καθύπερθε πεποιθότες ἠδὲ βίηφιν.
οἳ δʼ ἄρα χερμαδίοισιν ἐϋδμήτων ἀπὸ πύργων
βάλλον ἀμυνόμενοι σφῶν τʼ αὐτῶν καὶ κλισιάων
νηῶν τʼ ὠκυπόρων· νιφάδες δʼ ὡς πῖπτον ἔραζε,
ἅς τʼ ἄνεμος ζαὴς νέφεα σκιόεντα δονήσας
ταρφειὰς κατέχευεν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ·
ὣς τῶν ἐκ χειρῶν βέλεα ῥέον ἠμὲν Ἀχαιῶν
ἠδὲ καὶ ἐκ Τρώων· κόρυθες δʼ ἀμφʼ αὖον ἀΰτευν
βαλλομένων μυλάκεσσι καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι.
δή ῥα τότʼ ᾤμωξεν καὶ ὣ πεπλήγετο μηρὼ
Ἄσιος Ὑρτακίδης, καὶ ἀλαστήσας ἔπος ηὔδα·
Ζεῦ πάτερ ἦ ῥά νυ καὶ σὺ φιλοψευδὴς ἐτέτυξο
πάγχυ μάλʼ· οὐ γὰρ ἔγωγʼ ἐφάμην ἥρωας Ἀχαιοὺς
σχήσειν ἡμέτερόν γε μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους.
οἳ δʼ, ὥς τε σφῆκες μέσον αἰόλοι ἠὲ μέλισσαι
οἰκία ποιήσωνται ὁδῷ ἔπι παιπαλοέσσῃ,
οὐδʼ ἀπολείπουσιν κοῖλον δόμον, ἀλλὰ μένοντες
ἄνδρας θηρητῆρας ἀμύνονται περὶ τέκνων,
ὣς οἵ γʼ οὐκ ἐθέλουσι πυλάων καὶ δύʼ ἐόντε
χάσσασθαι πρίν γʼ ἠὲ κατακτάμεν ἠὲ ἁλῶναι.
ὣς ἔφατʼ, οὐδὲ Διὸς πεῖθε φρένα ταῦτʼ ἀγορεύων·
Ἕκτορι γάρ οἱ θυμὸς ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι.
ἄλλοι δʼ ἀμφʼ ἄλλῃσι μάχην ἐμάχοντο πύλῃσιν·
ἀργαλέον δέ με ταῦτα θεὸν ὣς πάντʼ ἀγορεῦσαι·
πάντῃ γὰρ περὶ τεῖχος ὀρώρει θεσπιδαὲς πῦρ
λάϊνον· Ἀργεῖοι δὲ καὶ ἀχνύμενοί περ ἀνάγκῃ
νηῶν ἠμύνοντο· θεοὶ δʼ ἀκαχήατο θυμὸν
πάντες ὅσοι Δαναοῖσι μάχης ἐπιτάρροθοι ἦσαν.
σὺν δʼ ἔβαλον Λαπίθαι πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα.
ἔνθʼ αὖ Πειριθόου υἱὸς κρατερὸς Πολυποίτης
δουρὶ βάλεν Δάμασον κυνέης διὰ χαλκοπαρῄου·
οὐδʼ ἄρα χαλκείη κόρυς ἔσχεθεν, ἀλλὰ διὰ πρὸ
αἰχμὴ χαλκείη ῥῆξʼ ὀστέον, ἐγκέφαλος δὲ
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο· δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα·
αὐτὰρ ἔπειτα Πύλωνα καὶ Ὄρμενον ἐξενάριξεν.
υἱὸν δʼ Ἀντιμάχοιο Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος
Ἱππόμαχον βάλε δουρὶ κατὰ ζωστῆρα τυχήσας.
αὖτις δʼ ἐκ κολεοῖο ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
Ἀντιφάτην μὲν πρῶτον ἐπαΐξας διʼ ὁμίλου
πλῆξʼ αὐτοσχεδίην· ὃ δʼ ἄρʼ ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη·
αὐτὰρ ἔπειτα Μένωνα καὶ Ἰαμενὸν καὶ Ὀρέστην
πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.
ὄφρʼ οἳ τοὺς ἐνάριζον ἀπʼ ἔντεα μαρμαίροντα,
τόφρʼ οἳ Πουλυδάμαντι καὶ Ἕκτορι κοῦροι ἕποντο,
οἳ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι ἔσαν, μέμασαν δὲ μάλιστα
τεῖχός τε ῥήξειν καὶ ἐνιπρήσειν πυρὶ νῆας,
οἵ ῥʼ ἔτι μερμήριζον ἐφεσταότες παρὰ τάφρῳ.
ὄρνις γάρ σφιν ἐπῆλθε περησέμεναι μεμαῶσιν
αἰετὸς ὑψιπέτης ἐπʼ ἀριστερὰ λαὸν ἐέργων
φοινήεντα δράκοντα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον
ζωὸν ἔτʼ ἀσπαίροντα, καὶ οὔ πω λήθετο χάρμης,
κόψε γὰρ αὐτὸν ἔχοντα κατὰ στῆθος παρὰ δειρὴν
ἰδνωθεὶς ὀπίσω· ὃ δʼ ἀπὸ ἕθεν ἧκε χαμᾶζε
ἀλγήσας ὀδύνῃσι, μέσῳ δʼ ἐνὶ κάββαλʼ ὁμίλῳ,
αὐτὸς δὲ κλάγξας πέτετο πνοιῇς ἀνέμοιο.
Τρῶες δʼ ἐρρίγησαν ὅπως ἴδον αἰόλον ὄφιν
κείμενον ἐν μέσσοισι Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.
δὴ τότε Πουλυδάμας θρασὺν Ἕκτορα εἶπε παραστάς·
Ἕκτορ ἀεὶ μέν πώς μοι ἐπιπλήσσεις ἀγορῇσιν
ἐσθλὰ φραζομένῳ, ἐπεὶ οὐδὲ μὲν οὐδὲ ἔοικε
δῆμον ἐόντα παρὲξ ἀγορευέμεν, οὔτʼ ἐνὶ βουλῇ
οὔτέ ποτʼ ἐν πολέμῳ, σὸν δὲ κράτος αἰὲν ἀέξειν·
νῦν αὖτʼ ἐξερέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.
μὴ ἴομεν Δαναοῖσι μαχησόμενοι περὶ νηῶν.
ὧδε γὰρ ἐκτελέεσθαι ὀΐομαι, εἰ ἐτεόν γε
Τρωσὶν ὅδʼ ὄρνις ἦλθε περησέμεναι μεμαῶσιν
αἰετὸς ὑψιπέτης ἐπʼ ἀριστερὰ λαὸν ἐέργων
φοινήεντα δράκοντα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον
ζωόν· ἄφαρ δʼ ἀφέηκε πάρος φίλα οἰκίʼ ἱκέσθαι,
οὐδʼ ἐτέλεσσε φέρων δόμεναι τεκέεσσιν ἑοῖσιν.
ὣς ἡμεῖς, εἴ πέρ τε πύλας καὶ τεῖχος Ἀχαιῶν
ῥηξόμεθα σθένεϊ μεγάλῳ, εἴξωσι δʼ Ἀχαιοί,
οὐ κόσμῳ παρὰ ναῦφιν ἐλευσόμεθʼ αὐτὰ κέλευθα·
πολλοὺς γὰρ Τρώων καταλείψομεν, οὕς κεν Ἀχαιοὶ
χαλκῷ δῃώσωσιν ἀμυνόμενοι περὶ νηῶν.
ὧδέ χʼ ὑποκρίναιτο θεοπρόπος, ὃς σάφα θυμῷ
εἰδείη τεράων καί οἱ πειθοίατο λαοί.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Πουλυδάμα, σὺ μὲν οὐκ ἔτʼ ἐμοὶ φίλα ταῦτʼ ἀγορεύεις·
οἶσθα καὶ ἄλλον μῦθον ἀμείνονα τοῦδε νοῆσαι.
εἰ δʼ ἐτεὸν δὴ τοῦτον ἀπὸ σπουδῆς ἀγορεύεις,
ἐξ ἄρα δή τοι ἔπειτα θεοὶ φρένας ὤλεσαν αὐτοί,
ὃς κέλεαι Ζηνὸς μὲν ἐριγδούποιο λαθέσθαι
βουλέων, ἅς τέ μοι αὐτὸς ὑπέσχετο καὶ κατένευσε·
τύνη δʼ οἰωνοῖσι τανυπτερύγεσσι κελεύεις
πείθεσθαι, τῶν οὔ τι μετατρέπομʼ οὐδʼ ἀλεγίζω
εἴτʼ ἐπὶ δεξίʼ ἴωσι πρὸς ἠῶ τʼ ἠέλιόν τε,
εἴτʼ ἐπʼ ἀριστερὰ τοί γε ποτὶ ζόφον ἠερόεντα.
ἡμεῖς δὲ μεγάλοιο Διὸς πειθώμεθα βουλῇ,
ὃς πᾶσι θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισιν ἀνάσσει.
εἷς οἰωνὸς ἄριστος ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης.
τίπτε σὺ δείδοικας πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα;
εἴ περ γάρ τʼ ἄλλοι γε περὶ κτεινώμεθα πάντες
νηυσὶν ἐπʼ Ἀργείων, σοὶ δʼ οὐ δέος ἔστʼ ἀπολέσθαι·
οὐ γάρ τοι κραδίη μενεδήϊος οὐδὲ μαχήμων.
εἰ δὲ σὺ δηϊοτῆτος ἀφέξεαι, ἠέ τινʼ ἄλλον
παρφάμενος ἐπέεσσιν ἀποτρέψεις πολέμοιο,
αὐτίκʼ ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσεις.
ὣς ἄρα φωνήσας ἡγήσατο, τοὶ δʼ ἅμʼ ἕποντο
ἠχῇ θεσπεσίῃ· ἐπὶ δὲ Ζεὺς τερπικέραυνος
ὦρσεν ἀπʼ Ἰδαίων ὀρέων ἀνέμοιο θύελλαν,
ἥ ῥʼ ἰθὺς νηῶν κονίην φέρεν· αὐτὰρ Ἀχαιῶν
θέλγε νόον, Τρωσὶν δὲ καὶ Ἕκτορι κῦδος ὄπαζε.
τοῦ περ δὴ τεράεσσι πεποιθότες ἠδὲ βίηφι
ῥήγνυσθαι μέγα τεῖχος Ἀχαιῶν πειρήτιζον.
κρόσσας μὲν πύργων ἔρυον, καὶ ἔρειπον ἐπάλξεις,
στήλας τε προβλῆτας ἐμόχλεον, ἃς ἄρʼ Ἀχαιοὶ
πρώτας ἐν γαίῃ θέσαν ἔμμεναι ἔχματα πύργων.
τὰς οἵ γʼ αὐέρυον, ἔλποντο δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν
ῥήξειν· οὐδέ νύ πω Δαναοὶ χάζοντο κελεύθου,
ἀλλʼ οἵ γε ῥινοῖσι βοῶν φράξαντες ἐπάλξεις
βάλλον ἀπʼ αὐτάων δηΐους ὑπὸ τεῖχος ἰόντας.
ἀμφοτέρω δʼ Αἴαντε κελευτιόωντʼ ἐπὶ πύργων
πάντοσε φοιτήτην μένος ὀτρύνοντες Ἀχαιῶν.
ἄλλον μειλιχίοις, ἄλλον στερεοῖς ἐπέεσσι
νείκεον, ὅν τινα πάγχυ μάχης μεθιέντα ἴδοιεν·
ὦ φίλοι Ἀργείων ὅς τʼ ἔξοχος ὅς τε μεσήεις
ὅς τε χερειότερος, ἐπεὶ οὔ πω πάντες ὁμοῖοι
ἀνέρες ἐν πολέμῳ, νῦν ἔπλετο ἔργον ἅπασι·
καὶ δʼ αὐτοὶ τόδε που γιγνώσκετε. μή τις ὀπίσσω
τετράφθω ποτὶ νῆας ὁμοκλητῆρος ἀκούσας,
ἀλλὰ πρόσω ἵεσθε καὶ ἀλλήλοισι κέλεσθε,
αἴ κε Ζεὺς δώῃσιν Ὀλύμπιος ἀστεροπητὴς
νεῖκος ἀπωσαμένους δηΐους προτὶ ἄστυ δίεσθαι.
ὣς τώ γε προβοῶντε μάχην ὄτρυνον Ἀχαιῶν.
τῶν δʼ, ὥς τε νιφάδες χιόνος πίπτωσι θαμειαὶ
ἤματι χειμερίῳ, ὅτε τʼ ὤρετο μητίετα Ζεὺς
νιφέμεν ἀνθρώποισι πιφαυσκόμενος τὰ ἃ κῆλα·
κοιμήσας δʼ ἀνέμους χέει ἔμπεδον, ὄφρα καλύψῃ
ὑψηλῶν ὀρέων κορυφὰς καὶ πρώονας ἄκρους
καὶ πεδία λωτοῦντα καὶ ἀνδρῶν πίονα ἔργα,
καί τʼ ἐφʼ ἁλὸς πολιῆς κέχυται λιμέσιν τε καὶ ἀκταῖς,
κῦμα δέ μιν προσπλάζον ἐρύκεται· ἄλλά τε πάντα
εἴλυται καθύπερθʼ, ὅτʼ ἐπιβρίσῃ Διὸς ὄμβρος·
ὣς τῶν ἀμφοτέρωσε λίθοι πωτῶντο θαμειαί,
αἱ μὲν ἄρʼ ἐς Τρῶας, αἱ δʼ ἐκ Τρώων ἐς Ἀχαιούς,
βαλλομένων· τὸ δὲ τεῖχος ὕπερ πᾶν δοῦπος ὀρώρει.
οὐδʼ ἄν πω τότε γε Τρῶες καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ
τείχεος ἐρρήξαντο πύλας καὶ μακρὸν ὀχῆα,
εἰ μὴ ἄρʼ υἱὸν ἑὸν Σαρπηδόνα μητίετα Ζεὺς
ὦρσεν ἐπʼ Ἀργείοισι λέονθʼ ὣς βουσὶν ἕλιξιν.
αὐτίκα δʼ ἀσπίδα μὲν πρόσθʼ ἔσχετο πάντοσʼ ἐΐσην
καλὴν χαλκείην ἐξήλατον, ἣν ἄρα χαλκεὺς
ἤλασεν, ἔντοσθεν δὲ βοείας ῥάψε θαμειὰς
χρυσείῃς ῥάβδοισι διηνεκέσιν περὶ κύκλον.
τὴν ἄρʼ ὅ γε πρόσθε σχόμενος δύο δοῦρε τινάσσων
βῆ ῥʼ ἴμεν ὥς τε λέων ὀρεσίτροφος, ὅς τʼ ἐπιδευὴς
δηρὸν ἔῃ κρειῶν, κέλεται δέ ἑ θυμὸς ἀγήνωρ
μήλων πειρήσοντα καὶ ἐς πυκινὸν δόμον ἐλθεῖν·
εἴ περ γάρ χʼ εὕρῃσι παρʼ αὐτόφι βώτορας ἄνδρας
σὺν κυσὶ καὶ δούρεσσι φυλάσσοντας περὶ μῆλα,
οὔ ῥά τʼ ἀπείρητος μέμονε σταθμοῖο δίεσθαι,
ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ ἢ ἥρπαξε μετάλμενος, ἠὲ καὶ αὐτὸς
ἔβλητʼ ἐν πρώτοισι θοῆς ἀπὸ χειρὸς ἄκοντι·
ὥς ῥα τότʼ ἀντίθεον Σαρπηδόνα θυμὸς ἀνῆκε
τεῖχος ἐπαΐξαι διά τε ῥήξασθαι ἐπάλξεις.
αὐτίκα δὲ Γλαῦκον προσέφη παῖδʼ Ἱππολόχοιο·
Γλαῦκε τί ἢ δὴ νῶϊ τετιμήμεσθα μάλιστα
ἕδρῃ τε κρέασίν τε ἰδὲ πλείοις δεπάεσσιν
ἐν Λυκίῃ, πάντες δὲ θεοὺς ὣς εἰσορόωσι,
καὶ τέμενος νεμόμεσθα μέγα Ξάνθοιο παρʼ ὄχθας
καλὸν φυταλιῆς καὶ ἀρούρης πυροφόροιο;
τὼ νῦν χρὴ Λυκίοισι μέτα πρώτοισιν ἐόντας
ἑστάμεν ἠδὲ μάχης καυστείρης ἀντιβολῆσαι,
ὄφρά τις ὧδʼ εἴπῃ Λυκίων πύκα θωρηκτάων·
οὐ μὰν ἀκλεέες Λυκίην κάτα κοιρανέουσιν
ἡμέτεροι βασιλῆες, ἔδουσί τε πίονα μῆλα
οἶνόν τʼ ἔξαιτον μελιηδέα· ἀλλʼ ἄρα καὶ ἲς
ἐσθλή, ἐπεὶ Λυκίοισι μέτα πρώτοισι μάχονται.
ὦ πέπον εἰ μὲν γὰρ πόλεμον περὶ τόνδε φυγόντε
αἰεὶ δὴ μέλλοιμεν ἀγήρω τʼ ἀθανάτω τε
ἔσσεσθʼ, οὔτέ κεν αὐτὸς ἐνὶ πρώτοισι μαχοίμην
οὔτέ κε σὲ στέλλοιμι μάχην ἐς κυδιάνειραν·
νῦν δʼ ἔμπης γὰρ κῆρες ἐφεστᾶσιν θανάτοιο
μυρίαι, ἃς οὐκ ἔστι φυγεῖν βροτὸν οὐδʼ ὑπαλύξαι,
ἴομεν ἠέ τῳ εὖχος ὀρέξομεν ἠέ τις ἡμῖν.
ὣς ἔφατʼ, οὐδὲ Γλαῦκος ἀπετράπετʼ οὐδʼ ἀπίθησε·
τὼ δʼ ἰθὺς βήτην Λυκίων μέγα ἔθνος ἄγοντε.
τοὺς δὲ ἰδὼν ῥίγησʼ υἱὸς Πετεῶο Μενεσθεύς·
τοῦ γὰρ δὴ πρὸς πύργον ἴσαν κακότητα φέροντες.
πάπτηνεν δʼ ἀνὰ πύργον Ἀχαιῶν εἴ τινʼ ἴδοιτο
ἡγεμόνων, ὅς τίς οἱ ἀρὴν ἑτάροισιν ἀμύναι·
ἐς δʼ ἐνόησʼ Αἴαντε δύω πολέμου ἀκορήτω
ἑσταότας, Τεῦκρόν τε νέον κλισίηθεν ἰόντα
ἐγγύθεν· ἀλλʼ οὔ πώς οἱ ἔην βώσαντι γεγωνεῖν·
τόσσος γὰρ κτύπος ἦεν, ἀϋτὴ δʼ οὐρανὸν ἷκε,
βαλλομένων σακέων τε καὶ ἱπποκόμων τρυφαλειῶν
καὶ πυλέων· πᾶσαι γὰρ ἐπώχατο, τοὶ δὲ κατʼ αὐτὰς
ἱστάμενοι πειρῶντο βίῃ ῥήξαντες ἐσελθεῖν.
αἶψα δʼ ἐπʼ Αἴαντα προΐει κήρυκα Θοώτην·
ἔρχεο δῖε Θοῶτα, θέων Αἴαντα κάλεσσον,
ἀμφοτέρω μὲν μᾶλλον· ὃ γάρ κʼ ὄχʼ ἄριστον ἁπάντων
εἴη, ἐπεὶ τάχα τῇδε τετεύξεται αἰπὺς ὄλεθρος.
ὧδε γὰρ ἔβρισαν Λυκίων ἀγοί, οἳ τὸ πάρος περ
ζαχρηεῖς τελέθουσι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
εἰ δέ σφιν καὶ κεῖθι πόνος καὶ νεῖκος ὄρωρεν,
ἀλλά περ οἶος ἴτω Τελαμώνιος ἄλκιμος Αἴας,
καί οἱ Τεῦκρος ἅμα σπέσθω τόξων ἐῢ εἰδώς.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἄρα οἱ κῆρυξ ἀπίθησεν ἀκούσας,
βῆ δὲ θέειν παρὰ τεῖχος Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
στῆ δὲ παρʼ Αἰάντεσσι κιών, εἶθαρ δὲ προσηύδα·
Αἴαντʼ Ἀργείων ἡγήτορε χαλκοχιτώνων
ἠνώγει Πετεῶο διοτρεφέος φίλος υἱὸς
κεῖσʼ ἴμεν, ὄφρα πόνοιο μίνυνθά περ ἀντιάσητον
ἀμφοτέρω μὲν μᾶλλον· ὃ γάρ κʼ ὄχʼ ἄριστον ἁπάντων
εἴη, ἐπεὶ τάχα κεῖθι τετεύξεται αἰπὺς ὄλεθρος·
ὧδε γὰρ ἔβρισαν Λυκίων ἀγοί, οἳ τὸ πάρος περ
ζαχρηεῖς τελέθουσι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
εἰ δὲ καὶ ἐνθάδε περ πόλεμος καὶ νεῖκος ὄρωρεν,
ἀλλά περ οἶος ἴτω Τελαμώνιος ἄλκιμος Αἴας,
καί οἱ Τεῦκρος ἅμα σπέσθω τόξων ἐῢ εἰδώς.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε μέγας Τελαμώνιος Αἴας.
αὐτίκʼ Ὀϊλιάδην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Αἶαν σφῶϊ μὲν αὖθι, σὺ καὶ κρατερὸς Λυκομήδης,
ἑσταότες Δαναοὺς ὀτρύνετον ἶφι μάχεσθαι·
αὐτὰρ ἐγὼ κεῖσʼ εἶμι καὶ ἀντιόω πολέμοιο·
αἶψα δʼ ἐλεύσομαι αὖτις, ἐπὴν εὖ τοῖς ἐπαμύνω.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη Τελαμώνιος Αἴας,
καί οἱ Τεῦκρος ἅμʼ ᾖε κασίγνητος καὶ ὄπατρος·
τοῖς δʼ ἅμα Πανδίων Τεύκρου φέρε καμπύλα τόξα.
εὖτε Μενεσθῆος μεγαθύμου πύργον ἵκοντο
τείχεος ἐντὸς ἰόντες, ἐπειγομένοισι δʼ ἵκοντο,
οἳ δʼ ἐπʼ ἐπάλξεις βαῖνον ἐρεμνῇ λαίλαπι ἶσοι
ἴφθιμοι Λυκίων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες·
σὺν δʼ ἐβάλοντο μάχεσθαι ἐναντίον, ὦρτο δʼ ἀϋτή.
Αἴας δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἄνδρα κατέκτα
Σαρπήδοντος ἑταῖρον Ἐπικλῆα μεγάθυμον
μαρμάρῳ ὀκριόεντι βαλών, ὅ ῥα τείχεος ἐντὸς
κεῖτο μέγας παρʼ ἔπαλξιν ὑπέρτατος· οὐδέ κέ μιν ῥέα
χείρεσσʼ ἀμφοτέρῃς ἔχοι ἀνὴρ οὐδὲ μάλʼ ἡβῶν,
οἷοι νῦν βροτοί εἰσʼ· ὃ δʼ ἄρʼ ὑψόθεν ἔμβαλʼ ἀείρας,
θλάσσε δὲ τετράφαλον κυνέην, σὺν δʼ ὀστέʼ ἄραξε
πάντʼ ἄμυδις κεφαλῆς· ὃ δʼ ἄρʼ ἀρνευτῆρι ἐοικὼς
κάππεσʼ ἀφʼ ὑψηλοῦ πύργου, λίπε δʼ ὀστέα θυμός.
Τεῦκρος δὲ Γλαῦκον κρατερὸν παῖδʼ Ἱππολόχοιο
ἰῷ ἐπεσσύμενον βάλε τείχεος ὑψηλοῖο,
ᾗ ῥʼ ἴδε γυμνωθέντα βραχίονα, παῦσε δὲ χάρμης.
ἂψ δʼ ἀπὸ τείχεος ἆλτο λαθών, ἵνα μή τις Ἀχαιῶν
βλήμενον ἀθρήσειε καὶ εὐχετόῳτʼ ἐπέεσσι.
Σαρπήδοντι δʼ ἄχος γένετο Γλαύκου ἀπιόντος
αὐτίκʼ ἐπεί τʼ ἐνόησεν· ὅμως δʼ οὐ λήθετο χάρμης,
ἀλλʼ ὅ γε Θεστορίδην Ἀλκμάονα δουρὶ τυχήσας
νύξʼ, ἐκ δʼ ἔσπασεν ἔγχος· ὃ δʼ ἑσπόμενος πέσε δουρὶ
πρηνής, ἀμφὶ δέ οἱ βράχε τεύχεα ποικίλα χαλκῷ,
Σαρπηδὼν δʼ ἄρʼ ἔπαλξιν ἑλὼν χερσὶ στιβαρῇσιν
ἕλχʼ, ἣ δʼ ἕσπετο πᾶσα διαμπερές, αὐτὰρ ὕπερθε
τεῖχος ἐγυμνώθη, πολέεσσι δὲ θῆκε κέλευθον.
τὸν δʼ Αἴας καὶ Τεῦκρος ὁμαρτήσανθʼ ὃ μὲν ἰῷ
βεβλήκει τελαμῶνα περὶ στήθεσσι φαεινὸν
ἀσπίδος ἀμφιβρότης· ἀλλὰ Ζεὺς κῆρας ἄμυνε
παιδὸς ἑοῦ, μὴ νηυσὶν ἔπι πρύμνῃσι δαμείη·
Αἴας δʼ ἀσπίδα νύξεν ἐπάλμενος, οὐδὲ διὰ πρὸ
ἤλυθεν ἐγχείη, στυφέλιξε δέ μιν μεμαῶτα.
χώρησεν δʼ ἄρα τυτθὸν ἐπάλξιος· οὐδʼ ὅ γε πάμπαν
χάζετʼ, ἐπεί οἱ θυμὸς ἐέλπετο κῦδος ἀρέσθαι.
κέκλετο δʼ ἀντιθέοισιν ἑλιξάμενος Λυκίοισιν·
ὦ Λύκιοι τί τʼ ἄρʼ ὧδε μεθίετε θούριδος ἀλκῆς;
ἀργαλέον δέ μοί ἐστι καὶ ἰφθίμῳ περ ἐόντι
μούνῳ ῥηξαμένῳ θέσθαι παρὰ νηυσὶ κέλευθον·
ἀλλʼ ἐφομαρτεῖτε· πλεόνων δέ τι ἔργον ἄμεινον.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
μᾶλλον ἐπέβρισαν βουληφόρον ἀμφὶ ἄνακτα.
Ἀργεῖοι δʼ ἑτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας
τείχεος ἔντοσθεν, μέγα δέ σφισι φαίνετο ἔργον·
οὔτε γὰρ ἴφθιμοι Λύκιοι Δαναῶν ἐδύναντο
τεῖχος ῥηξάμενοι θέσθαι παρὰ νηυσὶ κέλευθον,
οὔτέ ποτʼ αἰχμηταὶ Δαναοὶ Λυκίους ἐδύναντο
τείχεος ἂψ ὤσασθαι, ἐπεὶ τὰ πρῶτα πέλασθεν.
ἀλλʼ ὥς τʼ ἀμφʼ οὔροισι δύʼ ἀνέρε δηριάασθον
μέτρʼ ἐν χερσὶν ἔχοντες ἐπιξύνῳ ἐν ἀρούρῃ,
ὥ τʼ ὀλίγῳ ἐνὶ χώρῳ ἐρίζητον περὶ ἴσης,
ὣς ἄρα τοὺς διέεργον ἐπάλξιες· οἳ δʼ ὑπὲρ αὐτέων
δῄουν ἀλλήλων ἀμφὶ στήθεσσι βοείας
ἀσπίδας εὐκύκλους λαισήϊά τε πτερόεντα.
πολλοὶ δʼ οὐτάζοντο κατὰ χρόα νηλέϊ χαλκῷ,
ἠμὲν ὅτεῳ στρεφθέντι μετάφρενα γυμνωθείη
μαρναμένων, πολλοὶ δὲ διαμπερὲς ἀσπίδος αὐτῆς.
πάντῃ δὴ πύργοι καὶ ἐπάλξιες αἵματι φωτῶν
ἐρράδατʼ ἀμφοτέρωθεν ἀπὸ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν.
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς ἐδύναντο φόβον ποιῆσαι Ἀχαιῶν,
ἀλλʼ ἔχον ὥς τε τάλαντα γυνὴ χερνῆτις ἀληθής,
ἥ τε σταθμὸν ἔχουσα καὶ εἴριον ἀμφὶς ἀνέλκει
ἰσάζουσʼ, ἵνα παισὶν ἀεικέα μισθὸν ἄρηται·
ὣς μὲν τῶν ἐπὶ ἶσα μάχη τέτατο πτόλεμός τε,
πρίν γʼ ὅτε δὴ Ζεὺς κῦδος ὑπέρτερον Ἕκτορι δῶκε
Πριαμίδῃ, ὃς πρῶτος ἐσήλατο τεῖχος Ἀχαιῶν.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Τρώεσσι γεγωνώς·
ὄρνυσθʼ ἱππόδαμοι Τρῶες, ῥήγνυσθε δὲ τεῖχος
Ἀργείων καὶ νηυσὶν ἐνίετε θεσπιδαὲς πῦρ.
ὣς φάτʼ ἐποτρύνων, οἳ δʼ οὔασι πάντες ἄκουον,
ἴθυσαν δʼ ἐπὶ τεῖχος ἀολλέες· οἳ μὲν ἔπειτα
κροσσάων ἐπέβαινον ἀκαχμένα δούρατʼ ἔχοντες,
Ἕκτωρ δʼ ἁρπάξας λᾶαν φέρεν, ὅς ῥα πυλάων
ἑστήκει πρόσθε πρυμνὸς παχύς, αὐτὰρ ὕπερθεν
ὀξὺς ἔην· τὸν δʼ οὔ κε δύʼ ἀνέρε δήμου ἀρίστω
ῥηϊδίως ἐπʼ ἄμαξαν ἀπʼ οὔδεος ὀχλίσσειαν,
οἷοι νῦν βροτοί εἰσʼ· ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.
τόν οἱ ἐλαφρὸν ἔθηκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω.
ὡς δʼ ὅτε ποιμὴν ῥεῖα φέρει πόκον ἄρσενος οἰὸς
χειρὶ λαβὼν ἑτέρῃ, ὀλίγον τέ μιν ἄχθος ἐπείγει,
ὣς Ἕκτωρ ἰθὺς σανίδων φέρε λᾶαν ἀείρας,
αἵ ῥα πύλας εἴρυντο πύκα στιβαρῶς ἀραρυίας
δικλίδας ὑψηλάς· δοιοὶ δʼ ἔντοσθεν ὀχῆες
εἶχον ἐπημοιβοί, μία δὲ κληῒς ἐπαρήρει.
στῆ δὲ μάλʼ ἐγγὺς ἰών, καὶ ἐρεισάμενος βάλε μέσσας
εὖ διαβάς, ἵνα μή οἱ ἀφαυρότερον βέλος εἴη,
ῥῆξε δʼ ἀπʼ ἀμφοτέρους θαιρούς· πέσε δὲ λίθος εἴσω
βριθοσύνῃ, μέγα δʼ ἀμφὶ πύλαι μύκον, οὐδʼ ἄρʼ ὀχῆες
ἐσχεθέτην, σανίδες δὲ διέτμαγεν ἄλλυδις ἄλλη
λᾶος ὑπὸ ῥιπῆς· ὃ δʼ ἄρʼ ἔσθορε φαίδιμος Ἕκτωρ
νυκτὶ θοῇ ἀτάλαντος ὑπώπια· λάμπε δὲ χαλκῷ
σμερδαλέῳ, τὸν ἕεστο περὶ χροΐ, δοιὰ δὲ χερσὶ
δοῦρʼ ἔχεν· οὔ κέν τίς μιν ἐρύκακεν ἀντιβολήσας
νόσφι θεῶν ὅτʼ ἐσᾶλτο πύλας· πυρὶ δʼ ὄσσε δεδήει.
κέκλετο δὲ Τρώεσσιν ἑλιξάμενος καθʼ ὅμιλον
τεῖχος ὑπερβαίνειν· τοὶ δʼ ὀτρύνοντι πίθοντο.
αὐτίκα δʼ οἳ μὲν τεῖχος ὑπέρβασαν, οἳ δὲ κατʼ αὐτὰς
ποιητὰς ἐσέχυντο πύλας· Δαναοὶ δὲ φόβηθεν
νῆας ἀνὰ γλαφυράς, ὅμαδος δʼ ἀλίαστος ἐτύχθη.

### Book 13

Ζεὺς δʼ ἐπεὶ οὖν Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα νηυσὶ πέλασσε,
τοὺς μὲν ἔα παρὰ τῇσι πόνον τʼ ἐχέμεν καὶ ὀϊζὺν
νωλεμέως, αὐτὸς δὲ πάλιν τρέπεν ὄσσε φαεινὼ
νόσφιν ἐφʼ ἱπποπόλων Θρῃκῶν καθορώμενος αἶαν
Μυσῶν τʼ ἀγχεμάχων καὶ ἀγαυῶν ἱππημολγῶν
γλακτοφάγων Ἀβίων τε δικαιοτάτων ἀνθρώπων.
ἐς Τροίην δʼ οὐ πάμπαν ἔτι τρέπεν ὄσσε φαεινώ·
οὐ γὰρ ὅ γʼ ἀθανάτων τινα ἔλπετο ὃν κατὰ θυμὸν
ἐλθόντʼ ἢ Τρώεσσιν ἀρηξέμεν ἢ Δαναοῖσιν.
οὐδʼ ἀλαοσκοπιὴν εἶχε κρείων ἐνοσίχθων·
καὶ γὰρ ὃ θαυμάζων ἧστο πτόλεμόν τε μάχην τε
ὑψοῦ ἐπʼ ἀκροτάτης κορυφῆς Σάμου ὑληέσσης
Θρηϊκίης· ἔνθεν γὰρ ἐφαίνετο πᾶσα μὲν Ἴδη,
φαίνετο δὲ Πριάμοιο πόλις καὶ νῆες Ἀχαιῶν.
ἔνθʼ ἄρʼ ὅ γʼ ἐξ ἁλὸς ἕζετʼ ἰών, ἐλέαιρε δʼ Ἀχαιοὺς
Τρωσὶν δαμναμένους, Διὶ δὲ κρατερῶς ἐνεμέσσα.
αὐτίκα δʼ ἐξ ὄρεος κατεβήσετο παιπαλόεντος
κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς· τρέμε δʼ οὔρεα μακρὰ καὶ ὕλη
ποσσὶν ὑπʼ ἀθανάτοισι Ποσειδάωνος ἰόντος.
τρὶς μὲν ὀρέξατʼ ἰών, τὸ δὲ τέτρατον ἵκετο τέκμωρ
Αἰγάς, ἔνθα δέ οἱ κλυτὰ δώματα βένθεσι λίμνης
χρύσεα μαρμαίροντα τετεύχαται ἄφθιτα αἰεί.
ἔνθʼ ἐλθὼν ὑπʼ ὄχεσφι τιτύσκετο χαλκόποδʼ ἵππω
ὠκυπέτα χρυσέῃσιν ἐθείρῃσιν κομόωντε,
χρυσὸν δʼ αὐτὸς ἔδυνε περὶ χροΐ, γέντο δʼ ἱμάσθλην
χρυσείην εὔτυκτον, ἑοῦ δʼ ἐπεβήσετο δίφρου,
βῆ δʼ ἐλάαν ἐπὶ κύματʼ· ἄταλλε δὲ κήτεʼ ὑπʼ αὐτοῦ
πάντοθεν ἐκ κευθμῶν, οὐδʼ ἠγνοίησεν ἄνακτα·
γηθοσύνῃ δὲ θάλασσα διίστατο· τοὶ δὲ πέτοντο
ῥίμφα μάλʼ, οὐδʼ ὑπένερθε διαίνετο χάλκεος ἄξων·
τὸν δʼ ἐς Ἀχαιῶν νῆας ἐΰσκαρθμοι φέρον ἵπποι.
ἔστι δέ τι σπέος εὐρὺ βαθείης βένθεσι λίμνης
μεσσηγὺς Τενέδοιο καὶ Ἴμβρου παιπαλοέσσης·
ἔνθʼ ἵππους ἔστησε Ποσειδάων ἐνοσίχθων
λύσας ἐξ ὀχέων, παρὰ δʼ ἀμβρόσιον βάλεν εἶδαρ
ἔδμεναι· ἀμφὶ δὲ ποσσὶ πέδας ἔβαλε χρυσείας
ἀρρήκτους ἀλύτους, ὄφρʼ ἔμπεδον αὖθι μένοιεν
νοστήσαντα ἄνακτα· ὃ δʼ ἐς στρατὸν ᾤχετʼ Ἀχαιῶν.
Τρῶες δὲ φλογὶ ἶσοι ἀολλέες ἠὲ θυέλλῃ
Ἕκτορι Πριαμίδῃ ἄμοτον μεμαῶτες ἕποντο
ἄβρομοι αὐΐαχοι· ἔλποντο δὲ νῆας Ἀχαιῶν
αἱρήσειν, κτενέειν δὲ παρʼ αὐτόθι πάντας ἀρίστους.
ἀλλὰ Ποσειδάων γαιήοχος ἐννοσίγαιος
Ἀργείους ὄτρυνε βαθείης ἐξ ἁλὸς ἐλθὼν
εἰσάμενος Κάλχαντι δέμας καὶ ἀτειρέα φωνήν·
Αἴαντε πρώτω προσέφη μεμαῶτε καὶ αὐτώ·
Αἴαντε σφὼ μέν τε σαώσετε λαὸν Ἀχαιῶν
ἀλκῆς μνησαμένω, μὴ δὲ κρυεροῖο φόβοιο.
ἄλλῃ μὲν γὰρ ἔγωγʼ οὐ δείδια χεῖρας ἀάπτους
Τρώων, οἳ μέγα τεῖχος ὑπερκατέβησαν ὁμίλῳ·
ἕξουσιν γὰρ πάντας ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί·
τῇ δὲ δὴ αἰνότατον περιδείδια μή τι πάθωμεν,
ᾗ ῥʼ ὅ γʼ ὁ λυσσώδης φλογὶ εἴκελος ἡγεμονεύει
Ἕκτωρ, ὃς Διὸς εὔχετʼ ἐρισθενέος πάϊς εἶναι.
σφῶϊν δʼ ὧδε θεῶν τις ἐνὶ φρεσὶ ποιήσειεν
αὐτώ θʼ ἑστάμεναι κρατερῶς καὶ ἀνωγέμεν ἄλλους·
τώ κε καὶ ἐσσύμενόν περ ἐρωήσαιτʼ ἀπὸ νηῶν
ὠκυπόρων, εἰ καί μιν Ὀλύμπιος αὐτὸς ἐγείρει.
ἦ καὶ σκηπανίῳ γαιήοχος ἐννοσίγαιος
ἀμφοτέρω κεκοπὼς πλῆσεν μένεος κρατεροῖο,
γυῖα δʼ ἔθηκεν ἐλαφρὰ πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.
αὐτὸς δʼ ὥς τʼ ἴρηξ ὠκύπτερος ὦρτο πέτεσθαι,
ὅς ῥά τʼ ἀπʼ αἰγίλιπος πέτρης περιμήκεος ἀρθεὶς
ὁρμήσῃ πεδίοιο διώκειν ὄρνεον ἄλλο,
ὣς ἀπὸ τῶν ἤϊξε Ποσειδάων ἐνοσίχθων.
τοῖιν δʼ ἔγνω πρόσθεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας,
αἶψα δʼ ἄρʼ Αἴαντα προσέφη Τελαμώνιον υἱόν·
Αἶαν ἐπεί τις νῶϊ θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσι
μάντεϊ εἰδόμενος κέλεται παρὰ νηυσὶ μάχεσθαι,
οὐδʼ ὅ γε Κάλχας ἐστὶ θεοπρόπος οἰωνιστής·
ἴχνια γὰρ μετόπισθε ποδῶν ἠδὲ κνημάων
ῥεῖʼ ἔγνων ἀπιόντος· ἀρίγνωτοι δὲ θεοί περ·
καὶ δʼ ἐμοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι
μᾶλλον ἐφορμᾶται πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι,
μαιμώωσι δʼ ἔνερθε πόδες καὶ χεῖρες ὕπερθε.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη Τελαμώνιος Αἴας·
οὕτω νῦν καὶ ἐμοὶ περὶ δούρατι χεῖρες ἄαπτοι
μαιμῶσιν, καί μοι μένος ὤρορε, νέρθε δὲ ποσσὶν
ἔσσυμαι ἀμφοτέροισι· μενοινώω δὲ καὶ οἶος
Ἕκτορι Πριαμίδῃ ἄμοτον μεμαῶτι μάχεσθαι.
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον
χάρμῃ γηθόσυνοι, τήν σφιν θεὸς ἔμβαλε θυμῷ·
τόφρα δὲ τοὺς ὄπιθεν γαιήοχος ὦρσεν Ἀχαιούς,
οἳ παρὰ νηυσὶ θοῇσιν ἀνέψυχον φίλον ἦτορ.
τῶν ῥʼ ἅμα τʼ ἀργαλέῳ καμάτῳ φίλα γυῖα λέλυντο,
καί σφιν ἄχος κατὰ θυμὸν ἐγίγνετο δερκομένοισι
Τρῶας, τοὶ μέγα τεῖχος ὑπερκατέβησαν ὁμίλῳ.
τοὺς οἵ γʼ εἰσορόωντες ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυα λεῖβον·
οὐ γὰρ ἔφαν φεύξεσθαι ὑπʼ ἐκ κακοῦ· ἀλλʼ ἐνοσίχθων
ῥεῖα μετεισάμενος κρατερὰς ὄτρυνε φάλαγγας.
Τεῦκρον ἔπι πρῶτον καὶ Λήϊτον ἦλθε κελεύων
Πηνέλεών θʼ ἥρωα Θόαντά τε Δηΐπυρόν τε
Μηριόνην τε καὶ Ἀντίλοχον μήστωρας ἀϋτῆς·
τοὺς ὅ γʼ ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
αἰδὼς Ἀργεῖοι, κοῦροι νέοι· ὔμμιν ἔγωγε
μαρναμένοισι πέποιθα σαωσέμεναι νέας ἁμάς·
εἰ δʼ ὑμεῖς πολέμοιο μεθήσετε λευγαλέοιο,
νῦν δὴ εἴδεται ἦμαρ ὑπὸ Τρώεσσι δαμῆναι.
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι
δεινόν, ὃ οὔ ποτʼ ἔγωγε τελευτήσεσθαι ἔφασκον,
Τρῶας ἐφʼ ἡμετέρας ἰέναι νέας, οἳ τὸ πάρος περ
φυζακινῇς ἐλάφοισιν ἐοίκεσαν, αἵ τε καθʼ ὕλην
θώων παρδαλίων τε λύκων τʼ ἤϊα πέλονται
αὔτως ἠλάσκουσαι ἀνάλκιδες, οὐδʼ ἔπι χάρμη·
ὣς Τρῶες τὸ πρίν γε μένος καὶ χεῖρας Ἀχαιῶν
μίμνειν οὐκ ἐθέλεσκον ἐναντίον, οὐδʼ ἠβαιόν·
νῦν δὲ ἑκὰς πόλιος κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ μάχονται
ἡγεμόνος κακότητι μεθημοσύνῃσί τε λαῶν,
οἳ κείνῳ ἐρίσαντες ἀμυνέμεν οὐκ ἐθέλουσι
νηῶν ὠκυπόρων, ἀλλὰ κτείνονται ἀνʼ αὐτάς.
ἀλλʼ εἰ δὴ καὶ πάμπαν ἐτήτυμον αἴτιός ἐστιν
ἥρως Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
οὕνεκʼ ἀπητίμησε ποδώκεα Πηλεΐωνα,
ἡμέας γʼ οὔ πως ἔστι μεθιέμεναι πολέμοιο.
ἀλλʼ ἀκεώμεθα θᾶσσον· ἀκεσταί τοι φρένες ἐσθλῶν.
ὑμεῖς δʼ οὐκ ἔτι καλὰ μεθίετε θούριδος ἀλκῆς
πάντες ἄριστοι ἐόντες ἀνὰ στρατόν. οὐδʼ ἂν ἔγωγε
ἀνδρὶ μαχεσσαίμην ὅς τις πολέμοιο μεθείη
λυγρὸς ἐών· ὑμῖν δὲ νεμεσσῶμαι περὶ κῆρι.
ὦ πέπονες τάχα δή τι κακὸν ποιήσετε μεῖζον
τῇδε μεθημοσύνῃ· ἀλλʼ ἐν φρεσὶ θέσθε ἕκαστος
αἰδῶ καὶ νέμεσιν· δὴ γὰρ μέγα νεῖκος ὄρωρεν.
Ἕκτωρ δὴ παρὰ νηυσὶ βοὴν ἀγαθὸς πολεμίζει
καρτερός, ἔρρηξεν δὲ πύλας καὶ μακρὸν ὀχῆα.
ὥς ῥα κελευτιόων γαιήοχος ὦρσεν Ἀχαιούς.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ Αἴαντας δοιοὺς ἵσταντο φάλαγγες
καρτεραί, ἃς οὔτʼ ἄν κεν Ἄρης ὀνόσαιτο μετελθὼν
οὔτε κʼ Ἀθηναίη λαοσσόος· οἳ γὰρ ἄριστοι
κρινθέντες Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα δῖον ἔμιμνον,
φράξαντες δόρυ δουρί, σάκος σάκεϊ προθελύμνῳ·
ἀσπὶς ἄρʼ ἀσπίδʼ ἔρειδε, κόρυς κόρυν, ἀνέρα δʼ ἀνήρ·
ψαῦον δʼ ἱππόκομοι κόρυθες λαμπροῖσι φάλοισι
νευόντων, ὡς πυκνοὶ ἐφέστασαν ἀλλήλοισιν·
ἔγχεα δʼ ἐπτύσσοντο θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
σειόμενʼ· οἳ δʼ ἰθὺς φρόνεον, μέμασαν δὲ μάχεσθαι.
Τρῶες δὲ προὔτυψαν ἀολλέες, ἦρχε δʼ ἄρʼ Ἕκτωρ
ἀντικρὺ μεμαώς, ὀλοοίτροχος ὣς ἀπὸ πέτρης,
ὅν τε κατὰ στεφάνης ποταμὸς χειμάρροος ὤσῃ
ῥήξας ἀσπέτῳ ὄμβρῳ ἀναιδέος ἔχματα πέτρης·
ὕψι δʼ ἀναθρῴσκων πέτεται, κτυπέει δέ θʼ ὑπʼ αὐτοῦ
ὕλη· ὃ δʼ ἀσφαλέως θέει ἔμπεδον, εἷος ἵκηται
ἰσόπεδον, τότε δʼ οὔ τι κυλίνδεται ἐσσύμενός περ·
ὣς Ἕκτωρ εἷος μὲν ἀπείλει μέχρι θαλάσσης
ῥέα διελεύσεσθαι κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
κτείνων· ἀλλʼ ὅτε δὴ πυκινῇς ἐνέκυρσε φάλαγξι
στῆ ῥα μάλʼ ἐγχριμφθείς· οἳ δʼ ἀντίοι υἷες Ἀχαιῶν
νύσσοντες ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν
ὦσαν ἀπὸ σφείων· ὃ δὲ χασσάμενος πελεμίχθη.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Τρώεσσι γεγωνώς·
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
παρμένετʼ· οὔ τοι δηρὸν ἐμὲ σχήσουσιν Ἀχαιοὶ
καὶ μάλα πυργηδὸν σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες,
ἀλλʼ ὀΐω χάσσονται ὑπʼ ἔγχεος, εἰ ἐτεόν με
ὦρσε θεῶν ὤριστος, ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Δηΐφοβος δʼ ἐν τοῖσι μέγα φρονέων ἐβεβήκει
Πριαμίδης, πρόσθεν δʼ ἔχεν ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην
κοῦφα ποσὶ προβιβὰς καὶ ὑπασπίδια προποδίζων.
Μηριόνης δʼ αὐτοῖο τιτύσκετο δουρὶ φαεινῷ
καὶ βάλεν, οὐδʼ ἀφάμαρτε, κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην
ταυρείην· τῆς δʼ οὔ τι διήλασεν, ἀλλὰ πολὺ πρὶν
ἐν καυλῷ ἐάγη δολιχὸν δόρυ· Δηΐφοβος δὲ
ἀσπίδα ταυρείην σχέθʼ ἀπὸ ἕο, δεῖσε δὲ θυμῷ
ἔγχος Μηριόναο δαΐφρονος· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
ἂψ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο, χώσατο δʼ αἰνῶς
ἀμφότερον, νίκης τε καὶ ἔγχεος ὃ ξυνέαξε.
βῆ δʼ ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
οἰσόμενος δόρυ μακρόν, ὅ οἱ κλισίηφι λέλειπτο.
οἳ δʼ ἄλλοι μάρναντο, βοὴ δʼ ἄσβεστος ὀρώρει.
Τεῦκρος δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἄνδρα κατέκτα
Ἴμβριον αἰχμητὴν πολυΐππου Μέντορος υἱόν·
ναῖε δὲ Πήδαιον πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν,
κούρην δὲ Πριάμοιο νόθην ἔχε, Μηδεσικάστην·
αὐτὰρ ἐπεὶ Δαναῶν νέες ἤλυθον ἀμφιέλισσαι,
ἂψ ἐς Ἴλιον ἦλθε, μετέπρεπε δὲ Τρώεσσι,
ναῖε δὲ πὰρ Πριάμῳ· ὃ δέ μιν τίεν ἶσα τέκεσσι.
τόν ῥʼ υἱὸς Τελαμῶνος ὑπʼ οὔατος ἔγχεϊ μακρῷ
νύξʼ, ἐκ δʼ ἔσπασεν ἔγχος· ὃ δʼ αὖτʼ ἔπεσεν μελίη ὣς
ἥ τʼ ὄρεος κορυφῇ ἕκαθεν περιφαινομένοιο
χαλκῷ ταμνομένη τέρενα χθονὶ φύλλα πελάσσῃ·
ὣς πέσεν, ἀμφὶ δέ οἱ βράχε τεύχεα ποικίλα χαλκῷ.
Τεῦκρος δʼ ὁρμήθη μεμαὼς ἀπὸ τεύχεα δῦσαι·
Ἕκτωρ δʼ ὁρμηθέντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος
τυτθόν· ὃ δʼ Ἀμφίμαχον Κτεάτου υἷʼ Ἀκτορίωνος
νισόμενον πόλεμον δὲ κατὰ στῆθος βάλε δουρί·
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
Ἕκτωρ δʼ ὁρμήθη κόρυθα κροτάφοις ἀραρυῖαν
κρατὸς ἀφαρπάξαι μεγαλήτορος Ἀμφιμάχοιο·
Αἴας δʼ ὁρμηθέντος ὀρέξατο δουρὶ φαεινῷ
Ἕκτορος· ἀλλʼ οὔ πῃ χροὸς εἴσατο, πᾶς δʼ ἄρα χαλκῷ
σμερδαλέῳ κεκάλυφθʼ· ὃ δʼ ἄρʼ ἀσπίδος ὀμφαλὸν οὖτα,
ὦσε δέ μιν σθένεϊ μεγάλῳ· ὃ δὲ χάσσατʼ ὀπίσσω
νεκρῶν ἀμφοτέρων, τοὺς δʼ ἐξείρυσσαν Ἀχαιοί.
Ἀμφίμαχον μὲν ἄρα Στιχίος δῖός τε Μενεσθεὺς
ἀρχοὶ Ἀθηναίων κόμισαν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν·
Ἴμβριον αὖτʼ Αἴαντε μεμαότε θούριδος ἀλκῆς
ὥς τε δύʼ αἶγα λέοντε κυνῶν ὕπο καρχαροδόντων
ἁρπάξαντε φέρητον ἀνὰ ῥωπήϊα πυκνὰ
ὑψοῦ ὑπὲρ γαίης μετὰ γαμφηλῇσιν ἔχοντε,
ὥς ῥα τὸν ὑψοῦ ἔχοντε δύω Αἴαντε κορυστὰ
τεύχεα συλήτην· κεφαλὴν δʼ ἁπαλῆς ἀπὸ δειρῆς
κόψεν Ὀϊλιάδης κεχολωμένος Ἀμφιμάχοιο,
ἧκε δέ μιν σφαιρηδὸν ἑλιξάμενος διʼ ὁμίλου·
Ἕκτορι δὲ προπάροιθε ποδῶν πέσεν ἐν κονίῃσι.
καὶ τότε δὴ περὶ κῆρι Ποσειδάων ἐχολώθη
υἱωνοῖο πεσόντος ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
βῆ δʼ ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
ὀτρυνέων Δαναούς, Τρώεσσι δὲ κήδεα τεῦχεν.
Ἰδομενεὺς δʼ ἄρα οἱ δουρικλυτὸς ἀντεβόλησεν
ἐρχόμενος παρʼ ἑταίρου, ὅ οἱ νέον ἐκ πολέμοιο
ἦλθε κατʼ ἰγνύην βεβλημένος ὀξέϊ χαλκῷ.
τὸν μὲν ἑταῖροι ἔνεικαν, ὃ δʼ ἰητροῖς ἐπιτείλας
ἤϊεν ἐς κλισίην· ἔτι γὰρ πολέμοιο μενοίνα
ἀντιάαν· τὸν δὲ προσέφη κρείων ἐνοσίχθων
εἰσάμενος φθογγὴν Ἀνδραίμονος υἷϊ Θόαντι
ὃς πάσῃ Πλευρῶνι καὶ αἰπεινῇ Καλυδῶνι
Αἰτωλοῖσιν ἄνασσε, θεὸς δʼ ὣς τίετο δήμῳ·
Ἰδομενεῦ Κρητῶν βουληφόρε ποῦ τοι ἀπειλαὶ
οἴχονται, τὰς Τρωσὶν ἀπείλεον υἷες Ἀχαιῶν;
τὸν δʼ αὖτʼ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
ὦ Θόαν οὔ τις ἀνὴρ νῦν γʼ αἴτιος, ὅσσον ἔγωγε
γιγνώσκω· πάντες γὰρ ἐπιστάμεθα πτολεμίζειν.
οὔτέ τινα δέος ἴσχει ἀκήριον οὔτέ τις ὄκνῳ
εἴκων ἀνδύεται πόλεμον κακόν· ἀλλά που οὕτω
μέλλει δὴ φίλον εἶναι ὑπερμενέϊ Κρονίωνι
νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπʼ Ἄργεος ἐνθάδʼ Ἀχαιούς.
ἀλλὰ Θόαν, καὶ γὰρ τὸ πάρος μενεδήϊος ἦσθα,
ὀτρύνεις δὲ καὶ ἄλλον ὅθι μεθιέντα ἴδηαι·
τὼ νῦν μήτʼ ἀπόληγε κέλευέ τε φωτὶ ἑκάστῳ.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
Ἰδομενεῦ μὴ κεῖνος ἀνὴρ ἔτι νοστήσειεν
ἐκ Τροίης, ἀλλʼ αὖθι κυνῶν μέλπηθρα γένοιτο,
ὅς τις ἐπʼ ἤματι τῷδε ἑκὼν μεθίῃσι μάχεσθαι.
ἀλλʼ ἄγε τεύχεα δεῦρο λαβὼν ἴθι· ταῦτα δʼ ἅμα χρὴ
σπεύδειν, αἴ κʼ ὄφελός τι γενώμεθα καὶ δύʼ ἐόντε.
συμφερτὴ δʼ ἀρετὴ πέλει ἀνδρῶν καὶ μάλα λυγρῶν,
νῶϊ δὲ καί κʼ ἀγαθοῖσιν ἐπισταίμεσθα μάχεσθαι.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν·
Ἰδομενεὺς δʼ ὅτε δὴ κλισίην εὔτυκτον ἵκανε
δύσετο τεύχεα καλὰ περὶ χροΐ, γέντο δὲ δοῦρε,
βῆ δʼ ἴμεν ἀστεροπῇ ἐναλίγκιος, ἥν τε Κρονίων
χειρὶ λαβὼν ἐτίναξεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου
δεικνὺς σῆμα βροτοῖσιν· ἀρίζηλοι δέ οἱ αὐγαί·
ὣς τοῦ χαλκὸς ἔλαμπε περὶ στήθεσσι θέοντος.
Μηριόνης δʼ ἄρα οἱ θεράπων ἐῢς ἀντεβόλησεν
ἐγγὺς ἔτι κλισίης· μετὰ γὰρ δόρυ χάλκεον ᾔει
οἰσόμενος· τὸν δὲ προσέφη σθένος Ἰδομενῆος·
Μηριόνη Μόλου υἱὲ πόδας ταχὺ φίλταθʼ ἑταίρων
τίπτʼ ἦλθες πόλεμόν τε λιπὼν καὶ δηϊοτῆτα;
ἠέ τι βέβληαι, βέλεος δέ σε τείρει ἀκωκή,
ἦέ τευ ἀγγελίης μετʼ ἔμʼ ἤλυθες; οὐδέ τοι αὐτὸς
ἧσθαι ἐνὶ κλισίῃσι λιλαίομαι, ἀλλὰ μάχεσθαι.
τὸν δʼ αὖ Μηριόνης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
Ἰδομενεῦ, Κρητῶν βουληφόρε χαλκοχιτώνων,
ἔρχομαι εἴ τί τοι ἔγχος ἐνὶ κλισίῃσι λέλειπται
οἰσόμενος· τό νυ γὰρ κατεάξαμεν ὃ πρὶν ἔχεσκον
ἀσπίδα Δηϊφόβοιο βαλὼν ὑπερηνορέοντος.
τὸν δʼ αὖτʼ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
δούρατα δʼ αἴ κʼ ἐθέλῃσθα καὶ ἓν καὶ εἴκοσι δήεις
ἑσταότʼ ἐν κλισίῃ πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα
Τρώϊα, τὰ κταμένων ἀποαίνυμαι· οὐ γὰρ ὀΐω
ἀνδρῶν δυσμενέων ἑκὰς ἱστάμενος πολεμίζειν.
τώ μοι δούρατά τʼ ἔστι καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
καὶ κόρυθες καὶ θώρηκες λαμπρὸν γανόωντες.
τὸν δʼ αὖ Μηριόνης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
καί τοι ἐμοὶ παρά τε κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ
πόλλʼ ἔναρα Τρώων· ἀλλʼ οὐ σχεδόν ἐστιν ἑλέσθαι.
οὐδὲ γὰρ οὐδʼ ἐμέ φημι λελασμένον ἔμμεναι ἀλκῆς,
ἀλλὰ μετὰ πρώτοισι μάχην ἀνὰ κυδιάνειραν
ἵσταμαι, ὁππότε νεῖκος ὀρώρηται πολέμοιο.
ἄλλόν πού τινα μᾶλλον Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
λήθω μαρνάμενος, σὲ δὲ ἴδμεναι αὐτὸν ὀΐω.
τὸν δʼ αὖτʼ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
οἶδʼ ἀρετὴν οἷός ἐσσι· τί σε χρὴ ταῦτα λέγεσθαι;
εἰ γὰρ νῦν παρὰ νηυσὶ λεγοίμεθα πάντες ἄριστοι
ἐς λόχον, ἔνθα μάλιστʼ ἀρετὴ διαείδεται ἀνδρῶν,
ἔνθʼ ὅ τε δειλὸς ἀνὴρ ὅς τʼ ἄλκιμος ἐξεφαάνθη·
τοῦ μὲν γάρ τε κακοῦ τρέπεται χρὼς ἄλλυδις ἄλλῃ,
οὐδέ οἱ ἀτρέμας ἧσθαι ἐρητύετʼ ἐν φρεσὶ θυμός,
ἀλλὰ μετοκλάζει καὶ ἐπʼ ἀμφοτέρους πόδας ἵζει,
ἐν δέ τέ οἱ κραδίη μεγάλα στέρνοισι πατάσσει
κῆρας ὀϊομένῳ, πάταγος δέ τε γίγνετʼ ὀδόντων·
τοῦ δʼ ἀγαθοῦ οὔτʼ ἂρ τρέπεται χρὼς οὔτέ τι λίην
ταρβεῖ, ἐπειδὰν πρῶτον ἐσίζηται λόχον ἀνδρῶν,
ἀρᾶται δὲ τάχιστα μιγήμεναι ἐν δαῒ λυγρῇ·
οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.
εἴ περ γάρ κε βλεῖο πονεύμενος ἠὲ τυπείης
οὐκ ἂν ἐν αὐχένʼ ὄπισθε πέσοι βέλος οὐδʼ ἐνὶ νώτῳ,
ἀλλά κεν ἢ στέρνων ἢ νηδύος ἀντιάσειε
πρόσσω ἱεμένοιο μετὰ προμάχων ὀαριστύν.
ἀλλʼ ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὣς
ἑσταότες, μή πού τις ὑπερφιάλως νεμεσήσῃ·
ἀλλὰ σύ γε κλισίην δὲ κιὼν ἕλευ ὄβριμον ἔγχος.
ὣς φάτο, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
καρπαλίμως κλισίηθεν ἀνείλετο χάλκεον ἔγχος,
βῆ δὲ μετʼ Ἰδομενῆα μέγα πτολέμοιο μεμηλώς.
οἷος δὲ βροτολοιγὸς Ἄρης πόλεμον δὲ μέτεισι,
τῷ δὲ Φόβος φίλος υἱὸς ἅμα κρατερὸς καὶ ἀταρβὴς
ἕσπετο, ὅς τʼ ἐφόβησε ταλάφρονά περ πολεμιστήν·
τὼ μὲν ἄρʼ ἐκ Θρῄκης Ἐφύρους μέτα θωρήσσεσθον,
ἠὲ μετὰ Φλεγύας μεγαλήτορας· οὐδʼ ἄρα τώ γε
ἔκλυον ἀμφοτέρων, ἑτέροισι δὲ κῦδος ἔδωκαν·
τοῖοι Μηριόνης τε καὶ Ἰδομενεὺς ἀγοὶ ἀνδρῶν
ἤϊσαν ἐς πόλεμον κεκορυθμένοι αἴθοπι χαλκῷ.
τὸν καὶ Μηριόνης πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε·
Δευκαλίδη πῇ τὰρ μέμονας καταδῦναι ὅμιλον;
ἢ ἐπὶ δεξιόφιν παντὸς στρατοῦ, ἦ ἀνὰ μέσσους,
ἦ ἐπʼ ἀριστερόφιν; ἐπεὶ οὔ ποθι ἔλπομαι οὕτω
δεύεσθαι πολέμοιο κάρη κομόωντας Ἀχαιούς.
τὸν δʼ αὖτʼ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
νηυσὶ μὲν ἐν μέσσῃσιν ἀμύνειν εἰσὶ καὶ ἄλλοι
Αἴαντές τε δύω Τεῦκρός θʼ, ὃς ἄριστος Ἀχαιῶν
τοξοσύνῃ, ἀγαθὸς δὲ καὶ ἐν σταδίῃ ὑσμίνῃ·
οἵ μιν ἅδην ἐλόωσι καὶ ἐσσύμενον πολέμοιο
Ἕκτορα Πριαμίδην, καὶ εἰ μάλα καρτερός ἐστιν.
αἰπύ οἱ ἐσσεῖται μάλα περ μεμαῶτι μάχεσθαι
κείνων νικήσαντι μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους
νῆας ἐνιπρῆσαι, ὅτε μὴ αὐτός γε Κρονίων
ἐμβάλοι αἰθόμενον δαλὸν νήεσσι θοῇσιν.
ἀνδρὶ δέ κʼ οὐκ εἴξειε μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
ὃς θνητός τʼ εἴη καὶ ἔδοι Δημήτερος ἀκτὴν
χαλκῷ τε ῥηκτὸς μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν.
οὐδʼ ἂν Ἀχιλλῆϊ ῥηξήνορι χωρήσειεν
ἔν γʼ αὐτοσταδίῃ· ποσὶ δʼ οὔ πως ἔστιν ἐρίζειν.
νῶϊν δʼ ὧδʼ ἐπʼ ἀριστέρʼ ἔχε στρατοῦ, ὄφρα τάχιστα
εἴδομεν ἠέ τῳ εὖχος ὀρέξομεν, ἦέ τις ἡμῖν.
ὣς φάτο, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
ἦρχʼ ἴμεν, ὄφρʼ ἀφίκοντο κατὰ στρατὸν ᾗ μιν ἀνώγει,
οἳ δʼ ὡς Ἰδομενῆα ἴδον φλογὶ εἴκελον ἀλκὴν
αὐτὸν καὶ θεράποντα σὺν ἔντεσι δαιδαλέοισι,
κεκλόμενοι καθʼ ὅμιλον ἐπʼ αὐτῷ πάντες ἔβησαν·
τῶν δʼ ὁμὸν ἵστατο νεῖκος ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν.
ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ λιγέων ἀνέμων σπέρχωσιν ἄελλαι
ἤματι τῷ ὅτε τε πλείστη κόνις ἀμφὶ κελεύθους,
οἵ τʼ ἄμυδις κονίης μεγάλην ἱστᾶσιν ὀμίχλην,
ὣς ἄρα τῶν ὁμόσʼ ἦλθε μάχη, μέμασαν δʼ ἐνὶ θυμῷ
ἀλλήλους καθʼ ὅμιλον ἐναιρέμεν ὀξέϊ χαλκῷ.
ἔφριξεν δὲ μάχη φθισίμβροτος ἐγχείῃσι
μακρῇς, ἃς εἶχον ταμεσίχροας· ὄσσε δʼ ἄμερδεν
αὐγὴ χαλκείη κορύθων ἄπο λαμπομενάων
θωρήκων τε νεοσμήκτων σακέων τε φαεινῶν
ἐρχομένων ἄμυδις· μάλα κεν θρασυκάρδιος εἴη
ὃς τότε γηθήσειεν ἰδὼν πόνον οὐδʼ ἀκάχοιτο.
τὼ δʼ ἀμφὶς φρονέοντε δύω Κρόνου υἷε κραταιὼ
ἀνδράσιν ἡρώεσσιν ἐτεύχετον ἄλγεα λυγρά.
Ζεὺς μέν ῥα Τρώεσσι καὶ Ἕκτορι βούλετο νίκην
κυδαίνων Ἀχιλῆα πόδας ταχύν· οὐδέ τι πάμπαν
ἤθελε λαὸν ὀλέσθαι Ἀχαιϊκὸν Ἰλιόθι πρό,
ἀλλὰ Θέτιν κύδαινε καὶ υἱέα καρτερόθυμον.
Ἀργείους δὲ Ποσειδάων ὀρόθυνε μετελθὼν
λάθρῃ ὑπεξαναδὺς πολιῆς ἁλός· ἤχθετο γάρ ῥα
Τρωσὶν δαμναμένους, Διὶ δὲ κρατερῶς ἐνεμέσσα.
ἦ μὰν ἀμφοτέροισιν ὁμὸν γένος ἠδʼ ἴα πάτρη,
ἀλλὰ Ζεὺς πρότερος γεγόνει καὶ πλείονα ᾔδη.
τώ ῥα καὶ ἀμφαδίην μὲν ἀλεξέμεναι ἀλέεινε,
λάθρῃ δʼ αἰὲν ἔγειρε κατὰ στρατὸν ἀνδρὶ ἐοικώς.
τοὶ δʼ ἔριδος κρατερῆς καὶ ὁμοιΐου πτολέμοιο
πεῖραρ ἐπαλλάξαντες ἐπʼ ἀμφοτέροισι τάνυσσαν
ἄρρηκτόν τʼ ἄλυτόν τε, τὸ πολλῶν γούνατʼ ἔλυσεν.
ἔνθα μεσαιπόλιός περ ἐὼν Δαναοῖσι κελεύσας
Ἰδομενεὺς Τρώεσσι μετάλμενος ἐν φόβον ὦρσε.
πέφνε γὰρ Ὀθρυονῆα Καβησόθεν ἔνδον ἐόντα,
ὅς ῥα νέον πολέμοιο μετὰ κλέος εἰληλούθει,
ᾔτεε δὲ Πριάμοιο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην
Κασσάνδρην ἀνάεδνον, ὑπέσχετο δὲ μέγα ἔργον,
ἐκ Τροίης ἀέκοντας ἀπωσέμεν υἷας Ἀχαιῶν.
τῷ δʼ ὁ γέρων Πρίαμος ὑπό τʼ ἔσχετο καὶ κατένευσε
δωσέμεναι· ὃ δὲ μάρναθʼ ὑποσχεσίῃσι πιθήσας.
Ἰδομενεὺς δʼ αὐτοῖο τιτύσκετο δουρὶ φαεινῷ,
καὶ βάλεν ὕψι βιβάντα τυχών· οὐδʼ ἤρκεσε θώρηξ
χάλκεος, ὃν φορέεσκε, μέσῃ δʼ ἐν γαστέρι πῆξε.
δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δʼ ἐπεύξατο φώνησέν τε·
Ὀθρυονεῦ περὶ δή σε βροτῶν αἰνίζομʼ ἁπάντων
εἰ ἐτεὸν δὴ πάντα τελευτήσεις ὅσʼ ὑπέστης
Δαρδανίδῃ Πριάμῳ· ὃ δʼ ὑπέσχετο θυγατέρα ἥν.
καί κέ τοι ἡμεῖς ταῦτά γʼ ὑποσχόμενοι τελέσαιμεν,
δοῖμεν δʼ Ἀτρεΐδαο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην
Ἄργεος ἐξαγαγόντες ὀπυιέμεν, εἴ κε σὺν ἄμμιν
Ἰλίου ἐκπέρσῃς εὖ ναιόμενον πτολίεθρον.
ἀλλʼ ἕπεʼ, ὄφρʼ ἐπὶ νηυσὶ συνώμεθα ποντοπόροισιν
ἀμφὶ γάμῳ, ἐπεὶ οὔ τοι ἐεδνωταὶ κακοί εἰμεν.
ὣς εἰπὼν ποδὸς ἕλκε κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην
ἥρως Ἰδομενεύς· τῷ δʼ Ἄσιος ἦλθʼ ἐπαμύντωρ
πεζὸς πρόσθʼ ἵππων· τὼ δὲ πνείοντε κατʼ ὤμων
αἰὲν ἔχʼ ἡνίοχος θεράπων· ὃ δὲ ἵετο θυμῷ
Ἰδομενῆα βαλεῖν· ὃ δέ μιν φθάμενος βάλε δουρὶ
λαιμὸν ὑπʼ ἀνθερεῶνα, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν.
ἤριπε δʼ ὡς ὅτε τις δρῦς ἤριπεν ἢ ἀχερωῒς
ἠὲ πίτυς βλωθρή, τήν τʼ οὔρεσι τέκτονες ἄνδρες
ἐξέταμον πελέκεσσι νεήκεσι νήϊον εἶναι·
ὣς ὃ πρόσθʼ ἵππων καὶ δίφρου κεῖτο τανυσθεὶς
βεβρυχὼς κόνιος δεδραγμένος αἱματοέσσης.
ἐκ δέ οἱ ἡνίοχος πλήγη φρένας ἃς πάρος εἶχεν,
οὐδʼ ὅ γʼ ἐτόλμησεν δηΐων ὑπὸ χεῖρας ἀλύξας
ἂψ ἵππους στρέψαι, τὸν δʼ Ἀντίλοχος μενεχάρμης
δουρὶ μέσον περόνησε τυχών· οὐδʼ ἤρκεσε θώρηξ
χάλκεος ὃν φορέεσκε, μέσῃ δʼ ἐν γαστέρι πῆξεν.
αὐτὰρ ὃ ἀσθμαίνων εὐεργέος ἔκπεσε δίφρου,
ἵππους δʼ Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
ἐξέλασε Τρώων μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
Δηΐφοβος δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθεν Ἰδομενῆος
Ἀσίου ἀχνύμενος, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος
Ἰδομενεύς· κρύφθη γὰρ ὑπʼ ἀσπίδι πάντοσʼ ἐΐσῃ,
τὴν ἄρʼ ὅ γε ῥινοῖσι βοῶν καὶ νώροπι χαλκῷ
δινωτὴν φορέεσκε, δύω κανόνεσσʼ ἀραρυῖαν·
τῇ ὕπο πᾶς ἐάλη, τὸ δʼ ὑπέρπτατο χάλκεον ἔγχος,
καρφαλέον δέ οἱ ἀσπὶς ἐπιθρέξαντος ἄϋσεν
ἔγχεος· οὐδʼ ἅλιόν ῥα βαρείης χειρὸς ἀφῆκεν,
ἀλλʼ ἔβαλʼ Ἱππασίδην Ὑψήνορα ποιμένα λαῶν
ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσε.
Δηΐφοβος δʼ ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀΰσας·
οὐ μὰν αὖτʼ ἄτιτος κεῖτʼ Ἄσιος, ἀλλά ἕ φημι
εἰς Ἄϊδός περ ἰόντα πυλάρταο κρατεροῖο
γηθήσειν κατὰ θυμόν, ἐπεί ῥά οἱ ὤπασα πομπόν.
ὣς ἔφατʼ, Ἀργείοισι δʼ ἄχος γένετʼ εὐξαμένοιο,
Ἀντιλόχῳ δὲ μάλιστα δαΐφρονι θυμὸν ὄρινεν·
ἀλλʼ οὐδʼ ἀχνύμενός περ ἑοῦ ἀμέλησεν ἑταίρου,
ἀλλὰ θέων περίβη καί οἱ σάκος ἀμφεκάλυψε.
τὸν μὲν ἔπειθʼ ὑποδύντε δύω ἐρίηρες ἑταῖροι
Μηκιστεὺς Ἐχίοιο πάϊς καὶ δῖος Ἀλάστωρ,
νῆας ἔπι γλαφυρὰς φερέτην βαρέα στενάχοντα.
Ἰδομενεὺς δʼ οὐ λῆγε μένος μέγα, ἵετο δʼ αἰεὶ
ἠέ τινα Τρώων ἐρεβεννῇ νυκτὶ καλύψαι
ἢ αὐτὸς δουπῆσαι ἀμύνων λοιγὸν Ἀχαιοῖς.
ἔνθʼ Αἰσυήταο διοτρεφέος φίλον υἱὸν
ἥρωʼ Ἀλκάθοον, γαμβρὸς δʼ ἦν Ἀγχίσαο,
πρεσβυτάτην δʼ ὤπυιε θυγατρῶν Ἱπποδάμειαν
τὴν περὶ κῆρι φίλησε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
ἐν μεγάρῳ· πᾶσαν γὰρ ὁμηλικίην ἐκέκαστο
κάλλεϊ καὶ ἔργοισιν ἰδὲ φρεσί· τοὔνεκα καί μιν
γῆμεν ἀνὴρ ὤριστος ἐνὶ Τροίῃ εὐρείῃ·
τὸν τόθʼ ὑπʼ Ἰδομενῆϊ Ποσειδάων ἐδάμασσε
θέλξας ὄσσε φαεινά, πέδησε δὲ φαίδιμα γυῖα·
οὔτε γὰρ ἐξοπίσω φυγέειν δύνατʼ οὔτʼ ἀλέασθαι,
ἀλλʼ ὥς τε στήλην ἢ δένδρεον ὑψιπέτηλον
ἀτρέμας ἑσταότα στῆθος μέσον οὔτασε δουρὶ
ἥρως Ἰδομενεύς, ῥῆξεν δέ οἱ ἀμφὶ χιτῶνα
χάλκεον, ὅς οἱ πρόσθεν ἀπὸ χροὸς ἤρκει ὄλεθρον·
δὴ τότε γʼ αὖον ἄϋσεν ἐρεικόμενος περὶ δουρί.
δούπησεν δὲ πεσών, δόρυ δʼ ἐν κραδίῃ ἐπεπήγει,
ἥ ῥά οἱ ἀσπαίρουσα καὶ οὐρίαχον πελέμιζεν
ἔγχεος· ἔνθα δʼ ἔπειτʼ ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης·
Ἰδομενεὺς δʼ ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀΰσας
Δηΐφοβʼ ἦ ἄρα δή τι ἐΐσκομεν ἄξιον εἶναι
τρεῖς ἑνὸς ἀντὶ πεφάσθαι; ἐπεὶ σύ περ εὔχεαι οὕτω.
δαιμόνιʼ ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐναντίον ἵστασʼ ἐμεῖο,
ὄφρα ἴδῃ οἷος Ζηνὸς γόνος ἐνθάδʼ ἱκάνω,
ὃς πρῶτον Μίνωα τέκε Κρήτῃ ἐπίουρον·
Μίνως δʼ αὖ τέκεθʼ υἱὸν ἀμύμονα Δευκαλίωνα,
Δευκαλίων δʼ ἐμὲ τίκτε πολέσσʼ ἄνδρεσσιν ἄνακτα
Κρήτῃ ἐν εὐρείῃ· νῦν δʼ ἐνθάδε νῆες ἔνεικαν
σοί τε κακὸν καὶ πατρὶ καὶ ἄλλοισι Τρώεσσιν.
ὣς φάτο, Δηΐφοβος δὲ διάνδιχα μερμήριξεν
ἤ τινά που Τρώων ἑταρίσσαιτο μεγαθύμων
ἂψ ἀναχωρήσας, ἦ πειρήσαιτο καὶ οἶος.
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι
βῆναι ἐπʼ Αἰνείαν· τὸν δʼ ὕστατον εὗρεν ὁμίλου
ἑσταότʼ· αἰεὶ γὰρ Πριάμῳ ἐπεμήνιε δίῳ
οὕνεκʼ ἄρʼ ἐσθλὸν ἐόντα μετʼ ἀνδράσιν οὔ τι τίεσκεν.
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε νῦν σε μάλα χρὴ
γαμβρῷ ἀμυνέμεναι, εἴ πέρ τί σε κῆδος ἱκάνει.
ἀλλʼ ἕπευ Ἀλκαθόῳ ἐπαμύνομεν, ὅς σε πάρος γε
γαμβρὸς ἐὼν ἔθρεψε δόμοις ἔνι τυτθὸν ἐόντα·
τὸν δέ τοι Ἰδομενεὺς δουρικλυτὸς ἐξενάριξεν.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε,
βῆ δὲ μετʼ Ἰδομενῆα μέγα πτολέμοιο μεμηλώς.
ἀλλʼ οὐκ Ἰδομενῆα φόβος λάβε τηλύγετον ὥς,
ἀλλʼ ἔμενʼ ὡς ὅτε τις σῦς οὔρεσιν ἀλκὶ πεποιθώς,
ὅς τε μένει κολοσυρτὸν ἐπερχόμενον πολὺν ἀνδρῶν
χώρῳ ἐν οἰοπόλῳ, φρίσσει δέ τε νῶτον ὕπερθεν·
ὀφθαλμὼ δʼ ἄρα οἱ πυρὶ λάμπετον· αὐτὰρ ὀδόντας
θήγει, ἀλέξασθαι μεμαὼς κύνας ἠδὲ καὶ ἄνδρας·
ὣς μένεν Ἰδομενεὺς δουρικλυτός, οὐδʼ ὑπεχώρει,
Αἰνείαν ἐπιόντα βοηθόον· αὖε δʼ ἑταίρους
Ἀσκάλαφόν τʼ ἐσορῶν Ἀφαρῆά τε Δηΐπυρόν τε
Μηριόνην τε καὶ Ἀντίλοχον μήστωρας ἀϋτῆς·
τοὺς ὅ γʼ ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
δεῦτε φίλοι, καί μʼ οἴῳ ἀμύνετε· δείδια δʼ αἰνῶς
Αἰνείαν ἐπιόντα πόδας ταχύν, ὅς μοι ἔπεισιν,
ὃς μάλα καρτερός ἐστι μάχῃ ἔνι φῶτας ἐναίρειν·
καὶ δʼ ἔχει ἥβης ἄνθος, ὅ τε κράτος ἐστὶ μέγιστον.
εἰ γὰρ ὁμηλικίη γε γενοίμεθα τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ
αἶψά κεν ἠὲ φέροιτο μέγα κράτος, ἠὲ φεροίμην.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἕνα φρεσὶ θυμὸν ἔχοντες
πλησίοι ἔστησαν, σάκεʼ ὤμοισι κλίναντες.
Αἰνείας δʼ ἑτέρωθεν ἐκέκλετο οἷς ἑτάροισι
Δηΐφοβόν τε Πάριν τʼ ἐσορῶν καὶ Ἀγήνορα δῖον,
οἵ οἱ ἅμʼ ἡγεμόνες Τρώων ἔσαν· αὐτὰρ ἔπειτα
λαοὶ ἕπονθʼ, ὡς εἴ τε μετὰ κτίλον ἕσπετο μῆλα
πιόμενʼ ἐκ βοτάνης· γάνυται δʼ ἄρα τε φρένα ποιμήν·
ὣς Αἰνείᾳ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γεγήθει
ὡς ἴδε λαῶν ἔθνος ἐπισπόμενον ἑοῖ αὐτῷ.
οἳ δʼ ἀμφʼ Ἀλκαθόῳ αὐτοσχεδὸν ὁρμήθησαν
μακροῖσι ξυστοῖσι· περὶ στήθεσσι δὲ χαλκὸς
σμερδαλέον κονάβιζε τιτυσκομένων καθʼ ὅμιλον
ἀλλήλων· δύο δʼ ἄνδρες ἀρήϊοι ἔξοχον ἄλλων
Αἰνείας τε καὶ Ἰδομενεὺς ἀτάλαντοι Ἄρηϊ
ἵεντʼ ἀλλήλων ταμέειν χρόα νηλέϊ χαλκῷ.
Αἰνείας δὲ πρῶτος ἀκόντισεν Ἰδομενῆος·
ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος,
αἰχμὴ δʼ Αἰνείαο κραδαινομένη κατὰ γαίης
ᾤχετʼ, ἐπεί ῥʼ ἅλιον στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ὄρουσεν.
Ἰδομενεὺς δʼ ἄρα Οἰνόμαον βάλε γαστέρα μέσσην,
ῥῆξε δὲ θώρηκος γύαλον, διὰ δʼ ἔντερα χαλκὸς
ἤφυσʼ· ὃ δʼ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
Ἰδομενεὺς δʼ ἐκ μὲν νέκυος δολιχόσκιον ἔγχος
ἐσπάσατʼ, οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἄλλα δυνήσατο τεύχεα καλὰ
ὤμοιιν ἀφελέσθαι· ἐπείγετο γὰρ βελέεσσιν.
οὐ γὰρ ἔτʼ ἔμπεδα γυῖα ποδῶν ἦν ὁρμηθέντι,
οὔτʼ ἄρʼ ἐπαΐξαι μεθʼ ἑὸν· βέλος οὔτʼ ἀλέασθαι.
τώ ῥα καὶ ἐν σταδίῃ μὲν ἀμύνετο νηλεὲς ἦμαρ,
τρέσσαι δʼ οὐκ ἔτι ῥίμφα πόδες φέρον ἐκ πολέμοιο.
τοῦ δὲ βάδην ἀπιόντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
Δηΐφοβος· δὴ γάρ οἱ ἔχεν κότον ἐμμενὲς αἰεί.
ἀλλʼ ὅ γε καὶ τόθʼ ἅμαρτεν, ὃ δʼ Ἀσκάλαφον βάλε δουρὶ
υἱὸν Ἐνυαλίοιο· διʼ ὤμου δʼ ὄβριμον ἔγχος
ἔσχεν· ὃ δʼ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
οὐδʼ ἄρα πώ τι πέπυστο βριήπυος ὄβριμος Ἄρης
υἷος ἑοῖο πεσόντος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,
ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ ἄκρῳ Ὀλύμπῳ ὑπὸ χρυσέοισι νέφεσσιν
ἧστο Διὸς βουλῇσιν ἐελμένος, ἔνθά περ ἄλλοι
ἀθάνατοι θεοὶ ἦσαν ἐεργόμενοι πολέμοιο.
οἳ δʼ ἀμφʼ Ἀσκαλάφῳ αὐτοσχεδὸν ὁρμήθησαν·
Δηΐφοβος μὲν ἀπʼ Ἀσκαλάφου πήληκα φαεινὴν
ἥρπασε, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
δουρὶ βραχίονα τύψεν ἐπάλμενος, ἐκ δʼ ἄρα χειρὸς
αὐλῶπις τρυφάλεια χαμαὶ βόμβησε πεσοῦσα.
Μηριόνης δʼ ἐξ αὖτις ἐπάλμενος αἰγυπιὸς ὣς
ἐξέρυσε πρυμνοῖο βραχίονος ὄβριμον ἔγχος,
ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο. τὸν δὲ Πολίτης
αὐτοκασίγνητος περὶ μέσσῳ χεῖρε τιτήνας
ἐξῆγεν πολέμοιο δυσηχέος, ὄφρʼ ἵκεθʼ ἵππους
ὠκέας, οἵ οἱ ὄπισθε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
ἕστασαν ἡνίοχόν τε καὶ ἅρματα ποικίλʼ ἔχοντες·
οἳ τόν γε προτὶ ἄστυ φέρον βαρέα στενάχοντα
τειρόμενον· κατὰ δʼ αἷμα νεουτάτου ἔρρεε χειρός.
οἳ δʼ ἄλλοι μάρναντο, βοὴ δʼ ἄσβεστος ὀρώρει.
ἔνθʼ Αἰνέας Ἀφαρῆα Καλητορίδην ἐπορούσας
λαιμὸν τύψʼ ἐπὶ οἷ τετραμμένον ὀξέϊ δουρί·
ἐκλίνθη δʼ ἑτέρωσε κάρη, ἐπὶ δʼ ἀσπὶς ἑάφθη
καὶ κόρυς, ἀμφὶ δέ οἱ θάνατος χύτο θυμοραϊστής.
Ἀντίλοχος δὲ Θόωνα μεταστρεφθέντα δοκεύσας
οὔτασʼ ἐπαΐξας, ἀπὸ δὲ φλέβα πᾶσαν ἔκερσεν,
ἥ τʼ ἀνὰ νῶτα θέουσα διαμπερὲς αὐχένʼ ἱκάνει·
τὴν ἀπὸ πᾶσαν ἔκερσεν· ὃ δʼ ὕπτιος ἐν κονίῃσι
κάππεσεν, ἄμφω χεῖρε φίλοις ἑτάροισι πετάσσας.
Ἀντίλοχος δʼ ἐπόρουσε, καὶ αἴνυτο τεύχεʼ ἀπʼ ὤμων
παπταίνων· Τρῶες δὲ περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος
οὔταζον σάκος εὐρὺ παναίολον, οὐδὲ δύναντο
εἴσω ἐπιγράψαι τέρενα χρόα νηλέϊ χαλκῷ
Ἀντιλόχου· πέρι γάρ ῥα Ποσειδάων ἐνοσίχθων
Νέστορος υἱὸν ἔρυτο καὶ ἐν πολλοῖσι βέλεσσιν.
οὐ μὲν γάρ ποτʼ ἄνευ δηΐων ἦν, ἀλλὰ κατʼ αὐτοὺς
στρωφᾶτʼ· οὐδέ οἱ ἔγχος ἔχʼ ἀτρέμας, ἀλλὰ μάλʼ αἰεὶ
σειόμενον ἐλέλικτο· τιτύσκετο δὲ φρεσὶν ᾗσιν
ἤ τευ ἀκοντίσσαι, ἠὲ σχεδὸν ὁρμηθῆναι.
ἀλλʼ οὐ λῆθʼ Ἀδάμαντα τιτυσκόμενος καθʼ ὅμιλον
Ἀσιάδην, ὅ οἱ οὖτα μέσον σάκος ὀξέϊ χαλκῷ
ἐγγύθεν ὁρμηθείς· ἀμενήνωσεν δέ οἱ αἰχμὴν
κυανοχαῖτα Ποσειδάων βιότοιο μεγήρας.
καὶ τὸ μὲν αὐτοῦ μεῖνʼ ὥς τε σκῶλος πυρίκαυστος
ἐν σάκει Ἀντιλόχοιο, τὸ δʼ ἥμισυ κεῖτʼ ἐπὶ γαίης·
ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων·
Μηριόνης δʼ ἀπιόντα μετασπόμενος βάλε δουρὶ
αἰδοίων τε μεσηγὺ καὶ ὀμφαλοῦ, ἔνθα μάλιστα
γίγνετʼ Ἄρης ἀλεγεινὸς ὀϊζυροῖσι βροτοῖσιν.
ἔνθά οἱ ἔγχος ἔπηξεν· ὃ δʼ ἑσπόμενος περὶ δουρὶ
ἤσπαιρʼ ὡς ὅτε βοῦς τόν τʼ οὔρεσι βουκόλοι ἄνδρες
ἰλλάσιν οὐκ ἐθέλοντα βίῃ δήσαντες ἄγουσιν·
ὣς ὃ τυπεὶς ἤσπαιρε μίνυνθά περ, οὔ τι μάλα δήν,
ὄφρά οἱ ἐκ χροὸς ἔγχος ἀνεσπάσατʼ ἐγγύθεν ἐλθὼν
ἥρως Μηριόνης· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
Δηΐπυρον δʼ Ἕλενος ξίφεϊ σχεδὸν ἤλασε κόρσην
Θρηϊκίῳ μεγάλῳ, ἀπὸ δὲ τρυφάλειαν ἄραξεν.
ἣ μὲν ἀποπλαγχθεῖσα χαμαὶ πέσε, καί τις Ἀχαιῶν
μαρναμένων μετὰ ποσσὶ κυλινδομένην ἐκόμισσε·
τὸν δὲ κατʼ ὀφθαλμῶν ἐρεβεννὴ νὺξ ἐκάλυψεν.
Ἀτρεΐδην δʼ ἄχος εἷλε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον·
βῆ δʼ ἐπαπειλήσας Ἑλένῳ ἥρωϊ ἄνακτι
ὀξὺ δόρυ κραδάων· ὃ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκε.
τὼ δʼ ἄρʼ ὁμαρτήδην ὃ μὲν ἔγχεϊ ὀξυόεντι
ἵετʼ ἀκοντίσσαι, ὃ δʼ ἀπὸ νευρῆφιν ὀϊστῷ.
Πριαμίδης μὲν ἔπειτα κατὰ στῆθος βάλεν ἰῷ
θώρηκος γύαλον, ἀπὸ δʼ ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀπὸ πλατέος πτυόφιν μεγάλην κατʼ ἀλωὴν
θρῴσκωσιν κύαμοι μελανόχροες ἢ ἐρέβινθοι
πνοιῇ ὕπο λιγυρῇ καὶ λικμητῆρος ἐρωῇ,
ὣς ἀπὸ θώρηκος Μενελάου κυδαλίμοιο
πολλὸν ἀποπλαγχθεὶς ἑκὰς ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός.
Ἀτρεΐδης δʼ ἄρα χεῖρα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
τὴν βάλεν ᾗ ῥʼ ἔχε τόξον ἐΰξοον· ἐν δʼ ἄρα τόξῳ
ἀντικρὺ διὰ χειρὸς ἐλήλατο χάλκεον ἔγχος.
ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων
χεῖρα παρακρεμάσας· τὸ δʼ ἐφέλκετο μείλινον ἔγχος.
καὶ τὸ μὲν ἐκ χειρὸς ἔρυσεν μεγάθυμος Ἀγήνωρ,
αὐτὴν δὲ ξυνέδησεν ἐϋστρεφεῖ οἰὸς ἀώτῳ
σφενδόνῃ, ἣν ἄρα οἱ θεράπων ἔχε ποιμένι λαῶν.
Πείσανδρος δʼ ἰθὺς Μενελάου κυδαλίμοιο
ἤϊε· τὸν δʼ ἄγε μοῖρα κακὴ θανάτοιο τέλος δὲ
σοὶ Μενέλαε δαμῆναι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες
Ἀτρεΐδης μὲν ἅμαρτε, παραὶ δέ οἱ ἐτράπετʼ ἔγχος,
Πείσανδρος δὲ σάκος Μενελάου κυδαλίμοιο
οὔτασεν, οὐδὲ διὰ πρὸ δυνήσατο χαλκὸν ἐλάσσαι·
ἔσχεθε γὰρ σάκος εὐρύ, κατεκλάσθη δʼ ἐνὶ καυλῷ
ἔγχος· ὃ δὲ φρεσὶν ᾗσι χάρη καὶ ἐέλπετο νίκην.
Ἀτρεΐδης δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ἀργυρόηλον
ἆλτʼ ἐπὶ Πεισάνδρῳ· ὃ δʼ ὑπʼ ἀσπίδος εἵλετο καλὴν
ἀξίνην εὔχαλκον ἐλαΐνῳ ἀμφὶ πελέκκῳ
μακρῷ ἐϋξέστῳ· ἅμα δʼ ἀλλήλων ἐφίκοντο.
ἤτοι ὃ μὲν κόρυθος φάλον ἤλασεν ἱπποδασείης
ἄκρον ὑπὸ λόφον αὐτόν, ὃ δὲ προσιόντα μέτωπον
ῥινὸς ὕπερ πυμάτης· λάκε δʼ ὀστέα, τὼ δέ οἱ ὄσσε
πὰρ ποσὶν αἱματόεντα χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν,
ἰδνώθη δὲ πεσών· ὃ δὲ λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων
τεύχεά τʼ ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
λείψετέ θην οὕτω γε νέας Δαναῶν ταχυπώλων
Τρῶες ὑπερφίαλοι δεινῆς ἀκόρητοι ἀϋτῆς,
ἄλλης μὲν λώβης τε καὶ αἴσχεος οὐκ ἐπιδευεῖς
ἣν ἐμὲ λωβήσασθε κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ
Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν
ξεινίου, ὅς τέ ποτʼ ὔμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν·
οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ
μὰψ οἴχεσθʼ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρʼ αὐτῇ·
νῦν αὖτʼ ἐν νηυσὶν μενεαίνετε ποντοπόροισι
πῦρ ὀλοὸν βαλέειν, κτεῖναι δʼ ἥρωας Ἀχαιούς.
ἀλλά ποθι σχήσεσθε καὶ ἐσσύμενοί περ Ἄρηος.
Ζεῦ πάτερ ἦ τέ σέ φασι περὶ φρένας ἔμμεναι ἄλλων
ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν· σέο δʼ ἐκ τάδε πάντα πέλονται·
οἷον δὴ ἄνδρεσσι χαρίζεαι ὑβριστῇσι
Τρωσίν, τῶν μένος αἰὲν ἀτάσθαλον, οὐδὲ δύνανται
φυλόπιδος κορέσασθαι ὁμοιΐου πτολέμοιο.
πάντων μὲν κόρος ἐστὶ καὶ ὕπνου καὶ φιλότητος
μολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο,
τῶν πέρ τις καὶ μᾶλλον ἐέλδεται ἐξ ἔρον εἷναι
ἢ πολέμου· Τρῶες δὲ μάχης ἀκόρητοι ἔασιν.
ὣς εἰπὼν τὰ μὲν ἔντεʼ ἀπὸ χροὸς αἱματόεντα
συλήσας ἑτάροισι δίδου Μενέλαος ἀμύμων,
αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐξ αὖτις ἰὼν προμάχοισιν ἐμίχθη.
ἔνθά οἱ υἱὸς ἐπᾶλτο Πυλαιμένεος βασιλῆος
Ἁρπαλίων, ὅ ῥα πατρὶ φίλῳ ἕπετο πτολεμίξων
ἐς τροίην, οὐδʼ αὖτις ἀφίκετο πατρίδα γαῖαν·
ὅς ῥα τότʼ Ἀτρεΐδαο μέσον σάκος οὔτασε δουρὶ
ἐγγύθεν, οὐδὲ διὰ πρὸ δυνήσατο χαλκὸν ἐλάσσαι
ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων
πάντοσε παπταίνων μή τις χρόα χαλκῷ ἐπαύρῃ.
Μηριόνης δʼ ἀπιόντος ἵει χαλκήρεʼ ὀϊστόν,
καί ῥʼ ἔβαλε γλουτὸν κάτα δεξιόν· αὐτὰρ ὀϊστὸς
ἀντικρὺ κατὰ κύστιν ὑπʼ ὀστέον ἐξεπέρησεν.
ἑζόμενος δὲ κατʼ αὖθι φίλων ἐν χερσὶν ἑταίρων
θυμὸν ἀποπνείων, ὥς τε σκώληξ ἐπὶ γαίῃ
κεῖτο ταθείς· ἐκ δʼ αἷμα μέλαν ῥέε, δεῦε δὲ γαῖαν.
τὸν μὲν Παφλαγόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,
ἐς δίφρον δʼ ἀνέσαντες ἄγον προτὶ Ἴλιον ἱρὴν
ἀχνύμενοι· μετὰ δέ σφι πατὴρ κίε δάκρυα λείβων,
ποινὴ δʼ οὔ τις παιδὸς ἐγίγνετο τεθνηῶτος.
τοῦ δὲ Πάρις μάλα θυμὸν ἀποκταμένοιο χολώθη·
ξεῖνος γάρ οἱ ἔην πολέσιν μετὰ Παφλαγόνεσσι·
τοῦ ὅ γε χωόμενος προΐει χαλκήρεʼ ὀϊστόν.
ἦν δέ τις Εὐχήνωρ Πολυΐδου μάντιος υἱὸς
ἀφνειός τʼ ἀγαθός τε Κορινθόθι οἰκία ναίων,
ὅς ῥʼ εὖ εἰδὼς κῆρʼ ὀλοὴν ἐπὶ νηὸς ἔβαινε·
πολλάκι γάρ οἱ ἔειπε γέρων ἀγαθὸς Πολύϊδος
νούσῳ ὑπʼ ἀργαλέῃ φθίσθαι οἷς ἐν μεγάροισιν,
ἢ μετʼ Ἀχαιῶν νηυσὶν ὑπὸ Τρώεσσι δαμῆναι·
τώ ῥʼ ἅμα τʼ ἀργαλέην θωὴν ἀλέεινεν Ἀχαιῶν
νοῦσόν τε στυγερήν, ἵνα μὴ πάθοι ἄλγεα θυμῷ.
τὸν βάλʼ ὑπὸ γναθμοῖο. καὶ οὔατος· ὦκα δὲ θυμὸς
ᾤχετʼ ἀπὸ μελέων, στυγερὸς δʼ ἄρα μιν σκότος εἷλεν.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο·
Ἕκτωρ δʼ οὐκ ἐπέπυστο Διῒ φίλος, οὐδέ τι ᾔδη
ὅττί ῥά οἱ νηῶν ἐπʼ ἀριστερὰ δηϊόωντο
λαοὶ ὑπʼ Ἀργείων. τάχα δʼ ἂν καὶ κῦδος Ἀχαιῶν
ἔπλετο· τοῖος γὰρ γαιήοχος ἐννοσίγαιος
ὄτρυνʼ Ἀργείους, πρὸς δὲ σθένει αὐτὸς ἄμυνεν·
ἀλλʼ ἔχεν ᾗ τὰ πρῶτα πύλας καὶ τεῖχος ἐσᾶλτο
ῥηξάμενος Δαναῶν πυκινὰς στίχας ἀσπιστάων,
ἔνθʼ ἔσαν Αἴαντός τε νέες καὶ Πρωτεσιλάου
θῖνʼ ἔφʼ ἁλὸς πολιῆς εἰρυμέναι· αὐτὰρ ὕπερθε
τεῖχος ἐδέδμητο χθαμαλώτατον, ἔνθα μάλιστα
ζαχρηεῖς γίγνοντο μάχῃ αὐτοί τε καὶ ἵπποι.
ἔνθα δὲ Βοιωτοὶ καὶ Ἰάονες ἑλκεχίτωνες
Λοκροὶ καὶ Φθῖοι καὶ φαιδιμόεντες Ἐπειοὶ
σπουδῇ ἐπαΐσσοντα νεῶν ἔχον, οὐδὲ δύναντο
ὦσαι ἀπὸ σφείων φλογὶ εἴκελον Ἕκτορα δῖον
οἳ μὲν Ἀθηναίων προλελεγμένοι· ἐν δʼ ἄρα τοῖσιν
ἦρχʼ υἱὸς Πετεῶο Μενεσθεύς, οἳ δʼ ἅμʼ ἕποντο
Φείδας τε Στιχίος τε Βίας τʼ ἐΰς· αὐτὰρ Ἐπειῶν
Φυλεΐδης τε Μέγης Ἀμφίων τε Δρακίος τε,
πρὸ Φθίων δὲ Μέδων τε μενεπτόλεμός τε Ποδάρκης.
ἤτοι ὃ μὲν νόθος υἱὸς Ὀϊλῆος θείοιο
ἔσκε Μέδων Αἴαντος ἀδελφεός· αὐτὰρ ἔναιεν
ἐν Φυλάκῃ γαίης ἄπο πατρίδος ἄνδρα κατακτὰς
γνωτὸν μητρυιῆς Ἐριώπιδος, ἣν ἔχʼ Ὀϊλεύς·
αὐτὰρ ὃ Ἰφίκλοιο πάϊς τοῦ Φυλακίδαο.
οἳ μὲν πρὸ Φθίων μεγαθύμων θωρηχθέντες
ναῦφιν ἀμυνόμενοι μετὰ Βοιωτῶν ἐμάχοντο·
Αἴας δʼ οὐκέτι πάμπαν Ὀϊλῆος ταχὺς υἱὸς
ἵστατʼ ἀπʼ Αἴαντος Τελαμωνίου οὐδʼ ἠβαιόν,
ἀλλʼ ὥς τʼ ἐν νειῷ βόε οἴνοπε πηκτὸν ἄροτρον
ἶσον θυμὸν ἔχοντε τιταίνετον· ἀμφὶ δʼ ἄρά σφι
πρυμνοῖσιν κεράεσσι πολὺς ἀνακηκίει ἱδρώς·
τὼ μέν τε ζυγὸν οἶον ἐΰξοον ἀμφὶς ἐέργει
ἱεμένω κατὰ ὦλκα· τέμει δέ τε τέλσον ἀρούρης·
ὣς τὼ παρβεβαῶτε μάλʼ ἕστασαν ἀλλήλοιιν.
ἀλλʼ ἤτοι Τελαμωνιάδῃ πολλοί τε καὶ ἐσθλοὶ
λαοὶ ἕπονθʼ ἕταροι, οἵ οἱ σάκος ἐξεδέχοντο
ὁππότε μιν κάματός τε καὶ ἱδρὼς γούναθʼ ἵκοιτο.
οὐδʼ ἄρʼ Ὀϊλιάδῃ μεγαλήτορι Λοκροὶ ἕποντο·
οὐ γάρ σφι σταδίῃ ὑσμίνῃ μίμνε φίλον κῆρ·
οὐ γὰρ ἔχον κόρυθας χαλκήρεας ἱπποδασείας,
οὐδʼ ἔχον ἀσπίδας εὐκύκλους καὶ μείλινα δοῦρα,
ἀλλʼ ἄρα τόξοισιν καὶ ἐϋστρεφεῖ οἶος ἀώτῳ
Ἴλιον εἰς ἅμʼ ἕποντο πεποιθότες, οἷσιν ἔπειτα
ταρφέα βάλλοντες Τρώων ῥήγνυντο φάλαγγας·
δή ῥα τόθʼ οἳ μὲν πρόσθε σὺν ἔντεσι δαιδαλέοισι
μάρναντο Τρωσίν τε καὶ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ,
οἳ δʼ ὄπιθεν βάλλοντες ἐλάνθανον· οὐδέ τι χάρμης
Τρῶες μιμνήσκοντο· συνεκλόνεον γὰρ ὀϊστοί.
ἔνθά κε λευγαλέως νηῶν ἄπο καὶ κλισιάων
Τρῶες ἐχώρησαν προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν,
εἰ μὴ Πουλυδάμας θρασὺν Ἕκτορα εἶπε παραστάς·
Ἕκτορ ἀμήχανός ἐσσι παραρρητοῖσι πιθέσθαι.
οὕνεκά τοι περὶ δῶκε θεὸς πολεμήϊα ἔργα
τοὔνεκα καὶ βουλῇ ἐθέλεις περιίδμεναι ἄλλων·
ἀλλʼ οὔ πως ἅμα πάντα δυνήσεαι αὐτὸς ἑλέσθαι.
ἄλλῳ μὲν γὰρ ἔδωκε θεὸς πολεμήϊα ἔργα,
ἄλλῳ δʼ ὀρχηστύν, ἑτέρῳ κίθαριν καὶ ἀοιδήν,
ἄλλῳ δʼ ἐν στήθεσσι τιθεῖ νόον εὐρύοπα Ζεὺς
ἐσθλόν, τοῦ δέ τε πολλοὶ ἐπαυρίσκοντʼ ἄνθρωποι,
καί τε πολέας ἐσάωσε, μάλιστα δὲ καὐτὸς ἀνέγνω.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα·
πάντῃ γάρ σε περὶ στέφανος πολέμοιο δέδηε·
Τρῶες δὲ μεγάθυμοι ἐπεὶ κατὰ τεῖχος ἔβησαν
οἳ μὲν ἀφεστᾶσιν σὺν τεύχεσιν, οἳ δὲ μάχονται
παυρότεροι πλεόνεσσι κεδασθέντες κατὰ νῆας.
ἀλλʼ ἀναχασσάμενος κάλει ἐνθάδε πάντας ἀρίστους·
ἔνθεν δʼ ἂν μάλα πᾶσαν ἐπιφρασσαίμεθα βουλὴν
ἤ κεν ἐνὶ νήεσσι πολυκλήϊσι πέσωμεν
αἴ κʼ ἐθέλῃσι θεὸς δόμεναι κράτος, ἦ κεν ἔπειτα
πὰρ νηῶν ἔλθωμεν ἀπήμονες. ἦ γὰρ ἔγωγε
δείδω μὴ τὸ χθιζὸν ἀποστήσωνται Ἀχαιοὶ
χρεῖος, ἐπεὶ παρὰ νηυσὶν ἀνὴρ ἆτος πολέμοιο
μίμνει, ὃν οὐκέτι πάγχυ μάχης σχήσεσθαι ὀΐω.
ὣς φάτο Πουλυδάμας, ἅδε δʼ Ἕκτορι μῦθος ἀπήμων,
αὐτίκα δʼ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Πουλυδάμα σὺ μὲν αὐτοῦ ἐρύκακε πάντας ἀρίστους,
αὐτὰρ ἐγὼ κεῖσʼ εἶμι καὶ ἀντιόω πολέμοιο·
αἶψα δʼ ἐλεύσομαι αὖτις ἐπὴν εὖ τοῖς ἐπιτείλω.
ἦ ῥα, καὶ ὁρμήθη ὄρεϊ νιφόεντι ἐοικὼς
κεκλήγων, διὰ δὲ Τρώων πέτετʼ ἠδʼ ἐπικούρων.
οἳ δʼ ἐς Πανθοΐδην ἀγαπήνορα Πουλυδάμαντα
πάντες ἐπεσσεύοντʼ, ἐπεὶ Ἕκτορος ἔκλυον αὐδήν.
αὐτὰρ ὃ Δηΐφοβόν τε βίην θʼ Ἑλένοιο ἄνακτος
Ἀσιάδην τʼ Ἀδάμαντα καὶ Ἄσιον Ὑρτάκου υἱὸν
φοίτα ἀνὰ προμάχους διζήμενος, εἴ που ἐφεύροι.
τοὺς δʼ εὗρʼ οὐκέτι πάμπαν ἀπήμονας οὐδʼ ἀνολέθρους·
ἀλλʼ οἳ μὲν δὴ νηυσὶν ἔπι πρυμνῇσιν Ἀχαιῶν
χερσὶν ὑπʼ Ἀργείων κέατο ψυχὰς ὀλέσαντες,
οἳ δʼ ἐν τείχει ἔσαν βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.
τὸν δὲ τάχʼ εὗρε μάχης ἐπʼ ἀριστερὰ δακρυοέσσης
δῖον Ἀλέξανδρον Ἑλένης πόσιν ἠϋκόμοιο
θαρσύνονθʼ ἑτάρους καὶ ἐποτρύνοντα μάχεσθαι,
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος προσέφη αἰσχροῖς ἐπέεσσι·
Δύσπαρι εἶδος ἄριστε γυναιμανὲς ἠπεροπευτὰ
ποῦ τοι Δηΐφοβός τε βίη θʼ Ἑλένοιο ἄνακτος
Ἀσιάδης τʼ Ἀδάμας ἠδʼ Ἄσιος Ὑρτάκου υἱός;
ποῦ δέ τοι Ὀθρυονεύς; νῦν ὤλετο πᾶσα κατʼ ἄκρης
Ἴλιος αἰπεινή· νῦν τοι σῶς αἰπὺς ὄλεθρος.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής·
Ἕκτορ ἐπεί τοι θυμὸς ἀναίτιον αἰτιάασθαι,
ἄλλοτε δή ποτε μᾶλλον ἐρωῆσαι πολέμοιο
μέλλω, ἐπεὶ οὐδʼ ἐμὲ πάμπαν ἀνάλκιδα γείνατο μήτηρ·
ἐξ οὗ γὰρ παρὰ νηυσὶ μάχην ἤγειρας ἑταίρων,
ἐκ τοῦ δʼ ἐνθάδʼ ἐόντες ὁμιλέομεν Δαναοῖσι
νωλεμέως· ἕταροι δὲ κατέκταθεν οὓς σὺ μεταλλᾷς.
οἴω Δηΐφοβός τε βίη θʼ Ἑλένοιο ἄνακτος
οἴχεσθον, μακρῇσι τετυμμένω ἐγχείῃσιν
ἀμφοτέρω κατὰ χεῖρα· φόνον δʼ ἤμυνε Κρονίων.
νῦν δʼ ἄρχʼ ὅππῃ σε κραδίη θυμός τε κελεύει·
ἡμεῖς δʼ ἐμμεμαῶτες ἅμʼ ἑψόμεθʼ, οὐδέ τί φημι
ἀλκῆς δευήσεσθαι, ὅση δύναμίς γε πάρεστι.
πὰρ δύναμιν δʼ οὐκ ἔστι καὶ ἐσσύμενον πολεμίζειν.
ὣς εἰπὼν παρέπεισεν ἀδελφειοῦ φρένας ἥρως·
βὰν δʼ ἴμεν ἔνθα μάλιστα μάχη καὶ φύλοπις ἦεν
ἀμφί τε Κεβριόνην καὶ ἀμύμονα Πουλυδάμαντα
Φάλκην Ὀρθαῖόν τε καὶ ἀντίθεον Πολυφήτην
Πάλμύν τʼ Ἀσκάνιόν τε Μόρυν θʼ υἷʼ Ἱπποτίωνος,
οἵ ῥʼ ἐξ Ἀσκανίης ἐριβώλακος ἦλθον ἀμοιβοὶ
ἠοῖ τῇ προτέρῃ· τότε δὲ Ζεὺς ὦρσε μάχεσθαι.
οἳ δʼ ἴσαν ἀργαλέων ἀνέμων ἀτάλαντοι ἀέλλῃ,
ἥ ῥά θʼ ὑπὸ βροντῆς πατρὸς Διὸς εἶσι πέδον δέ,
θεσπεσίῳ δʼ ὁμάδῳ ἁλὶ μίσγεται, ἐν δέ τε πολλὰ
κύματα παφλάζοντα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
κυρτὰ φαληριόωντα, πρὸ μέν τʼ ἄλλʼ, αὐτὰρ ἐπʼ ἄλλα·
ὣς Τρῶες πρὸ μὲν ἄλλοι ἀρηρότες, αὐτὰρ ἐπʼ ἄλλοι,
χαλκῷ μαρμαίροντες ἅμʼ ἡγεμόνεσσιν ἕποντο.
Ἕκτωρ δʼ ἡγεῖτο βροτολοιγῷ ἶσος Ἄρηϊ
Πριαμίδης· πρόσθεν δʼ ἔχεν ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην
ῥινοῖσιν πυκινήν, πολλὸς δʼ ἐπελήλατο χαλκός·
ἀμφὶ δέ οἱ κροτάφοισι φαεινὴ σείετο πήληξ.
πάντῃ δʼ ἀμφὶ φάλαγγας ἐπειρᾶτο προποδίζων,
εἴ πώς οἱ εἴξειαν ὑπασπίδια προβιβῶντι·
ἀλλʼ οὐ σύγχει θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
Αἴας δὲ πρῶτος προκαλέσσατο μακρὰ βιβάσθων·
δαιμόνιε σχεδὸν ἐλθέ· τί ἢ δειδίσσεαι αὔτως
Ἀργείους; οὔ τοί τι μάχης ἀδαήμονές εἰμεν,
ἀλλὰ Διὸς μάστιγι κακῇ ἐδάμημεν Ἀχαιοί.
ἦ θήν πού τοι θυμὸς ἐέλπεται ἐξαλαπάξειν
νῆας· ἄφαρ δέ τε χεῖρες ἀμύνειν εἰσὶ καὶ ἡμῖν.
ἦ κε πολὺ φθαίη εὖ ναιομένη πόλις ὑμὴ
χερσὶν ὑφʼ ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη τε.
σοὶ δʼ αὐτῷ φημὶ σχεδὸν ἔμμεναι ὁππότε φεύγων
ἀρήσῃ Διὶ πατρὶ καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισι
θάσσονας ἰρήκων ἔμεναι καλλίτριχας ἵππους,
οἵ σε πόλιν δʼ οἴσουσι κονίοντες πεδίοιο.
ὣς ἄρα οἱ εἰπόντι ἐπέπτατο δεξιὸς ὄρνις
αἰετὸς ὑψιπέτης· ἐπὶ δʼ ἴαχε λαὸς Ἀχαιῶν
θάρσυνος οἰωνῷ· ὃ δʼ ἀμείβετο φαίδιμος Ἕκτωρ·
Αἶαν ἁμαρτοεπὲς βουγάϊε ποῖον ἔειπες·
εἰ γὰρ ἐγὼν οὕτω γε Διὸς πάϊς αἰγιόχοιο
εἴην ἤματα πάντα, τέκοι δέ με πότνια Ἥρη,
τιοίμην δʼ ὡς τίετʼ Ἀθηναίη καὶ Ἀπόλλων,
ὡς νῦν ἡμέρη ἥδε κακὸν φέρει Ἀργείοισι
πᾶσι μάλʼ, ἐν δὲ σὺ τοῖσι πεφήσεαι, αἴ κε ταλάσσῃς
μεῖναι ἐμὸν δόρυ μακρόν, ὅ τοι χρόα λειριόεντα
δάψει· ἀτὰρ Τρώων κορέεις κύνας ἠδʼ οἰωνοὺς
δημῷ καὶ σάρκεσσι πεσὼν ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
ὣς ἄρα φωνήσας ἡγήσατο· τοὶ δʼ ἅμʼ ἕποντο
ἠχῇ θεσπεσίῃ, ἐπὶ δʼ ἴαχε λαὸς ὄπισθεν.
Ἀργεῖοι δʼ ἑτέρωθεν ἐπίαχον, οὐδὲ λάθοντο
ἀλκῆς, ἀλλʼ ἔμενον Τρώων ἐπιόντας ἀρίστους.
ἠχὴ δʼ ἀμφοτέρων ἵκετʼ αἰθέρα καὶ Διὸς αὐγάς.

### Book 14

Νέστορα δʼ οὐκ ἔλαθεν ἰαχὴ πίνοντά περ ἔμπης,
ἀλλʼ Ἀσκληπιάδην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
φράζεο δῖε Μαχᾶον ὅπως ἔσται τάδε ἔργα·
μείζων δὴ παρὰ νηυσὶ βοὴ θαλερῶν αἰζηῶν.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν πῖνε καθήμενος αἴθοπα οἶνον
εἰς ὅ κε θερμὰ λοετρὰ ἐϋπλόκαμος Ἑκαμήδη
θερμήνῃ καὶ λούσῃ ἄπο βρότον αἱματόεντα·
αὐτὰρ ἐγὼν ἐλθὼν τάχα εἴσομαι ἐς περιωπήν.
ὣς εἰπὼν σάκος εἷλε τετυγμένον υἷος ἑοῖο
κείμενον ἐν κλισίῃ Θρασυμήδεος ἱπποδάμοιο
χαλκῷ παμφαῖνον· ὃ δʼ ἔχʼ ἀσπίδα πατρὸς ἑοῖο.
εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
στῆ δʼ ἐκτὸς κλισίης, τάχα δʼ εἴσιδεν ἔργον ἀεικὲς
τοὺς μὲν ὀρινομένους, τοὺς δὲ κλονέοντας ὄπισθε
Τρῶας ὑπερθύμους· ἐρέριπτο δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν.
ὡς δʼ ὅτε πορφύρῃ πέλαγος μέγα κύματι κωφῷ
ὀσσόμενον λιγέων ἀνέμων λαιψηρὰ κέλευθα
αὔτως, οὐδʼ ἄρα τε προκυλίνδεται οὐδετέρωσε,
πρίν τινα κεκριμένον καταβήμεναι ἐκ Διὸς οὖρον,
ὣς ὃ γέρων ὅρμαινε δαϊζόμενος κατὰ θυμὸν
διχθάδιʼ, ἢ μεθʼ ὅμιλον ἴοι Δαναῶν ταχυπώλων,
ἦε μετʼ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν.
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι
βῆναι ἐπʼ Ἀτρεΐδην. οἳ δʼ ἀλλήλους ἐνάριζον
μαρνάμενοι· λάκε δέ σφι περὶ χροῒ χαλκὸς ἀτειρὴς
νυσσομένων ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι.
Νέστορι δὲ ξύμβληντο διοτρεφέες βασιλῆες
πὰρ νηῶν ἀνιόντες ὅσοι βεβλήατο χαλκῷ
Τυδεΐδης Ὀδυσεύς τε καὶ Ἀτρεΐδης Ἀγαμέμνων.
πολλὸν γάρ ῥʼ ἀπάνευθε μάχης εἰρύατο νῆες
θῖνʼ ἔφʼ ἁλὸς πολιῆς· τὰς γὰρ πρώτας πεδίον δὲ
εἴρυσαν, αὐτὰρ τεῖχος ἐπὶ πρύμνῃσιν ἔδειμαν.
οὐδὲ γὰρ οὐδʼ εὐρύς περ ἐὼν ἐδυνήσατο πάσας
αἰγιαλὸς νῆας χαδέειν, στείνοντο δὲ λαοί·
τώ ῥα προκρόσσας ἔρυσαν, καὶ πλῆσαν ἁπάσης
ἠϊόνος στόμα μακρόν, ὅσον συνεέργαθον ἄκραι.
τώ ῥʼ οἵ γʼ ὀψείοντες ἀϋτῆς καὶ πολέμοιο
ἔγχει ἐρειδόμενοι κίον ἀθρόοι· ἄχνυτο δέ σφι
θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν. ὃ δὲ ξύμβλητο γεραιὸς
Νέστωρ, πτῆξε δὲ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
τὸν καὶ φωνήσας προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
τίπτε λιπὼν πόλεμον φθισήνορα δεῦρʼ ἀφικάνεις;
δείδω μὴ δή μοι τελέσῃ ἔπος ὄβριμος Ἕκτωρ,
ὥς ποτʼ ἐπηπείλησεν ἐνὶ Τρώεσσʼ ἀγορεύων
μὴ πρὶν πὰρ νηῶν προτὶ Ἴλιον ἀπονέεσθαι
πρὶν πυρὶ νῆας ἐνιπρῆσαι, κτεῖναι δὲ καὶ αὐτούς.
κεῖνος τὼς ἀγόρευε· τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.
ὢ πόποι ἦ ῥα καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
ἐν θυμῷ βάλλονται ἐμοὶ χόλον ὥς περ Ἀχιλλεὺς
οὐδʼ ἐθέλουσι μάχεσθαι ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσι.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·
ἦ δὴ ταῦτά γʼ ἑτοῖμα τετεύχαται, οὐδέ κεν ἄλλως
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης αὐτὸς παρατεκτήναιτο.
τεῖχος μὲν γὰρ δὴ κατερήριπεν, ᾧ ἐπέπιθμεν
ἄρρηκτον νηῶν τε καὶ αὐτῶν εἶλαρ ἔσεσθαι·
οἳ δʼ ἐπὶ νηυσὶ θοῇσι μάχην ἀλίαστον ἔχουσι
νωλεμές· οὐδʼ ἂν ἔτι γνοίης μάλα περ σκοπιάζων
ὁπποτέρωθεν Ἀχαιοὶ ὀρινόμενοι κλονέονται,
ὡς ἐπιμὶξ κτείνονται, ἀϋτὴ δʼ οὐρανὸν ἵκει.
ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα
εἴ τι νόος ῥέξει· πόλεμον δʼ οὐκ ἄμμε κελεύω
δύμεναι· οὐ γάρ πως βεβλημένον ἐστὶ μάχεσθαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
Νέστορ ἐπεὶ δὴ νηυσὶν ἔπι πρυμνῇσι μάχονται,
τεῖχος δʼ οὐκ ἔχραισμε τετυγμένον, οὐδέ τι τάφρος,
ᾗ ἔπι πολλὰ πάθον Δαναοί, ἔλποντο δὲ θυμῷ
ἄρρηκτον νηῶν τε καὶ αὐτῶν εἶλαρ ἔσεσθαι·
οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον εἶναι
νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπʼ Ἄργεος ἐνθάδʼ Ἀχαιούς.
ᾔδεα μὲν γὰρ ὅτε πρόφρων Δαναοῖσιν ἄμυνεν,
οἶδα δὲ νῦν ὅτε τοὺς μὲν ὁμῶς μακάρεσσι θεοῖσι
κυδάνει, ἡμέτερον δὲ μένος καὶ χεῖρας ἔδησεν.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼν εἴπω πειθώμεθα πάντες.
νῆες ὅσαι πρῶται εἰρύαται ἄγχι θαλάσσης
ἕλκωμεν, πάσας δὲ ἐρύσσομεν εἰς ἅλα δῖαν,
ὕψι δʼ ἐπʼ εὐνάων ὁρμίσσομεν, εἰς ὅ κεν ἔλθῃ
νὺξ ἀβρότη, ἢν καὶ τῇ ἀπόσχωνται πολέμοιο
Τρῶες· ἔπειτα δέ κεν ἐρυσαίμεθα νῆας ἁπάσας.
οὐ γάρ τις νέμεσις φυγέειν κακόν, οὐδʼ ἀνὰ νύκτα.
βέλτερον ὃς φεύγων προφύγῃ κακὸν ἠὲ ἁλώῃ.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
Ἀτρεΐδη ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων·
οὐλόμενʼ αἴθʼ ὤφελλες ἀεικελίου στρατοῦ ἄλλου
σημαίνειν, μὴ δʼ ἄμμιν ἀνασσέμεν, οἷσιν ἄρα Ζεὺς
ἐκ νεότητος ἔδωκε καὶ ἐς γῆρας τολυπεύειν
ἀργαλέους πολέμους, ὄφρα φθιόμεσθα ἕκαστος.
οὕτω δὴ μέμονας Τρώων πόλιν εὐρυάγυιαν
καλλείψειν, ἧς εἵνεκʼ ὀϊζύομεν κακὰ πολλά;
σίγα, μή τίς τʼ ἄλλος Ἀχαιῶν τοῦτον ἀκούσῃ
μῦθον, ὃν οὔ κεν ἀνήρ γε διὰ στόμα πάμπαν ἄγοιτο
ὅς τις ἐπίσταιτο ᾗσι φρεσὶν ἄρτια βάζειν
σκηπτοῦχός τʼ εἴη, καί οἱ πειθοίατο λαοὶ
τοσσοίδʼ ὅσσοισιν σὺ μετʼ Ἀργείοισιν ἀνάσσεις·
νῦν δέ σευ ὠνοσάμην πάγχυ φρένας, οἷον ἔειπες·
ὃς κέλεαι πολέμοιο συνεσταότος καὶ ἀϋτῆς
νῆας ἐϋσσέλμους ἅλαδʼ ἑλκέμεν, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον
Τρωσὶ μὲν εὐκτὰ γένηται ἐπικρατέουσί περ ἔμπης,
ἡμῖν δʼ αἰπὺς ὄλεθρος ἐπιρρέπῃ. οὐ γὰρ Ἀχαιοὶ
σχήσουσιν πόλεμον νηῶν ἅλα δʼ ἑλκομενάων,
ἀλλʼ ἀποπαπτανέουσιν, ἐρωήσουσι δὲ χάρμης.
ἔνθά κε σὴ βουλὴ δηλήσεται ὄρχαμε λαῶν.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
ὦ Ὀδυσεῦ μάλα πώς με καθίκεο θυμὸν ἐνιπῇ
ἀργαλέῃ· ἀτὰρ οὐ μὲν ἐγὼν ἀέκοντας ἄνωγα
νῆας ἐϋσσέλμους ἅλα δʼ ἑλκέμεν υἷας Ἀχαιῶν.
νῦν δʼ εἴη ὃς τῆσδέ γʼ ἀμείνονα μῆτιν ἐνίσποι
ἢ νέος ἠὲ παλαιός· ἐμοὶ δέ κεν ἀσμένῳ εἴη.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·
ἐγγὺς ἀνήρ· οὐ δηθὰ ματεύσομεν· αἴ κʼ ἐθέλητε
πείθεσθαι, καὶ μή τι κότῳ ἀγάσησθε ἕκαστος
οὕνεκα δὴ γενεῆφι νεώτατός εἰμι μεθʼ ὑμῖν·
πατρὸς δʼ ἐξ ἀγαθοῦ καὶ ἐγὼ γένος εὔχομαι εἶναι
Τυδέος, ὃν Θήβῃσι χυτὴ κατὰ γαῖα καλύπτει.
πορθεῖ γὰρ τρεῖς παῖδες ἀμύμονες ἐξεγένοντο,
οἴκεον δʼ ἐν Πλευρῶνι καὶ αἰπεινῇ Καλυδῶνι
Ἄγριος ἠδὲ Μέλας, τρίτατος δʼ ἦν ἱππότα Οἰνεὺς
πατρὸς ἐμοῖο πατήρ· ἀρετῇ δʼ ἦν ἔξοχος αὐτῶν.
ἀλλʼ ὃ μὲν αὐτόθι μεῖνε, πατὴρ δʼ ἐμὸς Ἄργεϊ νάσθη
πλαγχθείς· ὡς γάρ που Ζεὺς ἤθελε καὶ θεοὶ ἄλλοι.
Ἀδρήστοιο δʼ ἔγημε θυγατρῶν, ναῖε δὲ δῶμα
ἀφνειὸν βιότοιο, ἅλις δέ οἱ ἦσαν ἄρουραι
πυροφόροι, πολλοὶ δὲ φυτῶν ἔσαν ὄρχατοι ἀμφίς,
πολλὰ δέ οἱ πρόβατʼ ἔσκε· κέκαστο δὲ πάντας Ἀχαιοὺς
ἐγχείῃ· τὰ δὲ μέλλετʼ ἀκουέμεν, εἰ ἐτεόν περ.
τὼ οὐκ ἄν με γένος γε κακὸν καὶ ἀνάλκιδα φάντες
μῦθον ἀτιμήσαιτε πεφασμένον ὅν κʼ ἐῢ εἴπω.
δεῦτʼ ἴομεν πόλεμον δὲ καὶ οὐτάμενοί περ ἀνάγκῃ.
ἔνθα δʼ ἔπειτʼ αὐτοὶ μὲν ἐχώμεθα δηϊοτῆτος
ἐκ βελέων, μή πού τις ἐφʼ ἕλκεϊ ἕλκος ἄρηται·
ἄλλους δʼ ὀτρύνοντες ἐνήσομεν, οἳ τὸ πάρος περ
θυμῷ ἦρα φέροντες ἀφεστᾶσʼ οὐδὲ μάχονται.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο·
βὰν δʼ ἴμεν, ἦρχε δʼ ἄρά σφιν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων.
οὐδʼ ἀλαοσκοπιὴν εἶχε κλυτὸς ἐννοσίγαιος,
ἀλλὰ μετʼ αὐτοὺς ἦλθε παλαιῷ φωτὶ ἐοικώς,
δεξιτερὴν δʼ ἕλε χεῖρʼ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἀτρεΐδη νῦν δή που Ἀχιλλῆος ὀλοὸν κῆρ
γηθεῖ ἐνὶ στήθεσσι φόνον καὶ φύζαν Ἀχαιῶν
δερκομένῳ, ἐπεὶ οὔ οἱ ἔνι φρένες οὐδʼ ἠβαιαί.
ἀλλʼ ὃ μὲν ὣς ἀπόλοιτο, θεὸς δέ ἑ σιφλώσειε·
σοὶ δʼ οὔ πω μάλα πάγχυ θεοὶ μάκαρες κοτέουσιν,
ἀλλʼ ἔτι που Τρώων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
εὐρὺ κονίσουσιν πεδίον, σὺ δʼ ἐπόψεαι αὐτὸς
φεύγοντας προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
ὣς εἰπὼν μέγʼ ἄϋσεν ἐπεσσύμενος πεδίοιο.
ὅσσόν τʼ ἐννεάχιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοι
ἀνέρες ἐν πολέμῳ ἔριδα ξυνάγοντες Ἄρηος,
τόσσην ἐκ στήθεσφιν ὄπα κρείων ἐνοσίχθων
ἧκεν· Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλʼ ἑκάστῳ
καρδίῃ, ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
Ἥρη δʼ εἰσεῖδε χρυσόθρονος ὀφθαλμοῖσι
στᾶσʼ ἐξ Οὐλύμποιο ἀπὸ ῥίου· αὐτίκα δʼ ἔγνω
τὸν μὲν ποιπνύοντα μάχην ἀνὰ κυδιάνειραν
αὐτοκασίγνητον καὶ δαέρα, χαῖρε δὲ θυμῷ·
Ζῆνα δʼ ἐπʼ ἀκροτάτης κορυφῆς πολυπίδακος Ἴδης
ἥμενον εἰσεῖδε, στυγερὸς δέ οἱ ἔπλετο θυμῷ.
μερμήριξε δʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη
ὅππως ἐξαπάφοιτο Διὸς νόον αἰγιόχοιο·
ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλὴ
ἐλθεῖν εἰς Ἴδην εὖ ἐντύνασαν ἓ αὐτήν,
εἴ πως ἱμείραιτο παραδραθέειν φιλότητι
ᾗ χροιῇ, τῷ δʼ ὕπνον ἀπήμονά τε λιαρόν τε
χεύῃ ἐπὶ βλεφάροισιν ἰδὲ φρεσὶ πευκαλίμῃσι.
βῆ δʼ ἴμεν ἐς θάλαμον, τόν οἱ φίλος υἱὸς ἔτευξεν
Ἥφαιστος, πυκινὰς δὲ θύρας σταθμοῖσιν ἐπῆρσε
κληῗδι κρυπτῇ, τὴν δʼ οὐ θεὸς ἄλλος ἀνῷγεν·
ἔνθʼ ἥ γʼ εἰσελθοῦσα θύρας ἐπέθηκε φαεινάς.
ἀμβροσίῃ μὲν πρῶτον ἀπὸ χροὸς ἱμερόεντος
λύματα πάντα κάθηρεν, ἀλείψατο δὲ λίπʼ ἐλαίῳ
ἀμβροσίῳ ἑδανῷ, τό ῥά οἱ τεθυωμένον ἦεν·
τοῦ καὶ κινυμένοιο Διὸς κατὰ χαλκοβατὲς δῶ
ἔμπης ἐς γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἵκετʼ ἀϋτμή.
τῷ ῥʼ ἥ γε χρόα καλὸν ἀλειψαμένη ἰδὲ χαίτας
πεξαμένη χερσὶ πλοκάμους ἔπλεξε φαεινοὺς
καλοὺς ἀμβροσίους ἐκ κράατος ἀθανάτοιο.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἀμβρόσιον ἑανὸν ἕσαθʼ, ὅν οἱ Ἀθήνη
ἔξυσʼ ἀσκήσασα, τίθει δʼ ἐνὶ δαίδαλα πολλά·
χρυσείῃς δʼ ἐνετῇσι κατὰ στῆθος περονᾶτο.
ζώσατο δὲ ζώνῃ ἑκατὸν θυσάνοις ἀραρυίῃ,
ἐν δʼ ἄρα ἕρματα ἧκεν ἐϋτρήτοισι λοβοῖσι
τρίγληνα μορόεντα· χάρις δʼ ἀπελάμπετο πολλή.
κρηδέμνῳ δʼ ἐφύπερθε καλύψατο δῖα θεάων
καλῷ νηγατέῳ· λευκὸν δʼ ἦν ἠέλιος ὥς·
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντα περὶ χροῒ θήκατο κόσμον
βῆ ῥʼ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο, καλεσσαμένη δʼ Ἀφροδίτην
τῶν ἄλλων ἀπάνευθε θεῶν πρὸς μῦθον ἔειπε·
ἦ ῥά νύ μοί τι πίθοιο φίλον τέκος ὅττί κεν εἴπω,
ἦέ κεν ἀρνήσαιο κοτεσσαμένη τό γε θυμῷ,
οὕνεκʼ ἐγὼ Δαναοῖσι, σὺ δὲ Τρώεσσιν ἀρήγεις;
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη·
Ἥρη πρέσβα θεὰ θύγατερ μεγάλοιο Κρόνοιο
αὔδα ὅ τι φρονέεις· τελέσαι δέ με θυμὸς ἄνωγεν,
εἰ δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστίν.
τὴν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη·
δὸς νῦν μοι φιλότητα καὶ ἵμερον, ᾧ τε σὺ πάντας
δαμνᾷ ἀθανάτους ἠδὲ θνητοὺς ἀνθρώπους.
εἶμι γὰρ ὀψομένη πολυφόρβου πείρατα γαίης,
Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα Τηθύν,
οἵ μʼ ἐν σφοῖσι δόμοισιν ἐῢ τρέφον ἠδʼ ἀτίταλλον
δεξάμενοι Ῥείας, ὅτε τε Κρόνον εὐρύοπα Ζεὺς
γαίης νέρθε καθεῖσε καὶ ἀτρυγέτοιο θαλάσσης·
τοὺς εἶμʼ ὀψομένη, καί σφʼ ἄκριτα νείκεα λύσω·
ἤδη γὰρ δηρὸν χρόνον ἀλλήλων ἀπέχονται
εὐνῆς καὶ φιλότητος, ἐπεὶ χόλος ἔμπεσε θυμῷ.
εἰ κείνω ἐπέεσσι παραιπεπιθοῦσα φίλον κῆρ
εἰς εὐνὴν ἀνέσαιμι ὁμωθῆναι φιλότητι,
αἰεί κέ σφι φίλη τε καὶ αἰδοίη καλεοίμην.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φιλομειδὴς Ἀφροδίτη·
οὐκ ἔστʼ οὐδὲ ἔοικε τεὸν ἔπος ἀρνήσασθαι·
Ζηνὸς γὰρ τοῦ ἀρίστου ἐν ἀγκοίνῃσιν ἰαύεις.
ἦ, καὶ ἀπὸ στήθεσφιν ἐλύσατο κεστὸν ἱμάντα
ποικίλον, ἔνθα δέ οἱ θελκτήρια πάντα τέτυκτο·
ἔνθʼ ἔνι μὲν φιλότης, ἐν δʼ ἵμερος, ἐν δʼ ὀαριστὺς
πάρφασις, ἥ τʼ ἔκλεψε νόον πύκα περ φρονεόντων.
τόν ῥά οἱ ἔμβαλε χερσὶν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τῆ νῦν τοῦτον ἱμάντα τεῷ ἐγκάτθεο κόλπῳ
ποικίλον, ᾧ ἔνι πάντα τετεύχαται· οὐδέ σέ φημι
ἄπρηκτόν γε νέεσθαι, ὅ τι φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ βοῶπις πότνια Ἥρη,
μειδήσασα δʼ ἔπειτα ἑῷ ἐγκάτθετο κόλπῳ.
ἣ μὲν ἔβη πρὸς δῶμα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη,
Ἥρη δʼ ἀΐξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο,
Πιερίην δʼ ἐπιβᾶσα καὶ Ἠμαθίην ἐρατεινὴν
σεύατʼ ἐφʼ ἱπποπόλων Θρῃκῶν ὄρεα νιφόεντα
ἀκροτάτας κορυφάς· οὐδὲ χθόνα μάρπτε ποδοῖιν·
ἐξ Ἀθόω δʼ ἐπὶ πόντον ἐβήσετο κυμαίνοντα,
Λῆμνον δʼ εἰσαφίκανε πόλιν θείοιο Θόαντος.
ἔνθʼ Ὕπνῳ ξύμβλητο κασιγνήτῳ Θανάτοιο,
ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
Ὕπνε ἄναξ πάντων τε θεῶν πάντων τʼ ἀνθρώπων,
ἠμὲν δή ποτʼ ἐμὸν ἔπος ἔκλυες, ἠδʼ ἔτι καὶ νῦν
πείθευ· ἐγὼ δέ κέ τοι ἰδέω χάριν ἤματα πάντα.
κοίμησόν μοι Ζηνὸς ὑπʼ ὀφρύσιν ὄσσε φαεινὼ
αὐτίκʼ ἐπεί κεν ἐγὼ παραλέξομαι ἐν φιλότητι.
δῶρα δέ τοι δώσω καλὸν θρόνον ἄφθιτον αἰεὶ
χρύσεον· Ἥφαιστος δέ κʼ ἐμὸς πάϊς ἀμφιγυήεις
τεύξειʼ ἀσκήσας, ὑπὸ δὲ θρῆνυν ποσὶν ἥσει,
τῷ κεν ἐπισχοίης λιπαροὺς πόδας εἰλαπινάζων.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε νήδυμος Ὕπνος·
Ἥρη πρέσβα θεὰ θύγατερ μεγάλοιο Κρόνοιο
ἄλλον μέν κεν ἔγωγε θεῶν αἰειγενετάων
ῥεῖα κατευνήσαιμι, καὶ ἂν ποταμοῖο ῥέεθρα
Ὠκεανοῦ, ὅς περ γένεσις πάντεσσι τέτυκται·
Ζηνὸς δʼ οὐκ ἂν ἔγωγε Κρονίονος ἆσσον ἱκοίμην
οὐδὲ κατευνήσαιμʼ, ὅτε μὴ αὐτός γε κελεύοι.
ἤδη γάρ με καὶ ἄλλο τεὴ ἐπίνυσσεν ἐφετμὴ
ἤματι τῷ ὅτε κεῖνος ὑπέρθυμος Διὸς υἱὸς
ἔπλεεν Ἰλιόθεν Τρώων πόλιν ἐξαλαπάξας.
ἤτοι ἐγὼ μὲν ἔλεξα Διὸς νόον αἰγιόχοιο
νήδυμος ἀμφιχυθείς· σὺ δέ οἱ κακὰ μήσαο θυμῷ
ὄρσασʼ ἀργαλέων ἀνέμων ἐπὶ πόντον ἀήτας,
καί μιν ἔπειτα Κόων δʼ εὖ ναιομένην ἀπένεικας
νόσφι φίλων πάντων. ὃ δʼ ἐπεγρόμενος χαλέπαινε
ῥιπτάζων κατὰ δῶμα θεούς, ἐμὲ δʼ ἔξοχα πάντων
ζήτει· καί κέ μʼ ἄϊστον ἀπʼ αἰθέρος ἔμβαλε πόντῳ,
εἰ μὴ Νὺξ δμήτειρα θεῶν ἐσάωσε καὶ ἀνδρῶν·
τὴν ἱκόμην φεύγων, ὃ δʼ ἐπαύσατο χωόμενός περ.
ἅζετο γὰρ μὴ Νυκτὶ θοῇ ἀποθύμια ἕρδοι.
νῦν αὖ τοῦτό μʼ ἄνωγας ἀμήχανον ἄλλο τελέσσαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶπις πότνια Ἥρη·
Ὕπνε τί ἢ δὲ σὺ ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς;
ἦ φῂς ὣς Τρώεσσιν ἀρηξέμεν εὐρύοπα Ζῆν
ὡς Ἡρακλῆος περιχώσατο παῖδος ἑοῖο;
ἀλλʼ ἴθʼ, ἐγὼ δέ κέ τοι Χαρίτων μίαν ὁπλοτεράων
δώσω ὀπυιέμεναι καὶ σὴν κεκλῆσθαι ἄκοιτιν.
ὣς φάτο, χήρατο δʼ Ὕπνος, ἀμειβόμενος δὲ προσηύδα·
ἄγρει νῦν μοι ὄμοσσον ἀάατον Στυγὸς ὕδωρ,
χειρὶ δὲ τῇ ἑτέρῃ μὲν ἕλε χθόνα πουλυβότειραν,
τῇ δʼ ἑτέρῃ ἅλα μαρμαρέην, ἵνα νῶϊν ἅπαντες
μάρτυροι ὦσʼ οἳ ἔνερθε θεοὶ Κρόνον ἀμφὶς ἐόντες,
ἦ μὲν ἐμοὶ δώσειν Χαρίτων μίαν ὁπλοτεράων
Πασιθέην, ἧς τʼ αὐτὸς ἐέλδομαι ἤματα πάντα.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
ὄμνυε δʼ ὡς ἐκέλευε, θεοὺς δʼ ὀνόμηνεν ἅπαντας
τοὺς ὑποταρταρίους οἳ Τιτῆνες καλέονται.
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ὄμοσέν τε τελεύτησέν τε τὸν ὅρκον,
τὼ βήτην Λήμνου τε καὶ Ἴμβρου ἄστυ λιπόντε
ἠέρα ἑσσαμένω ῥίμφα πρήσσοντε κέλευθον.
Ἴδην δʼ ἱκέσθην πολυπίδακα μητέρα θηρῶν
Λεκτόν, ὅθι πρῶτον λιπέτην ἅλα· τὼ δʼ ἐπὶ χέρσου
βήτην, ἀκροτάτη δὲ ποδῶν ὕπο σείετο ὕλη.
ἔνθʼ Ὕπνος μὲν ἔμεινε πάρος Διὸς ὄσσε ἰδέσθαι
εἰς ἐλάτην ἀναβὰς περιμήκετον, ἣ τότʼ ἐν Ἴδῃ
μακροτάτη πεφυυῖα διʼ ἠέρος αἰθέρʼ ἵκανεν·
ἔνθʼ ἧστʼ ὄζοισιν πεπυκασμένος εἰλατίνοισιν
ὄρνιθι λιγυρῇ ἐναλίγκιος, ἥν τʼ ἐν ὄρεσσι
χαλκίδα κικλήσκουσι θεοί, ἄνδρες δὲ κύμινδιν.
Ἥρη δὲ κραιπνῶς προσεβήσετο Γάργαρον ἄκρον
Ἴδης ὑψηλῆς· ἴδε δὲ νεφεληγερέτα Ζεύς.
ὡς δʼ ἴδεν, ὥς μιν ἔρως πυκινὰς φρένας ἀμφεκάλυψεν,
οἷον ὅτε πρῶτόν περ ἐμισγέσθην φιλότητι
εἰς εὐνὴν φοιτῶντε, φίλους λήθοντε τοκῆας.
στῆ δʼ αὐτῆς προπάροιθεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
Ἥρη πῇ μεμαυῖα κατʼ Οὐλύμπου τόδʼ ἱκάνεις;
ἵπποι δʼ οὐ παρέασι καὶ ἅρματα τῶν κʼ ἐπιβαίης.
τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη·
ἔρχομαι ὀψομένη πολυφόρβου πείρατα γαίης,
Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα Τηθύν,
οἵ με σφοῖσι δόμοισιν ἐῢ τρέφον ἠδʼ ἀτίταλλον·
τοὺς εἶμʼ ὀψομένη, καί σφʼ ἄκριτα νείκεα λύσω·
ἤδη γὰρ δηρὸν χρόνον ἀλλήλων ἀπέχονται
εὐνῆς καὶ φιλότητος, ἐπεὶ χόλος ἔμπεσε θυμῷ.
ἵπποι δʼ ἐν πρυμνωρείῃ πολυπίδακος Ἴδης
ἑστᾶσʼ, οἵ μʼ οἴσουσιν ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρήν.
νῦν δὲ σεῦ εἵνεκα δεῦρο κατʼ Οὐλύμπου τόδʼ ἱκάνω,
μή πώς μοι μετέπειτα χολώσεαι, αἴ κε σιωπῇ
οἴχωμαι πρὸς δῶμα βαθυρρόου Ὠκεανοῖο.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
Ἥρη κεῖσε μὲν ἔστι καὶ ὕστερον ὁρμηθῆναι,
νῶϊ δʼ ἄγʼ ἐν φιλότητι τραπείομεν εὐνηθέντε.
οὐ γάρ πώ ποτέ μʼ ὧδε θεᾶς ἔρος οὐδὲ γυναικὸς
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι περιπροχυθεὶς ἐδάμασσεν,
οὐδʼ ὁπότʼ ἠρασάμην Ἰξιονίης ἀλόχοιο,
ἣ τέκε Πειρίθοον θεόφιν μήστωρʼ ἀτάλαντον·
οὐδʼ ὅτε περ Δανάης καλλισφύρου Ἀκρισιώνης,
ἣ τέκε Περσῆα πάντων ἀριδείκετον ἀνδρῶν·
οὐδʼ ὅτε Φοίνικος κούρης τηλεκλειτοῖο,
ἣ τέκε μοι Μίνων τε καὶ ἀντίθεον Ῥαδάμανθυν·
οὐδʼ ὅτε περ Σεμέλης οὐδʼ Ἀλκμήνης ἐνὶ Θήβῃ,
ἥ ῥʼ Ἡρακλῆα κρατερόφρονα γείνατο παῖδα·
ἣ δὲ Διώνυσον Σεμέλη τέκε χάρμα βροτοῖσιν·
οὐδʼ ὅτε Δήμητρος καλλιπλοκάμοιο ἀνάσσης,
οὐδʼ ὁπότε Λητοῦς ἐρικυδέος, οὐδὲ σεῦ αὐτῆς,
ὡς σέο νῦν ἔραμαι καί με γλυκὺς ἵμερος αἱρεῖ.
τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη·
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
εἰ νῦν ἐν φιλότητι λιλαίεαι εὐνηθῆναι
Ἴδης ἐν κορυφῇσι, τὰ δὲ προπέφανται ἅπαντα·
πῶς κʼ ἔοι εἴ τις νῶϊ θεῶν αἰειγενετάων
εὕδοντʼ ἀθρήσειε, θεοῖσι δὲ πᾶσι μετελθὼν
πεφράδοι; οὐκ ἂν ἔγωγε τεὸν πρὸς δῶμα νεοίμην
ἐξ εὐνῆς ἀνστᾶσα, νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη.
ἀλλʼ εἰ δή ῥʼ ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ,
ἔστιν τοι θάλαμος, τόν τοι φίλος υἱὸς ἔτευξεν
Ἥφαιστος, πυκινὰς δὲ θύρας σταθμοῖσιν ἐπῆρσεν·
ἔνθʼ ἴομεν κείοντες, ἐπεί νύ τοι εὔαδεν εὐνή.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
Ἥρη μήτε θεῶν τό γε δείδιθι μήτέ τινʼ ἀνδρῶν
ὄψεσθαι· τοῖόν τοι ἐγὼ νέφος ἀμφικαλύψω
χρύσεον· οὐδʼ ἂν νῶϊ διαδράκοι Ἠέλιός περ,
οὗ τε καὶ ὀξύτατον πέλεται φάος εἰσοράασθαι.
ἦ ῥα καὶ ἀγκὰς ἔμαρπτε Κρόνου παῖς ἣν παράκοιτιν·
τοῖσι δʼ ὑπὸ χθὼν δῖα φύεν νεοθηλέα ποίην,
λωτόν θʼ ἑρσήεντα ἰδὲ κρόκον ἠδʼ ὑάκινθον
πυκνὸν καὶ μαλακόν, ὃς ἀπὸ χθονὸς ὑψόσʼ ἔεργε.
τῷ ἔνι λεξάσθην, ἐπὶ δὲ νεφέλην ἕσσαντο
καλὴν χρυσείην· στιλπναὶ δʼ ἀπέπιπτον ἔερσαι.
ὣς ὃ μὲν ἀτρέμας εὗδε πατὴρ ἀνὰ Γαργάρῳ ἄκρῳ,
ὕπνῳ καὶ φιλότητι δαμείς, ἔχε δʼ ἀγκὰς ἄκοιτιν·
βῆ δὲ θέειν ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν νήδυμος Ὕπνος
ἀγγελίην ἐρέων γαιηόχῳ ἐννοσιγαίῳ·
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
πρόφρων νῦν Δαναοῖσι Ποσείδαον ἐπάμυνε,
καί σφιν κῦδος ὄπαζε μίνυνθά περ, ὄφρʼ ἔτι εὕδει
Ζεύς, ἐπεὶ αὐτῷ ἐγὼ μαλακὸν περὶ κῶμʼ ἐκάλυψα·
Ἥρη δʼ ἐν φιλότητι παρήπαφεν εὐνηθῆναι.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ᾤχετʼ ἐπὶ κλυτὰ φῦλʼ ἀνθρώπων,
τὸν δʼ ἔτι μᾶλλον ἀνῆκεν ἀμυνέμεναι Δαναοῖσιν.
αὐτίκα δʼ ἐν πρώτοισι μέγα προθορὼν ἐκέλευσεν·
Ἀργεῖοι καὶ δʼ αὖτε μεθίεμεν Ἕκτορι νίκην
Πριαμίδῃ, ἵνα νῆας ἕλῃ καὶ κῦδος ἄρηται;
ἀλλʼ ὃ μὲν οὕτω φησὶ καὶ εὔχεται οὕνεκʼ Ἀχιλλεὺς
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσι μένει κεχολωμένος ἦτορ·
κείνου δʼ οὔ τι λίην ποθὴ ἔσσεται, εἴ κεν οἳ ἄλλοι
ἡμεῖς ὀτρυνώμεθʼ ἀμυνέμεν ἀλλήλοισιν.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες·
ἀσπίδες ὅσσαι ἄρισται ἐνὶ στρατῷ ἠδὲ μέγισται
ἑσσάμενοι, κεφαλὰς δὲ παναίθῃσιν κορύθεσσι
κρύψαντες, χερσίν τε τὰ μακρότατʼ ἔγχεʼ ἑλόντες
ἴομεν· αὐτὰρ ἐγὼν ἡγήσομαι, οὐδʼ ἔτι φημὶ
Ἕκτορα Πριαμίδην μενέειν μάλα περ μεμαῶτα.
ὃς δέ κʼ ἀνὴρ μενέχαρμος, ἔχει δʼ ὀλίγον σάκος ὤμῳ,
χείρονι φωτὶ δότω, ὃ δʼ ἐν ἀσπίδι μείζονι δύτω.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο·
τοὺς δʼ αὐτοὶ βασιλῆες ἐκόσμεον οὐτάμενοί περ
Τυδεΐδης Ὀδυσεύς τε καὶ Ἀτρεΐδης Ἀγαμέμνων·
οἰχόμενοι δʼ ἐπὶ πάντας ἀρήϊα τεύχεʼ ἄμειβον·
ἐσθλὰ μὲν ἐσθλὸς ἔδυνε, χέρεια δὲ χείρονι δόσκεν.
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἕσσαντο περὶ χροῒ νώροπα χαλκὸν
βάν ῥʼ ἴμεν· ἦρχε δʼ ἄρά σφι Ποσειδάων ἐνοσίχθων
δεινὸν ἄορ τανύηκες ἔχων ἐν χειρὶ παχείῃ
εἴκελον ἀστεροπῇ· τῷ δʼ οὐ θέμις ἐστὶ μιγῆναι
ἐν δαῒ λευγαλέῃ, ἀλλὰ δέος ἰσχάνει ἄνδρας.
Τρῶας δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἐκόσμει φαίδιμος Ἕκτωρ.
δή ῥα τότʼ αἰνοτάτην ἔριδα πτολέμοιο τάνυσσαν
κυανοχαῖτα Ποσειδάων καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ,
ἤτοι ὃ μὲν Τρώεσσιν, ὃ δʼ Ἀργείοισιν ἀρήγων.
ἐκλύσθη δὲ θάλασσα ποτὶ κλισίας τε νέας τε
Ἀργείων· οἳ δὲ ξύνισαν μεγάλῳ ἀλαλητῷ.
οὔτε θαλάσσης κῦμα τόσον βοάᾳ ποτὶ χέρσον
ποντόθεν ὀρνύμενον πνοιῇ Βορέω ἀλεγεινῇ·
οὔτε πυρὸς τόσσός γε ποτὶ βρόμος αἰθομένοιο
οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὅτε τʼ ὤρετο καιέμεν ὕλην·
οὔτʼ ἄνεμος τόσσόν γε περὶ δρυσὶν ὑψικόμοισι
ἠπύει, ὅς τε μάλιστα μέγα βρέμεται χαλεπαίνων,
ὅσση ἄρα Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἔπλετο φωνὴ
δεινὸν ἀϋσάντων, ὅτʼ ἐπʼ ἀλλήλοισιν ὄρουσαν.
Αἴαντος δὲ πρῶτος ἀκόντισε φαίδιμος Ἕκτωρ
ἔγχει, ἐπεὶ τέτραπτο πρὸς ἰθύ οἱ, οὐδʼ ἀφάμαρτε,
τῇ ῥα δύω τελαμῶνε περὶ στήθεσσι τετάσθην,
ἤτοι ὃ μὲν σάκεος, ὃ δὲ φασγάνου ἀργυροήλου·
τώ οἱ ῥυσάσθην τέρενα χρόα. χώσατο δʼ Ἕκτωρ,
ὅττί ῥά οἱ βέλος ὠκὺ ἐτώσιον ἔκφυγε χειρός,
ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων.
τὸν μὲν ἔπειτʼ ἀπιόντα μέγας Τελαμώνιος Αἴας
χερμαδίῳ, τά ῥα πολλὰ θοάων ἔχματα νηῶν
πὰρ ποσὶ μαρναμένων ἐκυλίνδετο, τῶν ἓν ἀείρας
στῆθος βεβλήκει ὑπὲρ ἄντυγος ἀγχόθι δειρῆς,
στρόμβον δʼ ὣς ἔσσευε βαλών, περὶ δʼ ἔδραμε πάντῃ.
ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ πληγῆς πατρὸς Διὸς ἐξερίπῃ δρῦς
πρόρριζος, δεινὴ δὲ θεείου γίγνεται ὀδμὴ
ἐξ αὐτῆς, τὸν δʼ οὔ περ ἔχει θράσος ὅς κεν ἴδηται
ἐγγὺς ἐών, χαλεπὸς δὲ Διὸς μεγάλοιο κεραυνός,
ὣς ἔπεσʼ Ἕκτορος ὦκα χαμαὶ μένος ἐν κονίῃσι·
χειρὸς δʼ ἔκβαλεν ἔγχος, ἐπʼ αὐτῷ δʼ ἀσπὶς ἑάφθη
καὶ κόρυς, ἀμφὶ δέ οἱ βράχε τεύχεα ποικίλα χαλκῷ.
οἳ δὲ μέγα ἰάχοντες ἐπέδραμον υἷες Ἀχαιῶν
ἐλπόμενοι ἐρύεσθαι, ἀκόντιζον δὲ θαμειὰς
αἰχμάς· ἀλλʼ οὔ τις ἐδυνήσατο ποιμένα λαῶν
οὐτάσαι οὐδὲ βαλεῖν· πρὶν γὰρ περίβησαν ἄριστοι
Πουλυδάμας τε καὶ Αἰνείας καὶ δῖος Ἀγήνωρ
Σαρπηδών τʼ ἀρχὸς Λυκίων καὶ Γλαῦκος ἀμύμων.
τῶν δʼ ἄλλων οὔ τίς εὑ ἀκήδεσεν, ἀλλὰ πάροιθεν
ἀσπίδας εὐκύκλους σχέθον αὐτοῦ. τὸν δʼ ἄρʼ ἑταῖροι
χερσὶν ἀείραντες φέρον ἐκ πόνου, ὄφρʼ ἵκεθʼ ἵππους
ὠκέας, οἵ οἱ ὄπισθε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
ἕστασαν ἡνίοχόν τε καὶ ἅρματα ποικίλʼ ἔχοντες·
οἳ τόν γε προτὶ ἄστυ φέρον βαρέα στενάχοντα.
ἀλλʼ ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,
ἔνθά μιν ἐξ ἵππων πέλασαν χθονί, κὰδ δέ οἱ ὕδωρ
χεῦαν· ὃ δʼ ἀμπνύνθη καὶ ἀνέδρακεν ὀφθαλμοῖσιν,
ἑζόμενος δʼ ἐπὶ γοῦνα κελαινεφὲς αἷμʼ ἀπέμεσσεν·
αὖτις δʼ ἐξοπίσω πλῆτο χθονί, τὼ δέ οἱ ὄσσε
νὺξ ἐκάλυψε μέλαινα· βέλος δʼ ἔτι θυμὸν ἐδάμνα.
Ἀργεῖοι δʼ ὡς οὖν ἴδον Ἕκτορα νόσφι κιόντα
μᾶλλον ἐπὶ Τρώεσσι θόρον, μνήσαντο δὲ χάρμης.
ἔνθα πολὺ πρώτιστος Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας
Σάτνιον οὔτασε δουρὶ μετάλμενος ὀξυόεντι
Ἠνοπίδην, ὃν ἄρα νύμφη τέκε νηῒς ἀμύμων
Ἤνοπι βουκολέοντι παρʼ ὄχθας Σατνιόεντος.
τὸν μὲν Ὀϊλιάδης δουρὶ κλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν
οὖτα κατὰ λαπάρην· ὃ δʼ ἀνετράπετʼ, ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αὐτῷ
Τρῶες καὶ Δαναοὶ σύναγον κρατερὴν ὑσμίνην.
τῷ δʼ ἐπὶ Πουλυδάμας ἐγχέσπαλος ἦλθεν ἀμύντωρ
Πανθοΐδης, βάλε δὲ Προθοήνορα δεξιὸν ὦμον
υἱὸν Ἀρηϊλύκοιο, διʼ ὤμου δʼ ὄβριμον ἔγχος
ἔσχεν, ὃ δʼ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
Πουλυδάμας δʼ ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀΰσας·
οὐ μὰν αὖτʼ ὀΐω μεγαθύμου Πανθοΐδαο
χειρὸς ἄπο στιβαρῆς ἅλιον πηδῆσαι ἄκοντα,
ἀλλά τις Ἀργείων κόμισε χροΐ, καί μιν ὀΐω
αὐτῷ σκηπτόμενον κατίμεν δόμον Ἄϊδος εἴσω.
ὣς ἔφατʼ, Ἀργείοισι δʼ ἄχος γένετʼ εὐξαμένοιο·
Αἴαντι δὲ μάλιστα δαΐφρονι θυμὸν ὄρινε
τῷ Τελαμωνιάδῃ· τοῦ γὰρ πέσεν ἄγχι μάλιστα.
καρπαλίμως δʼ ἀπιόντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
Πουλυδάμας δʼ αὐτὸς μὲν ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν
λικριφὶς ἀΐξας, κόμισεν δʼ Ἀντήνορος υἱὸς
Ἀρχέλοχος· τῷ γάρ ῥα θεοὶ βούλευσαν ὄλεθρον.
τόν ῥʼ ἔβαλεν κεφαλῆς τε καὶ αὐχένος ἐν συνεοχμῷ,
νείατον ἀστράγαλον, ἀπὸ δʼ ἄμφω κέρσε τένοντε·
τοῦ δὲ πολὺ προτέρη κεφαλὴ στόμα τε ῥῖνές τε
οὔδεϊ πλῆντʼ ἤ περ κνῆμαι καὶ γοῦνα πεσόντος.
Αἴας δʼ αὖτʼ ἐγέγωνεν ἀμύμονι Πουλυδάμαντι·
φράζεο Πουλυδάμα καί μοι νημερτὲς ἐνίσπες
ἦ ῥʼ οὐχ οὗτος ἀνὴρ Προθοήνορος ἀντὶ πεφάσθαι
ἄξιος; οὐ μέν μοι κακὸς εἴδεται οὐδὲ κακῶν ἔξ,
ἀλλὰ κασίγνητος Ἀντήνορος ἱπποδάμοιο
ἢ πάϊς· αὐτῷ γὰρ γενεὴν ἄγχιστα ἐῴκει.
ἦ ῥʼ εὖ γιγνώσκων, Τρῶας δʼ ἄχος ἔλλαβε θυμόν.
ἔνθʼ Ἀκάμας Πρόμαχον Βοιώτιον οὔτασε δουρὶ
ἀμφὶ κασιγνήτῳ βεβαώς· ὃ δʼ ὕφελκε ποδοῖιν.
τῷ δʼ Ἀκάμας ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀΰσας·
Ἀργεῖοι ἰόμωροι ἀπειλάων ἀκόρητοι
οὔ θην οἴοισίν γε πόνος τʼ ἔσεται καὶ ὀϊζὺς
ἡμῖν, ἀλλά ποθʼ ὧδε κατακτενέεσθε καὶ ὔμμες.
φράζεσθʼ ὡς ὑμῖν Πρόμαχος δεδμημένος εὕδει
ἔγχει ἐμῷ, ἵνα μή τι κασιγνήτοιό γε ποινὴ
δηρὸν ἄτιτος ἔῃ· τὼ καί κέ τις εὔχεται ἀνὴρ
γνωτὸν ἐνὶ μεγάροισιν ἀρῆς ἀλκτῆρα λιπέσθαι.
ὣς ἔφατʼ, Ἀργείοισι δʼ ἄχος γένετʼ εὐξαμένοιο·
Πηνέλεῳ δὲ μάλιστα δαΐφρονι θυμὸν ὄρινεν·
ὁρμήθη δʼ Ἀκάμαντος· ὃ δʼ οὐχ ὑπέμεινεν ἐρωὴν
Πηνελέωο ἄνακτος· ὃ δʼ οὔτασεν Ἰλιονῆα
υἱὸν Φόρβαντος πολυμήλου, τόν ῥα μάλιστα
Ἑρμείας Τρώων ἐφίλει καὶ κτῆσιν ὄπασσε·
τῷ δʼ ἄρʼ ὑπὸ μήτηρ μοῦνον τέκεν Ἰλιονῆα.
τὸν τόθʼ ὑπʼ ὀφρύος οὖτα κατʼ ὀφθαλμοῖο θέμεθλα,
ἐκ δʼ ὦσε γλήνην· δόρυ δʼ ὀφθαλμοῖο διὰ πρὸ
καὶ διὰ ἰνίου ἦλθεν, ὃ δʼ ἕζετο χεῖρε πετάσσας
ἄμφω· Πηνέλεως δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
αὐχένα μέσσον ἔλασσεν, ἀπήραξεν δὲ χαμᾶζε
αὐτῇ σὺν πήληκι κάρη· ἔτι δʼ ὄβριμον ἔγχος
ἦεν ἐν ὀφθαλμῷ· ὃ δὲ φὴ κώδειαν ἀνασχὼν
πέφραδέ τε Τρώεσσι καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
εἰπέμεναί μοι Τρῶες ἀγαυοῦ Ἰλιονῆος
πατρὶ φίλῳ καὶ μητρὶ γοήμεναι ἐν μεγάροισιν·
οὐδὲ γὰρ ἣ Προμάχοιο δάμαρ Ἀλεγηνορίδαο
ἀνδρὶ φίλῳ ἐλθόντι γανύσσεται, ὁππότε κεν δὴ
ἐκ Τροίης σὺν νηυσὶ νεώμεθα κοῦροι Ἀχαιῶν.
ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ τρόμος ἔλλαβε γυῖα,
πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπῃ φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματʼ ἔχουσαι
ὅς τις δὴ πρῶτος βροτόεντʼ ἀνδράγριʼ Ἀχαιῶν
ἤρατʼ, ἐπεί ῥʼ ἔκλινε μάχην κλυτὸς ἐννοσίγαιος.
Αἴας ῥα πρῶτος Τελαμώνιος Ὕρτιον οὖτα
Γυρτιάδην Μυσῶν ἡγήτορα καρτεροθύμων·
Φάλκην δʼ Ἀντίλοχος καὶ Μέρμερον ἐξενάριξε·
Μηριόνης δὲ Μόρυν τε καὶ Ἱπποτίωνα κατέκτα,
Τεῦκρος δὲ Προθόωνά τʼ ἐνήρατο καὶ Περιφήτην·
Ἀτρεΐδης δʼ ἄρʼ ἔπειθʼ Ὑπερήνορα ποιμένα λαῶν
οὖτα κατὰ λαπάρην, διὰ δʼ ἔντερα χαλκὸς ἄφυσσε
δῃώσας· ψυχὴ δὲ κατʼ οὐταμένην ὠτειλὴν
ἔσσυτʼ ἐπειγομένη, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
πλείστους δʼ Αἴας εἷλεν Ὀϊλῆος ταχὺς υἱός·
οὐ γάρ οἵ τις ὁμοῖος ἐπισπέσθαι ποσὶν ἦεν
ἀνδρῶν τρεσσάντων, ὅτε τε Ζεὺς ἐν φόβον ὄρσῃ.

### Book 15

αὐτὰρ ἐπεὶ διά τε σκόλοπας καὶ τάφρον ἔβησαν
φεύγοντες, πολλοὶ δὲ δάμεν Δαναῶν ὑπὸ χερσίν,
οἳ μὲν δὴ παρʼ ὄχεσφιν ἐρητύοντο μένοντες
χλωροὶ ὑπαὶ δείους πεφοβημένοι· ἔγρετο δὲ Ζεὺς
Ἴδης ἐν κορυφῇσι παρὰ χρυσοθρόνου Ἥρης,
στῆ δʼ ἄρʼ ἀναΐξας, ἴδε δὲ Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς
τοὺς μὲν ὀρινομένους, τοὺς δὲ κλονέοντας ὄπισθεν
Ἀργείους, μετὰ δέ σφι Ποσειδάωνα ἄνακτα·
Ἕκτορα δʼ ἐν πεδίῳ ἴδε κείμενον, ἀμφὶ δʼ ἑταῖροι
εἵαθʼ, ὃ δʼ ἀργαλέῳ ἔχετʼ ἄσθματι κῆρ ἀπινύσσων
αἷμʼ ἐμέων, ἐπεὶ οὔ μιν ἀφαυρότατος βάλʼ Ἀχαιῶν.
τὸν δὲ ἰδὼν ἐλέησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,
δεινὰ δʼ ὑπόδρα ἰδὼν Ἥρην πρὸς μῦθον ἔειπεν·
ἦ μάλα δὴ κακότεχνος ἀμήχανε σὸς δόλος Ἥρη
Ἕκτορα δῖον ἔπαυσε μάχης, ἐφόβησε δὲ λαούς.
οὐ μὰν οἶδʼ εἰ αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς
πρώτη ἐπαύρηαι καί σε πληγῇσιν ἱμάσσω.
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε τʼ ἐκρέμω ὑψόθεν, ἐκ δὲ ποδοῖιν
ἄκμονας ἧκα δύω, περὶ χερσὶ δὲ δεσμὸν ἴηλα
χρύσεον ἄρρηκτον; σὺ δʼ ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσιν
ἐκρέμω· ἠλάστεον δὲ θεοὶ κατὰ μακρὸν Ὄλυμπον,
λῦσαι δʼ οὐκ ἐδύναντο παρασταδόν· ὃν δὲ λάβοιμι
ῥίπτασκον τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ ὄφρʼ ἂν ἵκηται
γῆν ὀλιγηπελέων· ἐμὲ δʼ οὐδʼ ὧς θυμὸν ἀνίει
ἀζηχὴς ὀδύνη Ἡρακλῆος θείοιο,
τὸν σὺ ξὺν Βορέῃ ἀνέμῳ πεπιθοῦσα θυέλλας
πέμψας ἐπʼ ἀτρύγετον πόντον κακὰ μητιόωσα,
καί μιν ἔπειτα Κόων δʼ εὖ ναιομένην ἀπένεικας.
τὸν μὲν ἐγὼν ἔνθεν ῥυσάμην καὶ ἀνήγαγον αὖτις
Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ πολλά περ ἀθλήσαντα.
τῶν σʼ αὖτις μνήσω ἵνʼ ἀπολλήξῃς ἀπατάων,
ὄφρα ἴδῃ ἤν τοι χραίσμῃ φιλότης τε καὶ εὐνή,
ἣν ἐμίγης ἐλθοῦσα θεῶν ἄπο καί μʼ ἀπάτησας.
ὣς φάτο, ῥίγησεν δὲ βοῶπις πότνια Ἥρη,
καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ἴστω νῦν τόδε Γαῖα καὶ Οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθε
καὶ τὸ κατειβόμενον Στυγὸς ὕδωρ, ὅς τε μέγιστος
ὅρκος δεινότατός τε πέλει μακάρεσσι θεοῖσι,
σή θʼ ἱερὴ κεφαλὴ καὶ νωΐτερον λέχος αὐτῶν
κουρίδιον, τὸ μὲν οὐκ ἂν ἐγώ ποτε μὰψ ὀμόσαιμι·
μὴ διʼ ἐμὴν ἰότητα Ποσειδάων ἐνοσίχθων
πημαίνει Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα, τοῖσι δʼ ἀρήγει,
ἀλλά που αὐτὸν θυμὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει,
τειρομένους δʼ ἐπὶ νηυσὶν ἰδὼν ἐλέησεν Ἀχαιούς.
αὐτάρ τοι καὶ κείνῳ ἐγὼ παραμυθησαίμην
τῇ ἴμεν ᾗ κεν δὴ σὺ κελαινεφὲς ἡγεμονεύῃς.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,
καί μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
εἰ μὲν δὴ σύ γʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη
ἶσον ἐμοὶ φρονέουσα μετʼ ἀθανάτοισι καθίζοις,
τώ κε Ποσειδάων γε, καὶ εἰ μάλα βούλεται ἄλλῃ,
αἶψα μεταστρέψειε νόον μετὰ σὸν καὶ ἐμὸν κῆρ.
ἀλλʼ εἰ δή ῥʼ ἐτεόν γε καὶ ἀτρεκέως ἀγορεύεις,
ἔρχεο νῦν μετὰ φῦλα θεῶν, καὶ δεῦρο κάλεσσον
Ἶρίν τʼ ἐλθέμεναι καὶ Ἀπόλλωνα κλυτότοξον,
ὄφρʼ ἣ μὲν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
ἔλθῃ, καὶ εἴπῃσι Ποσειδάωνι ἄνακτι
παυσάμενον πολέμοιο τὰ ἃ πρὸς δώμαθʼ ἱκέσθαι,
Ἕκτορα δʼ ὀτρύνῃσι μάχην ἐς Φοῖβος Ἀπόλλων,
αὖτις δʼ ἐμπνεύσῃσι μένος, λελάθῃ δʼ ὀδυνάων
αἳ νῦν μιν τείρουσι κατὰ φρένας, αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
αὖτις ἀποστρέψῃσιν ἀνάλκιδα φύζαν ἐνόρσας,
φεύγοντες δʼ ἐν νηυσὶ πολυκλήϊσι πέσωσι
Πηλεΐδεω Ἀχιλῆος· ὃ δʼ ἀνστήσει ὃν ἑταῖρον
Πάτροκλον· τὸν δὲ κτενεῖ ἔγχεϊ φαίδιμος Ἕκτωρ
Ἰλίου προπάροιθε πολέας ὀλέσαντʼ αἰζηοὺς
τοὺς ἄλλους, μετὰ δʼ υἱὸν ἐμὸν Σαρπηδόνα δῖον.
τοῦ δὲ χολωσάμενος κτενεῖ Ἕκτορα δῖος Ἀχιλλεύς.
ἐκ τοῦ δʼ ἄν τοι ἔπειτα παλίωξιν παρὰ νηῶν
αἰὲν ἐγὼ τεύχοιμι διαμπερὲς εἰς ὅ κʼ Ἀχαιοὶ
Ἴλιον αἰπὺ ἕλοιεν Ἀθηναίης διὰ βουλάς.
τὸ πρὶν δʼ οὔτʼ ἄρʼ ἐγὼ παύω χόλον οὔτέ τινʼ ἄλλον
ἀθανάτων Δαναοῖσιν ἀμυνέμεν ἐνθάδʼ ἐάσω
πρίν γε τὸ Πηλεΐδαο τελευτηθῆναι ἐέλδωρ,
ὥς οἱ ὑπέστην πρῶτον, ἐμῷ δʼ ἐπένευσα κάρητι,
ἤματι τῷ ὅτʼ ἐμεῖο θεὰ Θέτις ἥψατο γούνων,
λισσομένη τιμῆσαι Ἀχιλλῆα πτολίπορθον.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
βῆ δʼ ἐξ Ἰδαίων ὀρέων ἐς μακρὸν Ὄλυμπον.
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀΐξῃ νόος ἀνέρος, ὅς τʼ ἐπὶ πολλὴν
γαῖαν ἐληλουθὼς φρεσὶ πευκαλίμῃσι νοήσῃ
ἔνθʼ εἴην ἢ ἔνθα, μενοινήῃσί τε πολλά,
ὣς κραιπνῶς μεμαυῖα διέπτατο πότνια Ἥρη·
ἵκετο δʼ αἰπὺν Ὄλυμπον, ὁμηγερέεσσι δʼ ἐπῆλθεν
ἀθανάτοισι θεοῖσι Διὸς δόμῳ· οἳ δὲ ἰδόντες
πάντες ἀνήϊξαν καὶ δεικανόωντο δέπασσιν.
ἣ δʼ ἄλλους μὲν ἔασε, Θέμιστι δὲ καλλιπαρῄῳ
δέκτο δέπας· πρώτη γὰρ ἐναντίη ἦλθε θέουσα,
καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἥρη τίπτε βέβηκας; ἀτυζομένῃ δὲ ἔοικας·
ἦ μάλα δή σʼ ἐφόβησε Κρόνου πάϊς, ὅς τοι ἀκοίτης.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ λευκώλενος Ἥρη·
μή με θεὰ Θέμι ταῦτα διείρεο· οἶσθα καὶ αὐτὴ
οἷος κείνου θυμὸς ὑπερφίαλος καὶ ἀπηνής.
ἀλλὰ σύ γʼ ἄρχε θεοῖσι δόμοις ἔνι δαιτὸς ἐΐσης·
ταῦτα δὲ καὶ μετὰ πᾶσιν ἀκούσεαι ἀθανάτοισιν
οἷα Ζεὺς κακὰ ἔργα πιφαύσκεται· οὐδέ τί φημι
πᾶσιν ὁμῶς θυμὸν κεχαρησέμεν, οὔτε βροτοῖσιν
οὔτε θεοῖς, εἴ πέρ τις ἔτι νῦν δαίνυται εὔφρων.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσα καθέζετο πότνια Ἥρη,
ὄχθησαν δʼ ἀνὰ δῶμα Διὸς θεοί· ἣ δʼ ἐγέλασσε
χείλεσιν, οὐδὲ μέτωπον ἐπʼ ὀφρύσι κυανέῃσιν
ἰάνθη· πᾶσιν δὲ νεμεσσηθεῖσα μετηύδα·
νήπιοι οἳ Ζηνὶ μενεαίνομεν ἀφρονέοντες·
ἦ ἔτι μιν μέμαμεν καταπαυσέμεν ἆσσον ἰόντες
ἢ ἔπει ἠὲ βίῃ· ὃ δʼ ἀφήμενος οὐκ ἀλεγίζει
οὐδʼ ὄθεται· φησὶν γὰρ ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι
κάρτεΐ τε σθένεΐ τε διακριδὸν εἶναι ἄριστος.
τὼ ἔχεθʼ ὅττί κεν ὔμμι κακὸν πέμπῃσιν ἑκάστῳ.
ἤδη γὰρ νῦν ἔλπομʼ Ἄρηΐ γε πῆμα τετύχθαι·
υἱὸς γάρ οἱ ὄλωλε μάχῃ ἔνι φίλτατος ἀνδρῶν
Ἀσκάλαφος, τόν φησιν ὃν ἔμμεναι ὄβριμος Ἄρης.
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ Ἄρης θαλερὼ πεπλήγετο μηρὼ
χερσὶ καταπρηνέσσʼ, ὀλοφυρόμενος δʼ ἔπος ηὔδα·
μὴ νῦν μοι νεμεσήσετʼ Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες
τίσασθαι φόνον υἷος ἰόντʼ ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
εἴ πέρ μοι καὶ μοῖρα Διὸς πληγέντι κεραυνῷ
κεῖσθαι ὁμοῦ νεκύεσσι μεθʼ αἵματι καὶ κονίῃσιν.
ὣς φάτο, καί ῥʼ ἵππους κέλετο Δεῖμόν τε Φόβον τε
ζευγνύμεν, αὐτὸς δʼ ἔντεʼ ἐδύσετο παμφανόωντα.
ἔνθά κʼ ἔτι μείζων τε καὶ ἀργαλεώτερος ἄλλος
πὰρ Διὸς ἀθανάτοισι χόλος καὶ μῆνις ἐτύχθη,
εἰ μὴ Ἀθήνη πᾶσι περιδείσασα θεοῖσιν
ὦρτο διὲκ προθύρου, λίπε δὲ θρόνον ἔνθα θάασσε,
τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν κεφαλῆς κόρυθʼ εἵλετο καὶ σάκος ὤμων,
ἔγχος δʼ ἔστησε στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ἑλοῦσα
χάλκεον· ἣ δʼ ἐπέεσσι καθάπτετο θοῦρον Ἄρηα·
μαινόμενε φρένας ἠλὲ διέφθορας· ἦ νύ τοι αὔτως
οὔατʼ ἀκουέμεν ἐστί, νόος δʼ ἀπόλωλε καὶ αἰδώς.
οὐκ ἀΐεις ἅ τέ φησι θεὰ λευκώλενος Ἥρη
ἣ δὴ νῦν πὰρ Ζηνὸς Ὀλυμπίου εἰλήλουθεν;
ἦ ἐθέλεις αὐτὸς μὲν ἀναπλήσας κακὰ πολλὰ
ἂψ ἴμεν Οὔλυμπον δὲ καὶ ἀχνύμενός περ ἀνάγκῃ,
αὐτὰρ τοῖς ἄλλοισι κακὸν μέγα πᾶσι φυτεῦσαι;
αὐτίκα γὰρ Τρῶας μὲν ὑπερθύμους καὶ Ἀχαιοὺς
λείψει, ὃ δʼ ἡμέας εἶσι κυδοιμήσων ἐς Ὄλυμπον,
μάρψει δʼ ἑξείης ὅς τʼ αἴτιος ὅς τε καὶ οὐκί.
τώ σʼ αὖ νῦν κέλομαι μεθέμεν χόλον υἷος ἑῆος·
ἤδη γάρ τις τοῦ γε βίην καὶ χεῖρας ἀμείνων
ἢ πέφατʼ, ἢ καὶ ἔπειτα πεφήσεται· ἀργαλέον δὲ
πάντων ἀνθρώπων ῥῦσθαι γενεήν τε τόκον τε.
ὣς εἰποῦσʼ ἵδρυσε θρόνῳ ἔνι θοῦρον Ἄρηα.
Ἥρη δʼ Ἀπόλλωνα καλέσσατο δώματος ἐκτὸς
Ἶρίν θʼ, ἥ τε θεοῖσι μετάγγελος ἀθανάτοισι,
καί σφεας φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ζεὺς σφὼ εἰς Ἴδην κέλετʼ ἐλθέμεν ὅττι τάχιστα·
αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθητε, Διός τʼ εἰς ὦπα ἴδησθε,
ἕρδειν ὅττί κε κεῖνος ἐποτρύνῃ καὶ ἀνώγῃ.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσα πάλιν κίε πότνια Ἥρη,
ἕζετο δʼ εἰνὶ θρόνῳ· τὼ δʼ ἀΐξαντε πετέσθην.
Ἴδην δʼ ἵκανον πολυπίδακα μητέρα θηρῶν,
εὗρον δʼ εὐρύοπα Κρονίδην ἀνὰ Γαργάρῳ ἄκρῳ
ἥμενον· ἀμφὶ δέ μιν θυόεν νέφος ἐστεφάνωτο.
τὼ δὲ πάροιθʼ ἐλθόντε Διὸς νεφεληγερέταο
στήτην· οὐδέ σφωϊν ἰδὼν ἐχολώσατο θυμῷ,
ὅττί οἱ ὦκʼ ἐπέεσσι φίλης ἀλόχοιο πιθέσθην.
Ἶριν δὲ προτέρην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
βάσκʼ ἴθι Ἶρι ταχεῖα, Ποσειδάωνι ἄνακτι
πάντα τάδʼ ἀγγεῖλαι, μὴ δὲ ψευδάγγελος εἶναι.
παυσάμενόν μιν ἄνωχθι μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
ἔρχεσθαι μετὰ φῦλα θεῶν ἢ εἰς ἅλα δῖαν.
εἰ δέ μοι οὐκ ἐπέεσσʼ ἐπιπείσεται, ἀλλʼ ἀλογήσει,
φραζέσθω δὴ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
μή μʼ οὐδὲ κρατερός περ ἐὼν ἐπιόντα ταλάσσῃ
μεῖναι, ἐπεί εὑ φημὶ βίῃ πολὺ φέρτερος εἶναι
καὶ γενεῇ πρότερος· τοῦ δʼ οὐκ ὄθεται φίλον ἦτορ
ἶσον ἐμοὶ φάσθαι, τόν τε στυγέουσι καὶ ἄλλοι.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις,
βῆ δὲ κατʼ Ἰδαίων ὀρέων εἰς Ἴλιον ἱρήν.
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἐκ νεφέων πτῆται νιφὰς ἠὲ χάλαζα
ψυχρὴ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο,
ὣς κραιπνῶς μεμαυῖα διέπτατο ὠκέα Ἶρις,
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη κλυτὸν ἐννοσίγαιον·
ἀγγελίην τινά τοι γαιήοχε κυανοχαῖτα
ἦλθον δεῦρο φέρουσα παραὶ Διὸς αἰγιόχοιο.
παυσάμενόν σʼ ἐκέλευσε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
ἔρχεσθαι μετὰ φῦλα θεῶν ἢ εἰς ἅλα δῖαν.
εἰ δέ οἱ οὐκ ἐπέεσσʼ ἐπιπείσεαι, ἀλλʼ ἀλογήσεις,
ἠπείλει καὶ κεῖνος ἐναντίβιον πολεμίξων
ἐνθάδʼ ἐλεύσεσθαι· σὲ δʼ ὑπεξαλέασθαι ἄνωγε
χεῖρας, ἐπεὶ σέο φησὶ βίῃ πολὺ φέρτερος εἶναι
καὶ γενεῇ πρότερος· σὸν δʼ οὐκ ὄθεται φίλον ἦτορ
ἶσόν οἱ φάσθαι, τόν τε στυγέουσι καὶ ἄλλοι.
τὴν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη κλυτὸς ἐννοσίγαιος·
ὢ πόποι ἦ ῥʼ ἀγαθός περ ἐὼν ὑπέροπλον ἔειπεν
εἴ μʼ ὁμότιμον ἐόντα βίῃ ἀέκοντα καθέξει.
τρεῖς γάρ τʼ ἐκ Κρόνου εἰμὲν ἀδελφεοὶ οὓς τέκετο Ῥέα
Ζεὺς καὶ ἐγώ, τρίτατος δʼ Ἀΐδης ἐνέροισιν ἀνάσσων.
τριχθὰ δὲ πάντα δέδασται, ἕκαστος δʼ ἔμμορε τιμῆς·
ἤτοι ἐγὼν ἔλαχον πολιὴν ἅλα ναιέμεν αἰεὶ
παλλομένων, Ἀΐδης δʼ ἔλαχε ζόφον ἠερόεντα,
Ζεὺς δʼ ἔλαχʼ οὐρανὸν εὐρὺν ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσι·
γαῖα δʼ ἔτι ξυνὴ πάντων καὶ μακρὸς Ὄλυμπος.
τώ ῥα καὶ οὔ τι Διὸς βέομαι φρεσίν, ἀλλὰ ἕκηλος
καὶ κρατερός περ ἐὼν μενέτω τριτάτῃ ἐνὶ μοίρῃ.
χερσὶ δὲ μή τί με πάγχυ κακὸν ὣς δειδισσέσθω·
θυγατέρεσσιν γάρ τε καὶ υἱάσι βέλτερον εἴη
ἐκπάγλοις ἐπέεσσιν ἐνισσέμεν οὓς τέκεν αὐτός,
οἵ ἑθεν ὀτρύνοντος ἀκούσονται καὶ ἀνάγκῃ.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις·
οὕτω γὰρ δή τοι γαιήοχε κυανοχαῖτα
τόνδε φέρω Διὶ μῦθον ἀπηνέα τε κρατερόν τε,
ἦ τι μεταστρέψεις; στρεπταὶ μέν τε φρένες ἐσθλῶν.
οἶσθʼ ὡς πρεσβυτέροισιν Ἐρινύες αἰὲν ἕπονται.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
Ἶρι θεὰ μάλα τοῦτο ἔπος κατὰ μοῖραν ἔειπες·
ἐσθλὸν καὶ τὸ τέτυκται ὅτʼ ἄγγελος αἴσιμα εἰδῇ.
ἀλλὰ τόδʼ αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει
ὁππότʼ ἂν ἰσόμορον καὶ ὁμῇ πεπρωμένον αἴσῃ
νεικείειν ἐθέλῃσι χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν.
ἀλλʼ ἤτοι νῦν μέν κε νεμεσσηθεὶς ὑποείξω·
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, καὶ ἀπειλήσω τό γε θυμῷ·
αἴ κεν ἄνευ ἐμέθεν καὶ Ἀθηναίης ἀγελείης
Ἥρης Ἑρμείω τε καὶ Ἡφαίστοιο ἄνακτος
Ἰλίου αἰπεινῆς πεφιδήσεται, οὐδʼ ἐθελήσει
ἐκπέρσαι, δοῦναι δὲ μέγα κράτος Ἀργείοισιν,
ἴστω τοῦθʼ ὅτι νῶϊν ἀνήκεστος χόλος ἔσται.
ὣς εἰπὼν λίπε λαὸν Ἀχαιϊκὸν ἐννοσίγαιος,
δῦνε δὲ πόντον ἰών, πόθεσαν δʼ ἥρωες Ἀχαιοί.
καὶ τότʼ Ἀπόλλωνα προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
ἔρχεο νῦν φίλε Φοῖβε μεθʼ Ἕκτορα χαλκοκορυστήν·
ἤδη μὲν γάρ τοι γαιήοχος ἐννοσίγαιος
οἴχεται εἰς ἅλα δῖαν ἀλευάμενος χόλον αἰπὺν
ἡμέτερον· μάλα γάρ κε μάχης ἐπύθοντο καὶ ἄλλοι,
οἵ περ ἐνέρτεροί εἰσι θεοὶ Κρόνον ἀμφὶς ἐόντες.
ἀλλὰ τόδʼ ἠμὲν ἐμοὶ πολὺ κέρδιον ἠδέ οἱ αὐτῷ
ἔπλετο, ὅττι πάροιθε νεμεσσηθεὶς ὑπόειξε
χεῖρας ἐμάς, ἐπεὶ οὔ κεν ἀνιδρωτί γʼ ἐτελέσθη.
ἀλλὰ σύ γʼ ἐν χείρεσσι λάβʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν,
τῇ μάλʼ ἐπισσείων φοβέειν ἥρωας Ἀχαιούς·
σοὶ δʼ αὐτῷ μελέτω ἑκατηβόλε φαίδιμος Ἕκτωρ·
τόφρα γὰρ οὖν οἱ ἔγειρε μένος μέγα, ὄφρʼ ἂν Ἀχαιοὶ
φεύγοντες νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκωνται.
κεῖθεν δʼ αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι ἔργον τε ἔπος τε,
ὥς κε καὶ αὖτις Ἀχαιοὶ ἀναπνεύσωσι πόνοιο.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἄρα πατρὸς ἀνηκούστησεν Ἀπόλλων,
βῆ δὲ κατʼ Ἰδαίων ὀρέων ἴρηκι ἐοικὼς
ὠκέϊ φασσοφόνῳ, ὅς τʼ ὤκιστος πετεηνῶν.
εὗρʼ υἱὸν Πριάμοιο δαΐφρονος Ἕκτορα δῖον
ἥμενον, οὐδʼ ἔτι κεῖτο, νέον δʼ ἐσαγείρετο θυμόν,
ἀμφὶ ἓ γιγνώσκων ἑτάρους· ἀτὰρ ἆσθμα καὶ ἱδρὼς
παύετʼ, ἐπεί μιν ἔγειρε Διὸς νόος αἰγιόχοιο.
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων·
Ἕκτορ υἱὲ Πριάμοιο, τί ἢ δὲ σὺ νόσφιν ἀπʼ ἄλλων
ἧσʼ ὀλιγηπελέων; ἦ πού τί σε κῆδος ἱκάνει;
τὸν δʼ ὀλιγοδρανέων προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
τίς δὲ σύ ἐσσι φέριστε θεῶν ὅς μʼ εἴρεαι ἄντην;
οὐκ ἀΐεις ὅ με νηυσὶν ἔπι πρυμνῇσιν Ἀχαιῶν
οὓς ἑτάρους ὀλέκοντα βοὴν ἀγαθὸς βάλεν Αἴας
χερμαδίῳ πρὸς στῆθος, ἔπαυσε δὲ θούριδος ἀλκῆς;
καὶ δὴ ἔγωγʼ ἐφάμην νέκυας καὶ δῶμʼ Ἀΐδαο
ἤματι τῷδʼ ἵξεσθαι, ἐπεὶ φίλον ἄϊον ἦτορ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων·
θάρσει νῦν· τοῖόν τοι ἀοσσητῆρα Κρονίων
ἐξ Ἴδης προέηκε παρεστάμεναι καὶ ἀμύνειν
Φοῖβον Ἀπόλλωνα χρυσάορον, ὅς σε πάρος περ
ῥύομʼ, ὁμῶς αὐτόν τε καὶ αἰπεινὸν πτολίεθρον.
ἀλλʼ ἄγε νῦν ἱππεῦσιν ἐπότρυνον πολέεσσι
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν ὠκέας ἵππους·
αὐτὰρ ἐγὼ προπάροιθε κιὼν ἵπποισι κέλευθον
πᾶσαν λειανέω, τρέψω δʼ ἥρωας Ἀχαιούς.
ὣς εἰπὼν ἔμπνευσε μένος μέγα ποιμένι λαῶν.
ὡς δʼ ὅτε τις στατὸς ἵππος ἀκοστήσας ἐπὶ φάτνῃ
δεσμὸν ἀπορρήξας θείῃ πεδίοιο κροαίνων
εἰωθὼς λούεσθαι ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
κυδιόων· ὑψοῦ δὲ κάρη ἔχει, ἀμφὶ δὲ χαῖται
ὤμοις ἀΐσσονται· ὃ δʼ ἀγλαΐηφι πεποιθὼς
ῥίμφά ἑ γοῦνα φέρει μετά τʼ ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων·
ὣς Ἕκτωρ λαιψηρὰ πόδας καὶ γούνατʼ ἐνώμα
ὀτρύνων ἱππῆας, ἐπεὶ θεοῦ ἔκλυεν αὐδήν.
οἳ δʼ ὥς τʼ ἢ ἔλαφον κεραὸν ἢ ἄγριον αἶγα
ἐσσεύαντο κύνες τε καὶ ἀνέρες ἀγροιῶται·
τὸν μέν τʼ ἠλίβατος πέτρη καὶ δάσκιος ὕλη
εἰρύσατʼ, οὐδʼ ἄρα τέ σφι κιχήμεναι αἴσιμον ἦεν·
τῶν δέ θʼ ὑπὸ ἰαχῆς ἐφάνη λὶς ἠϋγένειος
εἰς ὁδόν, αἶψα δὲ πάντας ἀπέτραπε καὶ μεμαῶτας·
ὣς Δαναοὶ εἷος μὲν ὁμιλαδὸν αἰὲν ἕποντο
νύσσοντες ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν·
αὐτὰρ ἐπεὶ ἴδον Ἕκτορʼ ἐποιχόμενον στίχας ἀνδρῶν
τάρβησαν, πᾶσιν δὲ παραὶ ποσὶ κάππεσε θυμός.
τοῖσι δʼ ἔπειτʼ ἀγόρευε Θόας Ἀνδραίμονος υἱός,
Αἰτωλῶν ὄχʼ ἄριστος ἐπιστάμενος μὲν ἄκοντι
ἐσθλὸς δʼ ἐν σταδίῃ· ἀγορῇ δέ ἑ παῦροι Ἀχαιῶν
νίκων, ὁππότε κοῦροι ἐρίσσειαν περὶ μύθων·
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι,
οἷον δʼ αὖτʼ ἐξαῦτις ἀνέστη κῆρας ἀλύξας
Ἕκτωρ· ἦ θήν μιν μάλα ἔλπετο θυμὸς ἑκάστου
χερσὶν ὑπʼ Αἴαντος θανέειν Τελαμωνιάδαο.
ἀλλά τις αὖτε θεῶν ἐρρύσατο καὶ ἐσάωσεν
Ἕκτορʼ, ὃ δὴ πολλῶν Δαναῶν ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσεν,
ὡς καὶ νῦν ἔσσεσθαι ὀΐομαι· οὐ γὰρ ἄτερ γε
Ζηνὸς ἐριγδούπου πρόμος ἵσταται ὧδε μενοινῶν.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼν εἴπω πειθώμεθα πάντες.
πληθὺν μὲν ποτὶ νῆας ἀνώξομεν ἀπονέεσθαι·
αὐτοὶ δʼ, ὅσσοι ἄριστοι ἐνὶ στρατῷ εὐχόμεθʼ εἶναι,
στήομεν, εἴ κεν πρῶτον ἐρύξομεν ἀντιάσαντες
δούρατʼ ἀνασχόμενοι· τὸν δʼ οἴω καὶ μεμαῶτα
θυμῷ δείσεσθαι Δαναῶν καταδῦναι ὅμιλον.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο·
οἳ μὲν ἄρʼ ἀμφʼ Αἴαντα καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα
Τεῦκρον Μηριόνην τε Μέγην τʼ ἀτάλαντον Ἄρηϊ
ὑσμίνην ἤρτυνον ἀριστῆας καλέσαντες
Ἕκτορι καὶ Τρώεσσιν ἐναντίον· αὐτὰρ ὀπίσσω
ἣ πληθὺς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἀπονέοντο.
Τρῶες δὲ προὔτυψαν ἀολλέες, ἦρχε δʼ ἄρʼ Ἕκτωρ
μακρὰ βιβάς· πρόσθεν δὲ κίʼ αὐτοῦ Φοῖβος Ἀπόλλων
εἱμένος ὤμοιιν νεφέλην, ἔχε δʼ αἰγίδα θοῦριν
δεινὴν ἀμφιδάσειαν ἀριπρεπέʼ, ἣν ἄρα χαλκεὺς
Ἥφαιστος Διὶ δῶκε φορήμεναι ἐς φόβον ἀνδρῶν·
τὴν ἄρʼ ὅ γʼ ἐν χείρεσσιν ἔχων ἡγήσατο λαῶν.
Ἀργεῖοι δʼ ὑπέμειναν ἀολλέες, ὦρτο δʼ ἀϋτὴ
ὀξεῖʼ ἀμφοτέρωθεν, ἀπὸ νευρῆφι δʼ ὀϊστοὶ
θρῷσκον· πολλὰ δὲ δοῦρα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
ἄλλα μὲν ἐν χροῒ πήγνυτʼ ἀρηϊθόων αἰζηῶν,
πολλὰ δὲ καὶ μεσσηγὺ πάρος χρόα λευκὸν ἐπαυρεῖν
ἐν γαίῃ ἵσταντο λιλαιόμενα χροὸς ἆσαι.
ὄφρα μὲν αἰγίδα χερσὶν ἔχʼ ἀτρέμα Φοῖβος Ἀπόλλων,
τόφρα μάλʼ ἀμφοτέρων βέλεʼ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατʼ ἐνῶπα ἰδὼν Δαναῶν ταχυπώλων
σεῖσʼ, ἐπὶ δʼ αὐτὸς ἄϋσε μάλα μέγα, τοῖσι δὲ θυμὸν
ἐν στήθεσσιν ἔθελξε, λάθοντο δὲ θούριδος ἀλκῆς.
οἳ δʼ ὥς τʼ ἠὲ βοῶν ἀγέλην ἢ πῶϋ μέγʼ οἰῶν
θῆρε δύω κλονέωσι μελαίνης νυκτὸς ἀμολγῷ
ἐλθόντʼ ἐξαπίνης σημάντορος οὐ παρεόντος,
ὣς ἐφόβηθεν Ἀχαιοὶ ἀνάλκιδες· ἐν γὰρ Ἀπόλλων
ἧκε φόβον, Τρωσὶν δὲ καὶ Ἕκτορι κῦδος ὄπαζεν.
ἔνθα δʼ ἀνὴρ ἕλεν ἄνδρα κεδασθείσης ὑσμίνης.
Ἕκτωρ μὲν Στιχίον τε καὶ Ἀρκεσίλαον ἔπεφνε,
τὸν μὲν Βοιωτῶν ἡγήτορα χαλκοχιτώνων,
τὸν δὲ Μενεσθῆος μεγαθύμου πιστὸν ἑταῖρον·
Αἰνείας δὲ Μέδοντα καὶ Ἴασον ἐξενάριξεν.
ἤτοι ὃ μὲν νόθος υἱὸς Ὀϊλῆος θείοιο
ἔσκε Μέδων Αἴαντος ἀδελφεός· αὐτὰρ ἔναιεν
ἐν Φυλάκῃ γαίης ἄπο πατρίδος ἄνδρα κατακτὰς
γνωτὸν μητρυιῆς Ἐριώπιδος, ἣν ἔχʼ Ὀϊλεύς·
Ἴασος αὖτʼ ἀρχὸς μὲν Ἀθηναίων ἐτέτυκτο,
υἱὸς δὲ Σφήλοιο καλέσκετο Βουκολίδαο.
Μηκιστῆ δʼ ἕλε Πουλυδάμας, Ἐχίον δὲ Πολίτης
πρώτῃ ἐν ὑσμίνῃ, Κλονίον δʼ ἕλε δῖος Ἀγήνωρ.
Δηΐοχον δὲ Πάρις βάλε νείατον ὦμον ὄπισθε
φεύγοντʼ ἐν προμάχοισι, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν.
ὄφρʼ οἳ τοὺς ἐνάριζον ἀπʼ ἔντεα, τόφρα δʼ Ἀχαιοὶ
τάφρῳ καὶ σκολόπεσσιν ἐνιπλήξαντες ὀρυκτῇ
ἔνθα καὶ ἔνθα φέβοντο, δύοντο δὲ τεῖχος ἀνάγκῃ.
Ἕκτωρ δὲ Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας
νηυσὶν ἐπισσεύεσθαι, ἐᾶν δʼ ἔναρα βροτόεντα·
ὃν δʼ ἂν ἐγὼν ἀπάνευθε νεῶν ἑτέρωθι νοήσω,
αὐτοῦ οἱ θάνατον μητίσομαι, οὐδέ νυ τόν γε
γνωτοί τε γνωταί τε πυρὸς λελάχωσι θανόντα,
ἀλλὰ κύνες ἐρύουσι πρὸ ἄστεος ἡμετέροιο.
ὣς εἰπὼν μάστιγι κατωμαδὸν ἤλασεν ἵππους
κεκλόμενος Τρώεσσι κατὰ στίχας· οἳ δὲ σὺν αὐτῷ
πάντες ὁμοκλήσαντες ἔχον ἐρυσάρματας ἵππους
ἠχῇ θεσπεσίῃ· προπάροιθε δὲ Φοῖβος Ἀπόλλων
ῥεῖʼ ὄχθας καπέτοιο βαθείης ποσσὶν ἐρείπων
ἐς μέσσον κατέβαλλε, γεφύρωσεν δὲ κέλευθον
μακρὴν ἠδʼ εὐρεῖαν, ὅσον τʼ ἐπὶ δουρὸς ἐρωὴ
γίγνεται, ὁππότʼ ἀνὴρ σθένεος πειρώμενος ᾗσι.
τῇ ῥʼ οἵ γε προχέοντο φαλαγγηδόν, πρὸ δʼ Ἀπόλλων
αἰγίδʼ ἔχων ἐρίτιμον· ἔρειπε δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν
ῥεῖα μάλʼ, ὡς ὅτε τις ψάμαθον πάϊς ἄγχι θαλάσσης,
ὅς τʼ ἐπεὶ οὖν ποιήσῃ ἀθύρματα νηπιέῃσιν
ἂψ αὖτις συνέχευε ποσὶν καὶ χερσὶν ἀθύρων.
ὥς ῥα σὺ ἤϊε Φοῖβε πολὺν κάματον καὶ ὀϊζὺν
σύγχεας Ἀργείων, αὐτοῖσι δὲ φύζαν ἐνῶρσας.
ὣς οἳ μὲν παρὰ νηυσὶν ἐρητύοντο μένοντες,
ἀλλήλοισί τε κεκλόμενοι καὶ πᾶσι θεοῖσι
χεῖρας ἀνίσχοντες μεγάλʼ εὐχετόωντο ἕκαστος·
Νέστωρ αὖτε μάλιστα Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν
εὔχετο χεῖρʼ ὀρέγων εἰς οὐρανὸν ἀστερόεντα·
Ζεῦ πάτερ εἴ ποτέ τίς τοι ἐν Ἄργεΐ περ πολυπύρῳ
ἢ βοὸς ἢ οἰὸς κατὰ πίονα μηρία καίων
εὔχετο νοστῆσαι, σὺ δʼ ὑπέσχεο καὶ κατένευσας,
τῶν μνῆσαι καὶ ἄμυνον Ὀλύμπιε νηλεὲς ἦμαρ,
μηδʼ οὕτω Τρώεσσιν ἔα δάμνασθαι Ἀχαιούς.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, μέγα δʼ ἔκτυπε μητίετα Ζεύς,
ἀράων ἀΐων Νηληϊάδαο γέροντος.
Τρῶες δʼ ὡς ἐπύθοντο Διὸς κτύπον αἰγιόχοιο,
μᾶλλον ἐπʼ Ἀργείοισι θόρον, μνήσαντο δὲ χάρμης.
οἳ δʼ ὥς τε μέγα κῦμα θαλάσσης εὐρυπόροιο
νηὸς ὑπὲρ τοίχων καταβήσεται, ὁππότʼ ἐπείγῃ
ἲς ἀνέμου· ἣ γάρ τε μάλιστά γε κύματʼ ὀφέλλει·
ὣς Τρῶες μεγάλῃ ἰαχῇ κατὰ τεῖχος ἔβαινον,
ἵππους δʼ εἰσελάσαντες ἐπὶ πρύμνῃσι μάχοντο
ἔγχεσιν ἀμφιγύοις αὐτοσχεδόν, οἳ μὲν ἀφʼ ἵππων,
οἳ δʼ ἀπὸ νηῶν ὕψι μελαινάων ἐπιβάντες
μακροῖσι ξυστοῖσι, τά ῥά σφʼ ἐπὶ νηυσὶν ἔκειτο
ναύμαχα κολλήεντα, κατὰ στόμα εἱμένα χαλκῷ.
Πάτροκλος δʼ εἷος μὲν Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
τείχεος ἀμφεμάχοντο θοάων ἔκτοθι νηῶν,
τόφρʼ ὅ γʼ ἐνὶ κλισίῃ ἀγαπήνορος Εὐρυπύλοιο
ἧστό τε καὶ τὸν ἔτερπε λόγοις, ἐπὶ δʼ ἕλκεϊ λυγρῷ
φάρμακʼ ἀκέσματʼ ἔπασσε μελαινάων ὀδυνάων.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῖχος ἐπεσσυμένους ἐνόησε
Τρῶας, ἀτὰρ Δαναῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,
ᾤμωξέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα καὶ ὣ πεπλήγετο μηρὼ
χερσὶ καταπρηνέσσʼ, ὀλοφυρόμενος δʼ ἔπος ηὔδα·
Εὐρύπυλʼ οὐκ ἔτι τοι δύναμαι χατέοντί περʼ ἔμπης
ἐνθάδε παρμενέμεν· δὴ γὰρ μέγα νεῖκος ὄρωρεν·
ἀλλὰ σὲ μὲν θεράπων ποτιτερπέτω, αὐτὰρ ἔγωγε
σπεύσομαι εἰς Ἀχιλῆα, ἵνʼ ὀτρύνω πολεμίζειν.
τίς δʼ οἶδʼ εἴ κέν οἱ σὺν δαίμονι θυμὸν ὀρίνω
παρειπών; ἀγαθὴ δὲ παραίφασίς ἐστιν ἑταίρου.
τὸν μὲν ἄρʼ ὣς εἰπόντα πόδες φέρον· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Τρῶας ἐπερχομένους μένον ἔμπεδον, οὐδʼ ἐδύναντο
παυροτέρους περ ἐόντας ἀπώσασθαι παρὰ νηῶν·
οὐδέ ποτε Τρῶες Δαναῶν ἐδύναντο φάλαγγας
ῥηξάμενοι κλισίῃσι μιγήμεναι ἠδὲ νέεσσιν.
ἀλλʼ ὥς τε στάθμη δόρυ νήϊον ἐξιθύνει
τέκτονος ἐν παλάμῃσι δαήμονος, ὅς ῥά τε πάσης
εὖ εἰδῇ σοφίης ὑποθημοσύνῃσιν Ἀθήνης,
ὣς μὲν τῶν ἐπὶ ἶσα μάχη τέτατο πτόλεμός τε·
ἄλλοι δʼ ἀμφʼ ἄλλῃσι μάχην ἐμάχοντο νέεσσιν,
Ἕκτωρ δʼ ἄντʼ Αἴαντος ἐείσατο κυδαλίμοιο.
τὼ δὲ μιῆς περὶ νηὸς ἔχον πόνον, οὐδὲ δύναντο
οὔθʼ ὃ τὸν ἐξελάσαι καὶ ἐνιπρῆσαι πυρὶ νῆα
οὔθʼ ὃ τὸν ἂψ ὤσασθαι, ἐπεί ῥʼ ἐπέλασσέ γε δαίμων.
ἔνθʼ υἷα Κλυτίοιο Καλήτορα φαίδιμος Αἴας
πῦρ ἐς νῆα φέροντα κατὰ στῆθος βάλε δουρί.
δούπησεν δὲ πεσών, δαλὸς δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Ἕκτωρ δʼ ὡς ἐνόησεν ἀνεψιὸν ὀφθαλμοῖσιν
ἐν κονίῃσι πεσόντα νεὸς προπάροιθε μελαίνης,
Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
μὴ δή πω χάζεσθε μάχης ἐν στείνεϊ τῷδε,
ἀλλʼ υἷα Κλυτίοιο σαώσατε, μή μιν Ἀχαιοὶ
τεύχεα συλήσωσι νεῶν ἐν ἀγῶνι πεσόντα.
ὣς εἰπὼν Αἴαντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
τοῦ μὲν ἅμαρθʼ, ὃ δʼ ἔπειτα Λυκόφρονα Μάστορος υἱὸν
Αἴαντος θεράποντα Κυθήριον, ὅς ῥα παρʼ αὐτῷ
ναῖʼ, ἐπεὶ ἄνδρα κατέκτα Κυθήροισι ζαθέοισι,
τόν ῥʼ ἔβαλεν κεφαλὴν ὑπὲρ οὔατος ὀξέϊ χαλκῷ
ἑσταότʼ ἄγχʼ Αἴαντος· ὃ δʼ ὕπτιος ἐν κονίῃσι
νηὸς ἄπο πρυμνῆς χαμάδις πέσε, λύντο δὲ γυῖα.
Αἴας δʼ ἐρρίγησε, κασίγνητον δὲ προσηύδα·
Τεῦκρε πέπον δὴ νῶϊν ἀπέκτατο πιστὸς ἑταῖρος
Μαστορίδης, ὃν νῶϊ Κυθηρόθεν ἔνδον ἐόντα
ἶσα φίλοισι τοκεῦσιν ἐτίομεν ἐν μεγάροισι·
τὸν δʼ Ἕκτωρ μεγάθυμος ἀπέκτανε. ποῦ νύ τοι ἰοὶ
ὠκύμοροι καὶ τόξον ὅ τοι πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων;
ὣς φάθʼ, ὃ δὲ ξυνέηκε, θέων δέ οἱ ἄγχι παρέστη,
τόξον ἔχων ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρην
ἰοδόκον· μάλα δʼ ὦκα βέλεα Τρώεσσιν ἐφίει.
καί ῥʼ ἔβαλε Κλεῖτον Πεισήνορος ἀγλαὸν υἱὸν
Πουλυδάμαντος ἑταῖρον ἀγαυοῦ Πανθοΐδαο
ἡνία χερσὶν ἔχοντα· ὃ μὲν πεπόνητο καθʼ ἵππους·
τῇ γὰρ ἔχʼ ᾗ ῥα πολὺ πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες
Ἕκτορι καὶ Τρώεσσι χαριζόμενος· τάχα δʼ αὐτῷ
ἦλθε κακόν, τό οἱ οὔ τις ἐρύκακεν ἱεμένων περ.
αὐχένι γάρ οἱ ὄπισθε πολύστονος ἔμπεσεν ἰός·
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, ὑπερώησαν δέ οἱ ἵπποι
κείνʼ ὄχεα κροτέοντες. ἄναξ δʼ ἐνόησε τάχιστα
Πουλυδάμας, καὶ πρῶτος ἐναντίος ἤλυθεν ἵππων.
τοὺς μὲν ὅ γʼ Ἀστυνόῳ Προτιάονος υἱέϊ δῶκε,
πολλὰ δʼ ἐπότρυνε σχεδὸν ἴσχειν εἰσορόωντα
ἵππους· αὐτὸς δʼ αὖτις ἰὼν προμάχοισιν ἐμίχθη.
Τεῦκρος δʼ ἄλλον ὀϊστὸν ἐφʼ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ
αἴνυτο, καί κεν ἔπαυσε μάχης ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν,
εἴ μιν ἀριστεύοντα βαλὼν ἐξείλετο θυμόν.
ἀλλʼ οὐ λῆθε Διὸς πυκινὸν νόον, ὅς ῥʼ ἐφύλασσεν
Ἕκτορʼ, ἀτὰρ Τεῦκρον Τελαμώνιον εὖχος ἀπηύρα,
ὅς οἱ ἐϋστρεφέα νευρὴν ἐν ἀμύμονι τόξῳ
ῥῆξʼ ἐπὶ τῷ ἐρύοντι· παρεπλάγχθη δέ οἱ ἄλλῃ
ἰὸς χαλκοβαρής, τόξον δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Τεῦκρος δʼ ἐρρίγησε, κασίγνητον δὲ προσηύδα·
ὢ πόποι ἦ δὴ πάγχυ μάχης ἐπὶ μήδεα κείρει
δαίμων ἡμετέρης, ὅ τέ μοι βιὸν ἔκβαλε χειρός,
νευρὴν δʼ ἐξέρρηξε νεόστροφον, ἣν ἐνέδησα
πρώϊον, ὄφρʼ ἀνέχοιτο θαμὰ θρῴσκοντας ὀϊστούς.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
ὦ πέπον ἀλλὰ βιὸν μὲν ἔα καὶ ταρφέας ἰοὺς
κεῖσθαι, ἐπεὶ συνέχευε θεὸς Δαναοῖσι μεγήρας·
αὐτὰρ χερσὶν ἑλὼν δολιχὸν δόρυ καὶ σάκος ὤμῳ
μάρναό τε Τρώεσσι καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.
μὴ μὰν ἀσπουδί γε δαμασσάμενοί περ ἕλοιεν
νῆας ἐϋσσέλμους, ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.
ὣς φάθʼ, ὃ δὲ τόξον μὲν ἐνὶ κλισίῃσιν ἔθηκεν,
αὐτὰρ ὅ γʼ ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,
κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν
ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·
εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
βῆ δʼ ἰέναι, μάλα δʼ ὦκα θέων Αἴαντι παρέστη.
Ἕκτωρ δʼ ὡς εἶδεν Τεύκρου βλαφθέντα βέλεμνα,
Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς
νῆας ἀνὰ γλαφυράς· δὴ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν
ἀνδρὸς ἀριστῆος Διόθεν βλαφθέντα βέλεμνα.
ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτος Διὸς ἀνδράσι γίγνεται ἀλκή,
ἠμὲν ὁτέοισιν κῦδος ὑπέρτερον ἐγγυαλίξῃ,
ἠδʼ ὅτινας μινύθῃ τε καὶ οὐκ ἐθέλῃσιν ἀμύνειν,
ὡς νῦν Ἀργείων μινύθει μένος, ἄμμι δʼ ἀρήγει.
ἀλλὰ μάχεσθʼ ἐπὶ νηυσὶν ἀολλέες· ὃς δέ κεν ὑμέων
βλήμενος ἠὲ τυπεὶς θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ
τεθνάτω· οὔ οἱ ἀεικὲς ἀμυνομένῳ περὶ πάτρης
τεθνάμεν· ἀλλʼ ἄλοχός τε σόη καὶ παῖδες ὀπίσσω,
καὶ οἶκος καὶ κλῆρος ἀκήρατος, εἴ κεν Ἀχαιοὶ
οἴχωνται σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Αἴας δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἐκέκλετο οἷς ἑτάροισιν·
αἰδὼς Ἀργεῖοι· νῦν ἄρκιον ἢ ἀπολέσθαι
ἠὲ σαωθῆναι καὶ ἀπώσασθαι κακὰ νηῶν.
ἦ ἔλπεσθʼ ἢν νῆας ἕλῃ κορυθαίολος Ἕκτωρ
ἐμβαδὸν ἵξεσθαι ἣν πατρίδα γαῖαν ἕκαστος;
ἦ οὐκ ὀτρύνοντος ἀκούετε λαὸν ἅπαντα
Ἕκτορος, ὃς δὴ νῆας ἐνιπρῆσαι μενεαίνει;
οὐ μὰν ἔς γε χορὸν κέλετʼ ἐλθέμεν, ἀλλὰ μάχεσθαι.
ἡμῖν δʼ οὔ τις τοῦδε νόος καὶ μῆτις ἀμείνων
ἢ αὐτοσχεδίῃ μῖξαι χεῖράς τε μένος τε.
βέλτερον ἢ ἀπολέσθαι ἕνα χρόνον ἠὲ βιῶναι
ἢ δηθὰ στρεύγεσθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι
ὧδʼ αὔτως παρὰ νηυσὶν ὑπʼ ἀνδράσι χειροτέροισιν.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
ἔνθʼ Ἕκτωρ μὲν ἕλε Σχεδίον Περιμήδεος υἱὸν
ἀρχὸν Φωκήων, Αἴας δʼ ἕλε Λαοδάμαντα
ἡγεμόνα πρυλέων Ἀντήνορος ἀγλαὸν υἱόν·
Πουλυδάμας δʼ Ὦτον Κυλλήνιον ἐξενάριξε
Φυλεΐδεω ἕταρον, μεγαθύμων ἀρχὸν Ἐπειῶν.
τῷ δὲ Μέγης ἐπόρουσεν ἰδών· ὃ δʼ ὕπαιθα λιάσθη
Πουλυδάμας· καὶ τοῦ μὲν ἀπήμβροτεν· οὐ γὰρ Ἀπόλλων
εἴα Πάνθου υἱὸν ἐνὶ προμάχοισι δαμῆναι·
αὐτὰρ ὅ γε Κροίσμου στῆθος μέσον οὔτασε δουρί.
δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δʼ ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἐσύλα.
τόφρα δὲ τῷ ἐπόρουσε Δόλοψ αἰχμῆς ἐῢ εἰδὼς
Λαμπετίδης, ὃν Λάμπος ἐγείνατο φέρτατον υἱὸν
Λαομεδοντιάδης εὖ εἰδότα θούριδος ἀλκῆς,
ὃς τότε Φυλεΐδαο μέσον σάκος οὔτασε δουρὶ
ἐγγύθεν ὁρμηθείς· πυκινὸς δέ οἱ ἤρκεσε θώρηξ,
τόν ῥʼ ἐφόρει γυάλοισιν ἀρηρότα· τόν ποτε Φυλεὺς
ἤγαγεν ἐξ Ἐφύρης, ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος.
ξεῖνος γάρ οἱ ἔδωκεν ἄναξ ἀνδρῶν Εὐφήτης
ἐς πόλεμον φορέειν δηΐων ἀνδρῶν ἀλεωρήν·
ὅς οἱ καὶ τότε παιδὸς ἀπὸ χροὸς ἤρκεσʼ ὄλεθρον.
τοῦ δὲ Μέγης κόρυθος χαλκήρεος ἱπποδασείης
κύμβαχον ἀκρότατον νύξʼ ἔγχεϊ ὀξυόεντι,
ῥῆξε δʼ ἀφʼ ἵππειον λόφον αὐτοῦ· πᾶς δὲ χαμᾶζε
κάππεσεν ἐν κονίῃσι νέον φοίνικι φαεινός.
εἷος ὃ τῷ πολέμιζε μένων, ἔτι δʼ ἔλπετο νίκην,
τόφρα δέ οἱ Μενέλαος ἀρήϊος ἦλθεν ἀμύντωρ,
στῆ δʼ εὐρὰξ σὺν δουρὶ λαθών, βάλε δʼ ὦμον ὄπισθεν·
αἰχμὴ δὲ στέρνοιο διέσσυτο μαιμώωσα
πρόσσω ἱεμένη· ὃ δʼ ἄρα πρηνὴς ἐλιάσθη.
τὼ μὲν ἐεισάσθην χαλκήρεα τεύχεʼ ἀπʼ ὤμων
συλήσειν· Ἕκτωρ δὲ κασιγνήτοισι κέλευσε
πᾶσι μάλα, πρῶτον δʼ Ἱκεταονίδην ἐνένιπεν
ἴφθιμον Μελάνιππον. ὃ δʼ ὄφρα μὲν εἰλίποδας βοῦς
βόσκʼ ἐν Περκώτῃ δηΐων ἀπὸ νόσφιν ἐόντων·
αὐτὰρ ἐπεὶ Δαναῶν νέες ἤλυθον ἀμφιέλισσαι,
ἂψ εἰς Ἴλιον ἦλθε, μετέπρεπε δὲ Τρώεσσι,
ναῖε δὲ πὰρ Πριάμῳ, ὃ δέ μιν τίεν ἶσα τέκεσσι·
τόν ῥʼ Ἕκτωρ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
οὕτω δὴ Μελάνιππε μεθήσομεν; οὐδέ νυ σοί περ
ἐντρέπεται φίλον ἦτορ ἀνεψιοῦ κταμένοιο;
οὐχ ὁράᾳς οἷον Δόλοπος περὶ τεύχεʼ ἕπουσιν;
ἀλλʼ ἕπευ· οὐ γὰρ ἔτʼ ἔστιν ἀποσταδὸν Ἀργείοισι
μάρνασθαι, πρίν γʼ ἠὲ κατακτάμεν ἠὲ κατʼ ἄκρης
Ἴλιον αἰπεινὴν ἑλέειν κτάσθαι τε πολίτας.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχʼ, ὃ δʼ ἅμʼ ἕσπετο ἰσόθεος φώς·
Ἀργείους δʼ ὄτρυνε μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
ὦ φίλοι ἀνέρες ἔστε, καὶ αἰδῶ θέσθʼ ἐνὶ θυμῷ,
ἀλλήλους τʼ αἰδεῖσθε κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
αἰδομένων δʼ ἀνδρῶν πλέονες σόοι ἠὲ πέφανται·
φευγόντων δʼ οὔτʼ ἂρ κλέος ὄρνυται οὔτέ τις ἀλκή.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ ἀλέξασθαι μενέαινον,
ἐν θυμῷ δʼ ἐβάλοντο ἔπος, φράξαντο δὲ νῆας
ἕρκεϊ χαλκείῳ· ἐπὶ δὲ Ζεὺς Τρῶας ἔγειρεν.
Ἀντίλοχον δʼ ὄτρυνε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·
Ἀντίλοχʼ οὔ τις σεῖο νεώτερος ἄλλος Ἀχαιῶν,
οὔτε ποσὶν θάσσων οὔτʼ ἄλκιμος ὡς σὺ μάχεσθαι·
εἴ τινά που Τρώων ἐξάλμενος ἄνδρα βάλοισθα.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἀπέσσυτο, τὸν δʼ ὀρόθυνεν·
ἐκ δʼ ἔθορε προμάχων, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
ἀμφὶ ἓ παπτήνας· ὑπὸ δὲ Τρῶες κεκάδοντο
ἀνδρὸς ἀκοντίσσαντος· ὃ δʼ οὐχ ἅλιον βέλος ἧκεν,
ἀλλʼ Ἱκετάονος υἱὸν ὑπέρθυμον Μελάνιππον
νισόμενον πόλεμον δὲ βάλε στῆθος παρὰ μαζόν.
δούπησεν δὲ πεσών, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.
Ἀντίλοχος δʼ ἐπόρουσε κύων ὥς, ὅς τʼ ἐπὶ νεβρῷ
βλημένῳ ἀΐξῃ, τόν τʼ ἐξ εὐνῆφι θορόντα
θηρητὴρ ἐτύχησε βαλών, ὑπέλυσε δὲ γυῖα·
ὣς ἐπὶ σοὶ Μελάνιππε θόρʼ Ἀντίλοχος μενεχάρμης
τεύχεα συλήσων· ἀλλʼ οὐ λάθεν Ἕκτορα δῖον,
ὅς ῥά οἱ ἀντίος ἦλθε θέων ἀνὰ δηϊοτῆτα.
Ἀντίλοχος δʼ οὐ μεῖνε θοός περ ἐὼν πολεμιστής,
ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ ἔτρεσε θηρὶ κακὸν ῥέξαντι ἐοικώς,
ὅς τε κύνα κτείνας ἢ βουκόλον ἀμφὶ βόεσσι
φεύγει πρίν περ ὅμιλον ἀολλισθήμεναι ἀνδρῶν·
ὣς τρέσε Νεστορίδης, ἐπὶ δὲ Τρῶές τε καὶ Ἕκτωρ
ἠχῇ θεσπεσίῃ βέλεα στονόεντα χέοντο·
στῆ δὲ μεταστρεφθείς, ἐπεὶ ἵκετο ἔθνος ἑταίρων.
Τρῶες δὲ λείουσιν ἐοικότες ὠμοφάγοισι
νηυσὶν ἐπεσσεύοντο, Διὸς δʼ ἐτέλειον ἐφετμάς,
ὅ σφισιν αἰὲν ἔγειρε μένος μέγα, θέλγε δὲ θυμὸν
Ἀργείων καὶ κῦδος ἀπαίνυτο, τοὺς δʼ ὀρόθυνεν.
Ἕκτορι γάρ οἱ θυμὸς ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι
Πριαμίδῃ, ἵνα νηυσὶ κορωνίσι θεσπιδαὲς πῦρ
ἐμβάλοι ἀκάματον, Θέτιδος δʼ ἐξαίσιον ἀρὴν
πᾶσαν ἐπικρήνειε· τὸ γὰρ μένε μητίετα Ζεὺς
νηὸς καιομένης σέλας ὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι.
ἐκ γὰρ δὴ τοῦ μέλλε παλίωξιν παρὰ νηῶν
θησέμεναι Τρώων, Δαναοῖσι δὲ κῦδος ὀρέξειν.
τὰ φρονέων νήεσσιν ἔπι γλαφυρῇσιν ἔγειρεν
Ἕκτορα Πριαμίδην μάλα περ μεμαῶτα καὶ αὐτόν.
μαίνετο δʼ ὡς ὅτʼ Ἄρης ἐγχέσπαλος ἢ ὀλοὸν πῦρ
οὔρεσι μαίνηται βαθέης ἐν τάρφεσιν ὕλης·
ἀφλοισμὸς δὲ περὶ στόμα γίγνετο, τὼ δέ οἱ ὄσσε
λαμπέσθην βλοσυρῇσιν ὑπʼ ὀφρύσιν, ἀμφὶ δὲ πήληξ
σμερδαλέον κροτάφοισι τινάσσετο μαρναμένοιο
Ἕκτορος· αὐτὸς γάρ οἱ ἀπʼ αἰθέρος ἦεν ἀμύντωρ
Ζεύς, ὅς μιν πλεόνεσσι μετʼ ἀνδράσι μοῦνον ἐόντα
τίμα καὶ κύδαινε. μινυνθάδιος γὰρ ἔμελλεν
ἔσσεσθʼ· ἤδη γάρ οἱ ἐπόρνυε μόρσιμον ἦμαρ
Παλλὰς Ἀθηναίη ὑπὸ Πηλεΐδαο βίηφιν.
καί ῥʼ ἔθελεν ῥῆξαι στίχας ἀνδρῶν πειρητίζων,
ᾗ δὴ πλεῖστον ὅμιλον ὅρα καὶ τεύχεʼ ἄριστα·
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς δύνατο ῥῆξαι μάλα περ μενεαίνων·
ἴσχον γὰρ πυργηδὸν ἀρηρότες, ἠΰτε πέτρη
ἠλίβατος μεγάλη πολιῆς ἁλὸς ἐγγὺς ἐοῦσα,
ἥ τε μένει λιγέων ἀνέμων λαιψηρὰ κέλευθα
κύματά τε τροφόεντα, τά τε προσερεύγεται αὐτήν·
ὣς Δαναοὶ Τρῶας μένον ἔμπεδον οὐδὲ φέβοντο.
αὐτὰρ ὃ λαμπόμενος πυρὶ πάντοθεν ἔνθορʼ ὁμίλῳ,
ἐν δʼ ἔπεσʼ ὡς ὅτε κῦμα θοῇ ἐν νηῒ πέσῃσι
λάβρον ὑπαὶ νεφέων ἀνεμοτρεφές· ἣ δέ τε πᾶσα
ἄχνῃ ὑπεκρύφθη, ἀνέμοιο δὲ δεινὸς ἀήτη
ἱστίῳ ἐμβρέμεται, τρομέουσι δέ τε φρένα ναῦται
δειδιότες· τυτθὸν γὰρ ὑπʼ ἐκ θανάτοιο φέρονται·
ὣς ἐδαΐζετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
αὐτὰρ ὅ γʼ ὥς τε λέων ὀλοόφρων βουσὶν ἐπελθών,
αἵ ῥά τʼ ἐν εἱαμενῇ ἕλεος μεγάλοιο νέμονται
μυρίαι, ἐν δέ τε τῇσι νομεὺς οὔ πω σάφα εἰδὼς
θηρὶ μαχέσσασθαι ἕλικος βοὸς ἀμφὶ φονῇσιν·
ἤτοι ὃ μὲν πρώτῃσι καὶ ὑστατίῃσι βόεσσιν
αἰὲν ὁμοστιχάει, ὃ δέ τʼ ἐν μέσσῃσιν ὀρούσας
βοῦν ἔδει, αἳ δέ τε πᾶσαι ὑπέτρεσαν· ὣς τότʼ Ἀχαιοὶ
θεσπεσίως ἐφόβηθεν ὑφʼ Ἕκτορι καὶ Διὶ πατρὶ
πάντες, ὃ δʼ οἶον ἔπεφνε Μυκηναῖον Περιφήτην,
Κοπρῆος φίλον υἱόν, ὃς Εὐρυσθῆος ἄνακτος
ἀγγελίης οἴχνεσκε βίῃ Ἡρακληείῃ.
τοῦ γένετʼ ἐκ πατρὸς πολὺ χείρονος υἱὸς ἀμείνων
παντοίας ἀρετάς, ἠμὲν πόδας ἠδὲ μάχεσθαι,
καὶ νόον ἐν πρώτοισι Μυκηναίων ἐτέτυκτο·
ὅς ῥα τόθʼ Ἕκτορι κῦδος ὑπέρτερον ἐγγυάλιξε.
στρεφθεὶς γὰρ μετόπισθεν ἐν ἀσπίδος ἄντυγι πάλτο,
τὴν αὐτὸς φορέεσκε ποδηνεκέʼ ἕρκος ἀκόντων·
τῇ ὅ γʼ ἐνὶ βλαφθεὶς πέσεν ὕπτιος, ἀμφὶ δὲ πήληξ
σμερδαλέον κονάβησε περὶ κροτάφοισι πεσόντος.
Ἕκτωρ δʼ ὀξὺ νόησε, θέων δέ οἱ ἄγχι παρέστη,
στήθεϊ δʼ ἐν δόρυ πῆξε, φίλων δέ μιν ἐγγὺς ἑταίρων
κτεῖνʼ· οἳ δʼ οὐκ ἐδύναντο καὶ ἀχνύμενοί περ ἑταίρου
χραισμεῖν· αὐτοὶ γὰρ μάλα δείδισαν Ἕκτορα δῖον.
εἰσωποὶ δʼ ἐγένοντο νεῶν, περὶ δʼ ἔσχεθον ἄκραι
νῆες ὅσαι πρῶται εἰρύατο· τοὶ δʼ ἐπέχυντο.
Ἀργεῖοι δὲ νεῶν μὲν ἐχώρησαν καὶ ἀνάγκῃ
τῶν πρωτέων, αὐτοῦ δὲ παρὰ κλισίῃσιν ἔμειναν
ἁθρόοι, οὐδὲ κέδασθεν ἀνὰ στρατόν· ἴσχε γὰρ αἰδὼς
καὶ δέος· ἀζηχὲς γὰρ ὁμόκλεον ἀλλήλοισι.
Νέστωρ αὖτε μάλιστα Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν
λίσσεθʼ ὑπὲρ τοκέων γουνούμενος ἄνδρα ἕκαστον·
ὦ φίλοι ἀνέρες ἔστε καὶ αἰδῶ θέσθʼ ἐνὶ θυμῷ
ἄλλων ἀνθρώπων, ἐπὶ δὲ μνήσασθε ἕκαστος
παίδων ἠδʼ ἀλόχων καὶ κτήσιος ἠδὲ τοκήων,
ἠμὲν ὅτεῳ ζώουσι καὶ ᾧ κατατεθνήκασι·
τῶν ὕπερ ἐνθάδʼ ἐγὼ γουνάζομαι οὐ παρεόντων
ἑστάμεναι κρατερῶς, μὴ δὲ τρωπᾶσθε φόβον δέ.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
τοῖσι δʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν νέφος ἀχλύος ὦσεν Ἀθήνη
θεσπέσιον· μάλα δέ σφι φόως γένετʼ ἀμφοτέρωθεν
ἠμὲν πρὸς νηῶν καὶ ὁμοιΐου πολέμοιο.
Ἕκτορα δὲ φράσσαντο βοὴν ἀγαθὸν καὶ ἑταίρους,
ἠμὲν ὅσοι μετόπισθεν ἀφέστασαν οὐδὲ μάχοντο,
ἠδʼ ὅσσοι παρὰ νηυσὶ μάχην ἐμάχοντο θοῇσιν.
οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ Αἴαντι μεγαλήτορι ἥνδανε θυμῷ
ἑστάμεν ἔνθά περ ἄλλοι ἀφέστασαν υἷες Ἀχαιῶν·
ἀλλʼ ὅ γε νηῶν ἴκριʼ ἐπῴχετο μακρὰ βιβάσθων,
νώμα δὲ ξυστὸν μέγα ναύμαχον ἐν παλάμῃσι
κολλητὸν βλήτροισι δυωκαιεικοσίπηχυ.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀνὴρ ἵπποισι κελητίζειν ἐῢ εἰδώς,
ὅς τʼ ἐπεὶ ἐκ πολέων πίσυρας συναείρεται ἵππους,
σεύας ἐκ πεδίοιο μέγα προτὶ ἄστυ δίηται
λαοφόρον καθʼ ὁδόν· πολέες τέ ἑ θηήσαντο
ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες· ὃ δʼ ἔμπεδον ἀσφαλὲς αἰεὶ
θρῴσκων ἄλλοτʼ ἐπʼ ἄλλον ἀμείβεται, οἳ δὲ πέτονται·
ὣς Αἴας ἐπὶ πολλὰ θοάων ἴκρια νηῶν
φοίτα μακρὰ βιβάς, φωνὴ δέ οἱ αἰθέρʼ ἵκανεν,
αἰεὶ δὲ σμερδνὸν βοόων Δαναοῖσι κέλευε
νηυσί τε καὶ κλισίῃσιν ἀμυνέμεν. οὐδὲ μὲν Ἕκτωρ
μίμνεν ἐνὶ Τρώων ὁμάδῳ πύκα θωρηκτάων·
ἀλλʼ ὥς τʼ ὀρνίθων πετεηνῶν αἰετὸς αἴθων
ἔθνος ἐφορμᾶται ποταμὸν πάρα βοσκομενάων
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων,
ὣς Ἕκτωρ ἴθυσε νεὸς κυανοπρῴροιο
ἀντίος ἀΐξας· τὸν δὲ Ζεὺς ὦσεν ὄπισθε
χειρὶ μάλα μεγάλῃ, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅμʼ αὐτῷ.
αὖτις δὲ δριμεῖα μάχη παρὰ νηυσὶν ἐτύχθη·
φαίης κʼ ἀκμῆτας καὶ ἀτειρέας ἀλλήλοισιν
ἄντεσθʼ ἐν πολέμῳ, ὡς ἐσσυμένως ἐμάχοντο.
τοῖσι δὲ μαρναμένοισιν ὅδʼ ἦν νόος· ἤτοι Ἀχαιοὶ
οὐκ ἔφασαν φεύξεσθαι ὑπʼ ἐκ κακοῦ, ἀλλʼ ὀλέεσθαι,
Τρωσὶν δʼ ἔλπετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἑκάστου
νῆας ἐνιπρήσειν κτενέειν θʼ ἥρωας Ἀχαιούς.
οἳ μὲν τὰ φρονέοντες ἐφέστασαν ἀλλήλοισιν·
Ἕκτωρ δὲ πρυμνῆς νεὸς ἥψατο ποντοπόροιο
καλῆς ὠκυάλου, ἣ Πρωτεσίλαον ἔνεικεν
ἐς Τροίην, οὐδʼ αὖτις ἀπήγαγε πατρίδα γαῖαν.
τοῦ περ δὴ περὶ νηὸς Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
δῄουν ἀλλήλους αὐτοσχεδόν· οὐδʼ ἄρα τοί γε
τόξων ἀϊκὰς ἀμφὶς μένον οὐδʼ ἔτʼ ἀκόντων,
ἀλλʼ οἵ γʼ ἐγγύθεν ἱστάμενοι ἕνα θυμὸν ἔχοντες
ὀξέσι δὴ πελέκεσσι καὶ ἀξίνῃσι μάχοντο
καὶ ξίφεσιν μεγάλοισι καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι.
πολλὰ δὲ φάσγανα καλὰ μελάνδετα κωπήεντα
ἄλλα μὲν ἐκ χειρῶν χαμάδις πέσον, ἄλλα δʼ ἀπʼ ὤμων
ἀνδρῶν μαρναμένων· ῥέε δʼ αἵματι γαῖα μέλαινα.
Ἕκτωρ δὲ πρύμνηθεν ἐπεὶ λάβεν οὐχὶ μεθίει
ἄφλαστον μετὰ χερσὶν ἔχων, Τρωσὶν δὲ κέλευεν·
οἴσετε πῦρ, ἅμα δʼ αὐτοὶ ἀολλέες ὄρνυτʼ ἀϋτήν·
νῦν ἡμῖν πάντων Ζεὺς ἄξιον ἦμαρ ἔδωκε
νῆας ἑλεῖν, αἳ δεῦρο θεῶν ἀέκητι μολοῦσαι
ἡμῖν πήματα πολλὰ θέσαν, κακότητι γερόντων,
οἵ μʼ ἐθέλοντα μάχεσθαι ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν
αὐτόν τʼ ἰσχανάασκον ἐρητύοντό τε λαόν·
ἀλλʼ εἰ δή ῥα τότε βλάπτε φρένας εὐρύοπα Ζεὺς
ἡμετέρας, νῦν αὐτὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα μᾶλλον ἐπʼ Ἀργείοισιν ὄρουσαν.
Αἴας δʼ οὐκέτʼ ἔμιμνε· βιάζετο γὰρ βελέεσσιν·
ἀλλʼ ἀνεχάζετο τυτθόν, ὀϊόμενος θανέεσθαι
θρῆνυν ἐφʼ ἑπταπόδην, λίπε δʼ ἴκρια νηὸς ἐΐσης.
ἔνθʼ ἄρʼ ὅ γʼ ἑστήκει δεδοκημένος, ἔγχεϊ δʼ αἰεὶ
Τρῶας ἄμυνε νεῶν, ὅς τις φέροι ἀκάματον πῦρ·
αἰεὶ δὲ σμερδνὸν βοόων Δαναοῖσι κέλευε·
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
ἠέ τινάς φαμεν εἶναι ἀοσσητῆρας ὀπίσσω,
ἦέ τι τεῖχος ἄρειον, ὅ κʼ ἀνδράσι λοιγὸν ἀμύναι;
οὐ μέν τι σχεδόν ἐστι πόλις πύργοις ἀραρυῖα,
ᾗ κʼ ἀπαμυναίμεσθʼ ἑτεραλκέα δῆμον ἔχοντες·
ἀλλʼ ἐν γὰρ Τρώων πεδίῳ πύκα θωρηκτάων
πόντῳ κεκλιμένοι ἑκὰς ἥμεθα πατρίδος αἴης·
τὼ ἐν χερσὶ φόως, οὐ μειλιχίῃ πολέμοιο.
ἦ, καὶ μαιμώων ἔφεπʼ ἔγχεϊ ὀξυόεντι.
ὅς τις δὲ Τρώων κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ φέροιτο
σὺν πυρὶ κηλείῳ, χάριν Ἕκτορος ὀτρύναντος,
τὸν δʼ Αἴας οὔτασκε δεδεγμένος ἔγχεϊ μακρῷ·
δώδεκα δὲ προπάροιθε νεῶν αὐτοσχεδὸν οὖτα.

### Book 16

ὣς οἳ μὲν περὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μάχοντο·
Πάτροκλος δʼ Ἀχιλῆϊ παρίστατο ποιμένι λαῶν
δάκρυα θερμὰ χέων ὥς τε κρήνη μελάνυδρος,
ἥ τε κατʼ αἰγίλιπος πέτρης δνοφερὸν χέει ὕδωρ.
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτιρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
τίπτε δεδάκρυσαι Πατρόκλεες, ἠΰτε κούρη
νηπίη, ἥ θʼ ἅμα μητρὶ θέουσʼ ἀνελέσθαι ἀνώγει
εἱανοῦ ἁπτομένη, καί τʼ ἐσσυμένην κατερύκει,
δακρυόεσσα δέ μιν ποτιδέρκεται, ὄφρʼ ἀνέληται·
τῇ ἴκελος Πάτροκλε τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβεις.
ἠέ τι Μυρμιδόνεσσι πιφαύσκεαι, ἢ ἐμοὶ αὐτῷ,
ἦέ τινʼ ἀγγελίην Φθίης ἐξέκλυες οἶος;
ζώειν μὰν ἔτι φασὶ Μενοίτιον Ἄκτορος υἱόν,
ζώει δʼ Αἰακίδης Πηλεὺς μετὰ Μυρμιδόνεσσι;
τῶν κε μάλʼ ἀμφοτέρων ἀκαχοίμεθα τεθνηώτων.
ἦε σύ γʼ Ἀργείων ὀλοφύρεαι, ὡς ὀλέκονται
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ὑπερβασίης ἕνεκα σφῆς;
ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ, ἵνα εἴδομεν ἄμφω.
τὸν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ·
ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατʼ Ἀχαιῶν
μὴ νεμέσα· τοῖον γὰρ ἄχος βεβίηκεν Ἀχαιούς.
οἳ μὲν γὰρ δὴ πάντες, ὅσοι πάρος ἦσαν ἄριστοι,
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.
βέβληται μὲν ὃ Τυδεΐδης κρατερὸς Διομήδης,
οὔτασται δʼ Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἠδʼ Ἀγαμέμνων,
βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ.
τοὺς μέν τʼ ἰητροὶ πολυφάρμακοι ἀμφιπένονται
ἕλκεʼ ἀκειόμενοι· σὺ δʼ ἀμήχανος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ.
μὴ ἐμέ γʼ οὖν οὗτός γε λάβοι χόλος, ὃν σὺ φυλάσσεις
αἰναρέτη· τί σευ ἄλλος ὀνήσεται ὀψίγονός περ
αἴ κε μὴ Ἀργείοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμύνῃς;
νηλεές, οὐκ ἄρα σοί γε πατὴρ ἦν ἱππότα Πηλεύς,
οὐδὲ Θέτις μήτηρ· γλαυκὴ δέ σε τίκτε θάλασσα
πέτραι τʼ ἠλίβατοι, ὅτι τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής.
εἰ δέ τινα φρεσὶ σῇσι θεοπροπίην ἀλεείνεις
καί τινά τοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ,
ἀλλʼ ἐμέ περ πρόες ὦχʼ, ἃμα δʼ ἄλλον λαὸν ὄπασσον
Μυρμιδόνων, ἤν πού τι φόως Δαναοῖσι γένωμαι.
δὸς δέ μοι ὤμοιιν τὰ σὰ τεύχεα θωρηχθῆναι,
αἴ κʼ ἐμὲ σοὶ ἴσκοντες ἀπόσχωνται πολέμοιο
Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δʼ Ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
τειρόμενοι· ὀλίγη δέ τʼ ἀνάπνευσις πολέμοιο.
ῥεῖα δέ κʼ ἀκμῆτες κεκμηότας ἄνδρας ἀϋτῇ
ὤσαιμεν προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
ὣς φάτο λισσόμενος μέγα νήπιος· ἦ γὰρ ἔμελλεν
οἷ αὐτῷ θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα λιτέσθαι.
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
ὤ μοι διογενὲς Πατρόκλεες οἷον ἔειπες·
οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι ἥν τινα οἶδα,
οὔτέ τί μοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ·
ἀλλὰ τόδʼ αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει,
ὁππότε δὴ τὸν ὁμοῖον ἀνὴρ ἐθέλῃσιν ἀμέρσαι
καὶ γέρας ἂψ ἀφελέσθαι, ὅ τε κράτεϊ προβεβήκῃ·
αἰνὸν ἄχος τό μοί ἐστιν, ἐπεὶ πάθον ἄλγεα θυμῷ.
κούρην ἣν ἄρα μοι γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν,
δουρὶ δʼ ἐμῷ κτεάτισσα πόλιν εὐτείχεα πέρσας,
τὴν ἂψ ἐκ χειρῶν ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων
Ἀτρεΐδης ὡς εἴ τινʼ ἀτίμητον μετανάστην.
ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν· οὐδʼ ἄρα πως ἦν
ἀσπερχὲς κεχολῶσθαι ἐνὶ φρεσίν· ἤτοι ἔφην γε
οὐ πρὶν μηνιθμὸν καταπαυσέμεν, ἀλλʼ ὁπότʼ ἂν δὴ
νῆας ἐμὰς ἀφίκηται ἀϋτή τε πτόλεμός τε.
τύνη δʼ ὤμοιιν μὲν ἐμὰ κλυτὰ τεύχεα δῦθι,
ἄρχε δὲ Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι μάχεσθαι,
εἰ δὴ κυάνεον Τρώων νέφος ἀμφιβέβηκε
νηυσὶν ἐπικρατέως, οἳ δὲ ῥηγμῖνι θαλάσσης
κεκλίαται, χώρης ὀλίγην ἔτι μοῖραν ἔχοντες
Ἀργεῖοι, Τρώων δὲ πόλις ἐπὶ πᾶσα βέβηκε
θάρσυνος· οὐ γὰρ ἐμῆς κόρυθος λεύσσουσι μέτωπον
ἐγγύθι λαμπομένης· τάχα κεν φεύγοντες ἐναύλους
πλήσειαν νεκύων, εἴ μοι κρείων Ἀγαμέμνων
ἤπια εἰδείη· νῦν δὲ στρατὸν ἀμφιμάχονται.
οὐ γὰρ Τυδεΐδεω Διομήδεος ἐν παλάμῃσι
μαίνεται ἐγχείη Δαναῶν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι·
οὐδέ πω Ἀτρεΐδεω ὀπὸς ἔκλυον αὐδήσαντος
ἐχθρῆς ἐκ κεφαλῆς· ἀλλʼ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
Τρωσὶ κελεύοντος περιάγνυται, οἳ δʼ ἀλαλητῷ
πᾶν πεδίον κατέχουσι μάχῃ νικῶντες Ἀχαιούς.
ἀλλὰ καὶ ὧς Πάτροκλε νεῶν ἄπο λοιγὸν ἀμύνων
ἔμπεσʼ ἐπικρατέως, μὴ δὴ πυρὸς αἰθομένοιο
νῆας ἐνιπρήσωσι, φίλον δʼ ἀπὸ νόστον ἕλωνται.
πείθεο δʼ ὥς τοι ἐγὼ μύθου τέλος ἐν φρεσὶ θείω,
ὡς ἄν μοι τιμὴν μεγάλην καὶ κῦδος ἄρηαι
πρὸς πάντων Δαναῶν, ἀτὰρ οἳ περικαλλέα κούρην
ἂψ ἀπονάσσωσιν, ποτὶ δʼ ἀγλαὰ δῶρα πόρωσιν.
ἐκ νηῶν ἐλάσας ἰέναι πάλιν· εἰ δέ κεν αὖ τοι
δώῃ κῦδος ἀρέσθαι ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης,
μὴ σύ γʼ ἄνευθεν ἐμεῖο λιλαίεσθαι πολεμίζειν
Τρωσὶ φιλοπτολέμοισιν· ἀτιμότερον δέ με θήσεις·
μὴ δʼ ἐπαγαλλόμενος πολέμῳ καὶ δηϊοτῆτι
Τρῶας ἐναιρόμενος προτὶ Ἴλιον ἡγεμονεύειν,
μή τις ἀπʼ Οὐλύμποιο θεῶν αἰειγενετάων
ἐμβήῃ· μάλα τούς γε φιλεῖ ἑκάεργος Ἀπόλλων·
ἀλλὰ πάλιν τρωπᾶσθαι, ἐπὴν φάος ἐν νήεσσι
θήῃς, τοὺς δʼ ἔτʼ ἐᾶν πεδίον κάτα δηριάασθαι.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
μήτέ τις οὖν Τρώων θάνατον φύγοι ὅσσοι ἔασι,
μήτέ τις Ἀργείων, νῶϊν δʼ ἐκδῦμεν ὄλεθρον,
ὄφρʼ οἶοι Τροίης ἱερὰ κρήδεμνα λύωμεν.
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
Αἴας δʼ οὐκ ἔτʼ ἔμιμνε· βιάζετο γὰρ βελέεσσι·
δάμνα μιν Ζηνός τε νόος καὶ Τρῶες ἀγαυοὶ
βάλλοντες· δεινὴν δὲ περὶ κροτάφοισι φαεινὴ
πήληξ βαλλομένη καναχὴν ἔχε, βάλλετο δʼ αἰεὶ
κὰπ φάλαρʼ εὐποίηθʼ· ὃ δʼ ἀριστερὸν ὦμον ἔκαμνεν
ἔμπεδον αἰὲν ἔχων σάκος αἰόλον· οὐδὲ δύναντο
ἀμφʼ αὐτῷ πελεμίξαι ἐρείδοντες βελέεσσιν.
αἰεὶ δʼ ἀργαλέῳ ἔχετʼ ἄσθματι, κὰδ δέ οἱ ἱδρὼς
πάντοθεν ἐκ μελέων πολὺς ἔρρεεν, οὐδέ πῃ εἶχεν
ἀμπνεῦσαι· πάντῃ δὲ κακὸν κακῷ ἐστήρικτο.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματʼ ἔχουσαι,
ὅππως δὴ πρῶτον πῦρ ἔμπεσε νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Ἕκτωρ Αἴαντος δόρυ μείλινον ἄγχι παραστὰς
πλῆξʼ ἄορι μεγάλῳ αἰχμῆς παρὰ καυλὸν ὄπισθεν,
ἀντικρὺ δʼ ἀπάραξε· τὸ μὲν Τελαμώνιος Αἴας
πῆλʼ αὔτως ἐν χειρὶ κόλον δόρυ, τῆλε δʼ ἀπʼ αὐτοῦ
αἰχμὴ χαλκείη χαμάδις βόμβησε πεσοῦσα.
γνῶ δʼ Αἴας κατὰ θυμὸν ἀμύμονα ῥίγησέν τε
ἔργα θεῶν, ὅ ῥα πάγχυ μάχης ἐπὶ μήδεα κεῖρε
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, Τρώεσσι δὲ βούλετο νίκην·
χάζετο δʼ ἐκ βελέων. τοὶ δʼ ἔμβαλον ἀκάματον πῦρ
νηῒ θοῇ· τῆς δʼ αἶψα κατʼ ἀσβέστη κέχυτο φλόξ.
ὣς τὴν μὲν πρυμνὴν πῦρ ἄμφεπεν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
μηρὼ πληξάμενος Πατροκλῆα προσέειπεν·
ὄρσεο διογενὲς Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε·
λεύσσω δὴ παρὰ νηυσὶ πυρὸς δηΐοιο ἰωήν·
μὴ δὴ νῆας ἕλωσι καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται·
δύσεο τεύχεα θᾶσσον, ἐγὼ δέ κε λαὸν ἀγείρω.
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ κορύσσετο νώροπι χαλκῷ.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
καλάς, ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε
ποικίλον ἀστερόεντα ποδώκεος Αἰακίδαο.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
χάλκεον, αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε·
κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν
ἵππουριν· δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν.
εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε, τά οἱ παλάμηφιν ἀρήρει.
ἔγχος δʼ οὐχ ἕλετʼ οἶον ἀμύμονος Αἰακίδαο
βριθὺ μέγα στιβαρόν· τὸ μὲν οὐ δύνατʼ ἄλλος Ἀχαιῶν
πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεὺς
Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
Πηλίου ἐκ κορυφῆς, φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν.
ἵππους δʼ Αὐτομέδοντα θοῶς ζευγνῦμεν ἄνωγε,
τὸν μετʼ Ἀχιλλῆα ῥηξήνορα τῖε μάλιστα,
πιστότατος δέ οἱ ἔσκε μάχῃ ἔνι μεῖναι ὁμοκλήν.
τῷ δὲ καὶ Αὐτομέδων ὕπαγε ζυγὸν ὠκέας ἵππους
Ξάνθον καὶ Βαλίον, τὼ ἅμα πνοιῇσι πετέσθην,
τοὺς ἔτεκε Ζεφύρῳ ἀνέμῳ Ἅρπυια Ποδάργη
βοσκομένη λειμῶνι παρὰ ῥόον Ὠκεανοῖο.
ἐν δὲ παρηορίῃσιν ἀμύμονα Πήδασον ἵει,
τόν ῥά ποτʼ Ἠετίωνος ἑλὼν πόλιν ἤγαγʼ Ἀχιλλεύς,
ὃς καὶ θνητὸς ἐὼν ἕπεθʼ ἵπποις ἀθανάτοισι.
Μυρμιδόνας δʼ ἄρʼ ἐποιχόμενος θώρηξεν Ἀχιλλεὺς
πάντας ἀνὰ κλισίας σὺν τεύχεσιν· οἳ δὲ λύκοι ὣς
ὠμοφάγοι, τοῖσίν τε περὶ φρεσὶν ἄσπετος ἀλκή,
οἵ τʼ ἔλαφον κεραὸν μέγαν οὔρεσι δῃώσαντες
δάπτουσιν· πᾶσιν δὲ παρήϊον αἵματι φοινόν·
καί τʼ ἀγεληδὸν ἴασιν ἀπὸ κρήνης μελανύδρου
λάψοντες γλώσσῃσιν ἀραιῇσιν μέλαν ὕδωρ
ἄκρον ἐρευγόμενοι φόνον αἵματος· ἐν δέ τε θυμὸς
στήθεσιν ἄτρομός ἐστι, περιστένεται δέ τε γαστήρ·
τοῖοι Μυρμιδόνων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ἀμφʼ ἀγαθὸν θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο
ῥώοντʼ· ἐν δʼ ἄρα τοῖσιν ἀρήϊος ἵστατʼ Ἀχιλλεύς,
ὀτρύνων ἵππους τε καὶ ἀνέρας ἀσπιδιώτας.
πεντήκοντʼ ἦσαν νῆες θοαί, ᾗσιν Ἀχιλλεὺς
ἐς Τροίην ἡγεῖτο Διῒ φίλος· ἐν δὲ ἑκάστῃ
πεντήκοντʼ ἔσαν ἄνδρες ἐπὶ κληῗσιν ἑταῖροι·
πέντε δʼ ἄρʼ ἡγεμόνας ποιήσατο τοῖς ἐπεποίθει
σημαίνειν· αὐτὸς δὲ μέγα κρατέων ἤνασσε.
τῆς μὲν ἰῆς στιχὸς ἦρχε Μενέσθιος αἰολοθώρηξ
υἱὸς Σπερχειοῖο διιπετέος ποταμοῖο·
ὃν τέκε Πηλῆος θυγάτηρ καλὴ Πολυδώρη
Σπερχειῷ ἀκάμαντι γυνὴ θεῷ εὐνηθεῖσα,
αὐτὰρ ἐπίκλησιν Βώρῳ Περιήρεος υἷι,
ὅς ῥʼ ἀναφανδὸν ὄπυιε πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.
τῆς δʼ ἑτέρης Εὔδωρος ἀρήϊος ἡγεμόνευε
παρθένιος, τὸν ἔτικτε χορῷ καλὴ Πολυμήλη
Φύλαντος θυγάτηρ· τῆς δὲ κρατὺς ἀργεϊφόντης
ἠράσατʼ, ὀφθαλμοῖσιν ἰδὼν μετὰ μελπομένῃσιν
ἐν χορῷ Ἀρτέμιδος χρυσηλακάτου κελαδεινῆς.
αὐτίκα δʼ εἰς ὑπερῷʼ ἀναβὰς παρελέξατο λάθρῃ
Ἑρμείας ἀκάκητα, πόρεν δέ οἱ ἀγλαὸν υἱὸν
Εὔδωρον πέρι μὲν θείειν ταχὺν ἠδὲ μαχητήν.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε μογοστόκος Εἰλείθυια
ἐξάγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠελίου ἴδεν αὐγάς,
τὴν μὲν Ἐχεκλῆος κρατερὸν μένος Ἀκτορίδαο
ἠγάγετο πρὸς δώματʼ, ἐπεὶ πόρε μυρία ἕδνα,
τὸν δʼ ὃ γέρων Φύλας εὖ ἔτρεφεν ἠδʼ ἀτίταλλεν
ἀμφαγαπαζόμενος ὡς εἴ θʼ ἑὸν υἱὸν ἐόντα.
τῆς δὲ τρίτης Πείσανδρος ἀρήϊος ἡγεμόνευε
Μαιμαλίδης, ὃς πᾶσι μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσιν
ἔγχεϊ μάρνασθαι μετὰ Πηλεΐωνος ἑταῖρον.
τῆς δὲ τετάρτης ἦρχε γέρων ἱππηλάτα Φοῖνιξ,
πέμπτης δʼ Ἀλκιμέδων Λαέρκεος υἱὸς ἀμύμων.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντας ἅμʼ ἡγεμόνεσσιν Ἀχιλλεὺς
στῆσεν ἐῢ κρίνας, κρατερὸν δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε·
Μυρμιδόνες μή τίς μοι ἀπειλάων λελαθέσθω,
ἃς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἀπειλεῖτε Τρώεσσι
πάνθʼ ὑπὸ μηνιθμόν, καί μʼ ᾐτιάασθε ἕκαστος·
σχέτλιε Πηλέος υἱὲ χόλῳ ἄρα σʼ ἔτρεφε μήτηρ,
νηλεές, ὃς παρὰ νηυσὶν ἔχεις ἀέκοντας ἑταίρους·
οἴκαδέ περ σὺν νηυσὶ νεώμεθα ποντοπόροισιν
αὖτις, ἐπεί ῥά τοι ὧδε κακὸς χόλος ἔμπεσε θυμῷ.
ταῦτά μʼ ἀγειρόμενοι θάμʼ ἐβάζετε· νῦν δὲ πέφανται
φυλόπιδος μέγα ἔργον, ἕης τὸ πρίν γʼ ἐράασθε.
ἔνθά τις ἄλκιμον ἦτορ ἔχων Τρώεσσι μαχέσθω.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
μᾶλλον δὲ στίχες ἄρθεν, ἐπεὶ βασιλῆος ἄκουσαν.
ὡς δʼ ὅτε τοῖχον ἀνὴρ ἀράρῃ πυκινοῖσι λίθοισι
δώματος ὑψηλοῖο βίας ἀνέμων ἀλεείνων,
ὣς ἄραρον κόρυθές τε καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι.
ἀσπὶς ἄρʼ ἀσπίδʼ ἔρειδε, κόρυς κόρυν, ἀνέρα δʼ ἀνήρ·
ψαῦον δʼ ἱππόκομοι κόρυθες λαμπροῖσι φάλοισι
νευόντων, ὡς πυκνοὶ ἐφέστασαν ἀλλήλοισι.
πάντων δὲ προπάροιθε δύʼ ἀνέρε θωρήσσοντο
Πάτροκλός τε καὶ Αὐτομέδων ἕνα θυμὸν ἔχοντες
πρόσθεν Μυρμιδόνων πολεμιζέμεν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
βῆ ῥʼ ἴμεν ἐς κλισίην, χηλοῦ δʼ ἀπὸ πῶμʼ ἀνέῳγε
καλῆς δαιδαλέης, τήν οἱ Θέτις ἀργυρόπεζα
θῆκʼ ἐπὶ νηὸς ἄγεσθαι ἐῢ πλήσασα χιτώνων
χλαινάων τʼ ἀνεμοσκεπέων οὔλων τε ταπήτων.
ἔνθα δέ οἱ δέπας ἔσκε τετυγμένον, οὐδέ τις ἄλλος
οὔτʼ ἀνδρῶν πίνεσκεν ἀπʼ αὐτοῦ αἴθοπα οἶνον,
οὔτέ τεῳ σπένδεσκε θεῶν, ὅτε μὴ Διὶ πατρί.
τό ῥα τότʼ ἐκ χηλοῖο λαβὼν ἐκάθηρε θεείῳ
πρῶτον, ἔπειτα δʼ ἔνιψʼ ὕδατος καλῇσι ῥοῇσι,
νίψατο δʼ αὐτὸς χεῖρας, ἀφύσσατο δʼ αἴθοπα οἶνον.
εὔχετʼ ἔπειτα στὰς μέσῳ ἕρκεϊ, λεῖβε δὲ οἶνον
οὐρανὸν εἰσανιδών· Δία δʼ οὐ λάθε τερπικέραυνον·
Ζεῦ ἄνα Δωδωναῖε Πελασγικὲ τηλόθι ναίων
Δωδώνης μεδέων δυσχειμέρου, ἀμφὶ δὲ Σελλοὶ
σοὶ ναίουσʼ ὑποφῆται ἀνιπτόποδες χαμαιεῦναι,
ἠμὲν δή ποτʼ ἐμὸν ἔπος ἔκλυες εὐξαμένοιο,
τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δʼ ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν,
ἠδʼ ἔτι καὶ νῦν μοι τόδʼ ἐπικρήηνον ἐέλδωρ·
αὐτὸς μὲν γὰρ ἐγὼ μενέω νηῶν ἐν ἀγῶνι,
ἀλλʼ ἕταρον πέμπω πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσι
μάρνασθαι· τῷ κῦδος ἅμα πρόες εὐρύοπα Ζεῦ,
θάρσυνον δέ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, ὄφρα καὶ Ἕκτωρ
εἴσεται ἤ ῥα καὶ οἶος ἐπίστηται πολεμίζειν
ἡμέτερος θεράπων, ἦ οἱ τότε χεῖρες ἄαπτοι
μαίνονθʼ, ὁππότʼ ἐγώ περ ἴω μετὰ μῶλον Ἄρηος.
αὐτὰρ ἐπεί κʼ ἀπὸ ναῦφι μάχην ἐνοπήν τε δίηται,
ἀσκηθής μοι ἔπειτα θοὰς ἐπὶ νῆας ἵκοιτο
τεύχεσί τε ξὺν πᾶσι καὶ ἀγχεμάχοις ἑτάροισιν.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς.
τῷ δʼ ἕτερον μὲν ἔδωκε πατήρ, ἕτερον δʼ ἀνένευσε·
νηῶν μέν οἱ ἀπώσασθαι πόλεμόν τε μάχην τε
δῶκε, σόον δʼ ἀνένευσε μάχης ἐξαπονέεσθαι.
ἤτοι ὃ μὲν σπείσας τε καὶ εὐξάμενος Διὶ πατρὶ
ἂψ κλισίην εἰσῆλθε, δέπας δʼ ἀπέθηκʼ ἐνὶ χηλῷ,
στῆ δὲ πάροιθʼ ἐλθὼν κλισίης, ἔτι δʼ ἤθελε θυμῷ
εἰσιδέειν Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπιν αἰνήν.
οἳ δʼ ἅμα Πατρόκλῳ μεγαλήτορι θωρηχθέντες
ἔστιχον, ὄφρʼ ἐν Τρωσὶ μέγα φρονέοντες ὄρουσαν.
αὐτίκα δὲ σφήκεσσιν ἐοικότες ἐξεχέοντο
εἰνοδίοις, οὓς παῖδες ἐριδμαίνωσιν ἔθοντες
αἰεὶ κερτομέοντες ὁδῷ ἔπι οἰκίʼ ἔχοντας
νηπίαχοι· ξυνὸν δὲ κακὸν πολέεσσι τιθεῖσι.
τοὺς δʼ εἴ περ παρά τίς τε κιὼν ἄνθρωπος ὁδίτης
κινήσῃ ἀέκων, οἳ δʼ ἄλκιμον ἦτορ ἔχοντες
πρόσσω πᾶς πέτεται καὶ ἀμύνει οἷσι τέκεσσι.
τῶν τότε Μυρμιδόνες κραδίην καὶ θυμὸν ἔχοντες
ἐκ νηῶν ἐχέοντο· βοὴ δʼ ἄσβεστος ὀρώρει.
Πάτροκλος δʼ ἑτάροισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Μυρμιδόνες ἕταροι Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς,
ὡς ἂν Πηλεΐδην τιμήσομεν, ὃς μέγʼ ἄριστος
Ἀργείων παρὰ νηυσὶ καὶ ἀγχέμαχοι θεράποντες,
γνῷ δὲ καὶ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
ἣν ἄτην, ὅ τʼ ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου,
ἐν δʼ ἔπεσον Τρώεσσιν ἀολλέες· ἀμφὶ δὲ νῆες
σμερδαλέον κονάβησαν ἀϋσάντων ὑπʼ Ἀχαιῶν.
Τρῶες δʼ ὡς εἴδοντο Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
αὐτὸν καὶ θεράποντα σὺν ἔντεσι μαρμαίροντας,
πᾶσιν ὀρίνθη θυμός, ἐκίνηθεν δὲ φάλαγγες
ἐλπόμενοι παρὰ ναῦφι ποδώκεα Πηλεΐωνα
μηνιθμὸν μὲν ἀπορρῖψαι, φιλότητα δʼ ἑλέσθαι·
πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπῃ φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.
Πάτροκλος δὲ πρῶτος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
ἀντικρὺ κατὰ μέσσον, ὅθι πλεῖστοι κλονέοντο,
νηῒ πάρα πρυμνῇ μεγαθύμου Πρωτεσιλάου,
καὶ βάλε Πυραίχμην, ὃς Παίονας ἱπποκορυστὰς
ἤγαγεν ἐξ Ἀμυδῶνος ἀπʼ Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος·
τὸν βάλε δεξιὸν ὦμον· ὃ δʼ ὕπτιος ἐν κονίῃσι
κάππεσεν οἰμώξας, ἕταροι δέ μιν ἀμφεφόβηθεν
Παίονες· ἐν γὰρ Πάτροκλος φόβον ἧκεν ἅπασιν
ἡγεμόνα κτείνας, ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.
ἐκ νηῶν δʼ ἔλασεν, κατὰ δʼ ἔσβεσεν αἰθόμενον πῦρ.
ἡμιδαὴς δʼ ἄρα νηῦς λίπετʼ αὐτόθι· τοὶ δὲ φόβηθεν
Τρῶες θεσπεσίῳ ὁμάδῳ· Δαναοὶ δʼ ἐπέχυντο
νῆας ἀνὰ γλαφυράς· ὅμαδος δʼ ἀλίαστος ἐτύχθη.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀφʼ ὑψηλῆς κορυφῆς ὄρεος μεγάλοιο
κινήσῃ πυκινὴν νεφέλην στεροπηγερέτα Ζεύς,
ἔκ τʼ ἔφανεν πᾶσαι σκοπιαὶ καὶ πρώονες ἄκροι
καὶ νάπαι, οὐρανόθεν δʼ ἄρʼ ὑπερράγη ἄσπετος αἰθήρ,
ὣς Δαναοὶ νηῶν μὲν ἀπωσάμενοι δήϊον πῦρ
τυτθὸν ἀνέπνευσαν, πολέμου δʼ οὐ γίγνετʼ ἐρωή·
οὐ γάρ πώ τι Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπʼ Ἀχαιῶν
προτροπάδην φοβέοντο μελαινάων ἀπὸ νηῶν,
ἀλλʼ ἔτʼ ἄρʼ ἀνθίσταντο, νεῶν δʼ ὑπόεικον ἀνάγκῃ.
ἔνθα δʼ ἀνὴρ ἕλεν ἄνδρα κεδασθείσης ὑσμίνης
ἡγεμόνων. πρῶτος δὲ Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς
αὐτίκʼ ἄρα στρεφθέντος Ἀρηϊλύκου βάλε μηρὸν
ἔγχεϊ ὀξυόεντι, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε·
ῥῆξεν δʼ ὀστέον ἔγχος, ὃ δὲ πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ
κάππεσʼ· ἀτὰρ Μενέλαος ἀρήϊος οὖτα Θόαντα
στέρνον γυμνωθέντα παρʼ ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα.
Φυλεΐδης δʼ Ἄμφικλον ἐφορμηθέντα δοκεύσας
ἔφθη ὀρεξάμενος πρυμνὸν σκέλος, ἔνθα πάχιστος
μυὼν ἀνθρώπου πέλεται· περὶ δʼ ἔγχεος αἰχμῇ
νεῦρα διεσχίσθη· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
Νεστορίδαι δʼ ὃ μὲν οὔτασʼ Ἀτύμνιον ὀξέϊ δουρὶ
Ἀντίλοχος, λαπάρης δὲ διήλασε χάλκεον ἔγχος·
ἤριπε δὲ προπάροιθε. Μάρις δʼ αὐτοσχεδὰ δουρὶ
Ἀντιλόχῳ ἐπόρουσε κασιγνήτοιο χολωθεὶς
στὰς πρόσθεν νέκυος· τοῦ δʼ ἀντίθεος Θρασυμήδης
ἔφθη ὀρεξάμενος πρὶν οὐτάσαι, οὐδʼ ἀφάμαρτεν,
ὦμον ἄφαρ· πρυμνὸν δὲ βραχίονα δουρὸς ἀκωκὴ
δρύψʼ ἀπὸ μυώνων, ἀπὸ δʼ ὀστέον ἄχρις ἄραξε·
δούπησεν δὲ πεσών, κατὰ δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.
ὣς τὼ μὲν δοιοῖσι κασιγνήτοισι δαμέντε
βήτην εἰς Ἔρεβος Σαρπηδόνος ἐσθλοὶ ἑταῖροι
υἷες ἀκοντισταὶ Ἀμισωδάρου, ὅς ῥα Χίμαιραν
θρέψεν ἀμαιμακέτην πολέσιν κακὸν ἀνθρώποισιν.
Αἴας δὲ Κλεόβουλον Ὀϊλιάδης ἐπορούσας
ζωὸν ἕλε βλαφθέντα κατὰ κλόνον· ἀλλά οἱ αὖθι
λῦσε μένος πλήξας ξίφει αὐχένα κωπήεντι.
πᾶν δʼ ὑπεθερμάνθη ξίφος αἵματι· τὸν δὲ κατʼ ὄσσε
ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
Πηνέλεως δὲ Λύκων τε συνέδραμον· ἔγχεσι μὲν γὰρ
ἤμβροτον ἀλλήλων, μέλεον δʼ ἠκόντισαν ἄμφω·
τὼ δʼ αὖτις ξιφέεσσι συνέδραμον. ἔνθα Λύκων μὲν
ἱπποκόμου κόρυθος φάλον ἤλασεν, ἀμφὶ δὲ καυλὸν
φάσγανον ἐρραίσθη· ὃ δʼ ὑπʼ οὔατος αὐχένα θεῖνε
Πηνέλεως, πᾶν δʼ εἴσω ἔδυ ξίφος, ἔσχεθε δʼ οἶον
δέρμα, παρηέρθη δὲ κάρη, ὑπέλυντο δὲ γυῖα.
Μηριόνης δʼ Ἀκάμαντα κιχεὶς ποσὶ καρπαλίμοισι
νύξʼ ἵππων ἐπιβησόμενον κατὰ δεξιὸν ὦμον·
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, κατὰ δʼ ὀφθαλμῶν κέχυτʼ ἀχλύς.
Ἰδομενεὺς δʼ Ἐρύμαντα κατὰ στόμα νηλέϊ χαλκῷ
νύξε· τὸ δʼ ἀντικρὺ δόρυ χάλκεον ἐξεπέρησε
νέρθεν ὑπʼ ἐγκεφάλοιο, κέασσε δʼ ἄρʼ ὀστέα λευκά·
ἐκ δʼ ἐτίναχθεν ὀδόντες, ἐνέπλησθεν δέ οἱ ἄμφω
αἵματος ὀφθαλμοί· τὸ δʼ ἀνὰ στόμα καὶ κατὰ ῥῖνας
πρῆσε χανών· θανάτου δὲ μέλαν νέφος ἀμφεκάλυψεν.
οὗτοι ἄρʼ ἡγεμόνες Δαναῶν ἕλον ἄνδρα ἕκαστος.
ὡς δὲ λύκοι ἄρνεσσιν ἐπέχραον ἢ ἐρίφοισι
σίνται ὑπʼ ἐκ μήλων αἱρεύμενοι, αἵ τʼ ἐν ὄρεσσι
ποιμένος ἀφραδίῃσι διέτμαγεν· οἳ δὲ ἰδόντες
αἶψα διαρπάζουσιν ἀνάλκιδα θυμὸν ἐχούσας·
ὣς Δαναοὶ Τρώεσσιν ἐπέχραον· οἳ δὲ φόβοιο
δυσκελάδου μνήσαντο, λάθοντο δὲ θούριδος ἀλκῆς.
Αἴας δʼ ὃ μέγας αἰὲν ἐφʼ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ
ἵετʼ ἀκοντίσσαι· ὃ δὲ ἰδρείῃ πολέμοιο
ἀσπίδι ταυρείῃ κεκαλυμμένος εὐρέας ὤμους
σκέπτετʼ ὀϊστῶν τε ῥοῖζον καὶ δοῦπον ἀκόντων.
ἦ μὲν δὴ γίγνωσκε μάχης ἑτεραλκέα νίκην·
ἀλλὰ καὶ ὧς ἀνέμιμνε, σάω δʼ ἐρίηρας ἑταίρους.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀπʼ Οὐλύμπου νέφος ἔρχεται οὐρανὸν εἴσω
αἰθέρος ἐκ δίης, ὅτε τε Ζεὺς λαίλαπα τείνῃ,
ὣς τῶν ἐκ νηῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,
οὐδὲ κατὰ μοῖραν πέραον πάλιν. Ἕκτορα δʼ ἵπποι
ἔκφερον ὠκύποδες σὺν τεύχεσι, λεῖπε δὲ λαὸν
Τρωϊκόν, οὓς ἀέκοντας ὀρυκτὴ τάφρος ἔρυκε.
πολλοὶ δʼ ἐν τάφρῳ ἐρυσάρματες ὠκέες ἵπποι
ἄξαντʼ ἐν πρώτῳ ῥυμῷ λίπον ἅρματʼ ἀνάκτων,
Πάτροκλος δʼ ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων
Τρωσὶ κακὰ φρονέων· οἳ δὲ ἰαχῇ τε φόβῳ τε
πάσας πλῆσαν ὁδούς, ἐπεὶ ἂρ τμάγεν· ὕψι δʼ ἀέλλη
σκίδναθʼ ὑπὸ νεφέων, τανύοντο δὲ μώνυχες ἵπποι
ἄψορρον προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
Πάτροκλος δʼ ᾗ πλεῖστον ὀρινόμενον ἴδε λαόν,
τῇ ῥʼ ἔχʼ ὁμοκλήσας· ὑπὸ δʼ ἄξοσι φῶτες ἔπιπτον
πρηνέες ἐξ ὀχέων, δίφροι δʼ ἀνακυμβαλίαζον.
ἀντικρὺ δʼ ἄρα τάφρον ὑπέρθορον ὠκέες ἵπποι
ἄμβροτοι, οὓς Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα,
πρόσσω ἱέμενοι, ἐπὶ δʼ Ἕκτορι κέκλετο θυμός·
ἵετο γὰρ βαλέειν· τὸν δʼ ἔκφερον ὠκέες ἵπποι.
ὡς δʼ ὑπὸ λαίλαπι πᾶσα κελαινὴ βέβριθε χθὼν
ἤματʼ ὀπωρινῷ, ὅτε λαβρότατον χέει ὕδωρ
Ζεύς, ὅτε δή ῥʼ ἄνδρεσσι κοτεσσάμενος χαλεπήνῃ,
οἳ βίῃ εἰν ἀγορῇ σκολιὰς κρίνωσι θέμιστας,
ἐκ δὲ δίκην ἐλάσωσι θεῶν ὄπιν οὐκ ἀλέγοντες·
τῶν δέ τε πάντες μὲν ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες,
πολλὰς δὲ κλιτῦς τότʼ ἀποτμήγουσι χαράδραι,
ἐς δʼ ἅλα πορφυρέην μεγάλα στενάχουσι ῥέουσαι
ἐξ ὀρέων ἐπικάρ, μινύθει δέ τε ἔργʼ ἀνθρώπων·
ὣς ἵπποι Τρῳαὶ μεγάλα στενάχοντο θέουσαι.
Πάτροκλος δʼ ἐπεὶ οὖν πρώτας ἐπέκερσε φάλαγγας,
ἂψ ἐπὶ νῆας ἔεργε παλιμπετές, οὐδὲ πόληος
εἴα ἱεμένους ἐπιβαινέμεν, ἀλλὰ μεσηγὺ
νηῶν καὶ ποταμοῦ καὶ τείχεος ὑψηλοῖο
κτεῖνε μεταΐσσων, πολέων δʼ ἀπετίνυτο ποινήν.
ἔνθʼ ἤτοι Πρόνοον πρῶτον βάλε δουρὶ φαεινῷ
στέρνον γυμνωθέντα παρʼ ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα·
δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δὲ Θέστορα Ἤνοπος υἱὸν
δεύτερον ὁρμηθείς· ὃ μὲν εὐξέστῳ ἐνὶ δίφρῳ
ἧστο ἀλείς· ἐκ γὰρ πλήγη φρένας, ἐκ δʼ ἄρα χειρῶν
ἡνία ἠΐχθησαν· ὃ δʼ ἔγχεϊ νύξε παραστὰς
γναθμὸν δεξιτερόν, διὰ δʼ αὐτοῦ πεῖρεν ὀδόντων,
ἕλκε δὲ δουρὸς ἑλὼν ὑπὲρ ἄντυγος, ὡς ὅτε τις φὼς
πέτρῃ ἔπι προβλῆτι καθήμενος ἱερὸν ἰχθὺν
ἐκ πόντοιο θύραζε λίνῳ καὶ ἤνοπι χαλκῷ·
ὣς ἕλκʼ ἐκ δίφροιο κεχηνότα δουρὶ φαεινῷ,
κὰδ δʼ ἄρʼ ἐπὶ στόμʼ ἔωσε· πεσόντα δέ μιν λίπε θυμός.
αὐτὰρ ἔπειτʼ Ἐρύλαον ἐπεσσύμενον βάλε πέτρῳ
μέσσην κὰκ κεφαλήν· ἣ δʼ ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη
ἐν κόρυθι βριαρῇ· ὃ δʼ ἄρα πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ
κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής.
αὐτὰρ ἔπειτʼ Ἐρύμαντα καὶ Ἀμφοτερὸν καὶ Ἐπάλτην
Τληπόλεμόν τε Δαμαστορίδην Ἐχίον τε Πύριν τε
Ἰφέα τʼ Εὔιππόν τε καὶ Ἀργεάδην Πολύμηλον
πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.
Σαρπηδὼν δʼ ὡς οὖν ἴδʼ ἀμιτροχίτωνας ἑταίρους
χέρσʼ ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμέντας,
κέκλετʼ ἄρʼ ἀντιθέοισι καθαπτόμενος Λυκίοισιν·
αἰδὼς ὦ Λύκιοι· πόσε φεύγετε; νῦν θοοὶ ἔστε.
ἀντήσω γὰρ ἐγὼ τοῦδʼ ἀνέρος, ὄφρα δαείω
ὅς τις ὅδε κρατέει καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε
Τρῶας, ἐπεὶ πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν γούνατʼ ἔλυσεν.
ἦ ῥα, καὶ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.
Πάτροκλος δʼ ἑτέρωθεν ἐπεὶ ἴδεν ἔκθορε δίφρου.
οἳ δʼ ὥς τʼ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι
πέτρῃ ἐφʼ ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται,
ὣς οἳ κεκλήγοντες ἐπʼ ἀλλήλοισιν ὄρουσαν.
τοὺς δὲ ἰδὼν ἐλέησε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω,
Ἥρην δὲ προσέειπε κασιγνήτην ἄλοχόν τε·
ὤ μοι ἐγών, ὅ τέ μοι Σαρπηδόνα φίλτατον ἀνδρῶν
μοῖρʼ ὑπὸ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι.
διχθὰ δέ μοι κραδίη μέμονε φρεσὶν ὁρμαίνοντι,
ἤ μιν ζωὸν ἐόντα μάχης ἄπο δακρυοέσσης
θείω ἀναρπάξας Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ,
ἦ ἤδη ὑπὸ χερσὶ Μενοιτιάδαο δαμάσσω.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη·
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
ἄνδρα θνητὸν ἐόντα πάλαι πεπρωμένον αἴσῃ
ἂψ ἐθέλεις θανάτοιο δυσηχέος ἐξαναλῦσαι;
ἔρδʼ· ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
αἴ κε ζὼν πέμψῃς Σαρπηδόνα ὃν δὲ δόμον δέ,
φράζεο μή τις ἔπειτα θεῶν ἐθέλῃσι καὶ ἄλλος
πέμπειν ὃν φίλον υἱὸν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης·
πολλοὶ γὰρ περὶ ἄστυ μέγα Πριάμοιο μάχονται
υἱέες ἀθανάτων, τοῖσιν κότον αἰνὸν ἐνήσεις.
ἀλλʼ εἴ τοι φίλος ἐστί, τεὸν δʼ ὀλοφύρεται ἦτορ,
ἤτοι μέν μιν ἔασον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
χέρσʼ ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι·
αὐτὰρ ἐπὴν δὴ τόν γε λίπῃ ψυχή τε καὶ αἰών,
πέμπειν μιν θάνατόν τε φέρειν καὶ νήδυμον ὕπνον
εἰς ὅ κε δὴ Λυκίης εὐρείης δῆμον ἵκωνται,
ἔνθά ἑ ταρχύσουσι κασίγνητοί τε ἔται τε
τύμβῳ τε στήλῃ τε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·
αἱματοέσσας δὲ ψιάδας κατέχευεν ἔραζε
παῖδα φίλον τιμῶν, τόν οἱ Πάτροκλος ἔμελλε
φθίσειν ἐν Τροίῃ ἐριβώλακι τηλόθι πάτρης.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
ἔνθʼ ἤτοι Πάτροκλος ἀγακλειτὸν Θρασύμηλον,
ὅς ῥʼ ἠῢς θεράπων Σαρπηδόνος ἦεν ἄνακτος,
τὸν βάλε νείαιραν κατὰ γαστέρα, λῦσε δὲ γυῖα.
Σαρπηδὼν δʼ αὐτοῦ μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ
δεύτερον ὁρμηθείς, ὃ δὲ Πήδασον οὔτασεν ἵππον
ἔγχεϊ δεξιὸν ὦμον· ὃ δʼ ἔβραχε θυμὸν ἀΐσθων,
κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δʼ ἔπτατο θυμός.
τὼ δὲ διαστήτην, κρίκε δὲ ζυγόν, ἡνία δέ σφι
σύγχυτʼ, ἐπεὶ δὴ κεῖτο παρήορος ἐν κονίῃσι.
τοῖο μὲν Αὐτομέδων δουρικλυτὸς εὕρετο τέκμωρ·
σπασσάμενος τανύηκες ἄορ παχέος παρὰ μηροῦ
ἀΐξας ἀπέκοψε παρήορον οὐδʼ ἐμάτησε·
τὼ δʼ ἰθυνθήτην, ἐν δὲ ῥυτῆρσι τάνυσθεν·
τὼ δʼ αὖτις συνίτην ἔριδος πέρι θυμοβόροιο.
ἔνθʼ αὖ Σαρπηδὼν μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ,
Πατρόκλου δʼ ὑπὲρ ὦμον ἀριστερὸν ἤλυθʼ ἀκωκὴ
ἔγχεος, οὐδʼ ἔβαλʼ αὐτόν· ὃ δʼ ὕστερος ὄρνυτο χαλκῷ
Πάτροκλος· τοῦ δʼ οὐχ ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,
ἀλλʼ ἔβαλʼ ἔνθʼ ἄρα τε φρένες ἔρχαται ἀμφʼ ἁδινὸν κῆρ.
ἤριπε δʼ ὡς ὅτε τις δρῦς ἤριπεν ἢ ἀχερωῒς
ἠὲ πίτυς βλωθρή, τήν τʼ οὔρεσι τέκτονες ἄνδρες
ἐξέταμον πελέκεσσι νεήκεσι νήϊον εἶναι·
ὣς ὃ πρόσθʼ ἵππων καὶ δίφρου κεῖτο τανυσθεὶς
βεβρυχὼς κόνιος δεδραγμένος αἱματοέσσης.
ἠΰτε ταῦρον ἔπεφνε λέων ἀγέληφι μετελθὼν
αἴθωνα μεγάθυμον ἐν εἰλιπόδεσσι βόεσσι,
ὤλετό τε στενάχων ὑπὸ γαμφηλῇσι λέοντος,
ὣς ὑπὸ Πατρόκλῳ Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων
κτεινόμενος μενέαινε, φίλον δʼ ὀνόμηνεν ἑταῖρον·
Γλαῦκε πέπον πολεμιστὰ μετʼ ἀνδράσι νῦν σε μάλα χρὴ
αἰχμητήν τʼ ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν·
νῦν τοι ἐελδέσθω πόλεμος κακός, εἰ θοός ἐσσι.
πρῶτα μὲν ὄτρυνον Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας
πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι·
αὐτὰρ ἔπειτα καὶ αὐτὸς ἐμεῦ πέρι μάρναο χαλκῷ.
σοὶ γὰρ ἐγὼ καὶ ἔπειτα κατηφείη καὶ ὄνειδος
ἔσσομαι ἤματα πάντα διαμπερές, εἴ κέ μʼ Ἀχαιοὶ
τεύχεα συλήσωσι νεῶν ἐν ἀγῶνι πεσόντα.
ἀλλʼ ἔχεο κρατερῶς, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅπαντα.
ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψεν
ὀφθαλμοὺς ῥῖνάς θʼ· ὃ δὲ λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων
ἐκ χροὸς ἕλκε δόρυ, προτὶ δὲ φρένες αὐτῷ ἕποντο·
τοῖο δʼ ἅμα ψυχήν τε καὶ ἔγχεος ἐξέρυσʼ αἰχμήν.
Μυρμιδόνες δʼ αὐτοῦ σχέθον ἵππους φυσιόωντας
ἱεμένους φοβέεσθαι, ἐπεὶ λίπον ἅρματʼ ἀνάκτων.
Γλαύκῳ δʼ αἰνὸν ἄχος γένετο φθογγῆς ἀΐοντι·
ὠρίνθη δέ οἱ ἦτορ ὅ τʼ οὐ δύνατο προσαμῦναι.
χειρὶ δʼ ἑλὼν ἐπίεζε βραχίονα· τεῖρε γὰρ αὐτὸν
ἕλκος, ὃ δή μιν Τεῦκρος ἐπεσσύμενον βάλεν ἰῷ
τείχεος ὑψηλοῖο, ἀρὴν ἑτάροισιν ἀμύνων.
εὐχόμενος δʼ ἄρα εἶπεν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι·
κλῦθι ἄναξ ὅς που Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ
εἲς ἢ ἐνὶ Τροίῃ· δύνασαι δὲ σὺ πάντοσʼ ἀκούειν
ἀνέρι κηδομένῳ, ὡς νῦν ἐμὲ κῆδος ἱκάνει.
ἕλκος μὲν γὰρ ἔχω τόδε καρτερόν, ἀμφὶ δέ μοι χεὶρ
ὀξείῃς ὀδύνῃσιν ἐλήλαται, οὐδέ μοι αἷμα
τερσῆναι δύναται, βαρύθει δέ μοι ὦμος ὑπʼ αὐτοῦ·
ἔγχος δʼ οὐ δύναμαι σχεῖν ἔμπεδον, οὐδὲ μάχεσθαι
ἐλθὼν δυσμενέεσσιν. ἀνὴρ δʼ ὤριστος ὄλωλε
Σαρπηδὼν Διὸς υἱός· ὃ δʼ οὐ οὗ παιδὸς ἀμύνει.
ἀλλὰ σύ πέρ μοι ἄναξ τόδε καρτερὸν ἕλκος ἄκεσσαι,
κοίμησον δʼ ὀδύνας, δὸς δὲ κράτος, ὄφρʼ ἑτάροισι
κεκλόμενος Λυκίοισιν ἐποτρύνω πολεμίζειν,
αὐτός τʼ ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχωμαι.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τοῦ δʼ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων.
αὐτίκα παῦσʼ ὀδύνας ἀπὸ δʼ ἕλκεος ἀργαλέοιο
αἷμα μέλαν τέρσηνε, μένος δέ οἱ ἔμβαλε θυμῷ.
Γλαῦκος δʼ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ γήθησέν τε
ὅττί οἱ ὦκʼ ἤκουσε μέγας θεὸς εὐξαμένοιο.
πρῶτα μὲν ὄτρυνεν Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας
πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι·
αὐτὰρ ἔπειτα μετὰ Τρῶας κίε μακρὰ βιβάσθων
Πουλυδάμαντʼ ἔπι Πανθοΐδην καὶ Ἀγήνορα δῖον,
βῆ δὲ μετʼ Αἰνείαν τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστήν,
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἕκτορ νῦν δὴ πάγχυ λελασμένος εἰς ἐπικούρων,
οἳ σέθεν εἵνεκα τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
θυμὸν ἀποφθινύθουσι· σὺ δʼ οὐκ ἐθέλεις ἐπαμύνειν.
κεῖται Σαρπηδὼν Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων,
ὃς Λυκίην εἴρυτο δίκῃσί τε καὶ σθένεϊ ᾧ·
τὸν δʼ ὑπὸ Πατρόκλῳ δάμασʼ ἔγχεϊ χάλκεος Ἄρης.
ἀλλὰ φίλοι πάρστητε, νεμεσσήθητε δὲ θυμῷ,
μὴ ἀπὸ τεύχεʼ ἕλωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρὸν
Μυρμιδόνες, Δαναῶν κεχολωμένοι ὅσσοι ὄλοντο,
τοὺς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἐπέφνομεν ἐγχείῃσιν.
ὣς ἔφατο, Τρῶας δὲ κατὰ κρῆθεν λάβε πένθος
ἄσχετον, οὐκ ἐπιεικτόν, ἐπεί σφισιν ἕρμα πόληος
ἔσκε καὶ ἀλλοδαπός περ ἐών· πολέες γὰρ ἅμʼ αὐτῷ
λαοὶ ἕποντʼ, ἐν δʼ αὐτὸς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι·
βὰν δʼ ἰθὺς Δαναῶν λελιημένοι· ἦρχε δʼ ἄρά σφιν
Ἕκτωρ χωόμενος Σαρπηδόνος. αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
ὦρσε Μενοιτιάδεω Πατροκλῆος λάσιον κῆρ·
Αἴαντε πρώτω προσέφη μεμαῶτε καὶ αὐτώ·
Αἴαντε νῦν σφῶϊν ἀμύνεσθαι φίλον ἔστω,
οἷοί περ πάρος ἦτε μετʼ ἀνδράσιν ἢ καὶ ἀρείους.
κεῖται ἀνὴρ ὃς πρῶτος ἐσήλατο τεῖχος Ἀχαιῶν
Σαρπηδών· ἀλλʼ εἴ μιν ἀεικισσαίμεθʼ ἑλόντες,
τεύχεά τʼ ὤμοιιν ἀφελοίμεθα, καί τινʼ ἑταίρων
αὐτοῦ ἀμυνομένων δαμασαίμεθα νηλέϊ χαλκῷ.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ ἀλέξασθαι μενέαινον.
οἳ δʼ ἐπεὶ ἀμφοτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Μυρμιδόνες καὶ Ἀχαιοί,
σύμβαλον ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχεσθαι
δεινὸν ἀΰσαντες· μέγα δʼ ἔβραχε τεύχεα φωτῶν.
Ζεὺς δʼ ἐπὶ νύκτʼ ὀλοὴν τάνυσε κρατερῇ ὑσμίνῃ,
ὄφρα φίλῳ περὶ παιδὶ μάχης ὀλοὸς πόνος εἴη.
ὦσαν δὲ πρότεροι Τρῶες ἑλίκωπας Ἀχαιούς·
βλῆτο γὰρ οὔ τι κάκιστος ἀνὴρ μετὰ Μυρμιδόνεσσιν
υἱὸς Ἀγακλῆος μεγαθύμου δῖος Ἐπειγεύς,
ὅς ῥʼ ἐν Βουδείῳ εὖ ναιομένῳ ἤνασσε
τὸ πρίν· ἀτὰρ τότε γʼ ἐσθλὸν ἀνεψιὸν ἐξεναρίξας
ἐς Πηλῆʼ ἱκέτευσε καὶ ἐς Θέτιν ἀργυρόπεζαν·
οἳ δʼ ἅμʼ Ἀχιλλῆϊ ῥηξήνορι πέμπον ἕπεσθαι
Ἴλιον εἰς εὔπωλον, ἵνα Τρώεσσι μάχοιτο.
τόν ῥα τόθʼ ἁπτόμενον νέκυος βάλε φαίδιμος Ἕκτωρ
χερμαδίῳ κεφαλήν· ἣ δʼ ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη
ἐν κόρυθι βριαρῇ· ὃ δʼ ἄρα πρηνὴς ἐπὶ νεκρῷ
κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής.
Πατρόκλῳ δʼ ἄρʼ ἄχος γένετο φθιμένου ἑτάροιο,
ἴθυσεν δὲ διὰ προμάχων ἴρηκι ἐοικὼς
ὠκέϊ, ὅς τʼ ἐφόβησε κολοιούς τε ψῆράς τε·
ὣς ἰθὺς Λυκίων Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε
ἔσσυο καὶ Τρώων, κεχόλωσο δὲ κῆρ ἑτάροιο.
καί ῥʼ ἔβαλε Σθενέλαον Ἰθαιμένεος φίλον υἱὸν
αὐχένα χερμαδίῳ, ῥῆξεν δʼ ἀπὸ τοῖο τένοντας.
χώρησαν δʼ ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ.
ὅσση δʼ αἰγανέης ῥιπὴ ταναοῖο τέτυκται,
ἥν ῥά τʼ ἀνὴρ ἀφέῃ πειρώμενος ἢ ἐν ἀέθλῳ
ἠὲ καὶ ἐν πολέμῳ δηΐων ὕπο θυμοραϊστέων,
τόσσον ἐχώρησαν Τρῶες, ὤσαντο δʼ Ἀχαιοί.
Γλαῦκος δὲ πρῶτος Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων
ἐτράπετʼ, ἔκτεινεν δὲ Βαθυκλῆα μεγάθυμον
Χάλκωνος φίλον υἱόν, ὃς Ἑλλάδι οἰκία ναίων
ὄλβῳ τε πλούτῳ τε μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσι.
τὸν μὲν ἄρα Γλαῦκος στῆθος μέσον οὔτασε δουρὶ
στρεφθεὶς ἐξαπίνης, ὅτε μιν κατέμαρπτε διώκων·
δούπησεν δὲ πεσών· πυκινὸν δʼ ἄχος ἔλλαβʼ Ἀχαιούς,
ὡς ἔπεσʼ ἐσθλὸς ἀνήρ· μέγα δὲ Τρῶες κεχάροντο,
στὰν δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἰόντες ἀολλέες· οὐδʼ ἄρʼ Ἀχαιοὶ
ἀλκῆς ἐξελάθοντο, μένος δʼ ἰθὺς φέρον αὐτῶν.
ἔνθʼ αὖ Μηριόνης Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν
Λαόγονον θρασὺν υἱὸν Ὀνήτορος, ὃς Διὸς ἱρεὺς
Ἰδαίου ἐτέτυκτο, θεὸς δʼ ὣς τίετο δήμῳ.
τὸν βάλʼ ὑπὸ γναθμοῖο καὶ οὔατος· ὦκα δὲ θυμὸς
ᾤχετʼ ἀπὸ μελέων, στυγερὸς δʼ ἄρα μιν σκότος εἷλεν.
Αἰνείας δʼ ἐπὶ Μηριόνῃ δόρυ χάλκεον ἧκεν·
ἔλπετο γὰρ τεύξεσθαι ὑπασπίδια προβιβῶντος.
ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος·
πρόσσω γὰρ κατέκυψε, τὸ δʼ ἐξόπιθεν δόρυ μακρὸν
οὔδει ἐνισκίμφθη, ἐπὶ δʼ οὐρίαχος πελεμίχθη
ἔγχεος· ἔνθα δʼ ἔπειτʼ ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης.
αἰχμὴ δʼ Αἰνείαο κραδαινομένη κατὰ γαίης
ᾤχετʼ, ἐπεί ῥʼ ἅλιον στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ὄρουσεν.
Αἰνείας δʼ ἄρα θυμὸν ἐχώσατο φώνησέν τε·
Μηριόνη τάχα κέν σε καὶ ὀρχηστήν περ ἐόντα
ἔγχος ἐμὸν κατέπαυσε διαμπερές, εἴ σʼ ἔβαλόν περ.
τὸν δʼ αὖ Μηριόνης δουρικλυτὸς ἀντίον ηὔδα·
Αἰνεία χαλεπόν σε καὶ ἴφθιμόν περ ἐόντα
πάντων ἀνθρώπων σβέσσαι μένος, ὅς κέ σευ ἄντα
ἔλθῃ ἀμυνόμενος· θνητὸς δέ νυ καὶ σὺ τέτυξαι.
εἰ καὶ ἐγώ σε βάλοιμι τυχὼν μέσον ὀξέϊ χαλκῷ,
αἶψά κε καὶ κρατερός περ ἐὼν καὶ χερσὶ πεποιθὼς
εὖχος ἐμοὶ δοίης, ψυχὴν δʼ Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.
ὣς φάτο, τὸν δʼ ἐνένιπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός·
Μηριόνη τί σὺ ταῦτα καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις;
ὦ πέπον οὔ τοι Τρῶες ὀνειδείοις ἐπέεσσι
νεκροῦ χωρήσουσι· πάρος τινὰ γαῖα καθέξει.
ἐν γὰρ χερσὶ τέλος πολέμου, ἐπέων δʼ ἐνὶ βουλῇ·
τὼ οὔ τι χρὴ μῦθον ὀφέλλειν, ἀλλὰ μάχεσθαι.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχʼ, ὃ δʼ ἅμʼ ἕσπετο ἰσόθεος φώς.
τῶν δʼ ὥς τε δρυτόμων ἀνδρῶν ὀρυμαγδὸς ὀρώρει
οὔρεος ἐν βήσσῃς, ἕκαθεν δέ τε γίγνετʼ ἀκουή,
ὣς τῶν ὄρνυτο δοῦπος ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης
χαλκοῦ τε ῥινοῦ τε βοῶν τʼ εὐποιητάων,
νυσσομένων ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν.
οὐδʼ ἂν ἔτι φράδμων περ ἀνὴρ Σαρπηδόνα δῖον
ἔγνω, ἐπεὶ βελέεσσι καὶ αἵματι καὶ κονίῃσιν
ἐκ κεφαλῆς εἴλυτο διαμπερὲς ἐς πόδας ἄκρους.
οἳ δʼ αἰεὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, ὡς ὅτε μυῖαι
σταθμῷ ἔνι βρομέωσι περιγλαγέας κατὰ πέλλας
ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τε γλάγος ἄγγεα δεύει·
ὣς ἄρα τοὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, οὐδέ ποτε Ζεὺς
τρέψεν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης ὄσσε φαεινώ,
ἀλλὰ κατʼ αὐτοὺς αἰὲν ὅρα καὶ φράζετο θυμῷ,
πολλὰ μάλʼ ἀμφὶ φόνῳ Πατρόκλου μερμηρίζων,
ἢ ἤδη καὶ κεῖνον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
αὐτοῦ ἐπʼ ἀντιθέῳ Σαρπηδόνι φαίδιμος Ἕκτωρ
χαλκῷ δῃώσῃ, ἀπό τʼ ὤμων τεύχεʼ ἕληται,
ἦ ἔτι καὶ πλεόνεσσιν ὀφέλλειεν πόνον αἰπύν.
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι
ὄφρʼ ἠῢς θεράπων Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
ἐξαῦτις Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστὴν
ὤσαιτο προτὶ ἄστυ, πολέων δʼ ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
Ἕκτορι δὲ πρωτίστῳ ἀνάλκιδα θυμὸν ἐνῆκεν·
ἐς δίφρον δʼ ἀναβὰς φύγαδʼ ἔτραπε, κέκλετο δʼ ἄλλους
Τρῶας φευγέμεναι· γνῶ γὰρ Διὸς ἱρὰ τάλαντα.
ἔνθʼ οὐδʼ ἴφθιμοι Λύκιοι μένον, ἀλλὰ φόβηθεν
πάντες, ἐπεὶ βασιλῆα ἴδον βεβλαμμένον ἦτορ
κείμενον ἐν νεκύων ἀγύρει· πολέες γὰρ ἐπʼ αὐτῷ
κάππεσον, εὖτʼ ἔριδα κρατερὴν ἐτάνυσσε Κρονίων.
οἳ δʼ ἄρʼ ἀπʼ ὤμοιιν Σαρπηδόνος ἔντεʼ ἕλοντο
χάλκεα μαρμαίροντα, τὰ μὲν κοίλας ἐπὶ νῆας
δῶκε φέρειν ἑτάροισι Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός.
καὶ τότʼ Ἀπόλλωνα προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
εἰ δʼ ἄγε νῦν φίλε Φοῖβε, κελαινεφὲς αἷμα κάθηρον
ἐλθὼν ἐκ βελέων Σαρπηδόνα, καί μιν ἔπειτα
πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσον ποταμοῖο ῥοῇσι
χρῖσόν τʼ ἀμβροσίῃ, περὶ δʼ ἄμβροτα εἵματα ἕσσον·
πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι
ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν, οἵ ῥά μιν ὦκα
θήσουσʼ ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ,
ἔνθά ἑ ταρχύσουσι κασίγνητοί τε ἔται τε
τύμβῳ τε στήλῃ τε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἄρα πατρὸς ἀνηκούστησεν Ἀπόλλων.
βῆ δὲ κατʼ Ἰδαίων ὀρέων ἐς φύλοπιν αἰνήν,
αὐτίκα δʼ ἐκ βελέων Σαρπηδόνα δῖον ἀείρας
πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσεν ποταμοῖο ῥοῇσι
χρῖσέν τʼ ἀμβροσίῃ, περὶ δʼ ἄμβροτα εἵματα ἕσσε·
πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι,
ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν, οἵ ῥά μιν ὦκα
κάτθεσαν ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ.
Πάτροκλος δʼ ἵπποισι καὶ Αὐτομέδοντι κελεύσας
Τρῶας καὶ Λυκίους μετεκίαθε, καὶ μέγʼ ἀάσθη
νήπιος· εἰ δὲ ἔπος Πηληϊάδαο φύλαξεν
ἦ τʼ ἂν ὑπέκφυγε κῆρα κακὴν μέλανος θανάτοιο.
ἀλλʼ αἰεί τε Διὸς κρείσσων νόος ἠέ περ ἀνδρῶν·
ὅς τε καὶ ἄλκιμον ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην
ῥηϊδίως, ὅτε δʼ αὐτὸς ἐποτρύνῃσι μάχεσθαι·
ὅς οἱ καὶ τότε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἀνῆκεν.
ἔνθα τίνα πρῶτον τίνα δʼ ὕστατον ἐξενάριξας
Πατρόκλεις, ὅτε δή σε θεοὶ θάνατον δὲ κάλεσσαν;
Ἄδρηστον μὲν πρῶτα καὶ Αὐτόνοον καὶ Ἔχεκλον
καὶ Πέριμον Μεγάδην καὶ Ἐπίστορα καὶ Μελάνιππον,
αὐτὰρ ἔπειτʼ Ἔλασον καὶ Μούλιον ἠδὲ Πυλάρτην·
τοὺς ἕλεν· οἳ δʼ ἄλλοι φύγαδε μνώοντο ἕκαστος.
ἔνθά κεν ὑψίπυλον Τροίην ἕλον υἷες Ἀχαιῶν
Πατρόκλου ὑπὸ χερσί, περὶ πρὸ γὰρ ἔγχεϊ θῦεν,
εἰ μὴ Ἀπόλλων Φοῖβος ἐϋδμήτου ἐπὶ πύργου
ἔστη τῷ ὀλοὰ φρονέων, Τρώεσσι δʼ ἀρήγων.
τρὶς μὲν ἐπʼ ἀγκῶνος βῆ τείχεος ὑψηλοῖο
Πάτροκλος, τρὶς δʼ αὐτὸν ἀπεστυφέλιξεν Ἀπόλλων
χείρεσσʼ ἀθανάτῃσι φαεινὴν ἀσπίδα νύσσων.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
δεινὰ δʼ ὁμοκλήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
χάζεο διογενὲς Πατρόκλεες· οὔ νύ τοι αἶσα
σῷ ὑπὸ δουρὶ πόλιν πέρθαι Τρώων ἀγερώχων,
οὐδʼ ὑπʼ Ἀχιλλῆος, ὅς περ σέο πολλὸν ἀμείνων.
ὣς φάτο, Πάτροκλος δʼ ἀνεχάζετο πολλὸν ὀπίσσω
μῆνιν ἀλευάμενος ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
Ἕκτωρ δʼ ἐν Σκαιῇσι πύλῃς ἔχε μώνυχας ἵππους·
δίζε γὰρ ἠὲ μάχοιτο κατὰ κλόνον αὖτις ἐλάσσας,
ἦ λαοὺς ἐς τεῖχος ὁμοκλήσειεν ἀλῆναι.
ταῦτʼ ἄρα οἱ φρονέοντι παρίστατο Φοῖβος Ἀπόλλων
ἀνέρι εἰσάμενος αἰζηῷ τε κρατερῷ τε
Ἀσίῳ, ὃς μήτρως ἦν Ἕκτορος ἱπποδάμοιο
αὐτοκασίγνητος Ἑκάβης, υἱὸς δὲ Δύμαντος,
ὃς Φρυγίῃ ναίεσκε ῥοῇς ἔπι Σαγγαρίοιο·
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·
Ἕκτορ τίπτε μάχης ἀποπαύεαι; οὐδέ τί σε χρή.
αἴθʼ ὅσον ἥσσων εἰμί, τόσον σέο φέρτερος εἴην·
τώ κε τάχα στυγερῶς πολέμου ἀπερωήσειας.
ἀλλʼ ἄγε Πατρόκλῳ ἔφεπε κρατερώνυχας ἵππους,
αἴ κέν πώς μιν ἕλῃς, δώῃ δέ τοι εὖχος Ἀπόλλων.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν,
Κεβριόνῃ δʼ ἐκέλευσε δαΐφρονι φαίδιμος Ἕκτωρ
ἵππους ἐς πόλεμον πεπληγέμεν. αὐτὰρ Ἀπόλλων
δύσεθʼ ὅμιλον ἰών, ἐν δὲ κλόνον Ἀργείοισιν
ἧκε κακόν, Τρωσὶν δὲ καὶ Ἕκτορι κῦδος ὄπαζεν.
Ἕκτωρ δʼ ἄλλους μὲν Δαναοὺς ἔα οὐδʼ ἐνάριζεν·
αὐτὰρ ὃ Πατρόκλῳ ἔφεπε κρατερώνυχας ἵππους.
Πάτροκλος δʼ ἑτέρωθεν ἀφʼ ἵππων ἆλτο χαμᾶζε
σκαιῇ ἔγχος ἔχων· ἑτέρηφι δὲ λάζετο πέτρον
μάρμαρον ὀκριόεντα τόν οἱ περὶ χεὶρ ἐκάλυψεν,
ἧκε δʼ ἐρεισάμενος, οὐδὲ δὴν χάζετο φωτός,
οὐδʼ ἁλίωσε βέλος, βάλε δʼ Ἕκτορος ἡνιοχῆα
Κεβριόνην νόθον υἱὸν ἀγακλῆος Πριάμοιο
ἵππων ἡνίʼ ἔχοντα μετώπιον ὀξέϊ λᾶϊ.
ἀμφοτέρας δʼ ὀφρῦς σύνελεν λίθος, οὐδέ οἱ ἔσχεν
ὀστέον, ὀφθαλμοὶ δὲ χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν
αὐτοῦ πρόσθε ποδῶν· ὃ δʼ ἄρʼ ἀρνευτῆρι ἐοικὼς
κάππεσʼ ἀπʼ εὐεργέος δίφρου, λίπε δʼ ὀστέα θυμός.
τὸν δʼ ἐπικερτομέων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ·
ὢ πόποι ἦ μάλʼ ἐλαφρὸς ἀνήρ, ὡς ῥεῖα κυβιστᾷ.
εἰ δή που καὶ πόντῳ ἐν ἰχθυόεντι γένοιτο,
πολλοὺς ἂν κορέσειεν ἀνὴρ ὅδε τήθεα διφῶν
νηὸς ἀποθρῴσκων, εἰ καὶ δυσπέμφελος εἴη,
ὡς νῦν ἐν πεδίῳ ἐξ ἵππων ῥεῖα κυβιστᾷ.
ἦ ῥα καὶ ἐν Τρώεσσι κυβιστητῆρες ἔασιν.
ὣς εἰπὼν ἐπὶ Κεβριόνῃ ἥρωϊ βεβήκει
οἶμα λέοντος ἔχων, ὅς τε σταθμοὺς κεραΐζων
ἔβλητο πρὸς στῆθος, ἑή τέ μιν ὤλεσεν ἀλκή·
ὣς ἐπὶ Κεβριόνῃ Πατρόκλεες ἆλσο μεμαώς.
Ἕκτωρ δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἀφʼ ἵππων ἆλτο χαμᾶζε.
τὼ περὶ Κεβριόναο λέονθʼ ὣς δηρινθήτην,
ὥ τʼ ὄρεος κορυφῇσι περὶ κταμένης ἐλάφοιο
ἄμφω πεινάοντε μέγα φρονέοντε μάχεσθον·
ὣς περὶ Κεβριόναο δύω μήστωρες ἀϋτῆς
Πάτροκλός τε Μενοιτιάδης καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ
ἵεντʼ ἀλλήλων ταμέειν χρόα νηλέϊ χαλκῷ.
Ἕκτωρ μὲν κεφαλῆφιν ἐπεὶ λάβεν οὐχὶ μεθίει·
Πάτροκλος δʼ ἑτέρωθεν ἔχεν ποδός· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
Τρῶες καὶ Δαναοὶ σύναγον κρατερὴν ὑσμίνην.
ὡς δʼ Εὖρός τε Νότος τʼ ἐριδαίνετον ἀλλήλοιιν
οὔρεος ἐν βήσσῃς βαθέην πελεμιζέμεν ὕλην
φηγόν τε μελίην τε τανύφλοιόν τε κράνειαν,
αἵ τε πρὸς ἀλλήλας ἔβαλον τανυήκεας ὄζους
ἠχῇ θεσπεσίῃ, πάταγος δέ τε ἀγνυμενάων,
ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπʼ ἀλλήλοισι θορόντες
δῄουν, οὐδʼ ἕτεροι μνώοντʼ ὀλοοῖο φόβοιο.
πολλὰ δὲ Κεβριόνην ἀμφʼ ὀξέα δοῦρα πεπήγει
ἰοί τε πτερόεντες ἀπὸ νευρῆφι θορόντες,
πολλὰ δὲ χερμάδια μεγάλʼ ἀσπίδας ἐστυφέλιξαν
μαρναμένων ἀμφʼ αὐτόν· ὃ δʼ ἐν στροφάλιγγι κονίης
κεῖτο μέγας μεγαλωστί, λελασμένος ἱπποσυνάων.
ὄφρα μὲν Ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκει,
τόφρα μάλʼ ἀμφοτέρων βέλεʼ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός·
ἦμος δʼ Ἠέλιος μετενίσετο βουλυτὸν δέ,
καὶ τότε δή ῥʼ ὑπὲρ αἶσαν Ἀχαιοὶ φέρτεροι ἦσαν.
ἐκ μὲν Κεβριόνην βελέων ἥρωα ἔρυσσαν
Τρώων ἐξ ἐνοπῆς, καὶ ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἕλοντο,
Πάτροκλος δὲ Τρωσὶ κακὰ φρονέων ἐνόρουσε.
τρὶς μὲν ἔπειτʼ ἐπόρουσε θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
σμερδαλέα ἰάχων, τρὶς δʼ ἐννέα φῶτας ἔπεφνεν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
ἔνθʼ ἄρα τοι Πάτροκλε φάνη βιότοιο τελευτή·
ἤντετο γάρ τοι Φοῖβος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
δεινός· ὃ μὲν τὸν ἰόντα κατὰ κλόνον οὐκ ἐνόησεν,
ἠέρι γὰρ πολλῇ κεκαλυμμένος ἀντεβόλησε·
στῆ δʼ ὄπιθεν, πλῆξεν δὲ μετάφρενον εὐρέε τʼ ὤμω
χειρὶ καταπρηνεῖ, στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε.
τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν κρατὸς κυνέην βάλε Φοῖβος Ἀπόλλων·
ἣ δὲ κυλινδομένη καναχὴν ἔχε ποσσὶν ὑφʼ ἵππων
αὐλῶπις τρυφάλεια, μιάνθησαν δὲ ἔθειραι
αἵματι καὶ κονίῃσι· πάρος γε μὲν οὐ θέμις ἦεν
ἱππόκομον πήληκα μιαίνεσθαι κονίῃσιν,
ἀλλʼ ἀνδρὸς θείοιο κάρη χαρίεν τε μέτωπον
ῥύετʼ Ἀχιλλῆος· τότε δὲ Ζεὺς Ἕκτορι δῶκεν
ᾗ κεφαλῇ φορέειν, σχεδόθεν δέ οἱ ἦεν ὄλεθρος.
πᾶν δέ οἱ ἐν χείρεσσιν ἄγη δολιχόσκιον ἔγχος
βριθὺ μέγα στιβαρὸν κεκορυθμένον· αὐτὰρ ἀπʼ ὤμων
ἀσπὶς σὺν τελαμῶνι χαμαὶ πέσε τερμιόεσσα.
λῦσε δέ οἱ θώρηκα ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων.
τὸν δʼ ἄτη φρένας εἷλε, λύθεν δʼ ὑπὸ φαίδιμα γυῖα,
στῆ δὲ ταφών· ὄπιθεν δὲ μετάφρενον ὀξέϊ δουρὶ
ὤμων μεσσηγὺς σχεδόθεν βάλε Δάρδανος ἀνὴρ
Πανθοΐδης Εὔφορβος, ὃς ἡλικίην ἐκέκαστο
ἔγχεΐ θʼ ἱπποσύνῃ τε πόδεσσί τε καρπαλίμοισι·
καὶ γὰρ δὴ τότε φῶτας ἐείκοσι βῆσεν ἀφʼ ἵππων
πρῶτʼ ἐλθὼν σὺν ὄχεσφι διδασκόμενος πολέμοιο·
ὅς τοι πρῶτος ἐφῆκε βέλος Πατρόκλεες ἱππεῦ
οὐδὲ δάμασσʼ· ὃ μὲν αὖτις ἀνέδραμε, μίκτο δʼ ὁμίλῳ,
ἐκ χροὸς ἁρπάξας δόρυ μείλινον, οὐδʼ ὑπέμεινε
Πάτροκλον γυμνόν περ ἐόντʼ ἐν δηϊοτῆτι.
Πάτροκλος δὲ θεοῦ πληγῇ καὶ δουρὶ δαμασθεὶς
ἂψ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων.
Ἕκτωρ δʼ ὡς εἶδεν Πατροκλῆα μεγάθυμον
ἂψ ἀναχαζόμενον βεβλημένον ὀξέϊ χαλκῷ,
ἀγχίμολόν ῥά οἱ ἦλθε κατὰ στίχας, οὖτα δὲ δουρὶ
νείατον ἐς κενεῶνα, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε·
δούπησεν δὲ πεσών, μέγα δʼ ἤκαχε λαὸν Ἀχαιῶν·
ὡς δʼ ὅτε σῦν ἀκάμαντα λέων ἐβιήσατο χάρμῃ,
ὥ τʼ ὄρεος κορυφῇσι μέγα φρονέοντε μάχεσθον
πίδακος ἀμφʼ ὀλίγης· ἐθέλουσι δὲ πιέμεν ἄμφω·
πολλὰ δέ τʼ ἀσθμαίνοντα λέων ἐδάμασσε βίηφιν·
ὣς πολέας πεφνόντα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
Ἕκτωρ Πριαμίδης σχεδὸν ἔγχεϊ θυμὸν ἀπηύρα,
καί οἱ ἐπευχόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Πάτροκλʼ ἦ που ἔφησθα πόλιν κεραϊξέμεν ἁμήν,
Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας
ἄξειν ἐν νήεσσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
νήπιε· τάων δὲ πρόσθʼ Ἕκτορος ὠκέες ἵπποι
ποσσὶν ὀρωρέχαται πολεμίζειν· ἔγχεϊ δʼ αὐτὸς
Τρωσὶ φιλοπτολέμοισι μεταπρέπω, ὅ σφιν ἀμύνω
ἦμαρ ἀναγκαῖον· σὲ δέ τʼ ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.
ἆ δείλʼ, οὐδέ τοι ἐσθλὸς ἐὼν χραίσμησεν Ἀχιλλεύς,
ὅς πού τοι μάλα πολλὰ μένων ἐπετέλλετʼ ἰόντι·
μή μοι πρὶν ἰέναι Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε
νῆας ἔπι γλαφυρὰς πρὶν Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
αἱματόεντα χιτῶνα περὶ στήθεσσι δαΐξαι.
ὥς πού σε προσέφη, σοὶ δὲ φρένας ἄφρονι πεῖθε.
τὸν δʼ ὀλιγοδρανέων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ·
ἤδη νῦν Ἕκτορ μεγάλʼ εὔχεο· σοὶ γὰρ ἔδωκε
νίκην Ζεὺς Κρονίδης καὶ Ἀπόλλων, οἵ με δάμασσαν
ῥηιδίως· αὐτοὶ γὰρ ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἕλοντο.
τοιοῦτοι δʼ εἴ πέρ μοι ἐείκοσιν ἀντεβόλησαν,
πάντές κʼ αὐτόθʼ ὄλοντο ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ δαμέντες.
ἀλλά με μοῖρʼ ὀλοὴ καὶ Λητοῦς ἔκτανεν υἱός,
ἀνδρῶν δʼ Εὔφορβος· σὺ δέ με τρίτος ἐξεναρίζεις.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
οὔ θην οὐδʼ αὐτὸς δηρὸν βέῃ, ἀλλά τοι ἤδη
ἄγχι παρέστηκεν θάνατος καὶ μοῖρα κραταιὴ
χερσὶ δαμέντʼ Ἀχιλῆος ἀμύμονος Αἰακίδαο.
ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψε·
ψυχὴ δʼ ἐκ ῥεθέων πταμένη Ἄϊδος δὲ βεβήκει
ὃν πότμον γοόωσα λιποῦσʼ ἀνδροτῆτα καὶ ἥβην.
τὸν καὶ τεθνηῶτα προσηύδα φαίδιμος Ἕκτωρ·
Πατρόκλεις τί νύ μοι μαντεύεαι αἰπὺν ὄλεθρον;
τίς δʼ οἶδʼ εἴ κʼ Ἀχιλεὺς Θέτιδος πάϊς ἠϋκόμοιο
φθήῃ ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσαι;
ὣς ἄρα φωνήσας δόρυ χάλκεον ἐξ ὠτειλῆς
εἴρυσε λὰξ προσβάς, τὸν δʼ ὕπτιον ὦσʼ ἀπὸ δουρός.
αὐτίκα δὲ ξὺν δουρὶ μετʼ Αὐτομέδοντα βεβήκει
ἀντίθεον θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο·
ἵετο γὰρ βαλέειν· τὸν δʼ ἔκφερον ὠκέες ἵπποι
ἄμβροτοι, οὓς Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα.

### Book 17

οὐδʼ ἔλαθʼ Ἀτρέος υἱὸν ἀρηΐφιλον Μενέλαον
Πάτροκλος Τρώεσσι δαμεὶς ἐν δηϊοτῆτι.
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ,
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αὐτῷ βαῖνʼ ὥς τις περὶ πόρτακι μήτηρ
πρωτοτόκος κινυρὴ οὐ πρὶν εἰδυῖα τόκοιο·
ὣς περὶ Πατρόκλῳ βαῖνε ξανθὸς Μενέλαος.
πρόσθε δέ οἱ δόρυ τʼ ἔσχε καὶ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην,
τὸν κτάμεναι μεμαὼς ὅς τις τοῦ γʼ ἀντίος ἔλθοι.
οὐδʼ ἄρα Πάνθου υἱὸς ἐϋμμελίης ἀμέλησε
Πατρόκλοιο πεσόντος ἀμύμονος· ἄγχι δʼ ἄρʼ αὐτοῦ
ἔστη, καὶ προσέειπεν ἀρηΐφιλον Μενέλαον·
Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφὲς ὄρχαμε λαῶν
χάζεο, λεῖπε δὲ νεκρόν, ἔα δʼ ἔναρα βροτόεντα·
οὐ γάρ τις πρότερος Τρώων κλειτῶν τʼ ἐπικούρων
Πάτροκλον βάλε δουρὶ κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην·
τώ με ἔα κλέος ἐσθλὸν ἐνὶ Τρώεσσιν ἀρέσθαι,
μή σε βάλω, ἀπὸ δὲ μελιηδέα θυμὸν ἕλωμαι.
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
Ζεῦ πάτερ οὐ μὲν καλὸν ὑπέρβιον εὐχετάασθαι.
οὔτʼ οὖν παρδάλιος τόσσον μένος οὔτε λέοντος
οὔτε συὸς κάπρου ὀλοόφρονος, οὗ τε μέγιστος
θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι περὶ σθένεϊ βλεμεαίνει,
ὅσσον Πάνθου υἷες ἐϋμμελίαι φρονέουσιν.
οὐδὲ μὲν οὐδὲ βίη Ὑπερήνορος ἱπποδάμοιο
ἧς ἥβης ἀπόνηθʼ, ὅτε μʼ ὤνατο καί μʼ ὑπέμεινε
καί μʼ ἔφατʼ ἐν Δαναοῖσιν ἐλέγχιστον πολεμιστὴν
ἔμμεναι· οὐδέ ἕ φημι πόδεσσί γε οἷσι κιόντα
εὐφρῆναι ἄλοχόν τε φίλην κεδνούς τε τοκῆας.
ὥς θην καὶ σὸν ἐγὼ λύσω μένος εἴ κέ μευ ἄντα
στήῃς· ἀλλά σʼ ἔγωγʼ ἀναχωρήσαντα κελεύω
ἐς πληθὺν ἰέναι, μηδʼ ἀντίος ἵστασʼ ἐμεῖο
πρίν τι κακὸν παθέειν· ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὐ πεῖθεν· ἀμειβόμενος δὲ προσηύδα·
νῦν μὲν δὴ Μενέλαε διοτρεφὲς ἦ μάλα τείσεις
γνωτὸν ἐμὸν τὸν ἔπεφνες, ἐπευχόμενος δʼ ἀγορεύεις,
χήρωσας δὲ γυναῖκα μυχῷ θαλάμοιο νέοιο,
ἀρητὸν δὲ τοκεῦσι γόον καὶ πένθος ἔθηκας.
ἦ κέ σφιν δειλοῖσι γόου κατάπαυμα γενοίμην
εἴ κεν ἐγὼ κεφαλήν τε τεὴν καὶ τεύχεʼ ἐνείκας
Πάνθῳ ἐν χείρεσσι βάλω καὶ Φρόντιδι δίῃ.
ἀλλʼ οὐ μὰν ἔτι δηρὸν ἀπείρητος πόνος ἔσται
οὐδʼ ἔτʼ ἀδήριτος ἤτʼ ἀλκῆς ἤτε φόβοιο.
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην·
οὐδʼ ἔρρηξεν χαλκός, ἀνεγνάμφθη δέ οἱ αἰχμὴ
ἀσπίδʼ ἐνὶ κρατερῇ· ὃ δὲ δεύτερος ὄρνυτο χαλκῷ
Ἀτρεΐδης Μενέλαος ἐπευξάμενος Διὶ πατρί·
ἂψ δʼ ἀναχαζομένοιο κατὰ στομάχοιο θέμεθλα
νύξʼ, ἐπὶ δʼ αὐτὸς ἔρεισε βαρείῃ χειρὶ πιθήσας·
ἀντικρὺ δʼ ἁπαλοῖο διʼ αὐχένος ἤλυθʼ ἀκωκή,
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
αἵματί οἱ δεύοντο κόμαι Χαρίτεσσιν ὁμοῖαι
πλοχμοί θʼ, οἳ χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἐσφήκωντο.
οἷον δὲ τρέφει ἔρνος ἀνὴρ ἐριθηλὲς ἐλαίης
χώρῳ ἐν οἰοπόλῳ, ὅθʼ ἅλις ἀναβέβροχεν ὕδωρ,
καλὸν τηλεθάον· τὸ δέ τε πνοιαὶ δονέουσι
παντοίων ἀνέμων, καί τε βρύει ἄνθεϊ λευκῷ·
ἐλθὼν δʼ ἐξαπίνης ἄνεμος σὺν λαίλαπι πολλῇ
βόθρου τʼ ἐξέστρεψε καὶ ἐξετάνυσσʼ ἐπὶ γαίῃ·
τοῖον Πάνθου υἱὸν ἐϋμμελίην Εὔφορβον
Ἀτρεΐδης Μενέλαος ἐπεὶ κτάνε τεύχεʼ ἐσύλα.
ὡς δʼ ὅτε τίς τε λέων ὀρεσίτροφος ἀλκὶ πεποιθὼς
βοσκομένης ἀγέλης βοῦν ἁρπάσῃ ἥ τις ἀρίστη·
τῆς δʼ ἐξ αὐχένʼ ἔαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσι
πρῶτον, ἔπειτα δέ θʼ αἷμα καὶ ἔγκατα πάντα λαφύσσει
δῃῶν· ἀμφὶ δὲ τόν γε κύνες τʼ ἄνδρές τε νομῆες
πολλὰ μάλʼ ἰύζουσιν ἀπόπροθεν οὐδʼ ἐθέλουσιν
ἀντίον ἐλθέμεναι· μάλα γὰρ χλωρὸν δέος αἱρεῖ·
ὣς τῶν οὔ τινι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐτόλμα
ἀντίον ἐλθέμεναι Μενελάου κυδαλίμοιο.
ἔνθά κε ῥεῖα φέροι κλυτὰ τεύχεα Πανθοΐδαο
Ἀτρεΐδης, εἰ μή οἱ ἀγάσσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
ὅς ῥά οἱ Ἕκτορʼ ἐπῶρσε θοῷ ἀτάλαντον Ἄρηϊ
ἀνέρι εἰσάμενος Κικόνων ἡγήτορι Μέντῃ·
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἕκτορ νῦν σὺ μὲν ὧδε θέεις ἀκίχητα διώκων
ἵππους Αἰακίδαο δαΐφρονος· οἳ δʼ ἀλεγεινοὶ
ἀνδράσι γε θνητοῖσι δαμήμεναι ἠδʼ ὀχέεσθαι
ἄλλῳ γʼ ἢ Ἀχιλῆϊ, τὸν ἀθανάτη τέκε μήτηρ.
τόφρα δέ τοι Μενέλαος ἀρήϊος Ἀτρέος υἱὸς
Πατρόκλῳ περιβὰς Τρώων τὸν ἄριστον ἔπεφνε
Πανθοΐδην Εὔφορβον, ἔπαυσε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν,
Ἕκτορα δʼ αἰνὸν ἄχος πύκασε φρένας ἀμφὶ μελαίνας·
πάπτηνεν δʼ ἄρʼ ἔπειτα κατὰ στίχας, αὐτίκα δʼ ἔγνω
τὸν μὲν ἀπαινύμενον κλυτὰ τεύχεα, τὸν δʼ ἐπὶ γαίῃ
κείμενον· ἔρρει δʼ αἷμα κατʼ οὐταμένην ὠτειλήν.
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
ὀξέα κεκλήγων φλογὶ εἴκελος Ἡφαίστοιο
ἀσβέστῳ· οὐδʼ υἱὸν λάθεν Ἀτρέος ὀξὺ βοήσας·
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὤ μοι ἐγὼν εἰ μέν κε λίπω κάτα τεύχεα καλὰ
Πάτροκλόν θʼ, ὃς κεῖται ἐμῆς ἕνεκʼ ἐνθάδε τιμῆς,
μή τίς μοι Δαναῶν νεμεσήσεται ὅς κεν ἴδηται.
εἰ δέ κεν Ἕκτορι μοῦνος ἐὼν καὶ Τρωσὶ μάχωμαι
αἰδεσθείς, μή πώς με περιστήωσʼ ἕνα πολλοί·
Τρῶας δʼ ἐνθάδε πάντας ἄγει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
ὁππότʼ ἀνὴρ ἐθέλῃ πρὸς δαίμονα φωτὶ μάχεσθαι
ὅν κε θεὸς τιμᾷ, τάχα οἱ μέγα πῆμα κυλίσθη.
τώ μʼ οὔ τις Δαναῶν νεμεσήσεται ὅς κεν ἴδηται
Ἕκτορι χωρήσαντʼ, ἐπεὶ ἐκ θεόφιν πολεμίζει.
εἰ δέ που Αἴαντός γε βοὴν ἀγαθοῖο πυθοίμην,
ἄμφω κʼ αὖτις ἰόντες ἐπιμνησαίμεθα χάρμης
καὶ πρὸς δαίμονά περ, εἴ πως ἐρυσαίμεθα νεκρὸν
Πηλεΐδῃ Ἀχιλῆϊ· κακῶν δέ κε φέρτατον εἴη.
εἷος ὁ ταῦθʼ ὅρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
τόφρα δʼ ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον· ἦρχε δʼ ἄρʼ Ἕκτωρ.
αὐτὰρ ὅ γʼ ἐξοπίσω ἀνεχάζετο, λεῖπε δὲ νεκρὸν
ἐντροπαλιζόμενος ὥς τε λὶς ἠϋγένειος,
ὅν ῥα κύνες τε καὶ ἄνδρες ἀπὸ σταθμοῖο δίωνται
ἔγχεσι καὶ φωνῇ· τοῦ δʼ ἐν φρεσὶν ἄλκιμον ἦτορ
παχνοῦται, ἀέκων δέ τʼ ἔβη ἀπὸ μεσσαύλοιο·
ὣς ἀπὸ Πατρόκλοιο κίε ξανθὸς Μενέλαος.
στῆ δὲ μεταστρεφθεὶς ἐπεὶ ἵκετο ἔθνος ἑταίρων
παπταίνων Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱόν.
τὸν δὲ μάλʼ αἶψʼ ἐνόησε μάχης ἐπʼ ἀριστερὰ πάσης
θαρσύνονθʼ ἑτάρους καὶ ἐποτρύνοντα μάχεσθαι·
θεσπέσιον γάρ σφιν φόβον ἔμβαλε Φοῖβος Ἀπόλλων·
βῆ δὲ θέειν, εἶθαρ δὲ παριστάμενος ἔπος ηὔδα.
Αἶαν δεῦρο πέπον, περὶ Πατρόκλοιο θανόντος
σπεύσομεν, αἴ κε νέκυν περ Ἀχιλλῆϊ προφέρωμεν
γυμνόν· ἀτὰρ τά γε τεύχεʼ ἔχει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
ὣς ἔφατʼ, Αἴαντι δὲ δαΐφρονι θυμὸν ὄρινε·
βῆ δὲ διὰ προμάχων, ἅμα δὲ ξανθὸς Μενέλαος.
Ἕκτωρ μὲν Πάτροκλον ἐπεὶ κλυτὰ τεύχεʼ ἀπηύρα,
ἕλχʼ ἵνʼ ἀπʼ ὤμοιιν κεφαλὴν τάμοι ὀξέϊ χαλκῷ,
τὸν δὲ νέκυν Τρῳῇσιν ἐρυσσάμενος κυσὶ δοίη.
Αἴας δʼ ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠΰτε πύργον·
Ἕκτωρ δʼ ἂψ ἐς ὅμιλον ἰὼν ἀνεχάζεθʼ ἑταίρων,
ἐς δίφρον δʼ ἀνόρουσε· δίδου δʼ ὅ γε τεύχεα καλὰ
Τρωσὶ φέρειν προτὶ ἄστυ, μέγα κλέος ἔμμεναι αὐτῷ.
Αἴας δʼ ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ σάκος εὐρὺ καλύψας
ἑστήκει ὥς τίς τε λέων περὶ οἷσι τέκεσσιν,
ᾧ ῥά τε νήπιʼ ἄγοντι συναντήσωνται ἐν ὕλῃ
ἄνδρες ἐπακτῆρες· ὃ δέ τε σθένεϊ βλεμεαίνει,
πᾶν δέ τʼ ἐπισκύνιον κάτω ἕλκεται ὄσσε καλύπτων·
ὣς Αἴας περὶ Πατρόκλῳ ἥρωϊ βεβήκει.
Ἀτρεΐδης δʼ ἑτέρωθεν ἀρηΐφιλος Μενέλαος
ἑστήκει, μέγα πένθος ἐνὶ στήθεσσιν ἀέξων.
Γλαῦκος δʼ Ἱππολόχοιο πάϊς Λυκίων ἀγὸς ἀνδρῶν
Ἕκτορʼ ὑπόδρα ἰδὼν χαλεπῷ ἠνίπαπε μύθῳ·
Ἕκτορ εἶδος ἄριστε μάχης ἄρα πολλὸν ἐδεύεο.
ἦ σʼ αὔτως κλέος ἐσθλὸν ἔχει φύξηλιν ἐόντα.
φράζεο νῦν ὅππως κε πόλιν καὶ ἄστυ σαώσῃς
οἶος σὺν λαοῖς τοὶ Ἰλίῳ ἐγγεγάασιν·
οὐ γάρ τις Λυκίων γε μαχησόμενος Δαναοῖσιν
εἶσι περὶ πτόλιος, ἐπεὶ οὐκ ἄρα τις χάρις ἦεν
μάρνασθαι δηΐοισιν ἐπʼ ἀνδράσι νωλεμὲς αἰεί.
πῶς κε σὺ χείρονα φῶτα σαώσειας μεθʼ ὅμιλον
σχέτλιʼ, ἐπεὶ Σαρπηδόνʼ ἅμα ξεῖνον καὶ ἑταῖρον
κάλλιπες Ἀργείοισιν ἕλωρ καὶ κύρμα γενέσθαι,
ὅς τοι πόλλʼ ὄφελος γένετο πτόλεΐ τε καὶ αὐτῷ
ζωὸς ἐών· νῦν δʼ οὔ οἱ ἀλαλκέμεναι κύνας ἔτλης.
τὼ νῦν εἴ τις ἐμοὶ Λυκίων ἐπιπείσεται ἀνδρῶν
οἴκαδʼ ἴμεν, Τροίῃ δὲ πεφήσεται αἰπὺς ὄλεθρος.
εἰ γὰρ νῦν Τρώεσσι μένος πολυθαρσὲς ἐνείη
ἄτρομον, οἷόν τʼ ἄνδρας ἐσέρχεται οἳ περὶ πάτρης
ἀνδράσι δυσμενέεσσι πόνον καὶ δῆριν ἔθεντο,
αἶψά κε Πάτροκλον ἐρυσαίμεθα Ἴλιον εἴσω.
εἰ δʼ οὗτος προτὶ ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος
ἔλθοι τεθνηὼς καί μιν ἐρυσαίμεθα χάρμης,
αἶψά κεν Ἀργεῖοι Σαρπηδόνος ἔντεα καλὰ
λύσειαν, καί κʼ αὐτὸν ἀγοίμεθα Ἴλιον εἴσω·
τοίου γὰρ θεράπων πέφατʼ ἀνέρος, ὃς μέγʼ ἄριστος
Ἀργείων παρὰ νηυσὶ καὶ ἀγχέμαχοι θεράποντες.
ἀλλὰ σύ γʼ Αἴαντος μεγαλήτορος οὐκ ἐτάλασσας
στήμεναι ἄντα κατʼ ὄσσε ἰδὼν δηΐων ἐν ἀϋτῇ,
οὐδʼ ἰθὺς μαχέσασθαι, ἐπεὶ σέο φέρτερός ἐστι.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Γλαῦκε τί ἢ δὲ σὺ τοῖος ἐὼν ὑπέροπλον ἔειπες;
ὢ πόποι ἦ τʼ ἐφάμην σὲ περὶ φρένας ἔμμεναι ἄλλων
τῶν ὅσσοι Λυκίην ἐριβώλακα ναιετάουσι·
νῦν δέ σευ ὠνοσάμην πάγχυ φρένας οἷον ἔειπες,
ὅς τέ με φῂς Αἴαντα πελώριον οὐχ ὑπομεῖναι.
οὔ τοι ἐγὼν ἔρριγα μάχην οὐδὲ κτύπον ἵππων·
ἀλλʼ αἰεί τε Διὸς κρείσσων νόος αἰγιόχοιο,
ὅς τε καὶ ἄλκιμον ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην
ῥηϊδίως, ὁτὲ δʼ αὐτὸς ἐποτρύνει μαχέσασθαι.
ἀλλʼ ἄγε δεῦρο πέπον, παρʼ ἔμʼ ἵστασο καὶ ἴδε ἔργον,
ἠὲ πανημέριος κακὸς ἔσσομαι, ὡς ἀγορεύεις,
ἦ τινα καὶ Δαναῶν ἀλκῆς μάλα περ μεμαῶτα
σχήσω ἀμυνέμεναι περὶ Πατρόκλοιο θανόντος.
ὣς εἰπὼν Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταί,
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς,
ὄφρʼ ἂν ἐγὼν Ἀχιλῆος ἀμύμονος ἔντεα δύω
καλά, τὰ Πατρόκλοιο βίην ἐνάριξα κατακτάς.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κορυθαίολος Ἕκτωρ
δηΐου ἐκ πολέμοιο· θέων δʼ ἐκίχανεν ἑταίρους
ὦκα μάλʼ οὔ πω τῆλε ποσὶ κραιπνοῖσι μετασπών,
οἳ προτὶ ἄστυ φέρον κλυτὰ τεύχεα Πηλεΐωνος.
στὰς δʼ ἀπάνευθε μάχης πολυδακρύου ἔντεʼ ἄμειβεν·
ἤτοι ὃ μὲν τὰ ἃ δῶκε φέρειν προτὶ Ἴλιον ἱρὴν
Τρωσὶ φιλοπτολέμοισιν, ὃ δʼ ἄμβροτα τεύχεα δῦνε
Πηλεΐδεω Ἀχιλῆος ἅ οἱ θεοὶ Οὐρανίωνες
πατρὶ φίλῳ ἔπορον· ὃ δʼ ἄρα ᾧ παιδὶ ὄπασσε
γηράς· ἀλλʼ οὐχ υἱὸς ἐν ἔντεσι πατρὸς ἐγήρα.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἀπάνευθεν ἴδεν νεφεληγερέτα Ζεὺς
τεύχεσι Πηλεΐδαο κορυσσόμενον θείοιο,
κινήσας ῥα κάρη προτὶ ὃν μυθήσατο θυμόν·
ἆ δείλʼ οὐδέ τί τοι θάνατος καταθύμιός ἐστιν
ὃς δή τοι σχεδὸν εἶσι· σὺ δʼ ἄμβροτα τεύχεα δύνεις
ἀνδρὸς ἀριστῆος, τόν τε τρομέουσι καὶ ἄλλοι·
τοῦ δὴ ἑταῖρον ἔπεφνες ἐνηέα τε κρατερόν τε,
τεύχεα δʼ οὐ κατὰ κόσμον ἀπὸ κρατός τε καὶ ὤμων
εἵλευ· ἀτάρ τοι νῦν γε μέγα κράτος ἐγγυαλίξω,
τῶν ποινὴν ὅ τοι οὔ τι μάχης ἐκνοστήσαντι
δέξεται Ἀνδρομάχη κλυτὰ τεύχεα Πηλεΐωνος.
ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων.
Ἕκτορι δʼ ἥρμοσε τεύχεʼ ἐπὶ χροΐ, δῦ δέ μιν Ἄρης
δεινὸς ἐνυάλιος, πλῆσθεν δʼ ἄρα οἱ μέλεʼ ἐντὸς
ἀλκῆς καὶ σθένεος· μετὰ δὲ κλειτοὺς ἐπικούρους
βῆ ῥα μέγα ἰάχων· ἰνδάλλετο δέ σφισι πᾶσι
τεύχεσι λαμπόμενος μεγαθύμου Πηλεΐωνος.
ὄτρυνεν δὲ ἕκαστον ἐποιχόμενος ἐπέεσσι
Μέσθλην τε Γλαῦκόν τε Μέδοντά τε Θερσίλοχόν τε
Ἀστεροπαῖόν τε Δεισήνορά θʼ Ἱππόθοόν τε
Φόρκυν τε Χρομίον τε καὶ Ἔννομον οἰωνιστήν·
τοὺς ὅ γʼ ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
κέκλυτε μυρία φῦλα περικτιόνων ἐπικούρων·
οὐ γὰρ ἐγὼ πληθὺν διζήμενος οὐδὲ χατίζων
ἐνθάδʼ ἀφʼ ὑμετέρων πολίων ἤγειρα ἕκαστον,
ἀλλʼ ἵνα μοι Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα
προφρονέως ῥύοισθε φιλοπτολέμων ὑπʼ Ἀχαιῶν.
τὰ φρονέων δώροισι κατατρύχω καὶ ἐδωδῇ
λαούς, ὑμέτερον δὲ ἑκάστου θυμὸν ἀέξω.
τώ τις νῦν ἰθὺς τετραμμένος ἢ ἀπολέσθω
ἠὲ σαωθήτω· ἣ γὰρ πολέμου ὀαριστύς.
ὃς δέ κε Πάτροκλον καὶ τεθνηῶτά περ ἔμπης
Τρῶας ἐς ἱπποδάμους ἐρύσῃ, εἴξῃ δέ οἱ Αἴας,
ἥμισυ τῷ ἐνάρων ἀποδάσσομαι, ἥμισυ δʼ αὐτὸς
ἕξω ἐγώ· τὸ δέ οἱ κλέος ἔσσεται ὅσσον ἐμοί περ.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἰθὺς Δαναῶν βρίσαντες ἔβησαν
δούρατʼ ἀνασχόμενοι· μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς
νεκρὸν ὑπʼ Αἴαντος ἐρύειν Τελαμωνιάδαο
νήπιοι· ἦ τε πολέσσιν ἐπʼ αὐτῷ θυμὸν ἀπηύρα.
καὶ τότʼ ἄρʼ Αἴας εἶπε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον·
ὦ πέπον ὦ Μενέλαε διοτρεφὲς οὐκέτι νῶϊ
ἔλπομαι αὐτώ περ νοστησέμεν ἐκ πολέμοιο.
οὔ τι τόσον νέκυος περιδείδια Πατρόκλοιο,
ὅς κε τάχα Τρώων κορέει κύνας ἠδʼ οἰωνούς,
ὅσσον ἐμῇ κεφαλῇ περιδείδια μή τι πάθῃσι,
καὶ σῇ, ἐπεὶ πολέμοιο νέφος περὶ πάντα καλύπτει
Ἕκτωρ, ἡμῖν δʼ αὖτʼ ἀναφαίνεται αἰπὺς ὄλεθρος.
ἀλλʼ ἄγʼ ἀριστῆας Δαναῶν κάλει, ἤν τις ἀκούσῃ.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
οἵ τε παρʼ Ἀτρεΐδῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
δήμια πίνουσιν καὶ σημαίνουσιν ἕκαστος
λαοῖς· ἐκ δὲ Διὸς τιμὴ καὶ κῦδος ὀπηδεῖ.
ἀργαλέον δέ μοί ἐστι διασκοπιᾶσθαι ἕκαστον
ἡγεμόνων· τόσση γὰρ ἔρις πολέμοιο δέδηεν·
ἀλλά τις αὐτὸς ἴτω, νεμεσιζέσθω δʼ ἐνὶ θυμῷ
Πάτροκλον Τρῳῇσι κυσὶν μέλπηθρα γενέσθαι.
ὣς ἔφατʼ, ὀξὺ δʼ ἄκουσεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας·
πρῶτος δʼ ἀντίος ἦλθε θέων ἀνὰ δηϊοτῆτα,
τὸν δὲ μετʼ Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος
Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ.
τῶν δʼ ἄλλων τίς κεν ᾗσι φρεσὶν οὐνόματʼ εἴποι,
ὅσσοι δὴ μετόπισθε μάχην ἤγειραν Ἀχαιῶν;
Τρῶες δὲ προὔτυψαν ἀολλέες· ἦρχε δʼ ἄρʼ Ἕκτωρ.
ὡς δʼ ὅτʼ ἐπὶ προχοῇσι διιπετέος ποταμοῖο
βέβρυχεν μέγα κῦμα ποτὶ ῥόον, ἀμφὶ δέ τʼ ἄκραι
ἠϊόνες βοόωσιν ἐρευγομένης ἁλὸς ἔξω,
τόσσῃ ἄρα Τρῶες ἰαχῇ ἴσαν. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
ἕστασαν ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ ἕνα θυμὸν ἔχοντες
φραχθέντες σάκεσιν χαλκήρεσιν· ἀμφὶ δʼ ἄρά σφι
λαμπρῇσιν κορύθεσσι Κρονίων ἠέρα πολλὴν
χεῦʼ, ἐπεὶ οὐδὲ Μενοιτιάδην ἔχθαιρε πάρος γε,
ὄφρα ζωὸς ἐὼν θεράπων ἦν Αἰακίδαο·
μίσησεν δʼ ἄρα μιν δηΐων κυσὶ κύρμα γενέσθαι
Τρῳῇσιν· τὼ καί οἱ ἀμυνέμεν ὦρσεν ἑταίρους.
ὦσαν δὲ πρότεροι Τρῶες ἑλίκωπας Ἀχαιούς·
νεκρὸν δὲ προλιπόντες ὑπέτρεσαν, οὐδέ τινʼ αὐτῶν
Τρῶες ὑπέρθυμοι ἕλον ἔγχεσιν ἱέμενοί περ,
ἀλλὰ νέκυν ἐρύοντο· μίνυνθα δὲ καὶ τοῦ Ἀχαιοὶ
μέλλον ἀπέσσεσθαι· μάλα γάρ σφεας ὦκʼ ἐλέλιξεν
Αἴας, ὃς περὶ μὲν εἶδος, περὶ δʼ ἔργα τέτυκτο
τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐωνα.
ἴθυσεν δὲ διὰ προμάχων συῒ εἴκελος ἀλκὴν
καπρίῳ, ὅς τʼ ἐν ὄρεσσι κύνας θαλερούς τʼ αἰζηοὺς
ῥηϊδίως ἐκέδασσεν, ἑλιξάμενος διὰ βήσσας·
ὣς υἱὸς Τελαμῶνος ἀγαυοῦ φαίδιμος Αἴας
ῥεῖα μετεισάμενος Τρώων ἐκέδασσε φάλαγγας
οἳ περὶ Πατρόκλῳ βέβασαν, φρόνεον δὲ μάλιστα
ἄστυ πότι σφέτερον ἐρύειν καὶ κῦδος ἀρέσθαι.
ἤτοι τὸν Λήθοιο Πελασγοῦ φαίδιμος υἱὸς
Ἱππόθοος ποδὸς ἕλκε κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην
δησάμενος τελαμῶνι παρὰ σφυρὸν ἀμφὶ τένοντας
Ἕκτορι καὶ Τρώεσσι χαριζόμενος· τάχα δʼ αὐτῷ
ἦλθε κακόν, τό οἱ οὔ τις ἐρύκακεν ἱεμένων περ.
τὸν δʼ υἱὸς Τελαμῶνος ἐπαΐξας διʼ ὁμίλου
πλῆξʼ αὐτοσχεδίην κυνέης διὰ χαλκοπαρῄου·
ἤρικε δʼ ἱπποδάσεια κόρυς περὶ δουρὸς ἀκωκῇ
πληγεῖσʼ ἔγχεΐ τε μεγάλῳ καὶ χειρὶ παχείῃ,
ἐγκέφαλος δὲ παρʼ αὐλὸν ἀνέδραμεν ἐξ ὠτειλῆς
αἱματόεις· τοῦ δʼ αὖθι λύθη μένος, ἐκ δʼ ἄρα χειρῶν
Πατρόκλοιο πόδα μεγαλήτορος ἧκε χαμᾶζε
κεῖσθαι· ὃ δʼ ἄγχʼ αὐτοῖο πέσε πρηνὴς ἐπὶ νεκρῷ
τῆλʼ ἀπὸ Λαρίσης ἐριβώλακος, οὐδὲ τοκεῦσι
θρέπτρα φίλοις ἀπέδωκε, μινυνθάδιος δέ οἱ αἰὼν
ἔπλεθʼ ὑπʼ Αἴαντος μεγαθύμου δουρὶ δαμέντι.
Ἕκτωρ δʼ αὖτʼ Αἴαντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ·
ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος
τυτθόν· ὃ δὲ Σχεδίον μεγαθύμου Ἰφίτου υἱὸν
Φωκήων ὄχʼ ἄριστον, ὃς ἐν κλειτῷ Πανοπῆϊ
οἰκία ναιετάασκε πολέσσʼ ἄνδρεσσιν ἀνάσσων,
τὸν βάλʼ ὑπὸ κληῗδα μέσην· διὰ δʼ ἀμπερὲς ἄκρη
αἰχμὴ χαλκείη παρὰ νείατον ὦμον ἀνέσχε·
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
Αἴας δʼ αὖ Φόρκυνα δαΐφρονα Φαίνοπος υἱὸν
Ἱπποθόῳ περιβάντα μέσην κατὰ γαστέρα τύψε·
ῥῆξε δὲ θώρηκος γύαλον, διὰ δʼ ἔντερα χαλκὸς
ἤφυσʼ· ὃ δʼ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
χώρησαν δʼ ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ·
Ἀργεῖοι δὲ μέγα ἴαχον, ἐρύσαντο δὲ νεκροὺς
Φόρκυν θʼ Ἱππόθοόν τε, λύοντο δὲ τεύχεʼ ἀπʼ ὤμων.
ἔνθά κεν αὖτε Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπʼ Ἀχαιῶν
Ἴλιον εἰσανέβησαν ἀναλκείῃσι δαμέντες,
Ἀργεῖοι δέ κε κῦδος ἕλον καὶ ὑπὲρ Διὸς αἶσαν
κάρτεϊ καὶ σθένεϊ σφετέρῳ· ἀλλʼ αὐτὸς Ἀπόλλων
Αἰνείαν ὄτρυνε δέμας Περίφαντι ἐοικὼς
κήρυκι Ἠπυτίδῃ, ὅς οἱ παρὰ πατρὶ γέροντι
κηρύσσων γήρασκε φίλα φρεσὶ μήδεα εἰδώς·
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·
Αἰνεία πῶς ἂν καὶ ὑπὲρ θεὸν εἰρύσσαισθε
Ἴλιον αἰπεινήν; ὡς δὴ ἴδον ἀνέρας ἄλλους
κάρτεΐ τε σθένεΐ τε πεποιθότας ἠνορέῃ τε
πλήθεΐ τε σφετέρῳ καὶ ὑπερδέα δῆμον ἔχοντας·
ἡμῖν δὲ Ζεὺς μὲν πολὺ βούλεται ἢ Δαναοῖσι
νίκην· ἀλλʼ αὐτοὶ τρεῖτʼ ἄσπετον οὐδὲ μάχεσθε.
ὣς ἔφατʼ, Αἰνείας δʼ ἑκατηβόλον Ἀπόλλωνα
ἔγνω ἐς ἄντα ἰδών, μέγα δʼ Ἕκτορα εἶπε βοήσας·
Ἕκτόρ τʼ ἠδʼ ἄλλοι Τρώων ἀγοὶ ἠδʼ ἐπικούρων
αἰδὼς μὲν νῦν ἥδε γʼ ἀρηϊφίλων ὑπʼ Ἀχαιῶν
Ἴλιον εἰσαναβῆναι ἀναλκείῃσι δαμέντας.
ἀλλʼ ἔτι γάρ τίς φησι θεῶν ἐμοὶ ἄγχι παραστὰς
Ζῆνʼ ὕπατον μήστωρα μάχης ἐπιτάρροθον εἶναι·
τώ ῥʼ ἰθὺς Δαναῶν ἴομεν, μηδʼ οἵ γε ἕκηλοι
Πάτροκλον νηυσὶν πελασαίατο τεθνηῶτα.
ὣς φάτο, καί ῥα πολὺ προμάχων ἐξάλμενος ἔστη·
οἳ δʼ ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν.
ἔνθʼ αὖτʼ Αἰνείας Λειώκριτον οὔτασε δουρὶ
υἱὸν Ἀρίσβαντος Λυκομήδεος ἐσθλὸν ἑταῖρον.
τὸν δὲ πεσόντʼ ἐλέησεν ἀρηΐφιλος Λυκομήδης,
στῆ δὲ μάλʼ ἐγγὺς ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,
καὶ βάλεν Ἱππασίδην Ἀπισάονα ποιμένα λαῶν
ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσεν,
ὅς ῥʼ ἐκ Παιονίης ἐριβώλακος εἰληλούθει,
καὶ δὲ μετʼ Ἀστεροπαῖον ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.
τὸν δὲ πεσόντʼ ἐλέησεν ἀρήϊος Ἀστεροπαῖος,
ἴθυσεν δὲ καὶ ὃ πρόφρων Δαναοῖσι μάχεσθαι·
ἀλλʼ οὔ πως ἔτι εἶχε· σάκεσσι γὰρ ἔρχατο πάντῃ
ἑσταότες περὶ Πατρόκλῳ, πρὸ δὲ δούρατʼ ἔχοντο.
Αἴας γὰρ μάλα πάντας ἐπῴχετο πολλὰ κελεύων·
οὔτέ τινʼ ἐξοπίσω νεκροῦ χάζεσθαι ἀνώγει
οὔτέ τινα προμάχεσθαι Ἀχαιῶν ἔξοχον ἄλλων,
ἀλλὰ μάλʼ ἀμφʼ αὐτῷ βεβάμεν, σχεδόθεν δὲ μάχεσθαι.
ὣς Αἴας ἐπέτελλε πελώριος, αἵματι δὲ χθὼν
δεύετο πορφυρέῳ, τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον
νεκροὶ ὁμοῦ Τρώων καὶ ὑπερμενέων ἐπικούρων
καὶ Δαναῶν· οὐδʼ οἳ γὰρ ἀναιμωτί γε μάχοντο,
παυρότεροι δὲ πολὺ φθίνυθον· μέμνηντο γὰρ αἰεὶ
ἀλλήλοις ἀνʼ ὅμιλον ἀλεξέμεναι φόνον αἰπύν.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρός, οὐδέ κε φαίης
οὔτέ ποτʼ ἠέλιον σῶν ἔμμεναι οὔτε σελήνην·
ἠέρι γὰρ κατέχοντο μάχης ἐπί θʼ ὅσσον ἄριστοι
ἕστασαν ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ κατατεθνηῶτι.
οἳ δʼ ἄλλοι Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
εὔκηλοι πολέμιζον ὑπʼ αἰθέρι, πέπτατο δʼ αὐγὴ
ἠελίου ὀξεῖα, νέφος δʼ οὐ φαίνετο πάσης
γαίης οὐδʼ ὀρέων· μεταπαυόμενοι δὲ μάχοντο
ἀλλήλων ἀλεείνοντες βέλεα στονόεντα
πολλὸν ἀφεσταότες. τοὶ δʼ ἐν μέσῳ ἄλγεʼ ἔπασχον
ἠέρι καὶ πολέμῳ, τείροντο δὲ νηλέϊ χαλκῷ
ὅσσοι ἄριστοι ἔσαν· δύο δʼ οὔ πω φῶτε πεπύσθην
ἀνέρε κυδαλίμω Θρασυμήδης Ἀντίλοχός τε
Πατρόκλοιο θανόντος ἀμύμονος, ἀλλʼ ἔτʼ ἔφαντο
ζωὸν ἐνὶ πρώτῳ ὁμάδῳ Τρώεσσι μάχεσθαι.
τὼ δʼ ἐπιοσσομένω θάνατον καὶ φύζαν ἑταίρων
νόσφιν ἐμαρνάσθην, ἐπεὶ ὣς ἐπετέλλετο Νέστωρ
ὀτρύνων πόλεμον δὲ μελαινάων ἀπὸ νηῶν.
τοῖς δὲ πανημερίοις ἔριδος μέγα νεῖκος ὀρώρει
ἀργαλέης· καμάτῳ δὲ καὶ ἱδρῷ νωλεμὲς αἰεὶ
γούνατά τε κνῆμαί τε πόδες θʼ ὑπένερθεν ἑκάστου
χεῖρές τʼ ὀφθαλμοί τε παλάσσετο μαρναμένοιιν
ἀμφʼ ἀγαθὸν θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀνὴρ ταύροιο βοὸς μεγάλοιο βοείην
λαοῖσιν δώῃ τανύειν μεθύουσαν ἀλοιφῇ·
δεξάμενοι δʼ ἄρα τοί γε διαστάντες τανύουσι
κυκλόσʼ, ἄφαρ δέ τε ἰκμὰς ἔβη, δύνει δέ τʼ ἀλοιφὴ
πολλῶν ἑλκόντων, τάνυται δέ τε πᾶσα διὰ πρό·
ὣς οἵ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα νέκυν ὀλίγῃ ἐνὶ χώρῃ
εἵλκεον ἀμφότεροι· μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς
Τρωσὶν μὲν ἐρύειν προτὶ Ἴλιον, αὐτὰρ Ἀχαιοῖς
νῆας ἔπι γλαφυράς· περὶ δʼ αὐτοῦ μῶλος ὀρώρει
ἄγριος· οὐδέ κʼ Ἄρης λαοσσόος οὐδέ κʼ Ἀθήνη
τόν γε ἰδοῦσʼ ὀνόσαιτʼ, οὐδʼ εἰ μάλα μιν χόλος ἵκοι·
τοῖον Ζεὺς ἐπὶ Πατρόκλῳ ἀνδρῶν τε καὶ ἵππων
ἤματι τῷ ἐτάνυσσε κακὸν πόνον· οὐδʼ ἄρα πώ τι
ᾔδεε Πάτροκλον τεθνηότα δῖος Ἀχιλλεύς·
πολλὸν γὰρ ῥʼ ἀπάνευθε νεῶν μάρναντο θοάων
τείχει ὕπο Τρώων· τό μιν οὔ ποτε ἔλπετο θυμῷ
τεθνάμεν, ἀλλὰ ζωὸν ἐνιχριμφθέντα πύλῃσιν
ἂψ ἀπονοστήσειν, ἐπεὶ οὐδὲ τὸ ἔλπετο πάμπαν
ἐκπέρσειν πτολίεθρον ἄνευ ἕθεν, οὐδὲ σὺν αὐτῷ·
πολλάκι γὰρ τό γε μητρὸς ἐπεύθετο νόσφιν ἀκούων,
ἥ οἱ ἀπαγγέλλεσκε Διὸς μεγάλοιο νόημα.
δὴ τότε γʼ οὔ οἱ ἔειπε κακὸν τόσον ὅσσον ἐτύχθη
μήτηρ, ὅττί ῥά οἱ πολὺ φίλτατος ὤλεθʼ ἑταῖρος.
οἳ δʼ αἰεὶ περὶ νεκρὸν ἀκαχμένα δούρατʼ ἔχοντες
νωλεμὲς ἐγχρίμπτοντο καὶ ἀλλήλους ἐνάριζον·
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·
ὦ φίλοι οὐ μὰν ἧμιν ἐϋκλεὲς ἀπονέεσθαι
νῆας ἔπι γλαφυράς, ἀλλʼ αὐτοῦ γαῖα μέλαινα
πᾶσι χάνοι· τό κεν ἧμιν ἄφαρ πολὺ κέρδιον εἴη
εἰ τοῦτον Τρώεσσι μεθήσομεν ἱπποδάμοισιν
ἄστυ πότι σφέτερον ἐρύσαι καὶ κῦδος ἀρέσθαι.
ὣς δέ τις αὖ Τρώων μεγαθύμων αὐδήσασκεν·
ὦ φίλοι, εἰ καὶ μοῖρα παρʼ ἀνέρι τῷδε δαμῆναι
πάντας ὁμῶς, μή πώ τις ἐρωείτω πολέμοιο.
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, μένος δʼ ὄρσασκεν ἑκάστου.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο, σιδήρειος δʼ ὀρυμαγδὸς
χάλκεον οὐρανὸν ἷκε διʼ αἰθέρος ἀτρυγέτοιο·
ἵπποι δʼ Αἰακίδαο μάχης ἀπάνευθεν ἐόντες
κλαῖον, ἐπεὶ δὴ πρῶτα πυθέσθην ἡνιόχοιο
ἐν κονίῃσι πεσόντος ὑφʼ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο.
ἦ μὰν Αὐτομέδων Διώρεος ἄλκιμος υἱὸς
πολλὰ μὲν ἂρ μάστιγι θοῇ ἐπεμαίετο θείνων,
πολλὰ δὲ μειλιχίοισι προσηύδα, πολλὰ δʼ ἀρειῇ·
τὼ δʼ οὔτʼ ἂψ ἐπὶ νῆας ἐπὶ πλατὺν Ἑλλήσποντον
ἠθελέτην ἰέναι οὔτʼ ἐς πόλεμον μετʼ Ἀχαιούς,
ἀλλʼ ὥς τε στήλη μένει ἔμπεδον, ἥ τʼ ἐπὶ τύμβῳ
ἀνέρος ἑστήκῃ τεθνηότος ἠὲ γυναικός,
ὣς μένον ἀσφαλέως περικαλλέα δίφρον ἔχοντες
οὔδει ἐνισκίμψαντε καρήατα· δάκρυα δέ σφι
θερμὰ κατὰ βλεφάρων χαμάδις ῥέε μυρομένοισιν
ἡνιόχοιο πόθῳ· θαλερὴ δʼ ἐμιαίνετο χαίτη
ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν ἀμφοτέρωθεν.
μυρομένω δʼ ἄρα τώ γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων,
κινήσας δὲ κάρη προτὶ ὃν μυθήσατο θυμόν·
ἆ δειλώ, τί σφῶϊ δόμεν Πηλῆϊ ἄνακτι
θνητῷ, ὑμεῖς δʼ ἐστὸν ἀγήρω τʼ ἀθανάτω τε;
ἦ ἵνα δυστήνοισι μετʼ ἀνδράσιν ἄλγεʼ ἔχητον;
οὐ μὲν γάρ τί πού ἐστιν ὀϊζυρώτερον ἀνδρὸς
πάντων, ὅσσά τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει.
ἀλλʼ οὐ μὰν ὑμῖν γε καὶ ἅρμασι δαιδαλέοισιν
Ἕκτωρ Πριαμίδης ἐποχήσεται· οὐ γὰρ ἐάσω.
ἦ οὐχ ἅλις ὡς καὶ τεύχεʼ ἔχει καὶ ἐπεύχεται αὔτως;
σφῶϊν δʼ ἐν γούνεσσι βαλῶ μένος ἠδʼ ἐνὶ θυμῷ,
ὄφρα καὶ Αὐτομέδοντα σαώσετον ἐκ πολέμοιο
νῆας ἔπι γλαφυράς· ἔτι γάρ σφισι κῦδος ὀρέξω
κτείνειν, εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκωνται
δύῃ τʼ ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ·
ὣς εἰπὼν ἵπποισιν ἐνέπνευσεν μένος ἠΰ.
τὼ δʼ ἀπὸ χαιτάων κονίην οὖδας δὲ βαλόντε
ῥίμφα φέρον θοὸν ἅρμα μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς.
τοῖσι δʼ ἐπʼ Αὐτομέδων μάχετʼ ἀχνύμενός περ ἑταίρου
ἵπποις ἀΐσσων ὥς τʼ αἰγυπιὸς μετὰ χῆνας·
ῥέα μὲν γὰρ φεύγεσκεν ὑπʼ ἐκ Τρώων ὀρυμαγδοῦ,
ῥεῖα δʼ ἐπαΐξασκε πολὺν καθʼ ὅμιλον ὀπάζων.
ἀλλʼ οὐχ ᾕρει φῶτας ὅτε σεύαιτο διώκειν·
οὐ γάρ πως ἦν οἶον ἐόνθʼ ἱερῷ ἐνὶ δίφρῳ
ἔγχει ἐφορμᾶσθαι καὶ ἐπίσχειν ὠκέας ἵππους.
ὀψὲ δὲ δή μιν ἑταῖρος ἀνὴρ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν
Ἀλκιμέδων υἱὸς Λαέρκεος Αἱμονίδαο·
στῆ δʼ ὄπιθεν δίφροιο καὶ Αὐτομέδοντα προσηύδα·
Αὐτόμεδον, τίς τοί νυ θεῶν νηκερδέα βουλὴν
ἐν στήθεσσιν ἔθηκε, καὶ ἐξέλετο φρένας ἐσθλάς;
οἷον πρὸς Τρῶας μάχεαι πρώτῳ ἐν ὁμίλῳ
μοῦνος· ἀτάρ τοι ἑταῖρος ἀπέκτατο, τεύχεα δʼ Ἕκτωρ
αὐτὸς ἔχων ὤμοισιν ἀγάλλεται Αἰακίδαο.
τὸν δʼ αὖτʼ Αὐτομέδων προσέφη Διώρεος υἱός·
Ἀλκίμεδον τίς γάρ τοι Ἀχαιῶν ἄλλος ὁμοῖος
ἵππων ἀθανάτων ἐχέμεν δμῆσίν τε μένος τε,
εἰ μὴ Πάτροκλος θεόφιν μήστωρ ἀτάλαντος
ζωὸς ἐών; νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει.
ἀλλὰ σὺ μὲν μάστιγα καὶ ἡνία σιγαλόεντα
δέξαι, ἐγὼ δʼ ἵππων ἀποβήσομαι, ὄφρα μάχωμαι.
ὣς ἔφατʼ, Ἀλκιμέδων δὲ βοηθόον ἅρμʼ ἐπορούσας
καρπαλίμως μάστιγα καὶ ἡνία λάζετο χερσίν,
Αὐτομέδων δʼ ἀπόρουσε· νόησε δὲ φαίδιμος Ἕκτωρ,
αὐτίκα δʼ Αἰνείαν προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε χαλκοχιτώνων
ἵππω τώδʼ ἐνόησα ποδώκεος Αἰακίδαο
ἐς πόλεμον προφανέντε σὺν ἡνιόχοισι κακοῖσι·
τώ κεν ἐελποίμην αἱρησέμεν, εἰ σύ γε θυμῷ
σῷ ἐθέλεις, ἐπεὶ οὐκ ἂν ἐφορμηθέντε γε νῶϊ
τλαῖεν ἐναντίβιον στάντες μαχέσασθαι Ἄρηϊ.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησεν ἐῢς πάϊς Ἀγχίσαο.
τὼ δʼ ἰθὺς βήτην βοέῃς εἰλυμένω ὤμους
αὔῃσι στερεῇσι· πολὺς δʼ ἐπελήλατο χαλκός.
τοῖσι δʼ ἅμα Χρομίος τε καὶ Ἄρητος θεοειδὴς
ἤϊσαν ἀμφότεροι· μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς
αὐτώ τε κτενέειν ἐλάαν τʼ ἐριαύχενας ἵππους
νήπιοι, οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλον ἀναιμωτί γε νέεσθαι
αὖτις ἀπʼ Αὐτομέδοντος. ὃ δʼ εὐξάμενος Διὶ πατρὶ
ἀλκῆς καὶ σθένεος πλῆτο φρένας ἀμφὶ μελαίνας·
αὐτίκα δʼ Ἀλκιμέδοντα προσηύδα πιστὸν ἑταῖρον·
Ἀλκίμεδον μὴ δή μοι ἀπόπροθεν ἰσχέμεν ἵππους,
ἀλλὰ μάλʼ ἐμπνείοντε μεταφρένῳ· οὐ γὰρ ἔγωγε
Ἕκτορα Πριαμίδην μένεος σχήσεσθαι ὀΐω,
πρίν γʼ ἐπʼ Ἀχιλλῆος καλλίτριχε βήμεναι ἵππω
νῶϊ κατακτείναντα, φοβῆσαί τε στίχας ἀνδρῶν
Ἀργείων, ἤ κʼ αὐτὸς ἐνὶ πρώτοισιν ἁλοίη.
ὣς εἰπὼν Αἴαντε καλέσσατο καὶ Μενέλαον·
Αἴαντʼ Ἀργείων ἡγήτορε καὶ Μενέλαε
ἤτοι μὲν τὸν νεκρὸν ἐπιτράπεθʼ οἵ περ ἄριστοι
ἀμφʼ αὐτῷ βεβάμεν καὶ ἀμύνεσθαι στίχας ἀνδρῶν,
νῶϊν δὲ ζωοῖσιν ἀμύνετε νηλεὲς ἦμαρ·
τῇδε γὰρ ἔβρισαν πόλεμον κάτα δακρυόεντα
Ἕκτωρ Αἰνείας θʼ, οἳ Τρώων εἰσὶν ἄριστοι.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται·
ἥσω γὰρ καὶ ἐγώ, τὰ δέ κεν Διὶ πάντα μελήσει.
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
καὶ βάλεν Ἀρήτοιο κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην·
ἣ δʼ οὐκ ἔγχος ἔρυτο, διὰ πρὸ δὲ εἴσατο χαλκός,
νειαίρῃ δʼ ἐν γαστρὶ διὰ ζωστῆρος ἔλασσεν.
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ὀξὺν ἔχων πέλεκυν αἰζήϊος ἀνὴρ
κόψας ἐξόπιθεν κεράων βοὸς ἀγραύλοιο
ἶνα τάμῃ διὰ πᾶσαν, ὃ δὲ προθορὼν ἐρίπῃσιν,
ὣς ἄρʼ ὅ γε προθορὼν πέσεν ὕπτιος· ἐν δέ οἱ ἔγχος
νηδυίοισι μάλʼ ὀξὺ κραδαινόμενον λύε γυῖα.
Ἕκτωρ δʼ Αὐτομέδοντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ·
ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος·
πρόσσω γὰρ κατέκυψε, τὸ δʼ ἐξόπιθεν δόρυ μακρὸν
οὔδει ἐνισκίμφθη, ἐπὶ δʼ οὐρίαχος πελεμίχθη
ἔγχεος· ἔνθα δʼ ἔπειτʼ ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης.
καί νύ κε δὴ ξιφέεσσʼ αὐτοσχεδὸν ὁρμηθήτην
εἰ μή σφωʼ Αἴαντε διέκριναν μεμαῶτε,
οἵ ῥʼ ἦλθον καθʼ ὅμιλον ἑταίρου κικλήσκοντος·
τοὺς ὑποταρβήσαντες ἐχώρησαν πάλιν αὖτις
Ἕκτωρ Αἰνείας τʼ ἠδὲ Χρομίος θεοειδής,
Ἄρητον δὲ κατʼ αὖθι λίπον δεδαϊγμένον ἦτορ
κείμενον· Αὐτομέδων δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
τεύχεά τʼ ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
ἦ δὴ μὰν ὀλίγον γε Μενοιτιάδαο θανόντος
κῆρ ἄχεος μεθέηκα χερείονά περ καταπέφνων.
ὣς εἰπὼν ἐς δίφρον ἑλὼν ἔναρα βροτόεντα
θῆκʼ, ἂν δʼ αὐτὸς ἔβαινε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν
αἱματόεις ὥς τίς τε λέων κατὰ ταῦρον ἐδηδώς.
ἂψ δʼ ἐπὶ Πατρόκλῳ τέτατο κρατερὴ ὑσμίνη
ἀργαλέη πολύδακρυς, ἔγειρε δὲ νεῖκος Ἀθήνη
οὐρανόθεν καταβᾶσα· προῆκε γὰρ εὐρύοπα Ζεὺς
ὀρνύμεναι Δαναούς· δὴ γὰρ νόος ἐτράπετʼ αὐτοῦ.
ἠΰτε πορφυρέην ἶριν θνητοῖσι τανύσσῃ
Ζεὺς ἐξ οὐρανόθεν τέρας ἔμμεναι ἢ πολέμοιο
ἢ καὶ χειμῶνος δυσθαλπέος, ὅς ῥά τε ἔργων
ἀνθρώπους ἀνέπαυσεν ἐπὶ χθονί, μῆλα δὲ κήδει,
ὣς ἣ πορφυρέῃ νεφέλῃ πυκάσασα ἓ αὐτὴν
δύσετʼ Ἀχαιῶν ἔθνος, ἔγειρε δὲ φῶτα ἕκαστον.
πρῶτον δʼ Ἀτρέος υἱὸν ἐποτρύνουσα προσηύδα
ἴφθιμον Μενέλαον· ὃ γάρ ῥά οἱ ἐγγύθεν ἦεν·
εἰσαμένη Φοίνικι δέμας καὶ ἀτειρέα φωνήν·
σοὶ μὲν δὴ Μενέλαε κατηφείη καὶ ὄνειδος
ἔσσεται εἴ κʼ Ἀχιλῆος ἀγαυοῦ πιστὸν ἑταῖρον
τείχει ὕπο Τρώων ταχέες κύνες ἑλκήσουσιν.
ἀλλʼ ἔχεο κρατερῶς, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅπαντα.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·
Φοῖνιξ ἄττα γεραιὲ παλαιγενές, εἰ γὰρ Ἀθήνη
δοίη κάρτος ἐμοί, βελέων δʼ ἀπερύκοι ἐρωήν·
τώ κεν ἔγωγʼ ἐθέλοιμι παρεστάμεναι καὶ ἀμύνειν
Πατρόκλῳ· μάλα γάρ με θανὼν ἐσεμάσσατο θυμόν.
ἀλλʼ Ἕκτωρ πυρὸς αἰνὸν ἔχει μένος, οὐδʼ ἀπολήγει
χαλκῷ δηϊόων· τῷ γὰρ Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.
ὣς φάτο, γήθησεν δὲ θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
ὅττί ῥά οἱ πάμπρωτα θεῶν ἠρήσατο πάντων.
ἐν δὲ βίην ὤμοισι καὶ ἐν γούνεσσιν ἔθηκε,
καί οἱ μυίης θάρσος ἐνὶ στήθεσσιν ἐνῆκεν,
ἥ τε καὶ ἐργομένη μάλα περ χροὸς ἀνδρομέοιο
ἰσχανάᾳ δακέειν, λαρόν τέ οἱ αἷμʼ ἀνθρώπου·
τοίου μιν θάρσευς πλῆσε φρένας ἀμφὶ μελαίνας,
βῆ δʼ ἐπὶ Πατρόκλῳ, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
ἔσκε δʼ ἐνὶ Τρώεσσι Ποδῆς υἱὸς Ἠετίωνος
ἀφνειός τʼ ἀγαθός τε· μάλιστα δέ μιν τίεν Ἕκτωρ
δήμου, ἐπεί οἱ ἑταῖρος ἔην φίλος εἰλαπιναστής·
τόν ῥα κατὰ ζωστῆρα βάλε ξανθὸς Μενέλαος
ἀΐξαντα φόβον δέ, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε·
δούπησεν δὲ πεσών· ἀτὰρ Ἀτρεΐδης Μενέλαος
νεκρὸν ὑπʼ ἐκ Τρώων ἔρυσεν μετὰ ἔθνος ἑταίρων.
Ἕκτορα δʼ ἐγγύθεν ἱστάμενος ὄτρυνεν Ἀπόλλων
Φαίνοπι Ἀσιάδῃ ἐναλίγκιος, ὅς οἱ ἁπάντων
ξείνων φίλτατος ἔσκεν Ἀβυδόθι οἰκία ναίων·
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων·
Ἕκτορ τίς κέ σʼ ἔτʼ ἄλλος Ἀχαιῶν ταρβήσειεν;
οἷον δὴ Μενέλαον ὑπέτρεσας, ὃς τὸ πάρος γε
μαλθακὸς αἰχμητής· νῦν δʼ οἴχεται οἶος ἀείρας
νεκρὸν ὑπʼ ἐκ Τρώων, σὸν δʼ ἔκτανε πιστὸν ἑταῖρον
ἐσθλὸν ἐνὶ προμάχοισι Ποδῆν υἱὸν Ἠετίωνος.
ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα,
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.
καὶ τότʼ ἄρα Κρονίδης ἕλετʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν
μαρμαρέην, Ἴδην δὲ κατὰ νεφέεσσι κάλυψεν,
ἀστράψας δὲ μάλα μεγάλʼ ἔκτυπε, τὴν δὲ τίναξε,
νίκην δὲ Τρώεσσι δίδου, ἐφόβησε δʼ Ἀχαιούς.
πρῶτος Πηνέλεως Βοιώτιος ἦρχε φόβοιο.
βλῆτο γὰρ ὦμον δουρὶ πρόσω τετραμμένος αἰεὶ
ἄκρον ἐπιλίγδην· γράψεν δέ οἱ ὀστέον ἄχρις
αἰχμὴ Πουλυδάμαντος· ὃ γάρ ῥʼ ἔβαλε σχεδὸν ἐλθών.
Λήϊτον αὖθʼ Ἕκτωρ σχεδὸν οὔτασε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ
υἱὸν Ἀλεκτρυόνος μεγαθύμου, παῦσε δὲ χάρμης·
τρέσσε δὲ παπτήνας, ἐπεὶ οὐκέτι ἔλπετο θυμῷ
ἔγχος ἔχων ἐν χειρὶ μαχήσεσθαι Τρώεσσιν.
Ἕκτορα δʼ Ἰδομενεὺς μετὰ Λήϊτον ὁρμηθέντα
βεβλήκει θώρηκα κατὰ στῆθος παρὰ μαζόν·
ἐν καυλῷ δʼ ἐάγη δολιχὸν δόρυ, τοὶ δὲ βόησαν
Τρῶες· ὃ δʼ Ἰδομενῆος ἀκόντισε Δευκαλίδαο
δίφρῳ ἐφεσταότος· τοῦ μέν ῥʼ ἀπὸ τυτθὸν ἅμαρτεν·
αὐτὰρ ὃ Μηριόναο ὀπάονά θʼ ἡνίοχόν τε
Κοίρανον, ὅς ῥʼ ἐκ Λύκτου ἐϋκτιμένης ἕπετʼ αὐτῷ·
πεζὸς γὰρ τὰ πρῶτα λιπὼν νέας ἀμφιελίσσας
ἤλυθε, καί κε Τρωσὶ μέγα κράτος ἐγγυάλιξεν,
εἰ μὴ Κοίρανος ὦκα ποδώκεας ἤλασεν ἵππους·
καὶ τῷ μὲν φάος ἦλθεν, ἄμυνε δὲ νηλεὲς ἦμαρ,
αὐτὸς δʼ ὤλεσε θυμὸν ὑφʼ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο·
τὸν βάλʼ ὑπὸ γναθμοῖο καὶ οὔατος, ἐκ δʼ ἄρʼ ὀδόντας
ὦσε δόρυ πρυμνόν, διὰ δὲ γλῶσσαν τάμε μέσσην.
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, κατὰ δʼ ἡνία χεῦεν ἔραζε.
καὶ τά γε Μηριόνης ἔλαβεν χείρεσσι φίλῃσι
κύψας ἐκ πεδίοιο, καὶ Ἰδομενῆα προσηύδα·
μάστιε νῦν εἷός κε θοὰς ἐπὶ νῆας ἵκηαι·
γιγνώσκεις δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τʼ οὐκέτι κάρτος Ἀχαιῶν.
ὣς ἔφατʼ, Ἰδομενεὺς δʼ ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους
νῆας ἔπι γλαφυράς· δὴ γὰρ δέος ἔμπεσε θυμῷ.
οὐδʼ ἔλαθʼ Αἴαντα μεγαλήτορα καὶ Μενέλαον
Ζεύς, ὅτε δὴ Τρώεσσι δίδου ἑτεραλκέα νίκην.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
ὢ πόποι ἤδη μέν κε καὶ ὃς μάλα νήπιός ἐστι
γνοίη ὅτι Τρώεσσι πατὴρ Ζεὺς αὐτὸς ἀρήγει.
τῶν μὲν γὰρ πάντων βέλεʼ ἅπτεται ὅς τις ἀφήῃ
ἢ κακὸς ἢ ἀγαθός· Ζεὺς δʼ ἔμπης πάντʼ ἰθύνει·
ἡμῖν δʼ αὔτως πᾶσιν ἐτώσια πίπτει ἔραζε.
ἀλλʼ ἄγετʼ αὐτοί περ φραζώμεθα μῆτιν ἀρίστην,
ἠμὲν ὅπως τὸν νεκρὸν ἐρύσσομεν, ἠδὲ καὶ αὐτοὶ
χάρμα φίλοις ἑτάροισι γενώμεθα νοστήσαντες,
οἵ που δεῦρʼ ὁρόωντες ἀκηχέδατʼ, οὐδʼ ἔτι φασὶν
Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους
σχήσεσθʼ, ἀλλʼ ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι.
εἴη δʼ ὅς τις ἑταῖρος ἀπαγγείλειε τάχιστα
Πηλεΐδῃ, ἐπεὶ οὔ μιν ὀΐομαι οὐδὲ πεπύσθαι
λυγρῆς ἀγγελίης, ὅτι οἱ φίλος ὤλεθʼ ἑταῖρος.
ἀλλʼ οὔ πῃ δύναμαι ἰδέειν τοιοῦτον Ἀχαιῶν·
ἠέρι γὰρ κατέχονται ὁμῶς αὐτοί τε καὶ ἵπποι.
Ζεῦ πάτερ ἀλλὰ σὺ ῥῦσαι ὑπʼ ἠέρος υἷας Ἀχαιῶν,
ποίησον δʼ αἴθρην, δὸς δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι·
ἐν δὲ φάει καὶ ὄλεσσον, ἐπεί νύ τοι εὔαδεν οὕτως.
ὣς φάτο, τὸν δὲ πατὴρ ὀλοφύρατο δάκρυ χέοντα·
αὐτίκα δʼ ἠέρα μὲν σκέδασεν καὶ ἀπῶσεν ὀμίχλην,
ἠέλιος δʼ ἐπέλαμψε, μάχη δʼ ἐπὶ πᾶσα φαάνθη·
καὶ τότʼ ἄρʼ Αἴας εἶπε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον·
σκέπτεο νῦν Μενέλαε διοτρεφὲς αἴ κεν ἴδηαι
ζωὸν ἔτʼ Ἀντίλοχον μεγαθύμου Νέστορος υἱόν,
ὄτρυνον δʼ Ἀχιλῆϊ δαΐφρονι θᾶσσον ἰόντα
εἰπεῖν ὅττι ῥά οἱ πολὺ φίλτατος ὤλεθʼ ἑταῖρος.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,
βῆ δʼ ἰέναι ὥς τίς τε λέων ἀπὸ μεσσαύλοιο,
ὅς τʼ ἐπεὶ ἄρ κε κάμῃσι κύνας τʼ ἄνδρας τʼ ἐρεθίζων,
οἵ τέ μιν οὐκ εἰῶσι βοῶν ἐκ πῖαρ ἑλέσθαι
πάννυχοι ἐγρήσσοντες· ὃ δὲ κρειῶν ἐρατίζων
ἰθύει, ἀλλʼ οὔ τι πρήσσει· θαμέες γὰρ ἄκοντες
ἀντίον ἀΐσσουσι θρασειάων ἀπὸ χειρῶν,
καιόμεναί τε δεταί, τάς τε τρεῖ ἐσσύμενός περ·
ἠῶθεν δʼ ἀπονόσφιν ἔβη τετιηότι θυμῷ·
ὣς ἀπὸ Πατρόκλοιο βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
ἤϊε πόλλʼ ἀέκων· περὶ γὰρ δίε μή μιν Ἀχαιοὶ
ἀργαλέου πρὸ φόβοιο ἕλωρ δηΐοισι λίποιεν.
πολλὰ δὲ Μηριόνῃ τε καὶ Αἰάντεσσʼ ἐπέτελλεν·
Αἴαντʼ Ἀργείων ἡγήτορε Μηριόνη τε
νῦν τις ἐνηείης Πατροκλῆος δειλοῖο
μνησάσθω· πᾶσιν γὰρ ἐπίστατο μείλιχος εἶναι
ζωὸς ἐών· νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη ξανθὸς Μενέλαος,
πάντοσε παπταίνων ὥς τʼ αἰετός, ὅν ῥά τέ φασιν
ὀξύτατον δέρκεσθαι ὑπουρανίων πετεηνῶν,
ὅν τε καὶ ὑψόθʼ ἐόντα πόδας ταχὺς οὐκ ἔλαθε πτὼξ
θάμνῳ ὑπʼ ἀμφικόμῳ κατακείμενος, ἀλλά τʼ ἐπʼ αὐτῷ
ἔσσυτο, καί τέ μιν ὦκα λαβὼν ἐξείλετο θυμόν.
ὣς τότε σοὶ Μενέλαε διοτρεφὲς ὄσσε φαεινὼ
πάντοσε δινείσθην πολέων κατὰ ἔθνος ἑταίρων,
εἴ που Νέστορος υἱὸν ἔτι ζώοντα ἴδοιτο.
τὸν δὲ μάλʼ αἶψʼ ἐνόησε μάχης ἐπʼ ἀριστερὰ πάσης
θαρσύνονθʼ ἑτάρους καὶ ἐποτρύνοντα μάχεσθαι,
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
Ἀντίλοχʼ εἰ δʼ ἄγε δεῦρο διοτρεφὲς ὄφρα πύθηαι
λυγρῆς ἀγγελίης, ἣ μὴ ὤφελλε γενέσθαι.
ἤδη μὲν σὲ καὶ αὐτὸν ὀΐομαι εἰσορόωντα
γιγνώσκειν ὅτι πῆμα θεὸς Δαναοῖσι κυλίνδει,
νίκη δὲ Τρώων· πέφαται δʼ ὤριστος Ἀχαιῶν
Πάτροκλος, μεγάλη δὲ ποθὴ Δαναοῖσι τέτυκται.
ἀλλὰ σύ γʼ αἶψʼ Ἀχιλῆϊ θέων ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
εἰπεῖν, αἴ κε τάχιστα νέκυν ἐπὶ νῆα σαώσῃ
γυμνόν· ἀτὰρ τά γε τεύχεʼ ἔχει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
ὣς ἔφατʼ, Ἀντίλοχος δὲ κατέστυγε μῦθον ἀκούσας·
δὴν δέ μιν ἀμφασίη ἐπέων λάβε, τὼ δέ οἱ ὄσσε
δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
ἀλλʼ οὐδʼ ὧς Μενελάου ἐφημοσύνης ἀμέλησε,
βῆ δὲ θέειν, τὰ δὲ τεύχεʼ ἀμύμονι δῶκεν ἑταίρῳ
Λαοδόκῳ, ὅς οἱ σχεδὸν ἔστρεφε μώνυχας ἵππους.
τὸν μὲν δάκρυ χέοντα πόδες φέρον ἐκ πολέμοιο
Πηλεΐδῃ Ἀχιλῆϊ κακὸν ἔπος ἀγγελέοντα.
οὐδʼ ἄρα σοὶ Μενέλαε διοτρεφὲς ἤθελε θυμὸς
τειρομένοις ἑτάροισιν ἀμυνέμεν, ἔνθεν ἀπῆλθεν
Ἀντίλοχος, μεγάλη δὲ ποθὴ Πυλίοισιν ἐτύχθη·
ἀλλʼ ὅ γε τοῖσιν μὲν Θρασυμήδεα δῖον ἀνῆκεν,
αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐπὶ Πατρόκλῳ ἥρωϊ βεβήκει,
στῆ δὲ παρʼ Αἰάντεσσι θέων, εἶθαρ δὲ προσηύδα·
κεῖνον μὲν δὴ νηυσὶν ἐπιπροέηκα θοῇσιν
ἐλθεῖν εἰς Ἀχιλῆα πόδας ταχύν· οὐδέ μιν οἴω
νῦν ἰέναι μάλα περ κεχολωμένον Ἕκτορι δίῳ·
οὐ γάρ πως ἂν γυμνὸς ἐὼν Τρώεσσι μάχοιτο.
ἡμεῖς δʼ αὐτοί περ φραζώμεθα μῆτιν ἀρίστην,
ἠμὲν ὅπως τὸν νεκρὸν ἐρύσσομεν, ἠδὲ καὶ αὐτοὶ
Τρώων ἐξ ἐνοπῆς θάνατον καὶ κῆρα φύγωμεν.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
πάντα κατʼ αἶσαν ἔειπες ἀγακλεὲς ὦ Μενέλαε·
ἀλλὰ σὺ μὲν καὶ Μηριόνης ὑποδύντε μάλʼ ὦκα
νεκρὸν ἀείραντες φέρετʼ ἐκ πόνου· αὐτὰρ ὄπισθε
νῶϊ μαχησόμεθα Τρωσίν τε καὶ Ἕκτορι δίῳ
ἶσον θυμὸν ἔχοντες ὁμώνυμοι, οἳ τὸ πάρος περ
μίμνομεν ὀξὺν Ἄρηα παρʼ ἀλλήλοισι μένοντες.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα νεκρὸν ἀπὸ χθονὸς ἀγκάζοντο
ὕψι μάλα μεγάλως· ἐπὶ δʼ ἴαχε λαὸς ὄπισθε
Τρωϊκός, ὡς εἴδοντο νέκυν αἴροντας Ἀχαιούς.
ἴθυσαν δὲ κύνεσσιν ἐοικότες, οἵ τʼ ἐπὶ κάπρῳ
βλημένῳ ἀΐξωσι πρὸ κούρων θηρητήρων·
ἕως μὲν γάρ τε θέουσι διαρραῖσαι μεμαῶτες,
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐν τοῖσιν ἑλίξεται ἀλκὶ πεποιθώς,
ἄψ τʼ ἀνεχώρησαν διά τʼ ἔτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος.
ὣς Τρῶες εἷος μὲν ὁμιλαδὸν αἰὲν ἕποντο
νύσσοντες ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν·
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ Αἴαντε μεταστρεφθέντε κατʼ αὐτοὺς
σταίησαν, τῶν δὲ τράπετο χρώς, οὐδέ τις ἔτλη
πρόσσω ἀΐξας περὶ νεκροῦ δηριάασθαι.
ὣς οἵ γʼ ἐμμεμαῶτε νέκυν φέρον ἐκ πολέμοιο
νῆας ἔπι γλαφυράς· ἐπὶ δὲ πτόλεμος τέτατό σφιν
ἄγριος ἠΰτε πῦρ, τό τʼ ἐπεσσύμενον πόλιν ἀνδρῶν
ὄρμενον ἐξαίφνης φλεγέθει, μινύθουσι δὲ οἶκοι
ἐν σέλαϊ μεγάλῳ· τὸ δʼ ἐπιβρέμει ἲς ἀνέμοιο.
ὣς μὲν τοῖς ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν αἰχμητάων
ἀζηχὴς ὀρυμαγδὸς ἐπήϊεν ἐρχομένοισιν·
οἳ δʼ ὥς θʼ ἡμίονοι κρατερὸν μένος ἀμφιβαλόντες
ἕλκωσʼ ἐξ ὄρεος κατὰ παιπαλόεσσαν ἀταρπὸν
ἢ δοκὸν ἠὲ δόρυ μέγα νήϊον· ἐν δέ τε θυμὸς
τείρεθʼ ὁμοῦ καμάτῳ τε καὶ ἱδρῷ σπευδόντεσσιν·
ὣς οἵ γʼ ἐμμεμαῶτε νέκυν φέρον. αὐτὰρ ὄπισθεν
Αἴαντʼ ἰσχανέτην, ὥς τε πρὼν ἰσχάνει ὕδωρ
ὑλήεις πεδίοιο διαπρύσιον τετυχηκώς,
ὅς τε καὶ ἰφθίμων ποταμῶν ἀλεγεινὰ ῥέεθρα
ἴσχει, ἄφαρ δέ τε πᾶσι ῥόον πεδίον δὲ τίθησι
πλάζων· οὐδέ τί μιν σθένεϊ ῥηγνῦσι ῥέοντες·
ὣς αἰεὶ Αἴαντε μάχην ἀνέεργον ὀπίσσω
Τρώων· οἳ δʼ ἅμʼ ἕποντο, δύω δʼ ἐν τοῖσι μάλιστα
Αἰνείας τʼ Ἀγχισιάδης καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ.
τῶν δʼ ὥς τε ψαρῶν νέφος ἔρχεται ἠὲ κολοιῶν
οὖλον κεκλήγοντες, ὅτε προΐδωσιν ἰόντα
κίρκον, ὅ τε σμικρῇσι φόνον φέρει ὀρνίθεσσιν,
ὣς ἄρʼ ὑπʼ Αἰνείᾳ τε καὶ Ἕκτορι κοῦροι Ἀχαιῶν
οὖλον κεκλήγοντες ἴσαν, λήθοντο δὲ χάρμης.
πολλὰ δὲ τεύχεα καλὰ πέσον περί τʼ ἀμφί τε τάφρον
φευγόντων Δαναῶν· πολέμου δʼ οὐ γίγνετʼ ἐρωή.

### Book 18

ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο,
Ἀντίλοχος δʼ Ἀχιλῆϊ πόδας ταχὺς ἄγγελος ἦλθε.
τὸν δʼ εὗρε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων
τὰ φρονέοντʼ ἀνὰ θυμὸν ἃ δὴ τετελεσμένα ἦεν·
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὤ μοι ἐγώ, τί τʼ ἄρʼ αὖτε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
νηυσὶν ἔπι κλονέονται ἀτυζόμενοι πεδίοιο;
μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ κήδεα θυμῷ,
ὥς ποτέ μοι μήτηρ διεπέφραδε καί μοι ἔειπε
Μυρμιδόνων τὸν ἄριστον ἔτι ζώοντος ἐμεῖο
χερσὶν ὕπο Τρώων λείψειν φάος ἠελίοιο.
ἦ μάλα δὴ τέθνηκε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς
σχέτλιος· ἦ τʼ ἐκέλευον ἀπωσάμενον δήϊον πῦρ
ἂψ ἐπὶ νῆας ἴμεν, μηδʼ Ἕκτορι ἶφι μάχεσθαι.
εἷος ὃ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
τόφρά οἱ ἐγγύθεν ἦλθεν ἀγαυοῦ Νέστορος υἱὸς
δάκρυα θερμὰ χέων, φάτο δʼ ἀγγελίην ἀλεγεινήν·
ὤ μοι Πηλέος υἱὲ δαΐφρονος ἦ μάλα λυγρῆς
πεύσεαι ἀγγελίης, ἣ μὴ ὤφελλε γενέσθαι.
κεῖται Πάτροκλος, νέκυος δὲ δὴ ἀμφιμάχονται
γυμνοῦ· ἀτὰρ τά γε τεύχεʼ ἔχει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα·
ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἑλὼν κόνιν αἰθαλόεσσαν
χεύατο κὰκ κεφαλῆς, χαρίεν δʼ ᾔσχυνε πρόσωπον·
νεκταρέῳ δὲ χιτῶνι μέλαινʼ ἀμφίζανε τέφρη.
αὐτὸς δʼ ἐν κονίῃσι μέγας μεγαλωστὶ τανυσθεὶς
κεῖτο, φίλῃσι δὲ χερσὶ κόμην ᾔσχυνε δαΐζων.
δμῳαὶ δʼ ἃς Ἀχιλεὺς ληΐσσατο Πάτροκλός τε
θυμὸν ἀκηχέμεναι μεγάλʼ ἴαχον, ἐκ δὲ θύραζε
ἔδραμον ἀμφʼ Ἀχιλῆα δαΐφρονα, χερσὶ δὲ πᾶσαι
στήθεα πεπλήγοντο, λύθεν δʼ ὑπὸ γυῖα ἑκάστης.
Ἀντίλοχος δʼ ἑτέρωθεν ὀδύρετο δάκρυα λείβων
χεῖρας ἔχων Ἀχιλῆος· ὃ δʼ ἔστενε κυδάλιμον κῆρ·
δείδιε γὰρ μὴ λαιμὸν ἀπαμήσειε σιδήρῳ.
σμερδαλέον δʼ ᾤμωξεν· ἄκουσε δὲ πότνια μήτηρ
ἡμένη ἐν βένθεσσιν ἁλὸς παρὰ πατρὶ γέροντι,
κώκυσέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα· θεαὶ δέ μιν ἀμφαγέροντο
πᾶσαι ὅσαι κατὰ βένθος ἁλὸς Νηρηΐδες ἦσαν.
ἔνθʼ ἄρʼ ἔην Γλαύκη τε Θάλειά τε Κυμοδόκη τε
Νησαίη Σπειώ τε Θόη θʼ Ἁλίη τε βοῶπις
Κυμοθόη τε καὶ Ἀκταίη καὶ Λιμνώρεια
καὶ Μελίτη καὶ Ἴαιρα καὶ Ἀμφιθόη καὶ Ἀγαυὴ
Δωτώ τε Πρωτώ τε Φέρουσά τε Δυναμένη τε
Δεξαμένη τε καὶ Ἀμφινόμη καὶ Καλλιάνειρα
Δωρὶς καὶ Πανόπη καὶ ἀγακλειτὴ Γαλάτεια
Νημερτής τε καὶ Ἀψευδὴς καὶ Καλλιάνασσα·
ἔνθα δʼ ἔην Κλυμένη Ἰάνειρά τε καὶ Ἰάνασσα
Μαῖρα καὶ Ὠρείθυια ἐϋπλόκαμός τʼ Ἀμάθεια
ἄλλαι θʼ αἳ κατὰ βένθος ἁλὸς Νηρηΐδες ἦσαν.
τῶν δὲ καὶ ἀργύφεον πλῆτο σπέος· αἳ δʼ ἅμα πᾶσαι
στήθεα πεπλήγοντο, Θέτις δʼ ἐξῆρχε γόοιο·
κλῦτε κασίγνηται Νηρηΐδες, ὄφρʼ ἐῢ πᾶσαι
εἴδετʼ ἀκούουσαι ὅσʼ ἐμῷ ἔνι κήδεα θυμῷ.
ὤ μοι ἐγὼ δειλή, ὤ μοι δυσαριστοτόκεια,
ἥ τʼ ἐπεὶ ἂρ τέκον υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε
ἔξοχον ἡρώων· ὃ δʼ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος·
τὸν μὲν ἐγὼ θρέψασα φυτὸν ὣς γουνῷ ἀλωῆς
νηυσὶν ἐπιπροέηκα κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω
Τρωσὶ μαχησόμενον· τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις
οἴκαδε νοστήσαντα δόμον Πηλήϊον εἴσω.
ὄφρα δέ μοι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο
ἄχνυται, οὐδέ τί οἱ δύναμαι χραισμῆσαι ἰοῦσα.
ἀλλʼ εἶμʼ, ὄφρα ἴδωμι φίλον τέκος, ἠδʼ ἐπακούσω
ὅττί μιν ἵκετο πένθος ἀπὸ πτολέμοιο μένοντα.
ὣς ἄρα φωνήσασα λίπε σπέος· αἳ δὲ σὺν αὐτῇ
δακρυόεσσαι ἴσαν, περὶ δέ σφισι κῦμα θαλάσσης
ῥήγνυτο· ταὶ δʼ ὅτε δὴ Τροίην ἐρίβωλον ἵκοντο
ἀκτὴν εἰσανέβαινον ἐπισχερώ, ἔνθα θαμειαὶ
Μυρμιδόνων εἴρυντο νέες ταχὺν ἀμφʼ Ἀχιλῆα.
τῷ δὲ βαρὺ στενάχοντι παρίστατο πότνια μήτηρ,
ὀξὺ δὲ κωκύσασα κάρη λάβε παιδὸς ἑοῖο,
καί ῥʼ ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
τέκνον τί κλαίεις; τί δέ σε φρένας ἵκετο πένθος;
ἐξαύδα, μὴ κεῦθε· τὰ μὲν δή τοι τετέλεσται
ἐκ Διός, ὡς ἄρα δὴ πρίν γʼ εὔχεο χεῖρας ἀνασχὼν
πάντας ἐπὶ πρύμνῃσιν ἀλήμεναι υἷας Ἀχαιῶν
σεῦ ἐπιδευομένους, παθέειν τʼ ἀεκήλια ἔργα.
τὴν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
μῆτερ ἐμή, τὰ μὲν ἄρ μοι Ὀλύμπιος ἐξετέλεσσεν·
ἀλλὰ τί μοι τῶν ἦδος ἐπεὶ φίλος ὤλεθʼ ἑταῖρος
Πάτροκλος, τὸν ἐγὼ περὶ πάντων τῖον ἑταίρων
ἶσον ἐμῇ κεφαλῇ; τὸν ἀπώλεσα, τεύχεα δʼ Ἕκτωρ
δῃώσας ἀπέδυσε πελώρια θαῦμα ἰδέσθαι
καλά· τὰ μὲν Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα
ἤματι τῷ ὅτε σε βροτοῦ ἀνέρος ἔμβαλον εὐνῇ.
αἴθʼ ὄφελες σὺ μὲν αὖθι μετʼ ἀθανάτῃς ἁλίῃσι
ναίειν, Πηλεὺς δὲ θνητὴν ἀγαγέσθαι ἄκοιτιν.
νῦν δʼ ἵνα καὶ σοὶ πένθος ἐνὶ φρεσὶ μυρίον εἴη
παιδὸς ἀποφθιμένοιο, τὸν οὐχ ὑποδέξεαι αὖτις
οἴκαδε νοστήσαντʼ, ἐπεὶ οὐδʼ ἐμὲ θυμὸς ἄνωγε
ζώειν οὐδʼ ἄνδρεσσι μετέμμεναι, αἴ κε μὴ Ἕκτωρ
πρῶτος ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσῃ,
Πατρόκλοιο δʼ ἕλωρα Μενοιτιάδεω ἀποτίσῃ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα·
ὠκύμορος δή μοι τέκος ἔσσεαι, οἷʼ ἀγορεύεις·
αὐτίκα γάρ τοι ἔπειτα μεθʼ Ἕκτορα πότμος ἑτοῖμος.
τὴν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
αὐτίκα τεθναίην, ἐπεὶ οὐκ ἄρʼ ἔμελλον ἑταίρῳ
κτεινομένῳ ἐπαμῦναι· ὃ μὲν μάλα τηλόθι πάτρης
ἔφθιτʼ, ἐμεῖο δὲ δῆσεν ἀρῆς ἀλκτῆρα γενέσθαι.
νῦν δʼ ἐπεὶ οὐ νέομαί γε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,
οὐδέ τι Πατρόκλῳ γενόμην φάος οὐδʼ ἑτάροισι
τοῖς ἄλλοις, οἳ δὴ πολέες δάμεν Ἕκτορι δίῳ,
ἀλλʼ ἧμαι παρὰ νηυσὶν ἐτώσιον ἄχθος ἀρούρης,
τοῖος ἐὼν οἷος οὔ τις Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
ἐν πολέμῳ· ἀγορῇ δέ τʼ ἀμείνονές εἰσι καὶ ἄλλοι.
ὡς ἔρις ἔκ τε θεῶν ἔκ τʼ ἀνθρώπων ἀπόλοιτο
καὶ χόλος, ὅς τʼ ἐφέηκε πολύφρονά περ χαλεπῆναι,
ὅς τε πολὺ γλυκίων μέλιτος καταλειβομένοιο
ἀνδρῶν ἐν στήθεσσιν ἀέξεται ἠΰτε καπνός·
ὡς ἐμὲ νῦν ἐχόλωσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων.
ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ,
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντες ἀνάγκῃ·
νῦν δʼ εἶμʼ ὄφρα φίλης κεφαλῆς ὀλετῆρα κιχείω
Ἕκτορα· κῆρα δʼ ἐγὼ τότε δέξομαι ὁππότε κεν δὴ
Ζεὺς ἐθέλῃ τελέσαι ἠδʼ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
οὐδὲ γὰρ οὐδὲ βίη Ἡρακλῆος φύγε κῆρα,
ὅς περ φίλτατος ἔσκε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι·
ἀλλά ἑ μοῖρα δάμασσε καὶ ἀργαλέος χόλος Ἥρης.
ὣς καὶ ἐγών, εἰ δή μοι ὁμοίη μοῖρα τέτυκται,
κείσομʼ ἐπεί κε θάνω· νῦν δὲ κλέος ἐσθλὸν ἀροίμην,
καί τινα Τρωϊάδων καὶ Δαρδανίδων βαθυκόλπων
ἀμφοτέρῃσιν χερσὶ παρειάων ἁπαλάων
δάκρυʼ ὀμορξαμένην ἁδινὸν στοναχῆσαι ἐφείην,
γνοῖεν δʼ ὡς δὴ δηρὸν ἐγὼ πολέμοιο πέπαυμαι·
μὴ δέ μʼ ἔρυκε μάχης φιλέουσά περ· οὐδέ με πείσεις.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα·
ναὶ δὴ ταῦτά γε τέκνον ἐτήτυμον οὐ κακόν ἐστι
τειρομένοις ἑτάροισιν ἀμυνέμεν αἰπὺν ὄλεθρον.
ἀλλά τοι ἔντεα καλὰ μετὰ Τρώεσσιν ἔχονται
χάλκεα μαρμαίροντα· τὰ μὲν κορυθαίολος Ἕκτωρ
αὐτὸς ἔχων ὤμοισιν ἀγάλλεται· οὐδέ ἕ φημι
δηρὸν ἐπαγλαϊεῖσθαι, ἐπεὶ φόνος ἐγγύθεν αὐτῷ.
ἀλλὰ σὺ μὲν μή πω καταδύσεο μῶλον Ἄρηος
πρίν γʼ ἐμὲ δεῦρʼ ἐλθοῦσαν ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἴδηαι·
ἠῶθεν γὰρ νεῦμαι ἅμʼ ἠελίῳ ἀνιόντι
τεύχεα καλὰ φέρουσα παρʼ Ἡφαίστοιο ἄνακτος.
ὣς ἄρα φωνήσασα πάλιν τράπεθʼ υἷος ἑοῖο,
καὶ στρεφθεῖσʼ ἁλίῃσι κασιγνήτῃσι μετηύδα·
ὑμεῖς μὲν νῦν δῦτε θαλάσσης εὐρέα κόλπον
ὀψόμεναί τε γέρονθʼ ἅλιον καὶ δώματα πατρός,
καί οἱ πάντʼ ἀγορεύσατʼ· ἐγὼ δʼ ἐς μακρὸν Ὄλυμπον
εἶμι παρʼ Ἥφαιστον κλυτοτέχνην, αἴ κʼ ἐθέλῃσιν
υἱεῖ ἐμῷ δόμεναι κλυτὰ τεύχεα παμφανόωντα.
ὣς ἔφαθʼ, αἳ δʼ ὑπὸ κῦμα θαλάσσης αὐτίκʼ ἔδυσαν·
ἣ δʼ αὖτʼ Οὔλυμπον δὲ θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα
ἤϊεν ὄφρα φίλῳ παιδὶ κλυτὰ τεύχεʼ ἐνείκαι.
τὴν μὲν ἄρʼ Οὔλυμπον δὲ πόδες φέρον· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
θεσπεσίῳ ἀλαλητῷ ὑφʼ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
φεύγοντες νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκοντο.
οὐδέ κε Πάτροκλόν περ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
ἐκ βελέων ἐρύσαντο νέκυν θεράποντʼ Ἀχιλῆος·
αὖτις γὰρ δὴ τόν γε κίχον λαός τε καὶ ἵπποι
Ἕκτωρ τε Πριάμοιο πάϊς φλογὶ εἴκελος ἀλκήν.
τρὶς μέν μιν μετόπισθε ποδῶν λάβε φαίδιμος Ἕκτωρ
ἑλκέμεναι μεμαώς, μέγα δὲ Τρώεσσιν ὁμόκλα·
τρὶς δὲ δύʼ Αἴαντες θοῦριν ἐπιειμένοι ἀλκὴν
νεκροῦ ἀπεστυφέλιξαν· ὃ δʼ ἔμπεδον ἀλκὶ πεποιθὼς
ἄλλοτʼ ἐπαΐξασκε κατὰ μόθον, ἄλλοτε δʼ αὖτε
στάσκε μέγα ἰάχων· ὀπίσω δʼ οὐ χάζετο πάμπαν.
ὡς δʼ ἀπὸ σώματος οὔ τι λέοντʼ αἴθωνα δύνανται
ποιμένες ἄγραυλοι μέγα πεινάοντα δίεσθαι,
ὥς ῥα τὸν οὐκ ἐδύναντο δύω Αἴαντε κορυστὰ
Ἕκτορα Πριαμίδην ἀπὸ νεκροῦ δειδίξασθαι.
καί νύ κεν εἴρυσσέν τε καὶ ἄσπετον ἤρατο κῦδος,
εἰ μὴ Πηλεΐωνι ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
ἄγγελος ἦλθε θέουσʼ ἀπʼ Ὀλύμπου θωρήσσεσθαι
κρύβδα Διὸς ἄλλων τε θεῶν· πρὸ γὰρ ἧκέ μιν Ἥρη.
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὄρσεο Πηλεΐδη, πάντων ἐκπαγλότατʼ ἀνδρῶν·
Πατρόκλῳ ἐπάμυνον, οὗ εἵνεκα φύλοπις αἰνὴ
ἕστηκε πρὸ νεῶν· οἳ δʼ ἀλλήλους ὀλέκουσιν
οἳ μὲν ἀμυνόμενοι νέκυος πέρι τεθνηῶτος,
οἳ δὲ ἐρύσσασθαι ποτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν
Τρῶες ἐπιθύουσι· μάλιστα δὲ φαίδιμος Ἕκτωρ
ἑλκέμεναι μέμονεν· κεφαλὴν δέ ἑ θυμὸς ἄνωγε
πῆξαι ἀνὰ σκολόπεσσι ταμόνθʼ ἁπαλῆς ἀπὸ δειρῆς.
ἀλλʼ ἄνα μηδʼ ἔτι κεῖσο· σέβας δέ σε θυμὸν ἱκέσθω
Πάτροκλον Τρῳῇσι κυσὶν μέλπηθρα γενέσθαι·
σοὶ λώβη, αἴ κέν τι νέκυς ᾐσχυμμένος ἔλθῃ.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
Ἶρι θεὰ τίς γάρ σε θεῶν ἐμοὶ ἄγγελον ἧκε;
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις·
Ἥρη με προέηκε Διὸς κυδρὴ παράκοιτις·
οὐδʼ οἶδε Κρονίδης ὑψίζυγος οὐδέ τις ἄλλος
ἀθανάτων, οἳ Ὄλυμπον ἀγάννιφον ἀμφινέμονται.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
πῶς τὰρ ἴω μετὰ μῶλον; ἔχουσι δὲ τεύχεʼ ἐκεῖνοι·
μήτηρ δʼ οὔ με φίλη πρίν γʼ εἴα θωρήσσεσθαι
πρίν γʼ αὐτὴν ἐλθοῦσαν ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἴδωμαι·
στεῦτο γὰρ Ἡφαίστοιο πάρʼ οἰσέμεν ἔντεα καλά.
ἄλλου δʼ οὔ τευ οἶδα τεῦ ἂν κλυτὰ τεύχεα δύω,
εἰ μὴ Αἴαντός γε σάκος Τελαμωνιάδαο.
ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὅ γʼ ἔλπομʼ ἐνὶ πρώτοισιν ὁμιλεῖ
ἔγχεϊ δηϊόων περὶ Πατρόκλοιο θανόντος.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις·
εὖ νυ καὶ ἡμεῖς ἴδμεν ὅ τοι κλυτὰ τεύχεʼ ἔχονται·
ἀλλʼ αὔτως ἐπὶ τάφρον ἰὼν Τρώεσσι φάνηθι,
αἴ κέ σʼ ὑποδείσαντες ἀπόσχωνται πολέμοιο
Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δʼ ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
τειρόμενοι· ὀλίγη δέ τʼ ἀνάπνευσις πολέμοιο.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς ὦρτο Διῒ φίλος· ἀμφὶ δʼ Ἀθήνη
ὤμοις ἰφθίμοισι βάλʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν,
ἀμφὶ δέ οἱ κεφαλῇ νέφος ἔστεφε δῖα θεάων
χρύσεον, ἐκ δʼ αὐτοῦ δαῖε φλόγα παμφανόωσαν.
ὡς δʼ ὅτε καπνὸς ἰὼν ἐξ ἄστεος αἰθέρʼ ἵκηται
τηλόθεν ἐκ νήσου, τὴν δήϊοι ἀμφιμάχωνται,
οἵ τε πανημέριοι στυγερῷ κρίνονται Ἄρηϊ
ἄστεος ἐκ σφετέρου· ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντι
πυρσοί τε φλεγέθουσιν ἐπήτριμοι, ὑψόσε δʼ αὐγὴ
γίγνεται ἀΐσσουσα περικτιόνεσσιν ἰδέσθαι,
αἴ κέν πως σὺν νηυσὶν ἄρεω ἀλκτῆρες ἵκωνται·
ὣς ἀπʼ Ἀχιλλῆος κεφαλῆς σέλας αἰθέρʼ ἵκανε·
στῆ δʼ ἐπὶ τάφρον ἰὼν ἀπὸ τείχεος, οὐδʼ ἐς Ἀχαιοὺς
μίσγετο· μητρὸς γὰρ πυκινὴν ὠπίζετʼ ἐφετμήν.
ἔνθα στὰς ἤϋσʼ, ἀπάτερθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
φθέγξατʼ· ἀτὰρ Τρώεσσιν ἐν ἄσπετον ὦρσε κυδοιμόν.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀριζήλη φωνή, ὅτε τʼ ἴαχε σάλπιγξ
ἄστυ περιπλομένων δηΐων ὕπο θυμοραϊστέων,
ὣς τότʼ ἀριζήλη φωνὴ γένετʼ Αἰακίδαο.
οἳ δʼ ὡς οὖν ἄϊον ὄπα χάλκεον Αἰακίδαο,
πᾶσιν ὀρίνθη θυμός· ἀτὰρ καλλίτριχες ἵπποι
ἂψ ὄχεα τρόπεον· ὄσσοντο γὰρ ἄλγεα θυμῷ.
ἡνίοχοι δʼ ἔκπληγεν, ἐπεὶ ἴδον ἀκάματον πῦρ
δεινὸν ὑπὲρ κεφαλῆς μεγαθύμου Πηλεΐωνος
δαιόμενον· τὸ δὲ δαῖε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
τρὶς μὲν ὑπὲρ τάφρου μεγάλʼ ἴαχε δῖος Ἀχιλλεύς,
τρὶς δὲ κυκήθησαν Τρῶες κλειτοί τʼ ἐπίκουροι.
ἔνθα δὲ καὶ τότʼ ὄλοντο δυώδεκα φῶτες ἄριστοι
ἀμφὶ σφοῖς ὀχέεσσι καὶ ἔγχεσιν. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
ἀσπασίως Πάτροκλον ὑπʼ ἐκ βελέων ἐρύσαντες
κάτθεσαν ἐν λεχέεσσι· φίλοι δʼ ἀμφέσταν ἑταῖροι
μυρόμενοι· μετὰ δέ σφι ποδώκης εἵπετʼ Ἀχιλλεὺς
δάκρυα θερμὰ χέων, ἐπεὶ εἴσιδε πιστὸν ἑταῖρον
κείμενον ἐν φέρτρῳ δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
τόν ῥʼ ἤτοι μὲν ἔπεμπε σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν
ἐς πόλεμον, οὐδʼ αὖτις ἐδέξατο νοστήσαντα.
Ἠέλιον δʼ ἀκάμαντα βοῶπις πότνια Ἥρη
πέμψεν ἐπʼ Ὠκεανοῖο ῥοὰς ἀέκοντα νέεσθαι·
ἠέλιος μὲν ἔδυ, παύσαντο δὲ δῖοι Ἀχαιοὶ
φυλόπιδος κρατερῆς καὶ ὁμοιΐου πολέμοιο.
Τρῶες δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης
χωρήσαντες ἔλυσαν ὑφʼ ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
ἐς δʼ ἀγορὴν ἀγέροντο πάρος δόρποιο μέδεσθαι.
ὀρθῶν δʼ ἑσταότων ἀγορὴ γένετʼ, οὐδέ τις ἔτλη
ἕζεσθαι· πάντας γὰρ ἔχε τρόμος, οὕνεκʼ Ἀχιλλεὺς
ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτʼ ἀλεγεινῆς.
τοῖσι δὲ Πουλυδάμας πεπνυμένος ἦρχʼ ἀγορεύειν
Πανθοΐδης· ὃ γὰρ οἶος ὅρα πρόσσω καὶ ὀπίσσω·
Ἕκτορι δʼ ἦεν ἑταῖρος, ἰῇ δʼ ἐν νυκτὶ γένοντο,
ἀλλʼ ὃ μὲν ἂρ μύθοισιν, ὃ δʼ ἔγχεϊ πολλὸν ἐνίκα·
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
ἀμφὶ μάλα φράζεσθε φίλοι· κέλομαι γὰρ ἔγωγε
ἄστυδε νῦν ἰέναι, μὴ μίμνειν ἠῶ δῖαν
ἐν πεδίῳ παρὰ νηυσίν· ἑκὰς δʼ ἀπὸ τείχεός εἰμεν.
ὄφρα μὲν οὗτος ἀνὴρ Ἀγαμέμνονι μήνιε δίῳ
τόφρα δὲ ῥηΐτεροι πολεμίζειν ἦσαν Ἀχαιοί·
χαίρεσκον γὰρ ἔγωγε θοῇς ἐπὶ νηυσὶν ἰαύων
ἐλπόμενος νῆας αἱρησέμεν ἀμφιελίσσας.
νῦν δʼ αἰνῶς δείδοικα ποδώκεα Πηλεΐωνα·
οἷος κείνου θυμὸς ὑπέρβιος, οὐκ ἐθελήσει
μίμνειν ἐν πεδίῳ, ὅθι περ Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ
ἐν μέσῳ ἀμφότεροι μένος Ἄρηος δατέονται,
ἀλλὰ περὶ πτόλιός τε μαχήσεται ἠδὲ γυναικῶν.
ἀλλʼ ἴομεν προτὶ ἄστυ, πίθεσθέ μοι· ὧδε γὰρ ἔσται·
νῦν μὲν νὺξ ἀπέπαυσε ποδώκεα Πηλεΐωνα
ἀμβροσίη· εἰ δʼ ἄμμε κιχήσεται ἐνθάδʼ ἐόντας
αὔριον ὁρμηθεὶς σὺν τεύχεσιν, εὖ νύ τις αὐτὸν
γνώσεται· ἀσπασίως γὰρ ἀφίξεται Ἴλιον ἱρὴν
ὅς κε φύγῃ, πολλοὺς δὲ κύνες καὶ γῦπες ἔδονται
Τρώων· αἲ γὰρ δή μοι ἀπʼ οὔατος ὧδε γένοιτο.
εἰ δʼ ἂν ἐμοῖς ἐπέεσσι πιθώμεθα κηδόμενοί περ,
νύκτα μὲν εἰν ἀγορῇ σθένος ἕξομεν, ἄστυ δὲ πύργοι
ὑψηλαί τε πύλαι σανίδες τʼ ἐπὶ τῇς ἀραρυῖαι
μακραὶ ἐΰξεστοι ἐζευγμέναι εἰρύσσονται·
πρῶϊ δʼ ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
στησόμεθʼ ἂμ πύργους· τῷ δʼ ἄλγιον, αἴ κʼ ἐθέλῃσιν
ἐλθὼν ἐκ νηῶν περὶ τείχεος ἄμμι μάχεσθαι.
ἂψ πάλιν εἶσʼ ἐπὶ νῆας, ἐπεί κʼ ἐριαύχενας ἵππους
παντοίου δρόμου ἄσῃ ὑπὸ πτόλιν ἠλασκάζων·
εἴσω δʼ οὔ μιν θυμὸς ἐφορμηθῆναι ἐάσει,
οὐδέ ποτʼ ἐκπέρσει· πρίν μιν κύνες ἀργοὶ ἔδονται.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Πουλυδάμα σὺ μὲν οὐκέτʼ ἐμοὶ φίλα ταῦτʼ ἀγορεύεις,
ὃς κέλεαι κατὰ ἄστυ ἀλήμεναι αὖτις ἰόντας.
ἦ οὔ πω κεκόρησθε ἐελμένοι ἔνδοθι πύργων;
πρὶν μὲν γὰρ Πριάμοιο πόλιν μέροπες ἄνθρωποι
πάντες μυθέσκοντο πολύχρυσον πολύχαλκον·
νῦν δὲ δὴ ἐξαπόλωλε δόμων κειμήλια καλά,
πολλὰ δὲ δὴ Φρυγίην καὶ Μῃονίην ἐρατεινὴν
κτήματα περνάμενʼ ἵκει, ἐπεὶ μέγας ὠδύσατο Ζεύς.
νῦν δʼ ὅτε πέρ μοι ἔδωκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω
κῦδος ἀρέσθʼ ἐπὶ νηυσί, θαλάσσῃ τʼ ἔλσαι Ἀχαιούς,
νήπιε μηκέτι ταῦτα νοήματα φαῖνʼ ἐνὶ δήμῳ·
οὐ γάρ τις Τρώων ἐπιπείσεται· οὐ γὰρ ἐάσω.
ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω, πειθώμεθα πάντες.
νῦν μὲν δόρπον ἕλεσθε κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι,
καὶ φυλακῆς μνήσασθε, καὶ ἐγρήγορθε ἕκαστος·
Τρώων δʼ ὃς κτεάτεσσιν ὑπερφιάλως ἀνιάζει,
συλλέξας λαοῖσι δότω καταδημοβορῆσαι·
τῶν τινὰ βέλτερόν ἐστιν ἐπαυρέμεν ἤ περ Ἀχαιούς.
πρῶϊ δʼ ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
εἰ δʼ ἐτεὸν παρὰ ναῦφιν ἀνέστη δῖος Ἀχιλλεύς,
ἄλγιον αἴ κʼ ἐθέλῃσι τῷ ἔσσεται· οὔ μιν ἔγωγε
φεύξομαι ἐκ πολέμοιο δυσηχέος, ἀλλὰ μάλʼ ἄντην
στήσομαι, ἤ κε φέρῃσι μέγα κράτος, ἦ κε φεροίμην.
ξυνὸς Ἐνυάλιος, καί τε κτανέοντα κατέκτα.
ὣς Ἕκτωρ ἀγόρευʼ, ἐπὶ δὲ Τρῶες κελάδησαν
νήπιοι· ἐκ γάρ σφεων φρένας εἵλετο Παλλὰς Ἀθήνη.
Ἕκτορι μὲν γὰρ ἐπῄνησαν κακὰ μητιόωντι,
Πουλυδάμαντι δʼ ἄρʼ οὔ τις ὃς ἐσθλὴν φράζετο βουλήν.
δόρπον ἔπειθʼ εἵλοντο κατὰ στρατόν· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
παννύχιοι Πάτροκλον ἀνεστενάχοντο γοῶντες.
τοῖσι δὲ Πηλεΐδης ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο
χεῖρας ἐπʼ ἀνδροφόνους θέμενος στήθεσσιν ἑταίρου
πυκνὰ μάλα στενάχων ὥς τε λὶς ἠϋγένειος,
ᾧ ῥά θʼ ὑπὸ σκύμνους ἐλαφηβόλος ἁρπάσῃ ἀνὴρ
ὕλης ἐκ πυκινῆς· ὃ δέ τʼ ἄχνυται ὕστερος ἐλθών,
πολλὰ δέ τʼ ἄγκεʼ ἐπῆλθε μετʼ ἀνέρος ἴχνιʼ ἐρευνῶν
εἴ ποθεν ἐξεύροι· μάλα γὰρ δριμὺς χόλος αἱρεῖ·
ὣς ὃ βαρὺ στενάχων μετεφώνεε Μυρμιδόνεσσιν·
ὢ πόποι ἦ ῥʼ ἅλιον ἔπος ἔκβαλον ἤματι κείνῳ
θαρσύνων ἥρωα Μενοίτιον ἐν μεγάροισι·
φῆν δέ οἱ εἰς Ὀπόεντα περικλυτὸν υἱὸν ἀπάξειν
Ἴλιον ἐκπέρσαντα, λαχόντα τε ληΐδος αἶσαν.
ἀλλʼ οὐ Ζεὺς ἄνδρεσσι νοήματα πάντα τελευτᾷ·
ἄμφω γὰρ πέπρωται ὁμοίην γαῖαν ἐρεῦσαι
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, ἐπεὶ οὐδʼ ἐμὲ νοστήσαντα
δέξεται ἐν μεγάροισι γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς
οὐδὲ Θέτις μήτηρ, ἀλλʼ αὐτοῦ γαῖα καθέξει.
νῦν δʼ ἐπεὶ οὖν Πάτροκλε σεῦ ὕστερος εἶμʼ ὑπὸ γαῖαν,
οὔ σε πρὶν κτεριῶ πρίν γʼ Ἕκτορος ἐνθάδʼ ἐνεῖκαι
τεύχεα καὶ κεφαλὴν μεγαθύμου σοῖο φονῆος·
δώδεκα δὲ προπάροιθε πυρῆς ἀποδειροτομήσω
Τρώων ἀγλαὰ τέκνα σέθεν κταμένοιο χολωθείς.
τόφρα δέ μοι παρὰ νηυσὶ κορωνίσι κείσεαι αὔτως,
ἀμφὶ δὲ σὲ Τρῳαὶ καὶ Δαρδανίδες βαθύκολποι
κλαύσονται νύκτάς τε καὶ ἤματα δάκρυ χέουσαι,
τὰς αὐτοὶ καμόμεσθα βίηφί τε δουρί τε μακρῷ
πιείρας πέρθοντε πόλεις μερόπων ἀνθρώπων.
ὣς εἰπὼν ἑτάροισιν ἐκέκλετο δῖος Ἀχιλλεὺς
ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, ὄφρα τάχιστα
Πάτροκλον λούσειαν ἄπο βρότον αἱματόεντα.
οἳ δὲ λοετροχόον τρίποδʼ ἵστασαν ἐν πυρὶ κηλέῳ,
ἐν δʼ ἄρʼ ὕδωρ ἔχεαν, ὑπὸ δὲ ξύλα δαῖον ἑλόντες.
γάστρην μὲν τρίποδος πῦρ ἄμφεπε, θέρμετο δʼ ὕδωρ·
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ ζέσσεν ὕδωρ ἐνὶ ἤνοπι χαλκῷ,
καὶ τότε δὴ λοῦσάν τε καὶ ἤλειψαν λίπʼ ἐλαίῳ,
ἐν δʼ ὠτειλὰς πλῆσαν ἀλείφατος ἐννεώροιο·
ἐν λεχέεσσι δὲ θέντες ἑανῷ λιτὶ κάλυψαν
ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς, καθύπερθε δὲ φάρεϊ λευκῷ.
παννύχιοι μὲν ἔπειτα πόδας ταχὺν ἀμφʼ Ἀχιλῆα
Μυρμιδόνες Πάτροκλον ἀνεστενάχοντο γοῶντες·
Ζεὺς δʼ Ἥρην προσέειπε κασιγνήτην ἄλοχόν τε·
ἔπρηξας καὶ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη
ἀνστήσασʼ Ἀχιλῆα πόδας ταχύν· ἦ ῥά νυ σεῖο
ἐξ αὐτῆς ἐγένοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοί.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη·
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
καὶ μὲν δή πού τις μέλλει βροτὸς ἀνδρὶ τελέσσαι,
ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδε·
πῶς δὴ ἔγωγʼ, ἥ φημι θεάων ἔμμεν ἀρίστη,
ἀμφότερον γενεῇ τε καὶ οὕνεκα σὴ παράκοιτις
κέκλημαι, σὺ δὲ πᾶσι μετʼ ἀθανάτοισιν ἀνάσσεις,
οὐκ ὄφελον Τρώεσσι κοτεσσαμένη κακὰ ῥάψαι;
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
Ἡφαίστου δʼ ἵκανε δόμον Θέτις ἀργυρόπεζα
ἄφθιτον ἀστερόεντα μεταπρεπέʼ ἀθανάτοισι
χάλκεον, ὅν ῥʼ αὐτὸς ποιήσατο κυλλοποδίων.
τὸν δʼ εὗρʼ ἱδρώοντα ἑλισσόμενον περὶ φύσας
σπεύδοντα· τρίποδας γὰρ ἐείκοσι πάντας ἔτευχεν
ἑστάμεναι περὶ τοῖχον ἐϋσταθέος μεγάροιο,
χρύσεα δέ σφʼ ὑπὸ κύκλα ἑκάστῳ πυθμένι θῆκεν,
ὄφρά οἱ αὐτόματοι θεῖον δυσαίατʼ ἀγῶνα
ἠδʼ αὖτις πρὸς δῶμα νεοίατο θαῦμα ἰδέσθαι.
οἳ δʼ ἤτοι τόσσον μὲν ἔχον τέλος, οὔατα δʼ οὔ πω
δαιδάλεα προσέκειτο· τά ῥʼ ἤρτυε, κόπτε δὲ δεσμούς.
ὄφρʼ ὅ γε ταῦτʼ ἐπονεῖτο ἰδυίῃσι πραπίδεσσι,
τόφρά οἱ ἐγγύθεν ἦλθε θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα.
τὴν δὲ ἴδε προμολοῦσα Χάρις λιπαροκρήδεμνος
καλή, τὴν ὤπυιε περικλυτὸς ἀμφιγυήεις·
ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τίπτε Θέτι τανύπεπλε ἱκάνεις ἡμέτερον δῶ
αἰδοίη τε φίλη τε; πάρος γε μὲν οὔ τι θαμίζεις.
ἀλλʼ ἕπεο προτέρω, ἵνα τοι πὰρ ξείνια θείω.
ὣς ἄρα φωνήσασα πρόσω ἄγε δῖα θεάων.
τὴν μὲν ἔπειτα καθεῖσεν ἐπὶ θρόνου ἀργυροήλου
καλοῦ δαιδαλέου· ὑπὸ δὲ θρῆνυς ποσὶν ἦεν·
κέκλετο δʼ Ἥφαιστον κλυτοτέχνην εἶπέ τε μῦθον·
Ἥφαιστε πρόμολʼ ὧδε· Θέτις νύ τι σεῖο χατίζει.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περικλυτὸς ἀμφιγυήεις·
ἦ ῥά νύ μοι δεινή τε καὶ αἰδοίη θεὸς ἔνδον,
ἥ μʼ ἐσάωσʼ ὅτε μʼ ἄλγος ἀφίκετο τῆλε πεσόντα
μητρὸς ἐμῆς ἰότητι κυνώπιδος, ἥ μʼ ἐθέλησε
κρύψαι χωλὸν ἐόντα· τότʼ ἂν πάθον ἄλγεα θυμῷ,
εἰ μή μʼ Εὐρυνόμη τε Θέτις θʼ ὑπεδέξατο κόλπῳ
Εὐρυνόμη θυγάτηρ ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.
τῇσι παρʼ εἰνάετες χάλκευον δαίδαλα πολλά,
πόρπας τε γναμπτάς θʼ ἕλικας κάλυκάς τε καὶ ὅρμους
ἐν σπῆϊ γλαφυρῷ· περὶ δὲ ῥόος Ὠκεανοῖο
ἀφρῷ μορμύρων ῥέεν ἄσπετος· οὐδέ τις ἄλλος
ᾔδεεν οὔτε θεῶν οὔτε θνητῶν ἀνθρώπων,
ἀλλὰ Θέτις τε καὶ Εὐρυνόμη ἴσαν, αἵ μʼ ἐσάωσαν.
ἣ νῦν ἡμέτερον δόμον ἵκει· τώ με μάλα χρεὼ
πάντα Θέτι καλλιπλοκάμῳ ζῳάγρια τίνειν.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν οἱ παράθες ξεινήϊα καλά,
ὄφρʼ ἂν ἐγὼ φύσας ἀποθείομαι ὅπλά τε πάντα.
ἦ, καὶ ἀπʼ ἀκμοθέτοιο πέλωρ αἴητον ἀνέστη
χωλεύων· ὑπὸ δὲ κνῆμαι ῥώοντο ἀραιαί.
φύσας μέν ῥʼ ἀπάνευθε τίθει πυρός, ὅπλά τε πάντα
λάρνακʼ ἐς ἀργυρέην συλλέξατο, τοῖς ἐπονεῖτο·
σπόγγῳ δʼ ἀμφὶ πρόσωπα καὶ ἄμφω χεῖρʼ ἀπομόργνυ
αὐχένα τε στιβαρὸν καὶ στήθεα λαχνήεντα,
δῦ δὲ χιτῶνʼ, ἕλε δὲ σκῆπτρον παχύ, βῆ δὲ θύραζε
χωλεύων· ὑπὸ δʼ ἀμφίπολοι ῥώοντο ἄνακτι
χρύσειαι ζωῇσι νεήνισιν εἰοικυῖαι.
τῇς ἐν μὲν νόος ἐστὶ μετὰ φρεσίν, ἐν δὲ καὶ αὐδὴ
καὶ σθένος, ἀθανάτων δὲ θεῶν ἄπο ἔργα ἴσασιν.
αἳ μὲν ὕπαιθα ἄνακτος ἐποίπνυον· αὐτὰρ ὃ ἔρρων
πλησίον, ἔνθα Θέτις περ, ἐπὶ θρόνου ἷζε φαεινοῦ,
ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τίπτε Θέτι τανύπεπλε ἱκάνεις ἡμέτερον δῶ
αἰδοίη τε φίλη τε; πάρος γε μὲν οὔ τι θαμίζεις.
αὔδα ὅ τι φρονέεις· τελέσαι δέ με θυμὸς ἄνωγεν,
εἰ δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστίν.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα·
Ἥφαιστʼ, ἦ ἄρα δή τις, ὅσαι θεαί εἰσʼ ἐν Ὀλύμπῳ,
τοσσάδʼ ἐνὶ φρεσὶν ᾗσιν ἀνέσχετο κήδεα λυγρὰ
ὅσσʼ ἐμοὶ ἐκ πασέων Κρονίδης Ζεὺς ἄλγεʼ ἔδωκεν;
ἐκ μέν μʼ ἀλλάων ἁλιάων ἀνδρὶ δάμασσεν
Αἰακίδῃ Πηλῆϊ, καὶ ἔτλην ἀνέρος εὐνὴν
πολλὰ μάλʼ οὐκ ἐθέλουσα. ὃ μὲν δὴ γήραϊ λυγρῷ
κεῖται ἐνὶ μεγάροις ἀρημένος, ἄλλα δέ μοι νῦν·
υἱὸν ἐπεί μοι δῶκε γενέσθαί τε τραφέμεν τε
ἔξοχον ἡρώων· ὃ δʼ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος·
τὸν μὲν ἐγὼ θρέψασα φυτὸν ὣς γουνῷ ἀλωῆς
νηυσὶν ἐπιπροέηκα κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω
Τρωσὶ μαχησόμενον· τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις
οἴκαδε νοστήσαντα δόμον Πηλήϊον εἴσω.
ὄφρα δέ μοι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο
ἄχνυται, οὐδέ τί οἱ δύναμαι χραισμῆσαι ἰοῦσα.
κούρην ἣν ἄρα οἱ γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν,
τὴν ἂψ ἐκ χειρῶν ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων.
ἤτοι ὃ τῆς ἀχέων φρένας ἔφθιεν· αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
Τρῶες ἐπὶ πρύμνῃσιν ἐείλεον, οὐδὲ θύραζε
εἴων ἐξιέναι· τὸν δὲ λίσσοντο γέροντες
Ἀργείων, καὶ πολλὰ περικλυτὰ δῶρʼ ὀνόμαζον.
ἔνθʼ αὐτὸς μὲν ἔπειτʼ ἠναίνετο λοιγὸν ἀμῦναι,
αὐτὰρ ὃ Πάτροκλον περὶ μὲν τὰ ἃ τεύχεα ἕσσε,
πέμπε δέ μιν πόλεμον δέ, πολὺν δʼ ἅμα λαὸν ὄπασσε.
πᾶν δʼ ἦμαρ μάρναντο περὶ Σκαιῇσι πύλῃσι·
καί νύ κεν αὐτῆμαρ πόλιν ἔπραθον, εἰ μὴ Ἀπόλλων
πολλὰ κακὰ ῥέξαντα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
ἔκτανʼ ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.
τοὔνεκα νῦν τὰ σὰ γούναθʼ ἱκάνομαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα
υἱεῖ ἐμῷ ὠκυμόρῳ δόμεν ἀσπίδα καὶ τρυφάλειαν
καὶ καλὰς κνημῖδας ἐπισφυρίοις ἀραρυίας
καὶ θώρηχʼ· ὃ γὰρ ἦν οἱ ἀπώλεσε πιστὸς ἑταῖρος
Τρωσὶ δαμείς· ὃ δὲ κεῖται ἐπὶ χθονὶ θυμὸν ἀχεύων.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περικλυτὸς ἀμφιγυήεις·
θάρσει· μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
αἲ γάρ μιν θανάτοιο δυσηχέος ὧδε δυναίμην
νόσφιν ἀποκρύψαι, ὅτε μιν μόρος αἰνὸς ἱκάνοι,
ὥς οἱ τεύχεα καλὰ παρέσσεται, οἷά τις αὖτε
ἀνθρώπων πολέων θαυμάσσεται, ὅς κεν ἴδηται.
ὣς εἰπὼν τὴν μὲν λίπεν αὐτοῦ, βῆ δʼ ἐπὶ φύσας·
τὰς δʼ ἐς πῦρ ἔτρεψε κέλευσέ τε ἐργάζεσθαι.
φῦσαι δʼ ἐν χοάνοισιν ἐείκοσι πᾶσαι ἐφύσων
παντοίην εὔπρηστον ἀϋτμὴν ἐξανιεῖσαι,
ἄλλοτε μὲν σπεύδοντι παρέμμεναι, ἄλλοτε δʼ αὖτε,
ὅππως Ἥφαιστός τʼ ἐθέλοι καὶ ἔργον ἄνοιτο.
χαλκὸν δʼ ἐν πυρὶ βάλλεν ἀτειρέα κασσίτερόν τε
καὶ χρυσὸν τιμῆντα καὶ ἄργυρον· αὐτὰρ ἔπειτα
θῆκεν ἐν ἀκμοθέτῳ μέγαν ἄκμονα, γέντο δὲ χειρὶ
ῥαιστῆρα κρατερήν, ἑτέρηφι δὲ γέντο πυράγρην.
ποίει δὲ πρώτιστα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε
πάντοσε δαιδάλλων, περὶ δʼ ἄντυγα βάλλε φαεινὴν
τρίπλακα μαρμαρέην, ἐκ δʼ ἀργύρεον τελαμῶνα.
πέντε δʼ ἄρʼ αὐτοῦ ἔσαν σάκεος πτύχες· αὐτὰρ ἐν αὐτῷ
ποίει δαίδαλα πολλὰ ἰδυίῃσι πραπίδεσσιν.
ἐν μὲν γαῖαν ἔτευξʼ, ἐν δʼ οὐρανόν, ἐν δὲ θάλασσαν,
ἠέλιόν τʼ ἀκάμαντα σελήνην τε πλήθουσαν,
ἐν δὲ τὰ τείρεα πάντα, τά τʼ οὐρανὸς ἐστεφάνωται,
Πληϊάδας θʼ Ὑάδας τε τό τε σθένος Ὠρίωνος
Ἄρκτόν θʼ, ἣν καὶ Ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν,
ἥ τʼ αὐτοῦ στρέφεται καί τʼ Ὠρίωνα δοκεύει,
οἴη δʼ ἄμμορός ἐστι λοετρῶν Ὠκεανοῖο.
ἐν δὲ δύω ποίησε πόλεις μερόπων ἀνθρώπων
καλάς. ἐν τῇ μέν ῥα γάμοι τʼ ἔσαν εἰλαπίναι τε,
νύμφας δʼ ἐκ θαλάμων δαΐδων ὕπο λαμπομενάων
ἠγίνεον ἀνὰ ἄστυ, πολὺς δʼ ὑμέναιος ὀρώρει·
κοῦροι δʼ ὀρχηστῆρες ἐδίνεον, ἐν δʼ ἄρα τοῖσιν
αὐλοὶ φόρμιγγές τε βοὴν ἔχον· αἳ δὲ γυναῖκες
ἱστάμεναι θαύμαζον ἐπὶ προθύροισιν ἑκάστη.
λαοὶ δʼ εἰν ἀγορῇ ἔσαν ἀθρόοι· ἔνθα δὲ νεῖκος
ὠρώρει, δύο δʼ ἄνδρες ἐνείκεον εἵνεκα ποινῆς
ἀνδρὸς ἀποφθιμένου· ὃ μὲν εὔχετο πάντʼ ἀποδοῦναι
δήμῳ πιφαύσκων, ὃ δʼ ἀναίνετο μηδὲν ἑλέσθαι·
ἄμφω δʼ ἱέσθην ἐπὶ ἴστορι πεῖραρ ἑλέσθαι.
λαοὶ δʼ ἀμφοτέροισιν ἐπήπυον ἀμφὶς ἀρωγοί·
κήρυκες δʼ ἄρα λαὸν ἐρήτυον· οἳ δὲ γέροντες
εἵατʼ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοις ἱερῷ ἐνὶ κύκλῳ,
σκῆπτρα δὲ κηρύκων ἐν χέρσʼ ἔχον ἠεροφώνων·
τοῖσιν ἔπειτʼ ἤϊσσον, ἀμοιβηδὶς δὲ δίκαζον.
κεῖτο δʼ ἄρʼ ἐν μέσσοισι δύω χρυσοῖο τάλαντα,
τῷ δόμεν ὃς μετὰ τοῖσι δίκην ἰθύντατα εἴποι.
τὴν δʼ ἑτέρην πόλιν ἀμφὶ δύω στρατοὶ ἥατο λαῶν
τεύχεσι λαμπόμενοι· δίχα δέ σφισιν ἥνδανε βουλή,
ἠὲ διαπραθέειν ἢ ἄνδιχα πάντα δάσασθαι
κτῆσιν ὅσην πτολίεθρον ἐπήρατον ἐντὸς ἔεργεν·
οἳ δʼ οὔ πω πείθοντο, λόχῳ δʼ ὑπεθωρήσσοντο.
τεῖχος μέν ῥʼ ἄλοχοί τε φίλαι καὶ νήπια τέκνα
ῥύατʼ ἐφεσταότες, μετὰ δʼ ἀνέρες οὓς ἔχε γῆρας·
οἳ δʼ ἴσαν· ἦρχε δʼ ἄρά σφιν Ἄρης καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
ἄμφω χρυσείω, χρύσεια δὲ εἵματα ἕσθην,
καλὼ καὶ μεγάλω σὺν τεύχεσιν, ὥς τε θεώ περ
ἀμφὶς ἀριζήλω· λαοὶ δʼ ὑπολίζονες ἦσαν.
οἳ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι σφίσιν εἶκε λοχῆσαι
ἐν ποταμῷ, ὅθι τʼ ἀρδμὸς ἔην πάντεσσι βοτοῖσιν,
ἔνθʼ ἄρα τοί γʼ ἵζοντʼ εἰλυμένοι αἴθοπι χαλκῷ.
τοῖσι δʼ ἔπειτʼ ἀπάνευθε δύω σκοποὶ εἵατο λαῶν
δέγμενοι ὁππότε μῆλα ἰδοίατο καὶ ἕλικας βοῦς.
οἳ δὲ τάχα προγένοντο, δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες
τερπόμενοι σύριγξι· δόλον δʼ οὔ τι προνόησαν.
οἳ μὲν τὰ προϊδόντες ἐπέδραμον, ὦκα δʼ ἔπειτα
τάμνοντʼ ἀμφὶ βοῶν ἀγέλας καὶ πώεα καλὰ
ἀργεννέων οἰῶν, κτεῖνον δʼ ἐπὶ μηλοβοτῆρας.
οἳ δʼ ὡς οὖν ἐπύθοντο πολὺν κέλαδον παρὰ βουσὶν
εἰράων προπάροιθε καθήμενοι, αὐτίκʼ ἐφʼ ἵππων
βάντες ἀερσιπόδων μετεκίαθον, αἶψα δʼ ἵκοντο.
στησάμενοι δʼ ἐμάχοντο μάχην ποταμοῖο παρʼ ὄχθας,
βάλλον δʼ ἀλλήλους χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν.
ἐν δʼ Ἔρις ἐν δὲ Κυδοιμὸς ὁμίλεον, ἐν δʼ ὀλοὴ Κήρ,
ἄλλον ζωὸν ἔχουσα νεούτατον, ἄλλον ἄουτον,
ἄλλον τεθνηῶτα κατὰ μόθον ἕλκε ποδοῖιν·
εἷμα δʼ ἔχʼ ἀμφʼ ὤμοισι δαφοινεὸν αἵματι φωτῶν.
ὡμίλευν δʼ ὥς τε ζωοὶ βροτοὶ ἠδʼ ἐμάχοντο,
νεκρούς τʼ ἀλλήλων ἔρυον κατατεθνηῶτας.
ἐν δʼ ἐτίθει νειὸν μαλακὴν πίειραν ἄρουραν
εὐρεῖαν τρίπολον· πολλοὶ δʼ ἀροτῆρες ἐν αὐτῇ
ζεύγεα δινεύοντες ἐλάστρεον ἔνθα καὶ ἔνθα.
οἳ δʼ ὁπότε στρέψαντες ἱκοίατο τέλσον ἀρούρης,
τοῖσι δʼ ἔπειτʼ ἐν χερσὶ δέπας μελιηδέος οἴνου
δόσκεν ἀνὴρ ἐπιών· τοὶ δὲ στρέψασκον ἀνʼ ὄγμους,
ἱέμενοι νειοῖο βαθείης τέλσον ἱκέσθαι.
ἣ δὲ μελαίνετʼ ὄπισθεν, ἀρηρομένῃ δὲ ἐῴκει,
χρυσείη περ ἐοῦσα· τὸ δὴ περὶ θαῦμα τέτυκτο.
ἐν δʼ ἐτίθει τέμενος βασιλήϊον· ἔνθα δʼ ἔριθοι
ἤμων ὀξείας δρεπάνας ἐν χερσὶν ἔχοντες.
δράγματα δʼ ἄλλα μετʼ ὄγμον ἐπήτριμα πῖπτον ἔραζε,
ἄλλα δʼ ἀμαλλοδετῆρες ἐν ἐλλεδανοῖσι δέοντο.
τρεῖς δʼ ἄρʼ ἀμαλλοδετῆρες ἐφέστασαν· αὐτὰρ ὄπισθε
παῖδες δραγμεύοντες ἐν ἀγκαλίδεσσι φέροντες
ἀσπερχὲς πάρεχον· βασιλεὺς δʼ ἐν τοῖσι σιωπῇ
σκῆπτρον ἔχων ἑστήκει ἐπʼ ὄγμου γηθόσυνος κῆρ.
κήρυκες δʼ ἀπάνευθεν ὑπὸ δρυῒ δαῖτα πένοντο,
βοῦν δʼ ἱερεύσαντες μέγαν ἄμφεπον· αἳ δὲ γυναῖκες
δεῖπνον ἐρίθοισιν λεύκʼ ἄλφιτα πολλὰ πάλυνον.
ἐν δʼ ἐτίθει σταφυλῇσι μέγα βρίθουσαν ἀλωὴν
καλὴν χρυσείην· μέλανες δʼ ἀνὰ βότρυες ἦσαν,
ἑστήκει δὲ κάμαξι διαμπερὲς ἀργυρέῃσιν.
ἀμφὶ δὲ κυανέην κάπετον, περὶ δʼ ἕρκος ἔλασσε
κασσιτέρου· μία δʼ οἴη ἀταρπιτὸς ἦεν ἐπʼ αὐτήν,
τῇ νίσοντο φορῆες ὅτε τρυγόῳεν ἀλωήν.
παρθενικαὶ δὲ καὶ ἠΐθεοι ἀταλὰ φρονέοντες
πλεκτοῖς ἐν ταλάροισι φέρον μελιηδέα καρπόν.
τοῖσιν δʼ ἐν μέσσοισι πάϊς φόρμιγγι λιγείῃ
ἱμερόεν κιθάριζε, λίνον δʼ ὑπὸ καλὸν ἄειδε
λεπταλέῃ φωνῇ· τοὶ δὲ ῥήσσοντες ἁμαρτῇ
μολπῇ τʼ ἰυγμῷ τε ποσὶ σκαίροντες ἕποντο.
ἐν δʼ ἀγέλην ποίησε βοῶν ὀρθοκραιράων·
αἳ δὲ βόες χρυσοῖο τετεύχατο κασσιτέρου τε,
μυκηθμῷ δʼ ἀπὸ κόπρου ἐπεσσεύοντο νομὸν δὲ
πὰρ ποταμὸν κελάδοντα, παρὰ ῥοδανὸν δονακῆα.
χρύσειοι δὲ νομῆες ἅμʼ ἐστιχόωντο βόεσσι
τέσσαρες, ἐννέα δέ σφι κύνες πόδας ἀργοὶ ἕποντο.
σμερδαλέω δὲ λέοντε δύʼ ἐν πρώτῃσι βόεσσι
ταῦρον ἐρύγμηλον ἐχέτην· ὃ δὲ μακρὰ μεμυκὼς
ἕλκετο· τὸν δὲ κύνες μετεκίαθον ἠδʼ αἰζηοί.
τὼ μὲν ἀναρρήξαντε βοὸς μεγάλοιο βοείην
ἔγκατα καὶ μέλαν αἷμα λαφύσσετον· οἳ δὲ νομῆες
αὔτως ἐνδίεσαν ταχέας κύνας ὀτρύνοντες.
οἳ δʼ ἤτοι δακέειν μὲν ἀπετρωπῶντο λεόντων,
ἱστάμενοι δὲ μάλʼ ἐγγὺς ὑλάκτεον ἔκ τʼ ἀλέοντο.
ἐν δὲ νομὸν ποίησε περικλυτὸς ἀμφιγυήεις
ἐν καλῇ βήσσῃ μέγαν οἰῶν ἀργεννάων,
σταθμούς τε κλισίας τε κατηρεφέας ἰδὲ σηκούς.
ἐν δὲ χορὸν ποίκιλλε περικλυτὸς ἀμφιγυήεις,
τῷ ἴκελον οἷόν ποτʼ ἐνὶ Κνωσῷ εὐρείῃ
Δαίδαλος ἤσκησεν καλλιπλοκάμῳ Ἀριάδνῃ.
ἔνθα μὲν ἠΐθεοι καὶ παρθένοι ἀλφεσίβοιαι
ὀρχεῦντʼ ἀλλήλων ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔχοντες.
τῶν δʼ αἳ μὲν λεπτὰς ὀθόνας ἔχον, οἳ δὲ χιτῶνας
εἵατʼ ἐϋννήτους, ἦκα στίλβοντας ἐλαίῳ·
καί ῥʼ αἳ μὲν καλὰς στεφάνας ἔχον, οἳ δὲ μαχαίρας
εἶχον χρυσείας ἐξ ἀργυρέων τελαμώνων.
οἳ δʼ ὁτὲ μὲν θρέξασκον ἐπισταμένοισι πόδεσσι
ῥεῖα μάλʼ, ὡς ὅτε τις τροχὸν ἄρμενον ἐν παλάμῃσιν
ἑζόμενος κεραμεὺς πειρήσεται, αἴ κε θέῃσιν·
ἄλλοτε δʼ αὖ θρέξασκον ἐπὶ στίχας ἀλλήλοισι.
πολλὸς δʼ ἱμερόεντα χορὸν περιίσταθʼ ὅμιλος
τερπόμενοι· μετὰ δέ σφιν ἐμέλπετο θεῖος ἀοιδὸς
φορμίζων· δοιὼ δὲ κυβιστητῆρε κατʼ αὐτοὺς
μολπῆς ἐξάρχοντες ἐδίνευον κατὰ μέσσους.
ἐν δʼ ἐτίθει ποταμοῖο μέγα σθένος Ὠκεανοῖο
ἄντυγα πὰρ πυμάτην σάκεος πύκα ποιητοῖο.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῦξε σάκος μέγα τε στιβαρόν τε,
τεῦξʼ ἄρα οἱ θώρηκα φαεινότερον πυρὸς αὐγῆς,
τεῦξε δέ οἱ κόρυθα βριαρὴν κροτάφοις ἀραρυῖαν
καλὴν δαιδαλέην, ἐπὶ δὲ χρύσεον λόφον ἧκε,
τεῦξε δέ οἱ κνημῖδας ἑανοῦ κασσιτέροιο.
αὐτὰρ ἐπεὶ πάνθʼ ὅπλα κάμε κλυτὸς ἀμφιγυήεις,
μητρὸς Ἀχιλλῆος θῆκε προπάροιθεν ἀείρας.
ἣ δʼ ἴρηξ ὣς ἆλτο κατʼ Οὐλύμπου νιφόεντος
τεύχεα μαρμαίροντα παρʼ Ἡφαίστοιο φέρουσα.

### Book 19

Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἀπʼ Ὠκεανοῖο ῥοάων
ὄρνυθʼ, ἵνʼ ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσιν·
ἣ δʼ ἐς νῆας ἵκανε θεοῦ πάρα δῶρα φέρουσα.
εὗρε δὲ Πατρόκλῳ περικείμενον ὃν φίλον υἱὸν
κλαίοντα λιγέως· πολέες δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἑταῖροι
μύρονθʼ· ἣ δʼ ἐν τοῖσι παρίστατο δῖα θεάων,
ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τέκνον ἐμὸν τοῦτον μὲν ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
κεῖσθαι, ἐπεὶ δὴ πρῶτα θεῶν ἰότητι δαμάσθη·
τύνη δʼ Ἡφαίστοιο πάρα κλυτὰ τεύχεα δέξο
καλὰ μάλʼ, οἷʼ οὔ πώ τις ἀνὴρ ὤμοισι φόρησεν.
ὡς ἄρα φωνήσασα θεὰ κατὰ τεύχεʼ ἔθηκε
πρόσθεν Ἀχιλλῆος· τὰ δʼ ἀνέβραχε δαίδαλα πάντα.
Μυρμιδόνας δʼ ἄρα πάντας ἕλε τρόμος, οὐδέ τις ἔτλη
ἄντην εἰσιδέειν, ἀλλʼ ἔτρεσαν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
ὡς εἶδʼ, ὥς μιν μᾶλλον ἔδυ χόλος, ἐν δέ οἱ ὄσσε
δεινὸν ὑπὸ βλεφάρων ὡς εἰ σέλας ἐξεφάανθεν·
τέρπετο δʼ ἐν χείρεσσιν ἔχων θεοῦ ἀγλαὰ δῶρα.
αὐτὰρ ἐπεὶ φρεσὶν ᾗσι τετάρπετο δαίδαλα λεύσσων
αὐτίκα μητέρα ἣν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
μῆτερ ἐμὴ τὰ μὲν ὅπλα θεὸς πόρεν οἷʼ ἐπιεικὲς
ἔργʼ ἔμεν ἀθανάτων, μὴ δὲ βροτὸν ἄνδρα τελέσσαι.
νῦν δʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ θωρήξομαι· ἀλλὰ μάλʼ αἰνῶς
δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
μυῖαι καδδῦσαι κατὰ χαλκοτύπους ὠτειλὰς
εὐλὰς ἐγγείνωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρόν,
ἐκ δʼ αἰὼν πέφαται, κατὰ δὲ χρόα πάντα σαπήῃ.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα·
τέκνον μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
τῷ μὲν ἐγὼ πειρήσω ἀλαλκεῖν ἄγρια φῦλα
μυίας, αἵ ῥά τε φῶτας ἀρηϊφάτους κατέδουσιν·
ἤν περ γὰρ κεῖταί γε τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν,
αἰεὶ τῷ γʼ ἔσται χρὼς ἔμπεδος, ἢ καὶ ἀρείων.
ἀλλὰ σύ γʼ εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς
μῆνιν ἀποειπὼν Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
αἶψα μάλʼ ἐς πόλεμον θωρήσσεο, δύσεο δʼ ἀλκήν.
ὣς ἄρα φωνήσασα μένος πολυθαρσὲς ἐνῆκε,
Πατρόκλῳ δʼ αὖτʼ ἀμβροσίην καὶ νέκταρ ἐρυθρὸν
στάξε κατὰ ῥινῶν, ἵνα οἱ χρὼς ἔμπεδος εἴη.
αὐτὰρ ὃ βῆ παρὰ θῖνα θαλάσσης δῖος Ἀχιλλεὺς
σμερδαλέα ἰάχων, ὦρσεν δʼ ἥρωας Ἀχαιούς.
καί ῥʼ οἵ περ τὸ πάρος γε νεῶν ἐν ἀγῶνι μένεσκον
οἵ τε κυβερνῆται καὶ ἔχον οἰήϊα νηῶν
καὶ ταμίαι παρὰ νηυσὶν ἔσαν σίτοιο δοτῆρες,
καὶ μὴν οἳ τότε γʼ εἰς ἀγορὴν ἴσαν, οὕνεκʼ Ἀχιλλεὺς
ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτʼ ἀλεγεινῆς.
τὼ δὲ δύω σκάζοντε βάτην Ἄρεος θεράποντε
Τυδεΐδης τε μενεπτόλεμος καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
ἔγχει ἐρειδομένω· ἔτι γὰρ ἔχον ἕλκεα λυγρά·
κὰδ δὲ μετὰ πρώτῃ ἀγορῇ ἵζοντο κιόντες.
αὐτὰρ ὃ δεύτατος ἦλθεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
ἕλκος ἔχων· καὶ γὰρ τὸν ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
οὖτα Κόων Ἀντηνορίδης χαλκήρεϊ δουρί.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντες ἀολλίσθησαν Ἀχαιοί,
τοῖσι δʼ ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Ἀτρεΐδη ἦ ἄρ τι τόδʼ ἀμφοτέροισιν ἄρειον
ἔπλετο σοὶ καὶ ἐμοί, ὅ τε νῶΐ περ ἀχνυμένω κῆρ
θυμοβόρῳ ἔριδι μενεήναμεν εἵνεκα κούρης;
τὴν ὄφελʼ ἐν νήεσσι κατακτάμεν Ἄρτεμις ἰῷ
ἤματι τῷ ὅτʼ ἐγὼν ἑλόμην Λυρνησσὸν ὀλέσσας·
τώ κʼ οὐ τόσσοι Ἀχαιοὶ ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας
δυσμενέων ὑπὸ χερσὶν ἐμεῦ ἀπομηνίσαντος.
Ἕκτορι μὲν καὶ Τρωσὶ τὸ κέρδιον· αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
δηρὸν ἐμῆς καὶ σῆς ἔριδος μνήσεσθαι ὀΐω.
ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντες ἀνάγκῃ·
νῦν δʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ παύω χόλον, οὐδέ τί με χρὴ
ἀσκελέως αἰεὶ μενεαινέμεν· ἀλλʼ ἄγε θᾶσσον
ὄτρυνον πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς,
ὄφρʼ ἔτι καὶ Τρώων πειρήσομαι ἀντίον ἐλθὼν
αἴ κʼ ἐθέλωσʼ ἐπὶ νηυσὶν ἰαύειν· ἀλλά τινʼ οἴω
ἀσπασίως αὐτῶν γόνυ κάμψειν, ὅς κε φύγῃσι
δηΐου ἐκ πολέμοιο ὑπʼ ἔγχεος ἡμετέροιο.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἐχάρησαν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
μῆνιν ἀπειπόντος μεγαθύμου Πηλεΐωνος.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
αὐτόθεν ἐξ ἕδρης, οὐδʼ ἐν μέσσοισιν ἀναστάς·
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
ἑσταότος μὲν καλὸν ἀκούειν, οὐδὲ ἔοικεν
ὑββάλλειν· χαλεπὸν γὰρ ἐπισταμένῳ περ ἐόντι.
ἀνδρῶν δʼ ἐν πολλῷ ὁμάδῳ πῶς κέν τις ἀκούσαι
ἢ εἴποι; βλάβεται δὲ λιγύς περ ἐὼν ἀγορητής.
Πηλεΐδῃ μὲν ἐγὼν ἐνδείξομαι· αὐτὰρ οἱ ἄλλοι
σύνθεσθʼ Ἀργεῖοι, μῦθόν τʼ εὖ γνῶτε ἕκαστος.
πολλάκι δή μοι τοῦτον Ἀχαιοὶ μῦθον ἔειπον
καί τέ με νεικείεσκον· ἐγὼ δʼ οὐκ αἴτιός εἰμι,
ἀλλὰ Ζεὺς καὶ Μοῖρα καὶ ἠεροφοῖτις Ἐρινύς,
οἵ τέ μοι εἰν ἀγορῇ φρεσὶν ἔμβαλον ἄγριον ἄτην,
ἤματι τῷ ὅτʼ Ἀχιλλῆος γέρας αὐτὸς ἀπηύρων.
ἀλλὰ τί κεν ῥέξαιμι; θεὸς διὰ πάντα τελευτᾷ.
πρέσβα Διὸς θυγάτηρ Ἄτη, ἣ πάντας ἀᾶται,
οὐλομένη· τῇ μέν θʼ ἁπαλοὶ πόδες· οὐ γὰρ ἐπʼ οὔδει
πίλναται, ἀλλʼ ἄρα ἥ γε κατʼ ἀνδρῶν κράατα βαίνει
βλάπτουσʼ ἀνθρώπους· κατὰ δʼ οὖν ἕτερόν γε πέδησε.
καὶ γὰρ δή νύ ποτε Ζεὺς ἄσατο, τόν περ ἄριστον
ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν φασʼ ἔμμεναι· ἀλλʼ ἄρα καὶ τὸν
Ἥρη θῆλυς ἐοῦσα δολοφροσύνῃς ἀπάτησεν,
ἤματι τῷ ὅτʼ ἔμελλε βίην Ἡρακληείην
Ἀλκμήνη τέξεσθαι ἐϋστεφάνῳ ἐνὶ Θήβῃ.
ἤτοι ὅ γʼ εὐχόμενος μετέφη πάντεσσι θεοῖσι·
κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,
ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγει.
σήμερον ἄνδρα φόως δὲ μογοστόκος Εἰλείθυια
ἐκφανεῖ, ὃς πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξει,
τῶν ἀνδρῶν γενεῆς οἵ θʼ αἵματος ἐξ ἐμεῦ εἰσί.
τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη·
ψευστήσεις, οὐδʼ αὖτε τέλος μύθῳ ἐπιθήσεις.
εἰ δʼ ἄγε νῦν μοι ὄμοσσον Ὀλύμπιε καρτερὸν ὅρκον,
ἦ μὲν τὸν πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξειν
ὅς κεν ἐπʼ ἤματι τῷδε πέσῃ μετὰ ποσσὶ γυναικὸς
τῶν ἀνδρῶν οἳ σῆς ἐξ αἵματός εἰσι γενέθλης.
ὣς ἔφατο· Ζεὺς δʼ οὔ τι δολοφροσύνην ἐνόησεν,
ἀλλʼ ὄμοσεν μέγαν ὅρκον, ἔπειτα δὲ πολλὸν ἀάσθη.
Ἥρη δʼ ἀΐξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο,
καρπαλίμως δʼ ἵκετʼ Ἄργος Ἀχαιικόν, ἔνθʼ ἄρα ᾔδη
ἰφθίμην ἄλοχον Σθενέλου Περσηϊάδαο.
ἣ δʼ ἐκύει φίλον υἱόν, ὃ δʼ ἕβδομος ἑστήκει μείς·
ἐκ δʼ ἄγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠλιτόμηνον ἐόντα,
Ἀλκμήνης δʼ ἀπέπαυσε τόκον, σχέθε δʼ Εἰλειθυίας.
αὐτὴ δʼ ἀγγελέουσα Δία Κρονίωνα προσηύδα·
Ζεῦ πάτερ ἀργικέραυνε ἔπος τί τοι ἐν φρεσὶ θήσω·
ἤδη ἀνὴρ γέγονʼ ἐσθλὸς ὃς Ἀργείοισιν ἀνάξει
Εὐρυσθεὺς Σθενέλοιο πάϊς Περσηϊάδαο
σὸν γένος· οὔ οἱ ἀεικὲς ἀνασσέμεν Ἀργείοισιν.
ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχος ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε βαθεῖαν·
αὐτίκα δʼ εἷλʼ Ἄτην κεφαλῆς λιπαροπλοκάμοιο
χωόμενος φρεσὶν ᾗσι, καὶ ὤμοσε καρτερὸν ὅρκον
μή ποτʼ ἐς Οὔλυμπόν τε καὶ οὐρανὸν ἀστερόεντα
αὖτις ἐλεύσεσθαι Ἄτην, ἣ πάντας ἀᾶται.
ὣς εἰπὼν ἔρριψεν ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος
χειρὶ περιστρέψας· τάχα δʼ ἵκετο ἔργʼ ἀνθρώπων.
τὴν αἰεὶ στενάχεσχʼ ὅθʼ ἑὸν φίλον υἱὸν ὁρῷτο
ἔργον ἀεικὲς ἔχοντα ὑπʼ Εὐρυσθῆος ἀέθλων.
ὣς καὶ ἐγών, ὅτε δʼ αὖτε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
Ἀργείους ὀλέκεσκεν ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν,
οὐ δυνάμην λελαθέσθʼ Ἄτης ᾗ πρῶτον ἀάσθην.
ἀλλʼ ἐπεὶ ἀασάμην καί μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς,
ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι, δόμεναί τʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα·
ἀλλʼ ὄρσευ πόλεμον δὲ καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.
δῶρα δʼ ἐγὼν ὅδε πάντα παρασχέμεν ὅσσά τοι ἐλθὼν
χθιζὸς ἐνὶ κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῖος Ὀδυσσεύς.
εἰ δʼ ἐθέλεις, ἐπίμεινον ἐπειγόμενός περ Ἄρηος,
δῶρα δέ τοι θεράποντες ἐμῆς παρὰ νηὸς ἑλόντες
οἴσουσʼ, ὄφρα ἴδηαι ὅ τοι μενοεικέα δώσω.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
δῶρα μὲν αἴ κʼ ἐθέλῃσθα παρασχέμεν, ὡς ἐπιεικές,
ἤ τʼ ἐχέμεν παρὰ σοί· νῦν δὲ μνησώμεθα χάρμης
αἶψα μάλʼ· οὐ γὰρ χρὴ κλοτοπεύειν ἐνθάδʼ ἐόντας
οὐδὲ διατρίβειν· ἔτι γὰρ μέγα ἔργον ἄρεκτον·
ὥς κέ τις αὖτʼ Ἀχιλῆα μετὰ πρώτοισιν ἴδηται
ἔγχεϊ χαλκείῳ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας.
ὧδέ τις ὑμείων μεμνημένος ἀνδρὶ μαχέσθω.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
μὴ δʼ οὕτως, ἀγαθός περ ἐών, θεοείκελʼ Ἀχιλλεῦ
νήστιας ὄτρυνε προτὶ Ἴλιον υἷας Ἀχαιῶν
Τρωσὶ μαχησομένους, ἐπεὶ οὐκ ὀλίγον χρόνον ἔσται
φύλοπις, εὖτʼ ἂν πρῶτον ὁμιλήσωσι φάλαγγες
ἀνδρῶν, ἐν δὲ θεὸς πνεύσῃ μένος ἀμφοτέροισιν.
ἀλλὰ πάσασθαι ἄνωχθι θοῇς ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιοὺς
σίτου καὶ οἴνοιο· τὸ γὰρ μένος ἐστὶ καὶ ἀλκή.
οὐ γὰρ ἀνὴρ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
ἄκμηνος σίτοιο δυνήσεται ἄντα μάχεσθαι·
εἴ περ γὰρ θυμῷ γε μενοινάᾳ πολεμίζειν,
ἀλλά τε λάθρῃ γυῖα βαρύνεται, ἠδὲ κιχάνει
δίψά τε καὶ λιμός, βλάβεται δέ τε γούνατʼ ἰόντι.
ὃς δέ κʼ ἀνὴρ οἴνοιο κορεσσάμενος καὶ ἐδωδῆς
ἀνδράσι δυσμενέεσσι πανημέριος πολεμίζῃ,
θαρσαλέον νύ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, οὐδέ τι γυῖα
πρὶν κάμνει πρὶν πάντας ἐρωῆσαι πολέμοιο.
ἀλλʼ ἄγε λαὸν μὲν σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι
ὅπλεσθαι· τὰ δὲ δῶρα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
οἰσέτω ἐς μέσσην ἀγορήν, ἵνα πάντες Ἀχαιοὶ
ὀφθαλμοῖσιν ἴδωσι, σὺ δὲ φρεσὶ σῇσιν ἰανθῇς.
ὀμνυέτω δέ τοι ὅρκον ἐν Ἀργείοισιν ἀναστὰς
μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι·
ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤ τʼ ἀνδρῶν ἤ τε γυναικῶν·
καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ φρεσὶν ἵλαος ἔστω.
αὐτὰρ ἔπειτά σε δαιτὶ ἐνὶ κλισίῃς ἀρεσάσθω
πιείρῃ, ἵνα μή τι δίκης ἐπιδευὲς ἔχῃσθα.
Ἀτρεΐδη σὺ δʼ ἔπειτα δικαιότερος καὶ ἐπʼ ἄλλῳ
ἔσσεαι. οὐ μὲν γάρ τι νεμεσσητὸν βασιλῆα
ἄνδρʼ ἀπαρέσσασθαι ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
χαίρω σεῦ Λαερτιάδη τὸν μῦθον ἀκούσας·
ἐν μοίρῃ γὰρ πάντα διίκεο καὶ κατέλεξας.
ταῦτα δʼ ἐγὼν ἐθέλω ὀμόσαι, κέλεται δέ με θυμός,
οὐδʼ ἐπιορκήσω πρὸς δαίμονος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
μιμνέτω αὐτόθι τεῖος ἐπειγόμενός περ Ἄρηος·
μίμνετε δʼ ἄλλοι πάντες ἀολλέες, ὄφρά κε δῶρα
ἐκ κλισίης ἔλθῃσι καὶ ὅρκια πιστὰ τάμωμεν.
σοὶ δʼ αὐτῷ τόδʼ ἐγὼν ἐπιτέλλομαι ἠδὲ κελεύω·
κρινάμενος κούρητας ἀριστῆας Παναχαιῶν
δῶρα ἐμῆς παρὰ νηὸς ἐνεικέμεν, ὅσσʼ Ἀχιλῆϊ
χθιζὸν ὑπέστημεν δώσειν, ἀγέμεν τε γυναῖκας.
Ταλθύβιος δέ μοι ὦκα κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
κάπρον ἑτοιμασάτω ταμέειν Διί τʼ Ἠελίῳ τε.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
ἄλλοτέ περ καὶ μᾶλλον ὀφέλλετε ταῦτα πένεσθαι,
ὁππότε τις μεταπαυσωλὴ πολέμοιο γένηται
καὶ μένος οὐ τόσον ᾖσιν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσι.
νῦν δʼ οἳ μὲν κέαται δεδαϊγμένοι, οὓς ἐδάμασσεν
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν,
ὑμεῖς δʼ ἐς βρωτὺν ὀτρύνετον· ἦ τʼ ἂν ἔγωγε
νῦν μὲν ἀνώγοιμι πτολεμίζειν υἷας Ἀχαιῶν
νήστιας ἀκμήνους, ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντι
τεύξεσθαι μέγα δόρπον, ἐπὴν τεισαίμεθα λώβην.
πρὶν δʼ οὔ πως ἂν ἔμοιγε φίλον κατὰ λαιμὸν ἰείη
οὐ πόσις οὐδὲ βρῶσις ἑταίρου τεθνηῶτος
ὅς μοι ἐνὶ κλισίῃ δεδαϊγμένος ὀξέϊ χαλκῷ
κεῖται ἀνὰ πρόθυρον τετραμμένος, ἀμφὶ δʼ ἑταῖροι
μύρονται· τό μοι οὔ τι μετὰ φρεσὶ ταῦτα μέμηλεν,
ἀλλὰ φόνος τε καὶ αἷμα καὶ ἀργαλέος στόνος ἀνδρῶν.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατʼ Ἀχαιῶν,
κρείσσων εἰς ἐμέθεν καὶ φέρτερος οὐκ ὀλίγον περ
ἔγχει, ἐγὼ δέ κε σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην
πολλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.
τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη μύθοισιν ἐμοῖσιν.
αἶψά τε φυλόπιδος πέλεται κόρος ἀνθρώποισιν,
ἧς τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸς ἔχευεν,
ἄμητος δʼ ὀλίγιστος, ἐπὴν κλίνῃσι τάλαντα
Ζεύς, ὅς τʼ ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.
γαστέρι δʼ οὔ πως ἔστι νέκυν πενθῆσαι Ἀχαιούς·
λίην γὰρ πολλοὶ καὶ ἐπήτριμοι ἤματα πάντα
πίπτουσιν· πότε κέν τις ἀναπνεύσειε πόνοιο;
ἀλλὰ χρὴ τὸν μὲν καταθάπτειν ὅς κε θάνῃσι
νηλέα θυμὸν ἔχοντας ἐπʼ ἤματι δακρύσαντας·
ὅσσοι δʼ ἂν πολέμοιο περὶ στυγεροῖο λίπωνται
μεμνῆσθαι πόσιος καὶ ἐδητύος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον
ἀνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωλεμὲς αἰεὶ
ἑσσάμενοι χροῒ χαλκὸν ἀτειρέα. μηδέ τις ἄλλην
λαῶν ὀτρυντὺν ποτιδέγμενος ἰσχαναάσθω·
ἥδε γὰρ ὀτρυντὺς κακὸν ἔσσεται ὅς κε λίπηται
νηυσὶν ἐπʼ Ἀργείων· ἀλλʼ ἀθρόοι ὁρμηθέντες
Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
ἦ, καὶ Νέστορος υἷας ὀπάσσατο κυδαλίμοιο
Φυλεΐδην τε Μέγητα Θόαντά τε Μηριόνην τε
καὶ Κρειοντιάδην Λυκομήδεα καὶ Μελάνιππον·
βὰν δʼ ἴμεν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο.
αὐτίκʼ ἔπειθʼ ἅμα μῦθος ἔην, τετέλεστο δὲ ἔργον·
ἑπτὰ μὲν ἐκ κλισίης τρίποδας φέρον, οὕς οἱ ὑπέστη,
αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δʼ ἵππους·
ἐκ δʼ ἄγον αἶψα γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
ἕπτʼ, ἀτὰρ ὀγδοάτην Βρισηΐδα καλλιπάρῃον.
χρυσοῦ δὲ στήσας Ὀδυσεὺς δέκα πάντα τάλαντα
ἦρχʼ, ἅμα δʼ ἄλλοι δῶρα φέρον κούρητες Ἀχαιῶν.
καὶ τὰ μὲν ἐν μέσσῃ ἀγορῇ θέσαν, ἂν δʼ Ἀγαμέμνων
ἵστατο· Ταλθύβιος δὲ θεῷ ἐναλίγκιος αὐδὴν
κάπρον ἔχων ἐν χερσὶ παρίστατο ποιμένι λαῶν.
Ἀτρεΐδης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,
ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεὸν αἰὲν ἄωρτο,
κάπρου ἀπὸ τρίχας ἀρξάμενος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν
εὔχετο· τοὶ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτόφιν εἵατο σιγῇ
Ἀργεῖοι κατὰ μοῖραν ἀκούοντες βασιλῆος.
εὐξάμενος δʼ ἄρα εἶπεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος
Γῆ τε καὶ Ἠέλιος καὶ Ἐρινύες, αἵ θʼ ὑπὸ γαῖαν
ἀνθρώπους τίνυνται, ὅτις κʼ ἐπίορκον ὀμόσσῃ,
μὴ μὲν ἐγὼ κούρῃ Βρισηΐδι χεῖρʼ ἐπένεικα,
οὔτʼ εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος οὔτέ τευ ἄλλου.
ἀλλʼ ἔμενʼ ἀπροτίμαστος ἐνὶ κλισίῃσιν ἐμῇσιν.
εἰ δέ τι τῶνδʼ ἐπίορκον ἐμοὶ θεοὶ ἄλγεα δοῖεν
πολλὰ μάλʼ, ὅσσα διδοῦσιν ὅτίς σφʼ ἀλίτηται ὀμόσσας.
ἦ, καὶ ἀπὸ στόμαχον κάπρου τάμε νηλέϊ χαλκῷ.
τὸν μὲν Ταλθύβιος πολιῆς ἁλὸς ἐς μέγα λαῖτμα
ῥῖψʼ ἐπιδινήσας βόσιν ἰχθύσιν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
ἀνστὰς Ἀργείοισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα·
Ζεῦ πάτερ ἦ μεγάλας ἄτας ἄνδρεσσι διδοῖσθα·
οὐκ ἂν δή ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν
Ἀτρεΐδης ὤρινε διαμπερές, οὐδέ κε κούρην
ἦγεν ἐμεῦ ἀέκοντος ἀμήχανος· ἀλλά ποθι Ζεὺς
ἤθελʼ Ἀχαιοῖσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι.
νῦν δʼ ἔρχεσθʼ ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, λῦσεν δʼ ἀγορὴν αἰψηρήν.
οἳ μὲν ἄρʼ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,
δῶρα δὲ Μυρμιδόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,
βὰν δʼ ἐπὶ νῆα φέροντες Ἀχιλλῆος θείοιο.
καὶ τὰ μὲν ἐν κλισίῃσι θέσαν, κάθισαν δὲ γυναῖκας,
ἵππους δʼ εἰς ἀγέλην ἔλασαν θεράποντες ἀγαυοί.
Βρισηῒς δʼ ἄρʼ ἔπειτʼ ἰκέλη χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ
ὡς ἴδε Πάτροκλον δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
ἀμφʼ αὐτῷ χυμένη λίγʼ ἐκώκυε, χερσὶ δʼ ἄμυσσε
στήθεά τʼ ἠδʼ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα.
εἶπε δʼ ἄρα κλαίουσα γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσι·
Πάτροκλέ μοι δειλῇ πλεῖστον κεχαρισμένε θυμῷ
ζωὸν μέν σε ἔλειπον ἐγὼ κλισίηθεν ἰοῦσα,
νῦν δέ σε τεθνηῶτα κιχάνομαι ὄρχαμε λαῶν
ἂψ ἀνιοῦσʼ· ὥς μοι δέχεται κακὸν ἐκ κακοῦ αἰεί.
ἄνδρα μὲν ᾧ ἔδοσάν με πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
εἶδον πρὸ πτόλιος δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
τρεῖς τε κασιγνήτους, τούς μοι μία γείνατο μήτηρ,
κηδείους, οἳ πάντες ὀλέθριον ἦμαρ ἐπέσπον.
οὐδὲ μὲν οὐδέ μʼ ἔασκες, ὅτʼ ἄνδρʼ ἐμὸν ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
ἔκτεινεν, πέρσεν δὲ πόλιν θείοιο Μύνητος,
κλαίειν, ἀλλά μʼ ἔφασκες Ἀχιλλῆος θείοιο
κουριδίην ἄλοχον θήσειν, ἄξειν τʼ ἐνὶ νηυσὶν
ἐς Φθίην, δαίσειν δὲ γάμον μετὰ Μυρμιδόνεσσι.
τώ σʼ ἄμοτον κλαίω τεθνηότα μείλιχον αἰεί.
ὣς ἔφατο κλαίουσʼ, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες
Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δʼ αὐτῶν κήδεʼ ἑκάστη.
αὐτὸν δʼ ἀμφὶ γέροντες Ἀχαιῶν ἠγερέθοντο
λισσόμενοι δειπνῆσαι· ὃ δʼ ἠρνεῖτο στεναχίζων·
λίσσομαι, εἴ τις ἔμοιγε φίλων ἐπιπείθεθʼ ἑταίρων,
μή με πρὶν σίτοιο κελεύετε μηδὲ ποτῆτος
ἄσασθαι φίλον ἦτορ, ἐπεί μʼ ἄχος αἰνὸν ἱκάνει·
δύντα δʼ ἐς ἠέλιον μενέω καὶ τλήσομαι ἔμπης.
ὣς εἰπὼν ἄλλους μὲν ἀπεσκέδασεν βασιλῆας,
δοιὼ δʼ Ἀτρεΐδα μενέτην καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
Νέστωρ Ἰδομενεύς τε γέρων θʼ ἱππηλάτα Φοῖνιξ
τέρποντες πυκινῶς ἀκαχήμενον· οὐδέ τι θυμῷ
τέρπετο, πρὶν πολέμου στόμα δύμεναι αἱματόεντος.
μνησάμενος δʼ ἁδινῶς ἀνενείκατο φώνησέν τε·
ἦ ῥά νύ μοί ποτε καὶ σὺ δυσάμμορε φίλταθʼ ἑταίρων
αὐτὸς ἐνὶ κλισίῃ λαρὸν παρὰ δεῖπνον ἔθηκας
αἶψα καὶ ὀτραλέως, ὁπότε σπερχοίατʼ Ἀχαιοὶ
Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα.
νῦν δὲ σὺ μὲν κεῖσαι δεδαϊγμένος, αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
ἄκμηνον πόσιος καὶ ἐδητύος, ἔνδον ἐόντων,
σῇ ποθῇ· οὐ μὲν γάρ τι κακώτερον ἄλλο πάθοιμι,
οὐδʼ εἴ κεν τοῦ πατρὸς ἀποφθιμένοιο πυθοίμην,
ὅς που νῦν Φθίηφι τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβει
χήτεϊ τοιοῦδʼ υἷος· ὃ δʼ ἀλλοδαπῷ ἐνὶ δήμῳ
εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω·
ἠὲ τὸν ὃς Σκύρῳ μοι ἔνι τρέφεται φίλος υἱός,
εἴ που ἔτι ζώει γε Νεοπτόλεμος θεοειδής.
πρὶν μὲν γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
οἶον ἐμὲ φθίσεσθαι ἀπʼ Ἄργεος ἱπποβότοιο
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, σὲ δέ τε Φθίην δὲ νέεσθαι,
ὡς ἄν μοι τὸν παῖδα θοῇ ἐνὶ νηῒ μελαίνῃ
Σκυρόθεν ἐξαγάγοις καί οἱ δείξειας ἕκαστα
κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
ἤδη γὰρ Πηλῆά γʼ ὀΐομαι ἢ κατὰ πάμπαν
τεθνάμεν, ἤ που τυτθὸν ἔτι ζώοντʼ ἀκάχησθαι
γήραΐ τε στυγερῷ καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενον αἰεὶ
λυγρὴν ἀγγελίην, ὅτʼ ἀποφθιμένοιο πύθηται.
ὣς ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γέροντες,
μνησάμενοι τὰ ἕκαστος ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπον·
μυρομένους δʼ ἄρα τούς γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων,
αἶψα δʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
τέκνον ἐμόν, δὴ πάμπαν ἀποίχεαι ἀνδρὸς ἑῆος.
ἦ νύ τοι οὐκέτι πάγχυ μετὰ φρεσὶ μέμβλετʼ Ἀχιλλεύς;
κεῖνος ὅ γε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων
ἧσται ὀδυρόμενος ἕταρον φίλον· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
οἴχονται μετὰ δεῖπνον, ὃ δʼ ἄκμηνος καὶ ἄπαστος.
ἀλλʼ ἴθι οἱ νέκτάρ τε καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
στάξον ἐνὶ στήθεσσʼ, ἵνα μή μιν λιμὸς ἵκηται.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην·
ἣ δʼ ἅρπῃ ἐϊκυῖα τανυπτέρυγι λιγυφώνῳ
οὐρανοῦ ἐκκατεπᾶλτο διʼ αἰθέρος. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
αὐτίκα θωρήσσοντο κατὰ στρατόν· ἣ δʼ Ἀχιλῆϊ
νέκταρ ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
στάξʼ, ἵνα μή μιν λιμὸς ἀτερπὴς γούναθʼ ἵκοιτο·
αὐτὴ δὲ πρὸς πατρὸς ἐρισθενέος πυκινὸν δῶ
ᾤχετο, τοὶ δʼ ἀπάνευθε νεῶν ἐχέοντο θοάων.
ὡς δʼ ὅτε ταρφειαὶ νιφάδες Διὸς ἐκποτέονται
ψυχραὶ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο,
ὣς τότε ταρφειαὶ κόρυθες λαμπρὸν γανόωσαι
νηῶν ἐκφορέοντο καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
θώρηκές τε κραταιγύαλοι καὶ μείλινα δοῦρα.
αἴγλη δʼ οὐρανὸν ἷκε, γέλασσε δὲ πᾶσα περὶ χθὼν
χαλκοῦ ὑπὸ στεροπῆς· ὑπὸ δὲ κτύπος ὄρνυτο ποσσὶν
ἀνδρῶν· ἐν δὲ μέσοισι κορύσσετο δῖος Ἀχιλλεύς.
τοῦ καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλε, τὼ δέ οἱ ὄσσε
λαμπέσθην ὡς εἴ τε πυρὸς σέλας, ἐν δέ οἱ ἦτορ
δῦνʼ ἄχος ἄτλητον· ὃ δʼ ἄρα Τρωσὶν μενεαίνων
δύσετο δῶρα θεοῦ, τά οἱ Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν.
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
χάλκεον· αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε
εἵλετο, τοῦ δʼ ἀπάνευθε σέλας γένετʼ ἠΰτε μήνης.
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἐκ πόντοιο σέλας ναύτῃσι φανήῃ
καιομένοιο πυρός, τό τε καίεται ὑψόθʼ ὄρεσφι
σταθμῷ ἐν οἰοπόλῳ· τοὺς δʼ οὐκ ἐθέλοντας ἄελλαι
πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φίλων ἀπάνευθε φέρουσιν·
ὣς ἀπʼ Ἀχιλλῆος σάκεος σέλας αἰθέρʼ ἵκανε
καλοῦ δαιδαλέου· περὶ δὲ τρυφάλειαν ἀείρας
κρατὶ θέτο βριαρήν· ἣ δʼ ἀστὴρ ὣς ἀπέλαμπεν
ἵππουρις τρυφάλεια, περισσείοντο δʼ ἔθειραι
χρύσεαι, ἃς Ἥφαιστος ἵει λόφον ἀμφὶ θαμειάς.
πειρήθη δʼ ἕο αὐτοῦ ἐν ἔντεσι δῖος Ἀχιλλεύς,
εἰ οἷ ἐφαρμόσσειε καὶ ἐντρέχοι ἀγλαὰ γυῖα·
τῷ δʼ εὖτε πτερὰ γίγνετʼ, ἄειρε δὲ ποιμένα λαῶν.
ἐκ δʼ ἄρα σύριγγος πατρώϊον ἐσπάσατʼ ἔγχος
βριθὺ μέγα στιβαρόν· τὸ μὲν οὐ δύνατʼ ἄλλος Ἀχαιῶν
πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεύς,
Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
Πηλίου ἐκ κορυφῆς φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν·
ἵππους δʼ Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμος ἀμφιέποντες
ζεύγνυον· ἀμφὶ δὲ καλὰ λέπαδνʼ ἕσαν, ἐν δὲ χαλινοὺς
γαμφηλῇς ἔβαλον, κατὰ δʼ ἡνία τεῖναν ὀπίσσω
κολλητὸν ποτὶ δίφρον. ὃ δὲ μάστιγα φαεινὴν
χειρὶ λαβὼν ἀραρυῖαν ἐφʼ ἵπποιιν ἀνόρουσεν
Αὐτομέδων· ὄπιθεν δὲ κορυσσάμενος βῆ Ἀχιλλεὺς
τεύχεσι παμφαίνων ὥς τʼ ἠλέκτωρ Ὑπερίων,
σμερδαλέον δʼ ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο·
Ξάνθέ τε καὶ Βαλίε τηλεκλυτὰ τέκνα Ποδάργης
ἄλλως δὴ φράζεσθε σαωσέμεν ἡνιοχῆα
ἂψ Δαναῶν ἐς ὅμιλον ἐπεί χʼ ἕωμεν πολέμοιο,
μηδʼ ὡς Πάτροκλον λίπετʼ αὐτόθι τεθνηῶτα.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπὸ ζυγόφι προσέφη πόδας αἰόλος ἵππος
Ξάνθος, ἄφαρ δʼ ἤμυσε καρήατι· πᾶσα δὲ χαίτη
ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν οὖδας ἵκανεν·
αὐδήεντα δʼ ἔθηκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη·
καὶ λίην σʼ ἔτι νῦν γε σαώσομεν ὄβριμʼ Ἀχιλλεῦ·
ἀλλά τοι ἐγγύθεν ἦμαρ ὀλέθριον· οὐδέ τοι ἡμεῖς
αἴτιοι, ἀλλὰ θεός τε μέγας καὶ Μοῖρα κραταιή.
οὐδὲ γὰρ ἡμετέρῃ βραδυτῆτί τε νωχελίῃ τε
Τρῶες ἀπʼ ὤμοιιν Πατρόκλου τεύχεʼ ἕλοντο·
ἀλλὰ θεῶν ὤριστος, ὃν ἠΰκομος τέκε Λητώ,
ἔκτανʼ ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.
νῶϊ δὲ καί κεν ἅμα πνοιῇ Ζεφύροιο θέοιμεν,
ἥν περ ἐλαφροτάτην φάσʼ ἔμμεναι· ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ
μόρσιμόν ἐστι θεῷ τε καὶ ἀνέρι ἶφι δαμῆναι.
ὣς ἄρα φωνήσαντος Ἐρινύες ἔσχεθον αὐδήν.
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Ξάνθε τί μοι θάνατον μαντεύεαι; οὐδέ τί σε χρή.
εὖ νυ τὸ οἶδα καὶ αὐτὸς ὅ μοι μόρος ἐνθάδʼ ὀλέσθαι
νόσφι φίλου πατρὸς καὶ μητέρος· ἀλλὰ καὶ ἔμπης
οὐ λήξω πρὶν Τρῶας ἅδην ἐλάσαι πολέμοιο.
ἦ ῥα, καὶ ἐν πρώτοις ἰάχων ἔχε μώνυχας ἵππους.

### Book 20

ὣς οἳ μὲν παρὰ νηυσὶ κορωνίσι θωρήσσοντο
ἀμφὶ σὲ Πηλέος υἱὲ μάχης ἀκόρητον Ἀχαιοί,
Τρῶες δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο·
Ζεὺς δὲ Θέμιστα κέλευσε θεοὺς ἀγορὴν δὲ καλέσσαι
κρατὸς ἀπʼ Οὐλύμποιο πολυπτύχου· ἣ δʼ ἄρα πάντῃ
φοιτήσασα κέλευσε Διὸς πρὸς δῶμα νέεσθαι.
οὔτέ τις οὖν ποταμῶν ἀπέην νόσφʼ Ὠκεανοῖο,
οὔτʼ ἄρα νυμφάων αἵ τʼ ἄλσεα καλὰ νέμονται
καὶ πηγὰς ποταμῶν καὶ πίσεα ποιήεντα.
ἐλθόντες δʼ ἐς δῶμα Διὸς νεφεληγερέταο
ξεστῇς αἰθούσῃσιν ἐνίζανον, ἃς Διὶ πατρὶ
Ἥφαιστος ποίησεν ἰδυίῃσι πραπίδεσσιν.
ὣς οἳ μὲν Διὸς ἔνδον ἀγηγέρατʼ· οὐδʼ ἐνοσίχθων
νηκούστησε θεᾶς, ἀλλʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθε μετʼ αὐτούς,
ἷζε δʼ ἄρʼ ἐν μέσσοισι, Διὸς δʼ ἐξείρετο βουλήν·
τίπτʼ αὖτʼ ἀργικέραυνε θεοὺς ἀγορὴν δὲ κάλεσσας;
ἦ τι περὶ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν μερμηρίζεις;
τῶν γὰρ νῦν ἄγχιστα μάχη πόλεμός τε δέδηε.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
ἔγνως ἐννοσίγαιε ἐμὴν ἐν στήθεσι βουλὴν
ὧν ἕνεκα ξυνάγειρα· μέλουσί μοι ὀλλύμενοί περ.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ μενέω πτυχὶ Οὐλύμποιο
ἥμενος, ἔνθʼ ὁρόων φρένα τέρψομαι· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
ἔρχεσθʼ ὄφρʼ ἂν ἵκησθε μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς,
ἀμφοτέροισι δʼ ἀρήγεθʼ ὅπῃ νόος ἐστὶν ἑκάστου.
εἰ γὰρ Ἀχιλλεὺς οἶος ἐπὶ Τρώεσσι μαχεῖται
οὐδὲ μίνυνθʼ ἕξουσι ποδώκεα Πηλεΐωνα.
καὶ δέ τί μιν καὶ πρόσθεν ὑποτρομέεσκον ὁρῶντες·
νῦν δʼ ὅτε δὴ καὶ θυμὸν ἑταίρου χώεται αἰνῶς
δείδω μὴ καὶ τεῖχος ὑπέρμορον ἐξαλαπάξῃ.
ὣς ἔφατο Κρονίδης, πόλεμον δʼ ἀλίαστον ἔγειρε.
βὰν δʼ ἴμεναι πόλεμον δὲ θεοὶ δίχα θυμὸν ἔχοντες·
Ἥρη μὲν μετʼ ἀγῶνα νεῶν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
ἠδὲ Ποσειδάων γαιήοχος ἠδʼ ἐριούνης
Ἑρμείας, ὃς ἐπὶ φρεσὶ πευκαλίμῃσι κέκασται·
Ἥφαιστος δʼ ἅμα τοῖσι κίε σθένεϊ βλεμεαίνων
χωλεύων, ὑπὸ δὲ κνῆμαι ῥώοντο ἀραιαί.
ἐς δὲ Τρῶας Ἄρης κορυθαίολος, αὐτὰρ ἅμʼ αὐτῷ
Φοῖβος ἀκερσεκόμης ἠδʼ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα
Λητώ τε Ξάνθός τε φιλομειδής τʼ Ἀφροδίτη.
εἷος μέν ῥʼ ἀπάνευθε θεοὶ θνητῶν ἔσαν ἀνδρῶν,
τεῖος Ἀχαιοὶ μὲν μέγα κύδανον, οὕνεκʼ Ἀχιλλεὺς
ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτʼ ἀλεγεινῆς·
Τρῶας δὲ τρόμος αἰνὸς ὑπήλυθε γυῖα ἕκαστον
δειδιότας, ὅθʼ ὁρῶντο ποδώκεα Πηλεΐωνα
τεύχεσι λαμπόμενον βροτολοιγῷ ἶσον Ἄρηϊ.
αὐτὰρ ἐπεὶ μεθʼ ὅμιλον Ὀλύμπιοι ἤλυθον ἀνδρῶν,
ὦρτο δʼ Ἔρις κρατερὴ λαοσσόος, αὖε δʼ Ἀθήνη
στᾶσʼ ὁτὲ μὲν παρὰ τάφρον ὀρυκτὴν τείχεος ἐκτός,
ἄλλοτʼ ἐπʼ ἀκτάων ἐριδούπων μακρὸν ἀΰτει.
αὖε δʼ Ἄρης ἑτέρωθεν ἐρεμνῇ λαίλαπι ἶσος
ὀξὺ κατʼ ἀκροτάτης πόλιος Τρώεσσι κελεύων,
ἄλλοτε πὰρ Σιμόεντι θέων ἐπὶ Καλλικολώνῃ.
ὣς τοὺς ἀμφοτέρους μάκαρες θεοὶ ὀτρύνοντες
σύμβαλον, ἐν δʼ αὐτοῖς ἔριδα ῥήγνυντο βαρεῖαν·
δεινὸν δὲ βρόντησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε
ὑψόθεν· αὐτὰρ νέρθε Ποσειδάων ἐτίναξε
γαῖαν ἀπειρεσίην ὀρέων τʼ αἰπεινὰ κάρηνα.
πάντες δʼ ἐσσείοντο πόδες πολυπίδακος Ἴδης
καὶ κορυφαί, Τρώων τε πόλις καὶ νῆες Ἀχαιῶν.
ἔδεισεν δʼ ὑπένερθεν ἄναξ ἐνέρων Ἀϊδωνεύς,
δείσας δʼ ἐκ θρόνου ἆλτο καὶ ἴαχε, μή οἱ ὕπερθε
γαῖαν ἀναρρήξειε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
οἰκία δὲ θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισι φανείη
σμερδαλέʼ εὐρώεντα, τά τε στυγέουσι θεοί περ·
τόσσος ἄρα κτύπος ὦρτο θεῶν ἔριδι ξυνιόντων.
ἤτοι μὲν γὰρ ἔναντα Ποσειδάωνος ἄνακτος
ἵστατʼ Ἀπόλλων Φοῖβος ἔχων ἰὰ πτερόεντα,
ἄντα δʼ Ἐνυαλίοιο θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
Ἥρῃ δʼ ἀντέστη χρυσηλάκατος κελαδεινὴ
Ἄρτεμις ἰοχέαιρα κασιγνήτη ἑκάτοιο·
Λητοῖ δʼ ἀντέστη σῶκος ἐριούνιος Ἑρμῆς,
ἄντα δʼ ἄρʼ Ἡφαίστοιο μέγας ποταμὸς βαθυδίνης,
ὃν Ξάνθον καλέουσι θεοί, ἄνδρες δὲ Σκάμανδρον.
ὣς οἳ μὲν θεοὶ ἄντα θεῶν ἴσαν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Ἕκτορος ἄντα μάλιστα λιλαίετο δῦναι ὅμιλον
Πριαμίδεω· τοῦ γάρ ῥα μάλιστά ἑ θυμὸς ἀνώγει
αἵματος ἆσαι Ἄρηα ταλαύρινον πολεμιστήν.
Αἰνείαν δʼ ἰθὺς λαοσσόος ὦρσεν Ἀπόλλων
ἀντία Πηλεΐωνος, ἐνῆκε δέ οἱ μένος ἠΰ·
υἱέϊ δὲ Πριάμοιο Λυκάονι εἴσατο φωνήν·
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε ποῦ τοι ἀπειλαὶ
ἃς Τρώων βασιλεῦσιν ὑπίσχεο οἰνοποτάζων
Πηλεΐδεω Ἀχιλῆος ἐναντίβιον πολεμίξειν;
τὸν δʼ αὖτʼ Αἰνείας ἀπαμειβόμενος προσέειπε·
Πριαμίδη τί με ταῦτα καὶ οὐκ ἐθέλοντα κελεύεις
ἀντία Πηλεΐωνος ὑπερθύμοιο μάχεσθαι;
οὐ μὲν γὰρ νῦν πρῶτα ποδώκεος ἄντʼ Ἀχιλῆος
στήσομαι, ἀλλʼ ἤδη με καὶ ἄλλοτε δουρὶ φόβησεν
ἐξ Ἴδης, ὅτε βουσὶν ἐπήλυθεν ἡμετέρῃσι,
πέρσε δὲ Λυρνησσὸν καὶ Πήδασον· αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς
εἰρύσαθʼ, ὅς μοι ἐπῶρσε μένος λαιψηρά τε γοῦνα.
ἦ κʼ ἐδάμην ὑπὸ χερσὶν Ἀχιλλῆος καὶ Ἀθήνης,
ἥ οἱ πρόσθεν ἰοῦσα τίθει φάος ἠδʼ ἐκέλευεν
ἔγχεϊ χαλκείῳ Λέλεγας καὶ Τρῶας ἐναίρειν.
τὼ οὐκ ἔστʼ Ἀχιλῆος ἐναντίον ἄνδρα μάχεσθαι·
αἰεὶ γὰρ πάρα εἷς γε θεῶν ὃς λοιγὸν ἀμύνει.
καὶ δʼ ἄλλως τοῦ γʼ ἰθὺ βέλος πέτετʼ, οὐδʼ ἀπολήγει
πρὶν χροὸς ἀνδρομέοιο διελθέμεν. εἰ δὲ θεός περ
ἶσον τείνειεν πολέμου τέλος, οὔ κε μάλα ῥέα
νικήσειʼ, οὐδʼ εἰ παγχάλκεος εὔχεται εἶναι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·
ἥρως ἀλλʼ ἄγε καὶ σὺ θεοῖς αἰειγενέτῃσιν
εὔχεο· καὶ δὲ σέ φασι Διὸς κούρης Ἀφροδίτης
ἐκγεγάμεν, κεῖνος δὲ χερείονος ἐκ θεοῦ ἐστίν·
ἣ μὲν γὰρ Διός ἐσθʼ, ἣ δʼ ἐξ ἁλίοιο γέροντος.
ἀλλʼ ἰθὺς φέρε χαλκὸν ἀτειρέα, μηδέ σε πάμπαν
λευγαλέοις ἐπέεσσιν ἀποτρεπέτω καὶ ἀρειῇ.
ὣς εἰπὼν ἔμπνευσε μένος μέγα ποιμένι λαῶν,
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.
οὐδʼ ἔλαθʼ Ἀγχίσαο πάϊς λευκώλενον Ἥρην
ἀντία Πηλεΐωνος ἰὼν ἀνὰ οὐλαμὸν ἀνδρῶν·
ἣ δʼ ἄμυδις στήσασα θεοὺς μετὰ μῦθον ἔειπε·
φράζεσθον δὴ σφῶϊ Ποσείδαον καὶ Ἀθήνη
ἐν φρεσὶν ὑμετέρῃσιν, ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.
Αἰνείας ὅδʼ ἔβη κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
ἀντία Πηλεΐωνος, ἀνῆκε δὲ Φοῖβος Ἀπόλλων.
ἀλλʼ ἄγεθʼ, ἡμεῖς πέρ μιν ἀποτρωπῶμεν ὀπίσσω
αὐτόθεν· ἤ τις ἔπειτα καὶ ἡμείων Ἀχιλῆϊ
παρσταίη, δοίη δὲ κράτος μέγα, μηδέ τι θυμῷ
δευέσθω, ἵνα εἰδῇ ὅ μιν φιλέουσιν ἄριστοι
ἀθανάτων, οἳ δʼ αὖτʼ ἀνεμώλιοι οἳ τὸ πάρος περ
Τρωσὶν ἀμύνουσιν πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα.
πάντες δʼ Οὐλύμποιο κατήλθομεν ἀντιόωντες
τῆσδε μάχης, ἵνα μή τι μετὰ Τρώεσσι πάθῃσι
σήμερον· ὕστερον αὖτε τὰ πείσεται ἅσσά οἱ αἶσα
γιγνομένῳ ἐπένησε λίνῳ ὅτε μιν τέκε μήτηρ.
εἰ δʼ Ἀχιλεὺς οὐ ταῦτα θεῶν ἐκ πεύσεται ὀμφῆς
δείσετʼ ἔπειθʼ, ὅτε κέν τις ἐναντίβιον θεὸς ἔλθῃ
ἐν πολέμῳ· χαλεποὶ δὲ θεοὶ φαίνεσθαι ἐναργεῖς.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
Ἥρη μὴ χαλέπαινε παρʼ ἐκ νόον· οὐδέ τί σε χρή.
οὐκ ἂν ἔγωγʼ ἐθέλοιμι θεοὺς ἔριδι ξυνελάσσαι
ἡμέας τοὺς ἄλλους, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰμεν·
ἀλλʼ ἡμεῖς μὲν ἔπειτα καθεζώμεσθα κιόντες
ἐκ πάτου ἐς σκοπιήν, πόλεμος δʼ ἄνδρεσσι μελήσει.
εἰ δέ κʼ Ἄρης ἄρχωσι μάχης ἢ Φοῖβος Ἀπόλλων,
ἢ Ἀχιλῆʼ ἴσχωσι καὶ οὐκ εἰῶσι μάχεσθαι,
αὐτίκʼ ἔπειτα καὶ ἄμμι παρʼ αὐτόθι νεῖκος ὀρεῖται
φυλόπιδος· μάλα δʼ ὦκα διακρινθέντας ὀΐω
ἂψ ἴμεν Οὔλυμπον δὲ θεῶν μεθʼ ὁμήγυριν ἄλλων
ἡμετέρῃς ὑπὸ χερσὶν ἀναγκαίηφι δαμέντας.
ὣς ἄρα φωνήσας ἡγήσατο κυανοχαίτης
τεῖχος ἐς ἀμφίχυτον Ἡρακλῆος θείοιο
ὑψηλόν, τό ῥά οἱ Τρῶες καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
ποίεον, ὄφρα τὸ κῆτος ὑπεκπροφυγὼν ἀλέαιτο,
ὁππότε μιν σεύαιτο ἀπʼ ἠϊόνος πεδίον δέ.
ἔνθα Ποσειδάων κατʼ ἄρʼ ἕζετο καὶ θεοὶ ἄλλοι,
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄρρηκτον νεφέλην ὤμοισιν ἕσαντο·
οἳ δʼ ἑτέρωσε καθῖζον ἐπʼ ὀφρύσι Καλλικολώνης
ἀμφὶ σὲ ἤϊε Φοῖβε καὶ Ἄρηα πτολίπορθον.
ὣς οἳ μέν ῥʼ ἑκάτερθε καθήατο μητιόωντες
βουλάς· ἀρχέμεναι δὲ δυσηλεγέος πολέμοιο
ὄκνεον ἀμφότεροι, Ζεὺς δʼ ἥμενος ὕψι κέλευε.
τῶν δʼ ἅπαν ἐπλήσθη πεδίον καὶ λάμπετο χαλκῷ
ἀνδρῶν ἠδʼ ἵππων· κάρκαιρε δὲ γαῖα πόδεσσιν
ὀρνυμένων ἄμυδις. δύο δʼ ἀνέρες ἔξοχʼ ἄριστοι
ἐς μέσον ἀμφοτέρων συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι
Αἰνείας τʼ Ἀγχισιάδης καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.
Αἰνείας δὲ πρῶτος ἀπειλήσας ἐβεβήκει
νευστάζων κόρυθι βριαρῇ· ἀτὰρ ἀσπίδα θοῦριν
πρόσθεν ἔχε στέρνοιο, τίνασσε δὲ χάλκεον ἔγχος.
Πηλεΐδης δʼ ἑτέρωθεν ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς
σίντης, ὅν τε καὶ ἄνδρες ἀποκτάμεναι μεμάασιν
ἀγρόμενοι πᾶς δῆμος· ὃ δὲ πρῶτον μὲν ἀτίζων
ἔρχεται, ἀλλʼ ὅτε κέν τις ἀρηϊθόων αἰζηῶν
δουρὶ βάλῃ ἐάλη τε χανών, περί τʼ ἀφρὸς ὀδόντας
γίγνεται, ἐν δέ τέ οἱ κραδίῃ στένει ἄλκιμον ἦτορ,
οὐρῇ δὲ πλευράς τε καὶ ἰσχία ἀμφοτέρωθεν
μαστίεται, ἑὲ δʼ αὐτὸν ἐποτρύνει μαχέσασθαι,
γλαυκιόων δʼ ἰθὺς φέρεται μένει, ἤν τινα πέφνῃ
ἀνδρῶν, ἢ αὐτὸς φθίεται πρώτῳ ἐν ὁμίλῳ·
ὣς Ἀχιλῆʼ ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
ἀντίον ἐλθέμεναι μεγαλήτορος Αἰνείαο.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
τὸν πρότερος προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
Αἰνεία τί σὺ τόσσον ὁμίλου πολλὸν ἐπελθὼν
ἔστης; ἦ σέ γε θυμὸς ἐμοὶ μαχέσασθαι ἀνώγει
ἐλπόμενον Τρώεσσιν ἀνάξειν ἱπποδάμοισι
τιμῆς τῆς Πριάμου; ἀτὰρ εἴ κεν ἔμʼ ἐξεναρίξῃς,
οὔ τοι τοὔνεκά γε Πρίαμος γέρας ἐν χερὶ θήσει·
εἰσὶν γάρ οἱ παῖδες, ὃ δʼ ἔμπεδος οὐδʼ ἀεσίφρων.
ἦ νύ τί τοι Τρῶες τέμενος τάμον ἔξοχον ἄλλων
καλὸν φυταλιῆς καὶ ἀρούρης, ὄφρα νέμηαι
αἴ κεν ἐμὲ κτείνῃς; χαλεπῶς δέ σʼ ἔολπα τὸ ῥέξειν.
ἤδη μὲν σέ γέ φημι καὶ ἄλλοτε δουρὶ φοβῆσαι.
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε πέρ σε βοῶν ἄπο μοῦνον ἐόντα
σεῦα κατʼ Ἰδαίων ὀρέων ταχέεσσι πόδεσσι
καρπαλίμως; τότε δʼ οὔ τι μετατροπαλίζεο φεύγων.
ἔνθεν δʼ ἐς Λυρνησσὸν ὑπέκφυγες· αὐτὰρ ἐγὼ τὴν
πέρσα μεθορμηθεὶς σὺν Ἀθήνῃ καὶ Διὶ πατρί,
ληϊάδας δὲ γυναῖκας ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας
ἦγον· ἀτὰρ σὲ Ζεὺς ἐρρύσατο καὶ θεοὶ ἄλλοι.
ἀλλʼ οὐ νῦν ἐρύεσθαι ὀΐομαι, ὡς ἐνὶ θυμῷ
βάλλεαι· ἀλλά σʼ ἔγωγʼ ἀναχωρήσαντα κελεύω
ἐς πληθὺν ἰέναι, μηδʼ ἀντίος ἵστασʼ ἐμεῖο,
πρίν τι κακὸν παθέειν· ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.
τὸν δʼ αὖτʼ Αἰνείας ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
Πηλεΐδη μὴ δὴ ἐπέεσσί με νηπύτιον ὣς
ἔλπεο δειδίξεσθαι, ἐπεὶ σάφα οἶδα καὶ αὐτὸς
ἠμὲν κερτομίας ἠδʼ αἴσυλα μυθήσασθαι.
ἴδμεν δʼ ἀλλήλων γενεήν, ἴδμεν δὲ τοκῆας
πρόκλυτʼ ἀκούοντες ἔπεα θνητῶν ἀνθρώπων·
ὄψει δʼ οὔτʼ ἄρ πω σὺ ἐμοὺς ἴδες οὔτʼ ἄρʼ ἐγὼ σούς.
φασὶ σὲ μὲν Πηλῆος ἀμύμονος ἔκγονον εἶναι,
μητρὸς δʼ ἐκ Θέτιδος καλλιπλοκάμου ἁλοσύδνης·
αὐτὰρ ἐγὼν υἱὸς μεγαλήτορος Ἀγχίσαο
εὔχομαι ἐκγεγάμεν, μήτηρ δέ μοί ἐστʼ Ἀφροδίτη·
τῶν δὴ νῦν ἕτεροί γε φίλον παῖδα κλαύσονται
σήμερον· οὐ γάρ φημʼ ἐπέεσσί γε νηπυτίοισιν
ὧδε διακρινθέντε μάχης ἐξαπονέεσθαι.
εἰ δʼ ἐθέλεις καὶ ταῦτα δαήμεναι, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῇς
ἡμετέρην γενεήν, πολλοὶ δέ μιν ἄνδρες ἴσασι·
Δάρδανον αὖ πρῶτον τέκετο νεφεληγερέτα Ζεύς,
κτίσσε δὲ Δαρδανίην, ἐπεὶ οὔ πω Ἴλιος ἱρὴ
ἐν πεδίῳ πεπόλιστο πόλις μερόπων ἀνθρώπων,
ἀλλʼ ἔθʼ ὑπωρείας ᾤκεον πολυπίδακος Ἴδης.
Δάρδανος αὖ τέκεθʼ υἱὸν Ἐριχθόνιον βασιλῆα,
ὃς δὴ ἀφνειότατος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων·
τοῦ τρισχίλιαι ἵπποι ἕλος κάτα βουκολέοντο
θήλειαι, πώλοισιν ἀγαλλόμεναι ἀταλῇσι.
τάων καὶ Βορέης ἠράσσατο βοσκομενάων,
ἵππῳ δʼ εἰσάμενος παρελέξατο κυανοχαίτῃ·
αἳ δʼ ὑποκυσάμεναι ἔτεκον δυοκαίδεκα πώλους.
αἳ δʼ ὅτε μὲν σκιρτῷεν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν,
ἄκρον ἐπʼ ἀνθερίκων καρπὸν θέον οὐδὲ κατέκλων·
ἀλλʼ ὅτε δὴ σκιρτῷεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης,
ἄκρον ἐπὶ ῥηγμῖνος ἁλὸς πολιοῖο θέεσκον.
Τρῶα δʼ Ἐριχθόνιος τέκετο Τρώεσσιν ἄνακτα·
Τρωὸς δʼ αὖ τρεῖς παῖδες ἀμύμονες ἐξεγένοντο
Ἶλός τʼ Ἀσσάρακός τε καὶ ἀντίθεος Γανυμήδης,
ὃς δὴ κάλλιστος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων·
τὸν καὶ ἀνηρείψαντο θεοὶ Διὶ οἰνοχοεύειν
κάλλεος εἵνεκα οἷο ἵνʼ ἀθανάτοισι μετείη.
Ἶλος δʼ αὖ τέκεθʼ υἱὸν ἀμύμονα Λαομέδοντα·
Λαομέδων δʼ ἄρα Τιθωνὸν τέκετο Πρίαμόν τε
Λάμπόν τε Κλυτίον θʼ Ἱκετάονά τʼ ὄζον Ἄρηος·
Ἀσσάρακος δὲ Κάπυν, ὃ δʼ ἄρʼ Ἀγχίσην τέκε παῖδα·
αὐτὰρ ἔμʼ Ἀγχίσης, Πρίαμος δʼ ἔτεχʼ Ἕκτορα δῖον.
ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι.
Ζεὺς δʼ ἀρετὴν ἄνδρεσσιν ὀφέλλει τε μινύθει τε
ὅππως κεν ἐθέλῃσιν· ὃ γὰρ κάρτιστος ἁπάντων.
ἀλλʼ ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὣς
ἑσταότʼ ἐν μέσσῃ ὑσμίνῃ δηϊοτῆτος.
ἔστι γὰρ ἀμφοτέροισιν ὀνείδεα μυθήσασθαι
πολλὰ μάλʼ, οὐδʼ ἂν νηῦς ἑκατόζυγος ἄχθος ἄροιτο.
στρεπτὴ δὲ γλῶσσʼ ἐστὶ βροτῶν, πολέες δʼ ἔνι μῦθοι
παντοῖοι, ἐπέων δὲ πολὺς νομὸς ἔνθα καὶ ἔνθα.
ὁπποῖόν κʼ εἴπῃσθα ἔπος, τοῖόν κʼ ἐπακούσαις.
ἀλλὰ τί ἢ ἔριδας καὶ νείκεα νῶϊν ἀνάγκη
νεικεῖν ἀλλήλοισιν ἐναντίον ὥς τε γυναῖκας,
αἵ τε χολωσάμεναι ἔριδος πέρι θυμοβόροιο
νεικεῦσʼ ἀλλήλῃσι μέσην ἐς ἄγυιαν ἰοῦσαι
πόλλʼ ἐτεά τε καὶ οὐκί· χόλος δέ τε καὶ τὰ κελεύει.
ἀλκῆς δʼ οὔ μʼ ἐπέεσσιν ἀποτρέψεις μεμαῶτα
πρὶν χαλκῷ μαχέσασθαι ἐναντίον· ἀλλʼ ἄγε θᾶσσον
γευσόμεθʼ ἀλλήλων χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν.
ἦ ῥα καὶ ἐν δεινῷ σάκει ἤλασεν ὄβριμον ἔγχος
σμερδαλέῳ· μέγα δʼ ἀμφὶ σάκος μύκε δουρὸς ἀκωκῇ.
Πηλεΐδης δὲ σάκος μὲν ἀπὸ ἕο χειρὶ παχείῃ
ἔσχετο ταρβήσας· φάτο γὰρ δολιχόσκιον ἔγχος
ῥέα διελεύσεσθαι μεγαλήτορος Αἰνείαο
νήπιος, οὐδʼ ἐνόησε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
ὡς οὐ ῥηΐδιʼ ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα
ἀνδράσι γε θνητοῖσι δαμήμεναι οὐδʼ ὑποείκειν.
οὐδὲ τότʼ Αἰνείαο δαΐφρονος ὄβριμον ἔγχος
ῥῆξε σάκος· χρυσὸς γὰρ ἐρύκακε, δῶρα θεοῖο·
ἀλλὰ δύω μὲν ἔλασσε διὰ πτύχας, αἳ δʼ ἄρʼ ἔτι τρεῖς
ἦσαν, ἐπεὶ πέντε πτύχας ἤλασε κυλλοποδίων,
τὰς δύο χαλκείας, δύο δʼ ἔνδοθι κασσιτέροιο,
τὴν δὲ μίαν χρυσῆν, τῇ ῥʼ ἔσχετο μείλινον ἔγχος.
δεύτερος αὖτʼ Ἀχιλεὺς προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
καὶ βάλεν Αἰνείαο κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην
ἄντυγʼ ὕπο πρώτην, ᾗ λεπτότατος θέε χαλκός,
λεπτοτάτη δʼ ἐπέην ῥινὸς βοός· ἣ δὲ διὰ πρὸ
Πηλιὰς ἤϊξεν μελίη, λάκε δʼ ἀσπὶς ὑπʼ αὐτῆς.
Αἰνείας δʼ ἐάλη καὶ ἀπὸ ἕθεν ἀσπίδʼ ἀνέσχε
δείσας· ἐγχείη δʼ ἄρʼ ὑπὲρ νώτου ἐνὶ γαίῃ
ἔστη ἱεμένη, διὰ δʼ ἀμφοτέρους ἕλε κύκλους
ἀσπίδος ἀμφιβρότης· ὃ δʼ ἀλευάμενος δόρυ μακρὸν
ἔστη, κὰδ δʼ ἄχος οἱ χύτο μυρίον ὀφθαλμοῖσι,
ταρβήσας ὅ οἱ ἄγχι πάγη βέλος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
ἐμμεμαὼς ἐπόρουσεν ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
σμερδαλέα ἰάχων· ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρὶ
Αἰνείας, μέγα ἔργον, ὃ οὐ δύο γʼ ἄνδρε φέροιεν,
οἷοι νῦν βροτοί εἰσʼ· ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.
ἔνθά κεν Αἰνείας μὲν ἐπεσσύμενον βάλε πέτρῳ
ἢ κόρυθʼ ἠὲ σάκος, τό οἱ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον,
τὸν δέ κε Πηλεΐδης σχεδὸν ἄορι θυμὸν ἀπηύρα,
εἰ μὴ ἄρʼ ὀξὺ νόησε Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
αὐτίκα δʼ ἀθανάτοισι θεοῖς μετὰ μῦθον ἔειπεν·
ὢ πόποι ἦ μοι ἄχος μεγαλήτορος Αἰνείαο,
ὃς τάχα Πηλεΐωνι δαμεὶς Ἄϊδος δὲ κάτεισι
πειθόμενος μύθοισιν Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο
νήπιος, οὐδέ τί οἱ χραισμήσει λυγρὸν ὄλεθρον.
ἀλλὰ τί ἢ νῦν οὗτος ἀναίτιος ἄλγεα πάσχει
μὰψ ἕνεκʼ ἀλλοτρίων ἀχέων, κεχαρισμένα δʼ αἰεὶ
δῶρα θεοῖσι δίδωσι τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν;
ἀλλʼ ἄγεθʼ ἡμεῖς πέρ μιν ὑπὲκ θανάτου ἀγάγωμεν,
μή πως καὶ Κρονίδης κεχολώσεται, αἴ κεν Ἀχιλλεὺς
τόνδε κατακτείνῃ· μόριμον δέ οἵ ἐστʼ ἀλέασθαι,
ὄφρα μὴ ἄσπερμος γενεὴ καὶ ἄφαντος ὄληται
Δαρδάνου, ὃν Κρονίδης περὶ πάντων φίλατο παίδων
οἳ ἕθεν ἐξεγένοντο γυναικῶν τε θνητάων.
ἤδη γὰρ Πριάμου γενεὴν ἔχθηρε Κρονίων·
νῦν δὲ δὴ Αἰνείαο βίη Τρώεσσιν ἀνάξει
καὶ παίδων παῖδες, τοί κεν μετόπισθε γένωνται.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη·
ἐννοσίγαιʼ, αὐτὸς σὺ μετὰ φρεσὶ σῇσι νόησον
Αἰνείαν ἤ κέν μιν ἐρύσσεαι ἦ κεν ἐάσῃς
Πηλεΐδῃ Ἀχιλῆϊ δαμήμεναι, ἐσθλὸν ἐόντα.
ἤτοι μὲν γὰρ νῶϊ πολέας ὠμόσσαμεν ὅρκους
πᾶσι μετʼ ἀθανάτοισιν ἐγὼ καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
μή ποτʼ ἐπὶ Τρώεσσιν ἀλεξήσειν κακὸν ἦμαρ,
μηδʼ ὁπότʼ ἂν Τροίη μαλερῷ πυρὶ πᾶσα δάηται
καιομένη, καίωσι δʼ ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν.
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
βῆ ῥʼ ἴμεν ἄν τε μάχην καὶ ἀνὰ κλόνον ἐγχειάων,
ἷξε δʼ ὅθʼ Αἰνείας ἠδʼ ὃ κλυτὸς ἦεν Ἀχιλλεύς.
αὐτίκα τῷ μὲν ἔπειτα κατʼ ὀφθαλμῶν χέεν ἀχλὺν
Πηλεΐδῃ Ἀχιλῆϊ· ὃ δὲ μελίην εὔχαλκον
ἀσπίδος ἐξέρυσεν μεγαλήτορος Αἰνείαο·
καὶ τὴν μὲν προπάροιθε ποδῶν Ἀχιλῆος ἔθηκεν,
Αἰνείαν δʼ ἔσσευεν ἀπὸ χθονὸς ὑψόσʼ ἀείρας.
πολλὰς δὲ στίχας ἡρώων, πολλὰς δὲ καὶ ἵππων
Αἰνείας ὑπερᾶλτο θεοῦ ἀπὸ χειρὸς ὀρούσας,
ἷξε δʼ ἐπʼ ἐσχατιὴν πολυάϊκος πολέμοιο,
ἔνθά τε Καύκωνες πόλεμον μέτα θωρήσσοντο.
τῷ δὲ μάλʼ ἐγγύθεν ἦλθε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Αἰνεία, τίς σʼ ὧδε θεῶν ἀτέοντα κελεύει
ἀντία Πηλεΐωνος ὑπερθύμοιο μάχεσθαι,
ὃς σεῦ ἅμα κρείσσων καὶ φίλτερος ἀθανάτοισιν;
ἀλλʼ ἀναχωρῆσαι ὅτε κεν συμβλήσεαι αὐτῷ,
μὴ καὶ ὑπὲρ μοῖραν δόμον Ἄϊδος εἰσαφίκηαι.
αὐτὰρ ἐπεί κʼ Ἀχιλεὺς θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ,
θαρσήσας δὴ ἔπειτα μετὰ πρώτοισι μάχεσθαι·
οὐ μὲν γάρ τίς σʼ ἄλλος Ἀχαιῶν ἐξεναρίξει.
ὣς εἰπὼν λίπεν αὐτόθʼ, ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα.
αἶψα δʼ ἔπειτʼ Ἀχιλῆος ἀπʼ ὀφθαλμῶν σκέδασʼ ἀχλὺν
θεσπεσίην· ὃ δʼ ἔπειτα μέγʼ ἔξιδεν ὀφθαλμοῖσιν,
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι·
ἔγχος μὲν τόδε κεῖται ἐπὶ χθονός, οὐδέ τι φῶτα
λεύσσω, τῷ ἐφέηκα κατακτάμεναι μενεαίνων.
ἦ ῥα καὶ Αἰνείας φίλος ἀθανάτοισι θεοῖσιν
ἦεν· ἀτάρ μιν ἔφην μὰψ αὔτως εὐχετάασθαι.
ἐρρέτω· οὔ οἱ θυμὸς ἐμεῦ ἔτι πειρηθῆναι
ἔσσεται, ὃς καὶ νῦν φύγεν ἄσμενος ἐκ θανάτοιο.
ἀλλʼ ἄγε δὴ Δαναοῖσι φιλοπτολέμοισι κελεύσας
τῶν ἄλλων Τρώων πειρήσομαι ἀντίος ἐλθών.
ἦ, καὶ ἐπὶ στίχας ἆλτο, κέλευε δὲ φωτὶ ἑκάστῳ·
μηκέτι νῦν Τρώων ἑκὰς ἕστατε δῖοι Ἀχαιοί,
ἀλλʼ ἄγʼ ἀνὴρ ἄντʼ ἀνδρὸς ἴτω, μεμάτω δὲ μάχεσθαι.
ἀργαλέον δέ μοί ἐστι καὶ ἰφθίμῳ περ ἐόντι
τοσσούσδʼ ἀνθρώπους ἐφέπειν καὶ πᾶσι μάχεσθαι·
οὐδέ κʼ Ἄρης, ὅς περ θεὸς ἄμβροτος, οὐδέ κʼ Ἀθήνη
τοσσῆσδʼ ὑσμίνης ἐφέποι στόμα καὶ πονέοιτο·
ἀλλʼ ὅσσον μὲν ἐγὼ δύναμαι χερσίν τε ποσίν τε
καὶ σθένει, οὔ μʼ ἔτι φημὶ μεθησέμεν οὐδʼ ἠβαιόν,
ἀλλὰ μάλα στιχὸς εἶμι διαμπερές, οὐδέ τινʼ οἴω
Τρώων χαιρήσειν, ὅς τις σχεδὸν ἔγχεος ἔλθῃ.
ὣς φάτʼ ἐποτρύνων· Τρώεσσι δὲ φαίδιμος Ἕκτωρ
κέκλεθʼ ὁμοκλήσας, φάτο δʼ ἴμεναι ἄντʼ Ἀχιλῆος·
Τρῶες ὑπέρθυμοι μὴ δείδιτε Πηλεΐωνα.
καί κεν ἐγὼ ἐπέεσσι καὶ ἀθανάτοισι μαχοίμην,
ἔγχεϊ δʼ ἀργαλέον, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσιν.
οὐδʼ Ἀχιλεὺς πάντεσσι τέλος μύθοις ἐπιθήσει,
ἀλλὰ τὸ μὲν τελέει, τὸ δὲ καὶ μεσσηγὺ κολούει.
τοῦ δʼ ἐγὼ ἀντίος εἶμι καὶ εἰ πυρὶ χεῖρας ἔοικεν,
εἰ πυρὶ χεῖρας ἔοικε, μένος δʼ αἴθωνι σιδήρῳ.
ὣς φάτʼ ἐποτρύνων, οἳ δʼ ἀντίοι ἔγχεʼ ἄειραν
Τρῶες· τῶν δʼ ἄμυδις μίχθη μένος, ὦρτο δʼ ἀϋτή.
καὶ τότʼ ἄρʼ Ἕκτορα εἶπε παραστὰς Φοῖβος Ἀπόλλων·
Ἕκτορ μηκέτι πάμπαν Ἀχιλλῆϊ προμάχιζε,
ἀλλὰ κατὰ πληθύν τε καὶ ἐκ φλοίσβοιο δέδεξο,
μή πώς σʼ ἠὲ βάλῃ ἠὲ σχεδὸν ἄορι τύψῃ.
ὣς ἔφαθʼ, Ἕκτωρ δʼ αὖτις ἐδύσετο οὐλαμὸν ἀνδρῶν
ταρβήσας, ὅτʼ ἄκουσε θεοῦ ὄπα φωνήσαντος.
ἐν δʼ Ἀχιλεὺς Τρώεσσι θόρε φρεσὶν εἱμένος ἀλκὴν
σμερδαλέα ἰάχων, πρῶτον δʼ ἕλεν Ἰφιτίωνα
ἐσθλὸν Ὀτρυντεΐδην πολέων ἡγήτορα λαῶν,
ὃν νύμφη τέκε νηῒς Ὀτρυντῆϊ πτολιπόρθῳ
Τμώλῳ ὕπο νιφόεντι Ὕδης ἐν πίονι δήμῳ·
τὸν δʼ ἰθὺς μεμαῶτα βάλʼ ἔγχεϊ δῖος Ἀχιλλεὺς
μέσσην κὰκ κεφαλήν· ἣ δʼ ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη,
δούπησεν δὲ πεσών, ὃ δʼ ἐπεύξατο δῖος Ἀχιλλεύς·
κεῖσαι Ὀτρυντεΐδη πάντων ἐκπαγλότατʼ ἀνδρῶν·
ἐνθάδε τοι θάνατος, γενεὴ δέ τοί ἐστʼ ἐπὶ λίμνῃ
Γυγαίῃ, ὅθι τοι τέμενος πατρώϊόν ἐστιν
Ὕλλῳ ἐπʼ ἰχθυόεντι καὶ Ἕρμῳ δινήεντι.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
τὸν μὲν Ἀχαιῶν ἵπποι ἐπισσώτροις δατέοντο
πρώτῃ ἐν ὑσμίνῃ· ὃ δʼ ἐπʼ αὐτῷ Δημολέοντα
ἐσθλὸν ἀλεξητῆρα μάχης Ἀντήνορος υἱὸν
νύξε κατὰ κρόταφον, κυνέης διὰ χαλκοπαρῄου.
οὐδʼ ἄρα χαλκείη κόρυς ἔσχεθεν, ἀλλὰ διʼ αὐτῆς
αἰχμὴ ἱεμένη ῥῆξʼ ὀστέον, ἐγκέφαλος δὲ
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο· δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα.
Ἱπποδάμαντα δʼ ἔπειτα καθʼ ἵππων ἀΐξαντα
πρόσθεν ἕθεν φεύγοντα μετάφρενον οὔτασε δουρί.
αὐτὰρ ὃ θυμὸν ἄϊσθε καὶ ἤρυγεν, ὡς ὅτε ταῦρος
ἤρυγεν ἑλκόμενος Ἑλικώνιον ἀμφὶ ἄνακτα
κούρων ἑλκόντων· γάνυται δέ τε τοῖς ἐνοσίχθων·
ὣς ἄρα τόν γʼ ἐρυγόντα λίπʼ ὀστέα θυμὸς ἀγήνωρ·
αὐτὰρ ὃ βῆ σὺν δουρὶ μετʼ ἀντίθεον Πολύδωρον
Πριαμίδην. τὸν δʼ οὔ τι πατὴρ εἴασκε μάχεσθαι,
οὕνεκά οἱ μετὰ παισὶ νεώτατος ἔσκε γόνοιο,
καί οἱ φίλτατος ἔσκε, πόδεσσι δὲ πάντας ἐνίκα
δὴ τότε νηπιέῃσι ποδῶν ἀρετὴν ἀναφαίνων
θῦνε διὰ προμάχων, εἷος φίλον ὤλεσε θυμόν.
τὸν βάλε μέσσον ἄκοντι ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
νῶτα παραΐσσοντος, ὅθι ζωστῆρος ὀχῆες
χρύσειοι σύνεχον καὶ διπλόος ἤντετο θώρηξ·
ἀντικρὺ δὲ διέσχε παρʼ ὀμφαλὸν ἔγχεος αἰχμή,
γνὺξ δʼ ἔριπʼ οἰμώξας, νεφέλη δέ μιν ἀμφεκάλυψε
κυανέη, προτὶ οἷ δʼ ἔλαβʼ ἔντερα χερσὶ λιασθείς.
Ἕκτωρ δʼ ὡς ἐνόησε κασίγνητον Πολύδωρον
ἔντερα χερσὶν ἔχοντα λιαζόμενον ποτὶ γαίη
κάρ ῥά οἱ ὀφθαλμῶν κέχυτʼ ἀχλύς· οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἔτλη
δηρὸν ἑκὰς στρωφᾶσθʼ, ἀλλʼ ἀντίος ἦλθʼ Ἀχιλῆϊ
ὀξὺ δόρυ κραδάων φλογὶ εἴκελος· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
ὡς εἶδʼ, ὣς ἀνεπᾶλτο, καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
ἐγγὺς ἀνὴρ ὃς ἐμόν γε μάλιστʼ ἐσεμάσσατο θυμόν,
ὅς μοι ἑταῖρον ἔπεφνε τετιμένον· οὐδʼ ἂν ἔτι δὴν
ἀλλήλους πτώσσοιμεν ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας.
ἦ, καὶ ὑπόδρα ἰδὼν προσεφώνεεν Ἕκτορα δῖον·
ἆσσον ἴθʼ ὥς κεν θᾶσσον ὀλέθρου πείραθʼ ἵκηαι.
τὸν δʼ οὐ ταρβήσας προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Πηλεΐδη μὴ δὴ ἐπέεσσί με νηπύτιον ὣς
ἔλπεο δειδίξεσθαι, ἐπεὶ σάφα οἶδα καὶ αὐτὸς
ἠμὲν κερτομίας ἠδʼ αἴσυλα μυθήσασθαι.
οἶδα δʼ ὅτι σὺ μὲν ἐσθλός, ἐγὼ δὲ σέθεν πολὺ χείρων.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,
αἴ κέ σε χειρότερός περ ἐὼν ἀπὸ θυμὸν ἕλωμαι
δουρὶ βαλών, ἐπεὶ ἦ καὶ ἐμὸν βέλος ὀξὺ πάροιθεν.
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δόρυ, καὶ τό γʼ Ἀθήνη
πνοιῇ Ἀχιλλῆος πάλιν ἔτραπε κυδαλίμοιο
ἦκα μάλα ψύξασα· τὸ δʼ ἂψ ἵκεθʼ Ἕκτορα δῖον,
αὐτοῦ δὲ προπάροιθε ποδῶν πέσεν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
ἐμμεμαὼς ἐπόρουσε κατακτάμεναι μενεαίνων,
σμερδαλέα ἰάχων· τὸν δʼ ἐξήρπαξεν Ἀπόλλων
ῥεῖα μάλʼ ὥς τε θεός, ἐκάλυψε δʼ ἄρʼ ἠέρι πολλῇ.
τρὶς μὲν ἔπειτʼ ἐπόρουσε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
ἔγχεϊ χαλκείῳ, τρὶς δʼ ἠέρα τύψε βαθεῖαν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
δεινὰ δʼ ὁμοκλήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ἐξ αὖ νῦν ἔφυγες θάνατον κύον· ἦ τέ τοι ἄγχι
ἦλθε κακόν· νῦν αὖτέ σʼ ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
ᾧ μέλλεις εὔχεσθαι ἰὼν ἐς δοῦπον ἀκόντων.
ἦ θήν σʼ ἐξανύω γε καὶ ὕστερον ἀντιβολήσας,
εἴ πού τις καὶ ἔμοιγε θεῶν ἐπιτάρροθός ἐστι.
νῦν αὖ τοὺς ἄλλους ἐπιείσομαι, ὅν κε κιχείω.
ὣς εἰπὼν Δρύοπʼ οὖτα κατʼ αὐχένα μέσσον ἄκοντι·
ἤριπε δὲ προπάροιθε ποδῶν· ὃ δὲ τὸν μὲν ἔασε,
Δημοῦχον δὲ Φιλητορίδην ἠΰν τε μέγαν τε
κὰγ γόνυ δουρὶ βαλὼν ἠρύκακε. τὸν μὲν ἔπειτα
οὐτάζων ξίφεϊ μεγάλῳ ἐξαίνυτο θυμόν·
αὐτὰρ ὃ Λαόγονον καὶ Δάρδανον υἷε Βίαντος
ἄμφω ἐφορμηθεὶς ἐξ ἵππων ὦσε χαμᾶζε,
τὸν μὲν δουρὶ βαλών, τὸν δὲ σχεδὸν ἄορι τύψας.
Τρῶα δʼ Ἀλαστορίδην, ὃ μὲν ἀντίος ἤλυθε γούνων,
εἴ πώς εὑ πεφίδοιτο λαβὼν καὶ ζωὸν ἀφείη
μηδὲ κατακτείνειεν ὁμηλικίην ἐλεήσας,
νήπιος, οὐδὲ τὸ ᾔδη ὃ οὐ πείσεσθαι ἔμελλεν·
οὐ γάρ τι γλυκύθυμος ἀνὴρ ἦν οὐδʼ ἀγανόφρων,
ἀλλὰ μάλʼ ἐμμεμαώς· ὃ μὲν ἥπτετο χείρεσι γούνων
ἱέμενος λίσσεσθʼ, ὃ δὲ φασγάνῳ οὖτα καθʼ ἧπαρ·
ἐκ δέ οἱ ἧπαρ ὄλισθεν, ἀτὰρ μέλαν αἷμα κατʼ αὐτοῦ
κόλπον ἐνέπλησεν· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε
θυμοῦ δευόμενον· ὃ δὲ Μούλιον οὖτα παραστὰς
δουρὶ κατʼ οὖς· εἶθαρ δὲ διʼ οὔατος ἦλθʼ ἑτέροιο
αἰχμὴ χαλκείη· ὃ δʼ Ἀγήνορος υἱὸν Ἔχεκλον
μέσσην κὰκ κεφαλὴν ξίφει ἤλασε κωπήεντι,
πᾶν δʼ ὑπεθερμάνθη ξίφος αἵματι· τὸν δὲ κατʼ ὄσσε
ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
Δευκαλίωνα δʼ ἔπειθʼ, ἵνα τε ξυνέχουσι τένοντες
ἀγκῶνος, τῇ τόν γε φίλης διὰ χειρὸς ἔπειρεν
αἰχμῇ χαλκείῃ· ὃ δέ μιν μένε χεῖρα βαρυνθεὶς
πρόσθʼ ὁρόων θάνατον· ὃ δὲ φασγάνῳ αὐχένα θείνας
τῆλʼ αὐτῇ πήληκι κάρη βάλε· μυελὸς αὖτε
σφονδυλίων ἔκπαλθʼ, ὃ δʼ ἐπὶ χθονὶ κεῖτο τανυσθείς.
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥʼ ἰέναι μετʼ ἀμύμονα Πείρεω υἱὸν
Ῥίγμον, ὃς ἐκ Θρῄκης ἐριβώλακος εἰληλούθει·
τὸν βάλε μέσσον ἄκοντι, πάγη δʼ ἐν νηδύϊ χαλκός,
ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων· ὃ δʼ Ἀρηΐθοον θεράποντα
ἂψ ἵππους στρέψαντα μετάφρενον ὀξέϊ δουρὶ
νύξʼ, ἀπὸ δʼ ἅρματος ὦσε· κυκήθησαν δέ οἱ ἵπποι.
ὡς δʼ ἀναμαιμάει βαθέʼ ἄγκεα θεσπιδαὲς πῦρ
οὔρεος ἀζαλέοιο, βαθεῖα δὲ καίεται ὕλη,
πάντῃ τε κλονέων ἄνεμος φλόγα εἰλυφάζει,
ὣς ὅ γε πάντῃ θῦνε σὺν ἔγχεϊ δαίμονι ἶσος
κτεινομένους ἐφέπων· ῥέε δʼ αἵματι γαῖα μέλαινα.
ὡς δʼ ὅτε τις ζεύξῃ βόας ἄρσενας εὐρυμετώπους
τριβέμεναι κρῖ λευκὸν ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,
ῥίμφά τε λέπτʼ ἐγένοντο βοῶν ὑπὸ πόσσʼ ἐριμύκων,
ὣς ὑπʼ Ἀχιλλῆος μεγαθύμου μώνυχες ἵπποι
στεῖβον ὁμοῦ νέκυάς τε καὶ ἀσπίδας· αἵματι δʼ ἄξων
νέρθεν ἅπας πεπάλακτο καὶ ἄντυγες αἳ περὶ δίφρον,
ἃς ἄρʼ ἀφʼ ἱππείων ὁπλέων ῥαθάμιγγες ἔβαλλον
αἵ τʼ ἀπʼ ἐπισσώτρων· ὃ δὲ ἵετο κῦδος ἀρέσθαι
Πηλεΐδης, λύθρῳ δὲ παλάσσετο χεῖρας ἀάπτους.

### Book 21

ἀλλʼ ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,
ἔνθα διατμήξας τοὺς μὲν πεδίον δὲ δίωκε
πρὸς πόλιν, ᾗ περ Ἀχαιοὶ ἀτυζόμενοι φοβέοντο
ἤματι τῷ προτέρῳ, ὅτε μαίνετο φαίδιμος Ἕκτωρ·
τῇ ῥʼ οἵ γε προχέοντο πεφυζότες, ἠέρα δʼ Ἥρη
πίτνα πρόσθε βαθεῖαν ἐρυκέμεν· ἡμίσεες δὲ
ἐς ποταμὸν εἰλεῦντο βαθύρροον ἀργυροδίνην,
ἐν δʼ ἔπεσον μεγάλῳ πατάγῳ, βράχε δʼ αἰπὰ ῥέεθρα,
ὄχθαι δʼ ἀμφὶ περὶ μεγάλʼ ἴαχον· οἳ δʼ ἀλαλητῷ
ἔννεον ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλισσόμενοι περὶ δίνας.
ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ ῥιπῆς πυρὸς ἀκρίδες ἠερέθονται
φευγέμεναι ποταμὸν δέ· τὸ δὲ φλέγει ἀκάματον πῦρ
ὄρμενον ἐξαίφνης, ταὶ δὲ πτώσσουσι καθʼ ὕδωρ·
ὣς ὑπʼ Ἀχιλλῆος Ξάνθου βαθυδινήεντος
πλῆτο ῥόος κελάδων ἐπιμὶξ ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν.
αὐτὰρ ὃ διογενὴς δόρυ μὲν λίπεν αὐτοῦ ἐπʼ ὄχθῃ
κεκλιμένον μυρίκῃσιν, ὃ δʼ ἔσθορε δαίμονι ἶσος
φάσγανον οἶον ἔχων, κακὰ δὲ φρεσὶ μήδετο ἔργα,
τύπτε δʼ ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὄρνυτʼ ἀεικὴς
ἄορι θεινομένων, ἐρυθαίνετο δʼ αἵματι ὕδωρ.
ὡς δʼ ὑπὸ δελφῖνος μεγακήτεος ἰχθύες ἄλλοι
φεύγοντες πιμπλᾶσι μυχοὺς λιμένος εὐόρμου
δειδιότες· μάλα γάρ τε κατεσθίει ὅν κε λάβῃσιν·
ὣς Τρῶες ποταμοῖο κατὰ δεινοῖο ῥέεθρα
πτῶσσον ὑπὸ κρημνούς. ὃ δʼ ἐπεὶ κάμε χεῖρας ἐναίρων,
ζωοὺς ἐκ ποταμοῖο δυώδεκα λέξατο κούρους
ποινὴν Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος·
τοὺς ἐξῆγε θύραζε τεθηπότας ἠΰτε νεβρούς,
δῆσε δʼ ὀπίσσω χεῖρας ἐϋτμήτοισιν ἱμᾶσι,
τοὺς αὐτοὶ φορέεσκον ἐπὶ στρεπτοῖσι χιτῶσι,
δῶκε δʼ ἑταίροισιν κατάγειν κοίλας ἐπὶ νῆας.
αὐτὰρ ὃ ἂψ ἐπόρουσε δαϊζέμεναι μενεαίνων.
ἔνθʼ υἷι Πριάμοιο συνήντετο Δαρδανίδαο
ἐκ ποταμοῦ φεύγοντι Λυκάονι, τόν ῥά ποτʼ αὐτὸς
ἦγε λαβὼν ἐκ πατρὸς ἀλωῆς οὐκ ἐθέλοντα
ἐννύχιος προμολών· ὃ δʼ ἐρινεὸν ὀξέϊ χαλκῷ
τάμνε νέους ὄρπηκας, ἵνʼ ἅρματος ἄντυγες εἶεν·
τῷ δʼ ἄρʼ ἀνώϊστον κακὸν ἤλυθε δῖος Ἀχιλλεύς.
καὶ τότε μέν μιν Λῆμνον ἐϋκτιμένην ἐπέρασσε
νηυσὶν ἄγων, ἀτὰρ υἱὸς Ἰήσονος ὦνον ἔδωκε·
κεῖθεν δὲ ξεῖνός μιν ἐλύσατο πολλὰ δʼ ἔδωκεν
Ἴμβριος Ἠετίων, πέμψεν δʼ ἐς δῖαν Ἀρίσβην·
ἔνθεν ὑπεκπροφυγὼν πατρώϊον ἵκετο δῶμα.
ἕνδεκα δʼ ἤματα θυμὸν ἐτέρπετο οἷσι φίλοισιν
ἐλθὼν ἐκ Λήμνοιο· δυωδεκάτῃ δέ μιν αὖτις
χερσὶν Ἀχιλλῆος θεὸς ἔμβαλεν, ὅς μιν ἔμελλε
πέμψειν εἰς Ἀΐδαο καὶ οὐκ ἐθέλοντα νέεσθαι.
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
γυμνὸν ἄτερ κόρυθός τε καὶ ἀσπίδος, οὐδʼ ἔχεν ἔγχος,
ἀλλὰ τὰ μέν ῥʼ ἀπὸ πάντα χαμαὶ βάλε· τεῖρε γὰρ ἱδρὼς
φεύγοντʼ ἐκ ποταμοῦ, κάματος δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἐδάμνα·
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι·
ἦ μάλα δὴ Τρῶες μεγαλήτορες οὕς περ ἔπεφνον
αὖτις ἀναστήσονται ὑπὸ ζόφου ἠερόεντος,
οἷον δὴ καὶ ὅδʼ ἦλθε φυγὼν ὕπο νηλεὲς ἦμαρ
Λῆμνον ἐς ἠγαθέην πεπερημένος· οὐδέ μιν ἔσχε
πόντος ἁλὸς πολιῆς, ὃ πολέας ἀέκοντας ἐρύκει.
ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ δουρὸς ἀκωκῆς ἡμετέροιο
γεύσεται, ὄφρα ἴδωμαι ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ δαείω
ἢ ἄρʼ ὁμῶς καὶ κεῖθεν ἐλεύσεται, ἦ μιν ἐρύξει
γῆ φυσίζοος, ἥ τε κατὰ κρατερόν περ ἐρύκει.
ὣς ὅρμαινε μένων· ὃ δέ οἱ σχεδὸν ἦλθε τεθηπὼς
γούνων ἅψασθαι μεμαώς, περὶ δʼ ἤθελε θυμῷ
ἐκφυγέειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν.
ἤτοι ὃ μὲν δόρυ μακρὸν ἀνέσχετο δῖος Ἀχιλλεὺς
οὐτάμεναι μεμαώς, ὃ δʼ ὑπέδραμε καὶ λάβε γούνων
κύψας· ἐγχείη δʼ ἄρʼ ὑπὲρ νώτου ἐνὶ γαίῃ
ἔστη ἱεμένη χροὸς ἄμεναι ἀνδρομέοιο.
αὐτὰρ ὃ τῇ ἑτέρῃ μὲν ἑλὼν ἐλλίσσετο γούνων,
τῇ δʼ ἑτέρῃ ἔχεν ἔγχος ἀκαχμένον οὐδὲ μεθίει·
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
γουνοῦμαι σʼ Ἀχιλεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
ἀντί τοί εἰμʼ ἱκέταο διοτρεφὲς αἰδοίοιο·
πὰρ γὰρ σοὶ πρώτῳ πασάμην Δημήτερος ἀκτὴν
ἤματι τῷ ὅτε μʼ εἷλες ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,
καί μʼ ἐπέρασσας ἄνευθεν ἄγων πατρός τε φίλων τε
Λῆμνον ἐς ἠγαθέην, ἑκατόμβοιον δέ τοι ἦλφον.
νῦν δὲ λύμην τρὶς τόσσα πορών· ἠὼς δέ μοί ἐστιν
ἥδε δυωδεκάτη, ὅτʼ ἐς Ἴλιον εἰλήλουθα
πολλὰ παθών· νῦν αὖ με τεῇς ἐν χερσὶν ἔθηκε
μοῖρʼ ὀλοή· μέλλω που ἀπεχθέσθαι Διὶ πατρί,
ὅς με σοὶ αὖτις δῶκε· μινυνθάδιον δέ με μήτηρ
γείνατο Λαοθόη θυγάτηρ Ἄλταο γέροντος
Ἄλτεω, ὃς Λελέγεσσι φιλοπτολέμοισιν ἀνάσσει
Πήδασον αἰπήεσσαν ἔχων ἐπὶ Σατνιόεντι.
τοῦ δʼ ἔχε θυγατέρα Πρίαμος, πολλὰς δὲ καὶ ἄλλας·
τῆς δὲ δύω γενόμεσθα, σὺ δʼ ἄμφω δειροτομήσεις,
ἤτοι τὸν πρώτοισι μετὰ πρυλέεσσι δάμασσας
ἀντίθεον Πολύδωρον, ἐπεὶ βάλες ὀξέϊ δουρί·
νῦν δὲ δὴ ἐνθάδʼ ἐμοὶ κακὸν ἔσσεται· οὐ γὰρ ὀΐω
σὰς χεῖρας φεύξεσθαι, ἐπεί ῥʼ ἐπέλασσέ γε δαίμων.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι·
μή με κτεῖνʼ, ἐπεὶ οὐχ ὁμογάστριος Ἕκτορός εἰμι,
ὅς τοι ἑταῖρον ἔπεφνεν ἐνηέα τε κρατερόν τε.
ὣς ἄρα μιν Πριάμοιο προσηύδα φαίδιμος υἱὸς
λισσόμενος ἐπέεσσιν, ἀμείλικτον δʼ ὄπʼ ἄκουσε·
νήπιε μή μοι ἄποινα πιφαύσκεο μηδʼ ἀγόρευε·
πρὶν μὲν γὰρ Πάτροκλον ἐπισπεῖν αἴσιμον ἦμαρ
τόφρά τί μοι πεφιδέσθαι ἐνὶ φρεσὶ φίλτερον ἦεν
Τρώων, καὶ πολλοὺς ζωοὺς ἕλον ἠδʼ ἐπέρασσα·
νῦν δʼ οὐκ ἔσθʼ ὅς τις θάνατον φύγῃ ὅν κε θεός γε
Ἰλίου προπάροιθεν ἐμῇς ἐν χερσὶ βάλῃσι
καὶ πάντων Τρώων, περὶ δʼ αὖ Πριάμοιό γε παίδων.
ἀλλὰ φίλος θάνε καὶ σύ· τί ἦ ὀλοφύρεαι οὕτως;
κάτθανε καὶ Πάτροκλος, ὅ περ σέο πολλὸν ἀμείνων.
οὐχ ὁράᾳς οἷος καὶ ἐγὼ καλός τε μέγας τε;
πατρὸς δʼ εἴμʼ ἀγαθοῖο, θεὰ δέ με γείνατο μήτηρ·
ἀλλʼ ἔπι τοι καὶ ἐμοὶ θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή·
ἔσσεται ἢ ἠὼς ἢ δείλη ἢ μέσον ἦμαρ
ὁππότε τις καὶ ἐμεῖο Ἄρῃ ἐκ θυμὸν ἕληται
ἢ ὅ γε δουρὶ βαλὼν ἢ ἀπὸ νευρῆφιν ὀϊστῷ.
ὣς φάτο, τοῦ δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ·
ἔγχος μέν ῥʼ ἀφέηκεν, ὃ δʼ ἕζετο χεῖρε πετάσσας
ἀμφοτέρας· Ἀχιλεὺς δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
τύψε κατὰ κληῗδα παρʼ αὐχένα, πᾶν δέ οἱ εἴσω
δῦ ξίφος ἄμφηκες· ὃ δʼ ἄρα πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ
κεῖτο ταθείς, ἐκ δʼ αἷμα μέλαν ῥέε, δεῦε δὲ γαῖαν.
τὸν δʼ Ἀχιλεὺς ποταμὸν δὲ λαβὼν ποδὸς ἧκε φέρεσθαι,
καί οἱ ἐπευχόμενος ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευεν·
ἐνταυθοῖ νῦν κεῖσο μετʼ ἰχθύσιν, οἵ σʼ ὠτειλὴν
αἷμʼ ἀπολιχμήσονται ἀκηδέες· οὐδέ σε μήτηρ
ἐνθεμένη λεχέεσσι γοήσεται, ἀλλὰ Σκάμανδρος
οἴσει δινήεις εἴσω ἁλὸς εὐρέα κόλπον·
θρῴσκων τις κατὰ κῦμα μέλαιναν φρῖχʼ ὑπαΐξει
ἰχθύς, ὅς κε φάγῃσι Λυκάονος ἀργέτα δημόν.
φθείρεσθʼ εἰς ὅ κεν ἄστυ κιχείομεν Ἰλίου ἱρῆς
ὑμεῖς μὲν φεύγοντες, ἐγὼ δʼ ὄπιθεν κεραΐζων.
οὐδʼ ὑμῖν ποταμός περ ἐΰρροος ἀργυροδίνης
ἀρκέσει, ᾧ δὴ δηθὰ πολέας ἱερεύετε ταύρους,
ζωοὺς δʼ ἐν δίνῃσι καθίετε μώνυχας ἵππους.
ἀλλὰ καὶ ὧς ὀλέεσθε κακὸν μόρον, εἰς ὅ κε πάντες
τίσετε Πατρόκλοιο φόνον καὶ λοιγὸν Ἀχαιῶν,
οὓς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἐπέφνετε νόσφιν ἐμεῖο.
ὣς ἄρʼ ἔφη, ποταμὸς δὲ χολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
ὅρμηνεν δʼ ἀνὰ θυμὸν ὅπως παύσειε πόνοιο
δῖον Ἀχιλλῆα, Τρώεσσι δὲ λοιγὸν ἀλάλκοι.
τόφρα δὲ Πηλέος υἱὸς ἔχων δολιχόσκιον ἔγχος
Ἀστεροπαίῳ ἐπᾶλτο κατακτάμεναι μενεαίνων
υἱέϊ Πηλεγόνος· τὸν δʼ Ἀξιὸς εὐρυρέεθρος
γείνατο καὶ Περίβοια Ἀκεσσαμενοῖο θυγατρῶν
πρεσβυτάτη· τῇ γάρ ῥα μίγη ποταμὸς βαθυδίνης.
τῷ ῥʼ Ἀχιλεὺς ἐπόρουσεν, ὃ δʼ ἀντίος ἐκ ποταμοῖο
ἔστη ἔχων δύο δοῦρε· μένος δέ οἱ ἐν φρεσὶ θῆκε
Ξάνθος, ἐπεὶ κεχόλωτο δαϊκταμένων αἰζηῶν,
τοὺς Ἀχιλεὺς ἐδάϊζε κατὰ ῥόον οὐδʼ ἐλέαιρεν.
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
τὸν πρότερος προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν ὅ μευ ἔτλης ἀντίος ἐλθεῖν;
δυστήνων δέ τε παῖδες ἐμῷ μένει ἀντιόωσι.
τὸν δʼ αὖ Πηλεγόνος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός·
Πηλεΐδη μεγάθυμε τί ἦ γενεὴν ἐρεείνεις;
εἴμʼ ἐκ Παιονίης ἐριβώλου τηλόθʼ ἐούσης
Παίονας ἄνδρας ἄγων δολιχεγχέας· ἥδε δέ μοι νῦν
ἠὼς ἑνδεκάτη ὅτε Ἴλιον εἰλήλουθα.
αὐτὰρ ἐμοὶ γενεὴ ἐξ Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος
Ἀξιοῦ, ὃς κάλλιστον ὕδωρ ἐπὶ γαῖαν ἵησιν,
ὃς τέκε Πηλεγόνα κλυτὸν ἔγχεϊ· τὸν δʼ ἐμέ φασι
γείνασθαι· νῦν αὖτε μαχώμεθα φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ.
ὣς φάτʼ ἀπειλήσας, ὃ δʼ ἀνέσχετο δῖος Ἀχιλλεὺς
Πηλιάδα μελίην· ὃ δʼ ἁμαρτῇ δούρασιν ἀμφὶς
ἥρως Ἀστεροπαῖος, ἐπεὶ περιδέξιος ἦεν.
καί ῥʼ ἑτέρῳ μὲν δουρὶ σάκος βάλεν, οὐδὲ διὰ πρὸ
ῥῆξε σάκος· χρυσὸς γὰρ ἐρύκακε δῶρα θεοῖο·
τῷ δʼ ἑτέρῳ μιν πῆχυν ἐπιγράβδην βάλε χειρὸς
δεξιτερῆς, σύτο δʼ αἷμα κελαινεφές· ἣ δʼ ὑπὲρ αὐτοῦ
γαίῃ ἐνεστήρικτο λιλαιομένη χροὸς ἆσαι.
δεύτερος αὖτʼ Ἀχιλεὺς μελίην ἰθυπτίωνα
Ἀστεροπαίῳ ἐφῆκε κατακτάμεναι μενεαίνων.
καὶ τοῦ μέν ῥʼ ἀφάμαρτεν, ὃ δʼ ὑψηλὴν βάλεν ὄχθην,
μεσσοπαγὲς δʼ ἄρʼ ἔθηκε κατʼ ὄχθης μείλινον ἔγχος.
Πηλεΐδης δʼ ἄορ ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ
ἆλτʼ ἐπί οἱ μεμαώς· ὃ δʼ ἄρα μελίην Ἀχιλῆος
οὐ δύνατʼ ἐκ κρημνοῖο ἐρύσσαι χειρὶ παχείῃ.
τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσασθαι μενεαίνων,
τρὶς δὲ μεθῆκε βίης· τὸ δὲ τέτρατον ἤθελε θυμῷ
ἆξαι ἐπιγνάμψας δόρυ μείλινον Αἰακίδαο,
ἀλλὰ πρὶν Ἀχιλεὺς σχεδὸν ἄορι θυμὸν ἀπηύρα.
γαστέρα γάρ μιν τύψε παρʼ ὀμφαλόν, ἐκ δʼ ἄρα πᾶσαι
χύντο χαμαὶ χολάδες· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν
ἀσθμαίνοντʼ· Ἀχιλεὺς δʼ ἄρʼ ἐνὶ στήθεσσιν ὀρούσας
τεύχεά τʼ ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
κεῖσʼ οὕτως· χαλεπόν τοι ἐρισθενέος Κρονίωνος
παισὶν ἐριζέμεναι ποταμοῖό περ ἐκγεγαῶτι.
φῆσθα σὺ μὲν ποταμοῦ γένος ἔμμεναι εὐρὺ ῥέοντος,
αὐτὰρ ἐγὼ γενεὴν μεγάλου Διὸς εὔχομαι εἶναι.
τίκτέ μʼ ἀνὴρ πολλοῖσιν ἀνάσσων Μυρμιδόνεσσι
Πηλεὺς Αἰακίδης· ὃ δʼ ἄρʼ Αἰακὸς ἐκ Διὸς ἦεν.
τὼ κρείσσων μὲν Ζεὺς ποταμῶν ἁλιμυρηέντων,
κρείσσων αὖτε Διὸς γενεὴ ποταμοῖο τέτυκται.
καὶ γὰρ σοὶ ποταμός γε πάρα μέγας, εἰ δύναταί τι
χραισμεῖν· ἀλλʼ οὐκ ἔστι Διὶ Κρονίωνι μάχεσθαι,
τῷ οὐδὲ κρείων Ἀχελώϊος ἰσοφαρίζει,
οὐδὲ βαθυρρείταο μέγα σθένος Ὠκεανοῖο,
ἐξ οὗ περ πάντες ποταμοὶ καὶ πᾶσα θάλασσα
καὶ πᾶσαι κρῆναι καὶ φρείατα μακρὰ νάουσιν·
ἀλλὰ καὶ ὃς δείδοικε Διὸς μεγάλοιο κεραυνὸν
δεινήν τε βροντήν, ὅτʼ ἀπʼ οὐρανόθεν σμαραγήσῃ.
ἦ ῥα, καὶ ἐκ κρημνοῖο ἐρύσσατο χάλκεον ἔγχος,
τὸν δὲ κατʼ αὐτόθι λεῖπεν, ἐπεὶ φίλον ἦτορ ἀπηύρα,
κείμενον ἐν ψαμάθοισι, δίαινε δέ μιν μέλαν ὕδωρ.
τὸν μὲν ἄρʼ ἐγχέλυές τε καὶ ἰχθύες ἀμφεπένοντο
δημὸν ἐρεπτόμενοι ἐπινεφρίδιον κείροντες·
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥʼ ἰέναι μετὰ Παίονας ἱπποκορυστάς,
οἵ ῥʼ ἔτι πὰρ ποταμὸν πεφοβήατο δινήεντα,
ὡς εἶδον τὸν ἄριστον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
χέρσʼ ὕπο Πηλεΐδαο καὶ ἄορι ἶφι δαμέντα.
ἔνθʼ ἕλε Θερσίλοχόν τε Μύδωνά τε Ἀστύπυλόν τε
Μνῆσόν τε Θρασίον τε καὶ Αἴνιον ἠδʼ Ὀφελέστην·
καί νύ κʼ ἔτι πλέονας κτάνε Παίονας ὠκὺς Ἀχιλλεύς,
εἰ μὴ χωσάμενος προσέφη ποταμὸς βαθυδίνης
ἀνέρι εἰσάμενος, βαθέης δʼ ἐκ φθέγξατο δίνης·
ὦ Ἀχιλεῦ, περὶ μὲν κρατέεις, περὶ δʼ αἴσυλα ῥέζεις
ἀνδρῶν· αἰεὶ γάρ τοι ἀμύνουσιν θεοὶ αὐτοί.
εἴ τοι Τρῶας ἔδωκε Κρόνου παῖς πάντας ὀλέσσαι,
ἐξ ἐμέθεν γʼ ἐλάσας πεδίον κάτα μέρμερα ῥέζε·
πλήθει γὰρ δή μοι νεκύων ἐρατεινὰ ῥέεθρα,
οὐδέ τί πῃ δύναμαι προχέειν ῥόον εἰς ἅλα δῖαν
στεινόμενος νεκύεσσι, σὺ δὲ κτείνεις ἀϊδήλως.
ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ ἔασον· ἄγη μʼ ἔχει ὄρχαμε λαῶν.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
ἔσται ταῦτα Σκάμανδρε διοτρεφές, ὡς σὺ κελεύεις.
Τρῶας δʼ οὐ πρὶν λήξω ὑπερφιάλους ἐναρίζων,
πρὶν ἔλσαι κατὰ ἄστυ καὶ Ἕκτορι πειρηθῆναι
ἀντιβίην, ἤ κέν με δαμάσσεται, ἦ κεν ἐγὼ τόν.
ὣς εἰπὼν Τρώεσσιν ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος·
καὶ τότʼ Ἀπόλλωνα προσέφη ποταμὸς βαθυδίνης·
ὢ πόποι ἀργυρότοξε Διὸς τέκος οὐ σύ γε βουλὰς
εἰρύσαο Κρονίωνος, ὅ τοι μάλα πόλλʼ ἐπέτελλε
Τρωσὶ παρεστάμεναι καὶ ἀμύνειν, εἰς ὅ κεν ἔλθῃ
δείελος ὀψὲ δύων, σκιάσῃ δʼ ἐρίβωλον ἄρουραν.
ἦ, καὶ Ἀχιλλεὺς μὲν δουρικλυτὸς ἔνθορε μέσσῳ
κρημνοῦ ἀπαΐξας· ὃ δʼ ἐπέσσυτο οἴδματι θύων,
πάντα δʼ ὄρινε ῥέεθρα κυκώμενος, ὦσε δὲ νεκροὺς
πολλούς, οἵ ῥα κατʼ αὐτὸν ἅλις ἔσαν, οὓς κτάνʼ Ἀχιλλεύς
τοὺς ἔκβαλλε θύραζε μεμυκὼς ἠΰτε ταῦρος
χέρσον δέ· ζωοὺς δὲ σάω κατὰ καλὰ ῥέεθρα,
κρύπτων ἐν δίνῃσι βαθείῃσιν μεγάλῃσι.
δεινὸν δʼ ἀμφʼ Ἀχιλῆα κυκώμενον ἵστατο κῦμα,
ὤθει δʼ ἐν σάκεϊ πίπτων ῥόος· οὐδὲ πόδεσσιν
εἶχε στηρίξασθαι· ὃ δὲ πτελέην ἕλε χερσὶν
εὐφυέα μεγάλην· ἣ δʼ ἐκ ῥιζῶν ἐριποῦσα
κρημνὸν ἅπαντα διῶσεν, ἐπέσχε δὲ καλὰ ῥέεθρα
ὄζοισιν πυκινοῖσι, γεφύρωσεν δέ μιν αὐτὸν
εἴσω πᾶσʼ ἐριποῦσʼ· ὃ δʼ ἄρʼ ἐκ δίνης ἀνορούσας
ἤϊξεν πεδίοιο ποσὶ κραιπνοῖσι πέτεσθαι
δείσας· οὐδέ τʼ ἔληγε θεὸς μέγας, ὦρτο δʼ ἐπʼ αὐτῷ
ἀκροκελαινιόων, ἵνα μιν παύσειε πόνοιο
δῖον Ἀχιλλῆα, Τρώεσσι δὲ λοιγὸν ἀλάλκοι.
Πηλεΐδης δʼ ἀπόρουσεν ὅσον τʼ ἐπὶ δουρὸς ἐρωή,
αἰετοῦ οἴματʼ ἔχων μέλανος τοῦ θηρητῆρος,
ὅς θʼ ἅμα κάρτιστός τε καὶ ὤκιστος πετεηνῶν·
τῷ ἐϊκὼς ἤϊξεν, ἐπὶ στήθεσσι δὲ χαλκὸς
σμερδαλέον κονάβιζεν· ὕπαιθα δὲ τοῖο λιασθεὶς
φεῦγʼ, ὃ δʼ ὄπισθε ῥέων ἕπετο μεγάλῳ ὀρυμαγδῷ.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀνὴρ ὀχετηγὸς ἀπὸ κρήνης μελανύδρου
ἂμ φυτὰ καὶ κήπους ὕδατι ῥόον ἡγεμονεύῃ
χερσὶ μάκελλαν ἔχων, ἀμάρης ἐξ ἔχματα βάλλων·
τοῦ μέν τε προρέοντος ὑπὸ ψηφῖδες ἅπασαι
ὀχλεῦνται· τὸ δέ τʼ ὦκα κατειβόμενον κελαρύζει
χώρῳ ἔνι προαλεῖ, φθάνει δέ τε καὶ τὸν ἄγοντα·
ὣς αἰεὶ Ἀχιλῆα κιχήσατο κῦμα ῥόοιο
καὶ λαιψηρὸν ἐόντα· θεοὶ δέ τε φέρτεροι ἀνδρῶν.
ὁσσάκι δʼ ὁρμήσειε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
στῆναι ἐναντίβιον καὶ γνώμεναι εἴ μιν ἅπαντες
ἀθάνατοι φοβέουσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,
τοσσάκι μιν μέγα κῦμα διιπετέος ποταμοῖο
πλάζʼ ὤμους καθύπερθεν· ὃ δʼ ὑψόσε ποσσὶν ἐπήδα
θυμῷ ἀνιάζων· ποταμὸς δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἐδάμνα
λάβρος ὕπαιθα ῥέων, κονίην δʼ ὑπέρεπτε ποδοῖιν.
Πηλεΐδης δʼ ᾤμωξεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
Ζεῦ πάτερ ὡς οὔ τίς με θεῶν ἐλεεινὸν ὑπέστη
ἐκ ποταμοῖο σαῶσαι· ἔπειτα δὲ καί τι πάθοιμι.
ἄλλος δʼ οὔ τις μοι τόσον αἴτιος Οὐρανιώνων,
ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ με ψεύδεσσιν ἔθελγεν·
ἥ μʼ ἔφατο Τρώων ὑπὸ τείχεϊ θωρηκτάων
λαιψηροῖς ὀλέεσθαι Ἀπόλλωνος βελέεσσιν.
ὥς μʼ ὄφελʼ Ἕκτωρ κτεῖναι ὃς ἐνθάδε γʼ ἔτραφʼ ἄριστος·
τώ κʼ ἀγαθὸς μὲν ἔπεφνʼ, ἀγαθὸν δέ κεν ἐξενάριξε·
νῦν δέ με λευγαλέῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι
ἐρχθέντʼ ἐν μεγάλῳ ποταμῷ ὡς παῖδα συφορβόν,
ὅν ῥά τʼ ἔναυλος ἀποέρσῃ χειμῶνι περῶντα.
ὣς φάτο, τῷ δὲ μάλʼ ὦκα Ποσειδάων καὶ Ἀθήνη
στήτην ἐγγὺς ἰόντε, δέμας δʼ ἄνδρεσσιν ἐΐκτην,
χειρὶ δὲ χεῖρα λαβόντες ἐπιστώσαντʼ ἐπέεσσι.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
Πηλεΐδη μήτʼ ἄρ τι λίην τρέε μήτέ τι τάρβει·
τοίω γάρ τοι νῶϊ θεῶν ἐπιταρρόθω εἰμὲν
Ζηνὸς ἐπαινήσαντος ἐγὼ καὶ Παλλὰς Ἀθήνη·
ὡς οὔ τοι ποταμῷ γε δαμήμεναι αἴσιμόν ἐστιν,
ἀλλʼ ὅδε μὲν τάχα λωφήσει, σὺ δὲ εἴσεαι αὐτός·
αὐτάρ τοι πυκινῶς ὑποθησόμεθʼ αἴ κε πίθηαι·
μὴ πρὶν παύειν χεῖρας ὁμοιΐου πολέμοιο
πρὶν κατὰ Ἰλιόφι κλυτὰ τείχεα λαὸν ἐέλσαι
Τρωϊκόν, ὅς κε φύγῃσι· σὺ δʼ Ἕκτορι θυμὸν ἀπούρας
ἂψ ἐπὶ νῆας ἴμεν· δίδομεν δέ τοι εὖχος ἀρέσθαι.
τὼ μὲν ἄρʼ ὣς εἰπόντε μετʼ ἀθανάτους ἀπεβήτην·
αὐτὰρ ὃ βῆ, μέγα γάρ ῥα θεῶν ὄτρυνεν ἐφετμή,
ἐς πεδίον· τὸ δὲ πᾶν πλῆθʼ ὕδατος ἐκχυμένοιο,
πολλὰ δὲ τεύχεα καλὰ δαὶ κταμένων αἰζηῶν
πλῶον καὶ νέκυες· τοῦ δʼ ὑψόσε γούνατʼ ἐπήδα
πρὸς ῥόον ἀΐσσοντος ἀνʼ ἰθύν, οὐδέ μιν ἴσχεν
εὐρὺ ῥέων ποταμός· μέγα γὰρ σθένος ἔμβαλʼ Ἀθήνη.
οὐδὲ Σκάμανδρος ἔληγε τὸ ὃν μένος, ἀλλʼ ἔτι μᾶλλον
χώετο Πηλεΐωνι, κόρυσσε δὲ κῦμα ῥόοιο
ὑψόσʼ ἀειρόμενος, Σιμόεντι δὲ κέκλετʼ ἀΰσας·
φίλε κασίγνητε σθένος ἀνέρος ἀμφότεροί περ
σχῶμεν, ἐπεὶ τάχα ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος
ἐκπέρσει, Τρῶες δὲ κατὰ μόθον οὐ μενέουσιν.
ἀλλʼ ἐπάμυνε τάχιστα, καὶ ἐμπίπληθι ῥέεθρα
ὕδατος ἐκ πηγέων, πάντας δʼ ὀρόθυνον ἐναύλους,
ἵστη δὲ μέγα κῦμα, πολὺν δʼ ὀρυμαγδὸν ὄρινε
φιτρῶν καὶ λάων, ἵνα παύσομεν ἄγριον ἄνδρα
ὃς δὴ νῦν κρατέει, μέμονεν δʼ ὅ γε ἶσα θεοῖσι.
φημὶ γὰρ οὔτε βίην χραισμησέμεν οὔτέ τι εἶδος
οὔτε τὰ τεύχεα καλά, τά που μάλα νειόθι λίμνης
κείσεθʼ ὑπʼ ἰλύος κεκαλυμμένα· κὰδ δέ μιν αὐτὸν
εἰλύσω ψαμάθοισιν ἅλις χέραδος περιχεύας
μυρίον, οὐδέ οἱ ὀστέʼ ἐπιστήσονται Ἀχαιοὶ
ἀλλέξαι· τόσσην οἱ ἄσιν καθύπερθε καλύψω.
αὐτοῦ οἱ καὶ σῆμα τετεύξεται, οὐδέ τί μιν χρεὼ
ἔσται τυμβοχόης, ὅτε μιν θάπτωσιν Ἀχαιοί.
ἦ, καὶ ἐπῶρτʼ Ἀχιλῆϊ κυκώμενος ὑψόσε θύων
μορμύρων ἀφρῷ τε καὶ αἵματι καὶ νεκύεσσι.
πορφύρεον δʼ ἄρα κῦμα διιπετέος ποταμοῖο
ἵστατʼ ἀειρόμενον, κατὰ δʼ ᾕρεε Πηλεΐωνα·
Ἥρη δὲ μέγʼ ἄϋσε περιδείσασʼ Ἀχιλῆϊ
μή μιν ἀποέρσειε μέγας ποταμὸς βαθυδίνης,
αὐτίκα δʼ Ἥφαιστον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν·
ὄρσεο κυλλοπόδιον ἐμὸν τέκος· ἄντα σέθεν γὰρ
Ξάνθον δινήεντα μάχῃ ἠΐσκομεν εἶναι·
ἀλλʼ ἐπάμυνε τάχιστα, πιφαύσκεο δὲ φλόγα πολλήν.
αὐτὰρ ἐγὼ Ζεφύροιο καὶ ἀργεστᾶο Νότοιο
εἴσομαι ἐξ ἁλόθεν χαλεπὴν ὄρσουσα θύελλαν,
ἥ κεν ἀπὸ Τρώων κεφαλὰς καὶ τεύχεα κήαι
φλέγμα κακὸν φορέουσα· σὺ δὲ Ξάνθοιο παρʼ ὄχθας
δένδρεα καῖʼ, ἐν δʼ αὐτὸν ἵει πυρί· μὴ δέ σε πάμπαν
μειλιχίοις ἐπέεσσιν ἀποτρεπέτω καὶ ἀρειῇ·
μὴ δὲ πρὶν ἀπόπαυε τεὸν μένος, ἀλλʼ ὁπότʼ ἂν δὴ
φθέγξομʼ ἐγὼν ἰάχουσα, τότε σχεῖν ἀκάματον πῦρ.
ὣς ἔφαθʼ, Ἥφαιστος δὲ τιτύσκετο θεσπιδαὲς πῦρ.
πρῶτα μὲν ἐν πεδίῳ πῦρ δαίετο, καῖε δὲ νεκροὺς
πολλούς, οἵ ῥα κατʼ αὐτὸν ἅλις ἔσαν, οὓς κτάνʼ Ἀχιλλεύς·
πᾶν δʼ ἐξηράνθη πεδίον, σχέτο δʼ ἀγλαὸν ὕδωρ.
ὡς δʼ ὅτʼ ὀπωρινὸς Βορέης νεοαρδέʼ ἀλωὴν
αἶψʼ ἀγξηράνῃ· χαίρει δέ μιν ὅς τις ἐθείρῃ·
ὣς ἐξηράνθη πεδίον πᾶν, κὰδ δʼ ἄρα νεκροὺς
κῆεν· ὃ δʼ ἐς ποταμὸν τρέψε φλόγα παμφανόωσαν.
καίοντο πτελέαι τε καὶ ἰτέαι ἠδὲ μυρῖκαι,
καίετο δὲ λωτός τε ἰδὲ θρύον ἠδὲ κύπειρον,
τὰ περὶ καλὰ ῥέεθρα ἅλις ποταμοῖο πεφύκει·
τείροντʼ ἐγχέλυές τε καὶ ἰχθύες οἳ κατὰ δίνας,
οἳ κατὰ καλὰ ῥέεθρα κυβίστων ἔνθα καὶ ἔνθα
πνοιῇ τειρόμενοι πολυμήτιος Ἡφαίστοιο.
καίετο δʼ ἲς ποταμοῖο ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
Ἥφαιστʼ, οὔ τις σοί γε θεῶν δύνατʼ ἀντιφερίζειν,
οὐδʼ ἂν ἐγὼ σοί γʼ ὧδε πυρὶ φλεγέθοντι μαχοίμην.
λῆγʼ ἔριδος, Τρῶας δὲ καὶ αὐτίκα δῖος Ἀχιλλεὺς
ἄστεος ἐξελάσειε· τί μοι ἔριδος καὶ ἀρωγῆς;
φῆ πυρὶ καιόμενος, ἀνὰ δʼ ἔφλυε καλὰ ῥέεθρα.
ὡς δὲ λέβης ζεῖ ἔνδον ἐπειγόμενος πυρὶ πολλῷ
κνίσην μελδόμενος ἁπαλοτρεφέος σιάλοιο
πάντοθεν ἀμβολάδην, ὑπὸ δὲ ξύλα κάγκανα κεῖται,
ὣς τοῦ καλὰ ῥέεθρα πυρὶ φλέγετο, ζέε δʼ ὕδωρ·
οὐδʼ ἔθελε προρέειν, ἀλλʼ ἴσχετο· τεῖρε δʼ ἀϋτμὴ
Ἡφαίστοιο βίηφι πολύφρονος. αὐτὰρ ὅ γʼ Ἥρην
πολλὰ λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἥρη τίπτε σὸς υἱὸς ἐμὸν ῥόον ἔχραε κήδειν
ἐξ ἄλλων; οὐ μέν τοι ἐγὼ τόσον αἴτιός εἰμι
ὅσσον οἱ ἄλλοι πάντες, ὅσοι Τρώεσσιν ἀρωγοί.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ἐγὼν ἀποπαύσομαι εἰ σὺ κελεύεις,
παυέσθω δὲ καὶ οὗτος· ἐγὼ δʼ ἐπὶ καὶ τόδʼ ὀμοῦμαι,
μή ποτʼ ἐπὶ Τρώεσσιν ἀλεξήσειν κακὸν ἦμαρ,
μὴ δʼ ὁπότʼ ἂν Τροίη μαλερῷ πυρὶ πᾶσα δάηται
καιομένη, καίωσι δʼ ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν.
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
αὐτίκʼ ἄρʼ Ἥφαιστον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν·
Ἥφαιστε σχέο τέκνον ἀγακλεές· οὐ γὰρ ἔοικεν
ἀθάνατον θεὸν ὧδε βροτῶν ἕνεκα στυφελίζειν.
ὣς ἔφαθʼ, Ἥφαιστος δὲ κατέσβεσε θεσπιδαὲς πῦρ,
ἄψορρον δʼ ἄρα κῦμα κατέσσυτο καλὰ ῥέεθρα.
αὐτὰρ ἐπεὶ Ξάνθοιο δάμη μένος, οἳ μὲν ἔπειτα
παυσάσθην, Ἥρη γὰρ ἐρύκακε χωομένη περ·
ἐν δʼ ἄλλοισι θεοῖσιν ἔρις πέσε βεβριθυῖα
ἀργαλέη, δίχα δέ σφιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἄητο·
σὺν δʼ ἔπεσον μεγάλῳ πατάγῳ, βράχε δʼ εὐρεῖα χθών,
ἀμφὶ δὲ σάλπιγξεν μέγας οὐρανός. ἄϊε δὲ Ζεὺς
ἥμενος Οὐλύμπῳ· ἐγέλασσε δέ οἱ φίλον ἦτορ
γηθοσύνῃ, ὅθʼ ὁρᾶτο θεοὺς ἔριδι ξυνιόντας.
ἔνθʼ οἵ γʼ οὐκέτι δηρὸν ἀφέστασαν· ἦρχε γὰρ Ἄρης
ῥινοτόρος, καὶ πρῶτος Ἀθηναίῃ ἐπόρουσε
χάλκεον ἔγχος ἔχων, καὶ ὀνείδειον φάτο μῦθον·
τίπτʼ αὖτʼ ὦ κυνάμυια θεοὺς ἔριδι ξυνελαύνεις
θάρσος ἄητον ἔχουσα, μέγας δέ σε θυμὸς ἀνῆκεν;
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε Τυδεΐδην Διομήδεʼ ἀνῆκας
οὐτάμεναι, αὐτὴ δὲ πανόψιον ἔγχος ἑλοῦσα
ἰθὺς ἐμεῦ ὦσας, διὰ δὲ χρόα καλὸν ἔδαψας;
τώ σʼ αὖ νῦν ὀΐω ἀποτισέμεν ὅσσα ἔοργας.
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν
σμερδαλέην, ἣν οὐδὲ Διὸς δάμνησι κεραυνός·
τῇ μιν Ἄρης οὔτησε μιαιφόνος ἔγχεϊ μακρῷ.
ἣ δʼ ἀναχασσαμένη λίθον εἵλετο χειρὶ παχείῃ
κείμενον ἐν πεδίῳ μέλανα τρηχύν τε μέγαν τε,
τόν ῥʼ ἄνδρες πρότεροι θέσαν ἔμμεναι οὖρον ἀρούρης·
τῷ βάλε θοῦρον Ἄρηα κατʼ αὐχένα, λῦσε δὲ γυῖα.
ἑπτὰ δʼ ἐπέσχε πέλεθρα πεσών, ἐκόνισε δὲ χαίτας,
τεύχεά τʼ ἀμφαράβησε· γέλασσε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη,
καί οἱ ἐπευχομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
νηπύτιʼ οὐδέ νύ πώ περ ἐπεφράσω ὅσσον ἀρείων
εὔχομʼ ἐγὼν ἔμεναι, ὅτι μοι μένος ἰσοφαρίζεις.
οὕτω κεν τῆς μητρὸς ἐρινύας ἐξαποτίνοις,
ἥ τοι χωομένη κακὰ μήδεται οὕνεκʼ Ἀχαιοὺς
κάλλιπες, αὐτὰρ Τρωσὶν ὑπερφιάλοισιν ἀμύνεις.
ὣς ἄρα φωνήσασα πάλιν τρέπεν ὄσσε φαεινώ·
τὸν δʼ ἄγε χειρὸς ἑλοῦσα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
πυκνὰ μάλα στενάχοντα· μόγις δʼ ἐσαγείρετο θυμόν.
τὴν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
αὐτίκʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη
καὶ δʼ αὖθʼ ἡ κυνάμυια ἄγει βροτολοιγὸν Ἄρηα
δηΐου ἐκ πολέμοιο κατὰ κλόνον· ἀλλὰ μέτελθε.
ὣς φάτʼ, Ἀθηναίη δὲ μετέσσυτο, χαῖρε δὲ θυμῷ,
καί ῥʼ ἐπιεισαμένη πρὸς στήθεα χειρὶ παχείῃ
ἤλασε· τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ.
τὼ μὲν ἄρʼ ἄμφω κεῖντο ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
ἣ δʼ ἄρʼ ἐπευχομένη ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε·
τοιοῦτοι νῦν πάντες ὅσοι Τρώεσσιν ἀρωγοὶ
εἶεν, ὅτʼ Ἀργείοισι μαχοίατο θωρηκτῇσιν,
ὧδέ τε θαρσαλέοι καὶ τλήμονες, ὡς Ἀφροδίτη
ἦλθεν Ἄρῃ ἐπίκουρος ἐμῷ μένει ἀντιόωσα·
τώ κεν δὴ πάλαι ἄμμες ἐπαυσάμεθα πτολέμοιο
Ἰλίου ἐκπέρσαντες ἐϋκτίμενον πτολίεθρον.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ θεὰ λευκώλενος Ἥρη.
αὐτὰρ Ἀπόλλωνα προσέφη κρείων ἐνοσίχθων·
Φοῖβε τί ἢ δὴ νῶϊ διέσταμεν; οὐδὲ ἔοικεν
ἀρξάντων ἑτέρων· τὸ μὲν αἴσχιον αἴ κʼ ἀμαχητὶ
ἴομεν Οὔλυμπον δὲ Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ.
ἄρχε· σὺ γὰρ γενεῆφι νεώτερος· οὐ γὰρ ἔμοιγε
καλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.
νηπύτιʼ ὡς ἄνοον κραδίην ἔχες· οὐδέ νυ τῶν περ
μέμνηαι ὅσα δὴ πάθομεν κακὰ Ἴλιον ἀμφὶ
μοῦνοι νῶϊ θεῶν, ὅτʼ ἀγήνορι Λαομέδοντι
πὰρ Διὸς ἐλθόντες θητεύσαμεν εἰς ἐνιαυτὸν
μισθῷ ἔπι ῥητῷ· ὃ δὲ σημαίνων ἐπέτελλεν.
ἤτοι ἐγὼ Τρώεσσι πόλιν πέρι τεῖχος ἔδειμα
εὐρύ τε καὶ μάλα καλόν, ἵνʼ ἄρρηκτος πόλις εἴη·
Φοῖβε σὺ δʼ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς βουκολέεσκες
Ἴδης ἐν κνημοῖσι πολυπτύχου ὑληέσσης.
ἀλλʼ ὅτε δὴ μισθοῖο τέλος πολυγηθέες ὧραι
ἐξέφερον, τότε νῶϊ βιήσατο μισθὸν ἅπαντα
Λαομέδων ἔκπαγλος, ἀπειλήσας δʼ ἀπέπεμπε.
σὺν μὲν ὅ γʼ ἠπείλησε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθε
δήσειν, καὶ περάαν νήσων ἔπι τηλεδαπάων·
στεῦτο δʼ ὅ γʼ ἀμφοτέρων ἀπολεψέμεν οὔατα χαλκῷ.
νῶϊ δὲ ἄψορροι κίομεν κεκοτηότι θυμῷ
μισθοῦ χωόμενοι, τὸν ὑποστὰς οὐκ ἐτέλεσσε.
τοῦ δὴ νῦν λαοῖσι φέρεις χάριν, οὐδὲ μεθʼ ἡμέων
πειρᾷ ὥς κε Τρῶες ὑπερφίαλοι ἀπόλωνται
πρόχνυ κακῶς σὺν παισὶ καὶ αἰδοίῃς ἀλόχοισι
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων·
ἐννοσίγαιʼ οὐκ ἄν με σαόφρονα μυθήσαιο
ἔμμεναι, εἰ δὴ σοί γε βροτῶν ἕνεκα πτολεμίξω
δειλῶν, οἳ φύλλοισιν ἐοικότες ἄλλοτε μέν τε
ζαφλεγέες τελέθουσιν ἀρούρης καρπὸν ἔδοντες,
ἄλλοτε δὲ φθινύθουσιν ἀκήριοι. ἀλλὰ τάχιστα
παυώμεσθα μάχης· οἳ δʼ αὐτοὶ δηριαάσθων.
ὣς ἄρα φωνήσας πάλιν ἐτράπετʼ· αἴδετο γάρ ῥα
πατροκασιγνήτοιο μιγήμεναι ἐν παλάμῃσι.
τὸν δὲ κασιγνήτη μάλα νείκεσε πότνια θηρῶν
Ἄρτεμις ἀγροτέρη, καὶ ὀνείδειον φάτο μῦθον·
φεύγεις δὴ ἑκάεργε, Ποσειδάωνι δὲ νίκην
πᾶσαν ἐπέτρεψας, μέλεον δέ οἱ εὖχος ἔδωκας·
νηπύτιε τί νυ τόξον ἔχεις ἀνεμώλιον αὔτως;
μή σευ νῦν ἔτι πατρὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἀκούσω
εὐχομένου, ὡς τὸ πρὶν ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσιν,
ἄντα Ποσειδάωνος ἐναντίβιον πολεμίζειν.
ὣς φάτο, τὴν δʼ οὔ τι προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων,
ἀλλὰ χολωσαμένη Διὸς αἰδοίη παράκοιτις
νείκεσεν ἰοχέαιραν ὀνειδείοις ἐπέεσσι·
πῶς δὲ σὺ νῦν μέμονας κύον ἀδεὲς ἀντίʼ ἐμεῖο
στήσεσθαι; χαλεπή τοι ἐγὼ μένος ἀντιφέρεσθαι
τοξοφόρῳ περ ἐούσῃ, ἐπεὶ σὲ λέοντα γυναιξὶ
Ζεὺς θῆκεν, καὶ ἔδωκε κατακτάμεν ἥν κʼ ἐθέλῃσθα.
ἤτοι βέλτερόν ἐστι κατʼ οὔρεα θῆρας ἐναίρειν
ἀγροτέρας τʼ ἐλάφους ἢ κρείσσοσιν ἶφι μάχεσθαι.
εἰ δʼ ἐθέλεις πολέμοιο δαήμεναι, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῇς
ὅσσον φερτέρη εἴμʼ, ὅτι μοι μένος ἀντιφερίζεις.
ἦ ῥα, καὶ ἀμφοτέρας ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔμαρπτε
σκαιῇ, δεξιτερῇ δʼ ἄρʼ ἀπʼ ὤμων αἴνυτο τόξα,
αὐτοῖσιν δʼ ἄρʼ ἔθεινε παρʼ οὔατα μειδιόωσα
ἐντροπαλιζομένην· ταχέες δʼ ἔκπιπτον ὀϊστοί.
δακρυόεσσα δʼ ὕπαιθα θεὰ φύγεν ὥς τε πέλεια,
ἥ ῥά θʼ ὑπʼ ἴρηκος κοίλην εἰσέπτατο πέτρην
χηραμόν· οὐδʼ ἄρα τῇ γε ἁλώμεναι αἴσιμον ἦεν·
ὣς ἣ δακρυόεσσα φύγεν, λίπε δʼ αὐτόθι τόξα.
Λητὼ δὲ προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης·
Λητοῖ ἐγὼ δέ τοι οὔ τι μαχήσομαι· ἀργαλέον δὲ
πληκτίζεσθʼ ἀλόχοισι Διὸς νεφεληγερέταο·
ἀλλὰ μάλα πρόφρασσα μετʼ ἀθανάτοισι θεοῖσιν
εὔχεσθαι ἐμὲ νικῆσαι κρατερῆφι βίηφιν.
ὣς ἄρʼ ἔφη, Λητὼ δὲ συναίνυτο καμπύλα τόξα
πεπτεῶτʼ ἄλλυδις ἄλλα μετὰ στροφάλιγγι κονίης.
ἣ μὲν τόξα λαβοῦσα πάλιν κίε θυγατέρος ἧς·
ἣ δʼ ἄρʼ Ὄλυμπον ἵκανε Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ,
δακρυόεσσα δὲ πατρὸς ἐφέζετο γούνασι κούρη,
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἀμβρόσιος ἑανὸς τρέμε· τὴν δὲ προτὶ οἷ
εἷλε πατὴρ Κρονίδης, καὶ ἀνείρετο ἡδὺ γελάσσας·
τίς νύ σε τοιάδʼ ἔρεξε φίλον τέκος Οὐρανιώνων
μαψιδίως, ὡς εἴ τι κακὸν ῥέζουσαν ἐνωπῇ;
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἐϋστέφανος κελαδεινή·
σή μʼ ἄλοχος στυφέλιξε πάτερ λευκώλενος Ἥρη,
ἐξ ἧς ἀθανάτοισιν ἔρις καὶ νεῖκος ἐφῆπται.
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
αὐτὰρ Ἀπόλλων Φοῖβος ἐδύσετο Ἴλιον ἱρήν·
μέμβλετο γάρ οἱ τεῖχος ἐϋδμήτοιο πόληος
μὴ Δαναοὶ πέρσειαν ὑπὲρ μόρον ἤματι κείνῳ.
οἳ δʼ ἄλλοι πρὸς Ὄλυμπον ἴσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες,
οἳ μὲν χωόμενοι, οἳ δὲ μέγα κυδιόωντες·
κὰδ δʼ ἷζον παρὰ πατρὶ κελαινεφεῖ· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Τρῶας ὁμῶς αὐτούς τʼ ὄλεκεν καὶ μώνυχας ἵππους.
ὡς δʼ ὅτε καπνὸς ἰὼν εἰς οὐρανὸν εὐρὺν ἵκηται
ἄστεος αἰθομένοιο, θεῶν δέ ἑ μῆνις ἀνῆκε,
πᾶσι δʼ ἔθηκε πόνον, πολλοῖσι δὲ κήδεʼ ἐφῆκεν,
ὣς Ἀχιλεὺς Τρώεσσι πόνον καὶ κήδεʼ ἔθηκεν.
ἑστήκει δʼ ὃ γέρων Πρίαμος θείου ἐπὶ πύργου,
ἐς δʼ ἐνόησʼ Ἀχιλῆα πελώριον· αὐτὰρ ὑπʼ αὐτοῦ
Τρῶες ἄφαρ κλονέοντο πεφυζότες, οὐδέ τις ἀλκὴ
γίγνεθʼ· ὃ δʼ οἰμώξας ἀπὸ πύργου βαῖνε χαμᾶζε
ὀτρύνων παρὰ τεῖχος ἀγακλειτοὺς πυλαωρούς·
πεπταμένας ἐν χερσὶ πύλας ἔχετʼ εἰς ὅ κε λαοὶ
ἔλθωσι προτὶ ἄστυ πεφυζότες· ἦ γὰρ Ἀχιλλεὺς
ἐγγὺς ὅδε κλονέων· νῦν οἴω λοίγιʼ ἔσεσθαι.
αὐτὰρ ἐπεί κʼ ἐς τεῖχος ἀναπνεύσωσιν ἀλέντες,
αὖτις ἐπανθέμεναι σανίδας πυκινῶς ἀραρυίας·
δείδια γὰρ μὴ οὖλος ἀνὴρ ἐς τεῖχος ἅληται.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄνεσάν τε πύλας καὶ ἀπῶσαν ὀχῆας·
αἳ δὲ πετασθεῖσαι τεῦξαν φάος· αὐτὰρ Ἀπόλλων
ἀντίος ἐξέθορε Τρώων ἵνα λοιγὸν ἀλάλκοι.
οἳ δʼ ἰθὺς πόλιος καὶ τείχεος ὑψηλοῖο
δίψῃ καρχαλέοι κεκονιμένοι ἐκ πεδίοιο
φεῦγον· ὃ δὲ σφεδανὸν ἔφεπʼ ἔγχεϊ, λύσσα δέ οἱ κῆρ
αἰὲν ἔχε κρατερή, μενέαινε δὲ κῦδος ἀρέσθαι.
ἔνθά κεν ὑψίπυλον Τροίην ἕλον υἷες Ἀχαιῶν,
εἰ μὴ Ἀπόλλων Φοῖβος Ἀγήνορα δῖον ἀνῆκε
φῶτʼ Ἀντήνορος υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε.
ἐν μέν οἱ κραδίῃ θάρσος βάλε, πὰρ δέ οἱ αὐτὸς
ἔστη, ὅπως θανάτοιο βαρείας χεῖρας ἀλάλκοι
φηγῷ κεκλιμένος· κεκάλυπτο δʼ ἄρʼ ἠέρι πολλῇ.
αὐτὰρ ὅ γʼ ὡς ἐνόησεν Ἀχιλλῆα πτολίπορθον
ἔστη, πολλὰ δέ οἱ κραδίη πόρφυρε μένοντι·
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὤ μοι ἐγών· εἰ μέν κεν ὑπὸ κρατεροῦ Ἀχιλῆος
φεύγω, τῇ περ οἱ ἄλλοι ἀτυζόμενοι κλονέονται,
αἱρήσει με καὶ ὧς, καὶ ἀνάλκιδα δειροτομήσει.
εἰ δʼ ἂν ἐγὼ τούτους μὲν ὑποκλονέεσθαι ἐάσω
Πηλεΐδῃ Ἀχιλῆϊ, ποσὶν δʼ ἀπὸ τείχεος ἄλλῃ
φεύγω πρὸς πεδίον Ἰλήϊον, ὄφρʼ ἂν ἵκωμαι
Ἴδης τε κνημοὺς κατά τε ῥωπήϊα δύω·
ἑσπέριος δʼ ἂν ἔπειτα λοεσσάμενος ποταμοῖο
ἱδρῶ ἀποψυχθεὶς προτὶ Ἴλιον ἀπονεοίμην·
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
μή μʼ ἀπαειρόμενον πόλιος πεδίον δὲ νοήσῃ
καί με μεταΐξας μάρψῃ ταχέεσσι πόδεσσιν.
οὐκέτʼ ἔπειτʼ ἔσται θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξαι·
λίην γὰρ κρατερὸς περὶ πάντων ἔστʼ ἀνθρώπων.
εἰ δέ κέ οἱ προπάροιθε πόλεος κατεναντίον ἔλθω·
καὶ γάρ θην τούτῳ τρωτὸς χρὼς ὀξέϊ χαλκῷ,
ἐν δὲ ἴα ψυχή, θνητὸν δέ ἕ φασʼ ἄνθρωποι
ἔμμεναι· αὐτάρ οἱ Κρονίδης Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.
ὣς εἰπὼν Ἀχιλῆα ἀλεὶς μένεν, ἐν δέ οἱ ἦτορ
ἄλκιμον ὁρμᾶτο πτολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
ἠΰτε πάρδαλις εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο
ἀνδρὸς θηρητῆρος ἐναντίον, οὐδέ τι θυμῷ
ταρβεῖ οὐδὲ φοβεῖται, ἐπεί κεν ὑλαγμὸν ἀκούσῃ·
εἴ περ γὰρ φθάμενός μιν ἢ οὐτάσῃ ἠὲ βάλῃσιν,
ἀλλά τε καὶ περὶ δουρὶ πεπαρμένη οὐκ ἀπολήγει
ἀλκῆς, πρίν γʼ ἠὲ ξυμβλήμεναι ἠὲ δαμῆναι·
ὣς Ἀντήνορος υἱὸς ἀγαυοῦ δῖος Ἀγήνωρ
οὐκ ἔθελεν φεύγειν, πρὶν πειρήσαιτʼ Ἀχιλῆος.
ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ ἀσπίδα μὲν πρόσθʼ ἔσχετο πάντοσʼ ἐΐσην,
ἐγχείῃ δʼ αὐτοῖο τιτύσκετο, καὶ μέγʼ ἀΰτει·
ἦ δή που μάλʼ ἔολπας ἐνὶ φρεσὶ φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ
ἤματι τῷδε πόλιν πέρσειν Τρώων ἀγερώχων
νηπύτιʼ· ἦ τʼ ἔτι πολλὰ τετεύξεται ἄλγεʼ ἐπʼ αὐτῇ.
ἐν γάρ οἱ πολέες τε καὶ ἄλκιμοι ἀνέρες εἰμέν,
οἳ καὶ πρόσθε φίλων τοκέων ἀλόχων τε καὶ υἱῶν
Ἴλιον εἰρυόμεσθα· σὺ δʼ ἐνθάδε πότμον ἐφέψεις
ὧδʼ ἔκπαγλος ἐὼν καὶ θαρσαλέος πολεμιστής.
ἦ ῥα, καὶ ὀξὺν ἄκοντα βαρείης χειρὸς ἀφῆκε,
καί ῥʼ ἔβαλε κνήμην ὑπὸ γούνατος οὐδʼ ἀφάμαρτεν.
ἀμφὶ δέ οἱ κνημὶς νεοτεύκτου κασσιτέροιο
σμερδαλέον κονάβησε· πάλιν δʼ ἀπὸ χαλκὸς ὄρουσε
βλημένου, οὐδʼ ἐπέρησε, θεοῦ δʼ ἠρύκακε δῶρα.
Πηλεΐδης δʼ ὁρμήσατʼ Ἀγήνορος ἀντιθέοιο
δεύτερος· οὐδʼ ἔτʼ ἔασεν Ἀπόλλων κῦδος ἀρέσθαι,
ἀλλά μιν ἐξήρπαξε, κάλυψε δʼ ἄρʼ ἠέρι πολλῇ,
ἡσύχιον δʼ ἄρα μιν πολέμου ἔκπεμπε νέεσθαι.
αὐτὰρ ὃ Πηλεΐωνα δόλῳ ἀποέργαθε λαοῦ·
αὐτῷ γὰρ ἑκάεργος Ἀγήνορι πάντα ἐοικὼς
ἔστη πρόσθε ποδῶν, ὃ δʼ ἐπέσσυτο ποσσὶ διώκειν·
εἷος ὃ τὸν πεδίοιο διώκετο πυροφόροιο
τρέψας πὰρ ποταμὸν βαθυδινήεντα Σκάμανδρον
τυτθὸν ὑπεκπροθέοντα· δόλῳ δʼ ἄρʼ ἔθελγεν Ἀπόλλων
ὡς αἰεὶ ἔλποιτο κιχήσεσθαι ποσὶν οἷσι·
τόφρʼ ἄλλοι Τρῶες πεφοβημένοι ἦλθον ὁμίλῳ
ἀσπάσιοι προτὶ ἄστυ, πόλις δʼ ἔμπλητο ἀλέντων.
οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἔτλαν πόλιος καὶ τείχεος ἐκτὸς
μεῖναι ἔτʼ ἀλλήλους, καὶ γνώμεναι ὅς τε πεφεύγοι
ὅς τʼ ἔθανʼ ἐν πολέμῳ· ἀλλʼ ἐσσυμένως ἐσέχυντο
ἐς πόλιν, ὅν τινα τῶν γε πόδες καὶ γοῦνα σαώσαι.

### Book 22

ὣς οἳ μὲν κατὰ ἄστυ πεφυζότες ἠΰτε νεβροὶ
ἱδρῶ ἀπεψύχοντο πίον τʼ ἀκέοντό τε δίψαν
κεκλιμένοι καλῇσιν ἐπάλξεσιν· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
τείχεος ἆσσον ἴσαν σάκεʼ ὤμοισι κλίναντες.
Ἕκτορα δʼ αὐτοῦ μεῖναι ὀλοιὴ μοῖρα πέδησεν
Ἰλίου προπάροιθε πυλάων τε Σκαιάων.
αὐτὰρ Πηλείωνα προσηύδα Φοῖβος Ἀπόλλων·
τίπτέ με Πηλέος υἱὲ ποσὶν ταχέεσσι διώκεις
αὐτὸς θνητὸς ἐὼν θεὸν ἄμβροτον; οὐδέ νύ πώ με
ἔγνως ὡς θεός εἰμι, σὺ δʼ ἀσπερχὲς μενεαίνεις.
ἦ νύ τοι οὔ τι μέλει Τρώων πόνος, οὓς ἐφόβησας,
οἳ δή τοι εἰς ἄστυ ἄλεν, σὺ δὲ δεῦρο λιάσθης.
οὐ μέν με κτενέεις, ἐπεὶ οὔ τοι μόρσιμός εἰμι.
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
ἔβλαψάς μʼ ἑκάεργε θεῶν ὀλοώτατε πάντων
ἐνθάδε νῦν τρέψας ἀπὸ τείχεος· ἦ κʼ ἔτι πολλοὶ
γαῖαν ὀδὰξ εἷλον πρὶν Ἴλιον εἰσαφικέσθαι.
νῦν δʼ ἐμὲ μὲν μέγα κῦδος ἀφείλεο, τοὺς δὲ σάωσας
ῥηϊδίως, ἐπεὶ οὔ τι τίσιν γʼ ἔδεισας ὀπίσσω.
ἦ σʼ ἂν τισαίμην, εἴ μοι δύναμίς γε παρείη.
ὣς εἰπὼν προτὶ ἄστυ μέγα φρονέων ἐβεβήκει,
σευάμενος ὥς θʼ ἵππος ἀεθλοφόρος σὺν ὄχεσφιν,
ὅς ῥά τε ῥεῖα θέῃσι τιταινόμενος πεδίοιο·
ὣς Ἀχιλεὺς λαιψηρὰ πόδας καὶ γούνατʼ ἐνώμα.
τὸν δʼ ὃ γέρων Πρίαμος πρῶτος ἴδεν ὀφθαλμοῖσι
παμφαίνονθʼ ὥς τʼ ἀστέρʼ ἐπεσσύμενον πεδίοιο,
ὅς ῥά τʼ ὀπώρης εἶσιν, ἀρίζηλοι δέ οἱ αὐγαὶ
φαίνονται πολλοῖσι μετʼ ἀστράσι νυκτὸς ἀμολγῷ,
ὅν τε κύνʼ Ὠρίωνος ἐπίκλησιν καλέουσι.
λαμπρότατος μὲν ὅ γʼ ἐστί, κακὸν δέ τε σῆμα τέτυκται,
καί τε φέρει πολλὸν πυρετὸν δειλοῖσι βροτοῖσιν·
ὣς τοῦ χαλκὸς ἔλαμπε περὶ στήθεσσι θέοντος.
ᾤμωξεν δʼ ὃ γέρων, κεφαλὴν δʼ ὅ γε κόψατο χερσὶν
ὑψόσʼ ἀνασχόμενος, μέγα δʼ οἰμώξας ἐγεγώνει
λισσόμενος φίλον υἱόν· ὃ δὲ προπάροιθε πυλάων
ἑστήκει ἄμοτον μεμαὼς Ἀχιλῆϊ μάχεσθαι·
τὸν δʼ ὃ γέρων ἐλεεινὰ προσηύδα χεῖρας ὀρεγνύς·
Ἕκτορ μή μοι μίμνε φίλον τέκος ἀνέρα τοῦτον
οἶος ἄνευθʼ ἄλλων, ἵνα μὴ τάχα πότμον ἐπίσπῃς
Πηλεΐωνι δαμείς, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐστι
σχέτλιος· αἴθε θεοῖσι φίλος τοσσόνδε γένοιτο
ὅσσον ἐμοί· τάχα κέν ἑ κύνες καὶ γῦπες ἔδοιεν
κείμενον· ἦ κέ μοι αἰνὸν ἀπὸ πραπίδων ἄχος ἔλθοι·
ὅς μʼ υἱῶν πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν εὖνιν ἔθηκε
κτείνων καὶ περνὰς νήσων ἔπι τηλεδαπάων.
καὶ γὰρ νῦν δύο παῖδε Λυκάονα καὶ Πολύδωρον
οὐ δύναμαι ἰδέειν Τρώων εἰς ἄστυ ἀλέντων,
τούς μοι Λαοθόη τέκετο κρείουσα γυναικῶν.
ἀλλʼ εἰ μὲν ζώουσι μετὰ στρατῷ, ἦ τʼ ἂν ἔπειτα
χαλκοῦ τε χρυσοῦ τʼ ἀπολυσόμεθʼ, ἔστι γὰρ ἔνδον·
πολλὰ γὰρ ὤπασε παιδὶ γέρων ὀνομάκλυτος Ἄλτης.
εἰ δʼ ἤδη τεθνᾶσι καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,
ἄλγος ἐμῷ θυμῷ καὶ μητέρι τοὶ τεκόμεσθα·
λαοῖσιν δʼ ἄλλοισι μινυνθαδιώτερον ἄλγος
ἔσσεται, ἢν μὴ καὶ σὺ θάνῃς Ἀχιλῆϊ δαμασθείς.
ἀλλʼ εἰσέρχεο τεῖχος ἐμὸν τέκος, ὄφρα σαώσῃς
Τρῶας καὶ Τρῳάς, μὴ δὲ μέγα κῦδος ὀρέξῃς
Πηλεΐδῃ, αὐτὸς δὲ φίλης αἰῶνος ἀμερθῇς.
πρὸς δʼ ἐμὲ τὸν δύστηνον ἔτι φρονέοντʼ ἐλέησον
δύσμορον, ὅν ῥα πατὴρ Κρονίδης ἐπὶ γήραος οὐδῷ
αἴσῃ ἐν ἀργαλέῃ φθίσει κακὰ πόλλʼ ἐπιδόντα
υἷάς τʼ ὀλλυμένους ἑλκηθείσας τε θύγατρας,
καὶ θαλάμους κεραϊζομένους, καὶ νήπια τέκνα
βαλλόμενα προτὶ γαίῃ ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
ἑλκομένας τε νυοὺς ὀλοῇς ὑπὸ χερσὶν Ἀχαιῶν.
αὐτὸν δʼ ἂν πύματόν με κύνες πρώτῃσι θύρῃσιν
ὠμησταὶ ἐρύουσιν, ἐπεί κέ τις ὀξέϊ χαλκῷ
τύψας ἠὲ βαλὼν ῥεθέων ἐκ θυμὸν ἕληται,
οὓς τρέφον ἐν μεγάροισι τραπεζῆας θυραωρούς,
οἵ κʼ ἐμὸν αἷμα πιόντες ἀλύσσοντες περὶ θυμῷ
κείσοντʼ ἐν προθύροισι. νέῳ δέ τε πάντʼ ἐπέοικεν
ἄρηϊ κταμένῳ δεδαϊγμένῳ ὀξέϊ χαλκῷ
κεῖσθαι· πάντα δὲ καλὰ θανόντι περ ὅττι φανήῃ·
ἀλλʼ ὅτε δὴ πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον
αἰδῶ τʼ αἰσχύνωσι κύνες κταμένοιο γέροντος,
τοῦτο δὴ οἴκτιστον πέλεται δειλοῖσι βροτοῖσιν.
ἦ ῥʼ ὃ γέρων, πολιὰς δʼ ἄρʼ ἀνὰ τρίχας ἕλκετο χερσὶ
τίλλων ἐκ κεφαλῆς· οὐδʼ Ἕκτορι θυμὸν ἔπειθε.
μήτηρ δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ὀδύρετο δάκρυ χέουσα
κόλπον ἀνιεμένη, ἑτέρηφι δὲ μαζὸν ἀνέσχε·
καί μιν δάκρυ χέουσʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἕκτορ τέκνον ἐμὸν τάδε τʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον
αὐτήν, εἴ ποτέ τοι λαθικηδέα μαζὸν ἐπέσχον·
τῶν μνῆσαι φίλε τέκνον ἄμυνε δὲ δήϊον ἄνδρα
τείχεος ἐντὸς ἐών, μὴ δὲ πρόμος ἵστασο τούτῳ
σχέτλιος· εἴ περ γάρ σε κατακτάνῃ, οὔ σʼ ἔτʼ ἔγωγε
κλαύσομαι ἐν λεχέεσσι φίλον θάλος, ὃν τέκον αὐτή,
οὐδʼ ἄλοχος πολύδωρος· ἄνευθε δέ σε μέγα νῶϊν
Ἀργείων παρὰ νηυσὶ κύνες ταχέες κατέδονται.
ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην φίλον υἱὸν
πολλὰ λισσομένω· οὐδʼ Ἕκτορι θυμὸν ἔπειθον,
ἀλλʼ ὅ γε μίμνʼ Ἀχιλῆα πελώριον ἆσσον ἰόντα.
ὡς δὲ δράκων ἐπὶ χειῇ ὀρέστερος ἄνδρα μένῃσι
βεβρωκὼς κακὰ φάρμακʼ, ἔδυ δέ τέ μιν χόλος αἰνός,
σμερδαλέον δὲ δέδορκεν ἑλισσόμενος περὶ χειῇ·
ὣς Ἕκτωρ ἄσβεστον ἔχων μένος οὐχ ὑπεχώρει
πύργῳ ἔπι προὔχοντι φαεινὴν ἀσπίδʼ ἐρείσας·
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
ὤ μοι ἐγών, εἰ μέν κε πύλας καὶ τείχεα δύω,
Πουλυδάμας μοι πρῶτος ἐλεγχείην ἀναθήσει,
ὅς μʼ ἐκέλευε Τρωσὶ ποτὶ πτόλιν ἡγήσασθαι
νύχθʼ ὕπο τήνδʼ ὀλοὴν ὅτε τʼ ὤρετο δῖος Ἀχιλλεύς.
ἀλλʼ ἐγὼ οὐ πιθόμην· ἦ τʼ ἂν πολὺ κέρδιον ἦεν.
νῦν δʼ ἐπεὶ ὤλεσα λαὸν ἀτασθαλίῃσιν ἐμῇσιν,
αἰδέομαι Τρῶας καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους,
μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος ἐμεῖο·
Ἕκτωρ ἧφι βίηφι πιθήσας ὤλεσε λαόν.
ὣς ἐρέουσιν· ἐμοὶ δὲ τότʼ ἂν πολὺ κέρδιον εἴη
ἄντην ἢ Ἀχιλῆα κατακτείναντα νέεσθαι,
ἠέ κεν αὐτῷ ὀλέσθαι ἐϋκλειῶς πρὸ πόληος.
εἰ δέ κεν ἀσπίδα μὲν καταθείομαι ὀμφαλόεσσαν
καὶ κόρυθα βριαρήν, δόρυ δὲ πρὸς τεῖχος ἐρείσας
αὐτὸς ἰὼν Ἀχιλῆος ἀμύμονος ἀντίος ἔλθω
καί οἱ ὑπόσχωμαι Ἑλένην καὶ κτήμαθʼ ἅμʼ αὐτῇ,
πάντα μάλʼ ὅσσά τʼ Ἀλέξανδρος κοίλῃς ἐνὶ νηυσὶν
ἠγάγετο Τροίηνδʼ, ἥ τʼ ἔπλετο νείκεος ἀρχή,
δωσέμεν Ἀτρεΐδῃσιν ἄγειν, ἅμα δʼ ἀμφὶς Ἀχαιοῖς
ἄλλʼ ἀποδάσσεσθαι ὅσα τε πτόλις ἥδε κέκευθε·
Τρωσὶν δʼ αὖ μετόπισθε γερούσιον ὅρκον ἕλωμαι
μή τι κατακρύψειν, ἀλλʼ ἄνδιχα πάντα δάσασθαι
κτῆσιν ὅσην πτολίεθρον ἐπήρατον ἐντὸς ἐέργει·
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
μή μιν ἐγὼ μὲν ἵκωμαι ἰών, ὃ δέ μʼ οὐκ ἐλεήσει
οὐδέ τί μʼ αἰδέσεται, κτενέει δέ με γυμνὸν ἐόντα
αὔτως ὥς τε γυναῖκα, ἐπεί κʼ ἀπὸ τεύχεα δύω.
οὐ μέν πως νῦν ἔστιν ἀπὸ δρυὸς οὐδʼ ἀπὸ πέτρης
τῷ ὀαριζέμεναι, ἅ τε παρθένος ἠΐθεός τε
παρθένος ἠΐθεός τʼ ὀαρίζετον ἀλλήλοιιν.
βέλτερον αὖτʼ ἔριδι ξυνελαυνέμεν ὅττι τάχιστα·
εἴδομεν ὁπποτέρῳ κεν Ὀλύμπιος εὖχος ὀρέξῃ.
ὣς ὅρμαινε μένων, ὃ δέ οἱ σχεδὸν ἦλθεν Ἀχιλλεὺς
ἶσος Ἐνυαλίῳ κορυθάϊκι πτολεμιστῇ
σείων Πηλιάδα μελίην κατὰ δεξιὸν ὦμον
δεινήν· ἀμφὶ δὲ χαλκὸς ἐλάμπετο εἴκελος αὐγῇ
ἢ πυρὸς αἰθομένου ἢ ἠελίου ἀνιόντος.
Ἕκτορα δʼ, ὡς ἐνόησεν, ἕλε τρόμος· οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἔτλη
αὖθι μένειν, ὀπίσω δὲ πύλας λίπε, βῆ δὲ φοβηθείς·
Πηλεΐδης δʼ ἐπόρουσε ποσὶ κραιπνοῖσι πεποιθώς.
ἠΰτε κίρκος ὄρεσφιν ἐλαφρότατος πετεηνῶν
ῥηϊδίως οἴμησε μετὰ τρήρωνα πέλειαν,
ἣ δέ θʼ ὕπαιθα φοβεῖται, ὃ δʼ ἐγγύθεν ὀξὺ λεληκὼς
ταρφέʼ ἐπαΐσσει, ἑλέειν τέ ἑ θυμὸς ἀνώγει·
ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἐμμεμαὼς ἰθὺς πέτετο, τρέσε δʼ Ἕκτωρ
τεῖχος ὕπο Τρώων, λαιψηρὰ δὲ γούνατʼ ἐνώμα.
οἳ δὲ παρὰ σκοπιὴν καὶ ἐρινεὸν ἠνεμόεντα
τείχεος αἰὲν ὑπʼ ἐκ κατʼ ἀμαξιτὸν ἐσσεύοντο,
κρουνὼ δʼ ἵκανον καλλιρρόω· ἔνθα δὲ πηγαὶ
δοιαὶ ἀναΐσσουσι Σκαμάνδρου δινήεντος.
ἣ μὲν γάρ θʼ ὕδατι λιαρῷ ῥέει, ἀμφὶ δὲ καπνὸς
γίγνεται ἐξ αὐτῆς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο·
ἣ δʼ ἑτέρη θέρεϊ προρέει ἐϊκυῖα χαλάζῃ,
ἢ χιόνι ψυχρῇ ἢ ἐξ ὕδατος κρυστάλλῳ.
ἔνθα δʼ ἐπʼ αὐτάων πλυνοὶ εὐρέες ἐγγὺς ἔασι
καλοὶ λαΐνεοι, ὅθι εἵματα σιγαλόεντα
πλύνεσκον Τρώων ἄλοχοι καλαί τε θύγατρες
τὸ πρὶν ἐπʼ εἰρήνης πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν.
τῇ ῥα παραδραμέτην φεύγων ὃ δʼ ὄπισθε διώκων·
πρόσθε μὲν ἐσθλὸς ἔφευγε, δίωκε δέ μιν μέγʼ ἀμείνων
καρπαλίμως, ἐπεὶ οὐχ ἱερήϊον οὐδὲ βοείην
ἀρνύσθην, ἅ τε ποσσὶν ἀέθλια γίγνεται ἀνδρῶν,
ἀλλὰ περὶ ψυχῆς θέον Ἕκτορος ἱπποδάμοιο.
ὡς δʼ ὅτʼ ἀεθλοφόροι περὶ τέρματα μώνυχες ἵπποι
ῥίμφα μάλα τρωχῶσι· τὸ δὲ μέγα κεῖται ἄεθλον
ἢ τρίπος ἠὲ γυνὴ ἀνδρὸς κατατεθνηῶτος·
ὣς τὼ τρὶς Πριάμοιο πόλιν πέρι δινηθήτην
καρπαλίμοισι πόδεσσι· θεοὶ δʼ ἐς πάντες ὁρῶντο·
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·
ὢ πόποι ἦ φίλον ἄνδρα διωκόμενον περὶ τεῖχος
ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι· ἐμὸν δʼ ὀλοφύρεται ἦτορ
Ἕκτορος, ὅς μοι πολλὰ βοῶν ἐπὶ μηρίʼ ἔκηεν
Ἴδης ἐν κορυφῇσι πολυπτύχου, ἄλλοτε δʼ αὖτε
ἐν πόλει ἀκροτάτῃ· νῦν αὖτέ ἑ δῖος Ἀχιλλεὺς
ἄστυ πέρι Πριάμοιο ποσὶν ταχέεσσι διώκει.
ἀλλʼ ἄγετε φράζεσθε θεοὶ καὶ μητιάασθε
ἠέ μιν ἐκ θανάτοιο σαώσομεν, ἦέ μιν ἤδη
Πηλεΐδῃ Ἀχιλῆϊ δαμάσσομεν ἐσθλὸν ἐόντα.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
ὦ πάτερ ἀργικέραυνε κελαινεφὲς οἷον ἔειπες·
ἄνδρα θνητὸν ἐόντα πάλαι πεπρωμένον αἴσῃ
ἂψ ἐθέλεις θανάτοιο δυσηχέος ἐξαναλῦσαι;
ἔρδʼ· ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
θάρσει Τριτογένεια φίλον τέκος· οὔ νύ τι θυμῷ
πρόφρονι μυθέομαι, ἐθέλω δέ τοι ἤπιος εἶναι·
ἔρξον ὅπῃ δή τοι νόος ἔπλετο, μὴ δʼ ἔτʼ ἐρώει.
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην·
βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα.
Ἕκτορα δʼ ἀσπερχὲς κλονέων ἔφεπʼ ὠκὺς Ἀχιλλεύς.
ὡς δʼ ὅτε νεβρὸν ὄρεσφι κύων ἐλάφοιο δίηται
ὄρσας ἐξ εὐνῆς διά τʼ ἄγκεα καὶ διὰ βήσσας·
τὸν δʼ εἴ πέρ τε λάθῃσι καταπτήξας ὑπὸ θάμνῳ,
ἀλλά τʼ ἀνιχνεύων θέει ἔμπεδον ὄφρά κεν εὕρῃ·
ὣς Ἕκτωρ οὐ λῆθε ποδώκεα Πηλεΐωνα.
ὁσσάκι δʼ ὁρμήσειε πυλάων Δαρδανιάων
ἀντίον ἀΐξασθαι ἐϋδμήτους ὑπὸ πύργους,
εἴ πως οἷ καθύπερθεν ἀλάλκοιεν βελέεσσι,
τοσσάκι μιν προπάροιθεν ἀποστρέψασκε παραφθὰς
πρὸς πεδίον· αὐτὸς δὲ ποτὶ πτόλιος πέτετʼ αἰεί.
ὡς δʼ ἐν ὀνείρῳ οὐ δύναται φεύγοντα διώκειν·
οὔτʼ ἄρʼ ὃ τὸν δύναται ὑποφεύγειν οὔθʼ ὃ διώκειν·
ὣς ὃ τὸν οὐ δύνατο μάρψαι ποσίν, οὐδʼ ὃς ἀλύξαι.
πῶς δέ κεν Ἕκτωρ κῆρας ὑπεξέφυγεν θανάτοιο,
εἰ μή οἱ πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤντετʼ Ἀπόλλων
ἐγγύθεν, ὅς οἱ ἐπῶρσε μένος λαιψηρά τε γοῦνα;
λαοῖσιν δʼ ἀνένευε καρήατι δῖος Ἀχιλλεύς,
οὐδʼ ἔα ἱέμεναι ἐπὶ Ἕκτορι πικρὰ βέλεμνα,
μή τις κῦδος ἄροιτο βαλών, ὃ δὲ δεύτερος ἔλθοι.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπὶ κρουνοὺς ἀφίκοντο,
καὶ τότε δὴ χρύσεια πατὴρ ἐτίταινε τάλαντα,
ἐν δʼ ἐτίθει δύο κῆρε τανηλεγέος θανάτοιο,
τὴν μὲν Ἀχιλλῆος, τὴν δʼ Ἕκτορος ἱπποδάμοιο,
ἕλκε δὲ μέσσα λαβών· ῥέπε δʼ Ἕκτορος αἴσιμον ἦμαρ,
ᾤχετο δʼ εἰς Ἀΐδαο, λίπεν δέ ἑ Φοῖβος Ἀπόλλων.
Πηλεΐωνα δʼ ἵκανε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
νῦν δὴ νῶι ἔολπα Διῒ φίλε φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ
οἴσεσθαι μέγα κῦδος Ἀχαιοῖσι προτὶ νῆας
Ἕκτορα δῃώσαντε μάχης ἄατόν περ ἐόντα.
οὔ οἱ νῦν ἔτι γʼ ἔστι πεφυγμένον ἄμμε γενέσθαι,
οὐδʼ εἴ κεν μάλα πολλὰ πάθοι ἑκάεργος Ἀπόλλων
προπροκυλινδόμενος πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν στῆθι καὶ ἄμπνυε, τόνδε δʼ ἐγώ τοι
οἰχομένη πεπιθήσω ἐναντίβιον μαχέσασθαι.
ὣς φάτʼ Ἀθηναίη, ὃ δʼ ἐπείθετο, χαῖρε δὲ θυμῷ,
στῆ δʼ ἄρʼ ἐπὶ μελίης χαλκογλώχινος ἐρεισθείς.
ἣ δʼ ἄρα τὸν μὲν ἔλειπε, κιχήσατο δʼ Ἕκτορα δῖον
Δηϊφόβῳ ἐϊκυῖα δέμας καὶ ἀτειρέα φωνήν·
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ἠθεῖʼ ἦ μάλα δή σε βιάζεται ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
ἄστυ πέρι Πριάμοιο ποσὶν ταχέεσσι διώκων·
ἀλλʼ ἄγε δὴ στέωμεν καὶ ἀλεξώμεσθα μένοντες.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
Δηΐφοβʼ ἦ μέν μοι τὸ πάρος πολὺ φίλτατος ἦσθα
γνωτῶν οὓς Ἑκάβη ἠδὲ Πρίαμος τέκε παῖδας·
νῦν δʼ ἔτι καὶ μᾶλλον νοέω φρεσὶ τιμήσασθαι,
ὃς ἔτλης ἐμεῦ εἵνεκʼ, ἐπεὶ ἴδες ὀφθαλμοῖσι,
τείχεος ἐξελθεῖν, ἄλλοι δʼ ἔντοσθε μένουσι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
ἠθεῖʼ ἦ μὲν πολλὰ πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
λίσσονθʼ ἑξείης γουνούμενοι, ἀμφὶ δʼ ἑταῖροι,
αὖθι μένειν· τοῖον γὰρ ὑποτρομέουσιν ἅπαντες·
ἀλλʼ ἐμὸς ἔνδοθι θυμὸς ἐτείρετο πένθεϊ λυγρῷ.
νῦν δʼ ἰθὺς μεμαῶτε μαχώμεθα, μὴ δέ τι δούρων
ἔστω φειδωλή, ἵνα εἴδομεν εἴ κεν Ἀχιλλεὺς
νῶϊ κατακτείνας ἔναρα βροτόεντα φέρηται
νῆας ἔπι γλαφυράς, ἦ κεν σῷ δουρὶ δαμήῃ.
ὣς φαμένη καὶ κερδοσύνῃ ἡγήσατʼ Ἀθήνη·
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
τὸν πρότερος προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·
οὔ σʼ ἔτι Πηλέος υἱὲ φοβήσομαι, ὡς τὸ πάρος περ
τρὶς περὶ ἄστυ μέγα Πριάμου δίον, οὐδέ ποτʼ ἔτλην
μεῖναι ἐπερχόμενον· νῦν αὖτέ με θυμὸς ἀνῆκε
στήμεναι ἀντία σεῖο· ἕλοιμί κεν ἤ κεν ἁλοίην.
ἀλλʼ ἄγε δεῦρο θεοὺς ἐπιδώμεθα· τοὶ γὰρ ἄριστοι
μάρτυροι ἔσσονται καὶ ἐπίσκοποι ἁρμονιάων·
οὐ γὰρ ἐγώ σʼ ἔκπαγλον ἀεικιῶ, αἴ κεν ἐμοὶ Ζεὺς
δώῃ καμμονίην, σὴν δὲ ψυχὴν ἀφέλωμαι·
ἀλλʼ ἐπεὶ ἄρ κέ σε συλήσω κλυτὰ τεύχεʼ Ἀχιλλεῦ
νεκρὸν Ἀχαιοῖσιν δώσω πάλιν· ὣς δὲ σὺ ῥέζειν.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
Ἕκτορ μή μοι ἄλαστε συνημοσύνας ἀγόρευε·
ὡς οὐκ ἔστι λέουσι καὶ ἀνδράσιν ὅρκια πιστά,
οὐδὲ λύκοι τε καὶ ἄρνες ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν,
ἀλλὰ κακὰ φρονέουσι διαμπερὲς ἀλλήλοισιν,
ὣς οὐκ ἔστʼ ἐμὲ καὶ σὲ φιλήμεναι, οὐδέ τι νῶϊν
ὅρκια ἔσσονται, πρίν γʼ ἢ ἕτερόν γε πεσόντα
αἵματος ἆσαι Ἄρηα ταλαύρινον πολεμιστήν.
παντοίης ἀρετῆς μιμνήσκεο· νῦν σε μάλα χρὴ
αἰχμητήν τʼ ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν.
οὔ τοι ἔτʼ ἔσθʼ ὑπάλυξις, ἄφαρ δέ σε Παλλὰς Ἀθήνη
ἔγχει ἐμῷ δαμάᾳ· νῦν δʼ ἀθρόα πάντʼ ἀποτίσεις
κήδεʼ ἐμῶν ἑτάρων οὓς ἔκτανες ἔγχεϊ θύων.
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος·
καὶ τὸ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο φαίδιμος Ἕκτωρ·
ἕζετο γὰρ προϊδών, τὸ δʼ ὑπέρπτατο χάλκεον ἔγχος,
ἐν γαίῃ δʼ ἐπάγη· ἀνὰ δʼ ἥρπασε Παλλὰς Ἀθήνη,
ἂψ δʼ Ἀχιλῆϊ δίδου, λάθε δʼ Ἕκτορα ποιμένα λαῶν.
Ἕκτωρ δὲ προσέειπεν ἀμύμονα Πηλεΐωνα·
ἤμβροτες, οὐδʼ ἄρα πώ τι θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ
ἐκ Διὸς ἠείδης τὸν ἐμὸν μόρον, ἦ τοι ἔφης γε·
ἀλλά τις ἀρτιεπὴς καὶ ἐπίκλοπος ἔπλεο μύθων,
ὄφρά σʼ ὑποδείσας μένεος ἀλκῆς τε λάθωμαι.
οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις,
ἀλλʼ ἰθὺς μεμαῶτι διὰ στήθεσφιν ἔλασσον
εἴ τοι ἔδωκε θεός· νῦν αὖτʼ ἐμὸν ἔγχος ἄλευαι
χάλκεον· ὡς δή μιν σῷ ἐν χροῒ πᾶν κομίσαιο.
καί κεν ἐλαφρότερος πόλεμος Τρώεσσι γένοιτο
σεῖο καταφθιμένοιο· σὺ γάρ σφισι πῆμα μέγιστον.
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
καὶ βάλε Πηλεΐδαο μέσον σάκος οὐδʼ ἀφάμαρτε·
τῆλε δʼ ἀπεπλάγχθη σάκεος δόρυ· χώσατο δʼ Ἕκτωρ
ὅττί ῥά οἱ βέλος ὠκὺ ἐτώσιον ἔκφυγε χειρός,
στῆ δὲ κατηφήσας, οὐδʼ ἄλλʼ ἔχε μείλινον ἔγχος.
Δηΐφοβον δʼ ἐκάλει λευκάσπιδα μακρὸν ἀΰσας·
ᾔτεέ μιν δόρυ μακρόν· ὃ δʼ οὔ τί οἱ ἐγγύθεν ἦεν.
Ἕκτωρ δʼ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ φώνησέν τε·
ὢ πόποι ἦ μάλα δή με θεοὶ θάνατόνδε κάλεσσαν·
Δηΐφοβον γὰρ ἔγωγʼ ἐφάμην ἥρωα παρεῖναι·
ἀλλʼ ὃ μὲν ἐν τείχει, ἐμὲ δʼ ἐξαπάτησεν Ἀθήνη.
νῦν δὲ δὴ ἐγγύθι μοι θάνατος κακός, οὐδʼ ἔτʼ ἄνευθεν,
οὐδʼ ἀλέη· ἦ γάρ ῥα πάλαι τό γε φίλτερον ἦεν
Ζηνί τε καὶ Διὸς υἷι ἑκηβόλῳ, οἵ με πάρος γε
πρόφρονες εἰρύατο· νῦν αὖτέ με μοῖρα κιχάνει.
μὴ μὰν ἀσπουδί γε καὶ ἀκλειῶς ἀπολοίμην,
ἀλλὰ μέγα ῥέξας τι καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.
ὣς ἄρα φωνήσας εἰρύσσατο φάσγανον ὀξύ,
τό οἱ ὑπὸ λαπάρην τέτατο μέγα τε στιβαρόν τε,
οἴμησεν δὲ ἀλεὶς ὥς τʼ αἰετὸς ὑψιπετήεις,
ὅς τʼ εἶσιν πεδίον δὲ διὰ νεφέων ἐρεβεννῶν
ἁρπάξων ἢ ἄρνʼ ἀμαλὴν ἤ πτῶκα λαγωόν·
ὣς Ἕκτωρ οἴμησε τινάσσων φάσγανον ὀξύ.
ὁρμήθη δʼ Ἀχιλεύς, μένεος δʼ ἐμπλήσατο θυμὸν
ἀγρίου, πρόσθεν δὲ σάκος στέρνοιο κάλυψε
καλὸν δαιδάλεον, κόρυθι δʼ ἐπένευε φαεινῇ
τετραφάλῳ· καλαὶ δὲ περισσείοντο ἔθειραι
χρύσεαι, ἃς Ἥφαιστος ἵει λόφον ἀμφὶ θαμειάς.
οἷος δʼ ἀστὴρ εἶσι μετʼ ἀστράσι νυκτὸς ἀμολγῷ
ἕσπερος, ὃς κάλλιστος ἐν οὐρανῷ ἵσταται ἀστήρ,
ὣς αἰχμῆς ἀπέλαμπʼ εὐήκεος, ἣν ἄρʼ Ἀχιλλεὺς
πάλλεν δεξιτερῇ φρονέων κακὸν Ἕκτορι δίῳ,
εἰσορόων χρόα καλόν, ὅπῃ εἴξειε μάλιστα.
τοῦ δὲ καὶ ἄλλο τόσον μὲν ἔχε χρόα χάλκεα τεύχεα,
καλά, τὰ Πατρόκλοιο βίην ἐνάριξε κατακτάς·
φαίνετο δʼ ᾗ κληῗδες ἀπʼ ὤμων αὐχένʼ ἔχουσι,
λαυκανίην, ἵνα τε ψυχῆς ὤκιστος ὄλεθρος·
τῇ ῥʼ ἐπὶ οἷ μεμαῶτʼ ἔλασʼ ἔγχεϊ δῖος Ἀχιλλεύς,
ἀντικρὺ δʼ ἁπαλοῖο διʼ αὐχένος ἤλυθʼ ἀκωκή·
οὐδʼ ἄρʼ ἀπʼ ἀσφάραγον μελίη τάμε χαλκοβάρεια,
ὄφρά τί μιν προτιείποι ἀμειβόμενος ἐπέεσσιν.
ἤριπε δʼ ἐν κονίῃς· ὃ δʼ ἐπεύξατο δῖος Ἀχιλλεύς·
Ἕκτορ ἀτάρ που ἔφης Πατροκλῆʼ ἐξεναρίζων
σῶς ἔσσεσθʼ, ἐμὲ δʼ οὐδὲν ὀπίζεο νόσφιν ἐόντα,
νήπιε· τοῖο δʼ ἄνευθεν ἀοσσητὴρ μέγʼ ἀμείνων
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐγὼ μετόπισθε λελείμμην,
ὅς τοι γούνατʼ ἔλυσα· σὲ μὲν κύνες ἠδʼ οἰωνοὶ
ἑλκήσουσʼ ἀϊκῶς, τὸν δὲ κτεριοῦσιν Ἀχαιοί.
τὸν δʼ ὀλιγοδρανέων προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
λίσσομʼ ὑπὲρ ψυχῆς καὶ γούνων σῶν τε τοκήων,
μή με ἔα παρὰ νηυσὶ κύνας καταδάψαι Ἀχαιῶν,
ἀλλὰ σὺ μὲν χαλκόν τε ἅλις χρυσόν τε δέδεξο,
δῶρα τά τοι δώσουσι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ,
σῶμα δὲ οἴκαδʼ ἐμὸν δόμεναι πάλιν, ὄφρα πυρός με
Τρῶες καὶ Τρώων ἄλοχοι λελάχωσι θανόντα.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεὺς·
μή με κύον γούνων γουνάζεο μὴ δὲ τοκήων·
αἲ γάρ πως αὐτόν με μένος καὶ θυμὸς ἀνήη
ὤμʼ ἀποταμνόμενον κρέα ἔδμεναι, οἷα ἔοργας,
ὡς οὐκ ἔσθʼ ὃς σῆς γε κύνας κεφαλῆς ἀπαλάλκοι,
οὐδʼ εἴ κεν δεκάκις τε καὶ εἰκοσινήριτʼ ἄποινα
στήσωσʼ ἐνθάδʼ ἄγοντες, ὑπόσχωνται δὲ καὶ ἄλλα,
οὐδʼ εἴ κέν σʼ αὐτὸν χρυσῷ ἐρύσασθαι ἀνώγοι
Δαρδανίδης Πρίαμος· οὐδʼ ὧς σέ γε πότνια μήτηρ
ἐνθεμένη λεχέεσσι γοήσεται ὃν τέκεν αὐτή,
ἀλλὰ κύνες τε καὶ οἰωνοὶ κατὰ πάντα δάσονται.
τὸν δὲ καταθνῄσκων προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·
ἦ σʼ εὖ γιγνώσκων προτιόσσομαι, οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλον
πείσειν· ἦ γὰρ σοί γε σιδήρεος ἐν φρεσὶ θυμός.
φράζεο νῦν, μή τοί τι θεῶν μήνιμα γένωμαι
ἤματι τῷ ὅτε κέν σε Πάρις καὶ Φοῖβος Ἀπόλλων
ἐσθλὸν ἐόντʼ ὀλέσωσιν ἐνὶ Σκαιῇσι πύλῃσιν.
ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψε,
ψυχὴ δʼ ἐκ ῥεθέων πταμένη Ἄϊδος δὲ βεβήκει
ὃν πότμον γοόωσα λιποῦσʼ ἀνδροτῆτα καὶ ἥβην.
τὸν καὶ τεθνηῶτα προσηύδα δῖος Ἀχιλλεύς·
τέθναθι· κῆρα δʼ ἐγὼ τότε δέξομαι ὁππότε κεν δὴ
Ζεὺς ἐθέλῃ τελέσαι ἠδʼ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
ἦ ῥα, καὶ ἐκ νεκροῖο ἐρύσσατο χάλκεον ἔγχος,
καὶ τό γʼ ἄνευθεν ἔθηχʼ, ὃ δʼ ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἐσύλα
αἱματόεντʼ· ἄλλοι δὲ περίδραμον υἷες Ἀχαιῶν,
οἳ καὶ θηήσαντο φυὴν καὶ εἶδος ἀγητὸν
Ἕκτορος· οὐδʼ ἄρα οἵ τις ἀνουτητί γε παρέστη.
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ μαλακώτερος ἀμφαφάασθαι
Ἕκτωρ ἢ ὅτε νῆας ἐνέπρησεν πυρὶ κηλέῳ.
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε καὶ οὐτήσασκε παραστάς.
τὸν δʼ ἐπεὶ ἐξενάριξε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
στὰς ἐν Ἀχαιοῖσιν ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευεν·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ἐπεὶ δὴ τόνδʼ ἄνδρα θεοὶ δαμάσασθαι ἔδωκαν,
ὃς κακὰ πόλλʼ ἔρρεξεν ὅσʼ οὐ σύμπαντες οἱ ἄλλοι,
εἰ δʼ ἄγετʼ ἀμφὶ πόλιν σὺν τεύχεσι πειρηθῶμεν,
ὄφρά κʼ ἔτι γνῶμεν Τρώων νόον ὅν τινʼ ἔχουσιν,
ἢ καταλείψουσιν πόλιν ἄκρην τοῦδε πεσόντος,
ἦε μένειν μεμάασι καὶ Ἕκτορος οὐκέτʼ ἐόντος.
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
κεῖται πὰρ νήεσσι νέκυς ἄκλαυτος ἄθαπτος
Πάτροκλος· τοῦ δʼ οὐκ ἐπιλήσομαι, ὄφρʼ ἂν ἔγωγε
ζωοῖσιν μετέω καί μοι φίλα γούνατʼ ὀρώρῃ·
εἰ δὲ θανόντων περ καταλήθοντʼ εἰν Ἀΐδαο
αὐτὰρ ἐγὼ καὶ κεῖθι φίλου μεμνήσομʼ ἑταίρου.
νῦν δʼ ἄγʼ ἀείδοντες παιήονα κοῦροι Ἀχαιῶν
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσι νεώμεθα, τόνδε δʼ ἄγωμεν.
ἠράμεθα μέγα κῦδος· ἐπέφνομεν Ἕκτορα δῖον,
ᾧ Τρῶες κατὰ ἄστυ θεῷ ὣς εὐχετόωντο.
ἦ ῥα, καὶ Ἕκτορα δῖον ἀεικέα μήδετο ἔργα.
ἀμφοτέρων μετόπισθε ποδῶν τέτρηνε τένοντε
ἐς σφυρὸν ἐκ πτέρνης, βοέους δʼ ἐξῆπτεν ἱμάντας,
ἐκ δίφροιο δʼ ἔδησε, κάρη δʼ ἕλκεσθαι ἔασεν·
ἐς δίφρον δʼ ἀναβὰς ἀνά τε κλυτὰ τεύχεʼ ἀείρας
μάστιξέν ῥʼ ἐλάαν, τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην.
τοῦ δʼ ἦν ἑλκομένοιο κονίσαλος, ἀμφὶ δὲ χαῖται
κυάνεαι πίτναντο, κάρη δʼ ἅπαν ἐν κονίῃσι
κεῖτο πάρος χαρίεν· τότε δὲ Ζεὺς δυσμενέεσσι
δῶκεν ἀεικίσσασθαι ἑῇ ἐν πατρίδι γαίῃ.
ὣς τοῦ μὲν κεκόνιτο κάρη ἅπαν· ἣ δέ νυ μήτηρ
τίλλε κόμην, ἀπὸ δὲ λιπαρὴν ἔρριψε καλύπτρην
τηλόσε, κώκυσεν δὲ μάλα μέγα παῖδʼ ἐσιδοῦσα·
ᾤμωξεν δʼ ἐλεεινὰ πατὴρ φίλος, ἀμφὶ δὲ λαοὶ
κωκυτῷ τʼ εἴχοντο καὶ οἰμωγῇ κατὰ ἄστυ.
τῷ δὲ μάλιστʼ ἄρʼ ἔην ἐναλίγκιον ὡς εἰ ἅπασα
Ἴλιος ὀφρυόεσσα πυρὶ σμύχοιτο κατʼ ἄκρης.
λαοὶ μέν ῥα γέροντα μόγις ἔχον ἀσχαλόωντα
ἐξελθεῖν μεμαῶτα πυλάων Δαρδανιάων.
πάντας δʼ ἐλλιτάνευε κυλινδόμενος κατὰ κόπρον,
ἐξονομακλήδην ὀνομάζων ἄνδρα ἕκαστον·
σχέσθε φίλοι, καί μʼ οἶον ἐάσατε κηδόμενοί περ
ἐξελθόντα πόληος ἱκέσθʼ ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
λίσσωμʼ ἀνέρα τοῦτον ἀτάσθαλον ὀβριμοεργόν,
ἤν πως ἡλικίην αἰδέσσεται ἠδʼ ἐλεήσῃ
γῆρας· καὶ δέ νυ τῷ γε πατὴρ τοιόσδε τέτυκται
Πηλεύς, ὅς μιν ἔτικτε καὶ ἔτρεφε πῆμα γενέσθαι
Τρωσί· μάλιστα δʼ ἐμοὶ περὶ πάντων ἄλγεʼ ἔθηκε.
τόσσους γάρ μοι παῖδας ἀπέκτανε τηλεθάοντας·
τῶν πάντων οὐ τόσσον ὀδύρομαι ἀχνύμενός περ
ὡς ἑνός, οὗ μʼ ἄχος ὀξὺ κατοίσεται Ἄϊδος εἴσω,
Ἕκτορος· ὡς ὄφελεν θανέειν ἐν χερσὶν ἐμῇσι·
τώ κε κορεσσάμεθα κλαίοντέ τε μυρομένω τε
μήτηρ θʼ, ἥ μιν ἔτικτε δυσάμμορος, ἠδʼ ἐγὼ αὐτός.
ὣς ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο πολῖται·
Τρῳῇσιν δʼ Ἑκάβη ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο·
τέκνον ἐγὼ δειλή· τί νυ βείομαι αἰνὰ παθοῦσα
σεῦ ἀποτεθνηῶτος; ὅ μοι νύκτάς τε καὶ ἦμαρ
εὐχωλὴ κατὰ ἄστυ πελέσκεο, πᾶσί τʼ ὄνειαρ
Τρωσί τε καὶ Τρῳῇσι κατὰ πτόλιν, οἵ σε θεὸν ὣς
δειδέχατʼ· ἦ γὰρ καί σφι μάλα μέγα κῦδος ἔησθα
ζωὸς ἐών· νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει.
ὣς ἔφατο κλαίουσʼ, ἄλοχος δʼ οὔ πώ τι πέπυστο
Ἕκτορος· οὐ γάρ οἵ τις ἐτήτυμος ἄγγελος ἐλθὼν
ἤγγειλʼ ὅττί ῥά οἱ πόσις ἔκτοθι μίμνε πυλάων,
ἀλλʼ ἥ γʼ ἱστὸν ὕφαινε μυχῷ δόμου ὑψηλοῖο
δίπλακα πορφυρέην, ἐν δὲ θρόνα ποικίλʼ ἔπασσε.
κέκλετο δʼ ἀμφιπόλοισιν ἐϋπλοκάμοις κατὰ δῶμα
ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, ὄφρα πέλοιτο
Ἕκτορι θερμὰ λοετρὰ μάχης ἐκ νοστήσαντι
νηπίη, οὐδʼ ἐνόησεν ὅ μιν μάλα τῆλε λοετρῶν
χερσὶν Ἀχιλλῆος δάμασε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
κωκυτοῦ δʼ ἤκουσε καὶ οἰμωγῆς ἀπὸ πύργου·
τῆς δʼ ἐλελίχθη γυῖα, χαμαὶ δέ οἱ ἔκπεσε κερκίς·
ἣ δʼ αὖτις δμῳῇσιν ἐϋπλοκάμοισι μετηύδα·
δεῦτε δύω μοι ἕπεσθον, ἴδωμʼ ὅτινʼ ἔργα τέτυκται.
αἰδοίης ἑκυρῆς ὀπὸς ἔκλυον, ἐν δʼ ἐμοὶ αὐτῇ
στήθεσι πάλλεται ἦτορ ἀνὰ στόμα, νέρθε δὲ γοῦνα
πήγνυται· ἐγγὺς δή τι κακὸν Πριάμοιο τέκεσσιν.
αἲ γὰρ ἀπʼ οὔατος εἴη ἐμεῦ ἔπος· ἀλλὰ μάλʼ αἰνῶς
δείδω μὴ δή μοι θρασὺν Ἕκτορα δῖος Ἀχιλλεὺς
μοῦνον ἀποτμήξας πόλιος πεδίον δὲ δίηται,
καὶ δή μιν καταπαύσῃ ἀγηνορίης ἀλεγεινῆς
ἥ μιν ἔχεσκʼ, ἐπεὶ οὔ ποτʼ ἐνὶ πληθυῖ μένεν ἀνδρῶν,
ἀλλὰ πολὺ προθέεσκε, τὸ ὃν μένος οὐδενὶ εἴκων.
ὣς φαμένη μεγάροιο διέσσυτο μαινάδι ἴση
παλλομένη κραδίην· ἅμα δʼ ἀμφίπολοι κίον αὐτῇ
αὐτὰρ ἐπεὶ πύργόν τε καὶ ἀνδρῶν ἷξεν ὅμιλον
ἔστη παπτήνασʼ ἐπὶ τείχεϊ, τὸν δὲ νόησεν
ἑλκόμενον πρόσθεν πόλιος· ταχέες δέ μιν ἵπποι
ἕλκον ἀκηδέστως κοίλας ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
τὴν δὲ κατʼ ὀφθαλμῶν ἐρεβεννὴ νὺξ ἐκάλυψεν,
ἤριπε δʼ ἐξοπίσω, ἀπὸ δὲ ψυχὴν ἐκάπυσσε.
τῆλε δʼ ἀπὸ κρατὸς βάλε δέσματα σιγαλόεντα,
ἄμπυκα κεκρύφαλόν τε ἰδὲ πλεκτὴν ἀναδέσμην
κρήδεμνόν θʼ, ὅ ῥά οἱ δῶκε χρυσῆ Ἀφροδίτη
ἤματι τῷ ὅτε μιν κορυθαίολος ἠγάγεθʼ Ἕκτωρ
ἐκ δόμου Ἠετίωνος, ἐπεὶ πόρε μυρία ἕδνα.
ἀμφὶ δέ μιν γαλόῳ τε καὶ εἰνατέρες ἅλις ἔσταν,
αἵ ἑ μετὰ σφίσιν εἶχον ἀτυζομένην ἀπολέσθαι.
ἣ δʼ ἐπεὶ οὖν ἔμπνυτο καὶ ἐς φρένα θυμὸς ἀγέρθη
ἀμβλήδην γοόωσα μετὰ Τρῳῇσιν ἔειπεν·
Ἕκτορ ἐγὼ δύστηνος· ἰῇ ἄρα γεινόμεθʼ αἴσῃ
ἀμφότεροι, σὺ μὲν ἐν Τροίῃ Πριάμου κατὰ δῶμα,
αὐτὰρ ἐγὼ Θήβῃσιν ὑπὸ Πλάκῳ ὑληέσσῃ
ἐν δόμῳ Ἠετίωνος, ὅ μʼ ἔτρεφε τυτθὸν ἐοῦσαν
δύσμορος αἰνόμορον· ὡς μὴ ὤφελλε τεκέσθαι.
νῦν δὲ σὺ μὲν Ἀΐδαο δόμους ὑπὸ κεύθεσι γαίης
ἔρχεαι, αὐτὰρ ἐμὲ στυγερῷ ἐνὶ πένθεϊ λείπεις
χήρην ἐν μεγάροισι· πάϊς δʼ ἔτι νήπιος αὔτως,
ὃν τέκομεν σύ τʼ ἐγώ τε δυσάμμοροι· οὔτε σὺ τούτῳ
ἔσσεαι Ἕκτορ ὄνειαρ ἐπεὶ θάνες, οὔτε σοὶ οὗτος.
ἤν περ γὰρ πόλεμόν γε φύγῃ πολύδακρυν Ἀχαιῶν,
αἰεί τοι τούτῳ γε πόνος καὶ κήδεʼ ὀπίσσω
ἔσσοντʼ· ἄλλοι γάρ οἱ ἀπουρίσσουσιν ἀρούρας.
ἦμαρ δʼ ὀρφανικὸν παναφήλικα παῖδα τίθησι·
πάντα δʼ ὑπεμνήμυκε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,
δευόμενος δέ τʼ ἄνεισι πάϊς ἐς πατρὸς ἑταίρους,
ἄλλον μὲν χλαίνης ἐρύων, ἄλλον δὲ χιτῶνος·
τῶν δʼ ἐλεησάντων κοτύλην τις τυτθὸν ἐπέσχε·
χείλεα μέν τʼ ἐδίηνʼ, ὑπερῴην δʼ οὐκ ἐδίηνε.
τὸν δὲ καὶ ἀμφιθαλὴς ἐκ δαιτύος ἐστυφέλιξε
χερσὶν πεπλήγων καὶ ὀνειδείοισιν ἐνίσσων·
ἔρρʼ οὕτως· οὐ σός γε πατὴρ μεταδαίνυται ἡμῖν.
δακρυόεις δέ τʼ ἄνεισι πάϊς ἐς μητέρα χήρην
Ἀστυάναξ, ὃς πρὶν μὲν ἑοῦ ἐπὶ γούνασι πατρὸς
μυελὸν οἶον ἔδεσκε καὶ οἰῶν πίονα δημόν·
αὐτὰρ ὅθʼ ὕπνος ἕλοι, παύσαιτό τε νηπιαχεύων,
εὕδεσκʼ ἐν λέκτροισιν ἐν ἀγκαλίδεσσι τιθήνης
εὐνῇ ἔνι μαλακῇ θαλέων ἐμπλησάμενος κῆρ·
νῦν δʼ ἂν πολλὰ πάθῃσι φίλου ἀπὸ πατρὸς ἁμαρτὼν
Ἀστυάναξ, ὃν Τρῶες ἐπίκλησιν καλέουσιν·
οἶος γάρ σφιν ἔρυσο πύλας καὶ τείχεα μακρά.
νῦν δὲ σὲ μὲν παρὰ νηυσὶ κορωνίσι νόσφι τοκήων
αἰόλαι εὐλαὶ ἔδονται, ἐπεί κε κύνες κορέσωνται
γυμνόν· ἀτάρ τοι εἵματʼ ἐνὶ μεγάροισι κέονται
λεπτά τε καὶ χαρίεντα τετυγμένα χερσὶ γυναικῶν.
ἀλλʼ ἤτοι τάδε πάντα καταφλέξω πυρὶ κηλέῳ
οὐδὲν σοί γʼ ὄφελος, ἐπεὶ οὐκ ἐγκείσεαι αὐτοῖς,
ἀλλὰ πρὸς Τρώων καὶ Τρωϊάδων κλέος εἶναι.
ὣς ἔφατο κλαίουσʼ, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες.

### Book 23

ὣς οἳ μὲν στενάχοντο κατὰ πτόλιν· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
ἐπεὶ δὴ νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκοντο,
οἳ μὲν ἄρʼ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,
Μυρμιδόνας δʼ οὐκ εἴα ἀποσκίδνασθαι Ἀχιλλεύς,
ἀλλʼ ὅ γε οἷς ἑτάροισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα·
Μυρμιδόνες ταχύπωλοι ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι
μὴ δή πω ὑπʼ ὄχεσφι λυώμεθα μώνυχας ἵππους,
ἀλλʼ αὐτοῖς ἵπποισι καὶ ἅρμασιν ἆσσον ἰόντες
Πάτροκλον κλαίωμεν· ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
αὐτὰρ ἐπεί κʼ ὀλοοῖο τεταρπώμεσθα γόοιο,
ἵππους λυσάμενοι δορπήσομεν ἐνθάδε πάντες.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ᾤμωξαν ἀολλέες, ἦρχε δʼ Ἀχιλλεύς.
οἳ δὲ τρὶς περὶ νεκρὸν ἐΰτριχας ἤλασαν ἵππους
μυρόμενοι· μετὰ δέ σφι Θέτις γόου ἵμερον ὦρσε.
δεύοντο ψάμαθοι, δεύοντο δὲ τεύχεα φωτῶν
δάκρυσι· τοῖον γὰρ πόθεον μήστωρα φόβοιο.
τοῖσι δὲ Πηλεΐδης ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο
χεῖρας ἐπʼ ἀνδροφόνους θέμενος στήθεσσιν ἑταίρου·
χαῖρέ μοι ὦ Πάτροκλε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι·
πάντα γὰρ ἤδη τοι τελέω τὰ πάροιθεν ὑπέστην
Ἕκτορα δεῦρʼ ἐρύσας δώσειν κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,
δώδεκα δὲ προπάροιθε πυρῆς ἀποδειροτομήσειν
Τρώων ἀγλαὰ τέκνα σέθεν κταμένοιο χολωθείς.
ἦ ῥα καὶ Ἕκτορα δῖον ἀεικέα μήδετο ἔργα
πρηνέα πὰρ λεχέεσσι Μενοιτιάδαο τανύσσας
ἐν κονίῃς· οἳ δʼ ἔντεʼ ἀφωπλίζοντο ἕκαστος
χάλκεα μαρμαίροντα, λύον δʼ ὑψηχέας ἵππους,
κὰδ δʼ ἷζον παρὰ νηῒ ποδώκεος Αἰακίδαο
μυρίοι· αὐτὰρ ὃ τοῖσι τάφον μενοεικέα δαίνυ.
πολλοὶ μὲν βόες ἀργοὶ ὀρέχθεον ἀμφὶ σιδήρῳ
σφαζόμενοι, πολλοὶ δʼ ὄϊες καὶ μηκάδες αἶγες·
πολλοὶ δʼ ἀργιόδοντες ὕες θαλέθοντες ἀλοιφῇ
εὑόμενοι τανύοντο διὰ φλογὸς Ἡφαίστοιο·
πάντῃ δʼ ἀμφὶ νέκυν κοτυλήρυτον ἔρρεεν αἷμα.
αὐτὰρ τόν γε ἄνακτα ποδώκεα Πηλεΐωνα
εἰς Ἀγαμέμνονα δῖον ἄγον βασιλῆες Ἀχαιῶν
σπουδῇ παρπεπιθόντες ἑταίρου χωόμενον κῆρ.
οἳ δʼ ὅτε δὴ κλισίην Ἀγαμέμνονος ἷξον ἰόντες,
αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσαν
ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, εἰ πεπίθοιεν
Πηλεΐδην λούσασθαι ἄπο βρότον αἱματόεντα.
αὐτὰρ ὅ γʼ ἠρνεῖτο στερεῶς, ἐπὶ δʼ ὅρκον ὄμοσσεν·
οὐ μὰ Ζῆνʼ, ὅς τίς τε θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,
οὐ θέμις ἐστὶ λοετρὰ καρήατος ἆσσον ἱκέσθαι
πρίν γʼ ἐνὶ Πάτροκλον θέμεναι πυρὶ σῆμά τε χεῦαι
κείρασθαί τε κόμην, ἐπεὶ οὔ μʼ ἔτι δεύτερον ὧδε
ἵξετʼ ἄχος κραδίην ὄφρα ζωοῖσι μετείω.
ἀλλʼ ἤτοι νῦν μὲν στυγερῇ πειθώμεθα δαιτί·
ἠῶθεν δʼ ὄτρυνον ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
ὕλην τʼ ἀξέμεναι παρά τε σχεῖν ὅσσʼ ἐπιεικὲς
νεκρὸν ἔχοντα νέεσθαι ὑπὸ ζόφον ἠερόεντα,
ὄφρʼ ἤτοι τοῦτον μὲν ἐπιφλέγῃ ἀκάματον πῦρ
θᾶσσον ἀπʼ ὀφθαλμῶν, λαοὶ δʼ ἐπὶ ἔργα τράπωνται.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο.
ἐσσυμένως δʼ ἄρα δόρπον ἐφοπλίσσαντες ἕκαστοι
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
οἳ μὲν κακκείοντες ἔβαν κλισίην δὲ ἕκαστος,
Πηλεΐδης δʼ ἐπὶ θινὶ πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
κεῖτο βαρὺ στενάχων πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσιν
ἐν καθαρῷ, ὅθι κύματʼ ἐπʼ ἠϊόνος κλύζεσκον·
εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε λύων μελεδήματα θυμοῦ
νήδυμος ἀμφιχυθείς· μάλα γὰρ κάμε φαίδιμα γυῖα
Ἕκτορʼ ἐπαΐσσων προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν·
ἦλθε δʼ ἐπὶ ψυχὴ Πατροκλῆος δειλοῖο
πάντʼ αὐτῷ μέγεθός τε καὶ ὄμματα κάλʼ ἐϊκυῖα
καὶ φωνήν, καὶ τοῖα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο·
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
εὕδεις, αὐτὰρ ἐμεῖο λελασμένος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ.
οὐ μέν μευ ζώοντος ἀκήδεις, ἀλλὰ θανόντος·
θάπτέ με ὅττι τάχιστα πύλας Ἀΐδαο περήσω.
τῆλέ με εἴργουσι ψυχαὶ εἴδωλα καμόντων,
οὐδέ μέ πω μίσγεσθαι ὑπὲρ ποταμοῖο ἐῶσιν,
ἀλλʼ αὔτως ἀλάλημαι ἀνʼ εὐρυπυλὲς Ἄϊδος δῶ.
καί μοι δὸς τὴν χεῖρʼ· ὀλοφύρομαι, οὐ γὰρ ἔτʼ αὖτις
νίσομαι ἐξ Ἀΐδαο, ἐπήν με πυρὸς λελάχητε.
οὐ μὲν γὰρ ζωοί γε φίλων ἀπάνευθεν ἑταίρων
βουλὰς ἑζόμενοι βουλεύσομεν, ἀλλʼ ἐμὲ μὲν κὴρ
ἀμφέχανε στυγερή, ἥ περ λάχε γιγνόμενόν περ·
καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ μοῖρα, θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,
τείχει ὕπο Τρώων εὐηφενέων ἀπολέσθαι.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω καὶ ἐφήσομαι αἴ κε πίθηαι·
μὴ ἐμὰ σῶν ἀπάνευθε τιθήμεναι ὀστέʼ Ἀχιλλεῦ,
ἀλλʼ ὁμοῦ ὡς ἐτράφημεν ἐν ὑμετέροισι δόμοισιν,
εὖτέ με τυτθὸν ἐόντα Μενοίτιος ἐξ Ὀπόεντος
ἤγαγεν ὑμέτερόνδʼ ἀνδροκτασίης ὕπο λυγρῆς,
ἤματι τῷ ὅτε παῖδα κατέκτανον Ἀμφιδάμαντος
νήπιος οὐκ ἐθέλων ἀμφʼ ἀστραγάλοισι χολωθείς·
ἔνθά με δεξάμενος ἐν δώμασιν ἱππότα Πηλεὺς
ἔτραφέ τʼ ἐνδυκέως καὶ σὸν θεράποντʼ ὀνόμηνεν·
ὣς δὲ καὶ ὀστέα νῶϊν ὁμὴ σορὸς ἀμφικαλύπτοι
χρύσεος ἀμφιφορεύς, τόν τοι πόρε πότνια μήτηρ.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
τίπτέ μοι ἠθείη κεφαλὴ δεῦρʼ εἰλήλουθας
καί μοι ταῦτα ἕκαστʼ ἐπιτέλλεαι; αὐτὰρ ἐγώ τοι
πάντα μάλʼ ἐκτελέω καὶ πείσομαι ὡς σὺ κελεύεις.
ἀλλά μοι ἆσσον στῆθι· μίνυνθά περ ἀμφιβαλόντε
ἀλλήλους ὀλοοῖο τεταρπώμεσθα γόοιο.
ὣς ἄρα φωνήσας ὠρέξατο χερσὶ φίλῃσιν
οὐδʼ ἔλαβε· ψυχὴ δὲ κατὰ χθονὸς ἠΰτε καπνὸς
ᾤχετο τετριγυῖα· ταφὼν δʼ ἀνόρουσεν Ἀχιλλεὺς
χερσί τε συμπλατάγησεν, ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπεν·
ὢ πόποι ἦ ῥά τίς ἐστι καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι
ψυχὴ καὶ εἴδωλον, ἀτὰρ φρένες οὐκ ἔνι πάμπαν·
παννυχίη γάρ μοι Πατροκλῆος δειλοῖο
ψυχὴ ἐφεστήκει γοόωσά τε μυρομένη τε,
καί μοι ἕκαστʼ ἐπέτελλεν, ἔϊκτο δὲ θέσκελον αὐτῷ.
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο·
μυρομένοισι δὲ τοῖσι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠὼς
ἀμφὶ νέκυν ἐλεεινόν. ἀτὰρ κρείων Ἀγαμέμνων
οὐρῆάς τʼ ὄτρυνε καὶ ἀνέρας ἀξέμεν ὕλην
πάντοθεν ἐκ κλισιῶν· ἐπὶ δʼ ἀνὴρ ἐσθλὸς ὀρώρει
Μηριόνης θεράπων ἀγαπήνορος Ἰδομενῆος.
οἳ δʼ ἴσαν ὑλοτόμους πελέκεας ἐν χερσὶν ἔχοντες
σειράς τʼ εὐπλέκτους· πρὸ δʼ ἄρʼ οὐρῆες κίον αὐτῶν.
πολλὰ δʼ ἄναντα κάταντα πάραντά τε δόχμιά τʼ ἦλθον·
ἀλλʼ ὅτε δὴ κνημοὺς προσέβαν πολυπίδακος Ἴδης,
αὐτίκʼ ἄρα δρῦς ὑψικόμους ταναήκεϊ χαλκῷ
τάμνον ἐπειγόμενοι· ταὶ δὲ μεγάλα κτυπέουσαι
πῖπτον· τὰς μὲν ἔπειτα διαπλήσσοντες Ἀχαιοὶ
ἔκδεον ἡμιόνων· ταὶ δὲ χθόνα ποσσὶ δατεῦντο
ἐλδόμεναι πεδίοιο διὰ ῥωπήϊα πυκνά.
πάντες δʼ ὑλοτόμοι φιτροὺς φέρον· ὡς γὰρ ἀνώγει
Μηριόνης θεράπων ἀγαπήνορος Ἰδομενῆος.
κὰδ δʼ ἄρʼ ἐπʼ ἀκτῆς βάλλον ἐπισχερώ, ἔνθʼ ἄρʼ Ἀχιλλεὺς
φράσσατο Πατρόκλῳ μέγα ἠρίον ἠδὲ οἷ αὐτῷ.
αὐτὰρ ἐπεὶ πάντῃ παρακάββαλον ἄσπετον ὕλην
ἥατʼ ἄρʼ αὖθι μένοντες ἀολλέες. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
αὐτίκα Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι κέλευσε
χαλκὸν ζώννυσθαι, ζεῦξαι δʼ ὑπʼ ὄχεσφιν ἕκαστον
ἵππους· οἳ δʼ ὄρνυντο καὶ ἐν τεύχεσσιν ἔδυνον,
ἂν δʼ ἔβαν ἐν δίφροισι παραιβάται ἡνίοχοί τε,
πρόσθε μὲν ἱππῆες, μετὰ δὲ νέφος εἵπετο πεζῶν
μυρίοι· ἐν δὲ μέσοισι φέρον Πάτροκλον ἑταῖροι.
θριξὶ δὲ πάντα νέκυν καταείνυσαν, ἃς ἐπέβαλλον
κειρόμενοι· ὄπιθεν δὲ κάρη ἔχε δῖος Ἀχιλλεὺς
ἀχνύμενος· ἕταρον γὰρ ἀμύμονα πέμπʼ Ἄϊδος δέ.
οἳ δʼ ὅτε χῶρον ἵκανον ὅθί σφισι πέφραδʼ Ἀχιλλεὺς
κάτθεσαν, αἶψα δέ οἱ μενοεικέα νήεον ὕλην.
ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
στὰς ἀπάνευθε πυρῆς ξανθὴν ἀπεκείρατο χαίτην,
τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν·
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπεν ἰδὼν ἐπὶ οἴνοπα πόντον·
Σπερχείʼ ἄλλως σοί γε πατὴρ ἠρήσατο Πηλεὺς
κεῖσέ με νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
σοί τε κόμην κερέειν ῥέξειν θʼ ἱερὴν ἑκατόμβην,
πεντήκοντα δʼ ἔνορχα παρʼ αὐτόθι μῆλʼ ἱερεύσειν
ἐς πηγάς, ὅθι τοι τέμενος βωμός τε θυήεις.
ὣς ἠρᾶθʼ ὃ γέρων, σὺ δέ οἱ νόον οὐκ ἐτέλεσσας.
νῦν δʼ ἐπεὶ οὐ νέομαί γε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Πατρόκλῳ ἥρωϊ κόμην ὀπάσαιμι φέρεσθαι.
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ κόμην ἑτάροιο φίλοιο
θῆκεν, τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο.
καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αἶψʼ Ἀγαμέμνονι εἶπε παραστάς·
Ἀτρεΐδη, σοὶ γάρ τε μάλιστά γε λαὸς Ἀχαιῶν
πείσονται μύθοισι, γόοιο μὲν ἔστι καὶ ἆσαι,
νῦν δʼ ἀπὸ πυρκαϊῆς σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι
ὅπλεσθαι· τάδε δʼ ἀμφὶ πονησόμεθʼ οἷσι μάλιστα
κήδεός ἐστι νέκυς· παρὰ δʼ οἵ τʼ ἀγοὶ ἄμμι μενόντων.
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
αὐτίκα λαὸν μὲν σκέδασεν κατὰ νῆας ἐΐσας,
κηδεμόνες δὲ παρʼ αὖθι μένον καὶ νήεον ὕλην,
ποίησαν δὲ πυρὴν ἑκατόμπεδον ἔνθα καὶ ἔνθα,
ἐν δὲ πυρῇ ὑπάτῃ νεκρὸν θέσαν ἀχνύμενοι κῆρ.
πολλὰ δὲ ἴφια μῆλα καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς
πρόσθε πυρῆς ἔδερόν τε καὶ ἄμφεπον· ἐκ δʼ ἄρα πάντων
δημὸν ἑλὼν ἐκάλυψε νέκυν μεγάθυμος Ἀχιλλεὺς
ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς, περὶ δὲ δρατὰ σώματα νήει.
ἐν δʼ ἐτίθει μέλιτος καὶ ἀλείφατος ἀμφιφορῆας
πρὸς λέχεα κλίνων· πίσυρας δʼ ἐριαύχενας ἵππους
ἐσσυμένως ἐνέβαλλε πυρῇ μεγάλα στεναχίζων.
ἐννέα τῷ γε ἄνακτι τραπεζῆες κύνες ἦσαν,
καὶ μὲν τῶν ἐνέβαλλε πυρῇ δύο δειροτομήσας,
δώδεκα δὲ Τρώων μεγαθύμων υἱέας ἐσθλοὺς
χαλκῷ δηϊόων· κακὰ δὲ φρεσὶ μήδετο ἔργα·
ἐν δὲ πυρὸς μένος ἧκε σιδήρεον ὄφρα νέμοιτο.
ᾤμωξέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα, φίλον δʼ ὀνόμηνεν ἑταῖρον·
χαῖρέ μοι ὦ Πάτροκλε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι·
πάντα γὰρ ἤδη τοι τελέω τὰ πάροιθεν ὑπέστην,
δώδεκα μὲν Τρώων μεγαθύμων υἱέας ἐσθλοὺς
τοὺς ἅμα σοὶ πάντας πῦρ ἐσθίει· Ἕκτορα δʼ οὔ τι
δώσω Πριαμίδην πυρὶ δαπτέμεν, ἀλλὰ κύνεσσιν.
ὣς φάτʼ ἀπειλήσας· τὸν δʼ οὐ κύνες ἀμφεπένοντο,
ἀλλὰ κύνας μὲν ἄλαλκε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
ἤματα καὶ νύκτας, ῥοδόεντι δὲ χρῖεν ἐλαίῳ
ἀμβροσίῳ, ἵνα μή μιν ἀποδρύφοι ἑλκυστάζων.
τῷ δʼ ἐπὶ κυάνεον νέφος ἤγαγε Φοῖβος Ἀπόλλων
οὐρανόθεν πεδίον δέ, κάλυψε δὲ χῶρον ἅπαντα
ὅσσον ἐπεῖχε νέκυς, μὴ πρὶν μένος ἠελίοιο
σκήλειʼ ἀμφὶ περὶ χρόα ἴνεσιν ἠδὲ μέλεσσιν.
οὐδὲ πυρὴ Πατρόκλου ἐκαίετο τεθνηῶτος·
ἔνθʼ αὖτʼ ἀλλʼ ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
στὰς ἀπάνευθε πυρῆς δοιοῖς ἠρᾶτʼ ἀνέμοισι
Βορέῃ καὶ Ζεφύρῳ, καὶ ὑπίσχετο ἱερὰ καλά·
πολλὰ δὲ καὶ σπένδων χρυσέῳ δέπαϊ λιτάνευεν
ἐλθέμεν, ὄφρα τάχιστα πυρὶ φλεγεθοίατο νεκροί,
ὕλη τε σεύαιτο καήμεναι. ὦκα δὲ Ἶρις
ἀράων ἀΐουσα μετάγγελος ἦλθʼ ἀνέμοισιν.
οἳ μὲν ἄρα Ζεφύροιο δυσαέος ἀθρόοι ἔνδον
εἰλαπίνην δαίνυντο· θέουσα δὲ Ἶρις ἐπέστη
βηλῷ ἔπι λιθέῳ· τοὶ δʼ ὡς ἴδον ὀφθαλμοῖσι
πάντες ἀνήϊξαν, κάλεόν τέ μιν εἰς ἓ ἕκαστος·
ἣ δʼ αὖθʼ ἕζεσθαι μὲν ἀνήνατο, εἶπε δὲ μῦθον·
οὐχ ἕδος· εἶμι γὰρ αὖτις ἐπʼ Ὠκεανοῖο ῥέεθρα
Αἰθιόπων ἐς γαῖαν, ὅθι ῥέζουσʼ ἑκατόμβας
ἀθανάτοις, ἵνα δὴ καὶ ἐγὼ μεταδαίσομαι ἱρῶν.
ἀλλʼ Ἀχιλεὺς Βορέην ἠδὲ Ζέφυρον κελαδεινὸν
ἐλθεῖν ἀρᾶται, καὶ ὑπίσχεται ἱερὰ καλά,
ὄφρα πυρὴν ὄρσητε καήμεναι, ᾗ ἔνι κεῖται
Πάτροκλος, τὸν πάντες ἀναστενάχουσιν Ἀχαιοί.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπεβήσετο, τοὶ δʼ ὀρέοντο
ἠχῇ θεσπεσίῃ νέφεα κλονέοντε πάροιθεν.
αἶψα δὲ πόντον ἵκανον ἀήμεναι, ὦρτο δὲ κῦμα
πνοιῇ ὕπο λιγυρῇ· Τροίην δʼ ἐρίβωλον ἱκέσθην,
ἐν δὲ πυρῇ πεσέτην, μέγα δʼ ἴαχε θεσπιδαὲς πῦρ.
παννύχιοι δʼ ἄρα τοί γε πυρῆς ἄμυδις φλόγʼ ἔβαλλον
φυσῶντες λιγέως· ὃ δὲ πάννυχος ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
χρυσέου ἐκ κρητῆρος ἑλὼν δέπας ἀμφικύπελλον
οἶνον ἀφυσσόμενος χαμάδις χέε, δεῦε δὲ γαῖαν
ψυχὴν κικλήσκων Πατροκλῆος δειλοῖο.
ὡς δὲ πατὴρ οὗ παιδὸς ὀδύρεται ὀστέα καίων
νυμφίου, ὅς τε θανὼν δειλοὺς ἀκάχησε τοκῆας,
ὣς Ἀχιλεὺς ἑτάροιο ὀδύρετο ὀστέα καίων,
ἑρπύζων παρὰ πυρκαϊὴν ἁδινὰ στεναχίζων.
ἦμος δʼ ἑωσφόρος εἶσι φόως ἐρέων ἐπὶ γαῖαν,
ὅν τε μέτα κροκόπεπλος ὑπεὶρ ἅλα κίδναται ἠώς,
τῆμος πυρκαϊὴ ἐμαραίνετο, παύσατο δὲ φλόξ.
οἳ δʼ ἄνεμοι πάλιν αὖτις ἔβαν οἶκον δὲ νέεσθαι
Θρηΐκιον κατὰ πόντον· ὃ δʼ ἔστενεν οἴδματι θύων.
Πηλεΐδης δʼ ἀπὸ πυρκαϊῆς ἑτέρωσε λιασθεὶς
κλίνθη κεκμηώς, ἐπὶ δὲ γλυκὺς ὕπνος ὄρουσεν·
οἳ δʼ ἀμφʼ Ἀτρεΐωνα ἀολλέες ἠγερέθοντο·
τῶν μιν ἐπερχομένων ὅμαδος καὶ δοῦπος ἔγειρεν,
ἕζετο δʼ ὀρθωθεὶς καί σφεας πρὸς μῦθον ἔειπεν·
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν,
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσατʼ αἴθοπι οἴνῳ
πᾶσαν, ὁπόσσον ἐπέσχε πυρὸς μένος· αὐτὰρ ἔπειτα
ὀστέα Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο λέγωμεν
εὖ διαγιγνώσκοντες· ἀριφραδέα δὲ τέτυκται·
ἐν μέσσῃ γὰρ ἔκειτο πυρῇ, τοὶ δʼ ἄλλοι ἄνευθεν
ἐσχατιῇ καίοντʼ ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ ἄνδρες.
καὶ τὰ μὲν ἐν χρυσέῃ φιάλῃ καὶ δίπλακι δημῷ
θείομεν, εἰς ὅ κεν αὐτὸς ἐγὼν Ἄϊδι κεύθωμαι.
τύμβον δʼ οὐ μάλα πολλὸν ἐγὼ πονέεσθαι ἄνωγα,
ἀλλʼ ἐπιεικέα τοῖον· ἔπειτα δὲ καὶ τὸν Ἀχαιοὶ
εὐρύν θʼ ὑψηλόν τε τιθήμεναι, οἵ κεν ἐμεῖο
δεύτεροι ἐν νήεσσι πολυκλήϊσι λίπησθε.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἐπίθοντο ποδώκεϊ Πηλεΐωνι.
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσαν αἴθοπι οἴνῳ
ὅσσον ἐπὶ φλὸξ ἦλθε, βαθεῖα δὲ κάππεσε τέφρη·
κλαίοντες δʼ ἑτάροιο ἐνηέος ὀστέα λευκὰ
ἄλλεγον ἐς χρυσέην φιάλην καὶ δίπλακα δημόν,
ἐν κλισίῃσι δὲ θέντες ἑανῷ λιτὶ κάλυψαν·
τορνώσαντο δὲ σῆμα θεμείλιά τε προβάλοντο
ἀμφὶ πυρήν· εἶθαρ δὲ χυτὴν ἐπὶ γαῖαν ἔχευαν,
χεύαντες δὲ τὸ σῆμα πάλιν κίον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
αὐτοῦ λαὸν ἔρυκε καὶ ἵζανεν εὐρὺν ἀγῶνα,
νηῶν δʼ ἔκφερʼ ἄεθλα λέβητάς τε τρίποδάς τε
ἵππους θʼ ἡμιόνους τε βοῶν τʼ ἴφθιμα κάρηνα,
ἠδὲ γυναῖκας ἐϋζώνους πολιόν τε σίδηρον.
ἱππεῦσιν μὲν πρῶτα ποδώκεσιν ἀγλάʼ ἄεθλα
θῆκε γυναῖκα ἄγεσθαι ἀμύμονα ἔργα ἰδυῖαν
καὶ τρίποδʼ ὠτώεντα δυωκαιεικοσίμετρον
τῷ πρώτῳ· ἀτὰρ αὖ τῷ δευτέρῳ ἵππον ἔθηκεν
ἑξέτεʼ ἀδμήτην βρέφος ἡμίονον κυέουσαν·
αὐτὰρ τῷ τριτάτῳ ἄπυρον κατέθηκε λέβητα
καλὸν τέσσαρα μέτρα κεχανδότα λευκὸν ἔτʼ αὔτως·
τῷ δὲ τετάρτῳ θῆκε δύω χρυσοῖο τάλαντα,
πέμπτῳ δʼ ἀμφίθετον φιάλην ἀπύρωτον ἔθηκε.
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
ἱππῆας τάδʼ ἄεθλα δεδεγμένα κεῖτʼ ἐν ἀγῶνι.
εἰ μὲν νῦν ἐπὶ ἄλλῳ ἀεθλεύοιμεν Ἀχαιοὶ
ἦ τʼ ἂν ἐγὼ τὰ πρῶτα λαβὼν κλισίην δὲ φεροίμην.
ἴστε γὰρ ὅσσον ἐμοὶ ἀρετῇ περιβάλλετον ἵπποι·
ἀθάνατοί τε γάρ εἰσι, Ποσειδάων δὲ πόρʼ αὐτοὺς
πατρὶ ἐμῷ Πηλῆϊ, ὃ δʼ αὖτʼ ἐμοὶ ἐγγυάλιξεν.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ μενέω καὶ μώνυχες ἵπποι·
τοίου γὰρ κλέος ἐσθλὸν ἀπώλεσαν ἡνιόχοιο
ἠπίου, ὅς σφωϊν μάλα πολλάκις ὑγρὸν ἔλαιον
χαιτάων κατέχευε λοέσσας ὕδατι λευκῷ.
τὸν τώ γʼ ἑσταότες πενθείετον, οὔδεϊ δέ σφι
χαῖται ἐρηρέδαται, τὼ δʼ ἕστατον ἀχνυμένω κῆρ.
ἄλλοι δὲ στέλλεσθε κατὰ στρατόν, ὅς τις Ἀχαιῶν
ἵπποισίν τε πέποιθε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν.
ὣς φάτο Πηλεΐδης, ταχέες δʼ ἱππῆες ἄγερθεν.
ὦρτο πολὺ πρῶτος μὲν ἄναξ ἀνδρῶν Εὔμηλος
Ἀδμήτου φίλος υἱός, ὃς ἱπποσύνῃ ἐκέκαστο·
τῷ δʼ ἐπὶ Τυδεΐδης ὦρτο κρατερὸς Διομήδης,
ἵππους δὲ Τρῳοὺς ὕπαγε ζυγόν, οὕς ποτʼ ἀπηύρα
Αἰνείαν, ἀτὰρ αὐτὸν ὑπεξεσάωσεν Ἀπόλλων.
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀτρεΐδης ὦρτο ξανθὸς Μενέλαος
διογενής, ὑπὸ δὲ ζυγὸν ἤγαγεν ὠκέας ἵππους
Αἴθην τὴν Ἀγαμεμνονέην τὸν ἑόν τε Πόδαργον·
τὴν Ἀγαμέμνονι δῶκʼ Ἀγχισιάδης Ἐχέπωλος
δῶρʼ, ἵνα μή οἱ ἕποιθʼ ὑπὸ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν,
ἀλλʼ αὐτοῦ τέρποιτο μένων· μέγα γάρ οἱ ἔδωκε
Ζεὺς ἄφενος, ναῖεν δʼ ὅ γʼ ἐν εὐρυχόρῳ Σικυῶνι·
τὴν ὅ γʼ ὑπὸ ζυγὸν ἦγε μέγα δρόμου ἰσχανόωσαν.
Ἀντίλοχος δὲ τέταρτος ἐΰτριχας ὁπλίσαθʼ ἵππους,
Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸς ὑπερθύμοιο ἄνακτος
τοῦ Νηληϊάδαο· Πυλοιγενέες δέ οἱ ἵπποι
ὠκύποδες φέρον ἅρμα· πατὴρ δέ οἱ ἄγχι παραστὰς
μυθεῖτʼ εἰς ἀγαθὰ φρονέων νοέοντι καὶ αὐτῷ·
Ἀντίλοχʼ ἤτοι μέν σε νέον περ ἐόντʼ ἐφίλησαν
Ζεύς τε Ποσειδάων τε, καὶ ἱπποσύνας ἐδίδαξαν
παντοίας· τὼ καί σε διδασκέμεν οὔ τι μάλα χρεώ·
οἶσθα γὰρ εὖ περὶ τέρμαθʼ ἑλισσέμεν· ἀλλά τοι ἵπποι
βάρδιστοι θείειν· τώ τʼ οἴω λοίγιʼ ἔσεσθαι.
τῶν δʼ ἵπποι μὲν ἔασιν ἀφάρτεροι, οὐδὲ μὲν αὐτοὶ
πλείονα ἴσασιν σέθεν αὐτοῦ μητίσασθαι.
ἀλλʼ ἄγε δὴ σὺ φίλος μῆτιν ἐμβάλλεο θυμῷ
παντοίην, ἵνα μή σε παρεκπροφύγῃσιν ἄεθλα.
μήτι τοι δρυτόμος μέγʼ ἀμείνων ἠὲ βίηφι·
μήτι δʼ αὖτε κυβερνήτης ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ
νῆα θοὴν ἰθύνει ἐρεχθομένην ἀνέμοισι·
μήτι δʼ ἡνίοχος περιγίγνεται ἡνιόχοιο.
ἀλλʼ ὃς μέν θʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασιν οἷσι πεποιθὼς
ἀφραδέως ἐπὶ πολλὸν ἑλίσσεται ἔνθα καὶ ἔνθα,
ἵπποι δὲ πλανόωνται ἀνὰ δρόμον, οὐδὲ κατίσχει·
ὃς δέ κε κέρδεα εἰδῇ ἐλαύνων ἥσσονας ἵππους,
αἰεὶ τέρμʼ ὁρόων στρέφει ἐγγύθεν, οὐδέ ἑ λήθει
ὅππως τὸ πρῶτον τανύσῃ βοέοισιν ἱμᾶσιν,
ἀλλʼ ἔχει ἀσφαλέως καὶ τὸν προὔχοντα δοκεύει.
σῆμα δέ τοι ἐρέω μάλʼ ἀριφραδές, οὐδέ σε λήσει.
ἕστηκε ξύλον αὖον ὅσον τʼ ὄργυιʼ ὑπὲρ αἴης
ἢ δρυὸς ἢ πεύκης· τὸ μὲν οὐ καταπύθεται ὄμβρῳ,
λᾶε δὲ τοῦ ἑκάτερθεν ἐρηρέδαται δύο λευκὼ
ἐν ξυνοχῇσιν ὁδοῦ, λεῖος δʼ ἱππόδρομος ἀμφὶς
ἤ τευ σῆμα βροτοῖο πάλαι κατατεθνηῶτος,
ἢ τό γε νύσσα τέτυκτο ἐπὶ προτέρων ἀνθρώπων,
καὶ νῦν τέρματʼ ἔθηκε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς.
τῷ σὺ μάλʼ ἐγχρίμψας ἐλάαν σχεδὸν ἅρμα καὶ ἵππους,
αὐτὸς δὲ κλινθῆναι ἐϋπλέκτῳ ἐνὶ δίφρῳ
ἦκʼ ἐπʼ ἀριστερὰ τοῖιν· ἀτὰρ τὸν δεξιὸν ἵππον
κένσαι ὁμοκλήσας, εἶξαί τέ οἱ ἡνία χερσίν.
ἐν νύσσῃ δέ τοι ἵππος ἀριστερὸς ἐγχριμφθήτω,
ὡς ἄν τοι πλήμνη γε δοάσσεται ἄκρον ἱκέσθαι
κύκλου ποιητοῖο· λίθου δʼ ἀλέασθαι ἐπαυρεῖν,
μή πως ἵππους τε τρώσῃς κατά θʼ ἅρματα ἄξῃς·
χάρμα δὲ τοῖς ἄλλοισιν, ἐλεγχείη δὲ σοὶ αὐτῷ
ἔσσεται· ἀλλὰ φίλος φρονέων πεφυλαγμένος εἶναι.
εἰ γάρ κʼ ἐν νύσσῃ γε παρεξελάσῃσθα διώκων,
οὐκ ἔσθʼ ὅς κέ σʼ ἕλῃσι μετάλμενος οὐδὲ παρέλθῃ,
οὐδʼ εἴ κεν μετόπισθεν Ἀρίονα δῖον ἐλαύνοι
Ἀδρήστου ταχὺν ἵππον, ὃς ἐκ θεόφιν γένος ἦεν,
ἢ τοὺς Λαομέδοντος, οἳ ἐνθάδε γʼ ἔτραφεν ἐσθλοί.
ὣς εἰπὼν Νέστωρ Νηλήϊος ἂψ ἐνὶ χώρῃ
ἕζετʼ, ἐπεὶ ᾧ παιδὶ ἑκάστου πείρατʼ ἔειπε.
Μηριόνης δʼ ἄρα πέμπτος ἐΰτριχας ὁπλίσαθʼ ἵππους.
ἂν δʼ ἔβαν ἐς δίφρους, ἐν δὲ κλήρους ἐβάλοντο·
πάλλʼ Ἀχιλεύς, ἐκ δὲ κλῆρος θόρε Νεστορίδαο
Ἀντιλόχου· μετὰ τὸν δʼ ἔλαχε κρείων Εὔμηλος·
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀτρεΐδης δουρὶ κλειτὸς Μενέλαος,
τῷ δʼ ἐπὶ Μηριόνης λάχʼ ἐλαυνέμεν· ὕστατος αὖτε
Τυδεΐδης ὄχʼ ἄριστος ἐὼν λάχʼ ἐλαυνέμεν ἵππους.
στὰν δὲ μεταστοιχί, σήμηνε δὲ τέρματʼ Ἀχιλλεὺς
τηλόθεν ἐν λείῳ πεδίῳ· παρὰ δὲ σκοπὸν εἷσεν
ἀντίθεον Φοίνικα ὀπάονα πατρὸς ἑοῖο,
ὡς μεμνέῳτο δρόμους καὶ ἀληθείην ἀποείποι.
οἳ δʼ ἅμα πάντες ἐφʼ ἵπποιιν μάστιγας ἄειραν,
πέπληγόν θʼ ἱμᾶσιν, ὁμόκλησάν τʼ ἐπέεσσιν
ἐσσυμένως· οἳ δʼ ὦκα διέπρησσον πεδίοιο
νόσφι νεῶν ταχέως· ὑπὸ δὲ στέρνοισι κονίη
ἵστατʼ ἀειρομένη ὥς τε νέφος ἠὲ θύελλα,
χαῖται δʼ ἐρρώοντο μετὰ πνοιῇς ἀνέμοιο.
ἅρματα δʼ ἄλλοτε μὲν χθονὶ πίλνατο πουλυβοτείρῃ,
ἄλλοτε δʼ ἀΐξασκε μετήορα· τοὶ δʼ ἐλατῆρες
ἕστασαν ἐν δίφροισι, πάτασσε δὲ θυμὸς ἑκάστου
νίκης ἱεμένων· κέκλοντο δὲ οἷσιν ἕκαστος
ἵπποις, οἳ δʼ ἐπέτοντο κονίοντες πεδίοιο.
ἀλλʼ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον ὠκέες ἵπποι
ἂψ ἐφʼ ἁλὸς πολιῆς, τότε δὴ ἀρετή γε ἑκάστου
φαίνετʼ, ἄφαρ δʼ ἵπποισι τάθη δρόμος· ὦκα δʼ ἔπειτα
αἳ Φηρητιάδαο ποδώκεες ἔκφερον ἵπποι.
τὰς δὲ μετʼ ἐξέφερον Διομήδεος ἄρσενες ἵπποι
Τρώϊοι, οὐδέ τι πολλὸν ἄνευθʼ ἔσαν, ἀλλὰ μάλʼ ἐγγύς·
αἰεὶ γὰρ δίφρου ἐπιβησομένοισιν ἐΐκτην,
πνοιῇ δʼ Εὐμήλοιο μετάφρενον εὐρέε τʼ ὤμω
θέρμετʼ· ἐπʼ αὐτῷ γὰρ κεφαλὰς καταθέντε πετέσθην.
καί νύ κεν ἢ παρέλασσʼ ἢ ἀμφήριστον ἔθηκεν,
εἰ μὴ Τυδέος υἷϊ κοτέσσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
ὅς ῥά οἱ ἐκ χειρῶν ἔβαλεν μάστιγα φαεινήν.
τοῖο δʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν χύτο δάκρυα χωομένοιο,
οὕνεκα τὰς μὲν ὅρα ἔτι καὶ πολὺ μᾶλλον ἰούσας,
οἳ δέ οἱ ἐβλάφθησαν ἄνευ κέντροιο θέοντες.
οὐδʼ ἄρʼ Ἀθηναίην ἐλεφηράμενος λάθʼ Ἀπόλλων
Τυδεΐδην, μάλα δʼ ὦκα μετέσσυτο ποιμένα λαῶν,
δῶκε δέ οἱ μάστιγα, μένος δʼ ἵπποισιν ἐνῆκεν·
ἣ δὲ μετʼ Ἀδμήτου υἱὸν κοτέουσʼ ἐβεβήκει,
ἵππειον δέ οἱ ἦξε θεὰ ζυγόν· αἳ δέ οἱ ἵπποι
ἀμφὶς ὁδοῦ δραμέτην, ῥυμὸς δʼ ἐπὶ γαῖαν ἐλύσθη.
αὐτὸς δʼ ἐκ δίφροιο παρὰ τροχὸν ἐξεκυλίσθη,
ἀγκῶνάς τε περιδρύφθη στόμα τε ῥῖνάς τε,
θρυλίχθη δὲ μέτωπον ἐπʼ ὀφρύσι· τὼ δέ οἱ ὄσσε
δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
Τυδεΐδης δὲ παρατρέψας ἔχε μώνυχας ἵππους,
πολλὸν τῶν ἄλλων ἐξάλμενος· ἐν γὰρ Ἀθήνη
ἵπποις ἧκε μένος καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῦδος ἔθηκε.
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀτρεΐδης εἶχε ξανθὸς Μενέλαος.
Ἀντίλοχος δʼ ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο·
ἔμβητον καὶ σφῶϊ· τιταίνετον ὅττι τάχιστα.
ἤτοι μὲν κείνοισιν ἐριζέμεν οὔ τι κελεύω
Τυδεΐδεω ἵπποισι δαΐφρονος, οἷσιν Ἀθήνη
νῦν ὤρεξε τάχος καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῦδος ἔθηκεν·
ἵππους δʼ Ἀτρεΐδαο κιχάνετε, μὴ δὲ λίπησθον,
καρπαλίμως, μὴ σφῶϊν ἐλεγχείην καταχεύῃ
Αἴθη θῆλυς ἐοῦσα· τί ἢ λείπεσθε φέριστοι;
ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·
οὐ σφῶϊν κομιδὴ παρὰ Νέστορι ποιμένι λαῶν
ἔσσεται, αὐτίκα δʼ ὔμμε κατακτενεῖ ὀξέϊ χαλκῷ,
αἴ κʼ ἀποκηδήσαντε φερώμεθα χεῖρον ἄεθλον.
ἀλλʼ ἐφομαρτεῖτον καὶ σπεύδετον ὅττι τάχιστα·
ταῦτα δʼ ἐγὼν αὐτὸς τεχνήσομαι ἠδὲ νοήσω
στεινωπῷ ἐν ὁδῷ παραδύμεναι, οὐδέ με λήσει.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
μᾶλλον ἐπιδραμέτην ὀλίγον χρόνον· αἶψα δʼ ἔπειτα
στεῖνος ὁδοῦ κοίλης ἴδεν Ἀντίλοχος μενεχάρμης.
ῥωχμὸς ἔην γαίης, ᾗ χειμέριον ἀλὲν ὕδωρ
ἐξέρρηξεν ὁδοῖο, βάθυνε δὲ χῶρον ἅπαντα·
τῇ ῥʼ εἶχεν Μενέλαος ἁματροχιὰς ἀλεείνων.
Ἀντίλοχος δὲ παρατρέψας ἔχε μώνυχας ἵππους
ἐκτὸς ὁδοῦ, ὀλίγον δὲ παρακλίνας ἐδίωκεν.
Ἀτρεΐδης δʼ ἔδεισε καὶ Ἀντιλόχῳ ἐγεγώνει·
Ἀντίλοχʼ ἀφραδέως ἱππάζεαι, ἀλλʼ ἄνεχʼ ἵππους·
στεινωπὸς γὰρ ὁδός, τάχα δʼ εὐρυτέρη παρελάσσαι·
μή πως ἀμφοτέρους δηλήσεαι ἅρματι κύρσας.
ὣς ἔφατʼ, Ἀντίλοχος δʼ ἔτι καὶ πολὺ μᾶλλον ἔλαυνε
κέντρῳ ἐπισπέρχων ὡς οὐκ ἀΐοντι ἐοικώς.
ὅσσα δὲ δίσκου οὖρα κατωμαδίοιο πέλονται,
ὅν τʼ αἰζηὸς ἀφῆκεν ἀνὴρ πειρώμενος ἥβης,
τόσσον ἐπιδραμέτην· αἳ δʼ ἠρώησαν ὀπίσσω
Ἀτρεΐδεω· αὐτὸς γὰρ ἑκὼν μεθέηκεν ἐλαύνειν
μή πως συγκύρσειαν ὁδῷ ἔνι μώνυχες ἵπποι,
δίφρους τʼ ἀνστρέψειαν ἐϋπλεκέας, κατὰ δʼ αὐτοὶ
ἐν κονίῃσι πέσοιεν ἐπειγόμενοι περὶ νίκης.
τὸν καὶ νεικείων προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
Ἀντίλοχʼ οὔ τις σεῖο βροτῶν ὀλοώτερος ἄλλος·
ἔρρʼ, ἐπεὶ οὔ σʼ ἔτυμόν γε φάμεν πεπνῦσθαι Ἀχαιοί.
ἀλλʼ οὐ μὰν οὐδʼ ὧς ἄτερ ὅρκου οἴσῃ ἄεθλον.
ὣς εἰπὼν ἵπποισιν ἐκέκλετο φώνησέν τε·
μή μοι ἐρύκεσθον μὴ δʼ ἕστατον ἀχνυμένω κῆρ.
φθήσονται τούτοισι πόδες καὶ γοῦνα καμόντα
ἢ ὑμῖν· ἄμφω γὰρ ἀτέμβονται νεότητος.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
μᾶλλον ἐπιδραμέτην, τάχα δέ σφισιν ἄγχι γένοντο.
Ἀργεῖοι δʼ ἐν ἀγῶνι καθήμενοι εἰσορόωντο
ἵππους· τοὶ δὲ πέτοντο κονίοντες πεδίοιο.
πρῶτος δʼ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἐφράσαθʼ ἵππους·
ἧστο γὰρ ἐκτὸς ἀγῶνος ὑπέρτατος ἐν περιωπῇ·
τοῖο δʼ ἄνευθεν ἐόντος ὁμοκλητῆρος ἀκούσας
ἔγνω, φράσσατο δʼ ἵππον ἀριπρεπέα προὔχοντα,
ὃς τὸ μὲν ἄλλο τόσον φοῖνιξ ἦν, ἐν δὲ μετώπῳ
λευκὸν σῆμα τέτυκτο περίτροχον ἠΰτε μήνη.
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
οἶος ἐγὼν ἵππους αὐγάζομαι ἦε καὶ ὑμεῖς;
ἄλλοι μοι δοκέουσι παροίτεροι ἔμμεναι ἵπποι,
ἄλλος δʼ ἡνίοχος ἰνδάλλεται· αἳ δέ που αὐτοῦ
ἔβλαβεν ἐν πεδίῳ, αἳ κεῖσέ γε φέρτεραι ἦσαν·
ἤτοι γὰρ τὰς πρῶτα ἴδον περὶ τέρμα βαλούσας,
νῦν δʼ οὔ πῃ δύναμαι ἰδέειν· πάντῃ δέ μοι ὄσσε
Τρωϊκὸν ἂμ πεδίον παπταίνετον εἰσορόωντι·
ἦε τὸν ἡνίοχον φύγον ἡνία, οὐδὲ δυνάσθη
εὖ σχεθέειν περὶ τέρμα καὶ οὐκ ἐτύχησεν ἑλίξας·
ἔνθά μιν ἐκπεσέειν ὀΐω σύν θʼ ἅρματα ἆξαι,
αἳ δʼ ἐξηρώησαν, ἐπεὶ μένος ἔλλαβε θυμόν.
ἀλλὰ ἴδεσθε καὶ ὔμμες ἀνασταδόν· οὐ γὰρ ἔγωγε
εὖ διαγιγνώσκω· δοκέει δέ μοι ἔμμεναι ἀνὴρ
Αἰτωλὸς γενεήν, μετὰ δʼ Ἀργείοισιν ἀνάσσει
Τυδέος ἱπποδάμου υἱὸς κρατερὸς Διομήδης.
τὸν δʼ αἰσχρῶς ἐνένιπεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας·
Ἰδομενεῦ τί πάρος λαβρεύεαι; αἳ δέ τʼ ἄνευθεν
ἵπποι ἀερσίποδες πολέος πεδίοιο δίενται.
οὔτε νεώτατός ἐσσι μετʼ Ἀργείοισι τοσοῦτον,
οὔτέ τοι ὀξύτατον κεφαλῆς ἐκδέρκεται ὄσσε·
ἀλλʼ αἰεὶ μύθοις λαβρεύεαι· οὐδέ τί σε χρὴ
λαβραγόρην ἔμεναι· πάρα γὰρ καὶ ἀμείνονες ἄλλοι.
ἵπποι δʼ αὐταὶ ἔασι παροίτεραι, αἳ τὸ πάρος περ,
Εὐμήλου, ἐν δʼ αὐτὸς ἔχων εὔληρα βέβηκε.
τὸν δὲ χολωσάμενος Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
Αἶαν νεῖκος ἄριστε κακοφραδὲς ἄλλά τε πάντα
δεύεαι Ἀργείων, ὅτι τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής.
δεῦρό νυν ἢ τρίποδος περιδώμεθον ἠὲ λέβητος,
ἴστορα δʼ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα θείομεν ἄμφω,
ὁππότεραι πρόσθʼ ἵπποι, ἵνα γνώῃς ἀποτίνων.
ὣς ἔφατʼ, ὄρνυτο δʼ αὐτίκʼ Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας
χωόμενος χαλεποῖσιν ἀμείψασθαι ἐπέεσσι·
καί νύ κε δὴ προτέρω ἔτʼ ἔρις γένετʼ ἀμφοτέροισιν,
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αὐτὸς ἀνίστατο καὶ φάτο μῦθον·
μηκέτι νῦν χαλεποῖσιν ἀμείβεσθον ἐπέεσσιν
Αἶαν Ἰδομενεῦ τε κακοῖς, ἐπεὶ οὐδὲ ἔοικε.
καὶ δʼ ἄλλῳ νεμεσᾶτον ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.
ἀλλʼ ὑμεῖς ἐν ἀγῶνι καθήμενοι εἰσοράασθε
ἵππους· οἳ δὲ τάχʼ αὐτοὶ ἐπειγόμενοι περὶ νίκης
ἐνθάδʼ ἐλεύσονται· τότε δὲ γνώσεσθε ἕκαστος
ἵππους Ἀργείων, οἳ δεύτεροι οἵ τε πάροιθεν.
ὣς φάτο, Τυδεΐδης δὲ μάλα σχεδὸν ἦλθε διώκων,
μάστι δʼ αἰὲν ἔλαυνε κατωμαδόν· οἳ δέ οἱ ἵπποι
ὑψόσʼ ἀειρέσθην ῥίμφα πρήσσοντε κέλευθον.
αἰεὶ δʼ ἡνίοχον κονίης ῥαθάμιγγες ἔβαλλον,
ἅρματα δὲ χρυσῷ πεπυκασμένα κασσιτέρῳ τε
ἵπποις ὠκυπόδεσσιν ἐπέτρεχον· οὐδέ τι πολλὴ
γίγνετʼ ἐπισσώτρων ἁρματροχιὴ κατόπισθεν
ἐν λεπτῇ κονίῃ· τὼ δὲ σπεύδοντε πετέσθην.
στῆ δὲ μέσῳ ἐν ἀγῶνι, πολὺς δʼ ἀνεκήκιεν ἱδρὼς
ἵππων ἔκ τε λόφων καὶ ἀπὸ στέρνοιο χαμᾶζε.
αὐτὸς δʼ ἐκ δίφροιο χαμαὶ θόρε παμφανόωντος,
κλῖνε δʼ ἄρα μάστιγα ποτὶ ζυγόν· οὐδὲ μάτησεν
ἴφθιμος Σθένελος, ἀλλʼ ἐσσυμένως λάβʼ ἄεθλον,
δῶκε δʼ ἄγειν ἑτάροισιν ὑπερθύμοισι γυναῖκα
καὶ τρίποδʼ ὠτώεντα φέρειν· ὃ δʼ ἔλυεν ὑφʼ ἵππους.
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀντίλοχος Νηλήϊος ἤλασεν ἵππους
κέρδεσιν, οὔ τι τάχει γε, παραφθάμενος Μενέλαον·
ἀλλὰ καὶ ὧς Μενέλαος ἔχʼ ἐγγύθεν ὠκέας ἵππους.
ὅσσον δὲ τροχοῦ ἵππος ἀφίσταται, ὅς ῥα ἄνακτα
ἕλκῃσιν πεδίοιο τιταινόμενος σὺν ὄχεσφι·
τοῦ μέν τε ψαύουσιν ἐπισσώτρου τρίχες ἄκραι
οὐραῖαι· ὃ δέ τʼ ἄγχι μάλα τρέχει, οὐδέ τι πολλὴ
χώρη μεσσηγὺς πολέος πεδίοιο θέοντος·
τόσσον δὴ Μενέλαος ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο
λείπετʼ· ἀτὰρ τὰ πρῶτα καὶ ἐς δίσκουρα λέλειπτο,
ἀλλά μιν αἶψα κίχανεν· ὀφέλλετο γὰρ μένος ἠῢ
ἵππου τῆς Ἀγαμεμνονέης καλλίτριχος Αἴθης·
εἰ δέ κʼ ἔτι προτέρω γένετο δρόμος ἀμφοτέροισι,
τώ κέν μιν παρέλασσʼ οὐδʼ ἀμφήριστον ἔθηκεν.
αὐτὰρ Μηριόνης θεράπων ἐῢς Ἰδομενῆος
λείπετʼ ἀγακλῆος Μενελάου δουρὸς ἐρωήν·
βάρδιστοι μὲν γάρ οἱ ἔσαν καλλίτριχες ἵπποι,
ἤκιστος δʼ ἦν αὐτὸς ἐλαυνέμεν ἅρμʼ ἐν ἀγῶνι.
υἱὸς δʼ Ἀδμήτοιο πανύστατος ἤλυθεν ἄλλων
ἕλκων ἅρματα καλὰ ἐλαύνων πρόσσοθεν ἵππους.
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτειρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
στὰς δʼ ἄρʼ ἐν Ἀργείοις ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε·
λοῖσθος ἀνὴρ ὤριστος ἐλαύνει μώνυχας ἵππους·
ἀλλʼ ἄγε δή οἱ δῶμεν ἀέθλιον ὡς ἐπιεικὲς
δεύτερʼ· ἀτὰρ τὰ πρῶτα φερέσθω Τυδέος υἱός.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον ὡς ἐκέλευε.
καί νύ κέ οἱ πόρεν ἵππον, ἐπῄνησαν γὰρ Ἀχαιοί,
εἰ μὴ ἄρʼ Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
Πηλεΐδην Ἀχιλῆα δίκῃ ἠμείψατʼ ἀναστάς·
ὦ Ἀχιλεῦ μάλα τοι κεχολώσομαι αἴ κε τελέσσῃς
τοῦτο ἔπος· μέλλεις γὰρ ἀφαιρήσεσθαι ἄεθλον
τὰ φρονέων ὅτι οἱ βλάβεν ἅρματα καὶ ταχέʼ ἵππω
αὐτός τʼ ἐσθλὸς ἐών· ἀλλʼ ὤφελεν ἀθανάτοισιν
εὔχεσθαι· τό κεν οὔ τι πανύστατος ἦλθε διώκων.
εἰ δέ μιν οἰκτίρεις καί τοι φίλος ἔπλετο θυμῷ
ἔστί τοι ἐν κλισίῃ χρυσὸς πολύς, ἔστι δὲ χαλκὸς
καὶ πρόβατʼ, εἰσὶ δέ τοι δμῳαὶ καὶ μώνυχες ἵπποι·
τῶν οἱ ἔπειτʼ ἀνελὼν δόμεναι καὶ μεῖζον ἄεθλον
ἠὲ καὶ αὐτίκα νῦν, ἵνα σʼ αἰνήσωσιν Ἀχαιοί.
τὴν δʼ ἐγὼ οὐ δώσω· περὶ δʼ αὐτῆς πειρηθήτω
ἀνδρῶν ὅς κʼ ἐθέλῃσιν ἐμοὶ χείρεσσι μάχεσθαι.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
χαίρων Ἀντιλόχῳ, ὅτι οἱ φίλος ἦεν ἑταῖρος·
καί μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἀντίλοχʼ, εἰ μὲν δή με κελεύεις οἴκοθεν ἄλλο
Εὐμήλῳ ἐπιδοῦναι, ἐγὼ δέ κε καὶ τὸ τελέσσω.
δώσω οἱ θώρηκα, τὸν Ἀστεροπαῖον ἀπηύρων
χάλκεον, ᾧ πέρι χεῦμα φαεινοῦ κασσιτέροιο
ἀμφιδεδίνηται· πολέος δέ οἱ ἄξιος ἔσται.
ἦ ῥα, καὶ Αὐτομέδοντι φίλῳ ἐκέλευσεν ἑταίρῳ
οἰσέμεναι κλισίηθεν· ὃ δʼ ᾤχετο καί οἱ ἔνεικεν,
Εὐμήλῳ δʼ ἐν χερσὶ τίθει· ὃ δὲ δέξατο χαίρων.
τοῖσι δὲ καὶ Μενέλαος ἀνίστατο θυμὸν ἀχεύων
Ἀντιλόχῳ ἄμοτον κεχολωμένος· ἐν δʼ ἄρα κῆρυξ
χειρὶ σκῆπτρον ἔθηκε, σιωπῆσαί τε κέλευσεν
Ἀργείους· ὃ δʼ ἔπειτα μετηύδα ἰσόθεος φώς·
Ἀντίλοχε πρόσθεν πεπνυμένε ποῖον ἔρεξας.
ᾔσχυνας μὲν ἐμὴν ἀρετήν, βλάψας δέ μοι ἵππους
τοὺς σοὺς πρόσθε βαλών, οἵ τοι πολὺ χείρονες ἦσαν.
ἀλλʼ ἄγετʼ Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε, μὴ δʼ ἐπʼ ἀρωγῇ,
μή ποτέ τις εἴπῃσιν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·
Ἀντίλοχον ψεύδεσσι βιησάμενος Μενέλαος
οἴχεται ἵππον ἄγων, ὅτι οἱ πολὺ χείρονες ἦσαν
ἵπποι, αὐτὸς δὲ κρείσσων ἀρετῇ τε βίῃ τε.
εἰ δʼ ἄγʼ ἐγὼν αὐτὸς δικάσω, καί μʼ οὔ τινά φημι
ἄλλον ἐπιπλήξειν Δαναῶν· ἰθεῖα γὰρ ἔσται.
Ἀντίλοχʼ εἰ δʼ ἄγε δεῦρο διοτρεφές, ἣ θέμις ἐστί,
στὰς ἵππων προπάροιθε καὶ ἅρματος, αὐτὰρ ἱμάσθλην
χερσὶν ἔχε ῥαδινήν, ᾗ περ τὸ πρόσθεν ἔλαυνες,
ἵππων ἁψάμενος γαιήοχον ἐννοσίγαιον
ὄμνυθι μὴ μὲν ἑκὼν τὸ ἐμὸν δόλῳ ἅρμα πεδῆσαι.
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίλοχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
ἄνσχεο νῦν· πολλὸν γὰρ ἔγωγε νεώτερός εἰμι
σεῖο ἄναξ Μενέλαε, σὺ δὲ πρότερος καὶ ἀρείων.
οἶσθʼ οἷαι νέου ἀνδρὸς ὑπερβασίαι τελέθουσι·
κραιπνότερος μὲν γάρ τε νόος, λεπτὴ δέ τε μῆτις.
τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη· ἵππον δέ τοι αὐτὸς
δώσω, τὴν ἀρόμην. εἰ καί νύ κεν οἴκοθεν ἄλλο
μεῖζον ἐπαιτήσειας, ἄφαρ κέ τοι αὐτίκα δοῦναι
βουλοίμην ἢ σοί γε διοτρεφὲς ἤματα πάντα
ἐκ θυμοῦ πεσέειν καὶ δαίμοσιν εἶναι ἀλιτρός.
ἦ ῥα καὶ ἵππον ἄγων μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
ἐν χείρεσσι τίθει Μενελάου· τοῖο δὲ θυμὸς
ἰάνθη ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση
ληΐου ἀλδήσκοντος, ὅτε φρίσσουσιν ἄρουραι·
ὣς ἄρα σοὶ Μενέλαε μετὰ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Ἀντίλοχε νῦν μέν τοι ἐγὼν ὑποείξομαι αὐτὸς
χωόμενος, ἐπεὶ οὔ τι παρήορος οὐδʼ ἀεσίφρων
ἦσθα πάρος· νῦν αὖτε νόον νίκησε νεοίη.
δεύτερον αὖτʼ ἀλέασθαι ἀμείνονας ἠπεροπεύειν.
οὐ γάρ κέν με τάχʼ ἄλλος ἀνὴρ παρέπεισεν Ἀχαιῶν.
ἀλλὰ σὺ γὰρ δὴ πολλὰ πάθες καὶ πολλὰ μόγησας
σός τε πατὴρ ἀγαθὸς καὶ ἀδελφεὸς εἵνεκʼ ἐμεῖο·
τώ τοι λισσομένῳ ἐπιπείσομαι, ἠδὲ καὶ ἵππον
δώσω ἐμήν περ ἐοῦσαν, ἵνα γνώωσι καὶ οἵδε
ὡς ἐμὸς οὔ ποτε θυμὸς ὑπερφίαλος καὶ ἀπηνής.
ἦ ῥα, καὶ Ἀντιλόχοιο Νοήμονι δῶκεν ἑταίρῳ
ἵππον ἄγειν· ὃ δʼ ἔπειτα λέβηθʼ ἕλε παμφανόωντα.
Μηριόνης δʼ ἀνάειρε δύω χρυσοῖο τάλαντα
τέτρατος, ὡς ἔλασεν. πέμπτον δʼ ὑπελείπετʼ ἄεθλον,
ἀμφίθετος φιάλη· τὴν Νέστορι δῶκεν Ἀχιλλεὺς
Ἀργείων ἀνʼ ἀγῶνα φέρων, καὶ ἔειπε παραστάς·
τῆ νῦν, καὶ σοὶ τοῦτο γέρον κειμήλιον ἔστω
Πατρόκλοιο τάφου μνῆμʼ ἔμμεναι· οὐ γὰρ ἔτʼ αὐτὸν
ὄψῃ ἐν Ἀργείοισι· δίδωμι δέ τοι τόδʼ ἄεθλον
αὔτως· οὐ γὰρ πύξ γε μαχήσεαι, οὐδὲ παλαίσεις,
οὐδʼ ἔτʼ ἀκοντιστὺν ἐσδύσεαι, οὐδὲ πόδεσσι
θεύσεαι· ἤδη γὰρ χαλεπὸν κατὰ γῆρας ἐπείγει.
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει· ὃ δʼ ἐδέξατο χαίρων,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα τέκος κατὰ μοῖραν ἔειπες·
οὐ γὰρ ἔτʼ ἔμπεδα γυῖα φίλος πόδες, οὐδέ τι χεῖρες
ὤμων ἀμφοτέρωθεν ἐπαΐσσονται ἐλαφραί.
εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη
ὡς ὁπότε κρείοντʼ Ἀμαρυγκέα θάπτον Ἐπειοὶ
Βουπρασίῳ, παῖδες δʼ ἔθεσαν βασιλῆος ἄεθλα·
ἔνθʼ οὔ τίς μοι ὁμοῖος ἀνὴρ γένετʼ, οὔτʼ ἄρʼ Ἐπειῶν
οὔτʼ αὐτῶν Πυλίων οὔτʼ Αἰτωλῶν μεγαθύμων.
πὺξ μὲν ἐνίκησα Κλυτομήδεα Ἤνοπος υἱόν,
Ἀγκαῖον δὲ πάλῃ Πλευρώνιον, ὅς μοι ἀνέστη·
Ἴφικλον δὲ πόδεσσι παρέδραμον ἐσθλὸν ἐόντα,
δουρὶ δʼ ὑπειρέβαλον Φυλῆά τε καὶ Πολύδωρον.
οἴοισίν μʼ ἵπποισι παρήλασαν Ἀκτορίωνε
πλήθει πρόσθε βαλόντες ἀγασσάμενοι περὶ νίκης,
οὕνεκα δὴ τὰ μέγιστα παρʼ αὐτόθι λείπετʼ ἄεθλα.
οἳ δʼ ἄρʼ ἔσαν δίδυμοι· ὃ μὲν ἔμπεδον ἡνιόχευεν,
ἔμπεδον ἡνιόχευʼ, ὃ δʼ ἄρα μάστιγι κέλευεν.
ὥς ποτʼ ἔον· νῦν αὖτε νεώτεροι ἀντιοώντων
ἔργων τοιούτων· ἐμὲ δὲ χρὴ γήραϊ λυγρῷ
πείθεσθαι, τότε δʼ αὖτε μετέπρεπον ἡρώεσσιν.
ἀλλʼ ἴθι καὶ σὸν ἑταῖρον ἀέθλοισι κτερέϊζε.
τοῦτο δʼ ἐγὼ πρόφρων δέχομαι, χαίρει δέ μοι ἦτορ,
ὥς μευ ἀεὶ μέμνησαι ἐνηέος, οὐδέ σε λήθω,
τιμῆς ἧς τέ μʼ ἔοικε τετιμῆσθαι μετʼ Ἀχαιοῖς.
σοὶ δὲ θεοὶ τῶνδʼ ἀντὶ χάριν μενοεικέα δοῖεν.
ὣς φάτο, Πηλεΐδης δὲ πολὺν καθʼ ὅμιλον Ἀχαιῶν
ᾤχετʼ, ἐπεὶ πάντʼ αἶνον ἐπέκλυε Νηλεΐδαο.
αὐτὰρ ὃ πυγμαχίης ἀλεγεινῆς θῆκεν ἄεθλα·
ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κατέδησʼ ἐν ἀγῶνι
ἑξέτεʼ ἀδμήτην, ἥ τʼ ἀλγίστη δαμάσασθαι·
τῷ δʼ ἄρα νικηθέντι τίθει δέπας ἀμφικύπελλον.
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
ἄνδρε δύω περὶ τῶνδε κελεύομεν, ὥ περ ἀρίστω,
πὺξ μάλʼ ἀνασχομένω πεπληγέμεν· ᾧ δέ κʼ Ἀπόλλων
δώῃ καμμονίην, γνώωσι δὲ πάντες Ἀχαιοί,
ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κλισίην δὲ νεέσθω·
αὐτὰρ ὃ νικηθεὶς δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον.
ὣς ἔφατʼ, ὄρνυτο δʼ αὐτίκʼ ἀνὴρ ἠΰς τε μέγας τε
εἰδὼς πυγμαχίης υἱὸς Πανοπῆος Ἐπειός,
ἅψατο δʼ ἡμιόνου ταλαεργοῦ φώνησέν τε·
ἆσσον ἴτω ὅς τις δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον·
ἡμίονον δʼ οὔ φημί τινʼ ἀξέμεν ἄλλον Ἀχαιῶν
πυγμῇ νικήσαντʼ, ἐπεὶ εὔχομαι εἶναι ἄριστος.
ἦ οὐχ ἅλις ὅττι μάχης ἐπιδεύομαι; οὐδʼ ἄρα πως ἦν
ἐν πάντεσσʼ ἔργοισι δαήμονα φῶτα γενέσθαι.
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
ἀντικρὺ χρόα τε ῥήξω σύν τʼ ὀστέʼ ἀράξω.
κηδεμόνες δέ οἱ ἐνθάδʼ ἀολλέες αὖθι μενόντων,
οἵ κέ μιν ἐξοίσουσιν ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δαμέντα.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
Εὐρύαλος δέ οἱ οἶος ἀνίστατο ἰσόθεος φὼς
Μηκιστῆος υἱὸς Ταλαϊονίδαο ἄνακτος,
ὅς ποτε Θήβας δʼ ἦλθε δεδουπότος Οἰδιπόδαο
ἐς τάφον· ἔνθα δὲ πάντας ἐνίκα Καδμείωνας.
τὸν μὲν Τυδεΐδης δουρὶ κλυτὸς ἀμφεπονεῖτο
θαρσύνων ἔπεσιν, μέγα δʼ αὐτῷ βούλετο νίκην.
ζῶμα δέ οἱ πρῶτον παρακάββαλεν, αὐτὰρ ἔπειτα
δῶκεν ἱμάντας ἐϋτμήτους βοὸς ἀγραύλοιο.
τὼ δὲ ζωσαμένω βήτην ἐς μέσσον ἀγῶνα,
ἄντα δʼ ἀνασχομένω χερσὶ στιβαρῇσιν ἅμʼ ἄμφω
σύν ῥʼ ἔπεσον, σὺν δέ σφι βαρεῖαι χεῖρες ἔμιχθεν.
δεινὸς δὲ χρόμαδος γενύων γένετʼ, ἔρρεε δʼ ἱδρὼς
πάντοθεν ἐκ μελέων· ἐπὶ δʼ ὄρνυτο δῖος Ἐπειός,
κόψε δὲ παπτήναντα παρήϊον· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν
ἑστήκειν· αὐτοῦ γὰρ ὑπήριπε φαίδιμα γυῖα.
ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ φρικὸς Βορέω ἀναπάλλεται ἰχθὺς
θίνʼ ἐν φυκιόεντι, μέλαν δέ ἑ κῦμα κάλυψεν,
ὣς πληγεὶς ἀνέπαλτʼ· αὐτὰρ μεγάθυμος Ἐπειὸς
χερσὶ λαβὼν ὤρθωσε· φίλοι δʼ ἀμφέσταν ἑταῖροι,
οἵ μιν ἄγον διʼ ἀγῶνος ἐφελκομένοισι πόδεσσιν
αἷμα παχὺ πτύοντα κάρη βάλλονθʼ ἑτέρωσε·
κὰδ δʼ ἀλλοφρονέοντα μετὰ σφίσιν εἷσαν ἄγοντες,
αὐτοὶ δʼ οἰχόμενοι κόμισαν δέπας ἀμφικύπελλον.
Πηλεΐδης δʼ αἶψʼ ἄλλα κατὰ τρίτα θῆκεν ἄεθλα
δεικνύμενος Δαναοῖσι παλαισμοσύνης ἀλεγεινῆς,
τῷ μὲν νικήσαντι μέγαν τρίποδʼ ἐμπυριβήτην,
τὸν δὲ δυωδεκάβοιον ἐνὶ σφίσι τῖον Ἀχαιοί·
ἀνδρὶ δὲ νικηθέντι γυναῖκʼ ἐς μέσσον ἔθηκε,
πολλὰ δʼ ἐπίστατο ἔργα, τίον δέ ἑ τεσσαράβοιον.
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
ὄρνυσθʼ οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθον.
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
ἂν δʼ Ὀδυσεὺς πολύμητις ἀνίστατο κέρδεα εἰδώς.
ζωσαμένω δʼ ἄρα τώ γε βάτην ἐς μέσσον ἀγῶνα,
ἀγκὰς δʼ ἀλλήλων λαβέτην χερσὶ στιβαρῇσιν
ὡς ὅτʼ ἀμείβοντες, τούς τε κλυτὸς ἤραρε τέκτων
δώματος ὑψηλοῖο βίας ἀνέμων ἀλεείνων.
τετρίγει δʼ ἄρα νῶτα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
ἑλκόμενα στερεῶς· κατὰ δὲ νότιος ῥέεν ἱδρώς,
πυκναὶ δὲ σμώδιγγες ἀνὰ πλευράς τε καὶ ὤμους
αἵματι φοινικόεσσαι ἀνέδραμον· οἳ δὲ μάλʼ αἰεὶ
νίκης ἱέσθην τρίποδος πέρι ποιητοῖο·
οὔτʼ Ὀδυσεὺς δύνατο σφῆλαι οὔδει τε πελάσσαι,
οὔτʼ Αἴας δύνατο, κρατερὴ δʼ ἔχεν ἲς Ὀδυσῆος.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἀνίαζον ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς,
δὴ τότε μιν προσέειπε μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ
ἤ μʼ ἀνάειρʼ, ἢ ἐγὼ σέ· τὰ δʼ αὖ Διὶ πάντα μελήσει.
ὣς εἰπὼν ἀνάειρε· δόλου δʼ οὐ λήθετʼ Ὀδυσσεύς·
κόψʼ ὄπιθεν κώληπα τυχών, ὑπέλυσε δὲ γυῖα,
κὰδ δʼ ἔβαλʼ ἐξοπίσω· ἐπὶ δὲ στήθεσσιν Ὀδυσσεὺς
κάππεσε· λαοὶ δʼ αὖ θηεῦντό τε θάμβησάν τε.
δεύτερος αὖτʼ ἀνάειρε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
κίνησεν δʼ ἄρα τυτθὸν ἀπὸ χθονός, οὐδʼ ἔτʼ ἄειρεν,
ἐν δὲ γόνυ γνάμψεν· ἐπὶ δὲ χθονὶ κάππεσον ἄμφω
πλησίοι ἀλλήλοισι, μιάνθησαν δὲ κονίῃ.
καί νύ κε τὸ τρίτον αὖτις ἀναΐξαντʼ ἐπάλαιον,
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αὐτὸς ἀνίστατο καὶ κατέρυκε·
μηκέτʼ ἐρείδεσθον, μὴ δὲ τρίβεσθε κακοῖσι·
νίκη δʼ ἀμφοτέροισιν· ἀέθλια δʼ ἶσʼ ἀνελόντες
ἔρχεσθʼ, ὄφρα καὶ ἄλλοι ἀεθλεύωσιν Ἀχαιοί.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο,
καί ῥʼ ἀπομορξαμένω κονίην δύσαντο χιτῶνας.
Πηλεΐδης δʼ αἶψʼ ἄλλα τίθει ταχυτῆτος ἄεθλα
ἀργύρεον κρητῆρα τετυγμένον· ἓξ δʼ ἄρα μέτρα
χάνδανεν, αὐτὰρ κάλλει ἐνίκα πᾶσαν ἐπʼ αἶαν
πολλόν, ἐπεὶ Σιδόνες πολυδαίδαλοι εὖ ἤσκησαν,
Φοίνικες δʼ ἄγον ἄνδρες ἐπʼ ἠεροειδέα πόντον,
στῆσαν δʼ ἐν λιμένεσσι, Θόαντι δὲ δῶρον ἔδωκαν·
υἷος δὲ Πριάμοιο Λυκάονος ὦνον ἔδωκε
Πατρόκλῳ ἥρωϊ Ἰησονίδης Εὔνηος.
καὶ τὸν Ἀχιλλεὺς θῆκεν ἄεθλον οὗ ἑτάροιο,
ὅς τις ἐλαφρότατος ποσσὶ κραιπνοῖσι πέλοιτο·
δευτέρῳ αὖ βοῦν θῆκε μέγαν καὶ πίονα δημῷ,
ἡμιτάλαντον δὲ χρυσοῦ λοισθήϊʼ ἔθηκε.
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
ὄρνυσθʼ οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθε.
ὣς ἔφατʼ, ὄρνυτο δʼ αὐτίκʼ Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας,
ἂν δʼ Ὀδυσεὺς πολύμητις, ἔπειτα δὲ Νέστορος υἱὸς
Ἀντίλοχος· ὃ γὰρ αὖτε νέους ποσὶ πάντας ἐνίκα.
στὰν δὲ μεταστοιχί· σήμηνε δὲ τέρματʼ Ἀχιλλεύς.
τοῖσι δʼ ἀπὸ νύσσης τέτατο δρόμος· ὦκα δʼ ἔπειτα
ἔκφερʼ Ὀϊλιάδης· ἐπὶ δʼ ὄρνυτο δῖος Ὀδυσσεὺς
ἄγχι μάλʼ, ὡς ὅτε τίς τε γυναικὸς ἐϋζώνοιο
στήθεός ἐστι κανών, ὅν τʼ εὖ μάλα χερσὶ τανύσσῃ
πηνίον ἐξέλκουσα παρὲκ μίτον, ἀγχόθι δʼ ἴσχει
στήθεος· ὣς Ὀδυσεὺς θέεν ἐγγύθεν, αὐτὰρ ὄπισθεν
ἴχνια τύπτε πόδεσσι πάρος κόνιν ἀμφιχυθῆναι·
κὰδ δʼ ἄρα οἱ κεφαλῆς χέʼ ἀϋτμένα δῖος Ὀδυσσεὺς
αἰεὶ ῥίμφα θέων· ἴαχον δʼ ἐπὶ πάντες Ἀχαιοὶ
νίκης ἱεμένῳ, μάλα δὲ σπεύδοντι κέλευον.
ἀλλʼ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον, αὐτίκʼ Ὀδυσσεὺς
εὔχετʼ Ἀθηναίῃ γλαυκώπιδι ὃν κατὰ θυμόν·
κλῦθι θεά, ἀγαθή μοι ἐπίρροθος ἐλθὲ ποδοῖιν.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη,
γυῖα δʼ ἔθηκεν ἐλαφρά, πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.
ἀλλʼ ὅτε δὴ τάχʼ ἔμελλον ἐπαΐξασθαι ἄεθλον,
ἔνθʼ Αἴας μὲν ὄλισθε θέων, βλάψεν γὰρ Ἀθήνη,
τῇ ῥα βοῶν κέχυτʼ ὄνθος ἀποκταμένων ἐριμύκων,
οὓς ἐπὶ Πατρόκλῳ πέφνεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
ἐν δʼ ὄνθου βοέου πλῆτο στόμα τε ῥῖνάς τε·
κρητῆρʼ αὖτʼ ἀνάειρε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
ὡς ἦλθε φθάμενος· ὃ δὲ βοῦν ἕλε φαίδιμος Αἴας.
στῆ δὲ κέρας μετὰ χερσὶν ἔχων βοὸς ἀγραύλοιο
ὄνθον ἀποπτύων, μετὰ δʼ Ἀργείοισιν ἔειπεν·
ὢ πόποι ἦ μʼ ἔβλαψε θεὰ πόδας, ἣ τὸ πάρος περ
μήτηρ ὣς Ὀδυσῆϊ παρίσταται ἠδʼ ἐπαρήγει.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν.
Ἀντίλοχος δʼ ἄρα δὴ λοισθήϊον ἔκφερʼ ἄεθλον
μειδιόων, καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
εἰδόσιν ὔμμʼ ἐρέω πᾶσιν φίλοι, ὡς ἔτι καὶ νῦν
ἀθάνατοι τιμῶσι παλαιοτέρους ἀνθρώπους.
Αἴας μὲν γὰρ ἐμεῖʼ ὀλίγον προγενέστερός ἐστιν,
οὗτος δὲ προτέρης γενεῆς προτέρων τʼ ἀνθρώπων·
ὠμογέροντα δέ μίν φασʼ ἔμμεναι· ἀργαλέον δὲ
ποσσὶν ἐριδήσασθαι Ἀχαιοῖς, εἰ μὴ Ἀχιλλεῖ.
ὣς φάτο, κύδηνεν δὲ ποδώκεα Πηλεΐωνα.
τὸν δʼ Ἀχιλεὺς μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
Ἀντίλοχʼ οὐ μέν τοι μέλεος εἰρήσεται αἶνος,
ἀλλά τοι ἡμιτάλαντον ἐγὼ χρυσοῦ ἐπιθήσω.
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει, ὃ δʼ ἐδέξατο χαίρων.
αὐτὰρ Πηλεΐδης κατὰ μὲν δολιχόσκιον ἔγχος
θῆκʼ ἐς ἀγῶνα φέρων, κατὰ δʼ ἀσπίδα καὶ τρυφάλειαν
τεύχεα Σαρπήδοντος, ἅ μιν Πάτροκλος ἀπηύρα.
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
ἄνδρε δύω περὶ τῶνδε κελεύομεν, ὥ περ ἀρίστω,
τεύχεα ἑσσαμένω ταμεσίχροα χαλκὸν ἑλόντε
ἀλλήλων προπάροιθεν ὁμίλου πειρηθῆναι.
ὁππότερός κε φθῇσιν ὀρεξάμενος χρόα καλόν,
ψαύσῃ δʼ ἐνδίνων διά τʼ ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα,
τῷ μὲν ἐγὼ δώσω τόδε φάσγανον ἀργυρόηλον
καλὸν Θρηΐκιον, τὸ μὲν Ἀστεροπαῖον ἀπηύρων·
τεύχεα δʼ ἀμφότεροι ξυνήϊα ταῦτα φερέσθων·
καί σφιν δαῖτʼ ἀγαθὴν παραθήσομεν ἐν κλισίῃσιν.
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
ἂν δʼ ἄρα Τυδεΐδης ὦρτο, κρατερὸς Διομήδης.
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν ἑκάτερθεν ὁμίλου θωρήχθησαν,
ἐς μέσον ἀμφοτέρω συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι
δεινὸν δερκομένω· θάμβος δʼ ἔχε πάντας Ἀχαιούς.
ἀλλʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
τρὶς μὲν ἐπήϊξαν, τρὶς δὲ σχεδὸν ὁρμήθησαν.
ἔνθʼ Αἴας μὲν ἔπειτα κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην
νύξʼ, οὐδὲ χρόʼ ἵκανεν· ἔρυτο γὰρ ἔνδοθι θώρηξ·
Τυδεΐδης δʼ ἄρʼ ἔπειτα ὑπὲρ σάκεος μεγάλοιο
αἰὲν ἐπʼ αὐχένι κῦρε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκῇ.
καὶ τότε δή ῥʼ Αἴαντι περιδείσαντες Ἀχαιοὶ
παυσαμένους ἐκέλευσαν ἀέθλια ἶσʼ ἀνελέσθαι.
αὐτὰρ Τυδεΐδῃ δῶκεν μέγα φάσγανον ἥρως
σὺν κολεῷ τε φέρων καὶ ἐϋτμήτῳ τελαμῶνι.
αὐτὰρ Πηλεΐδης θῆκεν σόλον αὐτοχόωνον
ὃν πρὶν μὲν ῥίπτασκε μέγα σθένος Ἠετίωνος·
ἀλλʼ ἤτοι τὸν ἔπεφνε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
τὸν δʼ ἄγετʼ ἐν νήεσσι σὺν ἄλλοισι κτεάτεσσι.
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
ὄρνυσθʼ οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθε.
εἴ οἱ καὶ μάλα πολλὸν ἀπόπροθι πίονες ἀγροί,
ἕξει μιν καὶ πέντε περιπλομένους ἐνιαυτοὺς
χρεώμενος· οὐ μὲν γάρ οἱ ἀτεμβόμενός γε σιδήρου
ποιμὴν οὐδʼ ἀροτὴρ εἶσʼ ἐς πόλιν, ἀλλὰ παρέξει.
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα μενεπτόλεμος Πολυποίτης,
ἂν δὲ Λεοντῆος κρατερὸν μένος ἀντιθέοιο,
ἂν δʼ Αἴας Τελαμωνιάδης καὶ δῖος Ἐπειός.
ἑξείης δʼ ἵσταντο, σόλον δʼ ἕλε δῖος Ἐπειός,
ἧκε δὲ δινήσας· γέλασαν δʼ ἐπὶ πάντες Ἀχαιοί.
δεύτερος αὖτʼ ἀφέηκε Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος·
τὸ τρίτον αὖτʼ ἔρριψε μέγας Τελαμώνιος Αἴας
χειρὸς ἄπο στιβαρῆς, καὶ ὑπέρβαλε σήματα πάντων.
ἀλλʼ ὅτε δὴ σόλον εἷλε μενεπτόλεμος Πολυποίτης,
ὅσσόν τίς τʼ ἔρριψε καλαύροπα βουκόλος ἀνήρ,
ἣ δέ θʼ ἑλισσομένη πέτεται διὰ βοῦς ἀγελαίας,
τόσσον παντὸς ἀγῶνος ὑπέρβαλε· τοὶ δὲ βόησαν.
ἀνστάντες δʼ ἕταροι Πολυποίταο κρατεροῖο
νῆας ἔπι γλαφυρὰς ἔφερον βασιλῆος ἄεθλον.
αὐτὰρ ὃ τοξευτῇσι τίθει ἰόεντα σίδηρον,
κὰδ δʼ ἐτίθει δέκα μὲν πελέκεας, δέκα δʼ ἡμιπέλεκκα,
ἱστὸν δʼ ἔστησεν νηὸς κυανοπρῴροιο
τηλοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ἐκ δὲ τρήρωνα πέλειαν
λεπτῇ μηρίνθῳ δῆσεν ποδός, ἧς ἄρʼ ἀνώγει
τοξεύειν· ὃς μέν κε βάλῃ τρήρωνα πέλειαν,
πάντας ἀειράμενος πελέκεας οἶκον δὲ φερέσθω·
ὃς δέ κε μηρίνθοιο τύχῃ ὄρνιθος ἁμαρτών,
ἥσσων γὰρ δὴ κεῖνος, ὃ δʼ οἴσεται ἡμιπέλεκκα.
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα βίη Τεύκροιο ἄνακτος,
ἂν δʼ ἄρα Μηριόνης θεράπων ἐῢς Ἰδομενῆος.
κλήρους δʼ ἐν κυνέῃ χαλκήρεϊ πάλλον ἑλόντες,
Τεῦκρος δὲ πρῶτος κλήρῳ λάχεν· αὐτίκα δʼ ἰὸν
ἧκεν ἐπικρατέως, οὐδʼ ἠπείλησεν ἄνακτι
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην.
ὄρνιθος μὲν ἅμαρτε· μέγηρε γάρ οἱ τό γʼ Ἀπόλλων·
αὐτὰρ ὃ μήρινθον βάλε πὰρ πόδα, τῇ δέδετʼ ὄρνις·
ἀντικρὺ δʼ ἀπὸ μήρινθον τάμε πικρὸς ὀϊστός.
ἣ μὲν ἔπειτʼ ἤϊξε πρὸς οὐρανόν, ἣ δὲ παρείθη
μήρινθος ποτὶ γαῖαν· ἀτὰρ κελάδησαν Ἀχαιοί.
σπερχόμενος δʼ ἄρα Μηριόνης ἐξείρυσε χειρὸς
τόξον· ἀτὰρ δὴ ὀϊστὸν ἔχεν πάλαι, ὡς ἴθυνεν.
αὐτίκα δʼ ἠπείλησεν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην.
ὕψι δʼ ὑπὸ νεφέων εἶδε τρήρωνα πέλειαν·
τῇ ῥʼ ὅ γε δινεύουσαν ὑπὸ πτέρυγος βάλε μέσσην,
ἀντικρὺ δὲ διῆλθε βέλος· τὸ μὲν ἂψ ἐπὶ γαίῃ
πρόσθεν Μηριόναο πάγη ποδός· αὐτὰρ ἣ ὄρνις
ἱστῷ ἐφεζομένη νηὸς κυανοπρῴροιο
αὐχένʼ ἀπεκρέμασεν, σὺν δὲ πτερὰ πυκνὰ λίασθεν.
ὠκὺς δʼ ἐκ μελέων θυμὸς πτάτο, τῆλε δʼ ἀπʼ αὐτοῦ
κάππεσε· λαοὶ δʼ αὖ θηεῦντό τε θάμβησάν τε.
ἂν δʼ ἄρα Μηριόνης πελέκεας δέκα πάντας ἄειρε,
Τεῦκρος δʼ ἡμιπέλεκκα φέρεν κοίλας ἐπὶ νῆας.
αὐτὰρ Πηλεΐδης κατὰ μὲν δολιχόσκιον ἔγχος,
κὰδ δὲ λέβητʼ ἄπυρον βοὸς ἄξιον ἀνθεμόεντα
θῆκʼ ἐς ἀγῶνα φέρων· καί ῥʼ ἥμονες ἄνδρες ἀνέσταν·
ἂν μὲν ἄρʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων,
ἂν δʼ ἄρα Μηριόνης, θεράπων ἐῢς Ἰδομενῆος.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
Ἀτρεΐδη· ἴδμεν γὰρ ὅσον προβέβηκας ἁπάντων
ἠδʼ ὅσσον δυνάμει τε καὶ ἥμασιν ἔπλευ ἄριστος·
ἀλλὰ σὺ μὲν τόδʼ ἄεθλον ἔχων κοίλας ἐπὶ νῆας
ἔρχευ, ἀτὰρ δόρυ Μηριόνῃ ἥρωϊ πόρωμεν,
εἰ σύ γε σῷ θυμῷ ἐθέλοις· κέλομαι γὰρ ἔγωγε.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
δῶκε δὲ Μηριόνῃ δόρυ χάλκεον· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
Ταλθυβίῳ κήρυκι δίδου περικαλλὲς ἄεθλον.

### Book 24

λῦτο δʼ ἀγών, λαοὶ δὲ θοὰς ἐπὶ νῆας ἕκαστοι
ἐσκίδναντʼ ἰέναι. τοὶ μὲν δόρποιο μέδοντο
ὕπνου τε γλυκεροῦ ταρπήμεναι· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
κλαῖε φίλου ἑτάρου μεμνημένος, οὐδέ μιν ὕπνος
ᾕρει πανδαμάτωρ, ἀλλʼ ἐστρέφετʼ ἔνθα καὶ ἔνθα
Πατρόκλου ποθέων ἀνδροτῆτά τε καὶ μένος ἠΰ,
ἠδʼ ὁπόσα τολύπευσε σὺν αὐτῷ καὶ πάθεν ἄλγεα
ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων·
τῶν μιμνησκόμενος θαλερὸν κατὰ δάκρυον εἶβεν,
ἄλλοτʼ ἐπὶ πλευρὰς κατακείμενος, ἄλλοτε δʼ αὖτε
ὕπτιος, ἄλλοτε δὲ πρηνής· τοτὲ δʼ ὀρθὸς ἀναστὰς
δινεύεσκʼ ἀλύων παρὰ θῖνʼ ἁλός· οὐδέ μιν ἠὼς
φαινομένη λήθεσκεν ὑπεὶρ ἅλα τʼ ἠϊόνας τε.
ἀλλʼ ὅ γʼ ἐπεὶ ζεύξειεν ὑφʼ ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
Ἕκτορα δʼ ἕλκεσθαι δησάσκετο δίφρου ὄπισθεν,
τρὶς δʼ ἐρύσας περὶ σῆμα Μενοιτιάδαο θανόντος
αὖτις ἐνὶ κλισίῃ παυέσκετο, τὸν δέ τʼ ἔασκεν
ἐν κόνι ἐκτανύσας προπρηνέα· τοῖο δʼ Ἀπόλλων
πᾶσαν ἀεικείην ἄπεχε χροῒ φῶτʼ ἐλεαίρων
καὶ τεθνηότα περ· περὶ δʼ αἰγίδι πάντα κάλυπτε
χρυσείῃ, ἵνα μή μιν ἀποδρύφοι ἑλκυστάζων.
ὣς ὃ μὲν Ἕκτορα δῖον ἀείκιζεν μενεαίνων·
τὸν δʼ ἐλεαίρεσκον μάκαρες θεοὶ εἰσορόωντες,
κλέψαι δʼ ὀτρύνεσκον ἐΰσκοπον ἀργεϊφόντην.
ἔνθʼ ἄλλοις μὲν πᾶσιν ἑήνδανεν, οὐδέ ποθʼ Ἥρῃ
οὐδὲ Ποσειδάωνʼ οὐδὲ γλαυκώπιδι κούρῃ,
ἀλλʼ ἔχον ὥς σφιν πρῶτον ἀπήχθετο Ἴλιος ἱρὴ
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς Ἀλεξάνδρου ἕνεκʼ ἄτης,
ὃς νείκεσσε θεὰς ὅτε οἱ μέσσαυλον ἵκοντο,
τὴν δʼ ᾔνησʼ ἥ οἱ πόρε μαχλοσύνην ἀλεγεινήν.
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐκ τοῖο δυωδεκάτη γένετʼ ἠώς,
καὶ τότʼ ἄρʼ ἀθανάτοισι μετηύδα Φοῖβος Ἀπόλλων·
σχέτλιοί ἐστε θεοί, δηλήμονες· οὔ νύ ποθʼ ὑμῖν
Ἕκτωρ μηρίʼ ἔκηε βοῶν αἰγῶν τε τελείων;
τὸν νῦν οὐκ ἔτλητε νέκυν περ ἐόντα σαῶσαι
ᾗ τʼ ἀλόχῳ ἰδέειν καὶ μητέρι καὶ τέκεϊ ᾧ
καὶ πατέρι Πριάμῳ λαοῖσί τε, τοί κέ μιν ὦκα
ἐν πυρὶ κήαιεν καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερίσαιεν.
ἀλλʼ ὀλοῷ Ἀχιλῆϊ θεοὶ βούλεσθʼ ἐπαρήγειν,
ᾧ οὔτʼ ἂρ φρένες εἰσὶν ἐναίσιμοι οὔτε νόημα
γναμπτὸν ἐνὶ στήθεσσι, λέων δʼ ὣς ἄγρια οἶδεν,
ὅς τʼ ἐπεὶ ἂρ μεγάλῃ τε βίῃ καὶ ἀγήνορι θυμῷ
εἴξας εἶσʼ ἐπὶ μῆλα βροτῶν ἵνα δαῖτα λάβῃσιν·
ὣς Ἀχιλεὺς ἔλεον μὲν ἀπώλεσεν, οὐδέ οἱ αἰδὼς
γίγνεται, ἥ τʼ ἄνδρας μέγα σίνεται ἠδʼ ὀνίνησι.
μέλλει μέν πού τις καὶ φίλτερον ἄλλον ὀλέσσαι
ἠὲ κασίγνητον ὁμογάστριον ἠὲ καὶ υἱόν·
ἀλλʼ ἤτοι κλαύσας καὶ ὀδυράμενος μεθέηκε·
τλητὸν γὰρ Μοῖραι θυμὸν θέσαν ἀνθρώποισιν.
αὐτὰρ ὅ γʼ Ἕκτορα δῖον, ἐπεὶ φίλον ἦτορ ἀπηύρα,
ἵππων ἐξάπτων περὶ σῆμʼ ἑτάροιο φίλοιο
ἕλκει· οὐ μήν οἱ τό γε κάλλιον οὐδέ τʼ ἄμεινον.
μὴ ἀγαθῷ περ ἐόντι νεμεσσηθέωμέν οἱ ἡμεῖς·
κωφὴν γὰρ δὴ γαῖαν ἀεικίζει μενεαίνων.
τὸν δὲ χολωσαμένη προσέφη λευκώλενος Ἥρη·
εἴη κεν καὶ τοῦτο τεὸν ἔπος ἀργυρότοξε
εἰ δὴ ὁμὴν Ἀχιλῆϊ καὶ Ἕκτορι θήσετε τιμήν.
Ἕκτωρ μὲν θνητός τε γυναῖκά τε θήσατο μαζόν·
αὐτὰρ Ἀχιλλεύς ἐστι θεᾶς γόνος, ἣν ἐγὼ αὐτὴ
θρέψά τε καὶ ἀτίτηλα καὶ ἀνδρὶ πόρον παράκοιτιν
Πηλέϊ, ὃς περὶ κῆρι φίλος γένετʼ ἀθανάτοισι.
πάντες δʼ ἀντιάασθε θεοὶ γάμου· ἐν δὲ σὺ τοῖσι
δαίνυʼ ἔχων φόρμιγγα κακῶν ἕταρʼ, αἰὲν ἄπιστε.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
Ἥρη μὴ δὴ πάμπαν ἀποσκύδμαινε θεοῖσιν·
οὐ μὲν γὰρ τιμή γε μίʼ ἔσσεται· ἀλλὰ καὶ Ἕκτωρ
φίλτατος ἔσκε θεοῖσι βροτῶν οἳ ἐν Ἰλίῳ εἰσίν·
ὣς γὰρ ἔμοιγʼ, ἐπεὶ οὔ τι φίλων ἡμάρτανε δώρων.
οὐ γάρ μοί ποτε βωμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης
λοιβῆς τε κνίσης τε· τὸ γὰρ λάχομεν γέρας ἡμεῖς.
ἀλλʼ ἤτοι κλέψαι μὲν ἐάσομεν, οὐδέ πῃ ἔστι,
λάθρῃ Ἀχιλλῆος θρασὺν Ἕκτορα· ἦ γάρ οἱ αἰεὶ
μήτηρ παρμέμβλωκεν ὁμῶς νύκτάς τε καὶ ἦμαρ.
ἀλλʼ εἴ τις καλέσειε θεῶν Θέτιν ἆσσον ἐμεῖο,
ὄφρά τί οἱ εἴπω πυκινὸν ἔπος, ὥς κεν Ἀχιλλεὺς
δώρων ἐκ Πριάμοιο λάχῃ ἀπό θʼ Ἕκτορα λύσῃ.
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δὲ Ἶρις ἀελλόπος ἀγγελέουσα,
μεσσηγὺς δὲ Σάμου τε καὶ Ἴμβρου παιπαλοέσσης
ἔνθορε μείλανι πόντῳ· ἐπεστονάχησε δὲ λίμνη.
ἣ δὲ μολυβδαίνῃ ἰκέλη ἐς βυσσὸν ὄρουσεν,
ἥ τε κατʼ ἀγραύλοιο βοὸς κέρας ἐμβεβαυῖα
ἔρχεται ὠμηστῇσιν ἐπʼ ἰχθύσι κῆρα φέρουσα.
εὗρε δʼ ἐνὶ σπῆϊ γλαφυρῷ Θέτιν, ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄλλαι
εἵαθʼ ὁμηγερέες ἅλιαι θεαί· ἣ δʼ ἐνὶ μέσσῃς
κλαῖε μόρον οὗ παιδὸς ἀμύμονος, ὅς οἱ ἔμελλε
φθίσεσθʼ ἐν Τροίῃ ἐριβώλακι τηλόθι πάτρης.
ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις·
ὄρσο Θέτι· καλέει Ζεὺς ἄφθιτα μήδεα εἰδώς.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα·
τίπτέ με κεῖνος ἄνωγε μέγας θεός; αἰδέομαι δὲ
μίσγεσθʼ ἀθανάτοισιν, ἔχω δʼ ἄχεʼ ἄκριτα θυμῷ.
εἶμι μέν, οὐδʼ ἅλιον ἔπος ἔσσεται ὅττί κεν εἴπῃ.
ὣς ἄρα φωνήσασα κάλυμμʼ ἕλε δῖα θεάων
κυάνεον, τοῦ δʼ οὔ τι μελάντερον ἔπλετο ἔσθος.
βῆ δʼ ἰέναι, πρόσθεν δὲ ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
ἡγεῖτʼ· ἀμφὶ δʼ ἄρα σφι λιάζετο κῦμα θαλάσσης.
ἀκτὴν δʼ ἐξαναβᾶσαι ἐς οὐρανὸν ἀϊχθήτην,
εὗρον δʼ εὐρύοπα Κρονίδην, περὶ δʼ ἄλλοι ἅπαντες
εἵαθʼ ὁμηγερέες μάκαρες θεοὶ αἰὲν ἐόντες.
ἣ δʼ ἄρα πὰρ Διὶ πατρὶ καθέζετο, εἶξε δʼ Ἀθήνη.
Ἥρη δὲ χρύσεον καλὸν δέπας ἐν χερὶ θῆκε
καί ῥʼ εὔφρηνʼ ἐπέεσσι· Θέτις δʼ ὤρεξε πιοῦσα.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·
ἤλυθες Οὔλυμπον δὲ θεὰ Θέτι κηδομένη περ,
πένθος ἄλαστον ἔχουσα μετὰ φρεσίν· οἶδα καὶ αὐτός·
ἀλλὰ καὶ ὧς ἐρέω τοῦ σʼ εἵνεκα δεῦρο κάλεσσα.
ἐννῆμαρ δὴ νεῖκος ἐν ἀθανάτοισιν ὄρωρεν
Ἕκτορος ἀμφὶ νέκυι καὶ Ἀχιλλῆϊ πτολιπόρθῳ·
κλέψαι δʼ ὀτρύνουσιν ἐΰσκοπον ἀργεϊφόντην·
αὐτὰρ ἐγὼ τόδε κῦδος Ἀχιλλῆϊ προτιάπτω
αἰδῶ καὶ φιλότητα τεὴν μετόπισθε φυλάσσων.
αἶψα μάλʼ ἐς στρατὸν ἐλθὲ καὶ υἱέϊ σῷ ἐπίτειλον·
σκύζεσθαί οἱ εἰπὲ θεούς, ἐμὲ δʼ ἔξοχα πάντων
ἀθανάτων κεχολῶσθαι, ὅτι φρεσὶ μαινομένῃσιν
Ἕκτορʼ ἔχει παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν οὐδʼ ἀπέλυσεν,
αἴ κέν πως ἐμέ τε δείσῃ ἀπό θʼ Ἕκτορα λύσῃ.
αὐτὰρ ἐγὼ Πριάμῳ μεγαλήτορι Ἶριν ἐφήσω
λύσασθαι φίλον υἱὸν ἰόντʼ ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
δῶρα δʼ Ἀχιλλῆϊ φερέμεν, τά κε θυμὸν ἰήνῃ.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα,
βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα,
ἷξεν δʼ ἐς κλισίην οὗ υἱέος· ἔνθʼ ἄρα τόν γε
εὗρʼ ἁδινὰ στενάχοντα· φίλοι δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἑταῖροι
ἐσσυμένως ἐπένοντο καὶ ἐντύνοντο ἄριστον·
τοῖσι δʼ ὄϊς λάσιος μέγας ἐν κλισίῃ ἱέρευτο.
ἣ δὲ μάλʼ ἄγχʼ αὐτοῖο καθέζετο πότνια μήτηρ,
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τέκνον ἐμὸν τέο μέχρις ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων
σὴν ἔδεαι κραδίην μεμνημένος οὔτέ τι σίτου
οὔτʼ εὐνῆς; ἀγαθὸν δὲ γυναικί περ ἐν φιλότητι
μίσγεσθʼ· οὐ γάρ μοι δηρὸν βέῃ, ἀλλά τοι ἤδη
ἄγχι παρέστηκεν θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
ἀλλʼ ἐμέθεν ξύνες ὦκα, Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι·
σκύζεσθαι σοί φησι θεούς, ἑὲ δʼ ἔξοχα πάντων
ἀθανάτων κεχολῶσθαι, ὅτι φρεσὶ μαινομένῃσιν
Ἕκτορʼ ἔχεις παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν οὐδʼ ἀπέλυσας.
ἀλλʼ ἄγε δὴ λῦσον, νεκροῖο δὲ δέξαι ἄποινα.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
τῇδʼ εἴη· ὃς ἄποινα φέροι καὶ νεκρὸν ἄγοιτο,
εἰ δὴ πρόφρονι θυμῷ Ὀλύμπιος αὐτὸς ἀνώγει.
ὣς οἵ γʼ ἐν νηῶν ἀγύρει μήτηρ τε καὶ υἱὸς
πολλὰ πρὸς ἀλλήλους ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευον.
Ἶριν δʼ ὄτρυνε Κρονίδης εἰς Ἴλιον ἱρήν·
βάσκʼ ἴθι Ἶρι ταχεῖα λιποῦσʼ ἕδος Οὐλύμποιο
ἄγγειλον Πριάμῳ μεγαλήτορι Ἴλιον εἴσω
λύσασθαι φίλον υἱὸν ἰόντʼ ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
δῶρα δʼ Ἀχιλλῆϊ φερέμεν τά κε θυμὸν ἰήνῃ
οἶον, μὴ δέ τις ἄλλος ἅμα Τρώων ἴτω ἀνήρ.
κῆρύξ τίς οἱ ἕποιτο γεραίτερος, ὅς κʼ ἰθύνοι
ἡμιόνους καὶ ἄμαξαν ἐΰτροχον, ἠδὲ καὶ αὖτις
νεκρὸν ἄγοι προτὶ ἄστυ, τὸν ἔκτανε δῖος Ἀχιλλεύς.
μὴ δέ τί οἱ θάνατος μελέτω φρεσὶ μὴ δέ τι τάρβος·
τοῖον γάρ οἱ πομπὸν ὀπάσσομεν ἀργεϊφόντην,
ὃς ἄξει εἷός κεν ἄγων Ἀχιλῆϊ πελάσσῃ.
αὐτὰρ ἐπὴν ἀγάγῃσιν ἔσω κλισίην Ἀχιλῆος,
οὔτʼ αὐτὸς κτενέει ἀπό τʼ ἄλλους πάντας ἐρύξει·
οὔτε γάρ ἐστʼ ἄφρων οὔτʼ ἄσκοπος οὔτʼ ἀλιτήμων,
ἀλλὰ μάλʼ ἐνδυκέως ἱκέτεω πεφιδήσεται ἀνδρός.
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δὲ Ἶρις ἀελλόπος ἀγγελέουσα.
ἷξεν δʼ ἐς Πριάμοιο, κίχεν δʼ ἐνοπήν τε γόον τε.
παῖδες μὲν πατέρʼ ἀμφὶ καθήμενοι ἔνδοθεν αὐλῆς
δάκρυσιν εἵματʼ ἔφυρον, ὃ δʼ ἐν μέσσοισι γεραιὸς
ἐντυπὰς ἐν χλαίνῃ κεκαλυμμένος· ἀμφὶ δὲ πολλὴ
κόπρος ἔην κεφαλῇ τε καὶ αὐχένι τοῖο γέροντος
τήν ῥα κυλινδόμενος καταμήσατο χερσὶν ἑῇσι.
θυγατέρες δʼ ἀνὰ δώματʼ ἰδὲ νυοὶ ὠδύροντο
τῶν μιμνησκόμεναι οἳ δὴ πολέες τε καὶ ἐσθλοὶ
χερσὶν ὑπʼ Ἀργείων κέατο ψυχὰς ὀλέσαντες.
στῆ δὲ παρὰ Πρίαμον Διὸς ἄγγελος, ἠδὲ προσηύδα
τυτθὸν φθεγξαμένη· τὸν δὲ τρόμος ἔλλαβε γυῖα·
θάρσει Δαρδανίδη Πρίαμε φρεσί, μὴ δέ τι τάρβει·
οὐ μὲν γάρ τοι ἐγὼ κακὸν ὀσσομένη τόδʼ ἱκάνω
ἀλλʼ ἀγαθὰ φρονέουσα· Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι,
ὅς σευ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδʼ ἐλεαίρει.
λύσασθαί σʼ ἐκέλευσεν Ὀλύμπιος Ἕκτορα δῖον,
δῶρα δʼ Ἀχιλλῆϊ φερέμεν τά κε θυμὸν ἰήνῃ
οἶον, μὴ δέ τις ἄλλος ἅμα Τρώων ἴτω ἀνήρ.
κῆρύξ τίς τοι ἕποιτο γεραίτερος, ὅς κʼ ἰθύνοι
ἡμιόνους καὶ ἄμαξαν ἐΰτροχον, ἠδὲ καὶ αὖτις
νεκρὸν ἄγοι προτὶ ἄστυ, τὸν ἔκτανε δῖος Ἀχιλλεύς.
μὴ δέ τί τοι θάνατος μελέτω φρεσὶ μηδέ τι τάρβος·
τοῖος γάρ τοι πομπὸς ἅμʼ ἕψεται ἀργεϊφόντης,
ὅς σʼ ἄξει εἷός κεν ἄγων Ἀχιλῆϊ πελάσσῃ.
αὐτὰρ ἐπὴν ἀγάγῃσιν ἔσω κλισίην Ἀχιλῆος,
οὔτʼ αὐτὸς κτενέει ἀπό τʼ ἄλλους πάντας ἐρύξει·
οὔτε γάρ ἔστʼ ἄφρων οὔτʼ ἄσκοπος οὔτʼ ἀλιτήμων,
ἀλλὰ μάλʼ ἐνδυκέως ἱκέτεω πεφιδήσεται ἀνδρός.
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
αὐτὰρ ὅ γʼ υἷας ἄμαξαν ἐΰτροχον ἡμιονείην
ὁπλίσαι ἠνώγει, πείρινθα δὲ δῆσαι ἐπʼ αὐτῆς.
αὐτὸς δʼ ἐς θάλαμον κατεβήσετο κηώεντα
κέδρινον ὑψόροφον, ὃς γλήνεα πολλὰ κεχάνδει·
ἐς δʼ ἄλοχον Ἑκάβην ἐκαλέσσατο φώνησέν τε·
δαιμονίη Διόθεν μοι Ὀλύμπιος ἄγγελος ἦλθε
λύσασθαι φίλον υἱὸν ἰόντʼ ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
δῶρα δʼ Ἀχιλλῆϊ φερέμεν τά κε θυμὸν ἰήνῃ.
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ τί τοι φρεσὶν εἴδεται εἶναι;
αἰνῶς γάρ μʼ αὐτόν γε μένος καὶ θυμὸς ἄνωγε
κεῖσʼ ἰέναι ἐπὶ νῆας ἔσω στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν.
ὣς φάτο, κώκυσεν δὲ γυνὴ καὶ ἀμείβετο μύθῳ·
ὤ μοι πῇ δή τοι φρένες οἴχονθʼ, ᾗς τὸ πάρος περ
ἔκλεʼ ἐπʼ ἀνθρώπους ξείνους ἠδʼ οἷσιν ἀνάσσεις;
πῶς ἐθέλεις ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἐλθέμεν οἶος
ἀνδρὸς ἐς ὀφθαλμοὺς ὅς τοι πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
υἱέας ἐξενάριξε· σιδήρειόν νύ τοι ἦτορ.
εἰ γάρ σʼ αἱρήσει καὶ ἐσόψεται ὀφθαλμοῖσιν
ὠμηστὴς καὶ ἄπιστος ἀνὴρ ὅ γε οὔ σʼ ἐλεήσει,
οὐδέ τί σʼ αἰδέσεται. νῦν δὲ κλαίωμεν ἄνευθεν
ἥμενοι ἐν μεγάρῳ· τῷ δʼ ὥς ποθι Μοῖρα κραταιὴ
γιγνομένῳ ἐπένησε λίνῳ, ὅτε μιν τέκον αὐτή,
ἀργίποδας κύνας ἆσαι ἑῶν ἀπάνευθε τοκήων
ἀνδρὶ πάρα κρατερῷ, τοῦ ἐγὼ μέσον ἧπαρ ἔχοιμι
ἐσθέμεναι προσφῦσα· τότʼ ἄντιτα ἔργα γένοιτο
παιδὸς ἐμοῦ, ἐπεὶ οὔ ἑ κακιζόμενόν γε κατέκτα,
ἀλλὰ πρὸ Τρώων καὶ Τρωϊάδων βαθυκόλπων
ἑσταότʼ οὔτε φόβου μεμνημένον οὔτʼ ἀλεωρῆς.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε γέρων Πρίαμος θεοειδής·
μή μʼ ἐθέλοντʼ ἰέναι κατερύκανε, μὴ δέ μοι αὐτὴ
ὄρνις ἐνὶ μεγάροισι κακὸς πέλευ· οὐδέ με πείσεις.
εἰ μὲν γάρ τίς μʼ ἄλλος ἐπιχθονίων ἐκέλευεν,
ἢ οἳ μάντιές εἰσι θυοσκόοι ἢ ἱερῆες,
ψεῦδός κεν φαῖμεν καὶ νοσφιζοίμεθα μᾶλλον·
νῦν δʼ, αὐτὸς γὰρ ἄκουσα θεοῦ καὶ ἐσέδρακον ἄντην,
εἶμι καὶ οὐχ ἅλιον ἔπος ἔσσεται. εἰ δέ μοι αἶσα
τεθνάμεναι παρὰ νηυσὶν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
βούλομαι· αὐτίκα γάρ με κατακτείνειεν Ἀχιλλεὺς
ἀγκὰς ἑλόντʼ ἐμὸν υἱόν, ἐπὴν γόου ἐξ ἔρον εἵην.
ἦ καὶ φωριαμῶν ἐπιθήματα κάλʼ ἀνέῳγεν·
ἔνθεν δώδεκα μὲν περικαλλέας ἔξελε πέπλους,
δώδεκα δʼ ἁπλοΐδας χλαίνας, τόσσους δὲ τάπητας,
τόσσα δὲ φάρεα λευκά, τόσους δʼ ἐπὶ τοῖσι χιτῶνας.
χρυσοῦ δὲ στήσας ἔφερεν δέκα πάντα τάλαντα,
ἐκ δὲ δύʼ αἴθωνας τρίποδας, πίσυρας δὲ λέβητας,
ἐκ δὲ δέπας περικαλλές, ὅ οἱ Θρῇκες πόρον ἄνδρες
ἐξεσίην ἐλθόντι μέγα κτέρας· οὐδέ νυ τοῦ περ
φείσατʼ ἐνὶ μεγάροις ὃ γέρων, περὶ δʼ ἤθελε θυμῷ
λύσασθαι φίλον υἱόν. ὃ δὲ Τρῶας μὲν ἅπαντας
αἰθούσης ἀπέεργεν ἔπεσσʼ αἰσχροῖσιν ἐνίσσων·
ἔρρετε λωβητῆρες ἐλεγχέες· οὔ νυ καὶ ὑμῖν
οἴκοι ἔνεστι γόος, ὅτι μʼ ἤλθετε κηδήσοντες;
ἦ ὀνόσασθʼ ὅτι μοι Κρονίδης Ζεὺς ἄλγεʼ ἔδωκε
παῖδʼ ὀλέσαι τὸν ἄριστον; ἀτὰρ γνώσεσθε καὶ ὔμμες·
ῥηΐτεροι γὰρ μᾶλλον Ἀχαιοῖσιν δὴ ἔσεσθε
κείνου τεθνηῶτος ἐναιρέμεν. αὐτὰρ ἔγωγε
πρὶν ἀλαπαζομένην τε πόλιν κεραϊζομένην τε
ὀφθαλμοῖσιν ἰδεῖν βαίην δόμον Ἄϊδος εἴσω.
ἦ καὶ σκηπανίῳ δίεπʼ ἀνέρας· οἳ δʼ ἴσαν ἔξω
σπερχομένοιο γέροντος· ὃ δʼ υἱάσιν οἷσιν ὁμόκλα
νεικείων Ἕλενόν τε Πάριν τʼ Ἀγάθωνά τε δῖον
Πάμμονά τʼ Ἀντίφονόν τε βοὴν ἀγαθόν τε Πολίτην
Δηΐφοβόν τε καὶ Ἱππόθοον καὶ δῖον Ἀγαυόν·
ἐννέα τοῖς ὃ γεραιὸς ὁμοκλήσας ἐκέλευε·
σπεύσατέ μοι κακὰ τέκνα κατηφόνες· αἴθʼ ἅμα πάντες
Ἕκτορος ὠφέλετʼ ἀντὶ θοῇς ἐπὶ νηυσὶ πεφάσθαι.
ὤ μοι ἐγὼ πανάποτμος, ἐπεὶ τέκον υἷας ἀρίστους
Τροίῃ ἐν εὐρείῃ, τῶν δʼ οὔ τινά φημι λελεῖφθαι,
Μήστορά τʼ ἀντίθεον καὶ Τρωΐλον ἱππιοχάρμην
Ἕκτορά θʼ, ὃς θεὸς ἔσκε μετʼ ἀνδράσιν, οὐδὲ ἐῴκει
ἀνδρός γε θνητοῦ πάϊς ἔμμεναι ἀλλὰ θεοῖο.
τοὺς μὲν ἀπώλεσʼ Ἄρης, τὰ δʼ ἐλέγχεα πάντα λέλειπται
ψεῦσταί τʼ ὀρχησταί τε χοροιτυπίῃσιν ἄριστοι
ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων ἐπιδήμιοι ἁρπακτῆρες.
οὐκ ἂν δή μοι ἄμαξαν ἐφοπλίσσαιτε τάχιστα,
ταῦτά τε πάντʼ ἐπιθεῖτε, ἵνα πρήσσωμεν ὁδοῖο;
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πατρὸς ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
ἐκ μὲν ἄμαξαν ἄειραν ἐΰτροχον ἡμιονείην
καλὴν πρωτοπαγέα, πείρινθα δὲ δῆσαν ἐπʼ αὐτῆς,
κὰδ δʼ ἀπὸ πασσαλόφι ζυγὸν ᾕρεον ἡμιόνειον
πύξινον ὀμφαλόεν εὖ οἰήκεσσιν ἀρηρός·
ἐκ δʼ ἔφερον ζυγόδεσμον ἅμα ζυγῷ ἐννεάπηχυ.
καὶ τὸ μὲν εὖ κατέθηκαν ἐϋξέστῳ ἐπὶ ῥυμῷ
πέζῃ ἔπι πρώτῃ, ἐπὶ δὲ κρίκον ἕστορι βάλλον,
τρὶς δʼ ἑκάτερθεν ἔδησαν ἐπʼ ὀμφαλόν, αὐτὰρ ἔπειτα
ἑξείης κατέδησαν, ὑπὸ γλωχῖνα δʼ ἔκαμψαν.
ἐκ θαλάμου δὲ φέροντες ἐϋξέστης ἐπʼ ἀπήνης
νήεον Ἑκτορέης κεφαλῆς ἀπερείσιʼ ἄποινα,
ζεῦξαν δʼ ἡμιόνους κρατερώνυχας ἐντεσιεργούς,
τούς ῥά ποτε Πριάμῳ Μυσοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα.
ἵππους δὲ Πριάμῳ ὕπαγον ζυγόν, οὓς ὃ γεραιὸς
αὐτὸς ἔχων ἀτίταλλεν ἐϋξέστῃ ἐπὶ φάτνῃ.
τὼ μὲν ζευγνύσθην ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι
κῆρυξ καὶ Πρίαμος πυκινὰ φρεσὶ μήδεʼ ἔχοντες·
ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθʼ Ἑκάβη τετιηότι θυμῷ
οἶνον ἔχουσʼ ἐν χειρὶ μελίφρονα δεξιτερῆφι
χρυσέῳ ἐν δέπαϊ, ὄφρα λείψαντε κιοίτην·
στῆ δʼ ἵππων προπάροιθεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
τῆ σπεῖσον Διὶ πατρί, καὶ εὔχεο οἴκαδʼ ἱκέσθαι
ἂψ ἐκ δυσμενέων ἀνδρῶν, ἐπεὶ ἂρ σέ γε θυμὸς
ὀτρύνει ἐπὶ νῆας ἐμεῖο μὲν οὐκ ἐθελούσης.
ἀλλʼ εὔχεο σύ γʼ ἔπειτα κελαινεφέϊ Κρονίωνι
Ἰδαίῳ, ὅς τε Τροίην κατὰ πᾶσαν ὁρᾶται,
αἴτει δʼ οἰωνὸν ταχὺν ἄγγελον, ὅς τέ οἱ αὐτῷ
φίλτατος οἰωνῶν, καί εὑ κράτος ἐστὶ μέγιστον,
δεξιόν, ὄφρά μιν αὐτὸς ἐν ὀφθαλμοῖσι νοήσας
τῷ πίσυνος ἐπὶ νῆας ἴῃς Δαναῶν ταχυπώλων.
εἰ δέ τοι οὐ δώσει ἑὸν ἄγγελον εὐρύοπα Ζεύς,
οὐκ ἂν ἔγωγέ σʼ ἔπειτα ἐποτρύνουσα κελοίμην
νῆας ἐπʼ Ἀργείων ἰέναι μάλα περ μεμαῶτα.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη Πρίαμος θεοειδής·
ὦ γύναι οὐ μέν τοι τόδʼ ἐφιεμένῃ ἀπιθήσω.
ἐσθλὸν γὰρ Διὶ χεῖρας ἀνασχέμεν αἴ κʼ ἐλεήσῃ.
ἦ ῥα καὶ ἀμφίπολον ταμίην ὄτρυνʼ ὃ γεραιὸς
χερσὶν ὕδωρ ἐπιχεῦαι ἀκήρατον· ἣ δὲ παρέστη
χέρνιβον ἀμφίπολος πρόχοόν θʼ ἅμα χερσὶν ἔχουσα.
νιψάμενος δὲ κύπελλον ἐδέξατο ἧς ἀλόχοιο·
εὔχετʼ ἔπειτα στὰς μέσῳ ἕρκεϊ, λεῖβε δὲ οἶνον
οὐρανὸν εἰσανιδών, καὶ φωνήσας ἔπος ηὔδα·
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε
δός μʼ ἐς Ἀχιλλῆος φίλον ἐλθεῖν ἠδʼ ἐλεεινόν,
πέμψον δʼ οἰωνὸν ταχὺν ἄγγελον, ὅς τε σοὶ αὐτῷ
φίλτατος οἰωνῶν, καί εὑ κράτος ἐστὶ μέγιστον,
δεξιόν, ὄφρά μιν αὐτὸς ἐν ὀφθαλμοῖσι νοήσας
τῷ πίσυνος ἐπὶ νῆας ἴω Δαναῶν ταχυπώλων.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεὺς
αὐτίκα δʼ αἰετὸν ἧκε τελειότατον πετεηνῶν
μόρφνον θηρητῆρʼ ὃν καὶ περκνὸν καλέουσιν.
ὅσση δʼ ὑψορόφοιο θύρη θαλάμοιο τέτυκται
ἀνέρος ἀφνειοῖο ἐῢ κληῗσʼ ἀραρυῖα,
τόσσʼ ἄρα τοῦ ἑκάτερθεν ἔσαν πτερά· εἴσατο δέ σφι
δεξιὸς ἀΐξας διὰ ἄστεος· οἳ δὲ ἰδόντες
γήθησαν, καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.
σπερχόμενος δʼ ὃ γεραιὸς ἑοῦ ἐπεβήσετο δίφρου,
ἐκ δʼ ἔλασε προθύροιο καὶ αἰθούσης ἐριδούπου.
πρόσθε μὲν ἡμίονοι ἕλκον τετράκυκλον ἀπήνην,
τὰς Ἰδαῖος ἔλαυνε δαΐφρων· αὐτὰρ ὄπισθεν
ἵπποι, τοὺς ὃ γέρων ἐφέπων μάστιγι κέλευε
καρπαλίμως κατὰ ἄστυ· φίλοι δʼ ἅμα πάντες ἕποντο
πόλλʼ ὀλοφυρόμενοι ὡς εἰ θάνατον δὲ κιόντα.
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν πόλιος κατέβαν, πεδίον δʼ ἀφίκοντο,
οἳ μὲν ἄρʼ ἄψορροι προτὶ Ἴλιον ἀπονέοντο
παῖδες καὶ γαμβροί, τὼ δʼ οὐ λάθον εὐρύοπα Ζῆν
ἐς πεδίον προφανέντε· ἰδὼν δʼ ἐλέησε γέροντα,
αἶψα δʼ ἄρʼ Ἑρμείαν υἱὸν φίλον ἀντίον ηὔδα·
Ἑρμεία, σοὶ γάρ τε μάλιστά γε φίλτατόν ἐστιν
ἀνδρὶ ἑταιρίσσαι, καί τʼ ἔκλυες ᾧ κʼ ἐθέλῃσθα,
βάσκʼ ἴθι καὶ Πρίαμον κοίλας ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
ὣς ἄγαγʼ, ὡς μήτʼ ἄρ τις ἴδῃ μήτʼ ἄρ τε νοήσῃ
τῶν ἄλλων Δαναῶν, πρὶν Πηλεΐωνα δʼ ἱκέσθαι.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε διάκτορος ἀργεϊφόντης.
αὐτίκʼ ἔπειθʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα
ἀμβρόσια χρύσεια, τά μιν φέρον ἠμὲν ἐφʼ ὑγρὴν
ἠδʼ ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν ἅμα πνοιῇς ἀνέμοιο·
εἵλετο δὲ ῥάβδον, τῇ τʼ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει
ὧν ἐθέλει, τοὺς δʼ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει·
τὴν μετὰ χερσὶν ἔχων πέτετο κρατὺς ἀργεϊφόντης.
αἶψα δʼ ἄρα Τροίην τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκανε,
βῆ δʼ ἰέναι κούρῳ αἰσυμνητῆρι ἐοικὼς
πρῶτον ὑπηνήτῃ, τοῦ περ χαριεστάτη ἥβη.
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν μέγα σῆμα παρὲξ Ἴλοιο ἔλασσαν,
στῆσαν ἄρʼ ἡμιόνους τε καὶ ἵππους ὄφρα πίοιεν
ἐν ποταμῷ· δὴ γὰρ καὶ ἐπὶ κνέφας ἤλυθε γαῖαν.
τὸν δʼ ἐξ ἀγχιμόλοιο ἰδὼν ἐφράσσατο κῆρυξ
Ἑρμείαν, ποτὶ δὲ Πρίαμον φάτο φώνησέν τε·
φράζεο Δαρδανίδη· φραδέος νόου ἔργα τέτυκται.
ἄνδρʼ ὁρόω, τάχα δʼ ἄμμε διαρραίσεσθαι ὀΐω.
ἀλλʼ ἄγε δὴ φεύγωμεν ἐφʼ ἵππων, ἤ μιν ἔπειτα
γούνων ἁψάμενοι λιτανεύσομεν αἴ κʼ ἐλεήσῃ.
ὣς φάτο, σὺν δὲ γέροντι νόος χύτο, δείδιε δʼ αἰνῶς,
ὀρθαὶ δὲ τρίχες ἔσταν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσι,
στῆ δὲ ταφών· αὐτὸς δʼ ἐριούνιος ἐγγύθεν ἐλθὼν
χεῖρα γέροντος ἑλὼν ἐξείρετο καὶ προσέειπε·
πῇ πάτερ ὧδʼ ἵππους τε καὶ ἡμιόνους ἰθύνεις
νύκτα διʼ ἀμβροσίην, ὅτε θʼ εὕδουσι βροτοὶ ἄλλοι;
οὐδὲ σύ γʼ ἔδεισας μένεα πνείοντας Ἀχαιούς,
οἵ τοι δυσμενέες καὶ ἀνάρσιοι ἐγγὺς ἔασι;
τῶν εἴ τίς σε ἴδοιτο θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν
τοσσάδʼ ὀνείατʼ ἄγοντα, τίς ἂν δή τοι νόος εἴη;
οὔτʼ αὐτὸς νέος ἐσσί, γέρων δέ τοι οὗτος ὀπηδεῖ,
ἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
ἀλλʼ ἐγὼ οὐδέν σε ῥέξω κακά, καὶ δέ κεν ἄλλον
σεῦ ἀπαλεξήσαιμι· φίλῳ δέ σε πατρὶ ἐΐσκω.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής·
οὕτω πῃ τάδε γʼ ἐστὶ φίλον τέκος ὡς ἀγορεύεις.
ἀλλʼ ἔτι τις καὶ ἐμεῖο θεῶν ὑπερέσχεθε χεῖρα,
ὅς μοι τοιόνδʼ ἧκεν ὁδοιπόρον ἀντιβολῆσαι
αἴσιον, οἷος δὴ σὺ δέμας καὶ εἶδος ἀγητός,
πέπνυσαί τε νόῳ, μακάρων δʼ ἔξεσσι τοκήων.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης·
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα γέρον κατὰ μοῖραν ἔειπες.
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
ἠέ πῃ ἐκπέμπεις κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ
ἄνδρας ἐς ἀλλοδαποὺς ἵνα περ τάδε τοι σόα μίμνῃ,
ἦ ἤδη πάντες καταλείπετε Ἴλιον ἱρὴν
δειδιότες· τοῖος γὰρ ἀνὴρ ὤριστος ὄλωλε
σὸς πάϊς· οὐ μὲν γάρ τι μάχης ἐπιδεύετʼ Ἀχαιῶν.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής·
τίς δὲ σύ ἐσσι φέριστε τέων δʼ ἔξεσσι τοκήων;
ὥς μοι καλὰ τὸν οἶτον ἀπότμου παιδὸς ἔνισπες.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης·
πειρᾷ ἐμεῖο γεραιὲ καὶ εἴρεαι Ἕκτορα δῖον.
τὸν μὲν ἐγὼ μάλα πολλὰ μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
ὀφθαλμοῖσιν ὄπωπα, καὶ εὖτʼ ἐπὶ νηυσὶν ἐλάσσας
Ἀργείους κτείνεσκε δαΐζων ὀξέϊ χαλκῷ·
ἡμεῖς δʼ ἑσταότες θαυμάζομεν· οὐ γὰρ Ἀχιλλεὺς
εἴα μάρνασθαι κεχολωμένος Ἀτρεΐωνι.
τοῦ γὰρ ἐγὼ θεράπων, μία δʼ ἤγαγε νηῦς εὐεργής·
Μυρμιδόνων δʼ ἔξειμι, πατὴρ δέ μοί ἐστι Πολύκτωρ.
ἀφνειὸς μὲν ὅ γʼ ἐστί, γέρων δὲ δὴ ὡς σύ περ ὧδε,
ἓξ δέ οἱ υἷες ἔασιν, ἐγὼ δέ οἱ ἕβδομός εἰμι·
τῶν μέτα παλλόμενος κλήρῳ λάχον ἐνθάδʼ ἕπεσθαι.
νῦν δʼ ἦλθον πεδίον δʼ ἀπὸ νηῶν· ἠῶθεν γὰρ
θήσονται περὶ ἄστυ μάχην ἑλίκωπες Ἀχαιοί.
ἀσχαλόωσι γὰρ οἵδε καθήμενοι, οὐδὲ δύνανται
ἴσχειν ἐσσυμένους πολέμου βασιλῆες Ἀχαιῶν.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής·
εἰ μὲν δὴ θεράπων Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
εἴς, ἄγε δή μοι πᾶσαν ἀληθείην κατάλεξον,
ἢ ἔτι πὰρ νήεσσιν ἐμὸς πάϊς, ἦέ μιν ἤδη
ᾗσι κυσὶν μελεϊστὶ ταμὼν προύθηκεν Ἀχιλλεύς.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης·
ὦ γέρον οὔ πω τόν γε κύνες φάγον οὐδʼ οἰωνοί,
ἀλλʼ ἔτι κεῖνος κεῖται Ἀχιλλῆος παρὰ νηῒ
αὔτως ἐν κλισίῃσι· δυωδεκάτη δέ οἱ ἠὼς
κειμένῳ, οὐδέ τί οἱ χρὼς σήπεται, οὐδέ μιν εὐλαὶ
ἔσθουσʼ, αἵ ῥά τε φῶτας ἀρηϊφάτους κατέδουσιν.
ἦ μέν μιν περὶ σῆμα ἑοῦ ἑτάροιο φίλοιο
ἕλκει ἀκηδέστως ἠὼς ὅτε δῖα φανήῃ,
οὐδέ μιν αἰσχύνει· θηοῖό κεν αὐτὸς ἐπελθὼν
οἷον ἐερσήεις κεῖται, περὶ δʼ αἷμα νένιπται,
οὐδέ ποθι μιαρός· σὺν δʼ ἕλκεα πάντα μέμυκεν
ὅσσʼ ἐτύπη· πολέες γὰρ ἐν αὐτῷ χαλκὸν ἔλασσαν.
ὥς τοι κήδονται μάκαρες θεοὶ υἷος ἑῆος
καὶ νέκυός περ ἐόντος, ἐπεί σφι φίλος περὶ κῆρι.
ὣς φάτο, γήθησεν δʼ ὃ γέρων, καὶ ἀμείβετο μύθῳ·
ὦ τέκος, ἦ ῥʼ ἀγαθὸν καὶ ἐναίσιμα δῶρα διδοῦναι
ἀθανάτοις, ἐπεὶ οὔ ποτʼ ἐμὸς πάϊς, εἴ ποτʼ ἔην γε,
λήθετʼ ἐνὶ μεγάροισι θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσι·
τώ οἱ ἀπεμνήσαντο καὶ ἐν θανάτοιό περ αἴσῃ.
ἀλλʼ ἄγε δὴ τόδε δέξαι ἐμεῦ πάρα καλὸν ἄλεισον,
αὐτόν τε ῥῦσαι, πέμψον δέ με σύν γε θεοῖσιν,
ὄφρά κεν ἐς κλισίην Πηληϊάδεω ἀφίκωμαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης·
πειρᾷ ἐμεῖο γεραιὲ νεωτέρου, οὐδέ με πείσεις,
ὅς με κέλῃ σέο δῶρα παρὲξ Ἀχιλῆα δέχεσθαι.
τὸν μὲν ἐγὼ δείδοικα καὶ αἰδέομαι περὶ κῆρι
συλεύειν, μή μοί τι κακὸν μετόπισθε γένηται.
σοὶ δʼ ἂν ἐγὼ πομπὸς καί κε κλυτὸν Ἄργος ἱκοίμην,
ἐνδυκέως ἐν νηῒ θοῇ ἢ πεζὸς ὁμαρτέων·
οὐκ ἄν τίς τοι πομπὸν ὀνοσσάμενος μαχέσαιτο.
ἦ καὶ ἀναΐξας ἐριούνιος ἅρμα καὶ ἵππους
καρπαλίμως μάστιγα καὶ ἡνία λάζετο χερσίν,
ἐν δʼ ἔπνευσʼ ἵπποισι καὶ ἡμιόνοις μένος ἠΰ.
ἀλλʼ ὅτε δὴ πύργους τε νεῶν καὶ τάφρον ἵκοντο,
οἳ δὲ νέον περὶ δόρπα φυλακτῆρες πονέοντο,
τοῖσι δʼ ἐφʼ ὕπνον ἔχευε διάκτορος ἀργεϊφόντης
πᾶσιν, ἄφαρ δʼ ὤϊξε πύλας καὶ ἀπῶσεν ὀχῆας,
ἐς δʼ ἄγαγε Πρίαμόν τε καὶ ἀγλαὰ δῶρʼ ἐπʼ ἀπήνης.
ἀλλʼ ὅτε δὴ κλισίην Πηληϊάδεω ἀφίκοντο
ὑψηλήν, τὴν Μυρμιδόνες ποίησαν ἄνακτι
δοῦρʼ ἐλάτης κέρσαντες· ἀτὰρ καθύπερθεν ἔρεψαν
λαχνήεντʼ ὄροφον λειμωνόθεν ἀμήσαντες·
ἀμφὶ δέ οἱ μεγάλην αὐλὴν ποίησαν ἄνακτι
σταυροῖσιν πυκινοῖσι· θύρην δʼ ἔχε μοῦνος ἐπιβλὴς
εἰλάτινος, τὸν τρεῖς μὲν ἐπιρρήσσεσκον Ἀχαιοί,
τρεῖς δʼ ἀναοίγεσκον μεγάλην κληῗδα θυράων
τῶν ἄλλων· Ἀχιλεὺς δʼ ἄρʼ ἐπιρρήσσεσκε καὶ οἶος·
δή ῥα τόθʼ Ἑρμείας ἐριούνιος ᾦξε γέροντι,
ἐς δʼ ἄγαγε κλυτὰ δῶρα ποδώκεϊ Πηλεΐωνι,
ἐξ ἵππων δʼ ἀπέβαινεν ἐπὶ χθόνα φώνησέν τε·
ὦ γέρον ἤτοι ἐγὼ θεὸς ἄμβροτος εἰλήλουθα
Ἑρμείας· σοὶ γάρ με πατὴρ ἅμα πομπὸν ὄπασσεν.
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ πάλιν εἴσομαι, οὐδʼ Ἀχιλῆος
ὀφθαλμοὺς εἴσειμι· νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη
ἀθάνατον θεὸν ὧδε βροτοὺς ἀγαπαζέμεν ἄντην·
τύνη δʼ εἰσελθὼν λαβὲ γούνατα Πηλεΐωνος,
καί μιν ὑπὲρ πατρὸς καὶ μητέρος ἠϋκόμοιο
λίσσεο καὶ τέκεος, ἵνα οἱ σὺν θυμὸν ὀρίνῃς.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη πρὸς μακρὸν Ὄλυμπον
Ἑρμείας· Πρίαμος δʼ ἐξ ἵππων ἆλτο χαμᾶζε,
Ἰδαῖον δὲ κατʼ αὖθι λίπεν· ὃ δὲ μίμνεν ἐρύκων
ἵππους ἡμιόνους τε· γέρων δʼ ἰθὺς κίεν οἴκου,
τῇ ῥʼ Ἀχιλεὺς ἵζεσκε Διῒ φίλος· ἐν δέ μιν αὐτὸν
εὗρʼ, ἕταροι δʼ ἀπάνευθε καθήατο· τὼ δὲ δύʼ οἴω
ἥρως Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμος ὄζος Ἄρηος
ποίπνυον παρεόντε· νέον δʼ ἀπέληγεν ἐδωδῆς
ἔσθων καὶ πίνων· ἔτι καὶ παρέκειτο τράπεζα.
τοὺς δʼ ἔλαθʼ εἰσελθὼν Πρίαμος μέγας, ἄγχι δʼ ἄρα στὰς
χερσὶν Ἀχιλλῆος λάβε γούνατα καὶ κύσε χεῖρας
δεινὰς ἀνδροφόνους, αἵ οἱ πολέας κτάνον υἷας.
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἄνδρʼ ἄτη πυκινὴ λάβῃ, ὅς τʼ ἐνὶ πάτρῃ
φῶτα κατακτείνας ἄλλων ἐξίκετο δῆμον
ἀνδρὸς ἐς ἀφνειοῦ, θάμβος δʼ ἔχει εἰσορόωντας,
ὣς Ἀχιλεὺς θάμβησεν ἰδὼν Πρίαμον θεοειδέα·
θάμβησαν δὲ καὶ ἄλλοι, ἐς ἀλλήλους δὲ ἴδοντο.
τὸν καὶ λισσόμενος Πρίαμος πρὸς μῦθον ἔειπε·
μνῆσαι πατρὸς σοῖο θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,
τηλίκου ὥς περ ἐγών, ὀλοῷ ἐπὶ γήραος οὐδῷ·
καὶ μέν που κεῖνον περιναιέται ἀμφὶς ἐόντες
τείρουσʼ, οὐδέ τίς ἐστιν ἀρὴν καὶ λοιγὸν ἀμῦναι.
ἀλλʼ ἤτοι κεῖνός γε σέθεν ζώοντος ἀκούων
χαίρει τʼ ἐν θυμῷ, ἐπί τʼ ἔλπεται ἤματα πάντα
ὄψεσθαι φίλον υἱὸν ἀπὸ Τροίηθεν ἰόντα·
αὐτὰρ ἐγὼ πανάποτμος, ἐπεὶ τέκον υἷας ἀρίστους
Τροίῃ ἐν εὐρείῃ, τῶν δʼ οὔ τινά φημι λελεῖφθαι.
πεντήκοντά μοι ἦσαν ὅτʼ ἤλυθον υἷες Ἀχαιῶν·
ἐννεακαίδεκα μέν μοι ἰῆς ἐκ νηδύος ἦσαν,
τοὺς δʼ ἄλλους μοι ἔτικτον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκες.
τῶν μὲν πολλῶν θοῦρος Ἄρης ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσεν·
ὃς δέ μοι οἶος ἔην, εἴρυτο δὲ ἄστυ καὶ αὐτούς,
τὸν σὺ πρῴην κτεῖνας ἀμυνόμενον περὶ πάτρης
Ἕκτορα· τοῦ νῦν εἵνεχʼ ἱκάνω νῆας Ἀχαιῶν
λυσόμενος παρὰ σεῖο, φέρω δʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα.
ἀλλʼ αἰδεῖο θεοὺς Ἀχιλεῦ, αὐτόν τʼ ἐλέησον
μνησάμενος σοῦ πατρός· ἐγὼ δʼ ἐλεεινότερός περ,
ἔτλην δʼ οἷʼ οὔ πώ τις ἐπιχθόνιος βροτὸς ἄλλος,
ἀνδρὸς παιδοφόνοιο ποτὶ στόμα χεῖρʼ ὀρέγεσθαι.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα πατρὸς ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο·
ἁψάμενος δʼ ἄρα χειρὸς ἀπώσατο ἦκα γέροντα.
τὼ δὲ μνησαμένω ὃ μὲν Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
κλαῖʼ ἁδινὰ προπάροιθε ποδῶν Ἀχιλῆος ἐλυσθείς,
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς κλαῖεν ἑὸν πατέρʼ, ἄλλοτε δʼ αὖτε
Πάτροκλον· τῶν δὲ στοναχὴ κατὰ δώματʼ ὀρώρει.
αὐτὰρ ἐπεί ῥα γόοιο τετάρπετο δῖος Ἀχιλλεύς,
καί οἱ ἀπὸ πραπίδων ἦλθʼ ἵμερος ἠδʼ ἀπὸ γυίων,
αὐτίκʼ ἀπὸ θρόνου ὦρτο, γέροντα δὲ χειρὸς ἀνίστη
οἰκτίρων πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
ἆ δείλʼ, ἦ δὴ πολλὰ κάκʼ ἄνσχεο σὸν κατὰ θυμόν.
πῶς ἔτλης ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἐλθέμεν οἶος
ἀνδρὸς ἐς ὀφθαλμοὺς ὅς τοι πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
υἱέας ἐξενάριξα; σιδήρειόν νύ τοι ἦτορ.
ἀλλʼ ἄγε δὴ κατʼ ἄρʼ ἕζευ ἐπὶ θρόνου, ἄλγεα δʼ ἔμπης
ἐν θυμῷ κατακεῖσθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ·
οὐ γάρ τις πρῆξις πέλεται κρυεροῖο γόοιο·
ὡς γὰρ ἐπεκλώσαντο θεοὶ δειλοῖσι βροτοῖσι
ζώειν ἀχνυμένοις· αὐτοὶ δέ τʼ ἀκηδέες εἰσί.
δοιοὶ γάρ τε πίθοι κατακείαται ἐν Διὸς οὔδει
δώρων οἷα δίδωσι κακῶν, ἕτερος δὲ ἑάων·
ᾧ μέν κʼ ἀμμίξας δώῃ Ζεὺς τερπικέραυνος,
ἄλλοτε μέν τε κακῷ ὅ γε κύρεται, ἄλλοτε δʼ ἐσθλῷ·
ᾧ δέ κε τῶν λυγρῶν δώῃ, λωβητὸν ἔθηκε,
καί ἑ κακὴ βούβρωστις ἐπὶ χθόνα δῖαν ἐλαύνει,
φοιτᾷ δʼ οὔτε θεοῖσι τετιμένος οὔτε βροτοῖσιν.
ὣς μὲν καὶ Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα
ἐκ γενετῆς· πάντας γὰρ ἐπʼ ἀνθρώπους ἐκέκαστο
ὄλβῳ τε πλούτῳ τε, ἄνασσε δὲ Μυρμιδόνεσσι,
καί οἱ θνητῷ ἐόντι θεὰν ποίησαν ἄκοιτιν.
ἀλλʼ ἐπὶ καὶ τῷ θῆκε θεὸς κακόν, ὅττί οἱ οὔ τι
παίδων ἐν μεγάροισι γονὴ γένετο κρειόντων,
ἀλλʼ ἕνα παῖδα τέκεν παναώριον· οὐδέ νυ τόν γε
γηράσκοντα κομίζω, ἐπεὶ μάλα τηλόθι πάτρης
ἧμαι ἐνὶ Τροίῃ, σέ τε κήδων ἠδὲ σὰ τέκνα.
καὶ σὲ γέρον τὸ πρὶν μὲν ἀκούομεν ὄλβιον εἶναι·
ὅσσον Λέσβος ἄνω Μάκαρος ἕδος ἐντὸς ἐέργει
καὶ Φρυγίη καθύπερθε καὶ Ἑλλήσποντος ἀπείρων,
τῶν σε γέρον πλούτῳ τε καὶ υἱάσι φασὶ κεκάσθαι.
αὐτὰρ ἐπεί τοι πῆμα τόδʼ ἤγαγον Οὐρανίωνες
αἰεί τοι περὶ ἄστυ μάχαι τʼ ἀνδροκτασίαι τε.
ἄνσχεο, μὴ δʼ ἀλίαστον ὀδύρεο σὸν κατὰ θυμόν·
οὐ γάρ τι πρήξεις ἀκαχήμενος υἷος ἑῆος,
οὐδέ μιν ἀνστήσεις, πρὶν καὶ κακὸν ἄλλο πάθῃσθα.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής·
μή πω μʼ ἐς θρόνον ἵζε διοτρεφὲς ὄφρά κεν Ἕκτωρ
κεῖται ἐνὶ κλισίῃσιν ἀκηδής, ἀλλὰ τάχιστα
λῦσον ἵνʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδω· σὺ δὲ δέξαι ἄποινα
πολλά, τά τοι φέρομεν· σὺ δὲ τῶνδʼ ἀπόναιο, καὶ ἔλθοις
σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν, ἐπεί με πρῶτον ἔασας
αὐτόν τε ζώειν καὶ ὁρᾶν φάος ἠελίοιο.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
μηκέτι νῦν μʼ ἐρέθιζε γέρον· νοέω δὲ καὶ αὐτὸς
Ἕκτορά τοι λῦσαι, Διόθεν δέ μοι ἄγγελος ἦλθε
μήτηρ, ἥ μʼ ἔτεκεν, θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος.
καὶ δέ σε γιγνώσκω Πρίαμε φρεσίν, οὐδέ με λήθεις,
ὅττι θεῶν τίς σʼ ἦγε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
οὐ γάρ κε τλαίη βροτὸς ἐλθέμεν, οὐδὲ μάλʼ ἡβῶν,
ἐς στρατόν· οὐδὲ γὰρ ἂν φυλάκους λάθοι, οὐδέ κʼ ὀχῆα
ῥεῖα μετοχλίσσειε θυράων ἡμετεράων.
τὼ νῦν μή μοι μᾶλλον ἐν ἄλγεσι θυμὸν ὀρίνῃς,
μή σε γέρον οὐδʼ αὐτὸν ἐνὶ κλισίῃσιν ἐάσω
καὶ ἱκέτην περ ἐόντα, Διὸς δʼ ἀλίτωμαι ἐφετμάς.
ὣς ἔφατʼ, ἔδεισεν δʼ ὃ γέρων καὶ ἐπείθετο μύθῳ.
Πηλεΐδης δʼ οἴκοιο λέων ὣς ἆλτο θύραζε
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε δύω θεράποντες ἕποντο
ἥρως Αὐτομέδων ἠδʼ Ἄλκιμος, οὕς ῥα μάλιστα
τῖʼ Ἀχιλεὺς ἑτάρων μετὰ Πάτροκλόν γε θανόντα,
οἳ τόθʼ ὑπὸ ζυγόφιν λύον ἵππους ἡμιόνους τε,
ἐς δʼ ἄγαγον κήρυκα καλήτορα τοῖο γέροντος,
κὰδ δʼ ἐπὶ δίφρου εἷσαν· ἐϋξέστου δʼ ἀπʼ ἀπήνης
ᾕρεον Ἑκτορέης κεφαλῆς ἀπερείσιʼ ἄποινα.
κὰδ δʼ ἔλιπον δύο φάρεʼ ἐΰννητόν τε χιτῶνα,
ὄφρα νέκυν πυκάσας δοίη οἶκον δὲ φέρεσθαι.
δμῳὰς δʼ ἐκκαλέσας λοῦσαι κέλετʼ ἀμφί τʼ ἀλεῖψαι
νόσφιν ἀειράσας, ὡς μὴ Πρίαμος ἴδοι υἱόν,
μὴ ὃ μὲν ἀχνυμένῃ κραδίῃ χόλον οὐκ ἐρύσαιτο
παῖδα ἰδών, Ἀχιλῆϊ δʼ ὀρινθείη φίλον ἦτορ,
καί ἑ κατακτείνειε, Διὸς δʼ ἀλίτηται ἐφετμάς.
τὸν δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,
ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλον ἠδὲ χιτῶνα,
αὐτὸς τόν γʼ Ἀχιλεὺς λεχέων ἐπέθηκεν ἀείρας,
σὺν δʼ ἕταροι ἤειραν ἐϋξέστην ἐπʼ ἀπήνην.
ᾤμωξέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα, φίλον δʼ ὀνόμηνεν ἑταῖρον·
μή μοι Πάτροκλε σκυδμαινέμεν, αἴ κε πύθηαι
εἰν Ἄϊδός περ ἐὼν ὅτι Ἕκτορα δῖον ἔλυσα
πατρὶ φίλῳ, ἐπεὶ οὔ μοι ἀεικέα δῶκεν ἄποινα.
σοὶ δʼ αὖ ἐγὼ καὶ τῶνδʼ ἀποδάσσομαι ὅσσʼ ἐπέοικεν.
ἦ ῥα, καὶ ἐς κλισίην πάλιν ἤϊε δῖος Ἀχιλλεύς,
ἕζετο δʼ ἐν κλισμῷ πολυδαιδάλῳ ἔνθεν ἀνέστη
τοίχου τοῦ ἑτέρου, ποτὶ δὲ Πρίαμον φάτο μῦθον·
υἱὸς μὲν δή τοι λέλυται γέρον ὡς ἐκέλευες,
κεῖται δʼ ἐν λεχέεσσʼ· ἅμα δʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
ὄψεαι αὐτὸς ἄγων· νῦν δὲ μνησώμεθα δόρπου.
καὶ γάρ τʼ ἠΰκομος Νιόβη ἐμνήσατο σίτου,
τῇ περ δώδεκα παῖδες ἐνὶ μεγάροισιν ὄλοντο
ἓξ μὲν θυγατέρες, ἓξ δʼ υἱέες ἡβώοντες.
τοὺς μὲν Ἀπόλλων πέφνεν ἀπʼ ἀργυρέοιο βιοῖο
χωόμενος Νιόβῃ, τὰς δʼ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα,
οὕνεκʼ ἄρα Λητοῖ ἰσάσκετο καλλιπαρῄῳ·
φῆ δοιὼ τεκέειν, ἣ δʼ αὐτὴ γείνατο πολλούς·
τὼ δʼ ἄρα καὶ δοιώ περ ἐόντʼ ἀπὸ πάντας ὄλεσσαν.
οἳ μὲν ἄρʼ ἐννῆμαρ κέατʼ ἐν φόνῳ, οὐδέ τις ἦεν
κατθάψαι, λαοὺς δὲ λίθους ποίησε Κρονίων·
τοὺς δʼ ἄρα τῇ δεκάτῃ θάψαν θεοὶ Οὐρανίωνες.
ἣ δʼ ἄρα σίτου μνήσατʼ, ἐπεὶ κάμε δάκρυ χέουσα.
νῦν δέ που ἐν πέτρῃσιν ἐν οὔρεσιν οἰοπόλοισιν
ἐν Σιπύλῳ, ὅθι φασὶ θεάων ἔμμεναι εὐνὰς
νυμφάων, αἵ τʼ ἀμφʼ Ἀχελώϊον ἐρρώσαντο,
ἔνθα λίθος περ ἐοῦσα θεῶν ἐκ κήδεα πέσσει.
ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα δῖε γεραιὲ
σίτου· ἔπειτά κεν αὖτε φίλον παῖδα κλαίοισθα
Ἴλιον εἰσαγαγών· πολυδάκρυτος δέ τοι ἔσται.
ἦ καὶ ἀναΐξας ὄϊν ἄργυφον ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
σφάξʼ· ἕταροι δʼ ἔδερόν τε καὶ ἄμφεπον εὖ κατὰ κόσμον,
μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν,
ὄπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
Αὐτομέδων δʼ ἄρα σῖτον ἑλὼν ἐπένειμε τραπέζῃ
καλοῖς ἐν κανέοισιν· ἀτὰρ κρέα νεῖμεν Ἀχιλλεύς.
οἳ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
ἤτοι Δαρδανίδης Πρίαμος θαύμαζʼ Ἀχιλῆα
ὅσσος ἔην οἷός τε· θεοῖσι γὰρ ἄντα ἐῴκει·
αὐτὰρ ὃ Δαρδανίδην Πρίαμον θαύμαζεν Ἀχιλλεὺς
εἰσορόων ὄψίν τʼ ἀγαθὴν καὶ μῦθον ἀκούων.
αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπησαν ἐς ἀλλήλους ὁρόωντες,
τὸν πρότερος προσέειπε γέρων Πρίαμος θεοειδής·
λέξον νῦν με τάχιστα διοτρεφές, ὄφρα καὶ ἤδη
ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντες·
οὐ γάρ πω μύσαν ὄσσε ὑπὸ βλεφάροισιν ἐμοῖσιν
ἐξ οὗ σῇς ὑπὸ χερσὶν ἐμὸς πάϊς ὤλεσε θυμόν,
ἀλλʼ αἰεὶ στενάχω καὶ κήδεα μυρία πέσσω
αὐλῆς ἐν χόρτοισι κυλινδόμενος κατὰ κόπρον.
νῦν δὴ καὶ σίτου πασάμην καὶ αἴθοπα οἶνον
λαυκανίης καθέηκα· πάρος γε μὲν οὔ τι πεπάσμην.
ἦ ῥʼ, Ἀχιλεὺς δʼ ἑτάροισιν ἰδὲ δμῳῇσι κέλευσε
δέμνιʼ ὑπʼ αἰθούσῃ θέμεναι καὶ ῥήγεα καλὰ
πορφύρεʼ ἐμβαλέειν, στορέσαι τʼ ἐφύπερθε τάπητας,
χλαίνας τʼ ἐνθέμεναι οὔλας καθύπερθεν ἕσασθαι.
αἳ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι,
αἶψα δʼ ἄρα στόρεσαν δοιὼ λέχεʼ ἐγκονέουσαι.
τὸν δʼ ἐπικερτομέων προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
ἐκτὸς μὲν δὴ λέξο γέρον φίλε, μή τις Ἀχαιῶν
ἐνθάδʼ ἐπέλθῃσιν βουληφόρος, οἵ τέ μοι αἰεὶ
βουλὰς βουλεύουσι παρήμενοι, ἣ θέμις ἐστί·
τῶν εἴ τίς σε ἴδοιτο θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν,
αὐτίκʼ ἂν ἐξείποι Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν,
καί κεν ἀνάβλησις λύσιος νεκροῖο γένηται.
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
ποσσῆμαρ μέμονας κτερεϊζέμεν Ἕκτορα δῖον,
ὄφρα τέως αὐτός τε μένω καὶ λαὸν ἐρύκω.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής·
εἰ μὲν δή μʼ ἐθέλεις τελέσαι τάφον Ἕκτορι δίῳ,
ὧδέ κέ μοι ῥέζων Ἀχιλεῦ κεχαρισμένα θείης.
οἶσθα γὰρ ὡς κατὰ ἄστυ ἐέλμεθα, τηλόθι δʼ ὕλη
ἀξέμεν ἐξ ὄρεος, μάλα δὲ Τρῶες δεδίασιν.
ἐννῆμαρ μέν κʼ αὐτὸν ἐνὶ μεγάροις γοάοιμεν,
τῇ δεκάτῃ δέ κε θάπτοιμεν δαινῦτό τε λαός,
ἑνδεκάτῃ δέ κε τύμβον ἐπʼ αὐτῷ ποιήσαιμεν,
τῇ δὲ δυωδεκάτῃ πολεμίξομεν εἴ περ ἀνάγκη.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
ἔσται τοι καὶ ταῦτα γέρον Πρίαμʼ ὡς σὺ κελεύεις·
σχήσω γὰρ πόλεμον τόσσον χρόνον ὅσσον ἄνωγας.
ὣς ἄρα φωνήσας ἐπὶ καρπῷ χεῖρα γέροντος
ἔλλαβε δεξιτερήν, μή πως δείσειʼ ἐνὶ θυμῷ.
οἳ μὲν ἄρʼ ἐν προδόμῳ δόμου αὐτόθι κοιμήσαντο
κῆρυξ καὶ Πρίαμος πυκινὰ φρεσὶ μήδεʼ ἔχοντες,
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς εὗδε μυχῷ κλισίης ἐϋπήκτου·
τῷ δὲ Βρισηῒς παρελέξατο καλλιπάρῃος.
ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες ἱπποκορυσταὶ
εὗδον παννύχιοι μαλακῷ δεδμημένοι ὕπνῳ·
ἀλλʼ οὐχ Ἑρμείαν ἐριούνιον ὕπνος ἔμαρπτεν
ὁρμαίνοντʼ ἀνὰ θυμὸν ὅπως Πρίαμον βασιλῆα
νηῶν ἐκπέμψειε λαθὼν ἱεροὺς πυλαωρούς.
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
ὦ γέρον οὔ νύ τι σοί γε μέλει κακόν, οἷον ἔθʼ εὕδεις
ἀνδράσιν ἐν δηΐοισιν, ἐπεί σʼ εἴασεν Ἀχιλλεύς.
καὶ νῦν μὲν φίλον υἱὸν ἐλύσαο, πολλὰ δʼ ἔδωκας·
σεῖο δέ κε ζωοῦ καὶ τρὶς τόσα δοῖεν ἄποινα
παῖδες τοὶ μετόπισθε λελειμμένοι, αἴ κʼ Ἀγαμέμνων
γνώῃ σʼ Ἀτρεΐδης, γνώωσι δὲ πάντες Ἀχαιοί.
ὣς ἔφατʼ, ἔδεισεν δʼ ὃ γέρων, κήρυκα δʼ ἀνίστη.
τοῖσιν δʼ Ἑρμείας ζεῦξʼ ἵππους ἡμιόνους τε,
ῥίμφα δʼ ἄρʼ αὐτὸς ἔλαυνε κατὰ στρατόν, οὐδέ τις ἔγνω.
ἀλλʼ ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,
Ἑρμείας μὲν ἔπειτʼ ἀπέβη πρὸς μακρὸν Ὄλυμπον,
Ἠὼς δὲ κροκόπεπλος ἐκίδνατο πᾶσαν ἐπʼ αἶαν,
οἳ δʼ εἰς ἄστυ ἔλων οἰμωγῇ τε στοναχῇ τε
ἵππους, ἡμίονοι δὲ νέκυν φέρον. οὐδέ τις ἄλλος
ἔγνω πρόσθʼ ἀνδρῶν καλλιζώνων τε γυναικῶν,
ἀλλʼ ἄρα Κασσάνδρη ἰκέλη χρυσῇ Ἀφροδίτῃ
Πέργαμον εἰσαναβᾶσα φίλον πατέρʼ εἰσενόησεν
ἑσταότʼ ἐν δίφρῳ, κήρυκά τε ἀστυβοώτην·
τὸν δʼ ἄρʼ ἐφʼ ἡμιόνων ἴδε κείμενον ἐν λεχέεσσι·
κώκυσέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα γέγωνέ τε πᾶν κατὰ ἄστυ·
ὄψεσθε Τρῶες καὶ Τρῳάδες Ἕκτορʼ ἰόντες,
εἴ ποτε καὶ ζώοντι μάχης ἐκνοστήσαντι
χαίρετʼ, ἐπεὶ μέγα χάρμα πόλει τʼ ἦν παντί τε δήμῳ.
ὣς ἔφατʼ, οὐδέ τις αὐτόθʼ ἐνὶ πτόλεϊ λίπετʼ ἀνὴρ
οὐδὲ γυνή· πάντας γὰρ ἀάσχετον ἵκετο πένθος·
ἀγχοῦ δὲ ξύμβληντο πυλάων νεκρὸν ἄγοντι.
πρῶται τόν γʼ ἄλοχός τε φίλη καὶ πότνια μήτηρ
τιλλέσθην ἐπʼ ἄμαξαν ἐΰτροχον ἀΐξασαι
ἁπτόμεναι κεφαλῆς· κλαίων δʼ ἀμφίσταθʼ ὅμιλος.
καί νύ κε δὴ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
Ἕκτορα δάκρυ χέοντες ὀδύροντο πρὸ πυλάων,
εἰ μὴ ἄρʼ ἐκ δίφροιο γέρων λαοῖσι μετηύδα·
εἴξατέ μοι οὐρεῦσι διελθέμεν· αὐτὰρ ἔπειτα
ἄσεσθε κλαυθμοῖο, ἐπὴν ἀγάγωμι δόμον δέ.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ διέστησαν καὶ εἶξαν ἀπήνῃ.
οἳ δʼ ἐπεὶ εἰσάγαγον κλυτὰ δώματα, τὸν μὲν ἔπειτα
τρητοῖς ἐν λεχέεσσι θέσαν, παρὰ δʼ εἷσαν ἀοιδοὺς
θρήνων ἐξάρχους, οἵ τε στονόεσσαν ἀοιδὴν
οἳ μὲν ἄρʼ ἐθρήνεον, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες.
τῇσιν δʼ Ἀνδρομάχη λευκώλενος ἦρχε γόοιο
Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο κάρη μετὰ χερσὶν ἔχουσα·
ἆνερ ἀπʼ αἰῶνος νέος ὤλεο, κὰδ δέ με χήρην
λείπεις ἐν μεγάροισι· πάϊς δʼ ἔτι νήπιος αὔτως
ὃν τέκομεν σύ τʼ ἐγώ τε δυσάμμοροι, οὐδέ μιν οἴω
ἥβην ἵξεσθαι· πρὶν γὰρ πόλις ἥδε κατʼ ἄκρης
πέρσεται· ἦ γὰρ ὄλωλας ἐπίσκοπος, ὅς τέ μιν αὐτὴν
ῥύσκευ, ἔχες δʼ ἀλόχους κεδνὰς καὶ νήπια τέκνα,
αἳ δή τοι τάχα νηυσὶν ὀχήσονται γλαφυρῇσι,
καὶ μὲν ἐγὼ μετὰ τῇσι· σὺ δʼ αὖ τέκος ἢ ἐμοὶ αὐτῇ
ἕψεαι, ἔνθά κεν ἔργα ἀεικέα ἐργάζοιο
ἀθλεύων πρὸ ἄνακτος ἀμειλίχου, ἤ τις Ἀχαιῶν
ῥίψει χειρὸς ἑλὼν ἀπὸ πύργου λυγρὸν ὄλεθρον
χωόμενος, ᾧ δή που ἀδελφεὸν ἔκτανεν Ἕκτωρ
ἢ πατέρʼ ἠὲ καὶ υἱόν, ἐπεὶ μάλα πολλοὶ Ἀχαιῶν
Ἕκτορος ἐν παλάμῃσιν ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας.
οὐ γὰρ μείλιχος ἔσκε πατὴρ τεὸς ἐν δαῒ λυγρῇ·
τὼ καί μιν λαοὶ μὲν ὀδύρονται κατὰ ἄστυ,
ἀρητὸν δὲ τοκεῦσι γόον καὶ πένθος ἔθηκας
Ἕκτορ· ἐμοὶ δὲ μάλιστα λελείψεται ἄλγεα λυγρά.
οὐ γάρ μοι θνῄσκων λεχέων ἐκ χεῖρας ὄρεξας,
οὐδέ τί μοι εἶπες πυκινὸν ἔπος, οὗ τέ κεν αἰεὶ
μεμνῄμην νύκτάς τε καὶ ἤματα δάκρυ χέουσα.
ὣς ἔφατο κλαίουσʼ, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες.
τῇσιν δʼ αὖθʼ Ἑκάβη ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο·
Ἕκτορ ἐμῷ θυμῷ πάντων πολὺ φίλτατε παίδων,
ἦ μέν μοι ζωός περ ἐὼν φίλος ἦσθα θεοῖσιν·
οἳ δʼ ἄρα σεῦ κήδοντο καὶ ἐν θανάτοιό περ αἴσῃ.
ἄλλους μὲν γὰρ παῖδας ἐμοὺς πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
πέρνασχʼ ὅν τινʼ ἕλεσκε πέρην ἁλὸς ἀτρυγέτοιο,
ἐς Σάμον ἔς τʼ Ἴμβρον καὶ Λῆμνον ἀμιχθαλόεσσαν·
σεῦ δʼ ἐπεὶ ἐξέλετο ψυχὴν ταναήκεϊ χαλκῷ,
πολλὰ ῥυστάζεσκεν ἑοῦ περὶ σῆμʼ ἑτάροιο
Πατρόκλου, τὸν ἔπεφνες· ἀνέστησεν δέ μιν οὐδʼ ὧς.
νῦν δέ μοι ἑρσήεις καὶ πρόσφατος ἐν μεγάροισι
κεῖσαι, τῷ ἴκελος ὅν τʼ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
οἷς ἀγανοῖσι βέλεσσιν ἐποιχόμενος κατέπεφνεν.
ὣς ἔφατο κλαίουσα, γόον δʼ ἀλίαστον ὄρινε.
τῇσι δʼ ἔπειθʼ Ἑλένη τριτάτη ἐξῆρχε γόοιο·
Ἕκτορ ἐμῷ θυμῷ δαέρων πολὺ φίλτατε πάντων,
ἦ μέν μοι πόσις ἐστὶν Ἀλέξανδρος θεοειδής,
ὅς μʼ ἄγαγε Τροίηνδʼ· ὡς πρὶν ὤφελλον ὀλέσθαι.
ἤδη γὰρ νῦν μοι τόδε εἰκοστὸν ἔτος ἐστὶν
ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβην καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθα πάτρης·
ἀλλʼ οὔ πω σεῦ ἄκουσα κακὸν ἔπος οὐδʼ ἀσύφηλον·
ἀλλʼ εἴ τίς με καὶ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισιν ἐνίπτοι
δαέρων ἢ γαλόων ἢ εἰνατέρων εὐπέπλων,
ἢ ἑκυρή, ἑκυρὸς δὲ πατὴρ ὣς ἤπιος αἰεί,
ἀλλὰ σὺ τὸν ἐπέεσσι παραιφάμενος κατέρυκες
σῇ τʼ ἀγανοφροσύνῃ καὶ σοῖς ἀγανοῖς ἐπέεσσι.
τὼ σέ θʼ ἅμα κλαίω καὶ ἔμʼ ἄμμορον ἀχνυμένη κῆρ·
οὐ γάρ τίς μοι ἔτʼ ἄλλος ἐνὶ Τροίῃ εὐρείῃ
ἤπιος οὐδὲ φίλος, πάντες δέ με πεφρίκασιν.
ὣς ἔφατο κλαίουσʼ, ἐπὶ δʼ ἔστενε δῆμος ἀπείρων.
λαοῖσιν δʼ ὃ γέρων Πρίαμος μετὰ μῦθον ἔειπεν·
ἄξετε νῦν Τρῶες ξύλα ἄστυ δέ, μὴ δέ τι θυμῷ
δείσητʼ Ἀργείων πυκινὸν λόχον· ἦ γὰρ Ἀχιλλεὺς
πέμπων μʼ ὧδʼ ἐπέτελλε μελαινάων ἀπὸ νηῶν
μὴ πρὶν πημανέειν πρὶν δωδεκάτη μόλῃ ἠώς.
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ὑπʼ ἀμάξῃσιν βόας ἡμιόνους τε
ζεύγνυσαν, αἶψα δʼ ἔπειτα πρὸ ἄστεος ἠγερέθοντο.
ἐννῆμαρ μὲν τοί γε ἀγίνεον ἄσπετον ὕλην·
ἀλλʼ ὅτε δὴ δεκάτη ἐφάνη φαεσίμβροτος ἠώς,
καὶ τότʼ ἄρʼ ἐξέφερον θρασὺν Ἕκτορα δάκρυ χέοντες,
ἐν δὲ πυρῇ ὑπάτῃ νεκρὸν θέσαν, ἐν δʼ ἔβαλον πῦρ.
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
τῆμος ἄρʼ ἀμφὶ πυρὴν κλυτοῦ Ἕκτορος ἔγρετο λαός.
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἤγερθεν ὁμηγερέες τʼ ἐγένοντο
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσαν αἴθοπι οἴνῳ
πᾶσαν, ὁπόσσον ἐπέσχε πυρὸς μένος· αὐτὰρ ἔπειτα
ὀστέα λευκὰ λέγοντο κασίγνητοί θʼ ἕταροί τε
μυρόμενοι, θαλερὸν δὲ κατείβετο δάκρυ παρειῶν.
καὶ τά γε χρυσείην ἐς λάρνακα θῆκαν ἑλόντες
πορφυρέοις πέπλοισι καλύψαντες μαλακοῖσιν.
αἶψα δʼ ἄρʼ ἐς κοίλην κάπετον θέσαν, αὐτὰρ ὕπερθε
πυκνοῖσιν λάεσσι κατεστόρεσαν μεγάλοισι·
ῥίμφα δὲ σῆμʼ ἔχεαν, περὶ δὲ σκοποὶ ἥατο πάντῃ,
μὴ πρὶν ἐφορμηθεῖεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί.
χεύαντες δὲ τὸ σῆμα πάλιν κίον· αὐτὰρ ἔπειτα
εὖ συναγειρόμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα
δώμασιν ἐν Πριάμοιο διοτρεφέος βασιλῆος.
ὣς οἵ γʼ ἀμφίεπον τάφον Ἕκτορος ἱπποδάμοιο.

## Translation — Mouseia

> Mouseia's complete machine-assisted Musean translation, made directly from the complete Greek text of all twenty-four books (Perseus Digital Library edition), line for line, for fidelity, epic force, Homeric epithet and simile, and book structure.

### Book 1

Sing, goddess, the wrath of Peleus' son Achilles,
the ruinous wrath that brought ten thousand sorrows on the Achaeans,
and hurled down to Hades many strong souls of heroes,
and made their bodies themselves the feast of dogs
and all birds — and the will of Zeus was brought to pass:
from the hour when first the son of Atreus, lord of men, and godlike Achilles
stood quarreling, divided. Which of the gods set them fighting?

The son of Leto and of Zeus. He, angered by the king,
sicked a wasting plague on the army, and the men died dying,
because the son of Atreus had dishonored Chryses the priest.
For the priest had come to the Achaean's fast ships
to ransom his daughter, holding wreathed staff and laurel bough
of the Far-Shooter, and all the Achaeans pleaded with him,
the sons of Atreus above all, the marshal men of both armies.
But it pleased the heart of Atreus' son, Agamemnon, to disgrace him.
Harshly he sent him away, and laid a heavy word upon him:
"Old man, do not let me find you lingering by the hollow ships,
now, or coming back later — or the god's wreath and staff
will not save you. Her I will not set free. Old age will take her first,
far from her country, in Argos, in my house,
where she will work at the loom and share my bed. Go — do not anger me,
so you may return in safety." So he spoke, and the old man feared him
and obeyed the word, going in silence along the roar of the sea-bank.
But when he had gone far from the camp, the old man prayed
to Lord Apollo, whom fair-haired Leto bore:
"Hear me, god of the silver bow, who stand over Chryse and holy Killa,
who rule Tenedos with might — Sminthian, if ever I roofed for you a pleasing shrine,
if ever I burned for you rich thighbones of bulls and goats,
bring to pass this prayer for me: let the Danaans pay for my tears
with your arrows." So he spoke in prayer, and Phoebus Apollo heard him.
Down from the peaks of Olympus he came, his heart full of fury,
the bow and covered quiver on his shoulders; the arrows rattled
on the shoulder of the wrathful god as he moved, and his coming was like night.
Then he knelt apart from the ships, and let fly — and terrible
rang the twang of the silver bow. First he struck the mules and the swift hounds,
but then, letting go a piercing shaft at the men themselves, he struck,
and the blazing pyres of corpses burned without end.

Nine days the god's arrows went through the army.
On the tenth, Achilles called the people to assembly:
for white-armed Hera put it in his heart, for she grieved
for the Danaans who died dying. When the assembly formed, the place of speech filled.
Up rose the swift-footed son of Peleus and spoke among them:
"Son of Atreus — now, I think, we shall go home driven back,
if indeed we escape death — if war and plague together
do not finish the Achaeans. But come: let us ask some seer,
some priest, some reader of dreams — for a dream too is from Zeus —
who caused this plague, why Phoebus is so wroth:
is it a hecatomb he blames, or a hundred rams? Perhaps he will accept
the savor of lambs and unblemished goats, and wish to lift this pest from us."
So he spoke and sat, and up among them stood Calchas,
son of Thestor, by far the best of the bird-readers,
who knew the things that are, the things to be, and the things that were,
and who had led the ships of the Achaeans to Ilios
through the second sight Phoebus Apollo gave him. With good will he spoke:
"Achilles, dear to Zeus, you ask me to name the Far-Shooter's anger.
Then hear me — but I bind you, and swear it first:
by this staff, which shall never again sprout leaf and shoot
now that it first left its trunk in the mountains, nor grow green again,
around which the sons of Achaeans carry justice in their hands,
the judges who guard the ordinances of Zeus — such an oath as this:
surely you will protect me by ship and word and mighty hand
while I speak what must be, though Agamemnon, lord of men,
be angered — though he rule the Argives mightily, and the Achaeans with him."
Then the swift-footed, brilliant Achilles answered him:
"Take heart; speak out the prophecy you know. By Apollo,
beloved of Zeus, to whom you pray, you who reveal the will of the Far-Shooter
to the Danaans — no man alive, not one of the Achaeans,
while I draw breath among the living and see the light,
shall lay a heavy hand on you beside the hollow ships —
no, not Agamemnon, who boasts himself the best of the Achaeans."
Then the blameless seer took courage and spoke: "It is not sacrifice,
not hecatomb, that he blames — but for his priest
whom the son of Atreus dishonored and would not set free.
That is why the Far-Shooter gives the people sorrow, and will give it:
he will not drive off the loathsome plague from the Danaans
until we give back the girl with flashing eyes to her father,
unpriced, unransomed — and carry a sacred hecatomb to Chryse.
Then, appeased, we might move him to change his mind."
So speaking he sat down; and among them up stood the hero,
son of Atreus, wide-ruling Agamemnon, grieving,
and his dark heart within him filled utterly with fury,
and his eyes were like blazing fire. He fixed his glare
on Calchas first, and gave him his word of contempt:
"Seer of evil: you have never yet told me one good prophecy.
You delight in prophecy gone wrong; nothing good ever comes to speech or deed.
Now you divine among the Danaans why the Far-Shooter torments us:
because I would not take the shining price of the girl Chryseis.
For I want her in my halls; I prefer her to Clytemnestra,
my wedded wife — for she is no worse in face or stature
or mind or handiwork. Still, if she is pleasing, even so
I will give her back, if it is better for all: I want the army saved,
not destroyed. But prepare me a prize at once, so I alone
am not without honor among the Argives — since it is plain
my prize departs. All of you can see it."
Then the brilliant, swift-footed Achilles answered him:
"Son of Atreus, most glorious, most covetous of all —
how shall the great-hearted Achaeans give you a prize?
We know of no great common store lying by. What we won
from the plundered cities has been divided; to divide the people's spoils back
is not right. Now send her back, this girl, to the god — and the Achaeans
will repay you three and four times over, if Zeus grants
that we sack great Troy, the well-built city."
Then Agamemnon, lord of men, answered him:
"Never hope that, brilliant Achilles, nor try to deceive me:
you will not seize me or out-speech me. For what joy is it to me
if you keep your prize while I sit idle here? Is it this: you mean
to keep your own prize and have me sit here short? Or do you mean
I must go without and you command me to send her back? No —
if the great-hearted Achaeans give me a prize, matched to my liking,
equal in worth — if they do not, then I will come myself
and take your prize, or Ajax's, or Odysseus' — and the man I come to
will be angry. But of that, we will think later. Come, let a black ship
be dragged to the bright sea, and rowers and oars, and aboard her
a hecatomb; and Chryseis of the fair cheeks put aboard, her;
and let one man lead her, a counselor — Ajax, or Idomeneus,
or brilliant Odysseus, or you, son of Peleus, most violent of men —
to make sacrifice to the Far-Shooter and appease the god."
Then Achilles, looking darkly at him, answered under his brows:
"Ah me, clothed in shamelessness, all cunning: how shall any Achaean
obey your word — march out on campaign, or fight men strongly?
I did not come to fight the spear-famed Trojans: they are no
offense to me. They never stole my cattle, never my horses,
never, in Phthia the nourishing, the mother of flocks, did they strip my crops —
for between us lie the shady mountains and the sounding sea.
But you, shameless one, we followed — to win your favor,
to win honor for Menelaus, you dog-face, from the Trojans.
All this you disregard and forget; and now you threaten
to strip my prize yourself, for which I toiled hard, which the sons of the Achaeans gave me.
Never have I a prize equal to yours when the Achaeans
sack a well-walled city of the Trojans: no — the greater part of the hot battle-hands
falls to me; but when the dividing comes, your prize is far greater,
while I go back to the fast ships with a small thing, yet dear —
when I have wearied myself with fighting. So now I go to Phthia:
far better to go home with my beaked ships. I do not think
I will stay here, heaping up wealth and riches for you,
while you sit gathering honor." Then the lord of men, Agamemnon, answered:
"Flee, if your heart runs to it. I will not beg you to stay for your sake.
There are others who will honor me — above all Zeus the counselor.
To me you are the most hateful of the kings Zeus nourishes:
always strife is dear to you — wars and battle. What if you are strong?
A god gave it to you. Go home with your ships and your men, lord over the Myrmidons.
I do not care for you, nor care for your anger. But here is my threat to you:
even as Phoebus Apollo is stripping the daughter of Chryses from me,
I will take her back with my own ships and my own men:
fair-cheeked Briseis. I will go myself to your shelter and take
the blooming prize of war, so you may learn how far I am greater than you,
and so another may shrink from speaking as my equal, eye to eye."

So he spoke. And the son of Peleus felt a dark grief, and his heart
within his shaggy breast turned two ways: should he draw the sharp blade at his hip
and scatter the crowd, and kill the son of Atreus — or restrain his fury
and master his spirit? While he turned this over in his mind and heart,
and drew his great blade from its sheath, Athena came
down from heaven: the white-armed goddess Hera sent her —
she loved and cared for both men alike. She stood behind him,
caught the son of Peleus by his tawny hair, appearing to him alone;
none of the others saw her. Achilles wondered, and turned:
and he knew Pallas Athena at once — the terrible gleam of her eyes.
Then winged words flew from him: "Why have you come again,
child of Zeus who bears the aegis? Is it to watch the outrage
of Agamemnon, son of Atreus? I tell you — and I think it will be so —
for this arrogance, his own life will be paid."
Then the bright-eyed goddess Athena answered him:
"I came to check your fury — if only you will obey —
from heaven I came; the white-armed goddess Hera sent me,
who loves and cares for you both alike. Come, end this quarrel:
do not draw your blade against him — wound him with words instead.
For this I tell you, and it will come to pass: hereafter
three times as many shining gifts will be heaped on you
for this outrage. Restrain yourself; obey us."
Then the swift-footed Achilles answered: "Goddess,
a man must follow your word, however angry his heart:
so it is better. Whoever obeys the gods — the gods hear him."
He spoke, and his heavy hand fell on the silver hilt, and he drove
the great blade back into its sheath, and did not betray the word of Athena.
She went to Olympus, to the house of Zeus who bears the aegis,
with the other gods; while the son of Peleus went on wounding Agamemnon
with bitter words, and did not yet let his fury go:
"You drunkard, with the eyes of a dog and the heart of a deer!
Never in your life have you dared to arm for war with your men,
or to go into ambush with the best of the Achaeans. No —
to you that is death. It is far easier, all along the wide camp of the Achaeans,
to steal the prize of any man who speaks against you.
King who feed on your people: since you rule men who are nothing,
you must be a son of Atreus — else, son of Atreus, this were your last outrage.
But I will speak out, and swear a great oath upon it:
by this staff — which shall never again sprout leaf and shoot,
now that it first left its trunk in the mountains, nor grow green again,
around which the sons of the Achaeans carry justice in their hands,
the judges who guard the ordinances of Zeus from Zeus —
as surely as this shall fail to come back to the woods and earth,
even if it is bound with bronze and gold — so surely
will a great thirst for Achilles come upon the sons of the Achaeans:
and then your grief will find no cure, though you are sorry,
when the war-god's bane cuts down the army, humbled — and you,
eaten by your own grief, will grind your heart within you,
that you honored the best of the Achaeans not at all."
So the son of Peleus spoke, and threw the staff studded with gold
and studs to the ground, and sat. And on the other side the son of Atreus
blazed. But the sweet-voiced singer Nestor rose between them,
the sweet-speaking orator of Pylos, from whose tongue
speech flowed sweeter than honey. Two generations of mortal men
he had seen pass away, who before were born and grew in holy Pylos,
and he ruled among the third. He spoke with good will, saying:
"Oh — what a great grief has come to the land of Achaea!
Priam and Priam's sons would leap for joy,
and the other Trojans rejoice in their hearts, if they heard
these two quarreling — you two, the first in counsel,
the first in battle. But obey: you are both younger than I.
Before now I walked with men better than you,
and they never made light of me: for I have seen such men as I shall never
see again — perithous, and Dryas, shepherd of the people,
Caineus, Exadius, godlike Polyphemus,
and Aegeus, son of Aegeus, like the immortals in form.
With the strongest of earth's men they walked, with the strongest,
against the wild beast of the mountains — and destroyed the wild, savage Centaurs.
I was with them, coming from Pylos, a long way off, from a distant land.
And they took no counsel against me. Even such as they
did as I counseled, and obeyed my word. But obey: better to obey.
Do not take the girl: leave her, as the sons of the Achaeans first gave her,
my prize, as I was given a greater. But you, son of Peleus,
do not wish to strive against a king, might against might,
since the scepter-bearing king, to whom Zeus gave glory,
never has an equal honor. And though you are the stronger,
and a goddess mother bore you — he is greater: he rules over more.
Son of Atreus, hold back your fury. I beg you
to set aside your anger against Achilles, who is
a great wall of war to all the Achaeans in this sorrow."
Then Agamemnon, lord of men, answered him:
"Old man, all this you have spoken well and wisely.
But this man wants to be above all others; he wants to rule all,
to be king over all, to give orders to all — but one will not obey.
If the gods, who live forever, made him a spearman — is that why
he gives us such speeches to hear?" Then the brilliant Achilles
broke in and answered him: "Truly, I would be called
a coward and a nothing, if I yield to you in every word.
Lay down other commands to other men; do not order me —
I will not obey you any longer. But hear me well, and I say it to you:
I will not fight for this girl, not against you nor any other man:
you gave — you take her back. But of my other goods, the swift black ships,
you shall take nothing by force against my will. Come, if you dare, try the people —
let them see. Your own blood will run around my spear."
So they spoke to one another in the quarrel. And they stood up
and broke the assembly by the ships of the Achaeans. The son of Peleus
went back to his shelter and his well-built ships with the son of Menoetius
and their companions. But the son of Atreus dragged a swift ship to the sea,
and chose twenty rowers, and aboard her loaded a hecatomb for the god,
and brought aboard Chryseis of the fair cheeks, and put with her
the brilliant Odysseus as leader. These boarded, and sat upon the benches.
And Odysseus of many counsels commanded the people to board.
They boarded and sat upon the benches, and the oars struck the gray sea.
And for us the ships went out over the great gulf of the sea.

But the son of Atreus ordered the army to purify itself.
And they purified, and cast the purifications into the sea.
And to Apollo they offered full hecatombs of bulls and goats
along the shore of the barren sea; and the savor reached heaven, winding up in smoke.
So they toiled in the army. But Agamemnon did not forget
the quarrel he had threatened: Briseis of the fair cheeks. He called
Talthybios and Eurybates, heralds and swift messengers, who served him:
"Go to the shelter of Peleus' son Achilles: take
the fair-cheeked Briseis by the hand, and lead her here.
And if he will not give her, I will come myself, with a greater force,
and take her — and it will be worse for him." So he sent them,
and laid on them a harsh command. And they went unwillingly along the shore
of the barren sea, and came to the shelters and ships of the Myrmidons.
They found him sitting beside his shelter and his black ship.
And Achilles saw nothing of them, and they were afraid, and did not salute him
with their words; and he knew them in his heart, and said:
"Be welcome, heralds, messengers of Zeus and of men: come near.
You are not to blame in my eyes — but the man who sent you:
it is Agamemnon, who sent you for the girl Briseis.
Go, Patroclus, dear to Zeus, and bring out the girl,
and give her to them to lead away. But let the two of them be witnesses
before the blessed gods, before mortal men, before that hard-hearted king,
if ever hereafter there is need of me to beat back shameful ruin.
For he rages with a black heart, and does not know
to look before and after, how the Achaeans by their ships
might fight in safety." So he spoke, and Patroclus obeyed
his dear companion, and led Briseis of the fair cheeks from the shelter
and gave her to the heralds to lead away. And she went unwillingly.
But Achilles, weeping, went apart from his companions
and sat on the shore of the gray sea, looking out on the winedark water.
Stretching out his hands, he prayed to his dear mother:
"Mother, since you bore me to a life so short,
the Olympian who works from far away should have given me honor —
but now he has given me nothing. The son of Atreus, wide-ruling Agamemnon,
has dishonored me: he has taken my prize, and keeps it, tearing it away."
So he spoke weeping, and his noble mother heard him,
where she sat in the depths of the sea beside her old father.
Swiftly she rose from the gray sea, like a mist, and sat
before him as he wept, and stroked him with her hand, and called him by name:
"My child — why do you weep? What sorrow has come upon your heart?
Speak; do not hide it, so we may both know."
Then, groaning deeply, the swift-footed Achilles answered:
"You know. Why should I tell the one who knows? We went
to Thebe, the holy city of Eetion, and sacked it, and carried off everything.
The sons of the Achaeans divided everything fairly among themselves,
and chose for the son of Atreus the lovely-cheeked Chryseis.
Then Chryses, priest of the Far-Shooter Apollo, came to the fast ships
of the bronze-clad Achaeans, to ransom his daughter, bringing boundless ransom,
holding in his hands the wreathed staff of the Far-Shooter, and the laurel bough,
and he begged all the Achaeans — but above all the two sons of Atreus,
the marshals of both armies: "Sons of Atreus, and you other well-greaved Achaeans,
may the gods who have homes on Olympus grant you to sack Priam's city
and return home safe. But set my daughter free for me, and accept the ransom,
out of reverence for the son of Zeus, the Far-Shooting Apollo."
Then all the Achaeans shouted assent, to honor the priest
and take the shining ransom. But it did not please the heart of Atreus' son,
Agamemnon. He sent him off harshly, and laid a heavy word on him.
And the old man went away in anger. And Apollo heard him speaking —
for he loved him greatly — and sent a sharp arrow against the Argives.
Then the men died dying, one after another, and the god's shafts
went through the whole wide army of the Achaeans, everywhere,
and the oracles of the god struck down the people without end.
But now the Far-Shooter has killed, in anger, the son of Atreus:
he sent the good herald straightway to take Briseis.
But come — if you know how, protect your own child. Go to Olympus
and call upon Zeus, if ever you have gladdened his heart by word or deed.
Often I have heard you boasting in my father's halls,
saying that you alone, of all the dark-clouded immortals,
saved the son of Cronus, lord of the storm-cloud, from shameful ruin:
on the day when the other Olympians wished to bind him —
Hera, and Poseidon, and Pallas Athena. But you came, goddess,
and freed him from his bonds, quickly calling the hundred-handed one
up to high Olympus, whom the gods call Briareos,
but all men call Aegaeon — for he is stronger than his father.
He sat by the side of the son of Cronus, rejoicing in his glory,
and the blessed gods feared him, and did not bind him.
Remind him of these things; sit close, hold his knees,
and beg him to stand by the Trojans, and pen the Achaeans
back among the sterns and the sea, while they are killed dying —
so that they may all have use of their king, so that even the son of Atreus,
wide-ruling Agamemnon, may know his own blindness:
that he honored the best of the Achaeans not at all."
Then Thetis answered him, her cheeks wet with tears:
"Oh my child! Why did I rear you, born to so much pain?
Would that you could sit by the ships without tears, without sorrow:
so short is the whole span of your life allotted, and not long —
and now, beyond all men, you are doomed to an early death and bitter sorrow.
I bore you under an evil fate. But I will speak these words
to Zeus who delights in thunder, who bears the storm-cloud: perhaps he will hear.
But you: stay by your ships, enraged at the Achaeans, and hold
altogether apart from the war. Yesterday Zeus went to Oceanus,
to the blameless Ethiopians, at a feast — and all the gods went with him.
On the twelfth day he will come back to Olympus, and then I will go
to the house of Zeus, bronze-floored, and I will hold his knees,
and I think I will persuade him." So speaking, she went away,
and left him there, his heart heavy for the fair-girdled woman they had taken,
though he did not will it.

But Odysseus came to Chryse with the sacred hecatomb.
When they had entered the deep harbor, they furled the sails
and stowed them in the black ship, and lowered the mast
swiftly, easing it into its cradle, and rowed her in with oars
to her mooring. They threw out anchor-stones and made fast
the hawsers from the stern; and they went out on the shore of the sea,
and carried out the hecatomb to the Far-Shooter Apollo,
and set down the daughter of Chryses. And the brilliant Odysseus
led her to the altar, and set her in her dear father's hands,
and spoke to him: "O Chryses: the son of Atreus, Agamemnon,
sent me to bring your daughter here, and to offer to the Far-Shooter
a sacred hecatomb for the Danaans — so the god may be appeased,
who has now sown sorrow and grief upon the Argives."
So he spoke, and set her in her father's hands. And the old man rejoiced,
and straightway praised the god in words: "I would surely pray to you,
lord Apollo, who shoot from afar: may the Achaeans find in you
what they pray for." So he spoke aloud, and Apollo heard him praying.
Then, when they had prayed and scattered barley, they first
drew back the heads of the victims and cut their throats, and flayed them,
and cut slices from the thighbones and wrapped them in fat,
double folds, and laid raw meat upon them; and the old man burned them
on cleft wood, and poured gleaming wine over them,
and beside him the young men held five-pronged forks in their hands.
But when the thighbones were burned and they had tasted the innards,
they cut the rest into pieces and pierced them with spits,
roasting them carefully, and drew all off from the spits.
But when the work was done and the meal prepared, they feasted,
and every man had his fill of food and drink. And then
the young men filled the mixing-bowls with wine to the brim,
and passed to all men drops in the cups. And all day long
the young men of the Achaeans propitiated the god with singing,
singing the beautiful paean, hymning the Far-Shooter;
and his heart was glad to hear. But when the sun went down
and darkness came on, they laid themselves to sleep
by the stern-cables of the ship. But when early Dawn
showed her rosy fingers, they went back to the wide camp
of the Achaeans. And the Far-Shooter Apollo sent them
a fair following wind; and they raised the mast and spread
the white sails. And the wind filled the belly of the sail,
and the bright wave roared loudly about the keel as the ship ran,
cutting her way through the waves. But when they came to the wide camp
of the Achaeans, they drew the black ship up onto the land,
high upon the sand, and drove long stays beneath her,
and then dispersed, each man to his shelter and his ship.
But the son of Peleus, godlike, swift-footed Achilles
sat by his fast ships, nursing his fury. He did not go
to the assembly that brings glory, nor to the field of war,
but wasted his dear heart, staying there — and he longed
always for the war-cry and for battle.

But the son of Atreus did not forget the threat he had spoken
against Achilles — for the Dream had said: arm the host. Hmm — no: now
the ships of Odysseus had gone to Chryse with the sacred hecatomb,
and the army purified itself, and the pyres of the dead
burned thick along the shore, and still Achilles sat apart.
Not until the twelfth morning did the gods return to Olympus,
Zeus leading; and Thetis rose from the gray sea at dawn
to keep her son's promise. She found the son of Cronus
sitting apart on the topmost ridge of many-folded Olympus,
and she caught his left knee with her left hand,
and his chin with her right, and prayed to Zeus:
"Father Zeus, if ever among the immortals I have stood by you
in word or deed, grant me this: honor my son,
who is doomed to the shortest life of all. Agamemnon,
son of Atreus, has dishonored him: he seized his prize and keeps it.
But honor him, Olympian Zeus of the counsels: give strength to the Trojans
until the Achaeans repay my son, and exalt him with great gifts."
She spoke; and Zeus the cloud-gatherer sat silent a long time.
But Thetis held his knees, and clung, and asked again:
"Promise me plainly, and bow your head — or refuse me —
so I may know how far the gods dishonor you." And Zeus,
greatly troubled, answered her: "It is a sorry business:
you will set me against Hera, when she taunts me with her insults.
Even now among the immortals she never stops accusing me,
saying I help the Trojans. Go now, lest she see you,
and leave the rest to me: I will nod my head to you,
so you may believe. This among the immortals is the greatest
pledge from me: nothing I bow my head to can be recalled,
or false, or unfulfilled." The son of Cronus spoke, and bent
his dark brows, and the deathless hair of the king
fell forward from his deathless head, and great Olympus shook.
So the two parted: she dove from bright Olympus into the deep sea,
and Zeus went to his own hall. And all the gods rose together
from their seats before their father: none dared to sit waiting,
all stood to meet him. He sat upon his throne; but Hera,
seeing, knew at once: silver-footed Thetis, daughter
of the Old Man of the Sea, had been scheming with him. At once
she taunted the son of Cronus: "Which of the gods has been
scheming with you now, schemer? Always it delights you
to creep away from me and take secret counsel —
and never, even a little, do you willingly tell me
what you have resolved." And the father of gods and men answered:
"Hera, do not hope to know all my words: they are hard
for you, my wife, though you share my bed. But what is fitting
for others to hear, no god or man shall hear before you:
what I plan apart from the gods — do not question, do not pry."
And the great-eyed lady Hera answered him:
"Dread son of Cronus, what a word is this! Before now
I never questioned you, never pried. But now
you take your ease in counsel without me. For I am afraid:
Thetis, daughter of the Old Man of the Sea, silver-footed,
rose with you at early dawn — I saw it with my eyes.
And now you have nodded yes to her, and promised: to honor
her son Achilles, and destroy many beside the ships of the Achaeans."
Then Zeus the cloud-gatherer answered: "Madam,
you imagine everything, and yet you escape me:
you have not heard my plan. But this I say:
no immortal, no man, shall learn my mind
before I bring it to pass — not Hera herself,
though she divide all things from me. Be silent, sit by me,
and obey my word — lest all the gods in Olympus
fail to defend you, when I come near
and lay my unbreakable hands upon you." He spoke;
and the great-eyed lady Hera was afraid, and sat in silence,
bending her heart. And the gods throughout the house of Zeus
were troubled. Then the famous smith Hephaestus rose
to bring comfort to his white-armed mother: "It is ruinous work,
this — unbearable. If you two quarrel like this for mortal men
and stir the gods to strife, there will be no pleasure in the feast:
bad things win. I advise my mother — she knows it in her heart —
to be pleasant to our father Zeus, that he may not again
scold her and spoil our dinner. For if the Olympian lord
of lightning means to bind us all, who can withstand him?
Remember the last time: I, striving to save you,
caught him by the knees — and he seized me by the foot
and hurled me from the divine threshold. All day I fell,
and at sunset I landed in Lemnos, little life in me.
There the Sintian men cared for me when I fell." So he spoke,
and the white-armed goddess Hera smiled, and smiling
took the double cup from her son's hand. And he poured
sweet wine for all the gods, left to right,
drawing nectar from the bowl. And unquenchable laughter
arose among the blessed gods, watching Hephaestus bustle
through the palace. And so they feasted all day till sunset,
and none lacked a fair share, nor failed of the lovely lyre
in Apollo's hands, nor the Muses singing with beautiful voices,
answering one another. But when the sun's bright light went down,
each went home to sleep, each to the house
the famous lame Smith had built for each, with knowledge of his craft.
And Zeus, the Olympian lord of lightning, went to his bed,
where of old he lay when sweet sleep came upon him. There he climbed,
and slept, and beside him lay golden-throned Hera.

### Book 2

All the other gods and men, the horse-helmed warriors,
slept all night long; but sweet sleep did not hold Zeus.
No, he pondered in his heart how he might do honor to Achilles
and destroy many beside the ships of the Achaeans.
And this plan seemed best to him in his heart:
to send a baneful Dream to Atreus' son Agamemnon.
And calling to him he spoke winged words:
"Go, baneful Dream, to the swift ships of the Achaeans.
Go into the hut of Agamemnon, son of Atreus,
and tell him everything exactly as I command you:
bid him arm the long-haired Achaeans
with all speed; for now he might take the wide-wayed city
of the Trojans; for no longer do the immortals who hold
their Olympian homes take counsel apart; Hera has bent them all
with her pleading, and sorrows hang over the Trojans."
So he spoke, and the Dream went when he had heard that word;
swiftly he came to the swift ships of the Achaeans,
and went to Agamemnon, son of Atreus; and he found him
sleeping in his hut, and ambrosial sleep was poured about him.
He stood above his head, like the son of Neleus,
like Nestor, whom Agamemnon honored most of the elders;
in his likeness the divine Dream spoke to him:
"You sleep, son of Atreus, breaker of horses, tamer in battle;
a man who counsels the people should not sleep all night long,
one to whom the hosts are entrusted and so much is a care.
Now hear me quickly; I am a messenger from Zeus,
who, though far from you, cares greatly for you and pities you.
He bids you arm the long-haired Achaeans
with all speed; for now you might take the wide-wayed city
of the Trojans; for no longer do the immortals who hold
their Olympian homes take counsel apart; Hera has bent them all
with her pleading, and sorrows hang over the Trojans
from Zeus. But keep this in your mind, and let no forgetting
seize you when honey-hearted sleep lets you go."
So speaking he departed, and left him there
pondering in his heart things that were not to be fulfilled.
For he thought he would take the city of Priam that very day,
fool, and he did not know the deeds Zeus was devising;
for Zeus was yet to bring pains and groanings
on Trojans and Danaans through mighty battles.
He woke from sleep, and a divine voice was poured about him;
he sat upright and put on his soft tunic,
a fair new one, and flung a great cloak about him;
under his shining feet he bound fair sandals,
and about his shoulders slung a silver-studded sword;
he took up the scepter of his fathers, forever imperishable,
and with it he went down along the ships of the bronze-clad Achaeans.
Dawn, the goddess, went up to great Olympus
to tell the light to Zeus and the other immortals;
but he ordered the clear-voiced heralds
to summon the long-haired Achaeans to assembly.
They summoned them, and they gathered very quickly.
First he seated a council of the great-hearted elders
beside the ship of Nestor, the king born in Pylos;
gathering them together he set out his close-packed plan:
"Listen, friends: a divine dream came to me in sleep
through the immortal night; and it was most like to godlike Nestor
in form and size and build.
It stood above my head and spoke a word to me:
'You sleep, son of Atreus, breaker of horses, tamer in battle;
a man who counsels the people should not sleep all night long,
one to whom the hosts are entrusted and so much is a care.
Now hear me quickly; I am a messenger from Zeus,
who, though far from you, cares greatly for you and pities you.
He bids you arm the long-haired Achaeans
with all speed; for now you might take the wide-wayed city
of the Trojans; for no longer do the immortals who hold
their Olympian homes take counsel apart; Hera has bent them all
with her pleading, and sorrows hang over the Trojans
from Zeus. But keep this in your mind.' So he spoke and
went off, flying away, and sweet sleep let me go.
But come, if in any way we may arm the sons of the Achaeans.
Yet first I myself will test them with words, as is right,
and bid them flee with their many-benched ships;
and you, from this side and that, hold them back with words."
So he spoke and sat down, and among them rose
Nestor, who was lord of sandy Pylos,
and with good will he spoke in the assembly and said:
"Friends, leaders and counselors of the Argives,
if any other of the Achaeans had told this dream,
we would call it a lie and turn away from it the more;
but now he who claims to be far the best of the Achaeans has seen it;
so come, let us arm the sons of the Achaeans."
So speaking he led the way out of the council,
and the sceptered kings rose up and obeyed the shepherd of the people;
and the people hurried on.
As the swarms of busy bees go
from a hollow rock, ever coming fresh,
and fly in clusters over the spring flowers —
some swarm here in throngs, and some there —
so from the ships and the huts the many tribes of them
marched in order in front of the deep shore
in companies to the assembly; and among them Rumour blazed,
Zeus' messenger, urging them to go; and they gathered.
The assembly was in an uproar, and the earth groaned beneath them
as the people sat down, and there was a clamor; nine heralds
shouting tried to hold them back, if they might ever
pause from their shouting and hear the god-nurtured kings.
With effort the people sat down and were held in their seats,
ceasing their clamor; and lord Agamemnon rose up
holding the scepter that Hephaestus had labored to make.
Hephaestus gave it to Zeus, the lord son of Cronus,
and Zeus gave it to the guide, the slayer of Argus;
and lord Hermes gave it to Pelops, driver of horses,
and Pelops in turn gave it to Atreus, shepherd of the people,
and Atreus, dying, left it to Thyestes, rich in flocks,
and Thyestes in turn left it to Agamemnon to carry,
to rule over many islands and all of Argos.
Leaning on this he spoke his words to the Argives:
"Friends, heroes, Danaans, servants of Ares:
Zeus the son of Cronus has bound me fast in heavy ruin,
cruel god, who once promised me and nodded his head
that I should return after sacking well-walled Ilios;
but now he has devised a wicked deceit, and bids me
come to Argos in dishonor, since I have destroyed much people.
So it must be dear to Zeus the all-powerful,
who has broken the heads of many cities
and will yet break more; for his power is greatest.
For this is shameful even for men to come and hear:
that so great and so many a host of Achaeans
should wage a fruitless war and fight
against fewer men, and no end has yet appeared.
For if we Achaeans and the Trojans were willing
to cut faithful oaths and be counted on both sides,
and the Trojans be numbered by their hearths, all that there are,
and we Achaeans be marshaled into groups of ten,
and each group of ten take one Trojan man to pour its wine,
many groups of ten would lack a wine-pourer.
So many more, I say, are the sons of the Achaeans
than the Trojans who dwell in the city; but there are allies,
spearmen from many cities, and these
confound me greatly and will not let me, though I wish it,
sack the well-inhabited citadel of Ilios.
Nine years of great Zeus have already passed,
and the timbers of the ships have rotted and the ropes are loosed;
and our wives somewhere and our little children
sit in their halls and wait for us; but our work
is still unaccomplished, the work for which we came here.
But come, let us all obey as I shall speak:
let us flee with our ships to our dear fatherland;
for no longer shall we take wide-wayed Troy."
So he spoke, and stirred the heart in the breasts
of all of them among the throng, all who had not heard his counsel;
and the assembly was moved like the long waves of the sea,
of the Icarian sea, which the East Wind and the South Wind
rouse as they rush down from the clouds of father Zeus.
And as when the West Wind comes and shakes a deep field of grain,
blowing fiercely over it, and the ears of corn bow down,
so their whole assembly was moved; and with a shout
they rushed to the ships, and dust rose up
under their feet and hung in the air; and they called to one another
to seize the ships and drag them into the bright sea,
and they cleared the launching-trenches; and their cry went up to the sky
as they hurried homeward; and they tore the props from beneath the ships.
Then a homecoming beyond fate would have been accomplished for the Argives
if Hera had not spoken a word to Athena:
"Alas, child of Zeus who holds the aegis, unwearying one,
so then they will flee home to their dear fatherland,
the Argives, over the broad back of the sea,
and they will leave as a boast to Priam and the Trojans
Argive Helen, for whose sake many of the Achaeans
have perished in Troy, far from the land of their dear fatherland.
But go now down through the host of the bronze-clad Achaeans;
with your gentle words hold back each man,
and do not let them drag the curved ships to the sea."
So she spoke, and the bright-eyed goddess Athena did not disobey,
but darted down from the peaks of Olympus;
swiftly she came to the swift ships of the Achaeans.
Then she found Odysseus, the equal of Zeus in counsel,
standing still; he was not touching his black well-benched ship,
since grief had come to his heart and spirit;
and standing near him bright-eyed Athena spoke:
"Son of Laertes, sprung from Zeus, Odysseus of many devices,
will you indeed flee home to your dear fatherland,
falling into your many-benched ships,
and leave as a boast to Priam and the Trojans
Argive Helen, for whose sake many of the Achaeans
have perished in Troy, far from the land of their dear fatherland?
But go now through the host of the Achaeans, and linger no longer;
with your gentle words hold back each man,
and do not let them drag the curved ships to the sea."
So she spoke, and he knew the voice of the goddess as she spoke,
and he ran, and threw off his cloak; and Eurybates,
the Ithacan herald, who served him, picked it up;
and he himself went straight up to Agamemnon, son of Atreus,
and received from him the scepter of his fathers, forever imperishable;
with it he went along the ships of the bronze-clad Achaeans.
Whichever king or man of note he came upon,
standing beside him he held him back with gentle words:
"My friend, it is not fitting that you be frightened like a coward,
but sit yourself down and sit the rest of the people down;
for you do not yet clearly know what the mind of Atreus' son is;
now he is testing them, but soon he will fall upon the sons of the Achaeans.
And not all of us heard what he said in the council.
Lest in anger he do some harm to the sons of the Achaeans;
for the wrath of god-nurtured kings is great,
and their honor is from Zeus, and Zeus the counselor loves him."
And whatever man of the people he saw shouting out,
he drove him with the scepter and rebuked him with words:
"My friend, sit still and hear the word of others
who are better than you; you are unwarlike and strengthless,
never counted in war or in counsel.
We Achaeans shall certainly not all be kings here;
no good is the rule of many; let there be one lord,
one king, to whom the son of Cronus, crooked of counsel, has given
the scepter and the ordinances, that he may counsel for them."
So he, taking command, marshaled the army; and they rushed back
to the assembly again, from the ships and the huts,
with a roar, as when a wave of the loud-resounding sea
thunders on a great beach, and the deep echoes.
The others sat down and were held in their seats;
but Thersites alone, the unmeasured of speech, still kept chattering,
who knew in his own heart many disordered words,
at random, and not in order, to quarrel with kings,
but whatever seemed to him to be laughable to the Argives;
he was the ugliest man who came beneath Ilios:
he was bandy-legged and lame in one foot; and his two shoulders
were hunched together over his chest; and above
his head was pointed, and thin wool grew upon it.
He was most hateful to Achilles above all, and to Odysseus,
for with both he quarreled; and now with godlike Agamemnon
he shrieked sharp insults; and the Achaeans
were violently angry with him and resented him in their hearts.
But he, shouting loudly, kept abusing Agamemnon with words:
"Son of Atreus, what do you complain of now, and what do you want?
Your huts are full of bronze, and many women
are in your huts, chosen out, whom we Achaeans
give to you first whenever we take a city.
Or are you still in need of gold, which some Trojan
horse-taming man may bring from Ilios as ransom for his son,
whom I might bind and lead away, or another of the Achaeans,
or a young woman, to lie with in love,
whom you keep apart for yourself? It is not fitting
that you, being a leader, should bring evils on the sons of the Achaeans.
You poor fools, base disgraces, Achaean women, no longer men,
let us go home with our ships, and leave this man
here in Troy to gorge on his prizes, so that he may see
whether we also fight for him at all or not —
he who has just now dishonored Achilles, a man far better than he;
for he took his prize and keeps it, having seized it himself.
But there is no anger in Achilles' heart; he is forbearing;
for otherwise, son of Atreus, you would now have insulted for the last time."
So he spoke, abusing Agamemnon, shepherd of the people,
Thersites; and godlike Odysseus stood beside him at once,
and looking darkly at him rebuked him with a harsh word:
"Thersites, reckless of speech, though you are a clear speaker,
hold back, and do not wish to quarrel with kings alone;
for I say no other mortal is worse than you
of all who came with the sons of Atreus beneath Ilios.
So you should not carry kings in your mouth as you speak,
nor cast insults at them, nor watch for your homecoming.
For we do not yet clearly know how these things will be,
whether we sons of the Achaeans shall go home well or badly.
So now you sit here insulting Agamemnon, son of Atreus, shepherd of the people,
because the hero Danaans give him very many gifts;
and you speak mocking words.
But I will tell you plainly, and it shall be accomplished:
if I find you still raving like this again,
may the head of Odysseus no longer stand on his shoulders,
and may I no longer be called the father of Telemachus,
if I do not seize you and strip off your dear clothes,
your cloak and your tunic, which cover your shame,
and send you weeping to the swift ships,
striking you out of the assembly with unseemly blows."
So he spoke, and struck his back and his shoulders
with the scepter; and he doubled over, and a great tear fell from him;
and a bloody welt rose up on his back
from the golden scepter; and he sat down and was afraid,
and in his pain he wiped away the tear, looking helpless.
And they, though grieved, laughed sweetly at him;
and one would speak to another, looking at his neighbor:
"Oh, surely Odysseus has done countless good things,
leading good counsels and setting war in order;
but now he has done this, by far the best thing among the Argives,
he who has stopped this slanderer, this babbler, from assemblies.
Surely his proud spirit will not let him again
abuse kings with insulting words."
So the crowd spoke; and Odysseus, sacker of cities, rose up
holding the scepter; and beside him bright-eyed Athena,
like a herald, ordered the people to be silent,
so that both the first and the last sons of the Achaeans
might hear his word and understand his counsel.
And with good will he spoke to them in the assembly:
"Son of Atreus, now indeed the lordly Achaeans wish to make you
the most disgraced of all mortal men,
and they will not fulfill the promise which they made
when they came here from horse-pasturing Argos:
that you would return after sacking well-walled Ilios.
For like young children or widowed women
they wail to one another to go home.
Truly it is a toil to go home, being distressed;
and indeed a man who stays one month away from his wife
grows angry in his many-benched ship, whom the storms
of winter and the troubled sea keep back.
But for us the ninth revolving year is here
as we wait in this place; so I do not blame the Achaeans
for being restless beside the curved ships; but even so
it is shameful to wait long and return empty.
Endure, friends, and stay a while, so that we may learn
whether Calchas prophesies truly or not.
For well we know this in our hearts, and you are all
witnesses, all whom the fates of death have not carried off:
yesterday and the day before, when the ships of the Achaeans
gathered at Aulis, bringing evils to Priam and the Trojans,
and we around a spring on the holy altars
offered perfect hecatombs to the immortals
beneath a fair plane tree, from which bright water flowed —
there appeared a great sign: a snake, blood-red upon its back,
terrible, which the Olympian himself sent into the light;
darting out from under the altar it rushed to the plane tree.
There were the nestlings of a sparrow, tender children,
on the topmost branch, cowering beneath the leaves,
eight of them, and the mother was the ninth, who bore the children;
there he ate them piteously as they chirped;
and the mother fluttered about, mourning her dear children;
and he coiled and seized her by the wing as she cried.
But when he had eaten the sparrow's children and herself as well,
the god who had shown him made him conspicuous;
for the son of Cronus, crooked of counsel, turned him to stone.
And we stood and wondered at what had happened.
So when the terrible portents had come to the hecatombs of the gods,
Calchas at once spoke, prophesying:
'Why have you fallen silent, long-haired Achaeans?
Zeus the counselor has shown us this great sign,
late, late-fulfilled, whose fame shall never perish.
As this snake ate the sparrow's children and herself,
eight of them, and the mother was the ninth, who bore the children,
so we shall fight for that many years in this place,
and in the tenth we shall take the wide-wayed city.'
So he spoke; and now all this is being fulfilled.
But come, all you well-greaved Achaeans, wait here
until we take the great city of Priam."
So he spoke, and the Argives shouted greatly, and around them the ships
rang terribly with the shout of the Achaeans,
as they praised the word of godlike Odysseus.
And among them spoke Gerenian horseman Nestor:
"Oh, surely you are talking in assembly like children,
infants, who care nothing for the works of war.
Where will our covenants and oaths go?
In the fire may the counsels and the plans of men be,
and the unmixed libations and the right hands in which we trusted.
For we quarrel vainly with words, and no remedy
can we find, though we have been here a long time.
Son of Atreus, do you, holding your unshaken counsel as before,
lead the Argives through the strong battles,
and let these perish, one or two, who counsel
apart from the Achaeans; no accomplishment will come of them.
But before going to Argos, before learning whether
the promise of Zeus who holds the aegis is a lie or not.
For I say that the all-powerful son of Cronus nodded assent
on that day when we embarked in our swift ships,
we Argives, bringing slaughter and death to the Trojans,
lightening on the right hand, showing auspicious signs.
So let no one hurry to go home before
he has lain with the wife of some Trojan,
and taken vengeance for the struggles and the groans of Helen.
But if anyone is exceedingly eager to go home,
let him touch his own well-benched black ship,
so that before the others he may meet death and doom.
But you, lord, yourself plan well and be persuaded by another;
the word I speak shall not be cast away.
Sort the men by tribes and by clans, Agamemnon,
so that clan may help clan and tribe help tribe.
And if you do this and the Achaeans obey you,
then you will know who among the leaders is base, and who among the people,
and who is noble; for they will fight in their own companies.
And you will know whether it is by divine will that you will not sack the city,
or by the cowardice of men and their ignorance of war."
Answering him, lord Agamemnon spoke:
"Truly, old man, in council you surpass the sons of the Achaeans.
Ah, Father Zeus, and Athena, and Apollo,
if only I had ten such counselors among the Achaeans!
Then the city of lord Priam would soon bow its head,
taken and sacked by our hands.
But Zeus who holds the aegis, son of Cronus, has given me pains,
who casts me into fruitless quarrels and strifes.
For I and Achilles quarreled over a girl
with opposing words, and I was the first to be angry;
but if we ever take counsel as one, then no longer
will there be any delay of evil for the Trojans, not even a little.
But now go to your meal, so that we may join in war.
Let each man sharpen his spear well and set his shield well,
and let each give his swift-footed horses their meal,
and let each look well to his chariot and take thought of war,
so that all day long we may contend in hateful war.
For there will be no rest at all, not even a little,
unless night comes and separates the fury of men.
The strap about a man's chest will sweat
under the covering shield, and his hand will grow weary about the spear,
and his horse will sweat, drawing the well-made chariot.
And whoever I see wanting to hang back away from the battle
and linger beside the curved ships, it will not then
be enough for him to escape the dogs and the birds."
So he spoke, and the Argives shouted greatly, as when a wave
on a high shore, when the South Wind comes and stirs it,
against a jutting rock, which the waves never leave
of all the winds, when they blow this way and that.
They rose up and rushed out, scattering among the ships,
and they lit fires by the huts and took their meal.
And one sacrificed to one of the everlasting gods, another to another,
praying to escape death and the onset of Ares.
But Agamemnon, lord of men, sacrificed an ox,
a fat five-year-old, to the all-powerful son of Cronus,
and he called the elders, the best of the Panachaeans,
first Nestor and lord Idomeneus,
and then the two Ajaxes and the son of Tydeus,
and sixth Odysseus, the equal of Zeus in counsel.
And Menelaus, good at the war-cry, came of his own accord;
for he knew in his heart how his brother labored.
They stood around the ox and took up the barley grains;
and praying among them spoke lord Agamemnon:
"Zeus, most glorious, greatest, who dwell in the dark clouds of the sky,
let not the sun go down nor darkness come
before I cast down the blazing hall of Priam
headlong, and burn its doors with hostile fire,
and cut the tunic of Hector about his chest
in tatters with bronze; and let many of his comrades
about him lie face down in the dust, biting the ground."
So he spoke, and the son of Cronus did not yet fulfill it for him,
but he received the offerings and increased his unenviable toil.
But when they had prayed and thrown the barley grains,
they first drew back the head and cut its throat and flayed it,
and they cut out the thigh bones and covered them with fat,
making them double, and laid raw pieces upon them;
and they burned them on leafless sticks,
and spitted the entrails and held them over the fire of Hephaestus.
But when the thighs were burned and they had tasted the entrails,
they cut up the rest and pierced it on spits,
and roasted it carefully and drew it all off.
But when they had ceased from labor and prepared the feast,
they feasted, and their hearts lacked nothing of the equal feast.
But when they had put away desire of drink and food,
Gerenian horseman Nestor began to speak among them:
"Most glorious son of Atreus, lord of men, Agamemnon,
let us no longer now talk here, nor delay
the work any longer, which the god puts into our hands.
But come, let the heralds of the bronze-clad Achaeans
gather the host, summoning them along the ships,
but let us, assembled here, throughout the wide host of the Achaeans,
go forward, so that the sooner we may rouse sharp Ares."
So he spoke, and Agamemnon, lord of men, did not disobey him.
At once he ordered the clear-voiced heralds
to summon the long-haired Achaeans to war.
They made the summons, and the men gathered very swiftly.
And around the son of Atreus the kings nurtured by Zeus
rushed to and fro marshalling them, and with them bright-eyed Athena
bearing her honored aegis, ageless and immortal,
from which a hundred golden tassels hang,
all well-woven, and each worth a hundred oxen;
with it she darted flashing through the host of the Achaeans,
urging them on, and she roused strength in the heart of each man
unceasing, to wage war and to fight.
And straightway war became sweeter to them than to return
in the hollow ships to their dear native land.
As devouring fire burns over the boundless forest
on the mountain peaks, and its gleam is seen from afar,
so from the bronze, as they marched, the wondrous
all-shining splendor went through the upper air to the sky.
And as the many tribes of winged birds,
of geese or cranes or long-necked swans,
in the Asian meadow about the streams of the Cayster,
fly hither and thither exulting in their wings,
settling down with cries, and the meadow resounds,
so their many tribes poured out from the ships and the huts
into the Scamandrian plain; and beneath them the earth
rang terribly under the feet of the men themselves and of their horses.
They stood in the flowery Scamandrian meadow,
countless, as many as the leaves and the flowers that come in their season.
As the many tribes of thronging flies
that wander through the shepherd's fold
in the season of spring, when the milk drenches the pails,
so many long-haired Achaeans upon the plain
took their stand against the Trojans, eager to break them.
And as goatherds easily separate the broad flocks of goats
once they have mingled in the pasture,
so did their leaders marshal them here and there
to go into the battle; and among them lord Agamemnon,
in eyes and head like Zeus who delights in thunder,
in waist like Ares, in chest like Poseidon.
As a bull stands out far the foremost of all the herd,
for he is conspicuous among the gathered cattle,
such did Zeus make the son of Atreus on that day,
conspicuous among many and outstanding among the heroes.
Tell me now, Muses who hold the Olympian halls,
for you are goddesses and are present and know all things,
while we hear only rumor and know nothing,
who they were, the leaders and lords of the Danaans.
The multitude I could not tell nor name,
not even if I had ten tongues and ten mouths,
and an unbroken voice, and a heart of bronze within me,
unless the Olympian Muses, the daughters of aegis-bearing Zeus,
should bring to my mind all who came beneath Ilion.
But I will tell the leaders of the ships and all the ships together.
Of the Boeotians Peneleos and Leitus led,
and Arcesilaus and Prothoenor and Clonius,
and those who dwelt in Hyrie and rocky Aulis,
Schoenus and Scolus and many-ridged Eteonus,
Thespia and Graia and spacious Mycalessus,
and those who dwelt about Harma and Eilesium and Erythrae,
and those who held Eleon and Hyle and Peteon,
Ocalea and well-built Medeon,
Copae and Eutresis and dove-rich Thisbe,
and those of Coroneia and grassy Haliartus,
and those who held Plataea and those who dwelt in Glisas,
and those who held Hypothebae, the well-built citadel,
and sacred Onchestus, the shining grove of Poseidon,
and those who held grape-rich Arne, and those of Midea
and godly Nisa and Anthedon at the farthest border.
Of these fifty ships went forth, and in each
a hundred and twenty young Boeotians embarked.
And those who dwelt in Aspledon and Minyan Orchomenus,
of these Ascalaphus and Ialmenus were leaders, the sons of Ares,
whom Astyoche bore in the house of Actor son of Azeus,
a reverent maiden who had gone up to the upper chamber
to mighty Ares; and he lay with her in secret.
With them thirty hollow ships were arrayed.
And of the Phocians Schedius and Epistrophus led,
the sons of great-hearted Iphitus son of Naubolus,
those who held Cyparissus and rocky Pytho,
and godly Crisa and Daulis and Panopeus,
and those who dwelt about Anemoreia and Hyampolis,
and those who dwelt beside the divine river Cephisus,
and those who held Lilaea at the springs of the Cephisus;
with them forty black ships followed.
These set up the ranks of the Phocians, marshalling them,
and close beside the Boeotians on the left they armed themselves.
And of the Locrians swift Ajax son of Oileus led,
the lesser one, not so tall as Telamonian Ajax,
but far smaller; a little man in a linen corselet,
yet with the spear he surpassed all the Hellenes and Achaeans,
those who dwelt in Cynus and Opoeis and Calliarus,
and Bessa and Scarphe and lovely Augeae,
and Tarphe and Thronium about the streams of Boagrius;
with him forty black ships followed
of the Locrians, who dwell across from sacred Euboea.
And those who held Euboea, the Abantes breathing might,
and Chalcis and Eretria and grape-rich Histiaea,
and Cerinthus by the sea and the steep citadel of Dion,
and those who held Carystus and those who dwelt in Styra,
of these Elephenor led, the offspring of Ares,
son of Chalcodon, leader of the great-hearted Abantes.
With him the swift Abantes followed, their hair long behind,
spearmen eager with outstretched ash spears
to break the corslets on the chests of the enemy;
with him forty black ships followed.
And those who held Athens, the well-built citadel,
the people of great-hearted Erechtheus, whom once Athena,
the daughter of Zeus, reared, and the grain-giving earth bore him,
and she set him down in Athens in her own rich temple,
where the young men of the Athenians propitiate him with bulls and rams
as the years come round in their turning;
of these Menestheus, the son of Peteos, led.
No man upon the earth was ever like him
at marshalling horses and men who bear the shield;
Nestor alone could rival him, for he was the elder born;
with him fifty black ships followed.
And Ajax brought twelve ships from Salamis,
and leading them he set them where the ranks of the Athenians stood.
And those who held Argos and walled Tiryns,
Hermione and Asine, which lie upon the deep gulf,
Troezen and Eiones and vine-clad Epidaurus,
and those who held Aegina and Mases, the young men of the Achaeans,
of these Diomedes good at the war-cry led,
and Sthenelus, the dear son of famous Capaneus;
and with them came a third, Euryalus, a man like the gods,
the son of Mecisteus, son of lord Talaus;
and over them all Diomedes good at the war-cry was leader;
with them eighty black ships followed.
And those who held Mycenae, the well-built citadel,
and wealthy Corinth and well-built Cleonae,
and dwelt in Orneae and lovely Araethyrea,
and Sicyon, where Adrastus first was king,
and those of Hyperesia and steep Gonoessa,
and those who held Pellene and dwelt about Aegium,
and all along the Aegialus and about wide Helice,
of these a hundred ships lord Agamemnon led,
the son of Atreus; with him by far the most and the best
of the hosts followed; and he himself put on the gleaming bronze,
exulting, and he stood out among all the heroes,
because he was the best and led by far the most men.
And those who held hollow Lacedaemon full of ravines,
and Pharis and Sparta and dove-rich Messa,
and dwelt in Bryseae and lovely Augeae,
and those who held Amyclae and Helos, the seaside town,
and those who held Laas and dwelt about Oetylus,
of these his brother led, Menelaus good at the war-cry,
with sixty ships; and apart by themselves they armed.
And he himself went among them, trusting in his own eagerness,
urging them on to war; and most of all he longed in his heart
to avenge the struggles and the groans of Helen.
And those who dwelt in Pylos and lovely Arene,
and Thryon, the ford of Alpheus, and well-built Aepy,
and dwelt in Cyparisseis and Amphigeneia,
and Pteleos and Helos and Dorion, where the Muses
met Thamyris the Thracian and stopped him from his singing
as he came from Oechalia, from Eurytus of Oechalia;
for he boasted in his pride that he would win, even if the Muses
themselves should sing, the daughters of aegis-bearing Zeus.
And they in anger made him maimed, and his wondrous song
they took away, and made him forget his lyre-playing;
of these Gerenian horseman Nestor led,
and with him ninety hollow ships were arrayed.
And those who held Arcadia beneath the steep mountain of Cyllene,
beside the tomb of Aepytus, where men fight hand to hand,
and those who dwelt in Pheneus and Orchomenus rich in flocks,
and Rhipe and Stratie and windy Enispe,
and held Tegea and lovely Mantinea,
and held Stymphalus and dwelt in Parrhasia,
of these lord Agapenor, the son of Ancaeus, led,
with sixty ships; and many in each ship
Arcadian men embarked, skilled in war;
for Agamemnon, lord of men, himself gave them
well-benched ships to cross the wine-dark sea,
the son of Atreus, since the works of the sea were not their concern.
And those who dwelt in Buprasium and divine Elis,
as far as Hyrmine and Myrsinus at the border
and the rock of Olenus and Alesium enclose within,
of these there were four leaders, and with each man ten
swift ships followed, and many Epeians embarked.
Of these Amphimachus and Thalpius were the leaders,
sons, one of Cteatus and the other of Eurytus, the two Actoriones;
and over the third led Diores, mighty son of Amarynceus;
and over the fourth led godlike Polyxenus,
the son of Agasthenes, son of lord Augeas.
And those from Dulichium and the sacred Echinae
islands, which lie across the sea facing Elis,
of these Meges led, the equal of Ares,
the son of Phyleus, whom horseman Phyleus, dear to Zeus, begot,
who once removed to Dulichium in anger at his father;
with him forty black ships followed.
And Odysseus led the great-hearted Cephallenians,
who held Ithaca and Neritum quivering with leaves,
and dwelt in Crocyleia and rugged Aegilips,
and those who held Zacynthus and those who dwelt about Samos,
and those who held the mainland and dwelt in the lands facing it;
of these Odysseus led, in counsel equal to Zeus;
with him twelve ships followed, red-cheeked.
And of the Aetolians Thoas led, the son of Andraemon,
those who dwelt in Pleuron and Olenus and Pylene,
and seaside Chalcis and rocky Calydon;
for the sons of great-hearted Oeneus were no longer,
nor was he himself still alive, and fair-haired Meleager had died;
so all things had been entrusted to him, to rule over the Aetolians;
with him forty black ships followed.
And of the Cretans Idomeneus, famed for the spear, led,
those who held Cnossus and walled Gortyn,
Lyctus and Miletus and gleaming Lycastus,
and Phaestus and Rhytium, well-inhabited cities,
and the others who dwelt about Crete of a hundred cities;
of these Idomeneus, famed for the spear, was the leader,
and Meriones, the equal of Enyalius, the slayer of men;
with them eighty black ships followed.
And Tlepolemus, the son of Heracles, both noble and great,
brought nine ships from Rhodes, of the proud Rhodians,
who dwelt about Rhodes, marshalled in three divisions,
Lindus and Ialysus and gleaming Cameirus;
of these Tlepolemus, famed for the spear, led,
whom Astyocheia bore to the might of Heracles,
whom he brought from Ephyra, from the river Selleeis,
after he had sacked many cities of men nurtured by Zeus.
And when Tlepolemus had been reared in the well-built hall,
he straightway killed his own father's dear uncle,
Licymnius, already growing old, the offspring of Ares;
and at once he built ships, and gathering a great host
he went in flight over the sea; for the others threatened him,
the sons and the sons' sons of the might of Heracles.
And he came to Rhodes, wandering and suffering woes;
and they settled in three divisions by tribes, and they were loved
by Zeus, who rules over gods and men,
and the son of Cronos poured wondrous wealth upon them.
Nireus again brought three well-balanced ships from Syme,
Nireus, the son of Aglaea and of lord Charops,
Nireus, who came to Ilion the fairest man of all
the other Danaans, after the blameless son of Peleus;
but he was a weakling, and few men followed him.
And those who held Nisyros and Crapathos and Casos,
and Cos, the city of Eurypylus, and the Calydnian islands,
of these Pheidippus and Antiphus were the leaders,
the two sons of Thessalus, the son of lord Heracles;
with them thirty hollow ships were arrayed.
Now again, all those who dwelt in Pelasgian Argos,
and those who dwelt in Alos and Alope and Trachis,
and those who held Phthia and Hellas, the land of fair women,
and were called Myrmidons and Hellenes and Achaeans,
of these Achilles was the leader of fifty ships.
But they gave no thought to hateful-sounding war,
for there was no one to lead them into the ranks;
for swift-footed godlike Achilles lay among the ships,
angry over the fair-haired maiden Briseis,
whom he had taken from Lyrnessus after much toiling,
when he had sacked Lyrnessus and the walls of Thebe,
and laid low Mynes and Epistrophus, spearmen,
the sons of Evenus, son of lord Selepius;
over her he lay grieving, and soon he was to rise up again.
And those who held Phylace and flowery Pyrasus,
the sacred precinct of Demeter, and Iton, the mother of sheep,
and seaside Antron and grassy Pteleos,
of these warlike Protesilaus led
while he was alive; but then the black earth already held him.
And his wife was left in Phylace, her cheeks torn with grief on both sides,
and his house half-finished; him a Dardanian man killed
as he leapt from his ship, by far the first of the Achaeans.
Nor were they without a leader, though they longed for their leader;
but Podarces marshalled them, the offspring of Ares,
the son of Iphiclus, son of Phylacus of many flocks,
own brother of great-hearted Protesilaus,
younger in birth; and the other was both elder and better,
the hero Protesilaus, warlike; and the people lacked nothing
of a leader, though they longed for him, good man that he was;
with him forty black ships followed.
And those who dwelt in Pherae beside the Boebean lake,
Boebe and Glaphyrae and well-built Iolcus,
of these the dear son of Admetus led eleven ships,
Eumelus, whom the most divine of women bore to Admetus,
Alcestis, fairest in form of the daughters of Pelias.
And those who dwelt in Methone and Thaumacia,
and held Meliboea and rugged Olizon,
of these Philoctetes led, well skilled in the bow,
with seven ships; and in each fifty oarsmen
embarked, well skilled with the bow to fight mightily.
But he lay on an island suffering grievous pains,
in sacred Lemnos, where the sons of the Achaeans left him
wasting with the evil wound of the baneful water-snake;
there he lay grieving; and soon the Argives were to remember
lord Philoctetes beside the ships.
Nor were they without a leader, though they longed for their leader;
but Medon marshalled them, the bastard son of Oileus,
whom Rhene bore to Oileus, the sacker of cities.
And those who held Tricca and rocky Ithome,
and those who held Oechalia, the city of Eurytus of Oechalia,
of these the two sons of Asclepius were the leaders,
good healers, Podaleirius and Machaon;
with them thirty hollow ships were arrayed.
And those who held Ormenium, and those of the spring Hypereia,
and those who held Asterium and the white peaks of Titanus,
of these Eurypylus led, the shining son of Euaemon;
with him forty black ships followed.
And those who held Argissa and dwelt in Gyrtone,
Orthe and Elone and the white city of Oloosson,
of these Polypoetes, staunch in battle, led,
the son of Peirithous, whom immortal Zeus begot;
him famous Hippodameia bore to Peirithous
on the day when he took vengeance on the shaggy Centaurs
and drove them from Pelion and pushed them back to the Aethices.
Not alone, for with him came Leonteus, the offspring of Ares,
the son of high-hearted Coronus, son of Caeneus;
with them forty black ships followed.
And Gouneus brought two and twenty ships from Cyphus;
with him the Enienes followed and the staunch Perrhaebians,
who had set their homes about wintry Dodona,
and those who tilled their fields about lovely Titaresius,
which sends its fair-flowing water into the Peneus;
yet it does not mingle with the silver-eddied Peneus,
but flows over it like olive oil;
for it is a branch of the dread water of Styx, the river of oaths.
And of the Magnetes Prothous led, the son of Tenthredon,
who dwelt about the Peneus and Pelion quivering with leaves;
of these swift Prothous was the leader,
and with him forty black ships followed.
These then were the leaders and the lords of the Danaans.
Who then was by far the best of them? Tell me, Muse,
of the men themselves and of the horses that followed with the sons of Atreus.
The horses of the son of Pheres were by far the best,
which Eumelus drove, swift-footed as birds,
alike in coat, both mares, equal in age, level along the back;
the silver-bowed Apollo reared them in Pereia,
both female, carriers of the terror of Ares.
And of the men by far the best was Telamonian Ajax,
so long as Achilles kept his anger; for he was far the greatest,
and the horses that carried the blameless son of Peleus.
But he lay among the curved sea-crossing ships,
raging in anger at Agamemnon, shepherd of the people,
the son of Atreus; and his men beside the breaking of the sea
took their pleasure in discus and in javelin throwing
and with bows; and the horses, each beside his own chariot,
cropping the lotus and the marsh-grown parsley,
stood still; and the well-covered chariots of the lords lay
in the huts; and they, longing for their warlike leader,
wandered hither and thither through the camp and did not fight.
And they marched as though the whole earth were being devoured by fire;
and the ground groaned beneath them, as beneath Zeus who delights in thunder
in his anger, when he lashes the earth about Typhoeus,
in the land of the Arimoi, where they say are the couches of Typhoeus;
so the earth groaned mightily beneath their feet
as they came; and very swiftly they passed across the plain.
To the Trojans came a messenger, swift-footed wind-swift Iris,
from aegis-bearing Zeus with a message of grief.
They were holding assembly at the doors of Priam,
all gathered together, both young and old;
and standing near, swift-footed Iris spoke to them,
and she likened her voice to that of Polites, the son of Priam,
who sat as a lookout for the Trojans, trusting in his swiftness,
on the topmost tomb of old Aesyetes,
watching for the moment when the Achaeans would set out from the ships;
likening herself to him, swift-footed Iris spoke:
"Old man, your words are always dear to you and endless,
as once in time of peace; but war has risen that cannot be avoided.
Truly I have gone into many battles of men,
but never yet have I seen such a host as this.
For very like leaves or grains of sand
they come across the plain to fight against the city.
Hector, to you above all I give this charge, to do as follows:
for many allies are throughout the great city of Priam,
and the tongue of men scattered far is different for different peoples;
let each man give the signal to those over whom he rules,
and let him lead them out, having marshalled his townsmen."
So she spoke, and Hector did not fail to mark the word of the goddess,
and at once he broke up the assembly; and they rushed to arms.
All the gates were opened, and the host rushed out,
both foot and horse; and a great din arose.
There is a certain steep mound before the city,
in the plain, apart, running round on either side,
which men indeed call Batieia,
but the immortals call it the tomb of much-leaping Myrine;
there then the Trojans and the allies were marshalled apart.
Of the Trojans great Hector of the shining helmet led,
the son of Priam; with him by far the most and the best
of the men armed themselves, eager with their spears.
And of the Dardanians the noble son of Anchises led,
Aeneas, whom divine Aphrodite bore to Anchises,
a goddess who lay with a mortal in the foothills of Ida;
not alone, for with him came two sons of Antenor,
Archelochus and Acamas, well skilled in all battle.
And those who dwelt in Zeleia beneath the lowest foot of Ida,
wealthy, drinking the dark water of Aesepus,
Trojans, of these the shining son of Lycaon led,
Pandarus, to whom Apollo himself gave the bow.
And those who held Adresteia and the country of Apaisus,
and held Pityeia and the steep mountain of Tereia,
of these Adrestus led and Amphius of the linen corselet,
the two sons of Merops of Percote, who beyond all men
knew the arts of prophecy, and would not let his sons
go to man-destroying war; but the two did not at all
obey him, for the fates of black death led them on.
And those who dwelt about Percote and Practius,
and held Sestos and Abydos and divine Arisbe,
of these Asius led, the son of Hyrtacus, leader of men,
Asius son of Hyrtacus, whom from Arisbe his horses carried,
tawny, huge, from the river Selleeis.
And Hippothous led the tribes of the Pelasgians, spearmen,
those who dwelt in Larisa of the rich soil;
of these Hippothous led and Pylaeus, the offspring of Ares,
the two sons of Lethus the Pelasgian, son of Teutamus.
And Acamas and the hero Peiroos led the Thracians,
as many as the strong-flowing Hellespont encloses.
And Euphemus was the leader of the Ciconians, spearmen,
the son of Troezenus, Zeus-nurtured son of Ceas.
And Pyraechmes led the Paeonians of the curved bows,
from afar, from Amydon, from the wide-flowing Axius,
the Axius whose water is the fairest that spreads over the earth.
And of the Paphlagonians led Pylaemenes of the shaggy heart,
from the land of the Eneti, whence is the breed of wild mules;
they held Cytorus and dwelt about Sesamus,
and about the river Parthenius they had their famous homes,
and Cromna and Aegialus and the high Erythini.
And of the Halizones Odius and Epistrophus led,
from afar, from Alybe, where is the birth-place of silver.
And of the Mysians Chromis led and Ennomus the bird-diviner;
but he did not ward off black death by his birds of omen,
but was overcome by the hands of the swift-footed descendant of Aeacus
in the river, where he was laying waste the Trojans and others.
And Phorcys led the Phrygians and godlike Ascanius
from far Ascania; and they were eager to fight in battle.
And of the Maeonians Mesthles and Antiphus were the leaders,
the two sons of Talaemenes, whom the Gygaean lake bore,
and they led the Maeonians who were born beneath Tmolus.
And Nastes led the Carians of barbarous speech,
who held Miletus and the mountain of Phthires with its countless leaves,
and the streams of the Maeander and the steep peaks of Mycale;
of these Amphimachus and Nastes were the leaders,
Nastes and Amphimachus, the shining children of Nomion;
and he went to war carrying gold like a maiden,
fool, and it did not save him from wretched destruction,
but he was overcome by the hands of the swift-footed descendant of Aeacus
in the river, and warlike Achilles carried off the gold.
And Sarpedon led the Lycians and blameless Glaucus,
from far Lycia, from the eddying Xanthus.

### Book 3

But when they had marshalled, each with their own leaders,
the Trojans came with clamour and war-cry, like birds,
even as the cry of cranes sounds before the face of heaven,
which, when they have fled the storm and the measureless rain,
fly with clamour toward the streams of Ocean,
bringing slaughter and death to the Pygmy men;
and in the mist they bring on their evil strife.
But the Achaeans came in silence, breathing fury,
eager in heart to defend one another.
As when the South Wind pours mist upon the mountain peaks,
no friend at all to shepherds, but better than night for a thief,
and a man sees only as far as he casts a stone,
so beneath their feet a whirling dust-cloud rose
as they came; and very swiftly they sped across the plain.
But when they were near, coming on against one another,
godlike Alexandros came forth as champion of the Trojans,
wearing a leopard's skin on his shoulders, and curved bows,
and a sword; and two spears tipped with bronze
he brandished, and challenged all the best of the Argives
to fight against him in grim battle.
Him when Menelaos, dear to Ares, marked
coming out before the throng with long strides,
as a lion rejoices when he lights on a great carcass,
having found a horned stag or a wild goat,
in his hunger; for he devours it eagerly, though swift hounds
and lusty young huntsmen press hard upon him,
so Menelaos rejoiced when he saw godlike Alexandros
with his eyes; for he thought to punish the transgressor.
Forthwith he leapt from his chariot with his armour to the ground.
But when godlike Alexandros marked him
appearing among the champions, his own heart was struck with dread,
and he shrank back into the troop of his comrades, shunning death.
As when a man, seeing a serpent in the mountain glens,
starts back, and trembling seizes his limbs,
and he withdraws, and pallor takes his cheeks,
so again Alexandros sank into the throng of the proud Trojans,
fearing the son of Atreus, Alexandros of godlike face.
Him Hektor rebuked when he saw him, with shameful words:
Wretched Paris, best in beauty, mad for women, deceiver,
would that you had never been born, or had died unwed!
That I would wish, and it would be far better
than that you should be thus a disgrace and a thing of scorn to others.
Surely the long-haired Achaeans laugh aloud,
deeming him a champion, because he has a fair
shape; but there is no strength in his heart, nor any prowess.
Was it being such a man that, in your sea-crossing ships,
sailing the sea, gathering your trusty comrades,
you mingled with strangers, and brought away a fair woman,
from a distant land, a daughter-in-law of warrior men,
a great sorrow to your father, and to your city, and to all your people,
a joy to your enemies, and a shame to yourself?
Would you not then abide Menelaos, dear to Ares?
You would know of what a man you hold his blooming wife;
your lyre would not help you, nor the gifts of Aphrodite,
nor your hair, nor your beauty, when you are mingled with the dust.
But the Trojans are great cowards; surely by now
you would have worn a tunic of stone for the evils you have wrought.
Him again godlike Alexandros answered:
Hektor, since you have rebuked me rightly, and not beyond what is right,
your heart is always like an unyielding axe
that goes through timber by a man's hand, who with skill
hews out ship-timber, and it furthers the man's stroke;
so in your breast is a fearless mind.
Do not taunt me with the lovely gifts of golden Aphrodite;
the glorious gifts of the gods are not to be cast away,
such as they themselves give; no man would choose them of his own will.
But now, if you wish me to war and to fight,
make the other Trojans and all the Achaeans sit down,
and set me in the midst, and Menelaos dear to Ares,
to fight together for Helen and all the treasures;
and whichever of the two wins and proves the better,
let him take all the treasures well and lead the woman home;
and let the rest, cutting faithful oaths of friendship,
dwell in fertile Troy, and let the others return
to horse-pasturing Argos and Achaea, land of fair women.
So he spoke, and Hektor rejoiced greatly hearing the word,
and going into the midst he held back the ranks of the Trojans,
grasping his spear by the middle; and they all sat down.
But the long-haired Achaeans shot arrows at him,
aiming with arrows, and hurling stones;
but Agamemnon, lord of men, shouted aloud:
Hold, Argives; do not shoot, you sons of the Achaeans;
for Hektor of the shining helmet promises to say something.
So he spoke, and they held from battle and fell silent
at once; and Hektor spoke among both hosts:
Hear me, Trojans and well-greaved Achaeans,
the word of Alexandros, for whose sake the quarrel has arisen.
He bids the other Trojans and all the Achaeans
lay their fair armour down on the much-nourishing earth,
and that he himself in the midst, and Menelaos dear to Ares,
alone should fight for Helen and all the treasures.
And whichever of the two wins and proves the better,
let him take all the treasures well and lead the woman home;
and let the rest of us cut faithful oaths of friendship.
So he spoke, and they all became hushed in silence;
and among them spoke Menelaos, good at the war-cry:
Hear me also now; for grief comes most
to my heart, and I deem that they should now be parted,
Argives and Trojans, since you have suffered many evils
for my quarrel and for the beginning made by Alexandros.
And whichever of us two has death and fate appointed,
let him die; and do you others be parted at once.
Bring lambs, one white, the other black,
for Earth and Sun; and for Zeus we will bring another;
and bring the mighty Priam, so that he may cut the oaths
himself, since his sons are overbearing and faithless,
lest someone by transgression harm the oaths of Zeus.
The minds of younger men are always fluttering;
but where an old man is present, he looks both forward and back,
so that it may be best for both sides alike.
So he spoke, and the Achaeans and the Trojans rejoiced,
hoping to cease from woeful war.
And they checked their horses by the ranks, and stepped out themselves,
and took off their armour; they laid it on the ground
close to one another, and the space between was small.
And Hektor sent two heralds to the city
swiftly, to bring the lambs and to call Priam;
and lord Agamemnon sent forth Talthybios
to go to the hollow ships, and he bade him bring
a lamb; and he did not disobey godlike Agamemnon.
And Iris came as messenger to white-armed Helen,
likened to the wife of the son of Antenor, her husband's sister,
whom lord Helikaon, son of Antenor, had to wife,
Laodike, fairest in form of the daughters of Priam.
She found her in the hall; and she was weaving a great web,
a double-folded purple cloth, and she was embroidering in it many struggles
of the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
which they suffered for her sake at the hands of Ares.
And standing near, swift-footed Iris spoke to her:
Come here, dear lady, that you may see the wondrous deeds
of the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
who before were bringing tearful war upon one another
on the plain, longing for ruinous war;
they now sit in silence, and the war has ceased,
leaning on their shields, and beside them their long spears are planted.
But Alexandros and Menelaos dear to Ares
will fight with long spears for you;
and to him who wins you shall be called his dear wife.
So speaking, the goddess cast sweet longing into her heart
for her former husband, and her city, and her parents.
And at once she veiled herself in shining linen
and rushed from her chamber, shedding a soft tear,
not alone, for two handmaids followed with her,
Aithra, daughter of Pittheus, and ox-eyed Klymene;
and quickly then they came to where the Scaean Gates were.
And those around Priam, and Panthoos, and Thymoites,
Lampos, and Klytios, and Hiketaon, scion of Ares,
and Oukalegon, and Antenor, both prudent,
sat as elders of the people at the Scaean Gates,
now ceased from war through age, but good speakers,
like cicadas, which in the forest,
seated on a tree, send forth a lily-like voice;
such were the leaders of the Trojans sitting on the tower.
And when they saw Helen coming up to the tower,
softly they spoke winged words to one another:
No blame is it that Trojans and well-greaved Achaeans
for such a woman should suffer woes for a long time;
she is terribly like the immortal goddesses to look upon.
But even so, being such, let her go home in the ships,
and not be left a sorrow to us and our children hereafter.
So they spoke, and Priam called Helen with his voice:
Come here before me, dear child, sit beside me,
that you may see your former husband, and your kin, and your friends;
you are no cause of blame to me; the gods are the cause to me
who roused against me the tearful war with the Achaeans;
so tell me the name of this enormous man too,
who this Achaean man is, so goodly and so tall.
Indeed others are even taller by a head,
but so fair a man I have never yet seen with my eyes,
nor so majestic; for he is like a kingly man.
Helen, shining among women, answered him with words:
Reverend you are to me, dear father-in-law, and terrible;
would that evil death had pleased me when I came here
following your son, leaving my bridal chamber and my kin
and my tender child and my lovely companions of like age.
But those things did not happen; therefore weeping I have melted away.
And this I will tell you, which you ask and inquire of me:
this is the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon,
both a good king and a strong spearman;
and he was my brother-in-law, shameless that I am, if indeed he ever was.
So she spoke, and the old man marvelled, and said:
O blessed son of Atreus, born of fate, happy and fortunate,
surely many sons of the Achaeans are subdued under you.
Once I also entered vine-rich Phrygia,
where I saw the most numerous Phrygian men with nimble horses,
the hosts of Otreus and of godlike Mygdon,
who were then encamped beside the banks of the Sangarios;
for I too was reckoned among them as an ally
on the day when the Amazons, match for men, came.
But not even they were as many as the glancing-eyed Achaeans.
Second, the old man, seeing Odysseus, asked:
Come, tell me, dear child, who this one is;
he is shorter by a head than Agamemnon son of Atreus,
but broader in shoulders and chest to look upon.
His armour lies on the much-nourishing earth,
but he himself, like a ram, goes up and down the ranks of men;
I liken him to a thick-fleeced ram,
that goes through a great flock of white sheep.
Then Helen, born of Zeus, answered him:
This is Laertes' son, wily Odysseus,
who was raised in the land of Ithaca, rugged though it be,
knowing all manner of wiles and close counsels.
Then Antenor, prudent, spoke to her in answer:
Woman, truly you have spoken this word unerringly;
for once godlike Odysseus came here too
on an embassy for your sake, with Menelaos dear to Ares;
and I entertained them and loved them in my halls,
and I learned the stature of both and their close counsels.
But when they mingled in the assembly of the Trojans,
when they stood, Menelaos overtopped him with broad shoulders,
but when both were seated, Odysseus was the more majestic.
But when they wove words and counsels before all,
Menelaos indeed spoke fluently,
few words, but very clearly, since he was not a man of many words
nor one to misspeak; and he was also younger in birth.
But when wily Odysseus sprang up,
he would stand and look down, fixing his eyes on the ground,
and he did not wield the staff backward nor forward,
but held it unwaveringly, like a man without knowledge;
you would say he was some sullen man, and simply foolish.
But when he sent forth his great voice from his chest,
and words like winter snowflakes,
then no other mortal could contend with Odysseus;
then we did not so marvel at the sight of the form of Odysseus.
Third, the old man, seeing Aias, asked:
Who then is this other Achaean man, so goodly and so tall,
pre-eminent among the Argives in head and broad shoulders?
Helen of the long robe, shining among women, answered him:
This is the enormous Aias, bulwark of the Achaeans;
and Idomeneus stands on the other side among the Cretans like a god,
and around him the leaders of the Cretans are gathered.
Often Menelaos, dear to Ares, entertained him
in our house, whenever he came from Crete.
But now I see all the other glancing-eyed Achaeans,
whom I could well recognize and tell the name of;
but two I cannot see, the marshals of the peoples,
Castor, tamer of horses, and Polydeukes, good with the fist,
my own brothers, whom one mother bore to me.
Either they did not follow from lovely Lacedaemon,
or they followed here in the sea-crossing ships,
but now do not wish to go down into the battle of men,
fearing the shames and the many reproaches that are mine.
So she spoke, but the life-giving earth already held them
there in Lacedaemon, in their own dear native land.
And the heralds through the city brought the faithful oaths of the gods,
two lambs and wine, the gladdening fruit of the field,
in a goatskin; and the herald Idaios brought a shining mixing-bowl
and golden cups;
and standing beside the old man he urged him with words:
Rise, son of Laomedon, the best men call you,
of the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
to come down to the plain, that you may cut faithful oaths.
For Alexandros and Menelaos dear to Ares
will fight with long spears for the woman;
and to him who wins, the woman and the treasures shall follow;
and let the rest of us, cutting faithful oaths of friendship,
dwell in fertile Troy, and let those others return
to horse-pasturing Argos and Achaea, land of fair women.
So he spoke; the old man shuddered, and bade his companions
yoke the horses; and they obeyed readily.
Priam climbed up, and pulled the reins back;
and beside him Antenor stepped into the very beautiful chariot;
and the two drove their swift horses through the Scaean Gates onto the plain.
But when they came among the Trojans and the Achaeans,
stepping down from the chariot onto the much-nourishing earth,
they went into the midst of the Trojans and Achaeans.
Then at once Agamemnon, lord of men, rose up,
and wily Odysseus; and the noble heralds
gathered the faithful oaths of the gods, and mixed wine in the bowl,
and poured water over the hands of the kings.
The son of Atreus, drawing the knife with his hands,
which always hung beside his great sword-sheath,
cut hair from the heads of the lambs; and then
the heralds distributed it to the best of the Trojans and Achaeans.
And among them the son of Atreus prayed aloud, lifting up his hands:
Father Zeus, ruling from Ida, most glorious, most great,
and Sun, who behold all things and hear all things,
and rivers, and earth, and you two who beneath the earth
punish men who have died, whoever swears a false oath,
be you witnesses, and guard the faithful oaths.
If Alexandros slays Menelaos,
then let him himself have Helen and all the treasures,
and let us go home in our sea-crossing ships;
but if fair-haired Menelaos kills Alexandros,
then the Trojans must give back Helen and all the treasures,
and pay the Argives such recompense as is fitting,
which may also be among men who are yet to be.
But if Priam and the sons of Priam are unwilling
to pay me recompense when Alexandros has fallen,
then I myself will fight even thereafter for the penalty,
remaining here, until I reach the end of the war.
He spoke, and cut the throats of the lambs with the pitiless bronze;
and he laid them on the ground gasping,
bereft of life; for the bronze had taken away their strength.
And drawing wine from the bowl with cups
they poured it out, and prayed to the gods who live forever.
And thus one of the Achaeans and Trojans would say:
Zeus, most glorious, most great, and you other immortal gods,
whichever of the two sides first does harm against the oaths,
so may their brains flow to the ground as this wine does,
theirs and their children's, and may their wives be taken by others.
So they spoke, but the son of Kronos did not yet fulfill it for them.
And among them Dardanid Priam spoke a word:
Hear me, Trojans and well-greaved Achaeans:
I indeed am going back to windy Ilion,
since I will not endure to see with my eyes
my dear son fighting with Menelaos dear to Ares.
Zeus surely knows this, and the other immortal gods,
to whichever of the two the end of death is fated.
He spoke, and the godlike man placed the lambs in the chariot,
and he himself climbed up, and pulled the reins back;
and beside him Antenor stepped into the very beautiful chariot.
And the two went back toward Ilion;
and Hektor, son of Priam, and godlike Odysseus
first measured out the ground, and then
taking lots they shook them in a bronze helmet,
to see which of the two should first let fly his bronze spear.
And the people prayed, and lifted up their hands to the gods,
and thus one of the Achaeans and Trojans would say:
Father Zeus, ruling from Ida, most glorious, most great,
whichever of the two brought these deeds about between the two hosts,
grant that he, perishing, go down into the house of Hades,
and that for us there be friendship and faithful oaths.
So they spoke, and great Hektor of the shining helmet shook the lots,
looking away; and the lot of Paris leapt out swiftly.
Then they sat down along the ranks, where for each man
his high-stepping horses and his dappled armour lay;
and he put on his fair armour about his shoulders,
godlike Alexandros, husband of fair-haired Helen.
First he placed the greaves about his shins,
fair ones, fitted with silver ankle-clasps;
secondly he put on the corselet about his chest,
his own brother Lykaon's; and it fitted him.
And he cast about his shoulders a sword with silver studs,
of bronze, and then a shield great and sturdy;
and on his sturdy head he set a well-made helmet
with horse-hair crest; and the plume nodded terribly above;
and he took a sturdy spear, which fitted his palms.
So likewise Menelaos, dear to Ares, put on his armour.
And when they had armed themselves on either side of the throng,
they went into the midst of the Trojans and Achaeans,
glaring terribly; and amazement seized those who looked on,
both the horse-taming Trojans and the well-greaved Achaeans.
And they stood near in the measured space,
shaking their spears at each other in anger.
First Alexandros let fly his long-shadowed spear,
and struck the shield of the son of Atreus, even on every side,
but the bronze did not break it, and the point was bent back
in the strong shield; and he rose up second with the bronze,
Menelaos son of Atreus, praying to father Zeus:
Lord Zeus, grant that I punish him who first did evil to me,
godlike Alexandros, and subdue him beneath my hands,
so that even among men born hereafter one may shudder
to do evil to a host who offers him friendship.
He spoke, and swinging it let fly his long-shadowed spear,
and struck the shield of the son of Priam, even on every side;
straight through the shining shield went the mighty spear,
and it was driven through the richly-worked corselet;
and straight on beside his flank the spear cut through the tunic,
and he shrank aside and avoided black death.
And the son of Atreus, drawing his silver-studded sword,
struck, raising it, the horn of the helmet; but about it
it broke in three and in four pieces and fell from his hand.
And the son of Atreus groaned, looking up to the wide heaven:
Father Zeus, no other of the gods is more destructive than you;
truly I thought to punish Alexandros for his wickedness;
but now the sword is broken in my hands, and the spear
has sped from my palms in vain, and I did not hit him.
He spoke, and rushing on caught the horse-haired helmet,
and twisted it and dragged him toward the well-greaved Achaeans;
and the richly-embroidered strap choked him under his tender throat,
which was stretched beneath his chin as the holder of the helmet.
And now he would have dragged him and won boundless glory,
had not the daughter of Zeus, Aphrodite, quickly marked it,
who broke the strap for him, of a bull slain by force;
and the empty helmet followed along with his thick hand.
Then the hero whirled it and threw it among the well-greaved Achaeans,
and his trusty comrades caught it up;
but he sprang back again, eager to kill him
with the bronze spear; but Aphrodite snatched him away,
very easily, as a god can, and covered him in thick mist,
and set him down in his fragrant, sweet-smelling chamber.
And she herself went to call Helen; and she found her
on the high tower, and around her the Trojan women were in throngs;
and with her hand she caught and shook her nectarous robe,
and likened to an old woman born long ago, she spoke to her,
a wool-worker, who when she dwelt in Lacedaemon
used to work fair wool, and she loved her most;
likened to her, shining Aphrodite spoke to her:
Come here; Alexandros calls you to come home.
He is there in the chamber, on the inlaid bed,
gleaming in beauty and in garments; you would not say
that he had come from fighting a man, but rather that he goes
to a dance, or that he has just sat down from a dance.
So she spoke, and stirred the heart in her breast;
and when she marked the goddess's very beautiful neck
and her lovely breasts and her flashing eyes,
then she marvelled, and spoke a word and named her:
Strange goddess, why do you long to deceive me in this way?
Will you lead me somewhere further, to some well-peopled city,
either of Phrygia or of lovely Maeonia,
if there too some man of the mortal races is dear to you?
Because now Menelaos has conquered godlike Alexandros,
and wishes to lead me, hateful as I am, home,
is it for this that you now stand here with deceitful mind?
Go sit beside him, and give up the way of the gods,
and may you never again turn back to Olympus on your feet,
but always grieve for him and watch over him,
until he makes you either his wife or his slave.
But I will not go there; it would be a thing of shame
to serve his bed; and all the Trojan women will blame me
hereafter; and I have endless griefs in my heart.
Then shining Aphrodite, angered, spoke to her:
Do not provoke me, wretch, lest in my anger I abandon you,
and hate you as terribly as I have loved you now,
and contrive bitter hatreds between both sides,
Trojans and Danaans, and you may perish by an evil doom.
So she spoke, and Helen, born of Zeus, feared,
and went, covering herself with her shining white robe,
in silence, and she escaped the notice of all the Trojan women; and the goddess led the way.
And when they came to the very beautiful house of Alexandros,
the handmaids turned swiftly to their tasks,
but she, shining among women, went to the high-roofed chamber.
And smiling Aphrodite, taking a chair, brought it
and set it down for her facing Alexandros;
there Helen sat down, daughter of Zeus who bears the aegis,
turning her eyes aside, and she rebuked her husband with words:
You have come from the war; would that you had perished there,
subdued by the strong man who was my former husband.
Surely before you boasted that in your strength and hands and spear
you were better than Menelaos dear to Ares.
But come now, challenge Menelaos dear to Ares
to fight against him again; but I for my part
bid you cease, and not with fair-haired Menelaos
to wage opposing war and to fight
foolishly, lest you soon be subdued by his spear.
And Paris answered her with words and said:
Do not, woman, rebuke my heart with harsh reproaches;
for now Menelaos has won with Athena,
but I will conquer him in turn; for the gods are with us too.
But come, let us delight in love, lying together;
for never yet has desire so enfolded my mind,
not even when first from lovely Lacedaemon
I sailed, having seized you in my sea-crossing ships,
and on the island of Cranae I mingled with you in love and bed,
as now I long for you, and sweet desire seizes me.
He spoke, and led the way to the bed; and his wife followed with him.
So the two lay down in the pierced bed,
while the son of Atreus went up and down the throng like a wild beast,
if perhaps he might catch sight of godlike Alexandros.
But none of the Trojans or of the famous allies could
then point out Alexandros to Menelaos dear to Ares;
for they did not hide him out of friendship, if any had seen him;
for he was hated by them all equally with black death.
And among them spoke Agamemnon, lord of men:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies:
the victory is shown to be that of Menelaos, dear to Ares;
and do you give up Argive Helen and the treasures with her,
and pay such recompense as is fitting,
which may also be among men who are yet to be.
So spoke the son of Atreus, and the other Achaeans approved.

### Book 4

So the gods sat in council beside Zeus
upon the golden floor, and among them lady Hebe
poured out the nectar; and they in golden cups
greeted one another, looking upon the city of the Trojans.
At once the son of Cronos sought to provoke Hera
with mocking words, speaking sidelong to sting her:
Two of the goddesses stand as helpers to Menelaus,
Hera of Argos and Alalcomenean Athena.
But these two sit apart and look on
and take their pleasure; while for him smile-loving Aphrodite
ever walks beside him and wards off the fates of death,
and even now has saved him when he thought to die.
Yet the victory is dear-to-Ares Menelaus';
but let us take counsel how these deeds shall be,
whether once more evil war and dread battle
we shall stir up, or cast friendship between the two hosts.
But if somehow this might be dear and sweet to all,
then let the city of lord Priam yet be inhabited,
and let Menelaus lead Argive Helen home again.
So he spoke, and Athena and Hera murmured against it;
they sat close beside him, and planned evils for the Trojans.
Athena indeed was silent and spoke no word,
sullen against father Zeus, and wild anger seized her;
but Hera's breast could not hold her wrath, and she spoke:
Most dread son of Cronos, what a word have you spoken!
How can you wish to make my toil vain and unaccomplished,
the sweat I sweated in my labor, and my horses were wearied
as I gathered the host, evils for Priam and for his sons.
Do it; yet not all we other gods will praise you.
Then greatly vexed, Zeus the cloud-gatherer answered her:
Strange lady, what have Priam and the sons of Priam
done to you, so many evils, that you rage relentlessly
to sack the well-built citadel of Ilion?
If you yourself could pass the gates and the long walls
and eat raw Priam and the sons of Priam
and the other Trojans, then might you heal your wrath.
Do as you wish; but let this quarrel not hereafter
become between you and me a great strife for both of us.
And another thing I will tell you; lay it in your heart:
whenever I too, eager to sack a city,
desire one where men dear to you were born,
do not delay my wrath, but let me have my way;
for I also yielded to you, willing though my heart was unwilling.
For of all the cities beneath the sun and the starry heaven
wherein mortal men upon the earth have dwelt,
among them sacred Ilion was honored by my heart
and Priam and the people of Priam of the good ashen spear.
For never did my altar lack an equal feast
of libation and burnt fat; for that is the honor we have won.
Then ox-eyed lady Hera answered him:
Three cities are by far the dearest to me:
Argos and Sparta and Mycenae of the broad streets;
sack these whenever they grow hateful to your heart;
before these I do not stand against you, nor begrudge you.
For even if I begrudge and do not let you sack them,
my grudging accomplishes nothing, since you are far stronger.
But my labor too must not be left unaccomplished;
for I also am a god, and my lineage is from where yours is,
and crooked-counselled Cronos begot me as eldest,
both in birth and because I am called your wife,
and you rule among all the immortals.
Yet in this let us yield to one another,
I to you, and you to me; and the other gods will follow,
the immortals. So do you quickly charge Athena
to go into the dread battle of Trojans and Achaeans,
and to try how the Trojans may first, over the oaths,
begin to do harm to the far-famed Achaeans.
So she spoke, and the father of men and gods did not disobey;
at once he spoke winged words to Athena:
Go with all speed to the host, among Trojans and Achaeans,
and try how the Trojans may first, over the oaths,
begin to do harm to the far-famed Achaeans.
So speaking he urged on Athena, eager already,
and she darted down from the peaks of Olympus.
As the son of crooked-counselled Cronos sends a star,
a sign to sailors or to the broad host of peoples,
a bright one; and from it many sparks fly forth —
like this Pallas Athena darted down to the earth,
and leapt into the midst; and wonder seized those who saw,
both the horse-taming Trojans and the well-greaved Achaeans.
And thus would one say, looking at his neighbor:
Either once more evil war and dread battle
shall be, or Zeus is setting friendship between the two hosts,
Zeus, who is appointed steward of the war of men.
So then would one say, of Achaeans and of Trojans alike.
And she, like a man, went down into the throng of the Trojans
to Laodocus, son of Antenor, the mighty spearman,
seeking godlike Pandarus, if she might find him anywhere.
She found the blameless and mighty son of Lycaon
standing; and around him the strong ranks of shield-bearing
men who followed him from the streams of Aesepus;
and standing near she spoke winged words:
Would you now obey me in something, wise son of Lycaon?
Would you dare to send a swift arrow at Menelaus,
and you would win grace and glory from all the Trojans,
and most of all from king Alexander.
From him you would carry off splendid gifts first of all,
if he sees Menelaus, the warlike son of Atreus,
subdued by your arrow, mounting the painful pyre.
Come then, shoot at glorious Menelaus,
and vow to Apollo, Lycian-born, famed with the bow,
to offer a famous hecatomb of firstborn lambs
when you return home to the sacred city of Zeleia.
So spoke Athena, and she persuaded his foolish heart;
at once he drew the polished bow of a wild ibex
that he himself had once struck below the chest,
waiting for it in ambush as it came out on a rock,
and hit it in the chest; and it fell on its back against the rock.
Its horns, grown from its head, were sixteen hands long;
and a horn-working craftsman had fitted them after smoothing,
and after smoothing it all well he set on a golden tip.
And he set it down well, after stretching it toward the ground
and leaning it aside; and his noble comrades held shields before him
lest the warlike sons of the Achaeans leap up before
before Menelaus, the warlike son of Atreus, was struck.
Then he drew the lid of the quiver and took out an arrow,
unshot, winged, the bringer of black pains;
and swiftly he fitted the bitter shaft upon the string,
and vowed to Apollo, Lycian-born, famed with the bow,
to offer a famous hecatomb of firstborn lambs
when he returned home to the sacred city of Zeleia.
He drew together, gripping both the notched end and the ox sinew;
he brought the string to his breast, and the iron to the bow.
But when he had bent the great rounded bow,
the bow twanged, the string cried aloud, and the arrow leapt
sharp-pointed through the throng, eager to fly.
Nor did the blessed gods forget you, Menelaus,
the immortals; and first the daughter of Zeus, driver of spoil,
who stood before you and warded off the bitter shaft.
She held it off from his flesh as much as a mother
keeps a fly from her child when he lies in sweet sleep,
and she herself guided it to where the clasps of the belt,
the golden ones, held fast, and the doubled corselet met.
The bitter arrow fell into the fitted belt;
through the cunningly wrought belt it was driven,
and through the richly-worked corselet it pressed,
and through the belt-guard he wore, a defense of the flesh, a fence against spears,
which protected him most; yet through even this it passed.
And the arrow grazed the outermost surface of the man's flesh;
and at once dark blood flowed from the wound.
As when a woman stains ivory with purple dye,
a Maeonian or Carian woman, to be a cheek-piece for horses;
it lies in the chamber, and many horsemen have prayed
to wear it; but it lies as an ornament for a king,
both a glory for the horse and a boast for the charioteer —
like this, Menelaus, your thighs were stained with blood,
your shapely thighs and calves and fair ankles beneath.
Then Agamemnon, lord of men, shuddered
when he saw the dark blood flowing down from the wound;
and Menelaus himself, dear to Ares, shuddered too.
But when he saw the sinew and the barbs outside,
his spirit gathered back again within his chest.
Groaning heavily, lord Agamemnon spoke among them,
holding Menelaus by the hand, and his comrades groaned with him:
Dear brother, I swore oaths for your death
when I set you alone before the Achaeans to fight the Trojans,
and thus the Trojans struck you and trampled the faithful oaths.
Not in vain at all is the oath and the blood of the lambs
and the unmixed libations and the right hands in which we trusted.
For even if the Olympian has not accomplished it at once,
yet he will accomplish it at last, and they shall pay with a great price
with their own heads, their wives and their children.
For I know this well in my mind and in my heart:
the day shall be when sacred Ilion shall perish
and Priam and the people of Priam of the good ashen spear,
and Zeus the son of Cronos, high-throned, dwelling in the upper air,
shall himself shake his dark aegis over them all,
in anger for this deceit; these things shall not be unaccomplished.
But dread grief shall be mine for you, O Menelaus,
if you die and fulfill the doom of your life.
And I would come to thirsty Argos most disgraced;
for at once the Achaeans will remember their native land;
and we would leave as a boast to Priam and the Trojans
Argive Helen; and the plowland will rot your bones
as you lie in Troy over an unfinished task.
And some one of the overweening Trojans will say thus,
leaping upon the tomb of glorious Menelaus:
Would that Agamemnon might so fulfill his wrath upon all,
as now he has led the host of the Achaeans here in vain,
and has gone home to his dear native land
with empty ships, leaving good Menelaus.
So someone will say; then may the broad earth open for me.
Then fair-haired Menelaus spoke, encouraging him:
Take heart, and do not yet terrify the host of the Achaeans;
the sharp weapon did not stick in a vital place, but before that
the all-gleaming belt protected me, and beneath it
the waist-guard and the belt-guard, which bronze-working men had made.
Then lord Agamemnon answered him:
Would that it were so, dear Menelaus;
but a healer will smear the wound and lay on
drugs that will stop the black pains.
He spoke, and called to Talthybius, the godlike herald:
Talthybius, call Machaon here as quickly as you can,
the man, son of Asclepius, the blameless healer,
so that he may look upon Menelaus, the warlike son of Atreus,
whom someone skilled with the bow has shot and struck,
of the Trojans or the Lycians — glory for him, grief for us.
So he spoke, and the herald did not disobey when he heard,
but went along the host of the bronze-clad Achaeans
looking about for the hero Machaon; and he noticed him
standing; and around him the strong ranks of shield-bearing
men who followed him from horse-pasturing Tricca.
And standing near he spoke winged words:
Rise, son of Asclepius, lord Agamemnon calls you,
so that you may look upon Menelaus, the warlike leader of the Achaeans,
whom someone skilled with the bow has shot and struck,
of the Trojans or the Lycians — glory for him, grief for us.
So he spoke, and stirred the spirit in his chest;
and they went through the throng along the broad host of the Achaeans.
But when they came to where fair-haired Menelaus
had been struck, and around him had gathered all the best
in a circle, and he stood among them, a man like a god,
at once he drew the arrow from the fitted belt;
and as it was drawn out the sharp barbs bent back again.
He loosed the all-gleaming belt and beneath it
the waist-guard and the belt-guard, which bronze-working men had made.
But when he saw the wound where the bitter arrow had fallen,
after sucking out the blood, knowing gentle drugs,
he sprinkled on them, which Cheiron once gave his father in kindness.
While they tended Menelaus, good at the war-cry,
meanwhile the ranks of the shield-bearing Trojans came on;
and they again put on their armor, and remembered their battle-fury.
Then you would not see noble Agamemnon sleeping
nor cowering, nor unwilling to fight,
but hurrying greatly into the glory-giving battle.
For he left his horses and his chariot inlaid with bronze;
and a squire held them apart, snorting,
Eurymedon, son of Ptolemaeus, son of Peiraeus;
and he charged him very much to hold them near whenever
weariness should seize his limbs as he ranged through many ranks;
but he went on foot, ranging through the ranks of men.
And those of the swift-horsed Danaans he saw hurrying,
them he encouraged greatly, standing beside them with words:
Argives, do not yet slacken your furious valor;
for father Zeus will not be a helper to liars,
but those who first did harm over the oaths —
their own tender flesh the vultures shall eat,
and we shall lead away their dear wives and infant children
in our ships, when we have taken their citadel.
And any he saw slackening from hateful war,
them he would rebuke greatly with angry words:
Argives, archers, men of shame, are you not ashamed?
Why do you stand thus dumbfounded like fawns,
which, when they are wearied running over a great plain,
stand still, and no valor comes into their hearts?
So you stand dumbfounded and do not fight.
Or do you wait for the Trojans to come near, where the ships
with good sterns are drawn up on the shore of the gray sea,
so that you may see whether the son of Cronos holds his hand over you?
So he, ranging as lord, went through the ranks of men;
and he came to the Cretans, going through the throng of men.
And they were arming around the wise Idomeneus;
Idomeneus among the foremost fighters, like a boar in valor,
and Meriones urging on the hindmost ranks.
Seeing them, Agamemnon, lord of men, rejoiced,
and at once spoke to Idomeneus with gentle words:
Idomeneus, I honor you above the swift-horsed Danaans
both in war and in other work,
and at the feast, when the elders' flaming wine
the best of the Argives mix in the bowl.
For even if the other long-haired Achaeans
drink their measured cup, your cup always stands
fuller, as mine does, to drink when your heart bids.
But rouse yourself to war, such as you claim to have been before.
Then Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
Son of Atreus, I shall be a very trusty comrade
to you, as I first promised and nodded assent;
but rouse the other long-haired Achaeans
so that we may fight as quickly as possible, since the Trojans have poured out
the oaths; and for them death and sorrows hereafter
shall be, since they first did harm over the oaths.
So he spoke, and the son of Atreus passed on, glad at heart.
He came to the Ajaxes, going through the throng of men;
and the two were arming, and with them followed a cloud of footmen.
As when from a lookout a goatherd sees a cloud
coming over the deep under the onset of the West Wind;
and to him, being far off, it seems blacker than pitch
as it comes over the deep, and it brings a great squall,
and he shudders at the sight, and drives his flock under a cave —
like this, with the Ajaxes, of Zeus-nourished young men
the dense phalanxes moved into hostile war,
dark, bristling with shields and with spears.
And seeing them, lord Agamemnon rejoiced,
and speaking he addressed them with winged words:
Ajaxes, leaders of the bronze-clad Argives,
you two — for it is not fitting to urge you, and I do not command it —
for you yourselves bid the host fight mightily.
O father Zeus, and Athena, and Apollo,
may such a spirit be in the breasts of all;
then the city of lord Priam would soon sink
taken and sacked beneath our hands.
So speaking he left them there, and went on to others;
there he found Nestor, the clear-voiced orator of the Pylians,
marshalling his comrades and urging them to fight,
around great Pelagon and Alastor and Chromius
and lord Haemon and Bias, shepherd of the people;
first he set the horsemen with their horses and chariots,
and behind them he set the footmen, many and brave,
to be a fence of war; and the cowards he drove into the middle,
so that even one unwilling might fight from necessity.
First he charged the horsemen; for he bade them
hold their swift horses in check and not be thrown into confusion in the crowd:
and let no one, trusting in his horsemanship and his valor,
be eager to fight the Trojans alone before the others,
nor fall back; for you will be the weaker.
And whichever man comes from his own chariot to another's,
let him thrust with his spear, for thus it is far better.
Thus did men of old sack cities and walls,
holding this mind and spirit in their breasts.
So the old man urged them, long skilled in wars;
and seeing him, lord Agamemnon rejoiced,
and speaking he addressed him with winged words:
Old man, would that as your spirit is in your dear breast,
so your knees might follow, and your strength be steadfast;
but hateful old age wears you down. Would that some other
of men had it, and you were among the younger men.
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
Son of Atreus, I too would very much wish
to be as I was when I killed noble Ereuthalion.
But the gods did not give all things at once to men:
if I was young then, now old age attends me.
But even so I will be among the horsemen and will command them
with counsel and with words; for that is the honor of the old.
The spears are wielded by the younger men, who are
born later than I and trust in their strength.
So he spoke, and the son of Atreus passed on, glad at heart.
He found Menestheus, son of Peteos, driver of horses,
standing; and around him the Athenians, masters of the war-cry;
and close by stood Odysseus of many devices,
and beside him the ranks of the Cephallenians, not weak,
stood; for as yet the host had not heard the war-cry,
but newly moving together the phalanxes stirred,
of the horse-taming Trojans and the Achaeans; and they waited, standing,
for when another tower of Achaeans should come on
and charge the Trojans and begin the war.
Seeing them, Agamemnon, lord of men, rebuked them,
and speaking he addressed them with winged words:
Son of Peteos, Zeus-nourished king,
and you, schooled in evil tricks, crafty-minded,
why do you cower apart and wait for others?
It would befit you two, being among the foremost,
to stand and face the burning battle;
for you two are the first to hear of my feast,
whenever we Achaeans prepare a feast for the elders.
Then you love to eat roast meats and to drink
cups of honey-sweet wine as long as you wish;
but now you would gladly look on though ten towers of Achaeans
should fight before you with pitiless bronze.
Then looking at him from under his brows, Odysseus of many devices said:
Son of Atreus, what word has escaped the fence of your teeth?
How can you say that we hold back from war, when we Achaeans
are rousing sharp Ares against the horse-taming Trojans?
You will see, if you wish and if these things are your concern,
the dear father of Telemachus mingled with the foremost fighters
of the horse-taming Trojans; but you speak these words idly.
Then lord Agamemnon spoke with a smile,
when he knew he was angry; and he took back his word:
Zeus-born son of Laertes, Odysseus of many wiles,
I neither rebuke you beyond measure nor command you;
for I know that in your dear breast your heart
knows gentle counsels; for you think the very things I think.
But come, we will make these things right afterward, if any evil now
has been spoken, and may the gods make it all as if it had never been.
So speaking he left them there, and went on to others.
He found the son of Tydeus, high-spirited Diomedes,
standing among his horses and well-jointed chariots;
and beside him stood Sthenelus, son of Capaneus.
And seeing him, lord Agamemnon rebuked him,
and speaking he addressed him with winged words:
Alas, son of wise horse-taming Tydeus,
why do you cower, why do you peer at the bridges of war?
It was not dear to Tydeus to cower thus,
but to fight the foe far before his dear comrades;
so said those who saw him toiling; for I myself
never met him nor saw him; but they say he surpassed the others.
For indeed he came to Mycenae apart from war
as a guest with godlike Polynices, gathering a host;
for they were then marching against the sacred walls of Thebes,
and they were begging greatly to be given famous allies;
and they were willing to give and approved as they urged;
but Zeus turned them aside, showing baleful signs.
And when they had gone and were on their way,
and came to the Asopus, deep with rushes and grassy with beds,
there again the Achaeans sent Tydeus as a messenger.
And he went, and found many Cadmeians
feasting through the hall of the might of Eteocles.
There, though a guest, the horseman Tydeus
did not fear, being alone among many Cadmeians,
but he challenged them to contests, and won them all
easily; such a helper was Athena to him.
Then the Cadmeians, angered, goaders of horses,
as he went back set a close ambush, leading
fifty young men; and there were two leaders,
Maeon, son of Haemon, like the immortals,
and the son of Autophonos, steadfast-in-war Polyphontes.
Tydeus dealt them an unseemly doom:
he killed them all, and sent only one to go home —
he sent Maeon forth, obeying the signs of the gods.
Such was Tydeus of Aetolia; but his son
he begot worse than himself in battle, but better in the assembly.
So he spoke, and strong Diomedes said nothing to him,
ashamed at the reproof of the revered king;
but the son of glorious Capaneus answered him:
Son of Atreus, do not lie when you know how to speak clearly;
we claim to be far better than our fathers;
we even took the seat of seven-gated Thebes,
having led a smaller host beneath a stronger wall,
trusting in the signs of the gods and the help of Zeus;
but those men perished through their own recklessness;
so never put our fathers in the same honor as us.
Then looking at him from under his brows, strong Diomedes said:
Friend, sit in silence and obey my word;
for I do not blame Agamemnon, shepherd of the people,
for urging the well-greaved Achaeans to fight;
for glory will follow him if the Achaeans
cut down the Trojans and take sacred Ilion,
and great grief for him if the Achaeans are cut down.
But come, let us two also take thought for furious valor.
He spoke, and with his armor leapt from the chariot to the ground;
and the bronze rang terribly upon the chest of the lord
as he rose; fear would have seized even a steadfast-hearted man.
As when on the loud-resounding shore a wave of the sea
rises one after another when the West Wind has stirred it;
on the deep it first crests, but then
breaking on the land it roars loudly, and around the headlands
being curved it towers up, and spits out the brine of the sea —
so then the phalanxes of the Danaans moved one after another
ceaselessly to war; and each of the leaders called to his own;
and the others went in silence, nor would you think
that so great a host followed with a voice in their breasts,
in silence fearing their commanders; and on all sides
their varied armor shone, in which clad they marched.
But the Trojans, as sheep in the yard of a man of great possessions
stand countless, being milked for white milk,
bleating incessantly as they hear the voice of the lambs —
so rose the war-cry of the Trojans through the broad host;
for not all had the same voice nor one speech,
but their tongue was mixed, being men called from many lands.
Ares roused some, and owl-eyed Athena others,
and Terror and Fear and Strife insatiably eager,
sister and companion of man-slaying Ares,
who at first rears her head small, but then
plants her head in the sky and walks upon the earth;
she even then cast hateful strife into their midst,
going through the throng, increasing the groaning of men.
But when they came together into one place,
they dashed together their shields, and their spears, and the fury of men
in bronze corselets; and the bossed shields
clashed against one another, and a great din arose.
Then there was at once lamentation and boasting of men,
of slayers and of the slain, and the earth ran with blood.
As when winter torrents flowing down the mountains
pour their violent water together into a merging gorge
from great springs inside a hollow ravine,
and a shepherd hears their roar far off in the mountains —
so of them mingling there arose a cry and a toil.
First Antilochus slew a helmeted man of the Trojans,
noble among the foremost, Echepolus son of Thalysius;
he struck him first on the ridge of his horse-haired helmet,
and fixed it in his forehead, and the bronze spear point
pierced through the bone within; and darkness covered his eyes,
and he fell as a tower falls in the strong clash of battle.
As he fell, lord Elephenor seized him by the feet,
son of Chalcodon, leader of the great-hearted Abantes,
and dragged him out from under the missiles, eager to strip
his armor as quickly as possible; but his onset was short-lived.
For seeing him dragging the corpse, great-hearted Agenor,
struck him in the side, which showed beside the shield as he stooped,
with a bronze-pointed spear, and loosed his limbs.
So his life left him, and over him the work of battle
grew grievous for Trojans and Achaeans; and like wolves
they rushed at one another, and man clashed with man.
Then Telamonian Ajax struck the son of Anthemion,
the blooming youth Simoeisius, whom once his mother
bore as she came down from Ida beside the banks of the Simoeis,
when she followed with her parents to look at the flocks;
therefore they called him Simoeisius; and he did not repay
his dear parents for their rearing, and his life was short
as he was subdued by the spear of great-hearted Ajax.
For as he came first he struck him on the chest by the right breast,
and clean through his shoulder the bronze spear
went; and he fell to the ground in the dust like a black poplar
that has grown in the meadow of a great marsh,
smooth, but whose branches grow at the very top;
which a chariot-making man cuts with shining iron,
to bend a rim for a very beautiful chariot;
and it lies drying beside the banks of the river.
Such then was Anthemion's son Simoeisius, whom Zeus-born
Ajax stripped; and at him Antiphus of the gleaming corselet,
son of Priam, cast with his sharp spear through the throng.
He missed him, but struck Leucus, the noble comrade of Odysseus,
in the groin, as he was dragging a corpse aside;
and he fell over him, and the corpse dropped from his hand.
At him, slain, Odysseus was greatly angered in his heart,
and he went through the foremost fighters, armed in blazing bronze,
and came very near and stood, and cast with his shining spear
after glancing around him; and the Trojans shrank back
from the man who had cast; and he did not hurl the shaft in vain,
but struck the bastard son of Priam, Democoon,
who had come to him from Abydos, from his swift mares.
Him Odysseus, angered for his comrade, struck with his spear
on the temple; and the bronze point passed through the other temple
and darkness covered his eyes,
and he fell with a thud, and his armor clattered upon him.
Then the foremost fighters gave way, and glorious Hector too;
and the Argives shouted aloud and dragged away the dead,
and pressed far forward; but Apollo was angered,
looking down from Pergamus, and he called to the Trojans, crying:
Rouse yourselves, horse-taming Trojans, and do not yield the battle
to the Argives, since their flesh is not stone nor iron
to withstand the bronze that cuts the flesh when they are struck;
and indeed Achilles, son of lovely-haired Thetis,
is not fighting, but by the ships he digests his heart-grieving wrath.
So spoke the dread god from the city; but the Achaeans
the daughter of Zeus, most glorious Tritogeneia, roused,
going through the throng wherever she saw them slackening.
Then fate bound Dioreus, son of Amarynceus:
for he was struck with a jagged stone beside the ankle,
on the right shin; and the leader of the Thracian men struck it,
Peiroos son of Imbrasus, who had come from Aenus.
Both the tendons and the bones the shameless stone
crushed utterly; and he fell on his back in the dust,
stretching out both hands to his dear comrades,
breathing out his life; and he who had struck him ran up,
Peiroos, and stabbed him with his spear beside the navel; and all
his guts poured to the ground, and darkness covered his eyes.
Then Thoas the Aetolian struck him as he rushed away with his spear
in the chest above the nipple, and the bronze stuck in his lung;
and Thoas came close to him, and drew out the mighty spear
from his chest, and drew his sharp sword,
and with it he smote him in the middle of the belly, and took away his life.
But he did not strip his armor; for his comrades stood around,
Thracians with hair on top, holding long spears in their hands,
who, though he was big and mighty and proud,
drove him from them; and he gave ground and staggered back.
So the two lay stretched in the dust beside each other,
one the leader of the Thracians, the other of the bronze-clad Epeians;
and many others were slain around them.
There no man who came to it could any longer find fault with the work,
whoever was still unwounded and unstruck by the sharp bronze,
if he turned about in the midst, and Pallas Athena led him
taking him by the hand, and warded off the rush of missiles;
for many of the Trojans and Achaeans on that day
lay face down in the dust beside one another.

### Book 5

Then again to Tydeus' son Diomedes Pallas Athena
gave might and courage, that he might stand out among all
the Argives and win noble glory.
She kindled from his helmet and his shield a tireless fire,
like the star of late summer, which most of all
shines bright, bathed in the Ocean stream;
such fire she kindled from his head and his shoulders,
and urged him into the midst, where most men were in turmoil.
There was among the Trojans one Dares, wealthy and blameless,
a priest of Hephaestus; and he had two sons,
Phegeus and Idaeus, well skilled in every kind of battle.
These two, parted from him, rushed out to face the foe;
they from their chariot, but he rose from the ground on foot.
And when they were near, coming at one another,
Phegeus first hurled his long-shadowing spear;
but the point of the spear passed over Tydeus' son's left shoulder,
and did not strike him; and Tydeides rose up next with the bronze.
From his hand the weapon did not fly in vain,
but struck his chest between the breasts, and hurled him from his horses.
Idaeus sprang out, leaving the beautiful chariot,
nor dared he stand over his slain brother;
for not even he himself would have escaped black death,
but Hephaestus rescued him, and saved him, wrapping him in night,
so that the old man might not be wholly grieved.
And the son of great-hearted Tydeus, driving out the horses,
gave them to his companions to lead down to the hollow ships.
But the great-hearted Trojans, when they saw the two sons of Dares,
the one escaping, the other slain beside the car,
the spirit of all was shaken; but bright-eyed Athena
took furious Ares by the hand and spoke to him in words:
Ares, Ares, bane of mortals, blood-stained, stormer of walls,
shall we not now let the Trojans and the Achaeans
fight, to whichever side father Zeus may grant glory,
while we two draw back, and avoid the wrath of Zeus?
So speaking she led furious Ares out of the battle;
then she seated him on the flowery bank of Scamander,
and the Danaans bent the Trojans back; and each of the leaders
took a man; and first the lord of men Agamemnon
cast great Odius, leader of the Halizones, from his chariot.
For as he first turned, he fixed the spear in his back
between the shoulders, and drove it through his chest;
and he fell with a thud, and his armor clanged upon him.
And Idomeneus slew Phaestus, son of Maeon,
of Borus, who had come from deep-soiled Tarne.
Him Idomeneus, famed for the spear, with his long spear
struck as he was mounting his horses, on the right shoulder;
and he fell from the car, and hateful darkness seized him.
Then the attendants of Idomeneus stripped him of his armor;
and the son of Strophius, Scamandrius, a keen hunter,
Menelaus, son of Atreus, slew with his sharp spear,
a good hunter; for Artemis herself had taught him
to strike all wild beasts, which the forest rears in the mountains;
but not even Artemis, the shooter of arrows, helped him then,
nor his far-shooting, in which he had before excelled;
but him Menelaus, famed for the spear, son of Atreus,
as he fled before him, wounded in the back with his spear
between the shoulders, and drove it through his chest,
and he fell face down, and his armor clanged upon him.
Meriones slew Phereclus, son of the craftsman
Harmonides, who knew in his hands to make all manner
of cunning works; for Pallas Athena loved him exceedingly.
He it was who built for Alexander the balanced ships,
the beginning of evils, which became a woe to all the Trojans
and to himself, since he knew nothing of the decrees of the gods.
Him Meriones, when he had caught him in the pursuit,
struck on the right buttock; and straight through
the point went, right through beneath the bone to the bladder;
and he fell on his knees groaning, and death covered him about.
And Meges slew Pedaeus, son of Antenor,
who was indeed a bastard, yet noble Theano reared him,
gratifying her husband, as much as her own dear children.
Him the son of Phyleus, famed for the spear, coming near,
struck with his sharp spear at the base of his head;
and the bronze cut right through his teeth beneath the tongue;
and he fell in the dust, and took the cold bronze in his teeth.
And Eurypylus, son of Euaemon, slew noble Hypsenor,
son of high-hearted Dolopion, who had been made
a priest of Scamander, and was honored by the people as a god.
Him Eurypylus, the shining son of Euaemon,
as he fled before him, running after, struck on the shoulder
with a sword, springing at him, and sheared off his heavy arm;
and the bloody arm fell to the plain; and over his eyes
purple death and strong fate seized him.
Thus they labored throughout the strong battle;
but Tydeides you could not tell with which side he was,
whether he mingled with the Trojans or with the Achaeans.
For he raged over the plain like a river swollen
with a winter torrent, which rushing swiftly scatters the bridges;
and neither do the compacted bridges hold it back,
nor do the fences of the blooming orchards contain it
when it comes suddenly, when the rain of Zeus bears down;
and many noble works of stalwart men fall beneath it.
So beneath Tydeides the close phalanxes of the Trojans
were thrown into turmoil, nor did they await him, many though they were.
And when the shining son of Lycaon saw him
raging over the plain and throwing the phalanxes into rout before him,
at once he bent his curved bow against Tydeides,
and struck him as he rushed on, hitting the right shoulder,
the plate of his breastplate; and the bitter arrow flew through,
and pierced right through, and the breastplate was spattered with blood.
Then over him the shining son of Lycaon shouted aloud:
Rouse up, great-hearted Trojans, drivers of horses;
for the best of the Achaeans is hit, and I do not think
he will long withstand the strong shaft, if truly
the lord, the son of Zeus, urged me as I set out from Lycia.
So he spoke boasting; but the swift weapon did not subdue him,
but he drew back before his horses and his chariot
and stood, and spoke to Sthenelus, the son of Capaneus:
Rouse up, dear son of Capaneus, come down from the chariot,
so that you may draw the bitter arrow from my shoulder.
So he spoke, and Sthenelus leaped down from the horses to the ground,
and standing beside him drew the swift arrow clean through his shoulder;
and the blood spurted up through his woven tunic.
Then indeed Diomedes, good at the war cry, prayed:
Hear me, child of aegis-bearing Zeus, Atrytone,
if ever you stood beside my father and me with kindly intent
in the hostile war, now again befriend me, Athena;
and grant that I may slay the man and come within reach of my spear,
who struck me first and boasts over me, and says
he will not much longer see the bright light of the sun.
So he spoke praying; and Pallas Athena heard him,
and made his limbs light, his feet and his hands above all;
and standing near she spoke winged words:
Take courage now, Diomedes, to fight against the Trojans;
for in your breast I have put the might of your father,
undaunted, such as shield-brandishing horseman Tydeus had;
and I have taken from your eyes the mist that was there before,
so that you may well know both god and man.
So now if a god comes here to test you,
do not you fight face to face with any other
of the immortal gods; but if the daughter of Zeus, Aphrodite,
comes into the war, wound her with the sharp bronze.
So speaking, bright-eyed Athena departed,
and Tydeides, going back again, mingled with the foremost fighters,
though even before he had yearned in his heart to fight the Trojans.
Then indeed three times as much might seized him, as a lion
which a shepherd in the field, over his woolly sheep,
has grazed as it leapt over the fold, but has not subdued;
he rouses its strength, and then he does not defend the sheep,
but cowers in the pens, and the sheep, frightened, flee;
and they lie heaped upon one another,
while he, eager, leaps out of the deep fold.
So eager did strong Diomedes mingle with the Trojans.
Then he slew Astynous and Hypeiron, shepherd of the people,
the one he struck above the nipple with his bronze spear,
and the other with his great sword beside the collarbone at the shoulder
he smote, and shore the shoulder from the neck and from the back.
These he left, and he pursued Abas and Polyidus,
the sons of Eurydamas, the old man, a reader of dreams;
for them the old man did not read dreams as they came,
but strong Diomedes despoiled them.
Then he went after Xanthus and Thoon, the two sons of Phaenops,
both late-born; and he was worn with grievous old age,
and had begotten no other son to leave among his possessions.
There he despoiled them, and took away the dear life
of both, and left to their father lamentation and grievous grief,
since they did not come home alive from the war
and receive him; and strangers divided his substance.
Then he took two sons of Priam, the Dardanid,
who were in one chariot, Echemmon and Chromius.
As a lion bounding on cattle breaks the neck
of a calf or a cow grazing in the thicket,
so the son of Tydeus brought both of them from their horses
down, sorely against their will, and then stripped their armor;
and he gave the horses to his companions to drive to the ships.
And Aeneas saw him destroying the ranks of men,
and he went through the battle and through the turmoil of spears,
seeking godlike Pandarus, if he might find him anywhere;
he found the blameless and strong son of Lycaon,
and stood before him and spoke a word to him face to face:
Pandarus, where is your bow and your winged arrows
and your glory? In which no man here contends with you,
nor does any man in Lycia boast to be better than you.
But come, send an arrow at this man, with your hands raised to Zeus,
whoever this is who masters us and has already done many evils
to the Trojans, since he has loosed the knees of many good men;
unless perhaps it is some god angered against the Trojans,
enraged over sacrifices; and hard is the wrath of a god.
Then the shining son of Lycaon answered him:
Aeneas, counselor of the bronze-clad Trojans,
to Tydeides I liken him in all things, a man of war,
knowing him by his shield and his ridged helmet,
and looking at his horses; but I do not know clearly if he is a god.
But if he is the man I say, the war-minded son of Tydeus,
not without a god does he rage thus, but some one
stands near, of the immortals, wrapped in a cloud about his shoulders,
who has turned aside elsewhere the swift arrow that reached him.
For already I sent an arrow at him, and struck his right
shoulder clean through the plate of his breastplate;
and I for my part thought to send him to Aidoneus,
yet I did not subdue him; so some god is angry.
And horses and chariot are not at hand for me to mount;
but somewhere in the halls of Lycaon eleven chariots
stand, fair, newly built, freshly wrought; and about them robes
are spread; and beside each of them are paired horses
standing, eating white barley and oats.
Indeed the old spearman Lycaon gave me very many commands
as I was setting out, in his well-built house;
he ordered me, mounted on horses and chariot,
to lead the Trojans in the strong battles;
but I did not obey; and truly it would have been far better;
sparing the horses, lest they want for fodder,
accustomed as they are to eat their fill when men are penned in.
So I left them, and I have come on foot to Ilios,
trusting in my bow; but it was not going to help me.
For already I have shot at two of the best men,
Tydeides and the son of Atreus, and from both
I drew sure blood when I struck, but only roused them more.
So with evil fate I took the curved bow from its peg
on that day when I led the Trojans to lovely Ilios,
bringing pleasure to noble Hector.
But if I return and see with my eyes
my own country and my wife and my high-roofed great house,
then let a stranger cut off my head at once
if I do not put these bows in the blazing fire,
breaking them with my hands; for they follow me to no purpose.
Then Aeneas, leader of the Trojans, answered him:
Do not speak so; there will be no other way before then,
until the two of us have faced this man with horses and chariot
and tried him in arms face to face.
But come, mount my chariot, so that you may see
what kind the Trojan horses are, knowing how over the plain
to chase swiftly here and there and to flee;
they will save the two of us to the city, even if once more
Zeus grants glory to Tydeides Diomedes.
But come now, take the whip and the shining reins,
and I will step down from the horses so that I may fight;
or you receive these, and I will care for the horses.
Then the shining son of Lycaon answered him:
Aeneas, you yourself hold the reins and your own two horses;
better beneath a charioteer accustomed to it will the curved chariot
carry us, if once more we flee from the son of Tydeus;
lest the two, frightened, hold back and refuse
to carry you out of the war, longing for your voice,
and the son of great-hearted Tydeus rush upon us
and kill us both and drive off the single-hoofed horses.
But do you yourself drive your chariot and your two horses,
and I will receive him as he comes on with my sharp spear.
So speaking, they mounted the dappled chariot
and eagerly drove their swift horses at Tydeides.
And Sthenelus, the shining son of Capaneus, saw them,
and at once spoke winged words to Tydeides:
Tydeides Diomedes, dear to my heart,
I see two mighty men eager to fight against you,
possessing boundless strength; one is well skilled with the bow,
Pandarus, and he boasts to be the son of Lycaon;
and Aeneas boasts to be born of blameless Anchises,
and his mother is Aphrodite.
But come, let us give way on the horses, and do not
rage thus through the foremost fighters, lest you destroy your dear heart.
Then looking darkly at him strong Diomedes said:
Do not speak of fear, since I do not think you will persuade me.
It is not noble for me to shun battle and skulk away,
nor to cower; my might is still steadfast;
I am reluctant to mount the horses, but even so
I go against them face to face; Pallas Athena does not allow me to tremble.
These two their swift horses will not carry back again
both away from us, if indeed one of them escapes.
And another thing I will tell you, and do you lay it in your mind:
if wise Athena grants me glory
to kill them both, then do you hold back these swift horses
here, stretching the reins from the rail,
and rush upon Aeneas' horses, mindful of them,
and drive them out from the Trojans to the well-greaved Achaeans.
For of that breed of which wide-thundering Zeus
gave to Tros as a price for his son Ganymede, because they were the best
of horses, as many as are beneath the dawn and the sun,
of that breed the lord of men Anchises stole,
secretly from Laomedon, bringing mares to breed;
and of them six were born to him in his halls.
Four he kept himself and reared at the manger,
and two he gave to Aeneas, a bringer of rout.
If we could take these two, we would win noble glory.
So these two spoke such words to one another,
and the other two quickly came near, driving their swift horses.
First the shining son of Lycaon spoke to him:
Strong-hearted, war-minded son of proud Tydeus,
surely the swift bitter arrow did not subdue you;
now again I will try with the spear, if I may hit you.
So he spoke, and swinging it hurled his long-shadowing spear,
and struck the shield of Tydeides; and through it
the bronze point flew and came near the breastplate;
and over him the shining son of Lycaon shouted aloud:
You are hit clean through the flank, and I do not think
you will long withstand it; and you have given me great glory.
Then unafraid strong Diomedes answered him:
You missed and did not hit; but I do not think the two of you
will stop before one of you at least has fallen
and glutted Ares, the stubborn warrior, with blood.
So speaking he hurled; and Athena guided the weapon
by his nose beside his eye, and it passed through his white teeth.
The unyielding bronze cut off the root of his tongue,
and the point came out by his lower jaw;
and he fell from the car, and his armor clanged upon him,
dappled and flashing, and his swift-footed horses
shied away; and there his life and his strength were loosed.
And Aeneas sprang down with his shield and his long spear,
fearing lest the Achaeans drag off the corpse.
And about him he strode like a lion trusting in its strength,
and before him he held his spear and his shield equal on every side,
eager to kill whoever came against him,
crying terribly; and Tydeides took in his hand a stone,
a great work which not even two men would lift,
such as mortals are now; but he wielded it easily, alone.
With it he struck Aeneas on the hip, where the thigh
turns in the hip, and men call it the socket;
and he crushed his socket, and broke both tendons,
and the rough stone tore away the skin; but the hero
fell to his knee and stayed, propped on his stout hand
upon the ground; and black night covered his eyes.
And then the lord of men Aeneas would have perished,
if the daughter of Zeus, Aphrodite, had not quickly noticed,
his mother, who bore him to Anchises the herdsman;
and she poured her white arms about her dear son,
and before him spread a fold of her shining robe
to be a bulwark against weapons, lest any of the swift-horsed Danaans
strike bronze into his chest and take his life.
So she carried her dear son out of the war;
but the son of Capaneus did not forget the commands
which good at the war cry Diomedes had laid on him,
but he held back his own single-hoofed horses
apart from the din, stretching the reins from the rail,
and rushing upon Aeneas' fair-maned horses
he drove them out from the Trojans to the well-greaved Achaeans.
And he gave them to his dear companion Deipylus, whom beyond all
of his own age he honored, because he knew in his mind things apt,
to drive to the hollow ships; but the hero
mounted his own horses and took the shining reins,
and swiftly pursued with his strong-hoofed horses,
eagerly; and he went after Cypris with pitiless bronze,
knowing that she was a coward god, and not one of those
goddesses who rule over the war of men,
neither Athena nor city-sacking Enyo.
But when he caught up with her, pursuing her through the great throng,
there the son of great-hearted Tydeus, reaching out,
wounded the top of her hand, springing at her with his sharp spear,
grazing it; and straightway the spear pierced her skin
through the immortal robe which the Graces themselves had made her,
at the base of the palm; and there flowed the immortal blood of the god,
ichor, such as flows in the blessed gods;
for they do not eat bread, nor drink gleaming wine,
and therefore they are bloodless and are called immortal.
And she, crying aloud, cast down her son from her;
and Phoebus Apollo drew him up in his hands
in a dark cloud, lest any of the swift-horsed Danaans
strike bronze into his chest and take his life.
And over her good at the war cry Diomedes shouted aloud:
Give way, daughter of Zeus, from war and battle;
is it not enough that you deceive cowardly women?
But if you enter the war, I think you will surely
shudder at war, even if you hear of it elsewhere.
So he spoke, and she went away in anguish, and was terribly distressed;
and Iris of the swift feet took her and led her out of the throng
burdened with pains, and her fair skin was darkened.
Then she found furious Ares on the left of the battle,
seated; and his spear and his swift horses leaned in the mist;
and she fell on her knees before her dear brother,
and beseeching him much she asked for the gold-frontleted horses:
Dear brother, save me and give me the horses,
so that I may reach Olympus, where the seat of the immortals is.
I am greatly burdened by the wound which a mortal man struck me,
Tydeides, who would now even fight with father Zeus.
So she spoke, and Ares gave her the gold-frontleted horses;
and she mounted the chariot, grieved in her dear heart,
and Iris mounted beside her and took the reins in her hands,
and whipped them to go, and the two flew not unwilling.
And quickly they came to the seat of the gods, steep Olympus;
there swift Iris of the swift feet stopped the horses,
loosed them from the chariot, and set before them immortal fodder;
and the goddess Aphrodite fell on the knees of Dione,
her mother; and she took her daughter in her arms,
and stroked her with her hand and spoke a word and called her by name:
Who now, dear child, of the heavenly ones has done such things to you
wantonly, as though you had done some evil in their sight?
Then smiling Aphrodite answered her:
The son of Tydeus, the overweening Diomedes, wounded me,
because I was carrying my dear son out of the war,
Aeneas, who is far dearest to me of all.
For no longer is the grim battle of Trojans and Achaeans,
but now the Danaans fight even with the immortals.
Then Dione, shining among goddesses, answered her:
Endure, my child, and bear up, though you are grieved;
for many of us who hold Olympian homes have endured
harsh pains from men, bringing them on one another.
Ares endured when Otus and strong Ephialtes,
the sons of Aloeus, bound him in a strong bond;
in a bronze jar he was bound thirteen months;
and then Ares, insatiate of war, would have perished,
if their stepmother, the beautiful Eeriboea,
had not told Hermes; and he stole Ares away
already worn, and the harsh bond was subduing him.
And Hera endured, when the strong son of Amphitryon
struck her right breast with a three-barbed arrow;
and then incurable pain took her.
And huge Hades endured among them a swift arrow,
when the same man, the son of aegis-bearing Zeus,
in Pylos among the dead struck him and gave him over to pains;
and he went to the house of Zeus and tall Olympus
grieving at heart, pierced with pains; and the arrow
was driven into his stout shoulder, and grieved his heart.
And Paieon, sprinkling pain-killing drugs on him,
healed him; for he was not made mortal at all.
Wretched, violent-doing, who did not care that he did reckless things,
who with his bow grieved the gods who hold Olympus.
But against you the goddess bright-eyed Athena sent this one;
fool, and the son of Tydeus does not know in his mind
that he who fights with the immortals is not long for life,
and his children do not call him grandfather
at his knees when he comes from the war and the dread battle.
So now let Tydeides, even if he is very strong,
take thought lest one better than you fight with him,
lest wise Aegialea, the daughter of Adrastus,
weeping from sleep wake her dear household,
longing for her wedded husband, the best of the Achaeans,
the mighty wife of horse-taming Diomedes.
So she spoke, and with both hands wiped away the ichor from her hand;
the hand was healed, and the heavy pains were assuaged.
And Athena and Hera, looking on,
provoked Zeus the son of Cronus with mocking words.
And among them the goddess bright-eyed Athena began the speech:
Father Zeus, will you be angry with me for what I say?
Surely Cypris, stirring up some Achaean woman
to follow the Trojans, whom she now loves exceedingly,
while stroking one of the well-robed Achaean women,
scratched her slender hand on a golden brooch.
So she spoke, and the father of men and gods smiled,
and calling golden Aphrodite to him he said:
To you, my child, are not given the works of war,
but do you pursue the lovely works of marriage,
and all these things will be the care of swift Ares and Athena.
So these spoke such words to one another,
and good at the war cry Diomedes rushed at Aeneas,
knowing that Apollo himself held his hands over him;
but he did not revere even the great god, and ever pressed on
to kill Aeneas and strip his famous armor.
Three times then he rushed on, eager to slay him,
and three times Apollo beat back his shining shield;
but when he rushed on the fourth time, like a god,
loudly threatening, far-shooting Apollo spoke to him:
Take thought, Tydeides, and give way, and do not
wish to think equal to the gods, since never is the race alike
of the immortal gods and of men who walk the earth.
So he spoke, and Tydeides gave back a little
avoiding the wrath of far-shooting Apollo.
And Aeneas Apollo set apart from the throng
in holy Pergamon, where his temple was built.
And him Leto and Artemis the shooter of arrows
healed and glorified in the great shrine;
but silver-bowed Apollo made a phantom
like Aeneas himself and like him in armor,
and about the phantom Trojans and shining Achaeans
kept slaying one another's ox-hide shields
well-rounded and winged bucklers.
Then Phoebus Apollo spoke to furious Ares:
Ares, Ares, bane of mortals, blood-stained, stormer of walls,
Would you not then draw back this man from battle, coming after him,
Tydeides, who would now even fight with father Zeus?
First he wounded Cypris close by on the hand at the wrist,
and then he rushed at me myself, like a god.
So speaking, he himself sat down on the height of Pergamon,
and baleful Ares, coming after, roused the Trojan ranks,
likened to Acamas, the swift leader of the Thracians;
and he called to the sons of Priam, reared by Zeus:
O sons of Priam, of the king reared by Zeus,
how long will you let your people be slain by the Achaeans?
Or until they fight about your well-built gates?
There lies a man whom we honored as equal to noble Hector,
Aeneas, son of great-hearted Anchises;
but come, let us save our good companion from the din.
So speaking he roused the might and the spirit of each.
Then Sarpedon rebuked noble Hector greatly:
Hector, where has your might gone, that you had before?
You say, I suppose, that you will hold the city without the people and without allies,
alone with your brothers-in-law and your own brothers.
But of these I now can see and observe not one,
but they cower like dogs around a lion;
while we fight, who are here as allies.
For I too, being an ally, have come from very far;
for Lycia is far away, on the whirling Xanthus,
where I left my dear wife and my infant son,
and many possessions, which a needy man longs for.
But even so I urge the Lycians and am eager myself
to fight the man; yet here I have nothing of the kind
as the Achaeans might carry off or lead away.
But you stand still, and do not order the other
people to stand firm and defend against the foe.
Lest like fish caught in a net of all-catching mesh
you become a spoil and a prey to hostile men;
and they will soon sack your well-peopled city.
And you must care for all this both by night and by day,
beseeching the leaders of the far-famed allies
to hold firm unceasingly, and to put away harsh reproach.
So spoke Sarpedon, and his word bit the heart of Hector;
at once he leaped from his chariot with his armor to the ground,
brandishing sharp spears he went throughout the army everywhere,
rousing them to fight, and he woke the dread din of battle.
And they wheeled about and stood facing the Achaeans;
and the Argives stood firm in a mass and did not flee.
As the wind carries chaff through the sacred threshing floors
of men who winnow, when fair-haired Demeter
separates grain and chaff with rushing winds,
and the heaps of chaff grow white beneath; so then the Achaeans
grew white above with dust, which through them
the feet of the horses beat up to the bronze-wrought sky,
as they closed again; and the charioteers wheeled them about.
And they bore the strength of their hands straight on; and about them
furious Ares covered the battle in night, aiding the Trojans,
ranging everywhere; and he fulfilled the commands
of Phoebus Apollo of the golden sword, who urged him
to rouse the spirit in the Trojans, since he saw Pallas
Athena gone away; for she was the helper of the Danaans.
And he himself brought Aeneas out of the rich shrine,
and put might in the breast of the shepherd of the people.
And Aeneas took his place among his companions; and they rejoiced,
when they saw him alive and unharmed, coming forward
and possessing good might; yet they did not question him at all.
For no other toil allowed it, which the silver-bowed god roused,
and butcher Ares and Strife, insatiably eager.
But the two Ajaxes and Odysseus and Diomedes
urged the Danaans to fight; and they themselves
neither shrank from the violence of the Trojans nor their onsets,
but stood like clouds which the son of Cronus
sets in windless weather on the towering mountains
unmoved, while the might of the North Wind sleeps and of the other
shrill winds, which with clear-blowing blasts
scatter the shadowy clouds as they blow;
so the Danaans stood firm against the Trojans and did not flee.
And the son of Atreus went through the throng, commanding much:
Dear friends, be men and take a valiant heart,
and have shame before one another in the strong battles;
of men who have shame, more are saved than are slain;
but from fleeing men neither glory arises nor any defense.
So he spoke, and quickly cast his spear, and struck a foremost man,
the companion of great-hearted Aeneas, Deicoon
the son of Pergasus, whom the Trojans equally with the sons of Priam
honored, since he was swift to fight among the foremost.
Him lord Agamemnon struck with his spear upon the shield;
it did not keep out the spear, but the bronze passed right through,
and drove through his belt into his lower belly;
and he fell with a thud, and his armor clanged upon him.
Then Aeneas slew the best men of the Danaans,
the two sons of Diocles, Crethon and Orsilochus,
whose father dwelt in well-built Pherae,
rich in substance, and was of the race of the river
Alpheus, which flows wide through the land of the Pylians,
who begot Ortilochus, lord over many men;
and Ortilochus begot great-hearted Diocles,
and from Diocles twin sons were born,
Crethon and Orsilochus, well skilled in all battle.
These two, when they came to manhood, on the black ships
followed to horse-rich Ilios with the Argives,
seeking honor for Agamemnon and Menelaus, sons of Atreus;
and there the end of death covered them.
Like two lions on the peaks of a mountain
they were reared by their mother in the thickets of a deep wood;
the two, seizing cattle and sturdy sheep,
ravaged the folds of men, until they too
were slain in the hands of men by the sharp bronze;
so the two, subdued at the hands of Aeneas,
fell, like tall fir trees.
And fallen, they moved the pity of war-loving Menelaus,
and he went through the foremost fighters, helmeted in blazing bronze,
brandishing his spear; and Ares roused his might,
intending that he be subdued at the hands of Aeneas.
And Antilochus, son of great-hearted Nestor, saw him,
and went through the foremost fighters; for he feared for the shepherd of the people
lest he suffer something, and greatly bereave them of their toil.
So the two held their hands and their sharp spears
facing one another, eager to fight;
and Antilochus stood very near the shepherd of the people.
And Aeneas did not stay, swift warrior though he was,
when he saw two men standing by one another.
And when they had dragged the corpses to the Achaean host,
they tossed the two pitiful men into the hands of companions,
and the two turned and fought among the foremost.
Then they slew Pylaemenes, the peer of Ares,
leader of the great-hearted, shield-bearing Paphlagonians.
Him Menelaus, famed for the spear, son of Atreus,
as he stood, struck with his spear, hitting the collarbone;
and Antilochus struck Mydon, his charioteer and attendant,
the good son of Atymnius; and he was turning his single-hoofed horses;
Antilochus hit him with a stone in the middle of the elbow; and from his hands
the white reins, ivory-studded, fell to the ground in the dust.
And Antilochus rushed on and struck his temple with his sword;
and he, gasping, fell from the well-built chariot
headlong into the dust on his head and his shoulders.
He stood there a long while; for he hit deep mud;
until his two horses struck him and laid him in the dust;
them Antilochus whipped, and drove to the Achaean host.
And Hector noticed them along the ranks, and rose against them
shouting; and with him followed the strong phalanxes of the Trojans;
and Ares led them and queenly Enyo,
she holding Rout, the shameless, of the battle,
while Ares wielded in his hands a monstrous spear,
and went sometimes before Hector, sometimes behind.
And good at the war cry Diomedes, seeing him, shuddered;
as when a man without skill, going over a great plain,
stands at a swift-flowing river running to the sea,
gazing at it roaring with foam, and runs back again,
so then Tydeides gave back, and spoke to the host:
Friends, how we wonder that noble Hector
is a spearman and a daring warrior;
but always one of the gods is beside him, who wards off ruin;
and now that Ares is beside him, like a mortal man.
But turn always backward toward the Trojans,
give way, and do not yearn to fight the gods with might.
So he spoke, and the Trojans came very near to them.
Then Hector killed two men skilled in the fight,
being in one chariot, Menesthes and Anchialus.
And great Telamonian Ajax pitied the two fallen;
he stood coming very near, and cast with his shining spear,
and struck Amphius, son of Selagus, who in Paesus
dwelt, rich in possessions, rich in fields; but fate
led him to aid Priam and his sons.
Him Telamonian Ajax struck upon the belt,
and the long-shadowing spear was fixed in his lower belly,
and he fell with a thud; and shining Ajax ran up
to strip his armor; and the Trojans poured spears upon him,
sharp and flashing; and his shield received many.
And he, stepping with his heel on the corpse, pulled out the bronze spear;
but he could no longer take the rest of the fair armor
from his shoulders; for he was pressed by missiles.
And he feared the strong encirclement of the proud Trojans,
who stood about him, many and good, holding spears,
who, though he was great and mighty and proud,
thrust him away from them; and he gave way and was shaken.
So they labored throughout the strong battle;
and Tlepolemus, son of Heracles, good and great,
strong fate roused against godlike Sarpedon.
And when they were near, coming at one another,
the son and the grandson of Zeus the cloud-gatherer,
then Tlepolemus first spoke a word to him:
Sarpedon, counselor of the Lycians, what need have you
to cower here, being a man ignorant of battle?
They lie who say that you are the offspring of aegis-bearing
Zeus, since you fall far short of those men
who were born of Zeus among earlier men;
but such a one they say the might of Heracles was,
my father, bold-hearted, lion-hearted;
who once came here for the horses of Laomedon
with six ships only and with fewer men,
and sacked the city of Ilios, and widowed its streets;
but your heart is cowardly, and your people perish.
Nor do I think you will be any defense to the Trojans,
having come from Lycia, not even if you are very strong,
but subdued by me you will pass the gates of Hades.
Then Sarpedon, leader of the Lycians, answered him:
Tlepolemus, indeed that man destroyed holy Ilios
through the follies of the proud Laomedon,
who reproached him with an evil word though he had served him well,
and did not give the horses for which he had come from afar.
But for you I say that here slaughter and black death
will be made by me, and subdued by my spear
you will give me glory, and your soul to Hades, famed for horses.
So spoke Sarpedon, and Tlepolemus raised his ashen spear;
and their long spears flew together
from their hands; Sarpedon struck the middle of his neck,
and the grievous point went clean through;
and dark night covered his eyes.
And Tlepolemus had struck his left thigh with his long spear,
and the point rushed through, eager,
grazing the bone, but his father still warded off ruin.
And his shining companions carried godlike Sarpedon
out of the war; and the long spear weighed him down
as it was dragged; and no one thought or noticed
to draw the ashen spear from his thigh so that he might step,
in their haste; for such labor they had in tending him.
And on the other side the well-greaved Achaeans
carried Tlepolemus out of the war; and shining Odysseus noticed,
having an enduring spirit, and his dear heart was eager;
and he pondered then in his mind and his spirit
whether he should pursue further the son of loud-thundering Zeus,
or take the life from more of the Lycians.
But it was not destined for great-hearted Odysseus
to kill the mighty son of Zeus with the sharp bronze;
so Athena turned his heart toward the throng of the Lycians.
Then he slew Coeranus and Alastor and Chromius
and Alcander and Halius and Noemon and Prytanis.
And shining Odysseus would have killed still more of the Lycians,
if great Hector of the shining helmet had not quickly noticed;
he went through the foremost fighters, helmeted in blazing bronze,
bringing dread to the Danaans; and Sarpedon, the son of Zeus, rejoiced
at his coming, and spoke a piteous word:
Son of Priam, do not leave me to lie as a spoil for the Danaans,
but defend me; and then let my life leave me
in your city, since I was not going to
return home to my dear fatherland
and gladden my dear wife and my infant son.
So he spoke, and Hector of the shining helmet did not answer him at all,
but passed by, eager that as quickly as possible
he might thrust back the Argives, and take the life from many.
And his shining companions set godlike Sarpedon
beneath a beautiful oak of aegis-bearing Zeus;
and from his thigh mighty Pelagon, who was his dear companion,
pushed out the ashen spear;
and his soul left him, and a mist poured over his eyes;
but he breathed again, and the blast of the North Wind
revived him as it blew on him, breathing life into his sorely gasping spirit.
And the Argives under Ares and Hector of the bronze helmet
were never driven back to the black ships
nor ever held their ground in fight, but always backward
they gave way, when they learned that Ares was with the Trojans.
Then whom first and whom last did they despoil,
Hector the son of Priam and the bronze Ares?
Godlike Teuthras, and after him horse-rousing Orestes,
and Trechus the spearman, the Aetolian, and Oenomaus,
and Oenopides Helenus and Oresbius of the flashing belt,
who dwelt in Hyle, caring greatly for his wealth,
lying by the Cephisian lake; and beside him others
dwelt, Boeotians, holding a very rich land.
And when the goddess, white-armed Hera, saw them
destroying the Argives in the strong battle,
at once she spoke winged words to Athena:
Alas, child of aegis-bearing Zeus, Atrytone,
surely we promised Menelaus an idle word
that he would return after sacking well-walled Ilios,
if we let baleful Ares rage so.
But come now, let us two also take thought of furious valor.
So she spoke, and the goddess bright-eyed Athena did not disobey.
And Hera, the revered goddess, daughter of great Cronus,
going about, harnessed the gold-frontleted horses;
and Hebe quickly set on the chariot the curved wheels,
bronze, eight-spoked, on either side of the iron axle.
Of these the felloe is golden, imperishable, and above
are bronze tires fitted on, a wonder to behold;
and the naves are of silver, running round on both sides;
and the chariot is stretched with golden and silver
straps, and there are two rails running round.
And its pole was of silver; and at the tip
she bound a fair golden yoke, and put on it
fair golden collars; and beneath the yoke Hera led
the swift-footed horses, eager for strife and the war cry.
And Athena, daughter of aegis-bearing Zeus,
let fall on her father's floor her soft robe,
dappled, which she herself had made and worked with her hands;
and she, putting on the tunic of Zeus the cloud-gatherer,
armed herself in armor for the tearful war.
And about her shoulders she cast the tasselled aegis,
terrible, which is crowned all about with Fear,
and in it is Strife, and in it Strength, and in it cold Rout,
and in it the Gorgon head of the dread monster,
terrible and awful, the portent of aegis-bearing Zeus.
And on her head she set a two-peaked helmet, four-crested,
golden, fitted for the foot-soldiers of a hundred cities;
and she stepped with her feet onto the blazing chariot, and took the spear,
heavy, great, sturdy, with which she subdues the ranks of men,
of heroes with whom she, the mighty father's daughter, is angry.
And Hera quickly touched the horses with the whip;
and the gates of heaven groaned of themselves, which the Seasons keep,
to whom the great heaven and Olympus are entrusted,
both to open the thick cloud and to close it.
Through these they drove the goaded horses;
and they found the son of Cronus sitting apart from the other gods
on the highest peak of many-ridged Olympus.
There the goddess, white-armed Hera, stopping the horses,
questioned and spoke to Zeus the highest, son of Cronus:
Father Zeus, are you not indignant at these strong deeds of Ares,
how many and how great a host of the Achaeans he has destroyed
recklessly and not in order? And it grieves me, while those others at ease
take their pleasure, Cypris and the silver-bowed Apollo,
letting this foolish one loose, who knows no laws at all.
Father Zeus, will you be angry with me, if I
strike Ares wretchedly and drive him out of the battle?
And answering her, Zeus the cloud-gatherer said:
Come then, rouse Athena the driver of the spoil against him,
who is most accustomed to bring grievous pains upon him.
So he spoke, and the goddess white-armed Hera did not disobey,
but whipped the horses; and the two flew not unwilling
midway between the earth and the starry heaven.
And as far as a man sees in the misty air with his eyes,
sitting on a lookout, gazing over the wine-dark sea,
so far do the loud-neighing horses of the gods leap at a bound.
But when they came to Troy, where the two rivers flow,
where Simoeis and Scamander join their streams,
there the goddess white-armed Hera stopped the horses,
loosing them from the chariot, and poured a thick mist about them;
and for them Simoeis made immortal fodder spring up to graze.
And the two went with the gait of trembling doves,
eager to ward off harm from the Argive men.
But when they came where the most and the best
stood about the might of horse-taming Diomedes,
gathered like flesh-eating lions
or like boars, whose strength is not feeble,
there the goddess white-armed Hera stood and shouted,
likened to great-hearted Stentor of the bronze voice,
who could shout as loud as fifty other men:
Shame, Argives, base reproaches, admirable in form;
while noble Achilles used to go to war,
never did the Trojans venture outside the Dardanian gates;
for they dreaded his mighty spear;
but now they fight far from the city beside the hollow ships.
So speaking she roused the might and the spirit of each.
And the goddess bright-eyed Athena rushed at Tydeides;
and she found the lord beside his horses and chariot
cooling the wound which Pandarus had struck him with an arrow.
For sweat was vexing him beneath the broad strap
of his round shield; with this he was worn, and his hand was weary,
and lifting up the strap he wiped away the black blood.
And the goddess touched the yoke of the horses and spoke:
Truly Tydeus begot a son little like himself.
Tydeus truly was small in body, but a fighter;
and even when I would not let him fight
or rage in battle, when he came apart from the Achaeans
as an envoy to Thebes among the many Cadmeians,
I told him to feast at ease in the halls;
but he, keeping the fierce heart he had as before,
challenged the young men of the Cadmeians, and conquered them all
easily; such a helper was I to him.
But for you, I indeed stand beside you and guard you,
and I eagerly urge you to fight the Trojans;
but either weariness from much shouting has entered your limbs,
or surely some spiritless fear holds you; then you are
no offspring of Tydeus, the war-minded son of Oeneus.
And answering her strong Diomedes said:
I know you, goddess, daughter of aegis-bearing Zeus;
so I will speak to you readily, and I will not conceal it.
Neither does any spiritless fear hold me, nor any hesitation,
but I still remember your commands, which you laid on me:
you did not let me fight face to face with the other
blessed gods; but if the daughter of Zeus, Aphrodite,
should come into the war, wound her with the sharp bronze.
Therefore now I myself draw back, and I have ordered the other
Argives all to gather here;
for I know that Ares is ruling over the battle.
Then the goddess bright-eyed Athena answered him:
Tydeides Diomedes, dear to my heart,
do not you fear Ares at all, nor any other
of the immortals, for such a helper am I to you;
but come, drive your single-hoofed horses at Ares first,
and strike him at close range, and do not revere furious Ares,
this mad one, a wrought evil, a turncoat,
who just now promised to me and to Hera, speaking,
that he would fight the Trojans, and would help the Argives,
but now he consorts with the Trojans, and has forgotten them.
So speaking, she thrust Sthenelus from the horses to the ground,
pulling him back with her hand, and he sprang up hastily;
and she mounted the chariot beside shining Diomedes,
the eager goddess; and the beechen axle groaned loudly
under the weight; for it carried a dread goddess and the best of men.
And Pallas Athena took the whip and the reins;
at once she drove the single-hoofed horses at Ares first.
And he was just then despoiling huge Periphas,
by far the best of the Aetolians, the shining son of Ochesius;
him murderous Ares was despoiling; but Athena
put on the helm of Hades, so that mighty Ares might not see her.
And when Ares, the bane of mortals, saw shining Diomedes,
he indeed left huge Periphas there
to lie where he first killed him and took his life,
and he went straight at horse-taming Diomedes.
And when the two were near, coming at one another,
first Ares reached over the yoke and the reins of the horses
with his bronze spear, eager to take his life;
and the goddess bright-eyed Athena caught it with her hand
and thrust it aside from the chariot to fly in vain.
Second then good at the war cry Diomedes rushed on
with his bronze spear; and Pallas Athena drove it home
into his lower flank, where he was girt with his war belt;
there he struck him, and tore through his fair skin,
and pulled the spear out again; and bronze Ares bellowed
as loud as nine thousand or ten thousand
men cry out in war, joining the strife of Ares.
And trembling seized both Achaeans and Trojans
in their fear; so loud did Ares, insatiate of war, bellow.
And as from the clouds a dark mist appears
from the heat, when a foul wind rises,
so to Tydeides Diomedes did bronze Ares
appear, going with the clouds into the wide heaven.
And swiftly he came to the seat of the gods, steep Olympus,
and sat down beside Zeus the son of Cronus, grieving at heart,
and showed the immortal blood flowing down from his wound,
and lamenting he spoke winged words:
Father Zeus, are you not indignant as you look on these strong deeds?
Always we gods endure the most dreadful things
by one another's will, bringing favor to men.
We all fight with you; for you begot a foolish daughter,
a ruinous one, whose mind is ever set on reckless deeds.
For all the other gods, as many as are in Olympus,
obey you, and each of us is subdued to you;
but her you neither rebuke in word nor in any deed,
but you let her go, since you yourself begot a child of ruin;
who now has let the son of Tydeus, the overweening Diomedes,
rage against the immortal gods.
First he wounded Cypris close by on the hand at the wrist,
and then he rushed at me myself, like a god;
but my swift feet bore me away; truly I would have long
suffered pains there among the dread heaps of the dead,
or lived on strengthless from the blows of bronze.
Then looking darkly at him Zeus the cloud-gatherer said:
Do not sit beside me, turncoat, and whimper.
You are the most hateful to me of the gods who hold Olympus;
for always strife is dear to you, and wars and battles.
Your mother's spirit is ungovernable and not to be borne,
Hera's; her I subdue with words, with effort;
so I think you suffer this by her counsels.
But I will no longer endure that you have pains;
for you are of my race, and your mother bore you to me;
but if you had been born of any other god so ruinous,
you would long ago have been lower than the sons of Uranus.
So he spoke, and he ordered Paieon to heal him.
And Paieon, sprinkling pain-killing drugs on him,
healed him; for he was not made mortal at all.
And as when fig juice swiftly curdles white milk,
though it is liquid, and it is stirred round quickly as one stirs it,
so quickly did he heal furious Ares.
And Hebe bathed him, and put lovely garments on him;
and he sat down beside Zeus the son of Cronus, glorying in his splendor.
And the two went back to the house of great Zeus,
Hera of Argos and Athena of Alalcomenae,
having stopped butcher Ares from the slaughter of men.

### Book 6

The dread battle of Trojans and Achaeans was left alone,
and the fight surged this way and that across the plain
as they aimed their bronze-headed spears at one another
between the streams of Simoeis and Xanthos.
Ajax son of Telamon, bulwark of the Achaeans, first
broke the Trojan phalanx and gave light to his companions,
striking a man who was the best among the Thracians,
the son of Eussorus, Acamas, tall and noble.
Him he struck first on the crest of his horse-haired helmet,
and drove the point through his forehead, and the bone passed inward
with the bronze spear - and darkness covered his eyes.
And Axylus Diomedes of the good war-cry slew,
son of Teuthras, who lived in well-built Arisbe,
rich in livelihood, and dear to men;
for he loved them all, dwelling in his house by the roadside.
But not one of them then warded off woeful destruction,
standing before him - but he took the life from both,
from him and his servant Calesius, who then
was driver of his horses; and both went down under the earth.
And Dresus and Opheltius Euryalus stripped of their arms;
then he went after Aesepus and Pedasus, whom once a nymph,
Abarbarea of the waters, bore to blameless Bucolion.
Bucolion was the son of lordly Laomedon,
eldest in birth, and his mother bore him in secret;
and while shepherding among his flocks he mingled with her in love and bed,
and she conceived and bore twin sons.
And the strength and shining limbs of these Mekisteus' son
loosed, and stripped the armor from their shoulders.
And Astyalus Polypoites, staunch in war, slew;
and Pidytes of Perkote Odysseus stripped of his arms
with the bronze spear, and Teucer struck down noble Aretaon.
Antilochus son of Nestor killed Ablerus
with his shining spear, and lord of men Agamemnon slew Elatus;
he lived by the banks of fair-flowing Satnioeis,
in steep Pedasus. And the hero Leitus took Phylacus
as he fled; and Eurypylus stripped Melanthius.
And then Adrestus Menelaus of the good war-cry
took alive; for his two horses, panicked across the plain,
caught in a tamarisk branch and broke the curved chariot
at the front pole, and the two of them went off
toward the city, where the others fled in terror;
but he himself rolled out of the chariot beside the wheel,
headlong in the dust, face down; and beside him stood
Menelaus, son of Atreus, holding his long-shadowing spear.
And then Adrestus, taking his knees, begged him:
Take me alive, son of Atreus, and accept a worthy ransom:
many treasures lie in my rich father's house,
bronze and gold and hard-wrought iron;
my father would gladly give you countless ransom for me
if he heard I was alive by the Achaean ships.
So he spoke, and persuaded the heart in his breast;
and already Menelaus was about to give him
to his servant to lead to the swift ships; but Agamemnon
came running to meet him, and rebuking him spoke a word:
Dear brother, Menelaus, why do you care for these men so?
Have the Trojans done you good service in your house?
Let not one of them escape sheer destruction
and our hands - not even the boy a mother carries
in her womb; let not even he escape, but let them all
perish from Ilium together, unmourned and unmarked.
So speaking, the hero turned his brother's mind,
advising what was right; and he pushed the hero Adrestus
away from him with his hand; and lord Agamemnon
stabbed him in the flank; and he was thrown backward, and the son of Atreus
set his heel on his chest and pulled out the ash-wooded spear.
And Nestor shouted aloud to the Argives:
Friends, heroes, Danaans, servants of Ares,
let no one now linger behind, eager for spoils,
to reach the ships carrying the most he can -
but let us kill the men; afterward, at your leisure,
you shall strip the dead bodies across the plain.
So speaking, he stirred the strength and spirit of each man.
Then the Trojans would have gone up into Ilium again,
beaten down by their own cowardice at the hands of the war-loving Achaeans,
if Helenus, son of Priam, best of bird-readers,
had not stood beside Aeneas and Hector and said:
Aeneas and Hector, since on you two most of all
the burden lies, of Trojans and Lycians, because you are the best
at fighting and at counseling in every way,
stand where you are and hold the people back before the gates,
going everywhere, before they fall fleeing into the arms of the women
and become a joy to their enemies.
But when you have urged on all the phalanxes,
we shall stand here and fight the Danaans,
hard pressed as we are - for necessity drives us.
Hector, but you go into the city, and then speak
to your mother and mine; and let her, gathering the old women,
open with a key the doors of the holy house of Athena of the flashing eyes
on the city's height,
and set the robe she thinks the loveliest and the largest
in her hall, and by far the dearest to her own heart,
on the knees of fair-haired Athena,
and promise to sacrifice twelve heifers in her temple,
yearlings unyoked, if she will have pity
on the city and the wives of the Trojans and their infant children,
and keep the son of Tydeus away from holy Ilium,
that savage spearman, the strong deviser of terror,
whom I say has become the mightiest of the Achaeans.
We never feared Achilles so much, the leader of men,
though men say he is the son of a goddess; but this man
rages too much, and no one can match his strength.
So he spoke, and Hector did not disobey his brother.
At once he sprang from his chariot to the ground in his armor,
and brandishing sharp spears he went everywhere through the army
urging them to fight, and he roused the dread battle-cry.
And they turned themselves and stood facing the Achaeans;
and the Argives gave ground and ceased from killing,
and they thought some one of the deathless gods from the starry sky
had come down to help the Trojans, so did they turn about.
And Hector shouted aloud to the Trojans:
High-hearted Trojans and far-famed allies,
be men, my friends, and remember your rushing valor,
while I go to Ilium, and tell the councilors,
the elders, and our wives, to make prayers to the gods,
and to promise hecatombs.
So speaking, Hector of the shining helmet departed;
and around him the black rim of his bossed shield
struck against his ankles and his neck as it swung at his back.
And Glaucus, son of Hippolochus, and the son of Tydeus
came together into the middle between both armies, eager to fight.
And when they had come near, advancing on one another,
Diomedes of the good war-cry spoke to him first:
Who are you, most noble of mortal men?
For never yet have I seen you in the battle where men win glory
before now; but now you have gone far beyond all others
in your daring, since you have awaited my long-shadowing spear.
The sons of the wretched are those who face my strength.
But if you have come down from heaven, one of the immortals,
then I would not fight with the gods of the sky.
For not even the son of Dryas, strong Lycurgus,
lived long, who quarreled with the gods of the sky;
who once chased the nurses of mad Dionysus
down over holy Nysa; and they all together
threw their sacred wands to the ground under man-slaying Lycurgus,
struck with his ox-goad; and Dionysus in terror
plunged into the wave of the sea, and Thetis received him in her bosom,
terrified; for a strong trembling held him at the man's rebuke.
And then the gods who live at ease were angry with Lycurgus,
and the son of Cronus made him blind; and he did not live long,
since he was hated by all the deathless gods.
So I would not wish to fight with the blessed gods.
But if you are one of the mortals who eat the fruit of the earth,
come closer, so that you may reach the limit of destruction sooner.
And the shining son of Hippolochus answered him:
Great-hearted son of Tydeus, why do you ask my lineage?
As the generation of leaves, so is that of men.
The wind scatters the leaves to the ground, but the forest,
flourishing, puts out others, and the season of spring comes on;
so the generation of men grows and another passes away.
But if you wish to learn this too, so that you may know well
my lineage - many men know it -
there is a city, Ephyre, in a corner of horse-pasturing Argos,
and there lived Sisyphus, the craftiest of men,
Sisyphus son of Aeolus; he fathered a son, Glaucus,
and Glaucus fathered blameless Bellerophon;
to him the gods gave beauty and lovely manhood.
But Proetus plotted evil in his heart against him,
who drove him from the land, since he was far stronger
than the Argives; for Zeus subdued him under his scepter.
And the wife of Proetus, noble Anteia, burned with love for him,
to mingle in secret love; but she did not at all
persuade him, since blameless Bellerophon was well-minded.
And she lied and spoke to King Proetus:
May you die, Proetus, or kill Bellerophon,
who wished to mingle in love with me against my will.
So she spoke, and anger seized the king when he heard it;
he avoided killing him, for he shrank from that in his heart,
but he sent him to Lycia, and gave him baneful signs,
writing many life-destroying things on a folded tablet,
and told him to show them to his father-in-law, so that he might perish.
And he went to Lycia under the blameless escort of the gods.
But when he came to Lycia and the flowing Xanthos,
the king of wide Lycia honored him with favor;
nine days he entertained him and sacrificed nine oxen.
But when the tenth rosy-fingered Dawn appeared,
then he questioned him and asked to see the sign
that he had brought from his son-in-law Proetus.
And after he had received the evil sign from his son-in-law,
first he ordered him to kill the unconquerable Chimera,
which was of divine race, not of men,
in front a lion, behind a serpent, in the middle a goat,
breathing out the terrible strength of blazing fire.
And he killed it, trusting the gods' portents.
Second, he fought with the glorious Solymi,
and he said that was the mightiest battle he had entered with men.
Third, he killed the Amazons who fight like men.
And as he came back, the king wove another close-laid snare:
choosing the best men out of wide Lycia
he set an ambush; and none of them ever returned home,
for blameless Bellerophon killed them all.
But when he knew that he was noble offspring of a god,
he kept him there and gave him his daughter,
and gave him half of all his royal honor;
and the Lycians marked off for him a precinct beyond all others,
fine with orchard and plowland, for him to hold.
And she bore three children to thoughtful Bellerophon:
Isander and Hippolochus and Laodameia.
And with Laodameia lay Zeus the counselor,
and she bore godlike Sarpedon of the bronze helm.
But when that one too was hated by all the gods,
he wandered alone across the Aleian plain,
eating out his own heart, avoiding the paths of men.
And Ares, insatiate of war, killed his son Isander
as he fought with the glorious Solymi;
and gold-reined Artemis, in her anger, killed Laodameia.
Hippolochus fathered me, and from him I say I am born;
and he sent me to Troy, and charged me many things:
always to be best and to stand above others,
and not to shame the race of my fathers, who were by far the best
both in Ephyre and in wide Lycia.
From this lineage and blood I claim to be.
So he spoke, and Diomedes of the good war-cry rejoiced;
and he fixed his spear in the life-giving earth,
and spoke to the shepherd of the people with gentle words:
Truly then you are my friend from my father's time, long ago;
for noble Oeneus once entertained blameless Bellerophon
in his halls, keeping him twenty days;
and they gave each other fine gifts of friendship;
Oeneus gave a belt shining with crimson,
and Bellerophon a golden two-handled cup,
and I left it behind in my house when I came here.
And of Tydeus I have no memory, for he left me
still a little child, when the Achaean host perished at Thebes.
So now I am your friend in the middle of Argos,
and you will be mine in Lycia when I come to that land.
And let us avoid each other's spears even in the throng;
for many Trojans and famous allies are mine
to kill, whichever god gives me and my feet overtake;
and many Achaeans are yours to slay, whoever you can.
And let us exchange our armor with one another, so that even these
may know that we claim to be friends from our fathers.
So speaking, the two leapt down from their horses,
and took each other's hands and pledged their faith.
Then Zeus son of Cronus took away Glaucus' wits,
who exchanged armor with Diomedes son of Tydeus,
golden for bronze, a hundred oxen's worth for nine.
And Hector, when he came to the Scaean gates and the oak,
the wives and daughters of the Trojans ran around him,
asking about their sons, their brothers, their kin,
and their husbands; and he told them all in turn
to pray to the gods; and sorrow hung over many of them.
But when he came to Priam's splendid house,
built with polished porticoes - and inside it
were fifty chambers of polished stone,
built close to one another, where the sons of Priam
slept beside their wedded wives;
and on the other side, facing them within the courtyard,
were twelve roofed chambers of polished stone,
built close to one another, where the sons-in-law
of Priam slept beside their honored wives;
there his mother, kind with gifts, met him,
bringing Laodice, the loveliest in form of her daughters;
and she clung to his hand, and spoke a word and called him by name:
My child, why have you left the fierce battle and come here?
Surely the hated sons of the Achaeans are wearing us down
fighting around the city; and your heart has urged you
to come up from the city's height and lift your hands to Zeus.
But wait, while I bring you honey-sweet wine,
so you may pour a libation to father Zeus and the other immortals
first, and then you yourself will benefit if you drink.
For wine greatly increases a weary man's strength,
as you are weary, defending your own people.
And great Hector of the shining helmet answered her:
Do not bring me honey-hearted wine, honored mother,
lest you unman me and I forget my strength and valor;
for I would shrink from pouring bright wine to Zeus with unwashed hands;
nor is it possible in any way to pray to the son of Cronus who gathers the black clouds
when one is bespattered with blood and gore.
But you go to the temple of Athena who drives the spoil,
with incense, and gather the old women;
and the robe that is the loveliest and largest in your hall
and by far the dearest to your own heart,
set it on the knees of fair-haired Athena,
and promise to sacrifice twelve heifers in the temple,
yearlings unyoked, if she will have pity
on the city and the wives of the Trojans and their infant children,
and keep the son of Tydeus away from holy Ilium,
the savage spearman, the strong deviser of terror.
But you go to the temple of Athena who drives the spoil,
and I will go after Paris, to call him,
if he will listen to my words; and then may the earth
open for him on the spot; for the Olympian raised him as a great grief
to the Trojans and to great-hearted Priam and to his sons.
If I saw that man go down into the house of Hades,
I would say my heart had forgotten its joyless sorrow.
So he spoke, and she went to the hall and called
to her handmaids; and they gathered the old women through the city.
She herself went down into the fragrant chamber,
where her robes lay, the richly embroidered work of women
of Sidon, which godlike Alexander himself
had brought from Sidon, sailing the wide sea,
on the voyage that brought back Helen of the noble father.
Taking one of these, Hecuba brought it as a gift to Athena,
the one that was fairest in its embroidery and the largest,
and it shone like a star; and it lay at the bottom of the rest.
She went on her way, and many old women hurried with her.
And when they came to the temple of Athena on the city's height,
fair-cheeked Theano opened the doors for them,
Cisseus' daughter, wife of Antenor the horse-tamer;
for the Trojans had made her priestess of Athena.
And with a cry of prayer they all lifted their hands to Athena;
and fair-cheeked Theano, taking up the robe,
laid it on the knees of fair-haired Athena,
and praying she prayed to the daughter of great Zeus:
Lady Athena, guardian of the city, shining among goddesses,
break the spear of Diomedes, and give that man himself
to fall headlong before the Scaean gates,
so that right now we may sacrifice to you twelve heifers
in your temple, yearlings unyoked, if you have pity
on the city and the wives of the Trojans and their infant children.
So she spoke in prayer, but Pallas Athena shook her head no.
So they prayed to the daughter of great Zeus,
and Hector had gone to the house of Alexander,
the fine one, which he himself had built with the men who then
were the best craftsmen in fertile Troy,
who made him a chamber and a hall and a courtyard
near Priam's house, on the city's height.
There Hector, dear to Zeus, went in, and in his hand
he held an eleven-cubit spear; and in front of him the spear's
bronze point shone, and a golden ring ran round the shaft.
And he found him in his chamber busy with his splendid armor,
his shield and corselet, and fitting the curved bow;
and Argive Helen sat with her slave women,
and she was directing the famous work of her handmaids.
And Hector, seeing him, rebuked him with shameful words:
Strange man, you do not do well to nurse this anger in your heart.
The people are dying around the city and the steep wall,
fighting; and because of you, the war cry and the war
burn around this city; and you yourself would fight another man
whom you saw somewhere hanging back from hateful war.
But up, before the city is burned by hostile fire.
And godlike Alexander answered him:
Hector, since you have rebuked me rightly and not beyond what is right,
I will speak to you; and do you listen and hear me.
Not so much in anger or resentment at the Trojans
have I sat in my chamber, but I wished to turn aside to grief.
But now my wife has spoken softly to me and stirred me
to go to war; and it seems to me myself that this
will be better; victory shifts from man to man.
So come, wait now, while I put on my armor of Ares;
or go, and I will follow; and I think I will overtake you.
So he spoke, and Hector of the shining helmet said nothing to him;
and Helen spoke to him with gentle words:
Brother-in-law of me, a dog, a cruel plotter of evil,
if only, on the day my mother first bore me,
a wicked storm of wind had carried me away
to a mountain or into the wave of the loud-roaring sea,
where the wave would have swept me away before these deeds were done.
But since the gods have marked out these evils so,
I should have been the wife of a better man,
one who knew men's resentment and their many shames.
But this man's mind is not now steady, nor ever
will be; so I think he will reap the fruit of it.
But come now, go in and sit on this chair,
brother-in-law, since trouble above all has wrapped your heart
because of me, a dog, and because of Alexander's ruin,
on whom Zeus has placed an evil fate, so that even hereafter
we may be a song for men who are yet to be.
And great Hector of the shining helmet answered her:
Do not ask me to sit, Helen, dear as you are; you will not persuade me;
for my heart already rushes on to defend
the Trojans, who have great longing for me while I am away.
But you, stir this man, and let him hurry himself,
so that he may catch me inside the city.
For I will go home, to see
my household, my dear wife, and my little son.
For I do not know whether I will come back to them again,
or whether the gods will subdue me already under the Achaeans' hands.
So speaking, Hector of the shining helmet departed;
and at once he came to his well-built house,
and he did not find white-armed Andromache in the hall,
but she with her child and a well-dressed handmaid
stood on the tower, weeping and wailing.
And when Hector did not find the blameless wife indoors,
he stood on the threshold and spoke among the handmaids:
Come now, handmaids, tell me the truth:
where has white-armed Andromache gone from the hall?
Is she gone somewhere to my sisters-in-law or the wives of my brothers,
or to the temple of Athena, where the other
fair-haired Trojan women propitiate the dread goddess?
And the bustling housekeeper answered him with a word:
Hector, since you bid me tell the truth,
she has not gone to my sisters-in-law or the wives of my brothers,
nor to the temple of Athena, where the other
fair-haired Trojan women propitiate the dread goddess,
but she went up on the great tower of Ilium, because she heard
that the Trojans were hard pressed and the Achaeans had great power.
She has indeed reached the wall in her haste,
like a woman gone mad; and the nurse carries the child with her.
So spoke the woman housekeeper, and Hector rushed from the house
back along the same road through the well-built streets.
When he came to the gates as he passed through the great city,
the Scaean gates, through which he was about to go out to the plain,
there his richly dowered wife came running to meet him,
Andromache, daughter of great-hearted Eetion,
Eetion, who lived beneath wooded Plakos,
in Thebe under Plakos, ruling the Cilician men;
and his daughter was wife to bronze-helmed Hector.
She met him then, and with her came her handmaid
holding on her bosom the tender, innocent child,
Hector's beloved son, like a beautiful star,
whom Hector called Scamandrius, but others
Astyanax; for Hector alone guarded Ilium.
He smiled in silence, looking at his child;
and Andromache stood near him, shedding tears,
and she clung to his hand, and spoke a word and called him by name:
Strange man, your own strength will destroy you, and you do not pity
your infant child and me, unhappy, who will soon be a widow
of you; for soon the Achaeans will kill you,
all rushing on together; and it would be better for me
to sink into the earth, bereft of you; for there will be
no other comfort for me after you meet your doom,
but only griefs; and I have no father and no honored mother.
For shining Achilles killed my father,
and sacked the well-built city of the Cilicians,
high-gated Thebe, and killed Eetion,
and did not strip him, for he shrank from that in his heart,
but burned him with his cunning armor,
and heaped a mound over him; and around it the mountain nymphs,
daughters of aegis-bearing Zeus, planted elms.
And my seven brothers were in the hall,
and they all went down into the house of Hades on one day;
for swift-footed shining Achilles killed them all
among their rolling cattle and their white sheep.
And my mother, who was queen beneath wooded Plakos,
her he brought here with the rest of the spoil,
but then he set her free, taking countless ransom,
and Artemis the arrow-pourer struck her in my father's house.
Hector, you are my father and my honored mother,
and my brother, and my flourishing husband.
But come now, have pity, and stay here on the tower,
and do not make your child an orphan and your wife a widow.
And station the people by the fig tree, where the city
is most open to attack and the wall most easy to scale.
For three times the best men came there and tried it,
around the two Ajaxes and famous Idomeneus,
and around the sons of Atreus and the brave son of Tydeus;
surely someone told them, one who knew prophecies well,
or their own hearts urge and command them.
And great Hector of the shining helmet answered her:
All this is my care too, wife; but I would be terribly
ashamed before the Trojans and the long-robed Trojan women
if I drew back from the war like a coward;
nor does my heart bid me, since I learned to be brave
always, and to fight among the foremost Trojans,
winning great glory for my father and for myself.
For I know this well in my mind and heart:
the day will come when holy Ilium will perish,
and Priam and the people of Priam of the good ash spear.
But the grief of the Trojans in time to come does not weigh on me so much,
nor of Hecuba herself, nor of King Priam,
nor of my brothers, who, many and brave,
will fall in the dust at the hands of hostile men -
as much as your grief, when some bronze-clad Achaean
leads you away weeping, robbing you of the day of freedom;
and in Argos, in another woman's house, you will work at the loom,
and you will carry water from Messes or Hypereia,
much against your will, and hard necessity will lie upon you;
and some day someone will say, seeing you shed tears:
This is the wife of Hector, who was the best in battle
of the horse-taming Trojans when they fought around Ilium.
So someone will say; and for you there will be fresh grief
in your need of such a man to ward off the day of slavery.
But may the heaped earth cover me in death
before I hear of your cry and your dragging away.
So speaking, shining Hector reached out for his child;
but the child turned back to the bosom of his well-girded nurse,
crying, frightened at the sight of his dear father,
terrified of the bronze and the horse-haired crest,
seeing it nod terribly from the top of the helmet.
And his dear father laughed, and his honored mother too;
at once shining Hector took the helmet from his head,
and set it on the ground, all shining;
and he kissed his dear son and tossed him in his hands,
and spoke, praying to Zeus and the other gods:
Zeus and you other gods, grant that this child of mine
may be, as I am, outstanding among the Trojans,
so strong and brave, and may he rule Ilium with might;
and some day may someone say, He is far better than his father,
as he comes back from war; and may he carry bloody spoils,
having killed a hostile man, and may his mother rejoice in her heart.
So speaking, he put the child in the hands of his dear wife;
and she received him on her fragrant bosom,
laughing through her tears; and her husband pitied her as he saw it,
and he stroked her with his hand, and spoke a word and called her by name:
Strange wife, do not be too much grieved in your heart;
for no man will send me to Hades beyond my fate.
And I say that no man has escaped his fate,
neither the coward nor the brave, once he is born.
But go into the house and attend to your own work,
the loom and the distaff, and tell your handmaids
to go about their work; war will be the care of men,
all of them, and most of all of me, who are born in Ilium.
So speaking, shining Hector took up his helmet,
horse-haired; and his dear wife went home,
turning back again and again, shedding a thick tear.
And at once she came to the well-built house
of man-slaying Hector, and she found many handmaids
inside, and she stirred up lamentation in them all.
And they wailed for Hector still alive in his own house;
for they did not think he would come back again from the war
alive, having escaped the strength and hands of the Achaeans.
Nor did Paris linger in his high house,
but he, when he had put on his famous armor, richly worked with bronze,
hurried through the city, trusting in his swift feet.
And as when a stalled horse, fed at the manger,
breaks its halter and gallops exulting across the plain,
accustomed to bathe in a fair-flowing river,
glorying; and he holds his head high, and his mane
tosses about his shoulders; and trusting in his beauty,
his knees carry him swiftly to the haunts and pasture of horses;
so the son of Priam, Paris, from the height of Pergamus,
shining in his armor, came on like the blazing sun,
exulting, and his swift feet carried him; and at once
he found shining Hector his brother, when he was about
to turn back from the place where he had talked with his wife.
Godlike Alexander spoke to him first:
Dear brother, surely I am holding you back as you hurry,
lingering, and I did not come as I should, as you told me?
And Hector of the shining helmet answered him:
Strange man, no man who is fair-minded
could slight your work in battle, since you are brave;
but you hold back willingly and do not wish to fight; and my heart
grieves in my breast, when I hear shameful talk about you
from the Trojans, who have great trouble because of you.
But let us go; we will settle this later, if ever Zeus
grants that we may set up a free mixing bowl
for the heavenly, ever-living gods in our halls,
having driven the well-greaved Achaeans out of Troy.

### Book 7

So speaking, glorious Hector rushed out from the gates,
and with him went Alexandros his brother; and in their hearts
both were eager to do battle and to fight.
As when a god gives to sailors who long for it
a fair wind, when they are wearied with their well-planed oars,
driving over the sea, and their limbs are loosed beneath their toil,
so did those two appear to the longing Trojans.
There they took, one the son of lord Areithoos,
Menesthios who dwelt in Arne, whom the club-bearer
Areithoos begot, and ox-eyed Phylomedousa;
and Hector struck Eioneus with his sharp-pointed spear
beneath the rim of the neck below his bronze-cheeked helmet, and his limbs were loosed.
And Glaukos, son of Hippolochos, leader of the Lycian men,
smote Iphinous with his spear amid the strong encounter,
the son of Dexias, as he leapt upon his swift horses,
on the shoulder; and he fell from the chariot to the ground, and his limbs were loosed.
But when the goddess grey-eyed Athene marked them
slaying the Argives in the strong encounter,
she went, darting down from the peaks of Olympus,
to holy Ilios; and against her Apollo rose
looking out from Pergamos, and he willed victory to the Trojans;
and the two met together beside the oak.
Lord Apollo, son of Zeus, spoke to her first:
Why now, daughter of great Zeus, hast thou come
eager from Olympus, and what great purpose in thy heart urged thee on?
Is it that to the Danaans thou mayest give victory that turns the battle,
since thou hast no pity at all for the Trojans perishing?
But if thou wouldst obey me, that would be far better;
now let us stay the war and the fighting
for today; hereafter they shall fight again until
they find the goal of Ilios, since so it was dear to the heart
of you immortal goddesses to sack this city.
Then the goddess grey-eyed Athene answered him:
So be it, Far-darter; for with this same thought I too
came from Olympus to the Trojans and Achaeans.
But come, how dost thou purpose to stay the war of men?
Then lord Apollo, son of Zeus, answered her:
Let us rouse the mighty fury of Hector, tamer of horses,
if haply he may challenge one of the Danaans, alone by himself,
to fight against him in the dread battle,
and the bronze-greaved Achaeans, wondering at him,
may send one alone to fight with godlike Hector.
So he spoke, and the goddess grey-eyed Athene did not disobey.
And Helenos, dear son of Priam, perceived in his heart
their counsel, which pleased the gods in their devising;
and he stood beside Hector and spoke to him a word:
Hector, son of Priam, peer of Zeus in counsel,
wilt thou now obey me, for I am thy brother?
Make the other Trojans sit down and all the Achaeans,
but do thou thyself challenge whoever is best of the Achaeans
to fight against thee in the dread battle;
for it is not yet thy fate to die and meet thy doom;
for thus I heard the voice of the gods who live forever.
So he spoke, and Hector rejoiced greatly at hearing the word,
and going into the midst of the Trojans he held back the ranks,
grasping his spear by the middle; and they all were stayed.
And Agamemnon made the well-greaved Achaeans sit down;
and Athene and silver-bowed Apollo
sat down, like to vultures,
on the high oak of father Zeus the aegis-bearer,
delighting in the men; and their ranks sat thick,
bristling with shields and helmets and spears.
As when a ripple of the West Wind is poured upon the sea,
rising newly, and the sea grows black beneath it,
so sat the ranks of the Achaeans and the Trojans
on the plain; and Hector spoke among them both:
Hear me, Trojans and well-greaved Achaeans,
that I may speak what my heart in my breast bids me.
The son of Kronos, high-throned, has not fulfilled the oaths,
but devising evil he contrives for both sides
until either you take well-towered Troy
or you yourselves are slain beside your sea-faring ships.
Among you are the best of all the Panachaeans;
whichever of them now has heart to fight with me,
let him come hither out of all to be champion against godlike Hector.
And thus I declare, and let Zeus be witness to us:
if that man slays me with the long-edged bronze,
let him strip my armor and carry it to the hollow ships,
but my body let him give back home, that the Trojans
and the wives of the Trojans may give me my due of fire when I am dead.
But if I slay that man, and Apollo grants me glory,
I will strip his armor and carry it to holy Ilios,
and I will hang it in the temple of far-shooting Apollo,
and his corpse I will give back to the well-benched ships,
that the long-haired Achaeans may give him burial,
and heap up a tomb for him on the broad Hellespont.
And some day one of the men born after shall say,
sailing in a many-benched ship over the wine-dark sea:
This is the tomb of a man long since dead,
whom glorious Hector slew when he was foremost in battle.
So shall someone speak; and my glory shall never perish.
So he spoke, and they were all silent in silence;
they shamed to refuse, and they feared to accept;
but at last Menelaus rose up and spoke among them,
upbraiding with reproach, and he groaned greatly in his heart:
Ah me, boasters, Achaean women, no longer Achaeans!
Truly this will be a shame, dreadfully shameful,
if none of the Danaans now goes against Hector.
But may you all become water and earth,
sitting there each one idle, undone and inglorious.
But against this man I myself will arm; and above
the ends of victory are held among the immortal gods.
So speaking, he put on his fair armor.
Then, Menelaus, would the end of thy life have appeared
in Hector's hands, since he was far the stronger,
had not the kings of the Achaeans leapt up and seized him,
and the son of Atreus himself, wide-ruling Agamemnon,
took his right hand and spoke a word and named him:
Thou art mad, Menelaus, fosterling of Zeus, nor is there need
of this madness; hold back, though thou art grieved,
nor wish out of rivalry to fight a man better than thou,
Hector son of Priam, whom even others dread.
Even Achilles, in the battle where men win glory,
shuddered to meet him, though he is far better than thou.
But do thou now sit down and go to the company of thy comrades,
and the Achaeans will raise another champion against this man.
Even if he is fearless and insatiate of battle,
I say he will gladly bend the knee, if he escape
out of the hostile war and the dread battle.
So speaking the hero turned his brother's heart,
advising him rightly, and he was persuaded; and then his
glad squires took the armor from his shoulders;
and Nestor rose up among the Argives and spoke:
Alas, a great grief comes upon the Achaean land!
Truly old horseman Peleus would groan aloud,
the noble counselor of the Myrmidons and speaker in assembly,
who once in his own house rejoiced greatly when he asked me,
inquiring of the lineage and birth of all the Argives.
If he should hear that all these now cower before Hector,
he would often lift his dear hands to the immortals
that his spirit might go down from his limbs into the house of Hades.
Would that I were young, father Zeus, and Athene and Apollo,
as when they fought by the swift-flowing Keladon,
gathered together, the Pylians and the Arcadians, spearmen eager,
beside the walls of Pheia, about the streams of Iardanos.
Among them stood Ereuthalion as champion, a man like a god,
bearing on his shoulders the armor of lord Areithoos,
godlike Areithoos, whom by surname club-bearer
men called, and fair-girdled women also,
because he did not fight with bows and a long spear,
but with an iron club he broke the ranks.
Lykoorgos slew him by guile, not by strength,
in a narrow road, where his club did not ward off
destruction for him, the iron club; for first Lykoorgos, anticipating him,
pierced him through the middle with his spear, and he fell backward on the ground;
and he stripped off his armor, which bronze Ares had given him.
And afterward he himself wore it amid the press of Ares;
but when Lykoorgos grew old in his halls,
he gave it to his dear squire Ereuthalion to bear;
and wearing that man's armor he challenged all the best.
But they trembled and feared greatly, nor did any dare;
but my heart urged me, enduring much, to fight
with my own courage; and in age I was the youngest of all;
and I fought him, and Athene gave me glory.
That man I slew, the tallest and the strongest;
for he lay sprawled, a huge bulk, here and there.
Would that I were young thus, and my strength were steadfast!
Then would helmet-flashing Hector soon meet battle.
But of you, whoever are the best of all the Panachaeans,
not even these are eager in heart to go against Hector.
So the old man chided, and all nine rose up.
Far first rose up Agamemnon, lord of men,
and after him rose the son of Tydeus, strong Diomedes,
and after them the two Aiantes, clad in furious strength,
and after them Idomeneus and the comrade of Idomeneus,
Meriones, peer of Enyalios, slayer of men,
and after them Eurypylos, shining son of Euaimon,
and up rose Thoas, son of Andraimon, and godlike Odysseus;
all these were willing to fight with godlike Hector.
Then Gerenian horseman Nestor spoke among them:
Now cast lots in turn, whoever may be chosen;
for this man will profit the well-greaved Achaeans,
and he himself will profit his own heart, if he escape
out of the hostile war and the dread battle.
So he spoke, and each marked his lot,
and they cast them into the helmet of Agamemnon, son of Atreus.
And the people prayed, and lifted their hands to the gods;
and thus someone would say, looking up to the wide heaven:
Father Zeus, let it be Ajax, or the son of Tydeus,
or the king himself of Mycenae rich in gold.
So they spoke, and Gerenian horseman Nestor shook the helmet,
and the lot leapt out of the helmet which they themselves wished,
that of Ajax; and the herald, carrying it through the whole throng,
showed it from left to right to all the best of the Achaeans.
But they, not knowing it, refused it each one.
But when he came to the one carrying it through the whole throng
who had marked it and thrown it into the helmet, glorious Ajax,
he held out his hand, and he cast it down beside him as he stood near,
and he knew the mark of the lot, seeing it, and rejoiced in his heart.
He threw it on the ground at his feet and spoke:
O friends, the lot is mine, and I rejoice myself
in my heart, for I think I shall conquer godlike Hector.
But come, while I put on my war gear,
do you meanwhile pray to Zeus, lord son of Kronos,
in silence among yourselves, that the Trojans may not learn,
or openly too, since we fear no one at all;
for no one will drive me by force, willing or unwilling,
nor by skill, since I think I am not so ignorant
as not to have been born and reared in Salamis.
So he spoke, and they prayed to Zeus, lord son of Kronos;
and thus someone would say, looking up to the wide heaven:
Father Zeus, ruling from Ida, most glorious, greatest,
grant victory to Ajax and to win shining glory;
but if thou dost also love Hector and care for him,
grant equal strength and glory to both alike.
So they spoke, and Ajax armed himself in shining bronze.
But when he had put all his armor about his body,
he rushed forth, like as huge Ares comes
who goes into war among men whom the son of Kronos
has set to fight with the fury of heart-devouring strife.
Such did Ajax rise up, huge, the bulwark of the Achaeans,
smiling with grim face; and beneath his feet
he went with long strides, brandishing his long-shadowed spear.
And the Argives rejoiced at seeing him,
but on the Trojans a dread trembling came over every limb,
and in Hector's own breast his heart beat fast;
but he could not any longer shrink back nor draw away
into the throng of the host, since he had challenged to the fight.
And Ajax came near, carrying his shield like a tower,
of bronze, seven-hided, which Tychios had made for him,
far the best of leather-workers, dwelling in his house in Hyle,
who made for him the gleaming seven-hided shield
of well-fed bulls, and on it drove an eighth layer of bronze.
This he bore before his breast, Telamonian Ajax,
and stood very near Hector, and threatened and spoke:
Hector, now shalt thou know clearly, alone by thyself,
what sort of men the best of the Danaans are,
even after Achilles, breaker of men, heart of a lion.
But he lies among his curved, sea-faring ships,
angry with Agamemnon, shepherd of the host;
but we are such as would meet thee,
and many besides; but begin the fight and the war.
Then great, helmet-flashing Hector answered him:
Ajax, Zeus-born, son of Telamon, leader of the host,
do not test me like a weak boy
or a woman, who knows not the works of war.
But I know well battles and the slaughter of men;
I know how to wield my shield to the right, I know to the left,
my dry ox-hide shield, which is mine for sturdy fighting;
I know how to leap into the fray of swift horses;
I know how to dance in close combat to hostile Ares.
But I do not wish to smite thee, being such as thou art,
spying secretly, but openly, if I may hit thee.
He spoke, and swaying back his long-shadowed spear he hurled it,
and struck Ajax's dread seven-hided shield
on the outermost bronze, which was the eighth layer upon it.
Through six folds went the tireless bronze, cutting through,
and in the seventh hide it was stayed; then a second time
godlike Ajax hurled his long-shadowed spear,
and struck the shield of Priam's son, that was equal on every side.
Through the bright shield went the mighty spear,
and through the much-wrought corselet it was driven;
and straight on past his flank it cut through his tunic,
the spear; and he bent aside and avoided black death.
Then the two drew out their long spears with both hands together
and rushed at each other like flesh-eating lions
or like boars, whose strength is not feeble.
Then the son of Priam wounded the middle of his shield with his spear,
but the bronze did not break it, and the point was bent back.
And Ajax leapt and smote his shield; and the spear
went clean through, and it staggered him in his eagerness,
and grazing it came upon his neck, and black blood sprang up,
but not even so did helmet-flashing Hector cease from battle,
but drawing back he seized a stone with his stout hand
that lay on the plain, black and rough and great;
with it he struck Ajax's dread seven-hided shield
on the middle boss; and the bronze rang loudly about it.
Then again Ajax lifted a stone far greater
and hurled it, whirling it, and it struck with measureless force,
and he broke the shield by smiting it with a millstone-like rock,
and he hurt his dear knees; and he was stretched out on his back
pressed against his shield; and Apollo straightway raised him up.
And now they would have wounded each other hand to hand with swords,
had not the heralds, messengers of Zeus and of men,
come, one from the Trojans, the other from the bronze-clad Achaeans,
Talthybios and Idaios, both of them prudent;
and between them both they held their sceptres, and spoke a word
the herald Idaios, knowing wise counsels:
Fight no more, dear sons, nor do battle;
for Zeus the cloud-gatherer loves you both,
and both are spearmen; that we all know well.
And night is now at hand; it is good to obey night too.
Then Telamonian Ajax answered him and said:
Idaios, bid Hector speak these things;
for he himself challenged all the best to the fight.
Let him begin; and I will follow him wholly in whatever he does.
Then great, helmet-flashing Hector answered him:
Ajax, since the god has given thee both size and strength
and prudence, and above all the Achaeans thou art best with the spear,
now let us stop the battle and the fighting
for today; hereafter we shall fight again until the god
shall part us, and give victory to one or the other.
And night is now at hand; it is good to obey night too,
that thou mayest gladden all the Achaeans beside their ships,
and most of all thy kinsmen and comrades, whoever are thine;
and I in the great city of lord Priam
will gladden the Trojans and the long-robed Trojan women,
who, praying for me, will enter the divine gathering place.
But come, let us both give each other glorious gifts,
that someone may say thus of the Achaeans and the Trojans:
These two fought together over heart-devouring strife,
and then parted in friendship, having joined in treaty.
So speaking, he gave him a silver-studded sword
bearing it with the sheath and the well-cut baldric;
and Ajax gave him a belt shining with purple.
Then the two, parted, one went to the host of the Achaeans,
and the other went to the throng of the Trojans; and they rejoiced,
when they saw him coming alive and unharmed,
escaped from the might and the resistless hands of Ajax;
and they led him to the city, not hoping he was safe.
And Ajax on the other side the well-greaved Achaeans
led to godlike Agamemnon, rejoicing in victory.
But when they came to the huts of the son of Atreus,
lord Agamemnon sacrificed a bull for them,
a male, five years old, to the mighty son of Kronos.
They flayed it and worked it and cut it all up,
and chopped it skillfully and pierced it with spits,
and roasted it carefully, and drew off all.
But when they had ceased from their labor and prepared the feast,
they feasted, nor did their heart lack an equal share of the feast;
and with continuous chines of the back Ajax was honored
by the hero son of Atreus, wide-ruling Agamemnon.
But when they had put aside the desire for drink and food,
the old man first of all began to weave his counsel,
Nestor, whose counsel had also before seemed best;
he, kindly minded, spoke among them and said:
Son of Atreus and other best of all the Panachaeans,
for many long-haired Achaeans have died,
whose dark blood now, fair-flowing, about Skamandros
swift Ares has scattered, and their souls have gone down to Hades;
therefore it is needful for thee to stop the war of the Achaeans at dawn,
and we ourselves, gathering, will bring the corpses here
with oxen and mules; and we will burn them
a little away from the ships, that each man may carry the bones
home to his children, when we return again to our native land.
And let us heap up one tomb about the pyre,
drawn out and undivided from the plain; and beside it let us quickly build
high towers, a defense for the ships and for ourselves.
And in them let us make well-fitted gates,
that through them there may be a road for chariots;
and outside let us dig a deep ditch near by,
which would keep off horse and host, being around on every side,
lest ever the war of the proud Trojans press upon us.
So he spoke, and all the kings approved.
And again there was an assembly of the Trojans in the citadel of Ilios,
dread and tumultuous, at the doors of Priam;
and among them wise Antenor began to speak:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies,
that I may speak what my heart in my breast bids me.
Come, let us give Argive Helen and the treasures with her
to the sons of Atreus to lead away; now we fight
having broken our faithful oaths; so I do not think
anything more profitable will be accomplished for us, unless we do thus.
So he spoke and sat down; and among them rose up
godlike Alexandros, the husband of fair-haired Helen,
who answered him with winged words:
Antenor, thou speakest no longer things dear to me;
thou knowest how to think of another word better than this.
But if in truth thou speakest this in earnest,
then surely the gods themselves have destroyed thy wits.
But I will speak among the horse-taming Trojans;
and I declare outright that I will not give back the woman;
but the treasures, all that I brought from Argos to our house,
I am willing to give all, and to add others from home.
So he spoke and sat down; and among them rose up
Priam, son of Dardanos, peer of the gods in counsel,
who, kindly minded, spoke among them and said:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies,
that I may speak what my heart in my breast bids me.
Now take your supper throughout the city as before,
and remember the watch and each one be wakeful;
and at dawn let Idaios go to the hollow ships
to tell the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
the word of Alexandros, for whose sake the quarrel arose;
and to say this prudent word too, if they are willing
to stop the ill-sounding war, until we
burn the dead; hereafter we shall fight again until the god
shall part us and give victory to one or the other.
So he spoke, and they heard him and obeyed;
then they took supper throughout the army in their companies;
and at dawn Idaios went to the hollow ships;
and he found the Danaans, squires of Ares, in assembly
beside the stern of Agamemnon's ship; and he, standing
in their midst, spoke to them, the loud-voiced herald:
Son of Atreus and other best of all the Panachaeans,
Priam and the other proud Trojans have bidden me
to speak, if it should be dear and pleasing to you,
the word of Alexandros, for whose sake the quarrel arose;
the treasures, all that Alexandros in his hollow ships
carried to Troy, would that he had perished before,
he is willing to give all, and to add others from home;
but the wedded wife of glorious Menelaus
he says he will not give back; truly the Trojans at least urge it.
And they bade me speak this word too, if you are willing
to stop the ill-sounding war, until we
burn the dead; hereafter we shall fight again until the god
shall part us and give victory to one or the other.
So he spoke, and they were all silent in silence;
but at last Diomedes, good at the war-cry, spoke among them:
Let no one now accept the treasures of Alexandros
nor Helen; for it is clear even to one who is very foolish
that the ends of destruction now hang over the Trojans.
So he spoke, and all the sons of the Achaeans shouted in approval
at the word of Diomedes, tamer of horses;
and then lord Agamemnon spoke to Idaios:
Idaios, thou thyself hearest the word of the Achaeans,
how they answer thee; and it pleases me thus too;
and as for burning the dead, I do not begrudge it at all;
for there is no sparing of the dead who have died
to soothe them quickly with fire, once they are dead.
But let Zeus be witness, the loud-thundering husband of Hera.
So speaking he raised his sceptre to all the gods,
and back again Idaios went to holy Ilios.
And they sat in assembly, the Trojans and Dardanians,
all gathered together, awaiting when Idaios might come;
and he came and delivered his message
standing in their midst; and they armed themselves very quickly,
both to bring in the corpses and others to go for wood;
and the Argives on the other side, from their well-benched ships,
set themselves to bring in corpses, and others to go for wood.
Then the Sun was newly striking the fields
as he came up into the heaven from the softly-flowing, deep-streaming Ocean;
and they met one another.
There it was hard to recognize each single man;
but washing away with water the bloody gore
and shedding warm tears, they lifted them on the wagons.
But great Priam did not allow them to weep; and they in silence
heaped the corpses on the pyre, grieving at heart,
and when they had burned them in the fire they went to holy Ilios.
So likewise on the other side the well-greaved Achaeans
heaped the corpses on the pyre, grieving at heart,
and when they had burned them in the fire they went to the hollow ships.
And when it was not yet dawn, but still the dim light of night,
then about the pyre the chosen host of the Achaeans arose,
and they made one tomb about it, having drawn it out
undivided from the plain, and beside it they built a wall
and high towers, a defense for the ships and for themselves.
And in them they made well-fitted gates,
that through them there might be a road for chariots;
and outside they dug a deep ditch beside it,
broad and great, and in it they fixed stakes.
So they toiled, the long-haired Achaeans;
and the gods, sitting beside Zeus the thunderer,
gazed at the great work of the bronze-clad Achaeans.
And Poseidon the earth-shaker began speech among them:
Father Zeus, is there any mortal on the boundless earth
who will still declare his mind and counsel to the immortals?
Dost thou not see that the long-haired Achaeans
have built a wall above their ships, and around it
have drawn a ditch, and have not given the gods glorious hecatombs?
Its fame shall be as far as the dawn spreads;
and they will forget that wall which I and Phoibos Apollo
built for the hero Laomedon, toiling for him.
Then Zeus the cloud-gatherer, greatly vexed, answered him:
Ah me, earth-shaker, wide of strength, what hast thou said!
Some other of the gods might fear this thought,
one far weaker than thou in hands and might;
but thy fame shall be as far as the dawn spreads.
Come now, when the long-haired Achaeans again
shall have gone with their ships to their dear native land,
break down the wall and pour it all into the sea,
and again cover the great shore with sand,
so that the great wall of the Achaeans may be brought to nothing.
So they spoke such things to one another,
and the sun set, and the work of the Achaeans was finished,
and they slaughtered oxen throughout the huts and took supper.
And ships from Lemnos came to hand bringing wine,
many, which Euneos, son of Jason, had sent,
whom Hypsipyle bore to Jason, shepherd of the host.
Separately to the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
the son of Jason gave a thousand measures of wine to carry.
From there the long-haired Achaeans got their wine,
some with bronze, some with shining iron,
some with hides, some with the live oxen themselves,
some with slaves; and they set out a plentiful feast.
All night long then the long-haired Achaeans
feasted, and the Trojans throughout the city and the allies;
and all night the counselor Zeus devised evils for them,
thundering terribly; and pale fear seized them;
and they poured wine from the cups to the ground, and no one dared
to drink before he had made libation to the mighty son of Kronos.
Then they laid them down to sleep and took the gift of sleep.

### Book 8

Now Dawn the saffron-robed was spreading over all the earth,
and Zeus who delights in thunder made an assembly of the gods
on the topmost peak of many-ridged Olympus.
He himself spoke among them, and all the gods listened beneath him.
Hear me, all you gods and all you goddesses,
that I may speak what my heart in my breast commands me.
So let no goddess, nor any god,
try to thwart my word, but let all of you together
approve it, that I may swiftly finish these deeds.
And whomsoever I perceive apart from the gods, wishing
to go help either the Trojans or the Danaans,
struck in unseemly fashion he shall come back to Olympus;
or I will seize him and hurl him into misty Tartarus,
very far off, where the deepest pit beneath the earth is,
where there are gates of iron and a threshold of bronze,
as far beneath Hades as the sky is above the earth.
Then he shall learn how much I am the strongest of all the gods.
Come then, gods, make trial, that you may all see:
let a golden chain down from the sky,
and all you gods and all you goddesses hang upon it;
but you could not drag Zeus the highest, the counsellor, down from the sky to the plain,
not even if you toiled very greatly.
But whenever I too in earnest wish to drag,
I would drag it up with the earth itself and the sea itself;
and then I would fasten the chain about a peak of Olympus,
and all things would hang in mid-air.
So far am I beyond the gods, and beyond mortals.
Thus he spoke, and all of them became silent in stillness,
amazed at his word; for he had spoken very powerfully.
Then at last the goddess grey-eyed Athena spoke among them:
O father of ours, son of Cronus, highest of the lords,
well we too know that your strength cannot be forced;
but nevertheless we pity the spear-fighting Danaans,
who may fill up an evil doom and perish.
Yet we will hold back from war, as you command;
but we will put counsel into the Argives' minds, whatever will profit them,
so that they not all perish because of your wrath.
Then Zeus the cloud-gatherer answered her smiling:
Take heart, Tritogeneia, dear child; I do not speak
with a willing heart, and I wish to be gentle to you.
So saying, he harnessed beneath his chariot his bronze-hoofed horses
swift-flying, maned with golden manes,
and he himself put on gold about his skin, and took a whip
of gold, well-made, and stepped up onto his chariot,
and lashed them to drive; and they not unwilling flew
between the earth and the starry sky.
He came to Ida with its many springs, mother of beasts,
to Gargarus, where there is a sacred precinct for him and a smoking altar.
There the father of men and gods halted his horses,
having loosed them from the chariot, and poured down a thick mist.
And he himself sat upon the peaks, exulting in his glory,
looking upon the city of the Trojans and the ships of the Achaeans.
Meanwhile the long-haired Achaeans snatched their meal
swiftly throughout the huts, and then armed themselves.
And the Trojans on the other side armed themselves through the city,
fewer in number; but even so they were eager to fight in the battle
by hard necessity, for their children and for their wives.
All the gates were opened wide, and the host rushed out,
footmen and horsemen alike; and a great din arose.
But when they came together into one place,
they clashed their shields together, and their spears, and the fury of men
in bronze corselets; and the bossed shields
struck against one another, and a great din arose.
Then together there was wailing and boasting of men,
of slayers and of the slain, and the earth ran with blood.
As long as it was morning and the sacred day grew,
so long the missiles of both sides struck home, and the host fell.
But when the Sun had come to the middle of the sky,
then indeed the father stretched out his golden scales;
and in them he placed two fates of death that brings long pain,
of the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
and taking them he pulled them by the middle; and the destined day of the Achaeans sank.
Those fates of the Achaeans settled upon the life-giving earth,
and the Trojans' rose toward the wide sky;
and he himself thundered loudly from Ida, and a blazing
flame he hurled into the host of the Achaeans; and they, seeing it,
were amazed, and pale fear seized them all.
Then neither Idomeneus endured to stand, nor Agamemnon,
nor did the two Ajaxes, squires of Ares, remain;
only Nestor, the Gerenian guardian of the Achaeans, stayed,
not at all of his own will, but his horse was distressed, which struck with an arrow
godlike Alexander, the husband of fair-haired Helen,
on the topmost crown, where the first hairs of horses
grow on the skull, and it is the most deadly spot.
And in pain it reared up, and the missile went into the brain,
and writhing about the bronze point it threw the horses into confusion.
While the old man was cutting away the horse's trace-straps
rushing on with his sword, meanwhile the swift horses of Hector
came through the rout, bearing their bold charioteer,
Hector; and now would the old man have lost his life there
had not Diomedes, good at the war-cry, quickly noticed;
and he shouted terribly, urging on Odysseus:
Zeus-born son of Laertes, wily Odysseus,
where are you fleeing, turning your back like a coward in the crowd?
lest someone fix a spear in your back as you flee;
but stand, so that we may drive the fierce man from the old man.
So he spoke, but the much-enduring godlike Odysseus did not hear,
but rushed past toward the hollow ships of the Achaeans.
But the son of Tydeus, though alone, went in among the foremost fighters,
and stood before the horses of the old man of Neleus' line,
and spoke to him, addressing him with winged words:
Old man, truly the young fighters are wearing you out,
and your strength is loosed, and hard old age attends you,
and your squire is feeble, and your horses are slow.
But come, step up on my chariot, so that you may see
what sort of Trojan horses they are, knowing well over the plain
to pursue very swiftly this way and that, and to flee,
which I once took from Aeneas, crafters of panic.
Let the two squires tend these, and let us two
drive straight at the horse-taming Trojans, so that even Hector
may know whether my spear too rages in my hands.
So he spoke, and the Gerenian horseman Nestor did not disobey.
So then the two squires tended the horses of Nestor,
the mighty Sthenelus and Eurymedon, glad of spirit.
And the two stepped up into the chariot of Diomedes;
and Nestor took into his hands the shining reins,
and lashed the horses; and quickly they came near Hector.
And as he rushed straight on, the son of Tydeus hurled at him;
and he missed him, but his charioteer and squire,
the son of the high-spirited Theban, Eniopeus,
who was holding the reins of the horses, he struck by the breast beside the nipple.
He fell from the chariot, and his horses swerved aside,
swift-footed; and there his soul and his strength were loosed.
And a dreadful grief covered the heart of Hector for his charioteer;
he left him there, though grieving for his comrade,
to lie, and he went after a bold charioteer; and not for long
were the two horses lacking a driver; for quickly he found
the son of Iphitus, bold Archeptolemus, whom then he set
upon the swift-footed horses, and gave the reins into his hands.
Then there would have been ruin and past-help deeds,
and they would have been penned in Troy like lambs,
had not the father of men and gods quickly noticed;
and thundering terribly he hurled a shining thunderbolt,
and cast it to the ground before the horses of Diomedes;
and a terrible flame arose from burning sulphur,
and the two horses, afraid, cowered beneath the chariot;
and from Nestor's hands fled the shining reins,
and he feared in his heart, and spoke to Diomedes:
Son of Tydeus, come now, turn back and hold your single-hoofed horses.
Do you not know that no strength from Zeus follows you?
For now to this man Zeus the son of Cronus grants glory
today; and afterward again to us, if he wishes,
he will give it; but no man could draw back the mind of Zeus,
not even a very mighty one, since he is far stronger.
Then Diomedes, good at the war-cry, answered him:
Yes indeed, old man, you have spoken all this rightly;
but this dreadful grief comes upon my heart and spirit:
for Hector will one day say, speaking among the Trojans:
The son of Tydeus, fleeing before me, came to the ships.
So he will one day boast; then may the wide earth open for me.
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
Ah me, son of warlike Tydeus, what a thing you have said.
For even if Hector calls you weak and cowardly,
the Trojans and Dardanians will not believe him,
nor the wives of the great-hearted Trojan spearmen,
in whose dust you laid their lusty husbands.
So having spoken he turned his single-hoofed horses to flight
back through the rout; and upon them the Trojans and Hector
with a wondrous cry poured their mournful missiles.
And great Hector of the shining helmet shouted aloud after him:
Son of Tydeus, the Danaans of swift horses honoured you
with a seat and with meats and with fuller cups;
but now they will dishonour you; you have turned out to be a woman.
Begone, wretched puppet, since, though I do not yield,
you shall not mount our towers, nor shall you
lead our women in your ships; before that I will give you your fate.
So he spoke, and the son of Tydeus pondered in two minds
whether to turn his horses and fight face to face.
Three times he pondered in his mind and heart,
and three times from the Idaean mountains thundered Zeus the counsellor,
giving a sign to the Trojans of victory that turns the battle.
And Hector called out to the Trojans, shouting far:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight close at hand,
be men, my friends, and remember your furious courage.
And I know that the son of Cronus has willingly nodded to me
victory and great glory, and to the Danaans a woe;
fools, who devised these walls,
feeble and worth nothing; these will not hold back my fury;
and my horses will lightly leap over the dug trench.
But when I come to the hollow ships,
let there be then some memory of destructive fire,
that with fire I may burn the ships, and slay the men themselves,
the Argives beside the ships, dismayed by the smoke.
So saying, he called to his horses and spoke:
Xanthus, and you Podargus, and Aethon and shining Lampus,
now repay me the care, which very abundant
Andromache, daughter of great-hearted Eetion,
set before you first, honey-sweet grain,
and mixing wine for you to drink, whenever your heart bid,
before me, who boast to be her lusty husband.
But follow on and hasten, so that we may take
the shield of Nestor, whose fame now reaches the sky,
that it is all golden, both its rims and itself,
and from the shoulders of Diomedes, tamer of horses,
his cunningly-wrought corselet, which Hephaestus wrought with his craft.
If we could take these two, I would hope that the Achaeans
this very night would board their swift ships.
So he spoke boasting, and queenly Hera was indignant,
and she shook on her throne, and made great Olympus tremble,
and she spoke to Poseidon, the great god, face to face:
Alas, Earth-shaker of wide strength, not even in your heart
does your spirit pity the perishing Danaans.
Yet they bring you gifts to Helice and to Aegae,
many and gracious; but you wish victory for them.
For if we wished, all who are helpers of the Danaans,
to drive back the Trojans and hold back Zeus the far-seeing,
there he would sit grieving alone on Ida.
Then greatly angered the lord Earth-shaker answered her:
Hera, rash of speech, what a word you have spoken.
I would not wish us other gods to fight with Zeus
son of Cronus, since he is far stronger.
Thus they spoke such things to one another;
and the space from the ships to the wall which the trench enclosed
was filled alike with horses and with shielded men
penned in; and Hector, like swift Ares, penned them in,
Hector son of Priam, when Zeus gave him glory.
And now he would have burned the balanced ships with blazing fire,
had not queenly Hera put it in the mind of Agamemnon
himself to bestir himself and quickly urge on the Achaeans.
He went along by the huts and the ships of the Achaeans,
holding a great purple cloak in his thick hand,
and he stood upon the great-bellied black ship of Odysseus,
which lay in the middle, so as to be heard on both sides,
both toward the huts of Ajax son of Telamon
and toward those of Achilles, who had drawn their balanced ships
at the farthest, trusting in their manhood and the strength of their hands;
and he shouted shrilly, crying out to the Danaans:
Shame, Argives, base disgraces, admirable only in looks;
where have gone the boasts, when we said we were the best,
which once in Lemnos you vaunted idly in assembly,
eating many meats of straight-horned oxen
and drinking bowls brimming with wine,
that each of you would stand against a hundred or two hundred of the Trojans
in war; but now we are worth not even one,
not even of Hector, who will soon burn our ships with blazing fire.
Father Zeus, did you ever before ruin some one of the over-proud kings
with such blindness, and take away his great glory?
I say that never have I passed by your beautiful altar
in my many-benched ship as I came here,
but on all of them I burned the fat and thighs of oxen,
longing to sack well-walled Troy.
But Zeus, fulfil for me this wish at least:
let them themselves escape and get away,
and do not thus let the Achaeans be subdued by the Trojans.
So he spoke, and the father pitied him as he shed tears,
and he nodded to him that the host should be safe and not perish.
And at once he sent an eagle, the most perfect of birds,
holding in its talons a fawn, the young of a swift deer;
and beside the beautiful altar of Zeus it dropped the fawn,
where the Achaeans used to sacrifice to Zeus who speaks in all omens.
So when they saw that the bird had come from Zeus,
they sprang more upon the Trojans, and remembered their joy of battle.
Then no one of the Danaans, though many, was before
Diomedes in praying, before he stayed his swift horses
and drove them out of the trench and fought face to face,
but far the first he slew a helmeted man of the Trojans,
Ageleos son of Phradmon; he had turned his horses to flight;
and as he turned, he fixed his spear in his back
between the shoulders, and drove it through his breast;
and he fell from the chariot, and his armour clattered upon him.
After him the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
and after them the Ajaxes, clad in furious courage,
and after them Idomeneus and the comrade of Idomeneus,
Meriones, equal to Enyalius, slayer of men,
and after them Eurypylus, the glorious son of Euaemon;
and Teucer came ninth, stretching his back-bent bow,
and he stood beneath the shield of Ajax son of Telamon.
There Ajax would hold out his shield, and the hero
would peer about, and when he had shot at someone in the crowd
and hit him, he fell there and lost his life,
and then he would go back and dart like a child under its mother,
into Ajax; and he would hide him with his shining shield.
Then whom first of the Trojans did blameless Teucer slay?
Orsilochus first, and Ormenus and Ophelestes
and Daetor and Chromius and godlike Lycophontes
and Amopaon son of Polyaemon and Melanippus,
all of them one after another he brought down to the life-giving earth.
And seeing him, the lord of men Agamemnon rejoiced
as from his strong bow he destroyed the ranks of the Trojans;
and he came and stood beside him and spoke a word to him:
Teucer, dear head, son of Telamon, leader of the people,
shoot on in this way, if you may become some light to the Danaans
and to your father Telamon, who reared you when you were small,
though you were born a bastard, he cared for you in his own house;
raise him, even though he is far off, to good repute.
And I will tell you how this too shall be accomplished:
if Zeus the aegis-bearer and Athena grant me
to sack the well-built citadel of Ilium,
I will put a prize of honour in your hand, first after me,
either a tripod or two horses with their own chariot,
or a woman, who may climb into your shared bed.
Then blameless Teucer answered him and said:
Most glorious son of Atreus, why do you urge me on when I myself am eager?
As far as the strength that is in me goes,
I do not stop, but from the time we drove them back toward Ilium,
from then I have been waiting with my bow and killing men.
Eight long-pointed arrows I have already shot,
and all of them have been fixed in the flesh of the swift young warriors;
but this dog, this mad one, I cannot hit.
He spoke, and shot another arrow from the bowstring
straight at Hector, and his heart longed to hit him;
but he missed him, and blameless Gorgythion,
the good son of Priam, he struck in the chest with the arrow,
whom his mother bore, wedded from Aesyme,
fair Castianeira, in form like the goddesses.
And as a poppy bows its head to one side, in a garden,
weighed down by its fruit and by the spring rains,
so his head drooped to one side, weighed down by his helmet.
Teucer shot another arrow from the bowstring
straight at Hector, and his heart longed to hit him.
But he missed again then, for Apollo made him err;
but bold Archeptolemus, Hector's charioteer,
as he rushed into the battle, he struck by the breast beside the nipple;
and he fell from the chariot, and his horses swerved aside,
swift-footed; and there his soul and his strength were loosed.
And a dreadful grief covered the heart of Hector for his charioteer;
he left him there, though grieving for his comrade,
and he called to Cebriones, his brother, who was nearby,
to take the reins of the horses; and he did not disobey when he heard.
Then he himself leapt from the gleaming chariot to the ground
shouting terribly; and he took a stone in his hand,
and went straight at Teucer, and his heart urged him to hit him.
Now Teucer had taken a bitter arrow from his quiver
and laid it on the string; but Hector of the shining helmet,
as he drew it back by the shoulder, where the collar-bone
separates the neck and the chest, and it is the most deadly spot,
there, as he aimed eagerly at him, he struck him with a jagged stone,
and it broke his bowstring, and his hand went numb at the wrist,
and he fell to his knees and dropped his bow from his hand.
But Ajax did not neglect his fallen brother,
but ran and stood over him and covered him with his shield.
Then two dear comrades came under him,
Mecisteus son of Echius and godlike Alastor,
and carried him to the hollow ships, groaning heavily.
But again the Olympian roused the fury of the Trojans;
and they drove the Achaeans straight at the deep trench;
and Hector went among the foremost, exulting in his strength.
As when a dog seizes a wild boar or a lion
from behind, chasing it with swift feet,
and fixes on its hips and haunches, and watches it as it turns,
so Hector kept after the long-haired Achaeans,
always killing the last man; and they fled.
But when they had crossed the stakes and the trench
in their flight, and many of the Trojans had died by their hands,
they were checked and stood beside the ships,
calling to one another and to all the gods,
holding up their hands, each of them praying loudly;
and Hector kept wheeling about his fair-maned horses
with the eyes of a Gorgon and of man-destroying Ares.
But the goddess white-armed Hera saw them and pitied them,
and quickly spoke winged words to Athena:
Alas, child of aegis-bearing Zeus, will we two no longer
care for the perishing Danaans, even for the last time?
They may now fill up their evil doom and perish
at the rush of one man, and he rages now past bearing,
Hector son of Priam, and he has already done many evils.
Then the goddess grey-eyed Athena answered her:
Yes, this man might even lose his fury and his spirit
at the hands of the Argives, dying in his own fatherland;
but my father rages with no good mind,
stubborn, always wicked, a thwart of my own purposes;
he does not remember at all that I very often
saved his son when he was worn down by the labours of Eurystheus.
He used to weep toward the sky, and Zeus sent me
from the sky to defend him.
If I had known this in my shrewd mind
when he sent him into the house of Hades, the gate-keeper,
to bring from Erebus the dog of hateful Hades,
he would not have escaped the steep streams of the water of Styx.
But now he hates me, and he has fulfilled the counsels of Thetis,
who kissed his knees and took his chin in her hand,
begging him to honour Achilles, the sacker of cities.
But there will come a day when he calls me again his dear grey-eyed one.
But now harness the single-hoofed horses for the two of us,
while I go down into the house of aegis-bearing Zeus
and arm myself with weapons for war, so that I may see
whether the son of Priam, Hector of the shining helmet,
will rejoice when the two of us appear on the bridges of war,
or whether some Trojan will glut the dogs and the birds
with his fat and flesh, when he falls by the Achaean ships.
So she spoke, and the goddess white-armed Hera did not disobey.
She went about and harnessed the gold-frontleted horses,
Hera, eldest of goddesses, daughter of great Cronus;
and Athena, daughter of aegis-bearing Zeus,
let fall on her father's floor her soft robe,
embroidered, which she had made and worked with her own hands,
and she put on the tunic of Zeus the cloud-gatherer
and armed herself for tearful war with weapons.
She stepped into the flaming chariot with her feet, and took up her spear,
heavy, great and stout, with which she subdues the ranks of men,
of heroes, whenever the mighty father's daughter is angry with them.
Hera quickly touched the horses with the whip;
and of their own will the gates of heaven groaned open, which the Hours keep,
to whom the great sky and Olympus are entrusted,
both to open the thick cloud and to shut it.
Through these they drove their horses with the goad.
But father Zeus, when he saw from Ida, was terribly angry,
and he urged golden-winged Iris to carry the message:
Go, swift Iris, turn back, and do not let them
come before me; for it is not good for us to join in war.
For I will say this, and it will be accomplished:
I will maim their swift horses under their chariot,
and I will throw them from the chariot and break the car;
and not in ten revolving years
will the wounds they receive heal, the ones that my thunderbolt strikes;
so that the grey-eyed one may see what it is to fight with her father.
But with Hera I am not so indignant, nor do I rage;
for it has always been her custom to thwart whatever I say.
So he spoke, and swift-footed Iris rose to carry the message,
and went from the Idaean mountains to great Olympus.
And at the first gates of many-folded Olympus
she met them and held them back, and told them the word of Zeus:
Where are you rushing? What madness is in your hearts?
The son of Cronus does not allow you to defend the Argives.
For thus the son of Cronus threatened, and he will fulfil it:
he will maim your swift horses under your chariot,
and he will throw you from the chariot and break the car;
and not in ten revolving years
will the wounds heal, the ones that the thunderbolt strikes;
so that you, grey-eyed one, may see what it is to fight with your father.
With Hera he is not so indignant, nor does he rage;
for it has always been her custom to thwart whatever he says;
but you, most dreadful dog, without shame, if truly
you will dare to raise your monstrous spear against Zeus.
So speaking, swift-footed Iris went away,
and Hera spoke a word to Athena:
Alas, child of aegis-bearing Zeus, no longer will I
let the two of us fight against Zeus for the sake of mortals;
let one of them die and another live,
whichever it falls to; and let him, thinking his own thoughts in his heart,
judge between the Trojans and the Danaans, as is proper.
So speaking, she turned back her single-hoofed horses;
and the Hours loosed the fair-maned horses,
and tied them at the immortal mangers,
and leaned the chariot against the gleaming walls;
and the two themselves sat down on golden chairs
among the other gods, with their dear hearts grieving.
But father Zeus drove his well-wheeled chariot and horses
from Ida to Olympus, and reached the seats of the gods.
Then the famous Earth-shaker loosed his horses,
and set the chariot on the altars, spreading a cover over it;
and Zeus the far-seeing himself sat down on a golden throne,
and beneath his feet great Olympus trembled.
But Athena and Hera sat apart from Zeus alone,
and they did not speak to him at all, nor ask him anything;
but he knew in his heart and spoke to them:
Why are you two so grieved, Athena and Hera?
You surely did not wear yourselves out in the battle that brings glory to men,
destroying Trojans, against whom you set your terrible hate.
In any case, with my fury and my invincible hands as they are,
not all the gods in Olympus could turn me.
But before that, trembling seized your shining limbs
before you even saw the war and the dreadful deeds of war.
For I will say this, and it would have been accomplished:
struck by a thunderbolt, you would not have come back
to Olympus on your chariots, where the seat of the immortals is.
So he spoke, and Athena and Hera muttered against him;
they sat close together, and plotted evil for the Trojans.
Now Athena was silent and said nothing,
angry at father Zeus, and wild anger held her;
but Hera could not hold her anger in her breast, and spoke:
Most dread son of Cronus, what a word you have spoken.
Well we too know that your strength is not weak;
but nevertheless we pity the spear-fighting Danaans,
who may fill up their evil doom and perish.
But we will keep away from war, if you command it;
but we will put counsel into the Argives' minds, whatever will profit them,
so that they not all perish because of your wrath.
Then Zeus the cloud-gatherer answered her:
Then at dawn, if you wish, ox-eyed queenly Hera,
you will see the over-mighty son of Cronus
destroying the great host of the spear-fighting Argives;
for mighty Hector will not stop from war
until the swift-footed son of Peleus is roused beside the ships,
on the day when they fight at the sternmost ships
in the most terrible strait over the dead Patroclus;
for so it is fated; and I do not care about your anger,
not even if you come to the lowest limits
of the earth and the sea, where Iapetus and Cronus sit
and take no joy in the rays of Hyperion the Sun,
nor in the winds, and deep Tartarus is around them;
not even if you go there in your wandering, would I
care about your anger, since nothing is more shameless than you.
So he spoke, and white-armed Hera said nothing to him.
And the bright light of the sun fell into the Ocean,
drawing black night over the grain-giving fields.
So for the Trojans the light set unwillingly, but for the Achaeans
welcome and long-prayed-for came dark night.
Then glorious Hector held an assembly of the Trojans,
leading them apart from the ships beside the eddying river,
in a clear place where the ground showed no corpses.
They stepped down from their horses and heard the speech
that Hector, dear to Zeus, made; and in his hand
he held a spear of eleven cubits; and before it shone
the bronze point of the spear, and a golden ring ran around it,
and leaning on it he spoke words to the Trojans:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies;
just now I thought that after destroying the ships and all the Achaeans
I would return again to windy Ilium;
but darkness came first, and that is what most saved
the Argives and their ships on the shore of the sea.
But now let us obey black night
and prepare our meals; and the fair-maned horses
loose from under the chariots, and set food beside them;
and bring oxen and sturdy sheep from the city
quickly, and get honey-sweet wine
and grain from the halls, and gather plenty of firewood,
so that all night long until the early-born dawn
we may burn many fires, and their light may reach the sky,
lest somehow in the night the long-haired Achaeans
set out to flee over the wide back of the sea.
Let them not board the ships at least without a struggle and at ease,
but let each of them have a wound to nurse at home too,
struck either by an arrow or by a sharp spear
as he leaps onto a ship, so that anyone else too may shrink
from bringing tearful war against the horse-taming Trojans.
And let the heralds, dear to Zeus, announce through the town
that the young men and the grey-templed elders
should gather on the god-built towers around the city;
and let each of the women in their halls
burn a great fire; and let a firm watch be kept,
lest a raiding party enter the city while the men are away.
Let it be so, great-hearted Trojans, as I say;
and let this word that I have spoken now be sound,
and tomorrow I will speak further among the horse-taming Trojans.
I hope, praying to Zeus and the other gods,
to drive out from here these dogs, doom-laden,
whom the fates carry to the black ships.
So then, let us guard ourselves through the night,
and at dawn, armed with our weapons at first light,
let us wake sharp war at the hollow ships.
I will know whether strong Diomedes, son of Tydeus,
will drive me back from the ships to the wall, or whether I
slaying him with bronze may carry off his bloody armour.
Tomorrow he will learn his valour, if my spear
stands his coming on; but I think that among the foremost
he will lie, struck down, and many of his comrades around him,
when the sun rises tomorrow; and I wish I were
immortal and ageless for all days,
and honoured as Athena and Apollo are honoured,
as surely as this very day brings evil to the Argives.
So Hector spoke, and the Trojans shouted in response.
They loosed their horses from under the yoke, sweating,
and tied them with straps beside each man's chariot;
and they brought oxen and sturdy sheep from the city
quickly, and got honey-sweet wine,
and grain from the halls, and gathered plenty of firewood.
They made perfect hecatombs for the immortals,
and the winds carried the savour from the plain up to the sky,
sweet; but the blessed gods did not share in it,
nor did they wish to; for holy Ilium was utterly hateful to them,
and Priam and the people of Priam of the good ash-spear.
But they, exulting greatly on the bridges of war,
sat all night, and many fires burned for them.
As when in the sky around the shining moon
the stars shine out, when the air is windless,
and all the watch-posts and the topmost headlands appear,
and the glens; and from the sky the boundless air breaks open,
and all the stars are seen, and the shepherd rejoices in his heart:
so many fires appeared between the ships and the streams of Xanthus,
burned by the Trojans before Ilium.
A thousand fires burned on the plain, and beside each
there sat fifty men in the light of the blazing fire.
And the horses, feeding on white barley and oats,
stood beside the chariots and waited for the fair-throned Dawn.

### Book 9

So the Trojans held their watches; but the Achaeans
were gripped by wondrous panic, the companion of cold fear,
and all their best men were struck with unbearable grief.
As two winds stir the fish-filled sea,
Boreas and Zephyr, that blow from Thrace
and come suddenly; and together the dark wave
crests, and scatters much seaweed along the shore —
so the spirit in the breasts of the Achaeans was torn.
And the son of Atreus, struck in his heart with great grief,
went about, bidding the clear-voiced heralds
summon each man to an assembly by name,
and not to shout; and he himself labored among the first.
They sat in the assembly grieving; and Agamemnon
stood up, shedding tears like a dark-water spring
that pours its murky water down a sheer rock —
so he, groaning heavily, spoke his words to the Argives:
"O friends, leaders and counselors of the Argives,
Zeus the son of Cronus has bound me in heavy ruin,
cruel god, who once promised me and nodded assent
that I should sack well-walled Ilios and return home;
but now he has planned an evil deceit, and bids me
come to Argos in disgrace, since I have destroyed much people.
So it must be dear to Zeus who is exceeding mighty,
who has torn down the crowns of many cities
and will yet tear down more; for his power is the greatest.
But come, let us all be persuaded as I shall say:
let us flee with our ships to our dear fatherland;
for we shall no longer take Troy of the wide streets."
So he spoke, and they all became silent in stillness.
Long were the sons of the Achaeans silent, grieving;
and at last Diomedes, good at the war-cry, spoke among them:
"Son of Atreus, I shall fight with you first in your folly,
as is right, lord, in the assembly; and do not be angry.
My courage you taunted first before the Danaans,
saying I was unwarlike and strengthless; but all these things
the Argives know, both young and old.
But to you the son of crooked-counseled Cronus gave double gifts:
with the scepter he gave you to be honored above all,
but courage he did not give you, and that is the greatest power.
Strange man, do you really suppose the sons of the Achaeans
are unwarlike and strengthless, as you say?
But if your own heart is eager to go home,
go: there is the road, your ships stand near the sea,
the many ships that followed you from Mycenae.
But the other long-haired Achaeans will stay
until we sack Troy. And if they too
wish to flee with their ships to their dear fatherland,
then I and Sthenelus will fight on until we find
the end of Ilios; for we came with a god."
So he spoke, and all the sons of the Achaeans shouted approval,
marveling at the word of Diomedes, tamer of horses.
Then among them rose up and spoke the horseman Nestor:
"Son of Tydeus, you are strong in war beyond all,
and in counsel you are the best of all your peers.
No one of all the Achaeans will blame that speech of yours,
nor speak against it; yet you have not reached the end of your words.
You are young indeed — you might even be my son,
the youngest of my sons; yet you speak with sense
to the kings of the Argives, since you have spoken rightly.
But come, I, who claim to be older than you,
will speak out and go through everything; and no one
will disregard my word, not even lord Agamemnon.
Clanless, lawless, hearthless is that man
who longs for hateful civil war.
But now let us be persuaded by black night
and prepare our supper; and let the guards
each lie down beside the dug trench, outside the wall.
To the young men I give this command; but then,
son of Atreus, you take the lead; for you are the most kingly.
Make the feast for the elders; it becomes you, it is not unseemly.
Your huts are full of wine, which the ships of the Achaeans
bring daily from Thrace across the wide sea;
all hospitality is yours, and you rule over many.
And when many are gathered, you will obey whichever man
counsels the best counsel; and there is great need for all the Achaeans
of good and shrewd counsel, since the enemy near the ships
are burning many fires; who would rejoice at this?
This night will either break the army or save it."
So he spoke, and they listened to him and obeyed.
And the guards hurried out with their armor
around Thrasymedes, son of Nestor, shepherd of the people,
and around Ascalaphus and Ialmenus, sons of Ares,
and around Meriones and Aphareus and Deipyrus,
and around the son of Creon, brilliant Lycomedes.
Seven were the leaders of the guards, and with each
a hundred young men went, holding long spears in their hands;
and they went and sat down midway between trench and wall;
there they lit a fire, and each made his supper.
But the son of Atreus led the gathered elders of the Achaeans
into his hut, and set before them a satisfying feast.
And they reached out their hands to the ready food set before them.
But when they had put away their desire for drink and food,
the old man began first of all to weave counsel,
Nestor, whose counsel had even before seemed best;
and with kind intent he spoke to them and said:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
in you I shall end, and from you I shall begin, since over many
peoples you are lord, and Zeus put into your hands
the scepter and the ordinances, so that you might counsel them.
Therefore you must speak a word above all and listen to one,
and bring it to pass for another too, whenever his heart urges him
to speak for the good; and it will rest on you whatever you begin.
But I will say how it seems best to me.
For no other man will think a better thought than this
that I think now, as before, and still now,
ever since the day when, god-born, you went and took the girl Briseis
from the hut, with Achilles angry —
not at all according to my mind; for I at least
kept advising you much against it; but you, with your great-hearted
spirit yielding, dishonored a most excellent man, whom the immortals themselves honored,
and took and keep his prize; but even now
let us consider how we might appease him and persuade him
with gentle gifts and soothing words."
Then answered him Agamemnon, lord of men:
"Old man, you have not told my ruin falsely;
I was blinded, I do not deny it. Worth many
peoples is the man whom Zeus loves in his heart,
as now he has honored this man, and has crushed the army of the Achaeans.
But since I was blinded, obeying my wretched wits,
I am willing to make amends and give countless ransom.
And before you all I will name famous gifts:
seven unfired tripods, and ten talents of gold,
and twenty shining cauldrons, and twelve horses
solid-hoofed, prize-winners, that won prizes with their feet.
No man would be without plenty, if he had so much,
nor without wealth of highly prized gold,
all the prizes my single-hoofed horses have carried off.
And I will give seven women skilled in blameless handiwork,
Lesbian women, whom, when he himself took well-built Lesbos,
I chose out, who surpassed the tribes of women in beauty.
These I will give him, and with them she will be there whom he then took,
the daughter of Briseus; and I will swear a great oath
that I never mounted her bed or lay with her,
as is the custom of men and of women.
All this will be ready at once; and if again
the gods grant that we sack the great city of Priam,
let him come in and load a ship full of gold and bronze,
when we divide the spoil, we Achaeans,
and let him himself choose twenty Trojan women,
who are the fairest after Argive Helen.
And if we come to Argos of Achaea, the fat of the land,
let him be my son-in-law; I shall honor him equal to Orestes,
who is my late-born son, raised in great abundance.
And I have three daughters in my well-built hall,
Chrysothemis and Laodice and Iphianassa;
let him lead away whichever he wishes as his dear wife, without bride-price,
to the house of Peleus; and I will give a dowry besides,
very many gifts, such as no one ever yet gave with his daughter;
and I will give him seven well-inhabited cities,
Cardamyle and Enope and grassy Hire,
and sacred Pherae and Antheia with its deep meadows,
and lovely Aipeia and vine-rich Pedasus.
All are near the sea, the farthest bounds of sandy Pylos;
and in them dwell men rich in flocks and rich in cattle,
who shall honor him with gifts as a god
and under his scepter pay him shining dues.
All this I would fulfill for him if he would let go his anger.
Let him submit; Hades alone is unyielding and unbreakable,
and therefore he is the most hated of all gods to mortals;
and let him yield to me, inasmuch as I am more kingly
and claim to be older in birth."
Then answered him Geranian horseman Nestor:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
the gifts you offer to lord Achilles are no longer to be blamed;
but come, let us urge chosen men to go,
who may come most swiftly to the hut of Peleus' son Achilles.
Come then, and let those whom I shall choose obey.
Let Phoenix first, dear to Zeus, lead the way,
and then great Ajax and brilliant Odysseus;
and of the heralds let Odios and Eurybates follow with them.
Bring water for our hands, and command the sacred silence,
so that we may pray to Zeus the son of Cronus, that he may have mercy."
So he spoke, and spoke a word pleasing to them all.
At once the heralds poured water over their hands,
and the young men filled the mixing bowls to the brim with drink,
and served it to all, pouring the first drops into the cups.
But when they had made libation and drunk as much as their hearts desired,
they set out from the hut of Agamemnon, son of Atreus.
And Geranian horseman Nestor gave them many instructions,
looking at each man, and at Odysseus most of all,
to try how they might persuade the blameless son of Peleus.
And the two walked along the shore of the loud-sounding sea,
praying much to the earth-holder, the earth-shaker,
that they might easily persuade the great mind of the son of Aeacus.
And they came to the huts and ships of the Myrmidons,
and found him delighting his heart with a clear-toned lyre,
a beautiful, cunningly wrought one, with a silver bridge,
which he had taken from the spoils when he destroyed the city of Eetion;
with it he delighted his heart, and sang the glorious deeds of men.
And Patroclus alone sat opposite him in silence,
waiting for the son of Aeacus to cease his singing.
And the two walked on, and brilliant Odysseus led,
and they stood before him; and Achilles sprang up in amazement
with the lyre still in his hand, leaving the seat where he had sat.
And Patroclus likewise rose, when he saw the men.
And showing them welcome, swift-footed Achilles spoke:
"Welcome; you are dear friends who have come, and there is surely great need,
for even in my anger you are the dearest of the Achaeans to me."
So saying, brilliant Achilles led them further in,
and seated them on chairs with purple rugs.
And at once he spoke to Patroclus, who was near:
"Son of Menoetius, set up a larger mixing bowl,
mix the wine stronger, and prepare a cup for each;
for the dearest men are under my roof."
So he spoke, and Patroclus obeyed his dear companion.
And he threw down a great meat-block in the gleam of the fire,
and on it he placed the back of a sheep and of a fat goat,
and the chine of a fatted boar, rich in fat.
And Automedon held it, while brilliant Achilles cut it up.
And he cut it well into pieces and pierced them on spits,
and the son of Menoetius, a man like a god, kindled a great fire.
But when the fire had burned down and the flame had died,
he spread the embers and stretched the spits above them,
and sprinkled divine salt, lifting the spits from their supports.
But when he had roasted it and poured it onto the platters,
Patroclus took bread and served it on the table
in fine baskets, while Achilles served the meat.
And he himself sat opposite brilliant Odysseus
against the other wall, and told Patroclus, his companion,
to sacrifice to the gods; and he threw the offerings into the fire.
And they reached out their hands to the ready food set before them.
But when they had put away their desire for drink and food,
Ajax nodded to Phoenix; and brilliant Odysseus noticed,
and filling a cup with wine, he drank to Achilles:
"Hail, Achilles; we have not lacked an equal share of the feast,
both in the hut of Agamemnon, son of Atreus,
and here now too, for many satisfying things
are here to feast on; but the business is not the welcome feast,
but, god-nurtured, beholding a very great sorrow,
we are afraid; and it is in doubt whether we shall save or destroy
the well-benched ships, unless you put on your might.
For close to the ships and the wall the high-hearted
Trojans and the far-famed allies have set their camp,
kindling many fires throughout the army, and they say they will no longer
be held back, but will fall upon the black ships.
And Zeus the son of Cronus, showing tokens on the right,
lightens with his thunder; and Hector, exulting greatly in his strength,
rages madly, trusting in Zeus, and honors neither
men nor gods; and a strong fury has entered him.
And he prays that the brilliant Dawn may appear at once;
for he boasts that he will cut off the topmost ornaments of the ships
and burn the ships themselves with raging fire, and slaughter the Achaeans
beside them, panicked by the smoke.
These things I terribly fear in my heart, lest the gods
fulfill his threats, and it be our fate
to perish in Troy, far from Argos, the horse-pasture.
But up, if you have any wish, even though late, to rescue the sons of the Achaeans
who are worn down by the Trojans' battle-cry.
For you yourself will have grief afterward, and there will be no way
to find a cure once the evil is done; but long before,
consider how you may ward off the evil day from the Danaans.
O dear friend, indeed your father Peleus laid commands on you
on the day he sent you from Phthia to Agamemnon:
'My child, Athena and Hera will give you strength,
if they wish; but keep your great-hearted spirit
in check within your breast; for kindness is better;
and refrain from evil-devising strife, so that the Argives
may honor you the more, both young and old.'
So the old man commanded, but you forget it; but even now
cease, and let go your heart-grieving anger; and to you Agamemnon
offers worthy gifts if you let go your anger.
But if you will listen to me, I will recount to you
all the gifts Agamemnon promised you in your huts:
seven unfired tripods, and ten talents of gold,
and twenty shining cauldrons, and twelve horses
solid-hoofed, prize-winners, that won prizes with their feet.
No man would be without plenty if he had so much,
nor without wealth of highly prized gold,
of all the prizes Agamemnon's horses carried off with their feet.
And he will give seven women skilled in blameless handiwork,
Lesbian women, whom, when you yourself took well-built Lesbos,
he chose out, who then surpassed the tribes of women in beauty.
These he will give you, and with them she will be there whom he then took,
the daughter of Briseus; and he will swear a great oath
that he never mounted her bed or lay with her,
as is the custom, lord, of men and of women.
All this will be ready at once; and if again
the gods grant that we sack the great city of Priam,
you may come in and load a ship full of gold and bronze,
when we divide the spoil, we Achaeans,
and you may yourself choose twenty Trojan women,
who are the fairest after Argive Helen.
And if we come to Argos of Achaea, the fat of the land,
you may be his son-in-law; and he will honor you equal to Orestes,
who is his late-born son, raised in great abundance.
And he has three daughters in his well-built hall,
Chrysothemis and Laodice and Iphianassa,
and whichever you wish, you may lead away as your dear wife without bride-price,
to the house of Peleus; and he in turn will give a dowry besides,
very many gifts, such as no one ever yet gave with his daughter;
and he will give you seven well-inhabited cities,
Cardamyle and Enope and grassy Hire,
and sacred Pherae and Antheia with its deep meadows,
and lovely Aipeia and vine-rich Pedasus.
All are near the sea, the farthest bounds of sandy Pylos;
and in them dwell men rich in flocks and rich in cattle,
who shall honor you with gifts as a god
and under your scepter pay you shining dues.
All this he would fulfill for you if you let go your anger.
But if the son of Atreus is more hateful to your heart,
himself and his gifts, then take pity on the other Panachaeans
who are worn down throughout the army, who shall honor you as a god;
for truly you would win very great glory among them;
for now you might kill Hector, since he would come very close to you
with his deadly fury, since he says that no one of the Danaans
is his equal, of those whom the ships brought here."
Then swift-footed Achilles answered him:
"God-born son of Laertes, Odysseus of many wiles,
I must indeed speak out my word plainly,
as I think and as it shall be fulfilled,
so that you do not sit by me and whine one after another.
For hateful to me as the gates of Hades is that man
who hides one thing in his mind and says another.
But I will say how it seems best to me:
neither do I think I shall be persuaded by Agamemnon, son of Atreus,
nor by the other Danaans, since it seems there was no gratitude
for fighting against enemy men unceasingly, always.
Equal is the portion for the one who stays behind and for the one who fights hard;
in the same honor are the coward and the brave man;
alike dies the idle man and the one who has done much.
Nor is anything laid up for me, since I have suffered pains in my heart
always risking my life in battle.
As a bird brings food to her unfledged nestlings
when she has found it, though it goes badly for herself,
so I too have spent many sleepless nights,
and passed through bloody days in battle,
fighting with men for the sake of their own wives.
Twelve cities of men I sacked with my ships,
and on foot, I say, eleven throughout fertile Troy;
from all these I took many good treasures,
and I brought them all and kept giving them to Agamemnon,
the son of Atreus; and he, staying back by the swift ships,
received them, distributed a few, and kept many.
And other prizes he gave to the chiefs and the kings;
with them they lie secure, but from me alone of the Achaeans
he took, and he keeps my heart-pleasing wife; let him lie beside her
and enjoy her. Why must the Argives fight the Trojans?
Why did the son of Atreus gather the host and lead it here?
Was it not for the sake of fair-haired Helen?
Or do the sons of Atreus alone of mortal men
love their wives? Since every good and sensible man
loves his own and cares for her, as I too
loved her from my heart, though she was won by the spear.
But now, since he has taken the prize from my hands and cheated me,
let him not test me, for I know well; he will not persuade me.
But, Odysseus, let him consider with you and the other kings
how to ward off the destructive fire from the ships.
Indeed he has labored very much apart from me,
and has already built a wall, and dug a broad great trench before it,
and fixed stakes in it;
but not even so can he hold back the strength of man-slaying Hector;
as long as I was fighting among the Achaeans,
Hector was not willing to stir battle away from the wall,
but went only as far as the Scaean gates and the oak tree;
there once he waited alone, and barely escaped my onset.
But now, since I do not wish to fight brilliant Hector,
tomorrow, after I make sacrifice to Zeus and all the gods,
and load my ships well, and drag them down into the sea,
you will see, if you wish and if it concerns you,
my ships sailing very early over the fish-filled Hellespont,
and in them men eager to row.
And if the famous earth-shaker grants good sailing,
on the third day I would reach fertile Phthia.
And I have very much there that I left behind when I came here;
and other gold from here, and red bronze,
and well-girdled women, and gray iron
I will bring, all that I won by lot; but my prize, which he gave me,
lord Agamemnon, son of Atreus, took back again, insulting me.
Tell him all this, as I command you,
openly, so that the other Achaeans too may be angry,
if he still hopes to deceive some Danaan somewhere,
always clothed in shamelessness; but to me at least
he would not dare look me in the face, dog that he is.
And I will not plan counsel with him, nor any deed;
for he deceived and wronged me; and he will never again
deceive me with words; he has had enough. But let him be at peace
and go away; for Zeus the counselor has taken away his wits.
His gifts are hateful to me, and I count him as worth a straw.
Not if he gave me ten times and twenty times as much
as he has now, and if more came from somewhere else,
not all that goes to Orchomenus, nor all that Thebes
of Egypt holds, where the most treasures lie in houses,
which has a hundred gates, and through each
two hundred men go out with horses and chariots;
not if he gave me as much as there is sand and dust,
not even so would Agamemnon persuade my heart any more,
before he has paid back all the heart-grieving insult to me.
And the daughter of Agamemnon, son of Atreus, I will not marry,
not even if she rivaled golden Aphrodite in beauty,
and equaled gray-eyed Athena in handiwork;
not even so will I marry her; let him choose another of the Achaeans,
whoever suits him and is more kingly.
But if the gods save me and I come home,
then Peleus himself will find me a wife.
There are many Achaean women throughout Greece and Phthia,
daughters of the best men, who defend their cities,
and whichever one I wish, I will make my dear wife.
And there my proud heart has very much desired
to marry a wedded wife and a fitting spouse
and delight in the possessions that old Peleus acquired.
For nothing is worth my life, not all that they say
Ilios, that well-inhabited city, held
before, in peacetime, before the sons of the Achaeans came,
nor all that the stone threshold of the far-shooter
Phoebus Apollo holds within, in rocky Pytho.
For cattle and fat sheep can be taken as spoil,
and tripods and tawny horse-heads can be won,
but a man's life cannot come back again to be seized
or taken, once it has passed the barrier of his teeth.
For my mother, the goddess silver-footed Thetis, tells me
that I carry two fates to the end of death.
If I stay here and fight around the Trojans' city,
my homecoming is lost, but my glory will be imperishable;
but if I come home to my dear fatherland,
my good glory is lost, but my life will be
long, and the end of death will not reach me soon.
And I would urge the others too
to sail home, since you will no longer find the end
of steep Ilios; for Zeus who sees far has stretched
his hand over it, and the people have taken courage.
But you, go to the chiefs of the Achaeans
and report my message; for that is the privilege of elders —
so that they may think of another, better plan in their minds,
one that will save both their ships and the Achaean host
among the hollow ships, since this plan of theirs
is not workable, the one they thought up while I am angry.
And let Phoenix stay here with us and sleep,
so that tomorrow he may follow me in my ships to my dear fatherland,
if he wishes; but I will not take him by force.
So he spoke, and they all became silent in stillness,
marveling at his word; for he had spoken very harshly.
And at last the old horseman Phoenix spoke,
bursting into tears; for he feared greatly for the Achaean ships:
"If indeed you intend homecoming in your heart, shining Achilles,
and you do not wish at all to ward the destroying fire
from the swift ships, since anger has fallen on your heart,
how then could I be left behind by you, dear child,
alone? The old horseman Peleus sent me with you
on the day he sent you from Phthia to Agamemnon,
a child still, knowing nothing of equal war
or of assemblies, where men become distinguished.
Therefore he sent me to teach you all this,
to be a speaker of words and a doer of deeds.
So then, dear child, I would not be willing
to be left behind by you, not even if a god himself
promised to shave off my old age and make me young and blooming,
such as when I first left Hellas of fair women,
fleeing the quarrels of my father Amyntor, son of Ormenus,
who was angry with me over a fair-haired concubine,
whom he himself loved, and dishonored his wife,
my mother; and she kept pleading with me, clasping my knees,
to lie with the concubine, so that she would hate the old man.
I obeyed her and did it; and my father at once suspected
and prayed many curses, and called down the hateful Furies
that no dear son born of me might ever
be seated on his knees; and the gods fulfilled the curses,
Zeus of the underworld and awful Persephone.
Then no longer at all did my heart within me urge me
to stay in the halls with my father angry.
Indeed many kinsmen and cousins around me
kept pleading with me and holding me back in the halls,
and they slaughtered many fat sheep and shambling curved-horned cattle,
and many boars, glistening with fat,
were stretched out and singed over the flame of Hephaestus,
and much wine was drunk from the jars of the old man.
Nine nights I slept beside them there;
they took turns keeping watch, and the fire never died,
one under the porch of the well-fenced courtyard,
another in the forecourt, in front of the chamber doors.
But when the tenth dark night came upon me,
then I broke open the closely fitted doors of the chamber
and went out, and leapt over the courtyard fence
easily, escaping the watchmen and the slave women.
Then I fled far away through wide Hellas,
and came to fertile Phthia, mother of sheep,
to lord Peleus; and he gladly received me,
and loved me as a father loves his son,
his only late-born son among his many possessions,
and he made me rich, and gave me a great host;
and I dwelt on the edge of Phthia, ruling over the Dolopes.
And I made you as great as this, godlike Achilles,
loving you from my heart, since you would not wish with another
either to go to the feast or to eat in the halls,
until I had set you on my knees
and fed you bits of meat and held the wine cup for you.
Often you wet the tunic on my chest,
spitting out the wine in your troublesome infancy.
So for your sake I suffered much and toiled much,
thinking on this, that the gods would not give me offspring
of my own; but you, godlike Achilles, I made
my son, so that one day you might ward off shameful ruin from me.
But Achilles, master your great anger; it is not right
for you to keep a pitiless heart. Even the gods themselves are swayed,
and their excellence and honor and strength are greater than ours.
And men turn them aside with burnt offerings and gentle prayers,
with libations and the savor of sacrifice,
pleading, whenever someone has transgressed and sinned.
For the Prayers are the daughters of great Zeus,
lame and wrinkled and squinting of eye,
and they busy themselves, going behind Ruin.
But Ruin is strong and swift of foot, for she outstrips
all of them far, and reaches first over all the earth,
harming men; and the Prayers heal afterward.
Whoever respects the daughters of Zeus as they come near,
him they greatly help, and they hear him when he prays.
But whoever denies them and rejects them harshly,
they go and plead with Zeus the son of Cronus
that Ruin may follow him, so that he is harmed and pays.
But Achilles, grant that you too follow the daughters of Zeus,
honor, which bends the mind of even other good men.
For if the son of Atreus were not offering gifts and naming them to come later,
but were always angrily harsh,
I would not urge you to cast away your wrath
and defend the Argives, even in their need.
But now he gives much at once and promises more to come,
and he has sent the best men to plead with you,
chosen from the Achaean host, who are to you
the dearest of the Argives. Do not make light of their word
or their coming; before, it was not blameworthy to be angry.
So too we have heard of the glorious deeds of men of old,
heroes, whenever an overwhelming anger came on them;
they could be won by gifts and persuaded by words.
I remember this deed from long ago, not recent,
how it was; and I will tell it to you all, my dear friends.
The Curetes fought and the battle-steadfast Aetolians
around the city of Calydon, and slaughtered one another,
the Aetolians defending lovely Calydon,
the Curetes eager to destroy it in war.
For golden-throned Artemis had stirred evil against them,
angered because Oeneus did not offer her the first fruits of the orchard's field;
the other gods feasted on hecatombs,
but to her alone he did not sacrifice, the daughter of great Zeus.
Either he forgot or did not notice; and he sinned greatly in his heart.
And she, angered, the shining archer goddess,
stirred up against him a wild, savage boar with white tusks,
which did many evils, ranging through Oeneus' orchard;
and it threw many tall trees to the ground, roots and all,
with their roots and their blossoms of apples.
And the son of Oeneus, Meleager, killed it,
gathering hunters from many cities
and dogs; for it would not have been overcome by a few mortals,
so huge it was, and it put many on the painful pyre.
And she set great clamor and shouting around it,
over the boar's head and shaggy hide,
between the Curetes and the great-hearted Aetolians.
So long as Meleager, dear to Ares, was fighting,
so long it went badly for the Curetes, and they could not
hold out outside the wall, though they were many.
But when anger entered Meleager, anger that swells
the heart in the breasts of others too, even the very wise,
then, angry with his dear mother Althaea in his heart,
he lay beside his wedded wife, beautiful Cleopatra,
daughter of Marpessa of the fair ankles, daughter of Evenus
and of Idas, who was the strongest of men on earth
in those days; and he even drew his bow against lord
Phoebus Apollo for the sake of the fair-ankled nymph.
And her, at home in the halls, her father and queenly mother
used to call Alcyone, an added name, because
her mother, sharing the fate of the much-sorrowing kingfisher,
wept because the far-working Phoebus Apollo had snatched her away.
Beside her he lay, digesting his heart-grieving anger,
angry because of his mother's curses, who, grieving much,
prayed to the gods, for her brother's slaughter,
and often beat the all-nourishing earth with her hands,
calling on Hades and awful Persephone,
sitting crouched down, her bosom wet with tears,
that death be given to her son; and the mist-walking Fury
heard her from Erebus, with an unyielding heart.
And soon the uproar and din of war rose around the gates,
as the towers were battered; and the old men of the Aetolians
pleaded with him, and sent the best priests of the gods,
promising a great gift if he would come out and defend:
wherever the richest plain of lovely Calydon was,
there they told him to choose a very beautiful plot,
fifty measures, half of it vineyard,
and half to cut as bare plowland of the plain.
And the old horseman Oeneus pleaded much with him,
standing on the threshold of his high-roofed chamber,
shaking the well-fitted door, pleading with his son;
and his sisters and queenly mother pleaded much with him,
but he refused the more; and his companions, many of them,
who were the most trusted and dearest of all to him;
but not even so did they persuade the heart in his breast,
until the chamber was battered hard, and the Curetes
were climbing on the towers and burning the great city.
And then his well-girdled wife pleaded with Meleager,
wailing, and she recounted to him all
the sorrows that come to men when their city is taken:
they kill the men, and fire razes the city,
and others carry off the children and the deep-girdled women.
And his heart was stirred as he heard of the evil deeds,
and he went out, and put the shining armor on his body.
So he warded off the evil day from the Aetolians,
yielding to his own heart; but then they no longer paid him
the many lovely gifts, and he warded off the evil even so.
But do not you think such things in your mind, and may no god
turn you to that; it would be worse
to defend the ships when they are burning. Come, go with gifts;
for the Achaeans will honor you like a god.
But if you enter man-destroying war without gifts,
you will no longer have the same honor, though you ward off the war."
Then swift-footed Achilles answered him:
"Phoenix, old father, god-nurtured, I have no need
of this honor; I think I am honored by the decree of Zeus,
which will hold me by the curved ships as long as breath
remains in my breast and my knees move.
And another thing I will tell you, and you lay it in your mind:
do not confuse my heart by weeping and grieving,
bringing favor to the hero son of Atreus; it is not right
for you to love him, lest you become hateful to me who love you.
It is good for you to care for the one who cares for me;
rule equally with me and share half my honor.
These men will report back, but you lie down and stay here
on a soft bed; and at dawn, when it appears,
we shall consider whether we go home or stay."
So he spoke, and nodded silently with his eyebrows to Patroclus
to spread a thick bed for Phoenix, so that as quickly as possible
they might think about going home from the hut; and among them Ajax,
godlike son of Telamon, spoke a word:
"God-born son of Laertes, Odysseus of many wiles,
let us go; for I do not think the end of our words
will be accomplished this way. We must report
the message to the Danaans at once, even though it is not good,
for they sit there now waiting. But Achilles
has made his great-hearted spirit savage in his breast,
hard man, and he does not change his mind toward the love of his companions,
the love with which we honored him by the ships above all others.
Pitiless. And yet a man accepts recompense even from a brother's killer,
or for his own child who has died.
And the one who has paid much stays in his own land,
and the other's heart and proud spirit are checked
when he has received the price. But to you the gods have put
an unceasing and evil heart in your breast because of one girl,
one only. And now we offer you seven outstanding women,
and many other things besides. Put on a gracious heart,
and respect your roof. We are under your roof,
out of the crowd of the Danaans, and we long above all others
to be your dearest and most beloved of all the Achaeans."
Then swift-footed Achilles answered him:
"Ajax, god-born son of Telamon, leader of hosts,
in everything you have said as my heart would have it.
But my heart swells with anger whenever I remember
how the son of Atreus treated me with contempt before the Argives,
as if I were some dishonored refugee.
But go, and report your message.
For I will not think of bloody war
before the son of wise Priam, brilliant Hector,
comes to the huts and ships of the Myrmidons,
killing Argives, and burns the ships with fire.
But around my own hut and black ship,
I think Hector, eager as he is for battle, will be checked."
So he spoke, and each man took his double-handled cup
and poured a libation and went back to the ships; Odysseus led.
And Patroclus told his companions and the slave women
to spread a thick bed for Phoenix as quickly as possible.
And they obeyed and spread the bed as he commanded,
with fleeces and a rug and fine linen sheets.
There the old man lay down and waited for shining Dawn.
But Achilles slept in the inner corner of his well-built hut;
and beside him lay a woman, whom he had brought from Lesbos,
the daughter of Phorbas, Diomede of the fair cheeks.
And Patroclus lay on the other side; and beside him too
was well-girdled Iphis, whom brilliant Achilles gave him
when he took steep Scyros, the city of Enyeus.
And when they came to the huts of the son of Atreus,
the sons of the Achaeans welcomed them with golden cups,
each rising from different sides, and they asked them questions.
And first Agamemnon, lord of men, asked:
"Come, tell me, much-praised Odysseus, great glory of the Achaeans,
does he wish to ward off the destructive fire from the ships,
or has he refused, and does anger still hold his great heart?"
Then much-enduring brilliant Odysseus answered him:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
that man is not willing to quench his anger, but is still more
filled with rage, and he refuses you and your gifts.
He told you yourself to think, among the Argives,
how you might save the ships and the Achaean host.
And he himself threatened that at dawn, when it appears,
he will drag his well-benched, curved ships into the sea.
And he said he would urge the others too
to sail home, since you will no longer find the end
of steep Ilios; for Zeus who sees far has stretched
his hand over it, and the people have taken courage.
So he spoke. And these men here were with me, who can tell you this,
Ajax and the two heralds, both men of sense.
And the old man Phoenix lay down there, as he had ordered,
so that he might follow him in his ships to his dear fatherland
tomorrow, if he wishes; but he will not take him by force."
So he spoke, and they all became silent in stillness,
marveling at his word; for he had spoken very harshly.
Long were the sons of the Achaeans silent, grieving;
and at last Diomedes, good at the war-cry, spoke among them:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
would that you had not pleaded with the blameless son of Peleus,
offering countless gifts; for he is a proud man even so;
and now you have pushed him much further into his pride.
But let us leave him alone, whether he goes
or stays; he will fight again when the heart
in his breast urges him and a god stirs him.
But come, let us all be persuaded as I shall say:
now go to sleep, having satisfied your hearts
with food and wine; for that is strength and might.
And when the lovely rosy-fingered Dawn appears,
quickly, in front of the ships, keep the men and horses
in order, urging them on, and fight yourself in the front ranks."
So he spoke, and all the kings approved
his word, marveling at Diomedes, tamer of horses.
And then they poured libations and each went to his hut,
and there they lay down and took the gift of sleep.

### Book 10

The other chieftains of the Achaeans slept beside the ships
all night long, mastered by soft sleep;
but Agamemnon, son of Atreus, shepherd of the people,
sweet sleep did not hold, for many things he turned over in his heart.
As when the husband of fair-haired Hera flashes lightning,
preparing either much unmeasured rain, or hail,
or snow, when the snow whitens the fields,
or somewhere the great mouth of bitter war,
so Agamemnon groaned thickly in his breast,
from the bottom of his heart, and his inward spirit trembled.
Whenever he looked out over the Trojan plain,
he marvelled at the many fires burning before Ilion,
the sound of flutes and pipes and the din of men.
But when he looked at the ships and the host of the Achaeans,
he tore many hairs from his head by the roots,
up to Zeus on high, and his noble heart groaned greatly.
And this plan seemed best to him in his heart:
to go first to Nestor, son of Neleus,
if he might devise with him some flawless counsel,
some defense against evil for all the Danaans.
He rose and put a tunic about his chest,
and bound fair sandals under his shining feet,
and then threw about him the tawny skin of a lion,
a great blazing one, reaching to his feet, and took up his spear.
So too trembling held Menelaus; for not even on him
did sleep settle upon his eyelids, lest the Argives suffer —
the Argives, who for his sake had come over the wide sea
to Troy, urging on bold war.
First he covered his broad back with a dappled leopard skin,
spotted; then he lifted a helmet and set it on his head,
one of bronze, and took a spear in his sturdy hand.
He went to rouse his brother, who was greatly
king over all the Argives, and was honored as a god by the people.
He found him setting his fair armor about his shoulders
beside the stern of his ship; and his coming was welcome to him.
Menelaus, good at the war-cry, spoke first:
"Why, dear brother, are you arming so? Is it some comrade
you would rouse to spy on the Trojans? But I greatly fear
that no one will promise you this task —
to go alone and spy on the enemy men
through the immortal night; he would have to be very bold-hearted."
And lord Agamemnon answered him:
"You and I have need of counsel, Menelaus, Zeus-nurtured,
shrewd counsel, that may shield and save
the Argives and the ships, since the mind of Zeus has turned.
He has set his heart rather on Hector's holy offerings;
for never yet have I seen, nor heard another tell,
that one man devised so many troubles in a single day
as Hector, dear to Zeus, has done to the sons of the Achaeans
unaided — no dear son of a goddess, nor of a god.
He has done deeds that I say the Argives will remember
long and for a long time; so many evils he has devised for the Achaeans.
But come now, call Ajax and Idomeneus
swiftly, running along the ships; and I will go to shining Nestor
and urge him to rise, if he is willing
to come to the sacred company of the guards and give them orders.
For they would obey him most; his son
gives the watch-sign to the guards, and Idomeneus' companion
Meriones; for to them we have chiefly entrusted it."
Then Menelaus, good at the war-cry, answered him:
"How then do you command and order me by your word?
Shall I wait here among them, expecting until you come,
or run after you again, once I have given them fair orders?"
Then the lord of men, Agamemnon, answered him:
"Wait there, lest we miss each other
as we come; for there are many paths through the camp.
Call out wherever you go, and bid them wake,
naming each man by his father and his lineage,
honoring them all; and do not be haughty in your heart,
but let us ourselves also labor; for so, I think,
Zeus sends heavy hardship upon us as we are.
So speaking he sent his brother off, having ordered him well;
and he went his way to Nestor, shepherd of the people.
He found him beside his hut and his black ship
on a soft bed; and beside him lay his richly worked armor,
a shield and two spears and a shining helmet.
And by him lay his all-gleaming belt, with which the old man
girded himself whenever he armed for man-destroying war,
leading the host; for he did not yield to wretched old age.
Rising up on his elbow and lifting his head,
he spoke to the son of Atreus and questioned him:
"Who are you, who come alone through the ships and the camp
through the dark night, when other mortals sleep —
seeking some one of the mule-drivers, or some comrade?
Speak, and do not come at me in silence; what is your need?"
Then the lord of men, Agamemnon, answered him:
"O Nestor, son of Neleus, great glory of the Achaeans,
you will know Agamemnon, son of Atreus, whom beyond all men
Zeus has cast into toils unceasing, as long as breath
remains in my breast and my knees are stirred to move.
I wander thus, because no sweet sleep
settles on my eyes, but war and the sorrows of the Achaeans are my care.
For I dread terribly for the Danaans, and my heart is not
steady, but I am frantic, and my heart
leaps out of my breast, and my shining limbs tremble beneath me.
But if you would do something, since sleep does not come to you either,
let us go down to the guards, that we may see
whether they, worn out with toil and with sleep,
have gone to bed, and utterly forgotten their watch.
The enemy sit close by; we do not know
whether they may not even intend to fight through the night."
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
"Most glorious son of Atreus, Agamemnon, lord of men,
surely Zeus the counselor will not fulfill for Hector all
the thoughts he now hopes for; but I think he will be vexed
with sorrows, and more of them, if Achilles
would turn his dear heart from bitter wrath.
I will follow you; and let us also wake others —
the son of Tydeus, famed for the spear, and Odysseus,
and swift Ajax and the valiant son of Phyleus.
But could someone go and call these too —
godlike Ajax and lord Idomeneus?
Their ships are farthest off, not at all near.
But Menelaus, though he is dear and respected,
I will reproach — even if you resent it, I will not hide it —
that he sleeps, and has left the labor to you alone.
Now he ought to be toiling among all the chieftains,
begging them; for the need that has come is no longer bearable."
Then the lord of men, Agamemnon, answered him:
"Old man, at other times I would even have you blame him;
for often he hangs back and is unwilling to labor,
not yielding to sloth nor to folly of mind,
but watching me and waiting for my lead.
But now he woke up well before me and came to me;
I sent him to call those whom you are asking for.
But let us go; we shall find them before the gates
among the guards, for there I told them to gather."
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
"So no one of the Argives will resent him or disobey him,
whenever he rouses and orders anyone."
So speaking he put a tunic about his chest,
and bound fair sandals under his shining feet,
and pinned about him a purple cloak,
double, spreading, with thick shaggy nap upon it.
He took a valiant spear tipped with sharp bronze,
and went along the ships of the bronze-clad Achaeans.
First he roused Odysseus, equal to Zeus in counsel,
from sleep, the Gerenian horseman Nestor,
calling aloud; and at once the cry came to his mind,
and he came out of his hut and spoke a word to them:
"Why do you two wander alone through the ships and the camp
through the immortal night? What need has come so great?"
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
"Zeus-born son of Laertes, resourceful Odysseus,
do not be angry; such grief has overpowered the Achaeans.
But come with me, so we may wake another whom it suits
to counsel counsel, whether to flee or to fight."
So he spoke, and resourceful Odysseus went into his hut
and put his richly worked shield about his shoulders, and went with them.
They came to Diomedes, son of Tydeus; they found him
outside his hut with his armor; and about him his comrades
slept, with their shields beneath their heads; and their spears
stood driven upright on their butt-spikes, and far off the bronze
shone like the lightning of father Zeus; but the hero
slept, and beneath him was spread the hide of a field-ranging ox,
and under his head a shining tapestry was spread.
Standing beside him, the Gerenian horseman Nestor woke him,
stirring him with his heel, and urged him and chided him to his face:
"Wake, son of Tydeus! Why do you sleep all night long?
Do you not hear how the Trojans on the ridge of the plain
sit close to the ships, and only a little space keeps them off?"
So he spoke, and he sprang up swiftly out of sleep,
and spoke to him winged words:
"Hard man you are, old sir; you never cease from toil.
Are there not other younger sons of the Achaeans
who could rouse each of the kings,
going everywhere? You are relentless, old man."
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
"Yes, dear friend, all that you have said is right.
I have blameless sons, and I have men,
and many, any of whom could go and call.
But a very great need has overpowered the Achaeans.
For now it stands for all upon the razor's edge:
either most wretched destruction for the Achaeans, or to live.
But come now, rouse swift Ajax and the son of Phyleus;
you are younger; have pity on me."
So he spoke, and he threw about his shoulders the skin of a lion,
a great blazing one, reaching to his feet, and took up his spear.
He went, and the hero roused them and led them from there.
When they came in among the gathered guards,
they did not find the leaders of the guard sleeping,
but all sat awake, with their armor on.
As dogs keep anxious watch about the sheep in the fold,
having heard a strong-hearted beast that comes through the wood
down through the hills; and much clamor follows after it,
of men and dogs, and their sleep is utterly lost:
so from their eyelids sweet sleep was lost
as they watched through the evil night; for continually toward the plain
they turned, whenever they heard the Trojans coming.
The old man rejoiced to see them, and heartened them with words,
and spoke to them winged words:
"So now, dear children, keep watch; and let sleep seize no one,
lest we become a joy to the enemy."
So speaking he passed through the trench; and they followed with him,
as many kings of the Argives as had been called to the council.
With them went Meriones and Nestor's glorious son;
for they themselves had called them to take counsel together.
Crossing over the dug trench, they sat down
in a clear place, where the ground showed clear of the fallen dead
— the place from which mighty Hector had turned back again
after destroying the Argives, when night had covered them.
There they sat down and showed their words to one another;
and the Gerenian horseman Nestor began the speech among them:
"My friends, could no man persuade his own
bold heart to go among the great-hearted Trojans,
if somewhere he might catch a straggler of the enemy,
or hear some report among the Trojans,
what they plan among themselves, whether they are minded
to stay here by the ships, far off, or to the city
to withdraw again, since they have beaten the Achaeans.
All this he might learn, and come back to us
unharmed; and great would be his glory under heaven
among all men, and his gift would be a good one;
for as many chieftains as command the ships,
each of them all will give him a black ewe,
a female with a suckling lamb; there is no possession like it,
and he will always be present at feasts and banquets."
So he spoke, and they all became silent in stillness.
And Diomedes, good at the war-cry, spoke among them:
"Nestor, my heart and my proud spirit urge me
to go into the camp of the enemy men close at hand,
of the Trojans; but if some other man would come with me,
there would be more comfort and more confidence.
When two go together, one sees before the other
how there may be profit; but alone, even if he thinks of something,
his mind is slower, and his counsel thin."
So he spoke, and many wished to follow Diomedes.
The two Ajaxes, servants of Ares, wished it;
Meriones wished it, and Nestor's son greatly wished it,
and Menelaus, son of Atreus, famed for the spear, wished it,
and steadfast Odysseus wished to go down into the throng
of the Trojans; for his spirit was always daring in his breast.
And the lord of men, Agamemnon, spoke among them:
"Diomedes, son of Tydeus, pleasing to my heart,
choose your companion, the one you wish,
the best of those who appear, since many are eager.
And do not, out of shame in your heart, leave the better man
behind and take the worse, yielding to shame,
looking at his birth — not even if he is more kingly."
So he spoke, and feared for fair-haired Menelaus.
Then Diomedes, good at the war-cry, spoke again among them:
"If you bid me choose a companion myself,
how then could I forget godlike Odysseus,
whose heart is eager and whose spirit is proud
in every toil, and Pallas Athena loves him?
With him following, even out of blazing fire
we both might come home, for he knows well how to think."
Then much-enduring shining Odysseus answered him:
"Son of Tydeus, neither praise me much nor blame me;
for you speak these things among Argives who know them.
But let us go; for the night is passing, and dawn is near,
the stars have gone forward, and more than two parts of the night
have passed, and only a third part is left."
So speaking, the two put on their dread armor.
To the son of Tydeus, steadfast Thrasymedes gave
a two-edged sword; his own had been left by his ship;
and a shield; and he set on his head a helmet
of bull's hide, without boss and without plume, the kind called
a skull-cap, and it guards the head of vigorous young men.
Meriones gave Odysseus a bow and a quiver
and a sword, and set on his head a helmet
made of hide; inside it, with many thongs,
it was stretched tight; and outside, white tusks
of a bright-toothed boar held it thickly here and there,
well and skillfully; and in the middle a felt lining was fitted.
This helmet Autolycus once took from Eleon,
having broken into the close-built house of Amyntor, son of Ormenus,
and gave it to Amphidamas of Cythera;
and Amphidamas gave it to Molus as a guest-gift,
and he gave it to his son Meriones to wear;
and now it covered the head of Odysseus, set upon it.
When the two had put on their dread armor,
they went, leaving there all the chieftains.
And to them, near the road, Pallas Athena sent a heron on the right;
they did not see it with their eyes
through the dark night, but they heard it cry.
Odysseus rejoiced at the bird, and prayed to Athena:
"Hear me, child of aegis-bearing Zeus, who always
stand beside me in every toil, and I do not escape your notice
as I move; now again, most of all, Athena, be my friend,
and grant that we come back to the ships with good glory,
having done a great deed that the Trojans will care about."
Second, Diomedes, good at the war-cry, prayed again:
"Hear me too now, child of Zeus, unwearied one;
follow me as once you followed my father, shining Tydeus,
to Thebes, when he went as a messenger before the Achaeans.
He left the bronze-clad Achaeans by the Asopus,
and carried a gentle message to the Cadmeans
there; but coming back he devised very dreadful deeds
with you, shining goddess, when you stood by him willingly."
So now stand beside me willingly, and guard me.
And I will sacrifice to you a yearling heifer, broad-browed,
unbroken, which no man has yet led under the yoke;
her I will sacrifice, pouring gold about her horns."
So they spoke in prayer, and Pallas Athena heard them.
When they had prayed to the daughter of great Zeus,
they went on like two lions through the black night,
through slaughter, through corpses, through armor and black blood.
Nor did Hector let the proud Trojans
sleep, but he called together all the chiefs,
as many as were leaders and lords of the Trojans;
these he gathered and set out a close-packed council:
"Who will promise to accomplish this task for me
for a great gift? His reward will be sufficient.
For I will give a chariot and two strong-necked horses,
the best there are at the swift ships of the Achaeans,
to whoever dares — and he would win glory for himself —
to go near the swift ships and find out
whether the swift ships are guarded as before,
or whether, already beaten by our hands,
they are planning flight among themselves, and are unwilling
to keep watch through the night, worn out with terrible toil."
So he spoke, and they all became silent in stillness.
There was among the Trojans a certain Dolon, son of Eumedes,
the godlike herald, rich in gold and rich in bronze,
who was ugly in looks but swift of foot;
and he was the only son among five sisters.
He then spoke a word to the Trojans and to Hector:
"Hector, my heart and my proud spirit urge me
to go near the swift ships and find out.
But come, raise up your scepter and swear to me
that you will truly give me the horses and the chariot inlaid with bronze,
the ones that carry the blameless son of Peleus;
and I will not be a spy in vain for you, nor fall short of your hope.
For I will go straight through the camp until I reach
the ship of Agamemnon, where I suppose the chiefs are likely
to be counseling whether to flee or to fight."
So he spoke, and Hector took the scepter in his hands and swore to him:
"Let Zeus himself, the loud-thundering husband of Hera, be witness:
no other man of the Trojans shall mount those horses,
but I say you shall have glory in them forever."
So he spoke and swore a false oath, and urged him on.
At once he slung his curved bow about his shoulders,
put on outside it the hide of a gray wolf,
set a cap of weasel-skin on his head, and took a sharp javelin,
and went from the camp toward the ships; and he was not to come back
from the ships to bring word to Hector again.
But when he had left the throng of horses and men behind,
he went eagerly along the road; and Zeus-born Odysseus
marked him as he came, and said to Diomedes:
"Diomedes, here is a man coming from the camp —
I do not know whether as a spy against our ships,
or to strip something from the dead corpses.
But let us let him pass on a little way across the plain first;
and then, rushing at him, we might catch him
swiftly; but if he outruns us with his feet,
keep driving him back toward the ships, away from the camp,
charging with your spear, lest somehow he escape to the city."
So speaking, the two lay down off the road among the corpses,
and he ran past quickly in his folly.
But when he was as far off as the range of mules
— for mules are better than oxen
at dragging the jointed plow through the deep fallow —
the two ran after him, and he stood still, hearing the noise.
For he hoped in his heart that comrades would turn back
from the Trojans at Hector's urging.
But when they were a spear-cast away, or less,
he knew they were enemy men, and he plied his nimble knees
to flee; and they set off in pursuit at once.
As when two sharp-toothed dogs, skilled in the hunt,
press hard and steadily upon a fawn or a hare
through a wooded place, and it runs ahead bleating,
so the son of Tydeus and Odysseus, sacker of cities,
cut him off from the host and chased him hard and steady.
But when he was about to reach the guards
as he fled toward the ships, then Athena put strength
into the son of Tydeus, so that no one of the bronze-clad Achaeans
might strike him first and boast, and he come second.
Charging with his spear, strong Diomedes spoke:
"Stand, or my spear will catch you, and I say you will not
long escape sheer destruction from my hand."
He spoke and threw his spear, and on purpose missed the man;
the point of the well-made spear went over his right shoulder
and stuck in the ground; and he stood still and was terrified,
stammering, and a clatter of teeth came through his mouth;
pale with fear; and the two caught him, panting,
and seized his hands; and he spoke in tears:
"Take me alive, and I will pay my own ransom; for there is inside
bronze and gold and much-wrought iron,
from which my father would give you countless ransom
if he learned I was alive at the ships of the Achaeans."
And resourceful Odysseus answered him:
"Take heart, and do not let death be in your mind.
But come, tell me this and recount it exactly:
where are you going so alone from the camp toward the ships
through the dark night, when other mortals sleep?
Is it to strip something from the dead corpses?
Or did Hector send you to spy out everything
at the hollow ships? Or did your own spirit urge you?"
Then Dolon answered him, and his limbs trembled beneath him:
"Hector led me beyond my senses with many delusions,
who promised to give me the single-hoofed horses of the noble son of Peleus
and the chariot inlaid with bronze,
and ordered me to go through the swift black night
and come near the enemy men and find out
whether the swift ships are guarded as before,
or whether, already beaten by our hands,
they are planning flight among themselves, and are unwilling
to keep watch through the night, worn out with terrible toil."
Smiling at him, resourceful Odysseus said:
"Truly your heart was reaching for great gifts —
the horses of the warlike descendant of Aeacus; but they are hard
for mortal men to master and to drive,
for anyone but Achilles, whose mother was immortal.
But come, tell me this and recount it exactly:
where, when you came here, did you leave Hector, shepherd of the people?
Where does his war-gear lie, and where are his horses?
And how are the watches and the sleeping-places of the other Trojans?
What do they plan among themselves? Are they minded
to stay here by the ships far off, or to the city
to withdraw again, since they have beaten the Achaeans?"
Then Dolon, son of Eumedes, answered him:
"Yes, I will recount all this to you exactly.
Hector, with those who are his counselors,
is holding council beside the tomb of godlike Ilus,
apart from the din; and the watches you ask about, hero,
no chosen watch guards or protects the camp.
As for the Trojans' watch-fires — those who are compelled,
they stay awake and call on one another to keep watch;
but the allies, called from many lands,
are sleeping; for they leave the watching to the Trojans;
for their children and wives are not sitting near them."
And resourceful Odysseus answered him:
"How then do they sleep, mixed with the horse-taming Trojans,
or apart? Tell me in detail, so that I may know."
Then Dolon, son of Eumedes, answered him:
"Yes, I will recount this too to you exactly.
Toward the sea are the Carians and the Paeonians with curved bows,
and the Leleges and the Caucones and the shining Pelasgians;
toward Thymbre fell the Lycians and the haughty Mysians,
and the Phrygians, fighters from chariots, and the Maeonians, armored horsemen.
But why do you question me about all these things one by one?
For if you two are eager to get into the Trojan throng,
here are the Thracians, new-come, apart, at the very edge of the others;
and among them is their king Rhesus, son of Eioneus.
I have seen his horses, the fairest and the largest;
whiter than snow, and like the winds for running;
his chariot is well wrought with gold and silver;
and he came with golden armor, huge, a wonder to look at —
it is not at all like what mortal
men wear, but like what the immortal gods wear.
But now bring me to the swift ships,
or bind me with a ruthless bond and leave me here,
until you two come and make trial of me,
whether I spoke what was right before you, or not."
Looking at him from under his brows, strong Diomedes said:
"Dolon, do not put any thought of escape in my heart,
even though you have brought good news, now that you have come into our hands.
For if we let you go now or set you free,
you will surely come again later to the swift ships of the Achaeans,
either to spy or to fight face to face;
but if, beaten under my hands, you lose your life,
then you will never again be a trouble to the Argives."
He spoke; and Dolon was about to touch his chin with his heavy hand
in supplication, but Diomedes struck him in the middle of the neck,
leaping with his sword, and cut through both tendons;
and as he was speaking, his head was mixed with the dust.
They took from his head the weasel-skin cap,
and the wolf-hide and the back-bent bow and the long spear;
and shining Odysseus held them up on high
with his hand to Athena, goddess of spoil, and spoke in prayer:
"Hail, goddess; accept these, for you first of all on Olympus
of all the immortals we will give offering to; but yet again
send us to the horses and the sleeping-places of the Thracian men."
So he spoke, and lifting them up from him
he set them on a tamarisk bush, and put a clear marker on it,
gathering reeds and the flourishing branches of the tamarisk,
so they might not miss it coming back through the swift black night.
The two went on through armor and black blood,
and soon came to the company of the Thracian men.
They were sleeping, worn out with toil, and their fair armor
lay beside them on the ground, well and in order,
in three rows; and beside each man were his paired horses.
Rhesus slept in the middle, and beside him his swift horses
were tied with straps from the last rail of the chariot.
Seeing him first, Odysseus pointed him out to Diomedes:
"Diomedes, this is the man, and these are the horses,
which Dolon, whom we killed, pointed out to us.
But come, put forth your mighty strength; there is no need
to stand idle in your armor; loose the horses instead;
or you kill the men, and the horses will be my care."
So he spoke, and bright-eyed Athena breathed strength into him,
and he killed, turning this way and that; and a shameful groaning rose from them
as they were struck with the sword, and the earth grew red with blood.
As a lion comes upon an unguarded flock
of goats or sheep and springs on them with evil intent,
so the son of Tydeus went at the Thracian men
until he had killed twelve; and resourceful Odysseus
whoever the son of Tydeus struck with his sword, standing by,
him Odysseus would catch from behind by the foot and drag away,
thinking in his heart how the beautiful-maned horses
might pass through easily and not be frightened in spirit
as they stepped over the dead; for they were not yet used to them.
But when the son of Tydeus came upon the king,
he took from him, the thirteenth, his honey-sweet life
as he gasped; for an evil dream stood over his head
that night — the son of Oeneus, through the counsel of Athena.
Meanwhile steadfast Odysseus loosed the single-hoofed horses,
gathered them together with straps and drove them out of the crowd,
striking them with his bow, since he had not thought to take the shining whip
from the well-wrought chariot into his hands;
and he whistled to signal shining Diomedes.
But he waited, pondering what most shameless thing he might do:
whether he should take the chariot, where the rich armor lay,
and drag it out by the pole, or lift it up and carry it away,
or take the life from still more of the Thracians.
While he was pondering this in his mind, Athena came
and standing near spoke to shining Diomedes:
"Son of great-hearted Tydeus, remember your return
to the hollow ships — do not come back in fear —
lest some other god wake the Trojans."
So she spoke, and he understood the voice of the goddess speaking,
and swiftly mounted the horses; and Odysseus struck them
with his bow; and they flew toward the swift ships of the Achaeans.
Nor did Apollo of the silver bow keep a blind watch
when he saw Athena following the son of Tydeus;
in anger at her he went down into the great throng of the Trojans,
and roused Hippocoon, counselor of the Thracians,
the noble cousin of Rhesus; and he sprang out of sleep,
and when he saw the empty place where the swift horses had stood,
and the men gasping in their painful slaughter,
he groaned aloud and called his dear comrade by name.
Then a clamor and unspeakable uproar rose from the Trojans
as they rushed together; and they marvelled at the dreadful deeds
that the men had done and gone to the hollow ships.
When they came to the place where they had killed Hector's spy,
there Odysseus, dear to Zeus, checked the swift horses,
and the son of Tydeus leaped to the ground and put the bloody spoils
into the hands of Odysseus, and mounted the horses;
he lashed the horses, and they flew, not unwilling,
toward the hollow ships; for that was dear to their heart.
Nestor heard the noise first, and spoke:
"My friends, leaders and lords of the Argives,
shall I speak falsely or speak the truth? My heart bids me.
The sound of swift-footed horses strikes my ears.
If only Odysseus and strong Diomedes
were driving the single-hoofed horses out of Troy like this!
But I greatly fear in my mind that something has happened to them —
the best of the Argives — from the Trojans' uproar."
He had not yet finished the whole speech when they themselves arrived.
They stepped down onto the ground, and the others, rejoicing,
greeted them with their right hands and gentle words;
and the Gerenian horseman Nestor was first to question them:
"Come, tell me, much-praised Odysseus, great glory of the Achaeans,
how you two took these horses, going down into the throng
of the Trojans; or some god met you and gave them to you.
They are terribly like the sunbeams.
I am always mixing with the Trojans, and I do not claim
to linger by the ships, old warrior though I am;
but I have never yet seen or marked such horses.
But I think some god met you and gave them;
for Zeus the cloud-gatherer loves you both,
and the daughter of aegis-bearing Zeus, bright-eyed Athena."
And resourceful Odysseus answered him:
"O Nestor, son of Neleus, great glory of the Achaeans,
easily could a willing god give even better horses than these,
since they are far superior.
But these horses, old man, that you ask about are newly come,
Thracian; and their lord, good Diomedes
killed, along with twelve comrades, all the best.
And a thirteenth, a spy, we caught near the ships,
the one whom Hector sent to watch our army,
he and the other noble Trojans."
So speaking he drove the single-hoofed horses across the trench,
exulting; and the other Achaeans went with him, rejoicing.
When they came to the well-built hut of the son of Tydeus,
they tied the horses with well-cut straps
at the horse-manger, where the horses of Diomedes
stood, swift-footed, eating honey-sweet grain;
and on the stern of the ship Odysseus placed the bloody spoils of Dolon,
to be made ready as a sacred offering to Athena.
And they washed the abundant sweat off themselves in the sea,
stepping in, their shins and necks and thighs.
But when the wave of the sea had washed the abundant sweat
from their skin and their dear hearts were refreshed,
they stepped into well-polished tubs and bathed.
The two, bathed and anointed richly with olive oil,
sat down to dinner, and from the mixing bowl they poured,
drawing from the full bowl, libation of honey-sweet wine to Athena.

### Book 11

Dawn rose up from the bed of lordly Tithonus,
to bring light to the immortals and to mortal men;
and Zeus sent forth Strife to the swift ships of the Achaeans,
painful, holding in her hands a sign of war.
She stood upon the great-hulled black ship of Odysseus,
which lay in the middle, to call aloud to both sides,
both toward the tents of Ajax, son of Telamon,
and toward Achilles, who had drawn their equal ships
to the farthest rows, trusting in their valor and the strength of their hands.
There standing, the goddess shouted loud and terrible,
upright, and cast great strength into each Achaean,
into his heart, unceasing, to wage war and to fight.
Then war became sweeter to them than to return
in the hollow ships to their own dear fatherland.
The son of Atreus shouted and bade the Argives
gird themselves; and he himself put on the gleaming bronze.
First he set the greaves about his shins,
beautiful, fitted with silver ankle-clasps;
second, he put the corselet about his chest,
which once Cinyras had given him to be a guest-gift.
For he had heard in Cyprus the great fame that the Achaeans
were about to sail to Troy with their ships;
therefore he gave it to him, pleasing the king.
Now of it there were ten bands of dark blue enamel,
and twelve of gold, and twenty of tin;
and blue serpents were reared up toward the neck,
three on either side, like the rainbows that the son of Cronus
sets in the cloud, a sign to mortal men.
About his shoulders he cast his sword; and upon it the studs
shone golden, while about it the scabbard was
of silver, fitted with golden hangers.
Up he took his broad shield covering a man, much-burnished,
beautiful, around which there were ten circles of bronze,
and upon it there were twenty bosses of tin,
white, and in the midst was one of dark blue enamel.
And upon it the Gorgon, grim-eyed, was set as a crown,
glaring terribly, and about her Terror and Fear.
Its strap was of silver; and upon it
a blue serpent was coiled, and the heads of it were
three, twisting every way, sprung from a single neck.
On his head he set a helmet with two ridges and four plates,
horse-haired; and terribly the crest nodded above.
And he seized two strong spears, tipped with bronze,
sharp; and afar from them the bronze shone
up into the sky; and Athena and Hera thundered at it,
honoring the king of golden-rich Mycenae.
Then each man gave orders to his own charioteer
to hold the horses well in order back at the trench,
while they themselves, footmen armed in their gear,
rushed on; and an unquenchable cry arose before the dawn.
They were arrayed at the trench far before the horsemen,
and the horsemen followed a little after; but the son of Cronus
roused an evil tumult, and from on high sent down dews
drenched with blood out of the upper air, because he was about
to send many valiant heads down to Hades.
And the Trojans on the other side, upon the rise of the plain,
about great Hector and blameless Polydamas
and Aeneas, who was honored by the Trojan people like a god,
and the three sons of Antenor, Polybus and noble Agenor,
and young Acamas, like the immortals.
And Hector in the foremost ranks bore his shield that covers all sides,
and as a baleful star appears out of the clouds,
shining, and then again sinks into the shadowy clouds,
so Hector at one moment showed among the foremost,
and at another among the hindmost, urging them on; and all
blazed with bronze like the lightning of father Zeus who bears the aegis.
And they, as reapers over against one another
drive a swath through the field of a rich man,
of wheat or barley, and the handfuls fall thick:
so the Trojans and the Achaeans, leaping upon one another,
kept slaying, and neither side thought of ruinous flight.
The battle held their heads level, and they, like wolves,
rushed on; and Strife, much-groaning, rejoiced to behold it.
For she alone of the gods came near them as they fought,
but the other gods were not present with them, but sat at ease
in their own halls, where for each of them
fair dwellings had been built along the folds of Olympus.
And all blamed the dark-clouded son of Cronus,
because he willed to grant glory to the Trojans.
But the father cared nothing for them; and he, withdrawn apart
from the others, sat far away, exulting in his glory,
gazing upon the city of the Trojans and the ships of the Achaeans
and the flash of bronze, and the slayers and the slain.
So long as it was morning and the sacred day grew,
so long the weapons of both sides hit home, and the people fell;
but when a woodcutter had made ready his meal
in the glades of a mountain, when he had wearied his hands
cutting tall trees, and a sweet weariness came over his spirit,
and desire for sweet food seizes his heart,
at that hour the Danaans by their own valor broke the battalions,
calling to their comrades along the ranks; and Agamemnon
sprang up first, and slew a man, Bienor, shepherd of the people,
himself, and then his companion Oileus, the driver of horses.
Truly he, leaping down from his chariot, stood to face him;
and him, eager as he was, he smote straight on the forehead with his sharp spear
and pierced him, nor did the bronze-weighted helmet-rim hold the spear from him,
but it went through it and through the bone, and his brain
was all spattered within; and he subdued him in his fury.
And them the lord of men Agamemnon left there,
shining in their chests, for he had stripped off their tunics.
Then he went on to spoil Isus and Antiphus,
the two sons of Priam, both the bastard and the true-born,
riding upon a single chariot; the bastard drove the horses,
and renowned Antiphus rode beside him; whom once Achilles
in the foothills of Ida had bound with fresh willow shoots,
taking them as they tended sheep, and had set free for ransom.
Then indeed the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon,
smote the one above the nipple through the chest with his spear,
and struck Antiphus beside the ear with his sword, and cast them from the horses.
Hastening, he stripped the fair armor from the two,
knowing them; for he had seen them before beside the swift ships,
when swift-footed Achilles brought them from Ida.
As a lion easily crushes the tender young of a swift deer,
seizing them in his mighty teeth,
coming upon their lair, and takes away their soft heart;
and she, even if she happens to be very near, cannot
help them; for a dread trembling seizes her;
and swiftly she darts through the thick copses and the wood,
hastening, sweating, beneath the onset of the mighty beast:
so then could no man ward off destruction from those
Trojans, but even they fled before the Argives.
Then Peisander and war-loving Hippolochus he took,
the sons of wise Antimachus, who beyond all others
had accepted the gold and the splendid gifts of Alexandrus,
and would not suffer Helen to be given to fair-haired Menelaus.
His two sons indeed mighty Agamemnon took,
riding upon a single chariot, and together they held swift horses;
for the shining reins had fled from their hands,
and the two were in confusion; and he sprang at them like a lion,
the son of Atreus; and the two from the chariot clasped his knees:
Take us alive, son of Atreus, and receive worthy ransom;
many treasures lie in the house of Antimachus,
bronze and gold and much-wrought iron,
of which our father would gladly give you countless ransom,
if he should learn that we two are alive beside the ships of the Achaeans.
So the two, weeping, addressed the king
with gentle words; but they heard a pitiless voice:
If indeed you two are the sons of wise Antimachus,
who once in the assembly of the Trojans bade
Menelaus, when he had come as a messenger with godlike Odysseus,
be killed there on the spot, and not sent back again to the Achaeans,
now indeed you shall pay for your father's shameful outrage.
He spoke, and thrust Peisander from the horses to the ground,
striking him with his spear in the chest; and he was stretched on his back upon the soil.
Hippolochus sprang off, and him he spoiled upon the ground,
cutting off his hands with the sword and shearing away his neck,
and sent him rolling through the throng like a mortar-stone.
Them he left; and where the battalions were thrown thickest into confusion,
there he sprang in, and with him the other well-greaved Achaeans.
Footmen slew footmen as they fled under necessity,
and horsemen slew horsemen; and beneath them dust arose
from the plain, which the loud-thundering hooves of horses raised
as they cut men down with bronze; and mighty Agamemnon
ever followed, slaying, and urging on the Argives.
As when consuming fire falls upon a thick-wooded forest,
and the wind, whirling it, bears it every way, and the bushes
fall uprooted, driven by the onset of the fire:
so before Agamemnon, son of Atreus, fell the heads
of the fleeing Trojans, and many strong-necked horses
rattled the empty chariots along the causeways of war,
longing for their blameless drivers; and those upon the ground
lay, far dearer to vultures than to their wives.
But Hector Zeus drew away from the missiles and out of the dust
and out of the man-slaying and out of the blood and out of the tumult;
and the son of Atreus followed, urging on the Danaans furiously.
And they past the tomb of ancient Ilus, son of Dardanus,
sped across the middle of the plain past the wild fig tree,
eager for the city; and he followed ever with a shout,
the son of Atreus, and his invincible hands were defiled with gore.
But when they came to the Scaean gates and the oak,
then indeed they stood still and waited for one another.
And they still fled across the middle of the plain like cattle
which a lion has terrified, coming in the dead of night
upon them all; and upon one sheer destruction shows itself;
he seizes her neck in his mighty teeth
first, then laps up the blood and all the entrails;
so them did the son of Atreus, mighty Agamemnon, drive,
ever slaying the hindmost; and they fled before him.
And many, face downward and face upward, fell from their chariots
beneath the hands of the son of Atreus; for with his spear he raged before them.
But when he was soon about to come beneath the city and the steep wall,
then indeed the father of men and of gods
seated himself upon the peaks of many-fountained Ida,
coming down from the sky; and he held the lightning in his hands.
And he urged golden-winged Iris to bear the message:
Go now, swift Iris, and tell this word to Hector:
so long as he sees Agamemnon, shepherd of the people,
raging among the foremost and destroying the ranks of men,
so long let him give ground, but order the rest of the host
to fight the enemy in the strong encounter.
But when, struck by spear or smitten by arrow,
he leaps up onto his horses, then I shall give him the strength
to slay, until he reaches the well-benched ships
and the sun sets and sacred darkness comes.
So he spoke, and swift-footed wind-swift Iris did not disobey,
but went down from the Idaean mountains to holy Ilios.
She found the son of wise Priam, noble Hector,
standing among his horses and his well-joined chariots;
and standing near, swift-footed Iris addressed him:
Hector, son of Priam, equal to Zeus in counsel,
father Zeus has sent me to tell you this:
so long as you see Agamemnon, shepherd of the people,
raging among the foremost, destroying the ranks of men,
so long give way in the battle, but order the rest of the host
to fight the enemy in the strong encounter.
But when, struck by spear or smitten by arrow,
he leaps up onto his horses, then he will give you the strength
to slay, until you reach the well-benched ships
and the sun sets and sacred darkness comes.
So she spoke and departed, swift-footed Iris,
and Hector leapt from his chariot with his armor to the ground,
and shaking his sharp spears he went through the host on every side,
urging them to fight, and he roused the dread din of battle.
And they were turned about and stood facing the Achaeans,
and the Argives on the other side made firm their battalions.
The battle was arrayed, and they stood face to face; and Agamemnon
sprang up first, and was eager to fight far before all others.
Tell me now, O Muses who hold the Olympian halls,
who it was that first came against Agamemnon,
whether of the Trojans themselves or of the famed allies.
Iphidamas, son of Antenor, noble and tall,
who was reared in Thrace, the rich-soiled mother of sheep;
Cisses raised him in his house when he was small,
his mother's father, who begot fair-cheeked Theano;
but when he came to the measure of glorious manhood,
he kept him there, and gave him his own daughter;
and having wedded her, he came from the bridal chamber after the fame of the Achaeans
with twelve curved ships that followed him.
These equal ships he then left at Percote,
and he himself had come on foot to Ilios;
he it was who then came against Agamemnon, son of Atreus.
Now when they were close, coming at one another,
the son of Atreus missed, and his spear turned aside from him,
but Iphidamas struck him below the corselet at the belt,
and pressed upon it himself, trusting in his heavy hand;
yet he did not pierce the all-shining belt, but long before
the point, meeting the silver, was turned aside like lead.
And seizing it in his hand, wide-ruling Agamemnon
dragged it toward himself eagerly like a lion, and out of his hand
wrenched it away; and he struck his neck with his sword, and loosed his limbs.
So he fell there and slept a brazen sleep,
pitiable, far from his wedded wife, aiding his townsmen,
his lawful wife, from whom he saw no joy, though he gave much;
first he gave a hundred cattle, and then he promised a thousand
goats together with sheep, which pastured for him past telling.
Then indeed Agamemnon, son of Atreus, spoiled him,
and went bearing the fair armor through the throng of the Achaeans.
But when Coon, renowned among men, marked him,
the elder-born son of Antenor, strong grief
covered his eyes for his fallen brother.
He stood slantwise with his spear, unseen by noble Agamemnon,
and stabbed him in the middle of the arm below the elbow,
and the point of the shining spear passed clean through.
Then the lord of men Agamemnon shuddered;
yet not even so did he cease from the battle and the war,
but he sprang at Coon, holding his wind-nourished spear.
Truly he was dragging Iphidamas, his brother by the same father,
by the foot, eager to have him, and he called aloud to all the best;
and him, as he dragged him through the throng beneath his bossed shield,
he stabbed with his bronze-pointed spear, and loosed his limbs;
and standing over him he cut off his head above Iphidamas.
There the sons of Antenor, beneath the king, the son of Atreus,
filled out their doom and went down into the house of Hades.
Then he ranged through the ranks of the other men
with spear and sword and great stones,
as long as the blood was still warm and welling from his wound.
But when the wound dried and the blood ceased,
and sharp pains sank into the strength of the son of Atreus.
As when a sharp pang holds a woman in the pangs of birth,
keen, which the Eileithyiai who bring the birth-pangs send forth,
the daughters of Hera, who hold the bitter pangs,
so sharp pains sank into the strength of the son of Atreus.
He sprang up onto his chariot, and ordered his charioteer
to drive to the hollow ships; for his heart was grieved.
And he shouted shrilly, calling aloud to the Danaans:
O friends, leaders and lords of the Argives,
do you now ward off from the sea-going ships
the painful din of battle, since Zeus the counselor did not
suffer me to fight the Trojans all the day long.
So he spoke, and his charioteer lashed the fair-maned horses
toward the hollow ships; and they flew not unwilling,
and their chests were frothing, and below they were dappled with dust,
bearing the wearied king away from the battle.
But Hector, when he marked Agamemnon gone apart,
called to the Trojans and the Lycians, shouting aloud:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight close at hand,
be men, my friends, and remember your fierce valor.
The best man has gone, and Zeus the son of Cronus has given me
great glory; but drive straight on your single-hoofed horses
against the valiant Danaans, that you may win the higher glory.
So speaking, he roused the strength and spirit of each man.
As when somewhere a hunter sets his white-toothed hounds
upon a wild boar or a lion,
so against the Achaeans he set the great-hearted Trojans,
Hector son of Priam, like Ares, the bane of mortals.
And he himself went on among the foremost, greatly exulting,
and fell upon the battle like a blasting gale,
which leaping down stirs the violet-dark sea.
Then whom did he first, and whom last, strip of his armor,
Hector son of Priam, when Zeus gave him glory?
Asaeus first, and Autonous, and Opites,
and Dolops son of Clytius, and Opheltius, and Agelaus,
and Aesymnus and Orus and war-loving Hipponous.
These he slew, the leaders of the Danaans, and then
the multitude, as when the West Wind beats the clouds
with a deep squall, striking them from the bright South;
and the swollen wave rolls greatly, and the foam is scattered
on high by the blast of the much-wandering wind;
so the heads of the host were thickly subdued beneath Hector.
Then there would have been ruin and unmanageable deeds,
and the Achaeans would have fallen in flight among the ships,
had not Odysseus called to Diomedes, son of Tydeus:
Son of Tydeus, what has come over us that we forget our fierce valor?
Come now, good friend, stand beside me; for truly it will be a reproach
if Hector of the shining helmet takes the ships.
And answering him, strong Diomedes said:
Truly I will stay and endure; but brief
will be the gain for us, since cloud-gathering Zeus
wishes to give victory to the Trojans rather than to us.
He spoke, and thrust Thymbraeus from his horses to the ground,
striking him with his spear in the left breast; and Odysseus
slew godlike Molion, the attendant of that lord.
These they then left, since they had stopped them from war;
and the two went through the throng and made havoc, as when two boars
fall upon the hunting hounds, greatly exulting;
so they destroyed the Trojans, turning back upon them; and the Achaeans
gladly breathed again as they fled from noble Hector.
There they took a chariot and two men, the best of the people,
the two sons of Merops of Percote, who beyond all others
knew the arts of divination, and would not suffer his sons
to go to man-destroying war; but the two in no way
obeyed him; for the fates of black death led them on.
Them Diomedes, famed for the spear, the son of Tydeus,
robbed of their spirit and life, and took their glorious armor;
and Hippodamas and Hyperochus Odysseus spoiled.
Then the son of Cronus stretched the battle even for them,
looking down from Ida; and they kept slaying one another.
Truly the son of Tydeus wounded Agastrophus with his spear,
the hero son of Paeon, in the hip; and his horses
were not near for him to flee, and he greatly erred in his spirit.
For his attendant held them far off, while he on foot
raged through the foremost, until he lost his own life.
But Hector marked it sharply along the ranks, and sprang at them
with a shout; and with him followed the battalions of the Trojans.
And seeing him, Diomedes good at the war-cry shuddered,
and at once spoke to Odysseus, who was near:
Against us two this ruin rolls, mighty Hector;
come now, let us stand and beat him off, waiting for him.
He spoke, and swinging it he hurled his long-shadowing spear,
and struck him, nor did he miss, aiming at his head,
on the very top of the helmet; but bronze glanced away from bronze,
and it did not reach his fair skin; for the three-plated
hollow helmet stopped it, which Phoebus Apollo had given him.
But Hector quickly sprang back a great way and mingled with the throng,
and falling on his knee he propped himself with his stout hand
upon the ground; and black night covered his eyes.
But while the son of Tydeus went after the cast of the spear
far through the foremost, where it had sunk into the ground,
meanwhile Hector revived, and leaping back into his chariot
drove out into the throng, and escaped black death.
And hurling his spear, strong Diomedes spoke:
Again now you have escaped death, dog; surely evil
came near you; again Phoebus Apollo has saved you,
to whom you will pray as you go into the din of spears.
Truly I shall finish you later, when I meet you again,
if some god is a helper to me also.
Now again I shall go after the others, whoever I catch.
He spoke, and spoiled the renowned son of Paeon with his spear.
But Alexandrus, husband of fair-haired Helen,
drew his bow at the son of Tydeus, shepherd of the people,
leaning against a pillar upon the man-built tomb
of Ilus son of Dardanus, ancient elder of the people.
Truly he was taking the corselet of valiant Agastrophus
from his chest, all-shining, and his shield from his shoulders
and his heavy helmet; and the other drew back the arm of the bow
and struck him, nor did the arrow fly vain from his hand,
but struck the flat of his right foot; and the arrow went clean
through and was fixed in the ground; and he laughed very sweetly
and sprang from his ambush, and boasting he spoke:
You are hit, and the arrow did not fly in vain; how I wish
that striking you in the lowest flank I had taken your life away.
So would the Trojans too have breathed from their trouble,
who shudder at you as bleating goats at a lion.
And not fearing him, strong Diomedes said:
Archer, slanderer, glorious in your bow, girl-mad,
if you came against me in arms to try me,
your bow and your thick arrows would not help you;
but now, since you have grazed the flat of my foot, you boast for nothing.
I care no more than if a woman or a foolish child struck me;
for the arrow of a worthless, feeble man is blunt.
Truly otherwise from me, even if it grazes you but a little,
the dart is sharp, and quickly makes a man lifeless.
Then his wife's cheeks are torn with both her hands,
and his children are orphaned; and he, reddening the earth with blood,
rots, and the birds about him are more than the women.
So he spoke, and Odysseus famed for the spear came near him
and stood before him; and he, sitting behind, drew the swift arrow
out of his foot, and a grievous pain went through his flesh.
He sprang up onto his chariot, and ordered his charioteer
to drive to the hollow ships; for his heart was grieved.
And Odysseus, famed for the spear, was left alone, and none of the Argives
stayed beside him, since fear had seized them all;
and troubled, he spoke to his own great-hearted spirit:
Ah me, what shall I suffer? Great is the evil if I flee
the throng in terror; but it is worse if I am taken
alone; for the son of Cronus has put the other Danaans to flight.
But why does my dear heart debate these things with me?
For I know that cowards keep away from war,
and whoever excels in battle, for him there is great need
to stand firm, whether he is struck or strikes another.
While he pondered these things in his heart and spirit,
meanwhile the ranks of the shield-bearing Trojans came on,
and hemmed him in the midst, setting ruin among him and themselves.
As when hounds and lusty young hunters rush
upon a wild boar, and he comes out of the deep thicket
whetting his white tusk in his curved jaws,
and they dart about him, and beneath them the clash of his teeth
arises, yet they stand their ground, terrible though he is:
so then about Odysseus, dear to Zeus, rushed
the Trojans; and he first wounded blameless Deiopites
on the shoulder above, springing at him with his sharp spear,
and then he spoiled Thoon and Ennomus.
And Chersidamas, as he sprang down from his horses,
with his spear below the navel, beneath his bossed shield,
he stabbed him; and he, fallen in the dust, clutched the earth with his palm.
Them he left, and he wounded Charops, son of Hippasus, with his spear,
the own brother of noble Socos.
And to defend him came Socos, a man like the gods,
and coming very near he stood and spoke a word to him:
O Odysseus, greatly praised for your guile and your toil,
today you will boast over both the sons of Hippasus,
having killed two such men and taken their armor away,
or you will be struck by my spear and lose your life.
So speaking, he stabbed him upon his shield that covers all sides.
Through the shining shield went the mighty spear,
and it was driven through the much-wrought corselet,
and it sheared all the skin away from his ribs, nor did it yet
suffer Pallas Athena to mingle with the man's entrails.
And Odysseus knew that his end had not come at the right moment,
and drawing back he spoke a word to Socos:
Ah wretch, surely sheer destruction is overtaking you.
Truly you have stopped me from fighting the Trojans;
but I tell you that slaughter and black doom
shall be yours on this day, and subdued beneath my spear
you shall give glory to me, and your soul to Hades famed for his horses.
He spoke, and the other had turned back and was going in flight,
and as he turned, he fixed his spear in his back,
midway between the shoulders, and drove it through his chest,
and he fell with a thud; and noble Odysseus boasted:
O Socos, son of wise Hippasus, the tamer of horses,
the end of death came upon you first, and you did not escape it.
Ah wretch, not for you will your father and your lady mother
close your eyes, though you are dead, but the birds
that eat raw flesh shall drag you, casting their thick wings about you.
But me, if I die, the noble Achaeans will give burial.
So speaking, he drew the mighty spear of wise Socos
out of his flesh and out of his bossed shield;
and when it was drawn out the blood sprang up, and it grieved his heart.
And the great-hearted Trojans, when they saw the blood of Odysseus,
calling through the throng, all came on against him.
But he gave ground backward, and shouted to his comrades.
Three times then he shouted as loud as a man's head could hold,
and three times war-loving Menelaus heard him crying.
At once he spoke to Ajax, who was near:
Ajax, sprung from Zeus, son of Telamon, leader of the people,
about me has come the shout of steadfast-hearted Odysseus,
like to that as if the Trojans had cut him off, being alone,
and were overpowering him in the strong encounter.
Come, let us go through the throng; for it is better to defend him.
I fear lest something befall him, alone among the Trojans,
good man that he is, and great longing come upon the Danaans.
So speaking, he led the way, and the godlike man followed with him.
Then they found Odysseus, dear to Zeus; and about him
the Trojans were following, as ravening jackals on the mountains
about a horned stag that has been struck, whom a man has hit
with an arrow from the bowstring; and he escapes on his feet
by fleeing, so long as the warm blood and his knees hold out;
but when the swift arrow subdues him,
the raw-flesh-eating jackals devour him in the mountains
in a shady glen; and a god leads a ravening lion against them,
and the jackals flee away, and he devours him:
so then about Odysseus, wise and many-counselled,
the Trojans followed, many and valiant; and the hero
darting with his spear warded off the pitiless day.
And Ajax came near, bearing his shield like a tower,
and stood beside him; and the Trojans fled each a different way.
Truly warlike Menelaus led him out of the throng,
holding him by the hand, until his attendant drove the horses near.
And Ajax, springing at the Trojans, took Doryclus,
a bastard son of Priam, then he wounded Pandocus,
and wounded Lysander and Pyrasus and Pylartes.
As when a full river comes down upon the plain,
a winter torrent from the mountains, driven on by the rain of Zeus,
and it carries down many withered oaks, and many pines,
and casts much silt into the sea:
so then glorious Ajax drove on, throwing the plain into confusion,
cutting down horses and men; and Hector did not yet
know of it, since he was fighting on the left wing of the whole battle
beside the banks of the river Scamander, where most
the heads of men were falling, and an unquenchable cry had arisen
about great Nestor and warlike Idomeneus.
Hector was dealing among them, doing dreadful deeds
with spear and horsemanship, and he was wasting the battalions of the young;
and the noble Achaeans would not yet have given way from the path
if Alexandrus, husband of fair-haired Helen,
had not stopped Machaon, shepherd of the people, as he excelled,
striking him with a three-barbed arrow in the right shoulder.
Then the Achaeans breathing fury feared for him,
lest, if the battle turned, they should take him.
At once Idomeneus spoke to noble Nestor:
O Nestor, son of Neleus, great glory of the Achaeans,
come, mount your chariot, and let Machaon
climb up beside you, and drive your single-hoofed horses to the ships as fast as may be;
for a physician is a man worth many others
both to cut out arrows and to spread soothing herbs.
So he spoke, and the Gerenian horseman Nestor did not disobey.
At once he mounted his own chariot, and Machaon
climbed up beside him, the son of the blameless physician Asclepius;
and he lashed the horses, and they flew not unwilling
toward the hollow ships; for that was dear to their heart.
But Cebriones noticed the Trojans being thrown into confusion
as he rode beside Hector, and he spoke a word to him:
Hector, we two are dealing with the Danaans here
at the edge of the ill-sounding battle; but the other
Trojans are being thrown into confusion, both horses and men together.
And Ajax, son of Telamon, throws them into confusion; and I knew him well;
for he holds his broad shield about his shoulders; but let us also
drive our horses and chariot there, where most
horsemen and footmen, throwing up evil strife,
are slaying one another, and an unquenchable cry has arisen.
So speaking, he lashed the fair-maned horses
with his shrill whip; and they, hearing the stroke,
swiftly bore the swift chariot after the Trojans and the Achaeans,
trampling on corpses and shields; and the axle below
was all bespattered with blood, and the rims about the chariot seat,
which the drops from the horses' hooves and from the wheels
kept striking. And he was eager to plunge into the throng
of men and to break through, leaping in; and he cast evil
tumult among the Danaans, and gave way but little from the spear.
Then he ranged through the ranks of the other men
with spear and sword and great stones,
but he shunned the battle of Ajax, son of Telamon.
And father Zeus, who sits on high, roused Ajax into fear;
and he stood amazed, and cast behind him his seven-hide shield,
and he shrank back, glancing at the throng like a beast,
turning this way and that, shifting knee after knee but slowly.
As when from a cattle-fold the hounds and the country men
drive off a blazing lion,
who will not let them take the fat of the cattle,
keeping watch all night long; and he, lusting for flesh,
charges straight on, but accomplishes nothing; for thick spears
dart against him from bold hands,
and burning brands, which he dreads though he is eager;
and at dawn he goes away apart with a grieving heart:
so then Ajax from the Trojans, grieved at heart,
went away much against his will; for he greatly feared for the ships of the Achaeans.
As when a donkey passing by a field overpowers the boys,
sluggish, on whom many cudgels have been broken about him,
and he crops the deep cornfield as he goes in; and the boys
beat him with cudgels, but their strength is childish;
with difficulty they drive him out, when he is glutted with fodder:
so then upon great Ajax, the son of Telamon,
the over-proud Trojans and the many-gathered allies,
stabbing with their spears the middle of his shield, followed him always.
And Ajax at one moment remembered his fierce valor,
turning back again, and checked the battalions
of horse-taming Trojans; and at another he turned to flee.
And he kept them all back from going to the swift ships,
and he himself raged between the Trojans and the Achaeans,
standing his ground; and the spears from bold hands,
some, as they sped forward, were fixed in his great shield,
and many also were stuck midway, before they could reach his white skin,
standing in the ground, longing to glut themselves on flesh.
But when the glorious son of Euaemon,
Eurypylus, saw him being hard pressed by the thick missiles,
he came and stood beside him, and hurled his shining spear,
and struck Apisaon, son of Phausias, shepherd of the people,
in the liver beneath the midriff, and straightway loosed his knees;
and Eurypylus sprang on and took the armor from his shoulders.
But when godlike Alexandrus noticed him
stripping the armor of Apisaon, at once he drew his bow
at Eurypylus, and struck him in the right thigh with an arrow;
and the reed shattered, and it weighed heavy on his thigh.
And he gave ground back into the company of his comrades, shunning death,
and he shouted shrilly, calling aloud to the Danaans:
O friends, leaders and lords of the Argives,
stand, turning about, and ward off the pitiless day
from Ajax, who is hard pressed by missiles, and I do not think
he will escape from the ill-sounding war; but stand
face to face about great Ajax, son of Telamon.
So spoke Eurypylus, struck as he was; and they came
and stood close beside him, leaning their shields on their shoulders
and holding up their spears; and Ajax came to meet them.
And he stood turned about, when he had reached the company of his comrades.
So they fought like blazing fire;
and the Neleian horses bore Nestor out of the war,
sweating, and they brought Machaon, shepherd of the people.
And swift-footed noble Achilles saw him and marked him;
for he stood upon the stern of his great-hulled ship,
gazing at the steep toil and the tearful rout.
At once he spoke to his own comrade Patroclus,
calling aloud from beside the ship; and he, hearing from the hut,
came out like Ares, and that was the beginning of his evil.
And the valiant son of Menoetius spoke first to him:
Why do you call me, Achilles? What need have you of me?
And answering him, swift-footed Achilles said:
Noble son of Menoetius, dear to my heart,
now I think the Achaeans will stand about my knees
beseeching me; for need has come that is no longer bearable.
But go now, Patroclus dear to Zeus, ask Nestor
who this is whom he brings wounded out of the war;
truly in his back he looks in all things like Machaon,
the son of Asclepius, but I did not see the man's eyes;
for the horses passed me by, eager and going forward.
So he spoke, and Patroclus obeyed his dear comrade,
and set out running past the huts and the ships of the Achaeans.
And when they came to the hut of the son of Neleus,
they themselves stepped down upon the much-nourishing earth,
and the attendant Eurymedon loosed the horses of the old man
from the chariot; and the two cooled the sweat from their tunics,
standing facing the breeze beside the shore of the sea; and then
they went into the hut and sat down on the chairs.
And fair-haired Hecamede prepared a potion for them,
whom the old man had taken from Tenedos, when Achilles sacked it,
the daughter of great-hearted Arsinoos, whom the Achaeans
had chosen for him because he excelled all in counsel.
She first of all set before them a table
fair, with dark-blue feet, well-polished, and upon it
a bronze basket, and on it an onion as a relish for the drink,
and pale honey, and beside it a portion of sacred barley meal,
and beside it a very beautiful cup, which the old man had brought from home,
studded with golden nails; and its handles
were four, and about each two golden doves
fed, and beneath there were two bottoms.
Another man, straining, could scarcely shift it from the table
when it was full, but old Nestor lifted it without toil.
In it the woman like the goddesses mixed them a drink
with Pramnian wine, and grated goat's cheese over it
with a bronze grater, and sprinkled white barley over it,
and bade them drink, when she had made ready the potion.
And the two, when they had drunk and put away their parching thirst,
amused themselves with words, telling tales to one another;
and Patroclus, a man like the gods, stood at the door.
And the old man, seeing him, sprang from his shining seat,
and led him in, taking him by the hand, and bade him sit down.
But Patroclus from the other side refused, and spoke a word:
There is no sitting for me, old man cherished by Zeus, nor will you persuade me.
Revered and to be respected is he who sent me to learn
who this is whom you bring wounded; but I myself
know him, and I see Machaon, shepherd of the people.
But now, speaking a word, I will go back as a messenger to Achilles.
And you know well, old man cherished by Zeus, how dread
a man that one is; he might quickly blame even the blameless.
And the Gerenian horseman Nestor answered him:
Why then does Achilles lament for the sons of the Achaeans,
all those who have been struck by missiles? And he does not know
the grief, how great it has arisen through the host; for the best men
lie among the ships, struck down and wounded.
Struck is the son of Tydeus, strong Diomedes,
and Odysseus famed for the spear is wounded, and Agamemnon;
and Eurypylus has been struck in the thigh by an arrow;
and this other man I have just brought from the war,
struck by an arrow from the bowstring. But Achilles,
good man as he is, does not care for the Danaans nor pity them.
Does he wait until the swift ships beside the sea
are burning with hostile fire, against the will of the Argives,
and we ourselves are slain in turn? For my strength
is not such as it once was in my supple limbs.
If only I were young as I was and my strength stood firm,
as when a quarrel arose between the Eleans and us
over cattle-driving, when I killed Itymoneus,
the good son of Hyperochus, who dwelt in Elis,
as he was driving off the herds; and he, defending his cattle,
was struck among the foremost by a spear from my hand,
and fell down, and the country people fled about him.
And we drove together a vast plunder from the plain,
fifty herds of cattle, as many flocks of sheep,
as many droves of swine, as many broad herds of goats,
and a hundred and fifty chestnut horses,
all mares, and many foals were beneath them.
And these we drove into Neleian Pylos,
by night, to the city; and Neleus rejoiced in his heart,
because much had fallen to me, though I was young, when I went to war.
And at dawn appearing the heralds proclaimed
for those to come to whom a debt was owed in sacred Elis;
and the leaders of the Pylians, gathered together,
divided it; for many of the Epeians owed a debt,
since we were few and had been oppressed in Pylos;
for the might of Heracles had come and oppressed us
in the former years, and all the best men had been killed;
for we were twelve sons of blameless Neleus;
of whom I alone was left, and all the others perished.
Proud of these things the bronze-clad Epeians,
insulting us, devised reckless deeds.
And the old man took out a herd of cattle and a great flock of sheep,
choosing three hundred and their herdsmen.
For a great debt was owed to him in sacred Elis,
four prizewinning horses with their own chariot,
that had come for the contests; for they were about to race
for a tripod; and them the lord of men Augeas
kept back, and sent the charioteer away grieving for his horses.
Angered at their words and their deeds, the old man
took out countless many; and the rest he gave to the people
to divide, lest anyone go away cheated of his due share.
We dealt with each matter, and about the city
we performed sacrifices to the gods; and on the third day all
came together, both the many themselves and the single-hoofed horses,
in full force; and among them the Moliones armed themselves,
the two sons still boys, not yet knowing fierce valor.
And there is a city Thryoessa, a steep hill,
far off on the Alpheus, the last town of sandy Pylos;
and they encamped about it, eager to tear it down.
But when they had gone over the whole plain, and to us Athena
came as a messenger running from Olympus, to arm ourselves
by night, and she gathered the host through Pylos not unwilling
but greatly eager to fight. And Neleus
did not let me arm myself, but hid my horses;
for he said I did not yet know the works of war.
But even so I stood out among our horsemen,
though I was on foot, since so Athena led the quarrel.
And there is a river Minyeios that empties into the sea
near Arene, where we waited for the divine Dawn,
the horsemen of the Pylians, while the tribes of footmen poured in.
From there, in full force, armed in our armor,
at midday we came to the sacred stream of the Alpheus.
There we made fair sacrifices to mighty Zeus,
and a bull to the Alpheus, and a bull to Poseidon,
and to flashing-eyed Athena a heifer of the herd,
and then we took our supper through the host by companies,
and each man lay down to sleep in his own armor
about the streams of the river. And the great-hearted Epeians
had already set themselves about the city, eager to tear it down;
but before that a great work of Ares appeared to them;
for when the shining sun rose above the earth,
we closed with them in battle, praying to Zeus and to Athena.
But when the quarrel of the Pylians and the Epeians had begun,
I first slew a man, and brought in his single-hoofed horses,
Mulius the spearman; and he was a son-in-law of Augeas,
and he had as wife his eldest daughter, fair-haired Agamede,
who knew as many drugs as the broad earth nourishes.
Him, as he came at me, I struck with my bronze spear,
and he fell in the dust; and I leapt into his chariot
and stood among the foremost; but the great-hearted Epeians
fled each a different way, when they saw the man fallen,
the leader of the horsemen, who excelled in fighting.
Then I sprang on like a dark squall,
and took fifty chariots, and about each two men
clung with their teeth to the ground, subdued beneath my spear.
And now I would have destroyed the two sons of Actor, the Moliones,
if their father, wide-ruling Poseidon the earth-shaker,
had not saved them from the war, hiding them in thick mist.
Then Zeus granted great strength to the Pylians;
for so long we followed across the spacious plain,
killing them and gathering up their fair armor,
until we made our horses come to Buprasium, rich in wheat,
and the rock of Olenos and the hill of Alesium,
as it is called; from there again Athena turned back the host.
There I killed the last man and left him; and the Achaeans
turned back the swift horses from Buprasium to Pylos,
and all gave thanks among the gods to Zeus and among men to Nestor.
Such was I, if ever I was, among men. But Achilles
alone will enjoy his own valor; yet I think
he will mourn much later, when the host is destroyed.
O good friend, truly Menoetius gave you these orders
on the day when he sent you from Phthia to Agamemnon,
and we two, I and noble Odysseus, being inside
heard everything in the halls, just as he commanded.
And we came to the well-built house of Peleus,
gathering the host through Achaean land, rich in pasture.
And there we found the hero Menoetius inside,
and you, and beside him Achilles; and the old horseman Peleus
was burning the fat thigh-bones of an ox to Zeus who delights in thunder
in the courtyard enclosure; and he held a golden cup
pouring gleaming wine over the burning offerings.
You two were busy with the ox's flesh, and we two then
stood in the doorway; and Achilles sprang up amazed,
and led us in, taking us by the hand, and bade us sit down,
and set out good hospitality, as is the custom for guests.
But when we had taken our pleasure in food and drink,
I began the talk, urging you two to follow with me;
and you two were very willing, and both gave many commands.
Old Peleus charged his son Achilles
always to be best and to be superior to others;
and Menoetius, son of Actor, gave you these orders:
My child, by birth Achilles is greater than you,
but you are the elder; and in strength he is far better.
But speak to him a wise word and advise him
and point the way; and he will obey you for his own good.
So the old man charged you, and you forget it; but even now
you might say these things to wise Achilles, if he would obey.
But who knows if with a god's help you might rouse his spirit
by persuading him? For the persuasion of a comrade is a good thing.
And if he avoids some prophecy in his own mind,
and his lady mother has told him something from Zeus,
then let him send you forth, and let the rest of the host follow with you,
the Myrmidons, that you may become a light to the Danaans;
and let him give you his fair armor to carry into the war,
in case the Trojans, taking you for him, hold back from the battle
and the warlike sons of the Achaeans breathe again
though worn out; and brief is the breathing-space of war.
And you, fresh, might easily push back the weary men with your war-cry
toward the city, away from the ships and the huts.
So he spoke, and he roused the spirit in his breast,
and he set out running along the ships toward Achilles, son of Aeacus.
But when Patroclus came running to the ships of godlike Odysseus,
where their assembly and the place of judgment was,
and where the altars of the gods had been built for them,
there the wounded Eurypylus met him,
the god-sprung son of Euaemon, struck in the thigh by an arrow,
limping out of the war; and down his back ran sweat
from his shoulders and his head, and from the grievous wound
dark blood gurgled; but his mind was still steadfast.
And seeing him, the valiant son of Menoetius pitied him,
and lamenting he addressed him with winged words:
Ah, wretched leaders and lords of the Danaans,
so then you were destined, far from friends and your native land,
to glut the swift dogs in Troy with your shining fat.
But come, tell me this, god-cherished Eurypylus, hero,
will the Achaeans still hold off the monstrous Hector somewhere,
or will they now perish, subdued beneath his spear?
And the wounded Eurypylus answered him face to face:
No longer, god-sprung Patroclus, will there be any defense for the Achaeans,
but they will fall among the black ships.
For all those who were formerly the best
lie among the ships, struck down and wounded
beneath the hands of the Trojans; and their strength is ever rising.
But save me, leading me to the black ship,
and cut the arrow from my thigh, and wash the dark blood
from it with warm water, and spread soothing, good
herbs on it, which they say you have been taught by Achilles,
whom Cheiron taught, the most righteous of the Centaurs.
For the physicians, Podaleirius and Machaon,
the one, I think, lies in the huts with a wound,
himself needing a blameless physician,
while the other awaits sharp Ares in the plain of the Trojans.
And the valiant son of Menoetius answered him:
How then shall these things be? What shall we do, Eurypylus, hero?
I am going to tell wise Achilles the word
that the Gerenian Nestor, guardian of the Achaeans, commanded;
but not even so will I neglect you in your distress.
He spoke, and taking the shepherd of the people beneath the chest he led him
into the hut; and the attendant, seeing it, spread oxhides underneath.
There he laid him out and with a knife cut from his thigh
the sharp, piercing arrow, and washed the dark blood
from it with warm water, and laid on it a bitter root
that he rubbed in his hands, a pain-killing one, which stopped
all his pains; and the wound dried and the blood ceased.

### Book 12

So the valiant son of Menoetius in his hut
was tending Eurypylus, who had been struck; and they fought on,
Argives and Trojans in thronging masses; nor any more
was the ditch to hold the Danaans, nor the wall above it,
the wide wall they had built above the ships, and around it a ditch
they dug; and to the gods they gave no glorious hecatombs;
so that it might guard their swift ships and their great plunder
held within; but it was built against the will
of the deathless gods; and so it stood firm no long time.
As long as Hector lived, and Achilles nursed his wrath,
and the city of lord Priam stood unsacked,
so long the great wall of the Achaeans stood firm.
But when the best of the Trojans had died,
and many of the Argives too, some slain and some left behind,
and the city of Priam was sacked in the tenth year,
and the Argives had gone home in their ships to their dear country,
then it was that Poseidon and Apollo planned
to blot out the wall, bringing in the fury of the rivers.
All the rivers that pour from the Idaean mountains to the sea,
Rhesus and Heptaporus and Caresus and Rhodius
and Grenicus and Aesepus and shining Scamander
and Simoeis, where many ox-hide shields and helmets
fell in the dust, and the race of demigod men —
of all these Phoebus Apollo turned the mouths together,
and for nine days he hurled their stream against the wall; and Zeus rained
without ceasing, to sweep the wall to the sea the sooner.
And the Earth-shaker himself, trident in his hands,
led them, and drove out all the foundations into the waves,
of timbers and stones, which the Achaeans had set there with toil,
and made all smooth beside the strong-flowing Hellespont,
and again covered the great shore over with sand,
blotting out the wall; and he turned the rivers
back along their course, where before their fair water ran.
So Poseidon and Apollo were to do in after time;
but then the battle and the war-cry blazed around
the well-built wall, and the spears clashed on the towers
as they were cast; and the Argives, beaten by the whip of Zeus,
penned in beside the hollow ships, were held back,
dreading Hector, the mighty contriver of rout;
but he fought as before, like a whirlwind.
As when among dogs and hunting men
a boar or a lion turns, glorying in his strength,
and they, packed shoulder to shoulder in a tower-close mass,
stand against him and hurl thick
spears from their hands; and his glorious heart never
flinches nor flees, but his own daring kills him;
again and again he wheels, testing the ranks of men;
wherever he charges, there the ranks of men give way —
so Hector went through the throng, rallying his comrades,
urging them to cross the ditch; but his horses
swift-footed dared not, but neighed loudly on the very
edge as they stood; for the wide ditch frightened them away,
nor was it easy to leap over it, nor
to cross; for steep banks stood round it on both sides,
and on top it was set with sharp stakes,
which the sons of the Achaeans had planted,
thick and tall, a defense against enemy men.
There no horse dragging a well-wheeled chariot
could easily enter; on foot they meant to try.
Then Polydamas stood beside bold Hector and spoke:
Hector, and you other leaders of the Trojans and allies,
we drive our swift horses through the ditch like fools;
it is very hard to cross; for sharp stakes stand in it,
and beyond them the wall of the Achaeans,
where there is no way to go down and fight
for horsemen; for it is narrow, and there I think we shall be wounded.
For if Zeus who thunders on high means them utter harm,
and is eager to help the Trojans,
then I myself would wish this to happen at once,
that the Achaeans perish here nameless, far from Argos;
but if they turn back, and a rout comes
from the ships, and we are caught in the dug ditch,
then I think no messenger will get back
to the city, once the Achaeans have wheeled on us.
Come then, let us all do as I say:
let the attendants hold the horses at the ditch,
and let us on foot, armed in our armor,
all follow Hector in a body; and the Achaeans
will not stand, if the ends of destruction are fastened on them.
So spoke Polydamas, and his blameless word pleased Hector,
and at once he leapt from his chariot in his armor to the ground.
Nor did the other Trojans stay gathered on their horses,
but all sprang down when they saw shining Hector.
Then each man gave orders to his own charioteer
to hold the horses well in order back at the ditch;
and they, dividing and marshalling themselves,
arrayed in five companies, followed with their leaders.
Some went with Hector and blameless Polydamas,
who were the most and the best, and most eager
to break the wall and fight at the hollow ships.
And Cebriones followed third with them; beside the chariot
Hector left another man, worse than Cebriones.
Of the second company Paris led, and Alcathous and Agenor,
of the third Helenus and godlike Deiphobus,
two sons of Priam; and third was the hero Asius,
Asius son of Hyrtacus, whom his horses brought from Arisbe,
great tawny horses from the river Selleis.
Of the fourth the good son of Anchises led,
Aeneas, and with him two sons of Antenor,
Archelochus and Acamas, well skilled in all battle.
And Sarpedon led the far-famed allies,
and chose with him Glaucus and warlike Asteropaeus;
for he thought these were best, apart from himself,
of the others after himself; and he stood out among all.
And when they had fitted their shields together with well-made ox-hides,
they went straight at the Danaans eager, and thought
they would not be stopped, but would fall upon the black ships.
Then the other Trojans and the far-famed allies
obeyed the counsel of blameless Polydamas;
but Asius son of Hyrtacus, leader of men, would not
leave his horses there and his charioteer attendant,
but with them he came near the swift ships —
fool, and he was not to escape the evil fates
and return, exulting in his horses and chariot, from the ships
back to windy Ilion;
for before that an ill-named doom wrapped round him,
by the spear of Idomeneus, the glorious son of Deucalion.
For he drove toward the left of the ships, where the Achaeans
were coming back from the plain with horses and chariots;
there he drove his horses and chariot through, and did not find
the doors shut against him and the long bar,
but men held them wide open, in case they might save some comrade
fleeing from war back to the ships.
Straight there he drove his horses, and they followed with him
shouting shrilly; for they thought the Achaeans would no longer
stand, but would fall upon the black ships —
fools, for in the gates they found two of the best men,
the high-hearted sons of the Lapith spearmen,
one the son of Peirithous, mighty Polypoetes,
the other Leonteus, like Ares, the bane of men.
These two stood in front of the high gates,
like high-crowned oaks in the mountains,
which wait out wind and rain all their days,
fitted with great roots running unbroken;
so the two, trusting in their hands and their strength,
waited for great Asius coming on, and did not flee.
And they made straight for the well-built wall, holding up their raw ox-hide shields
on high, and came with a great war-cry,
around lord Asius, and Iamenus and Orestes,
and Adamas son of Asius, and Thoon, and Oenomaus.
Now these, as long as they were inside, kept urging the well-greaved Achaeans
to defend themselves around the ships;
but when they saw the Trojans rushing at the wall,
and there arose a cry and a panic among the Danaans,
the two sprang out and fought in front of the gates,
like wild boars, which in the mountains
await the onrush of men and dogs,
and leaping sideways break the brush around them,
cutting it off at the root, and beneath there is a gnashing of teeth,
until someone strikes and takes their life;
so their shining bronze rang on their chests
as they were struck face to face; for they fought very fiercely,
trusting in the men above them and in their own strength.
And the others threw stones from the well-built towers,
defending themselves and their huts
and their swift ships; and they fell like snowflakes to the ground,
which a violent wind, shaking the shadowy clouds,
pours down thick upon the much-nourishing earth;
so from their hands the missiles flowed, from the Achaeans
and from the Trojans too; and helmets rang hard and dry around them
as they were struck by the millstones, and the bossed shields.
Then indeed Asius son of Hyrtacus groaned and struck his thighs,
and in his bitterness spoke a word:
Father Zeus, so you too have come to love lying
altogether! For I did not think the Achaean heroes
would hold against our fury and our irresistible hands.
But they, like wasps or bees in the middle
who make their homes on a rugged path,
and do not leave their hollow home, but staying
fight off the hunters for their young;
so these two, though only two, do not wish
to give way from the gates before either being killed or taken.
So he spoke, but saying this did not persuade the heart of Zeus;
for his heart wished to give glory to Hector.
And others fought their battle at other gates;
and it is hard for me to tell all this as if I were a god;
for on every side around the wall a god-sent fire blazed,
a fire of stone; and the Argives, though grieving, by necessity
defended their ships; and the gods were grieved at heart,
all who were helpers of the Danaans in battle.
And the Lapiths joined in war and fighting.
Then again the son of Peirithous, mighty Polypoetes,
struck Damasus with his spear through his bronze-cheeked helmet;
nor did the bronze helmet hold it, but straight through
the bronze spear-point broke the bone, and the brain
was all bespattered inside; and he killed him as he charged;
and then he stripped Pylon and Ormenus.
And Leonteus, the branch of Ares, struck the son of Antimachus,
Hippomachus, with his spear, hitting him at the belt.
Then drawing his sharp sword from its sheath
he sprang through the throng and first struck Antiphates
at close quarters; and he fell backward on the ground;
and then Menon and Iamenus and Orestes,
all of them one after another, he brought down to the much-nourishing earth.
While these stripped the shining armor from them,
meanwhile the sons followed Polydamas and Hector,
who were the most and the best, and most eager
to break the wall and burn the ships with fire —
and they still stood pondering beside the ditch.
For as they were eager to cross, a bird came to them,
an eagle flying high, on the left of the army,
carrying in its talons a monstrous blood-red snake,
still alive and writhing, and not yet forgetful of the fight;
for it struck the eagle holding it, on the chest by the neck,
twisting back; and the eagle let it drop to the ground
in pain from the agony, and it fell in the middle of the throng,
and the eagle itself flew off shrieking on the winds.
And the Trojans shuddered when they saw the coiled snake
lying in their midst, a portent from Zeus who holds the aegis.
Then Polydamas stood beside bold Hector and spoke:
Hector, you are always somehow finding fault with me in the assemblies
when I counsel what is good, since it is not fitting
for a man of the people to speak out of turn, either in council
or in war, but always to increase your power;
yet now I will speak again as seems to me best.
Let us not go to fight the Danaans over the ships.
For I think it will turn out this way, if this bird truly
came to the Trojans as they were eager to cross,
the high-flying eagle, on the left of the army,
carrying in its talons a monstrous blood-red snake,
alive; and it dropped it at once before it reached its own home,
and did not carry it home to give to its young.
So we, even if we break the gates and the wall of the Achaeans
by our great strength, and the Achaeans give way,
we shall not come back by the same paths to the ships in good order;
for we shall leave many of the Trojans behind, whom the Achaeans
will cut down with bronze as they defend the ships.
So would a prophet answer, who clearly knows
the signs in his heart, and the people would believe him.
Then Hector of the shining helmet answered him with a dark look:
Polydamas, you no longer speak words dear to me;
you know how to think of a better word than this.
But if you truly speak this in earnest,
then the gods themselves have destroyed your wits,
you who bid me forget the counsels of Zeus who thunders loud,
which he himself promised me and nodded to;
But you bid me trust in long-winged birds,
to which I pay no heed at all, nor care,
whether they fly to the right, toward the dawn and the sun,
or to the left, toward the misty darkness.
But let us obey the counsel of great Zeus,
who rules over all mortals and immortals.
One omen is best: to fight for one's country.
Why do you fear war and fighting?
For even if all the rest of us are killed around
the Argive ships, there is no fear that you will die;
for your heart is not steadfast in battle, nor warlike.
But if you hold back from the fighting, or with your words turn
some other man aside from war,
at once, struck by my spear, you will lose your life.
So speaking he led the way, and they followed with him
with a wondrous cry; and Zeus who delights in thunder
roused a storm of wind from the Idaean mountains,
which bore the dust straight at the ships; and it bewitched the minds of the Achaeans,
but gave glory to the Trojans and to Hector.
Trusting in his portents and in their strength,
they tried to break the great wall of the Achaeans.
They tore at the battlements of the towers and threw down the parapets,
and levered out the projecting posts, which the Achaeans
had first set in the earth to be supports of the towers.
These they tore up, and hoped to break the wall of the Achaeans;
but the Danaans did not yet give way from the path,
but they, fencing the parapets with ox-hides,
hurled at the enemy coming up beneath the wall.
And both Ajaxes went to and fro on the towers
on every side, urging on the fury of the Achaeans.
One man with gentle words, another with harsh words
they rebuked, whoever they saw wholly hanging back from the fight:
Friends, Argives, whoever is foremost, whoever is middling,
or whoever is lesser — for men are not all alike
in war — now there is work for all;
and you yourselves know this, I think. Let no one turn back
toward the ships, hearing the summoning call,
but press forward and call to one another,
in hope that Olympian Zeus, the lightning-giver,
may grant that, having beaten off the fight, we drive the enemy to their city.
So the two shouted and urged on the battle of the Achaeans.
And theirs, as thick snowflakes fall
on a winter day, when Zeus the counselor rouses himself
to snow upon men, showing forth his shafts;
and having lulled the winds he pours steadily, so that he may cover
the peaks of the high mountains and the topmost ridges
and the lotus-bearing plains and the rich works of men,
and it is poured out also on the gray sea, on the harbors and the shores,
and the wave beating upon it is held back; and all things else
are wrapped over, when the rain of Zeus presses down;
so from both sides the stones flew thick,
some toward the Trojans, and some from the Trojans at the Achaeans,
as they threw; and over all the wall a din arose.
And not yet then would the Trojans and shining Hector
have broken the gates of the wall and the long bar,
if Zeus the counselor had not roused his own son Sarpedon
against the Argives, like a lion against crooked-horned cattle.
At once he held his shield before him, equal on every side,
beautiful, beaten bronze, which the smith had hammered out,
and inside he had stitched thick ox-hides
with golden rods running all around the rim.
Holding this before him and shaking two spears,
he went like a mountain-bred lion, who for a long time
has lacked meat, and his proud heart urges him
to try the flocks and come to the close-built fold;
for even if he finds herdsmen there
guarding the flocks with dogs and spears,
he does not mean to be driven from the fold untried,
but either he springs in and seizes one, or he himself
is struck among the foremost by a spear from a swift hand;
so then the heart urged godlike Sarpedon
to spring at the wall and break through the parapets.
And at once he spoke to Glaucus, son of Hippolochus:
Glaucus, why are we two honored most
with seats and meat and cups filled full
in Lycia, and all look on us as gods,
and we hold a great precinct beside the banks of the Xanthus,
fair with orchards and wheat-bearing plowland?
So now we must stand among the first of the Lycians
and face the blazing battle,
so that some one of the close-armed Lycians may say:
Our kings who rule in Lycia are not without glory;
they eat fat sheep
and drink choice honey-sweet wine; but their strength too is good,
since they fight among the first of the Lycians.
My friend, if we two could escape this war
and were always to be ageless and deathless,
I would not myself fight among the foremost,
nor would I send you into the battle that brings men glory;
but now, since the fates of death stand all around,
countless, which no mortal can flee or escape,
let us go, and give glory to someone, or someone to us.
So he spoke, and Glaucus did not turn away nor disobey;
and the two went straight on, leading the great host of the Lycians.
And when he saw them, Menestheus, son of Peteos, shuddered;
for they were coming to his tower, bringing disaster.
He looked along the wall of the Achaeans, to see if he could spot
one of the leaders who might ward off disaster from his comrades;
and he noticed the two Ajaxes, insatiate of war,
standing there, and Teucer just coming from his hut
nearby; but there was no way for him to make himself heard by shouting,
so great was the din, and the shout reached heaven,
of shields and horse-haired helmets being struck,
and of the gates; for all were barred, and they stood at them
trying to break in by force.
At once he sent the herald Thootes to Ajax:
Go, shining Thootes, at a run, call Ajax —
both of them, better; for that would be far the best of all,
since sheer destruction will soon be wrought here.
For thus the leaders of the Lycians have pressed on, who even before
are violent in the strong encounters.
But if toil and strife have arisen for them there too,
let at least Telamonian Ajax come alone,
and let Teucer follow with him, well skilled with the bow.
So he spoke, and the herald did not disobey when he heard,
but ran along the wall of the bronze-clad Achaeans,
and came and stood by the Ajaxes, and spoke at once:
Ajaxes, leaders of the bronze-clad Argives,
the dear son of Peteos, nurtured by Zeus, bids you
come there, so that you may share the toil, if only for a little —
both of you, better; for that would be far the best of all,
since sheer destruction will soon be wrought there;
for thus the leaders of the Lycians have pressed on, who even before
are violent in the strong encounters.
But if war and strife have arisen here too,
let at least Telamonian Ajax come alone,
and let Teucer follow with him, well skilled with the bow.
So he spoke, and great Telamonian Ajax did not disobey.
At once he spoke winged words to the son of Oileus:
Ajax, you two stay here, you and mighty Lycomedes,
and standing here urge the Danaans to fight with all their strength;
but I will go there and face the battle;
and I will come back quickly, once I have helped them well.
So speaking, Telamonian Ajax went off,
and Teucer went with him, his brother by the same father;
and with them Pandion carried Teucer's curved bow.
When they came to the tower of great-hearted Menestheus,
coming inside the wall, they came to men in need,
and they climbed onto the parapets, like a dark hurricane —
the mighty leaders and lords of the Lycians;
and they joined battle face to face, and the shout went up.
And Telamonian Ajax first killed a man,
Sarpedon's comrade, great-hearted Epicles,
striking him with a jagged stone, which inside the wall
lay, a great stone by the parapet, the topmost one; not easily
could a man hold it with both hands, not even a strong young one,
such as mortals are now; but he lifted it and threw it from above,
and smashed the four-horned helmet, and crushed the bones
all together of his head; and he, like a diver,
fell from the high tower, and his life left his bones.
And Teucer struck Glaucus, the mighty son of Hippolochus,
with an arrow as he rushed at the high wall,
where he saw his arm bared, and stopped him from fighting.
He leapt back from the wall unseen, so that no Achaean
might see him wounded and exult over him with boasting words.
Grief came to Sarpedon when Glaucus went away,
as soon as he noticed; yet he did not forget his fighting,
but he struck Thestor's son Alcmaon with his spear,
and drew the spear out; and he fell following the spear
face down, and his armor clattered around him, ornate with bronze.
And Sarpedon, seizing a parapet with his strong hands,
pulled, and the whole thing followed clean through, and above
the wall was laid bare, and he made a path for many.
Then Ajax and Teucer, attacking together, one struck him
with an arrow, his shining baldric across his chest,
the strap of the shield that covers a man; but Zeus warded off the fates
from his son, lest he be slain at the ships' sterns;
and Ajax sprang and struck his shield, but the spear did not go
through, but checked him in his eagerness.
He gave ground a little from the parapet, but did not
retreat entirely, for his heart hoped to win glory.
He turned and called to the godlike Lycians:
Lycians, why do you slacken your furious valor so?
It is hard for me, though I am mighty,
alone to break through and make a path to the ships;
but follow on; the work of more men is better.
So he spoke, and they, dreading their lord's rebuke,
pressed on the harder around their counselor lord.
And the Argives on the other side strengthened their ranks
inside the wall, and the work loomed great before them;
for neither could the mighty Lycians, having broken the wall,
make a path to the ships,
nor could the spearman Danaans drive the Lycians
back from the wall, once they had first come close.
But as two men quarrel over boundaries
holding measures in their hands in a common field,
who contend in a small space over an equal share;
so the parapets kept them apart; and over them
they kept cutting at each other's ox-hide shields on their chests,
the well-rounded shields and the winged light bucklers.
And many were wounded on the flesh by the pitiless bronze,
whether when a man turned and his back was bared
as they fought, and many right through the shield itself.
Everywhere the towers and parapets were sprinkled with the blood of men
from both sides, from the Trojans and the Achaeans.
But even so they could not put the Achaeans to flight,
but they held, as an honest working woman holds the scales,
who, holding the weight and the wool, pulls them apart and balances,
so that she may win a sorry wage for her children;
so their battle and war stretched on even,
until Zeus gave the greater glory to Hector,
son of Priam, who was first to leap onto the wall of the Achaeans.
He shouted piercingly, calling to the Trojans:
Up, horse-taming Trojans, break the wall
of the Argives, and set the ships ablaze with fire.
So he spoke urging them, and all heard with their ears,
and they rushed at the wall in a body; and some
climbed up on the battlements holding sharpened spears,
and Hector seized and carried a stone, which before the gates
stood, thick at the base, but on top
it was sharp; two of the best men of the people could not
easily heave it from the ground onto a wagon,
such as mortals are now; but he shook it easily, alone.
The son of crooked-counseling Cronos made it light for him.
As when a shepherd easily carries the fleece of a ram,
taking it in one hand, and it presses on him as a small burden,
so Hector carried the stone, lifting it, straight at the doors,
which shut the gates, firmly and stoutly fitted,
tall double doors; and two bars inside
held them, crossing each other, and a single key-pin pressed on them.
He came and stood very close, and setting himself, threw at the middle,
with a good wide stance, so that his throw might not be weak,
and broke off both hinge-posts; and the stone fell inward
with its weight, and the gates bellowed loudly around, and the bars
did not hold, and the planks split apart this way and that
under the stone's cast; and shining Hector leapt in
like the swift night, terrible to look upon; and he shone with the bronze
that he had put around his body, and in his hands two
spears he held; no one could have held him back meeting him
apart from the gods, when he leapt to the gates; and his eyes blazed with fire.
He turned and called to the Trojans through the throng
to climb over the wall; and they obeyed his urging.
At once some climbed over the wall, and others poured in
through the well-made gates; and the Danaans were put to flight
along the hollow ships, and the uproar became unceasing.

### Book 13

Zeus, when he had brought the Trojans and Hector to the ships,
he left them there beside them to endure toil and sorrow
unceasingly, but himself turned back his shining eyes
away, looking over the land of the horse-breeding Thracians
and the close-fighting Mysians and the proud mare-milkers,
the milk-drinkers, and the Abii, most just of men.
But toward Troy he no longer turned his shining eyes at all;
for he did not expect that any of the immortals in his heart
would come to help either the Trojans or the Danaans.
Nor did the lord Earth-shaker keep a blind watch;
for he sat there marveling at the war and the battle
high on the topmost peak of wooded Samos,
Thracian Samos; for from there all Ida appeared,
and the city of Priam appeared, and the ships of the Achaeans.
There he sat, coming up from the sea, and he pitied the Achaeans
as they were subdued by the Trojans, and he was fiercely angry with Zeus.
Straightway he came down from the rugged mountain,
stepping swiftly with his feet; the long mountains trembled, and the forest,
beneath the immortal feet of Poseidon as he went.
Three times he strode forward, and the fourth time he reached his goal,
Aegae, where his glorious palace in the depths of the lake
lies golden, gleaming, imperishable forever.
There he came and yoked beneath his chariot the bronze-hoofed horses,
swift-flying, with golden manes flowing.
He put gold about his body, and took in hand a whip
of gold, well-made, and stepped onto his chariot,
and went driving over the waves; and the sea-beasts frolicked beneath him
from every side out of their haunts, and they knew their lord;
and the sea parted for joy; and they flew
very swiftly, and beneath the bronze axle was not wetted.
And the horses with lovely hooves bore him to the ships of the Achaeans.
There is a certain wide cave in the depths of the deep lake,
midway between Tenedos and rugged Imbros;
there Poseidon the Earth-shaker halted his horses,
loosed them from the chariot, and cast before them immortal fodder
to eat; and about their feet he put fetters of gold,
unbreakable, unloosable, so that they might stay firmly there
awaiting their lord's return; and he went off to the host of the Achaeans.
But the Trojans, like flame or a whirlwind, in throngs
followed Hector son of Priam, straining furiously,
with no battle-cry, shrilly screaming; and they hoped to seize
the ships of the Achaeans, and to slay there all the best men.
But Poseidon, the Earth-holder, the Earth-shaker,
roused the Argives, coming up from the deep sea,
in the likeness of Calchas in body and tireless voice.
He spoke first to the two Ajaxes, eager themselves:
"Ajaxes, you two shall save the host of the Achaeans
if you remember your valor, and not chilling fear.
For elsewhere I do not fear the irresistible hands
of the Trojans, who have overleapt the great wall in a throng;
for the well-greaved Achaeans will hold them all.
But here it is that I fear most terribly lest we suffer something,
where that madman, like flame, leads on,
Hector, who boasts himself to be a son of mighty Zeus.
For you two, may some god put it in your hearts
both to stand firm in strength and to urge on the others;
then he might be driven back from the swift ships, though he hasten,
even if the Olympian himself rouses him."
So spoke the Earth-holder, the Earth-shaker,
and striking both with his staff, he filled them with mighty rage,
and made their limbs light, their feet and their hands above.
And himself, like a swift-winged hawk, rose to fly,
which from a sheer, towering rock rising up
darts to chase over the plain some other bird;
so from them sprang Poseidon the Earth-shaker.
And swift Ajax son of Oileus knew of them first,
and at once spoke to Ajax son of Telamon:
"Ajax, since some one of the gods who hold Olympus
bids us, in the likeness of a seer, to fight beside the ships,
and it is not Calchas, the prophet, the bird-reader;
for the footprints behind, of feet and shins,
I easily knew as he went away; for the gods are easily known.
And my own heart in my dear breast
is rather spurred to war and to fight,
and my feet below and my hands above quiver."
And Telamonian Ajax answered him and said:
"So now for me too around my spear my irresistible hands
quiver, and my strength is roused, and beneath my feet
I am urged on with both; and I long even alone
to fight with Hector son of Priam, straining furiously."
So these two spoke such things to each other,
rejoicing in the joy of battle that the god had put in their hearts.
Meanwhile the Earth-holder roused the Achaeans behind,
who were recovering their dear hearts beside the swift ships.
For their dear limbs were loosed with grievous toil,
and grief arose in their hearts as they beheld
the Trojans, who had overleapt the great wall in a throng.
Looking at them, they let tears fall beneath their brows;
for they did not think to escape out of evil; but the Earth-shaker
passing easily among them roused the strong battalions.
He came first to Teucer and Leitus, urging them,
and the hero Peneleos, and Thoas, and Deipyrus,
and Meriones and Antilochus, crafters of the war cry;
urging these, he spoke winged words:
"Shame, Argives, young men! In you, while you fight,
I trust to save our ships;
but if you slack from woeful war,
now indeed the day appears that we be subdued by the Trojans.
Ah, how great a marvel is this I see with my eyes,
dread, which I once said would never come to pass —
Trojans coming against our ships, who before now
were like timid deer, which through the woodland
are the prey of jackals and leopards and wolves,
straying helplessly, and there is no fight in them.
So the Trojans before were unwilling to stand
against the might and hands of the Achaeans, not even a little.
But now they fight far from the city, beside the hollow ships,
through the cowardice of their leader and the slackness of the people,
who, quarreling with him, are unwilling to defend
the swift ships, but are being slain among them.
But if indeed, and altogether truly, he is the cause,
the hero son of Atreus, wide-ruling Agamemnon,
because he dishonored the swift-footed son of Peleus,
still for us it is in no way possible to slack from war.
But let us heal it quickly; the hearts of good men are healable.
You no longer nobly slack from furious valor,
all being the best in the host. Nor would I myself
quarrel with any man who slacks from war
if he is a coward; but I am indignant with you in my heart.
O friends, you will quickly do some greater evil
by this slackness; but set in each of your hearts
shame and indignation; for now a great quarrel has arisen.
Hector, good at the war-cry, is fighting beside the ships,
strong, and he has broken the gates and the long bar."
So urging, the Earth-holder roused the Achaeans.
And around the two Ajaxes stood battalions
strong, which neither Ares could blame if he came among them
nor Athena, rouser of hosts; for these were the best,
chosen out, awaiting the Trojans and shining Hector,
fence with spear to spear, shield to well-woven shield:
shield pressed on shield, helmet on helmet, man on man;
and the horse-crested helmets touched with their bright studs
as they leaned; so thick they stood against each other.
And the spears were interlaced from bold hands,
shaken; and they pictured straight ahead, and strained to fight.
And the Trojans thrust forward in a throng, and Hector led,
straining straight ahead, like a boulder from a rock,
which a winter-swollen river pushes from the brow,
breaking with unspeakable rain the buttresses of the shameless rock;
and high it bounds and flies, and the forest rings beneath it;
and it runs securely on firmly, until it reaches
level ground, then it rolls no more though it hasten;
so Hector for a while threatened to pass right through to the sea,
easily, slaying, the huts and ships of the Achaeans;
but when he met the close battalions,
he stopped, hard pressed; and facing him the sons of the Achaeans
thrust at him with swords and two-edged spears
and pushed him from them; and he gave ground and was shaken.
He shouted shrilly, crying aloud to the Trojans:
"Trojans and Lycians and Dardanians fighting close,
hold fast! The Achaeans will not hold me long,
even though they have marshaled themselves thick in a tower-formation,
but I think they will give way before my spear, if truly
the best of the gods roused me, the loud-thundering husband of Hera."
So speaking he roused the might and spirit of each.
And Deiphobus, greatly exulting, had come among them,
son of Priam, and before him he held a shield equal on all sides,
stepping lightly with his feet and advancing beneath his shield.
And Meriones aimed at him with his shining spear
and struck him, nor did he miss, on the shield equal on all sides,
of bull's hide; but the spear did not pierce through it, but long before
the long spear broke at the socket; and Deiphobus
held his bull's-hide shield away from him, and feared in his heart
the spear of the warlike Meriones; but that hero
drew back again into the throng of his comrades, and was terribly angry
at both things — at the victory and at the spear which he had broken.
He went off beside the huts and ships of the Achaeans
to fetch the long spear that was left in his hut.
And the others fought, and an unquenchable din arose.
And Teucer, son of Telamon, killed first a man,
the spearman Imbrius, son of Mentor, rich in horses;
he dwelt in Pedaeum before the sons of the Achaeans came,
and he had a bastard daughter of Priam, Medesicaste;
but when the curved ships of the Danaans came,
he came back to Ilios, and was conspicuous among the Trojans,
and dwelt beside Priam; and he honored him like his own children.
Him the son of Telamon struck beneath the ear with his long spear
and drew out the spear; and he fell like an ash tree
that on the peak of a mountain seen far off,
cut by bronze, brings its tender leaves to the ground;
so he fell, and about him his armor clashed, bright with bronze.
And Teucer rushed, eager to strip the armor.
But Hector, as he rushed, hurled at him with his shining spear.
But Teucer, seeing it face to face, avoided the bronze spear
by a little; and Hector struck Amphimachus, son of Cteatus son of Actor,
as he came into the battle, on the chest with his spear;
he thudded as he fell, and his armor rang upon him.
And Hector rushed to snatch the helmet fitted to the temples
from the head of great-hearted Amphimachus.
But Ajax reached out at Hector as he rushed with his shining spear;
but nowhere did it touch his flesh, for all of him was covered
with dread bronze; but he struck the boss of his shield,
and pushed him with great strength; and he gave ground backward
away from both corpses, and the Achaeans dragged them off.
Amphimachus Stichius and noble Menestheus,
leaders of the Athenians, carried back to the Achaean host;
and the two Ajaxes, eager with furious valor, took up Imbrius,
as two lions snatch a goat from beneath sharp-toothed dogs
and carry it through the thick brushwood,
holding it high above the ground in their jaws;
so the two Ajaxes held him on high and stripped
the armor from him; and the head from the tender neck
the son of Oileus cut off in anger for Amphimachus,
and whirled and hurled it like a ball through the crowd;
and it fell in the dust before the feet of Hector.
And then Poseidon was angry in his heart
because his grandson had fallen in the dread battle,
and he went beside the huts and ships of the Achaeans
to urge on the Danaans, and to prepare woes for the Trojans.
And Idomeneus, famed with the spear, met him
as he came from a comrade, who had just come to him from the war
struck in the knee by the sharp bronze.
His comrades carried him, and he, giving charge to the healers,
was going to his hut; for he still desired to face
the battle; and lord Earth-shaker spoke to him,
taking the voice of Thoas, son of Andraemon,
who ruled over all Pleuron and steep Calydon
among the Aetolians, and was honored as a god by the people:
"Idomeneus, counselor of the Cretans, where are your threats gone,
which the sons of the Achaeans threatened against the Trojans?"
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"Thoas, no man now is to blame, as far as I
can judge; for we all know how to fight.
No fear holds anyone with a coward's heart, nor does anyone
yielding to sloth shirk hateful war; but it must be
that so it is dear to the overweening son of Cronos
that we Achaeans perish here nameless, far from Argos.
But Thoas, since you were ever steadfast in battle,
and urge on another too wherever you see one slacking,
so now do not cease, but give orders to each man."
And Poseidon the Earth-shaker answered him:
"Idomeneus, may that man never return
from Troy, but may he become a sport for dogs here,
whoever on this day willingly slacks from the fighting.
But come, take up your armor and go; it is fitting that we
make haste together, if we two may be of some use.
For joined valor of men works, even of very poor men,
and we two know how to fight even with good men."
So speaking, the god went back into the toil of men;
and Idomeneus, when he reached his well-built hut,
put on his beautiful armor about his body, and took two spears,
and went like a lightning flash, which the son of Cronos
taking in his hand shakes from gleaming Olympus,
showing a sign to mortals; and its beams are bright;
so his bronze shone about his chest as he ran.
And Meriones, his good squire, met him
near the hut; for he was going to fetch a bronze spear.
And the might of Idomeneus spoke to him:
"Meriones, son of Molus, swift of foot, dearest of my comrades,
why have you come, leaving the war and the fight?
Are you struck somewhere, and does the point of a weapon distress you,
or have you come after me with some message? Yet I myself
do not desire to sit in the huts, but to fight."
And wise Meriones answered him:
"Idomeneus, counselor of the bronze-clad Cretans,
I am coming, in case some spear of yours is left in the huts,
to fetch it; for we have broken the one I carried before,
striking the shield of the overbearing Deiphobus."
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"If you wish for spears, you will find one and twenty
standing in the hut against the shining wall,
Trojan ones, which I take from the slain; for I do not think
to fight standing far from enemy men.
Therefore I have spears and bossed shields
and helmets and corselets shining brightly."
And wise Meriones answered him:
"And in my hut too and by my black ship
there are many spoils of the Trojans; but they are not near at hand to take.
For I say that I too have not forgotten my valor,
but among the foremost I stand in the man-glorifying battle,
whenever the strife of war has arisen.
Perhaps I am unnoticed in fighting more than some other
of the bronze-clad Achaeans, but you I think know it yourself."
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"I know your valor, what you are like; why need you say these things?
For if now beside the ships we all, the best, should be gathered
into an ambush, where above all the valor of men is discerned,
there both the coward and the brave man become manifest;
for the color of the coward turns here and there,
nor does the spirit in his heart allow him to sit still,
but he shifts from knee to knee and settles on both feet,
and his heart beats loudly in his chest
as he foresees his fates, and there is a chattering of his teeth;
but the color of the brave man does not turn, nor does he
greatly fear, once he has sat down in the ambush of men,
but he prays at once to mingle in woeful battle.
There no one could blame your might and hands.
For even if you were struck while toiling or hit,
the weapon would not fall on your neck from behind nor on your back,
but would meet your chest or belly
as you press forward into the close fighting of the foremost.
But come, let us no longer talk of these things like children,
standing still, lest someone be greatly indignant.
But go to the hut and take a mighty spear."
So he spoke, and Meriones, equal to swift Ares,
quickly took up from the hut a bronze spear,
and went after Idomeneus, greatly caring for war.
As blood-stained Ares goes into battle,
and with him Fear, his dear son, strong and fearless,
follows, who routs even a stout warrior —
so these two were arming to go from Thrace against the Ephyri,
or against the great-hearted Phlegyans; and the two
did not hear both sides, but they gave glory to one side.
Such were Meriones and Idomeneus, leaders of men,
as they went into battle, helmeted in blazing bronze.
And Meriones spoke first to him:
"Son of Deucalion, where then do you intend to plunge into the crowd?
On the right of the whole army, or in the middle,
or on the left? For I do not think anywhere so
are the long-haired Achaeans lacking in war."
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"In the middle of the ships there are others to defend,
the two Ajaxes and Teucer, who is best of the Achaeans
in archery, and good also in the standing battle;
they will drive him back to satiety, though he hasten for war,
Hector son of Priam, even though he be very strong.
Hard will it be for him, though he strain to fight,
to conquer the might and irresistible hands of those men
and burn the ships, unless the son of Cronos himself
casts a blazing brand upon the swift ships.
But to a man great Telamonian Ajax would not yield,
though he be mortal and eat the grain of Demeter
and be breakable by bronze and by great stones.
Nor would he give way to Achilles, breaker of men,
at least in standing fight; but in running there is no way to rival him.
So for us, hold to the left of the army, so that we soon
may see whether we will give glory to someone, or someone to us."
So he spoke, and Meriones, equal to swift Ares,
began to go, until they came through the host where he ordered,
and these, when they saw Idomeneus like flame in valor,
him and his squire with their cunningly-wrought armor,
calling through the crowd, all advanced upon him;
and a common strife arose at the sterns of the ships.
As when under shrill winds the storm-blasts rush
on a day when most dust is about the roads,
and they raise together a great cloud of dust,
so their battle came together, and they strained in their hearts
to slay one another in the crowd with sharp bronze.
And the man-destroying battle bristled with spears
long, which they held, flesh-cutting; and the eyes were blinded
by the bronze gleam from the shining helmets
and the newly-whetted corselets and the bright shields
as they came together; very stout-hearted would he be
who then rejoiced at the sight of the toil, and did not grieve.
And the two mighty sons of Cronos, thinking apart,
were devising woeful pains for the heroic men.
Zeus indeed willed victory for the Trojans and Hector,
honoring Achilles swift of foot; nor did he at all
wish the Achaean host to perish before Ilios,
but he honored Thetis and her strong-hearted son.
And Poseidon, going among them, roused the Argives,
secretly rising up out of the grey sea; for he was grieved
that they were subdued by the Trojans, and was fiercely angry with Zeus.
Aye, truly the two had one birth and one fatherland,
but Zeus was born earlier and knew more.
Therefore he shunned open defense,
but ever secretly roused them through the host in the likeness of a man.
And these, entwining the bond
of strong strife and equal war, stretched it over both sides,
unbreakable and unloosable, which loosed the knees of many.
Then Idomeneus, though grey in the middle, commanding the Danaans,
sprang upon the Trojans and roused them to flight.
For he killed Othryoneus, who was in Cabesus,
who had just come for the glory of war,
and asked for the fairest in form of the daughters of Priam,
Cassandra, without bride-price, and promised a great deed:
to drive the sons of the Achaeans from Troy against their will.
And the old man Priam promised and nodded
to give her; and he fought trusting in the promise.
And Idomeneus aimed at him with his shining spear,
and struck him, hitting him as he stepped high; nor did the bronze corselet
which he wore protect him, but the spear fixed in the middle of his belly.
He thudded as he fell; and Idomeneus boasted and spoke:
"Othryoneus, above all mortal men I praise you,
if indeed you will fulfill all that you promised
to Dardanian Priam; and he promised you his daughter.
And we too would fulfill these promises for you,
and give you the fairest in form of the daughters of Atreus' son,
bringing her from Argos to marry, if with us
you sack the well-built citadel of Ilios.
But come, let us make an agreement beside the sea-faring ships
about the marriage, for we are no bad bride-bringers."
So speaking, the hero Idomeneus dragged him by the foot
through the strong battle; and Asius came to help him,
on foot before his horses; and the charioteer, his squire,
ever held his breath over his shoulders; and he desired in his heart
to strike Idomeneus; but he struck him first with his spear
in the throat beneath the chin, and drove the bronze straight through.
And he fell as when some oak falls or a black poplar
or a tall pine, which in the mountains craftsmen men
cut down with newly-whetted axes to make a ship;
so he lay stretched before the horses and the chariot,
bellowing, gripping the bloody dust.
And his charioteer was struck from the wits he had before,
nor did he dare to avoid the hands of the enemy
and turn back his horses, but Antilochus, staunch in battle,
struck him through the middle with his spear, and it did not protect him,
the bronze corselet which he wore, but he fixed it in the middle of his belly.
And he, gasping, fell from the well-made chariot,
and Antilochus, son of great-hearted Nestor, drove the horses
out from the Trojans to the well-greaved Achaeans.
And Deiphobus came very near to Idomeneus,
grieving for Asius, and hurled with his shining spear.
But he, seeing it face to face, avoided the bronze spear,
Idomeneus; for he crouched beneath his shield equal on all sides,
which he carried made of bull's hides and shining bronze,
cunningly wrought, fitted with two rims.
Under it he crouched all, and the bronze spear flew over,
and the hide shield rang as the spear grazed over it;
nor did he send it altogether in vain from his heavy hand,
but he struck Hippasus' son Hypsenor, shepherd of the people,
in the liver under the midriff, and straightway loosed his knees.
And Deiphobus boasted terribly, shouting loud:
"Indeed Asius now does not lie unavenged, but I say
that even as he goes to Hades, the strong gate-keeper,
he will rejoice in his heart, since I gave him an escort."
So he spoke, and grief came upon the Argives at his boast,
and most of all it stirred the spirit of the warlike Antilochus;
but even grieving he did not neglect his comrade,
but rushing up he bestrode him and covered him with his shield.
Then two trusty comrades, stooping beneath him,
Mecisteus, son of Echius, and noble Alastor,
carried him to the hollow ships, groaning heavily.
But Idomeneus did not cease from his great fury; ever he strove
either to cover some Trojan in the dark night
or himself to fall with a thud, warding ruin from the Achaeans.
There the dear son of Aesyetes, nurtured by Zeus,
the hero Alcathous — he was the son-in-law of Anchises,
and had married the eldest of his daughters, Hippodameia,
whom her father and her queenly mother loved heartily
in the hall; for she surpassed all of her age-mates
in beauty and in handiwork and in mind; therefore it was
that the best man in broad Troy married her.
Him then Poseidon subdued beneath Idomeneus,
charming his shining eyes and fettering his glorious limbs;
for he could neither flee backward nor dodge aside,
but as a pillar or a tree with high leaves
stands motionless, so the hero Idomeneus struck him in the middle of the chest with his spear,
and broke about him the tunic
of bronze which before had warded destruction from his flesh.
Then he cried shrilly, gasping about the spear.
He fell with a thud, and the spear was fixed in his heart,
which, as it leapt, kept shaking even the butt-end
of the spear; for then mighty Ares let loose his fury.
And Idomeneus boasted terribly, shouting aloud:
"Deiphobus, do we then reckon it a thing worth anything
that three be killed for one? For you yourself boast so.
Wretch, come, stand against me yourself,
so that you may see what manner of son of Zeus has come here,
who first begot Minos as guardian of Crete;
and Minos again begot a blameless son, Deucalion;
and Deucalion begot me, a lord over many men
in broad Crete; and now ships have brought me here
for evil to you and your father and the other Trojans."
So he spoke, and Deiphobus pondered two ways in his mind,
whether he should take as his comrade somewhere one of the great-hearted Trojans,
retiring back, or make trial even alone.
And as he thought, it seemed to him better
to go to Aeneas; and he found him standing last in the throng;
for he was ever angry with noble Priam
because, though he was valiant among men, he did not honor him at all.
And standing near him he spoke winged words:
"Aeneas, counselor of the Trojans, now above all must you
defend your sister's husband, if any kinship touches you.
But come, let us defend Alcathous, who before now,
being your kin, reared you in his halls when you were small.
Him has Idomeneus, famed with the spear, stripped of his armor."
So he spoke, and roused the spirit in his breast,
and he went after Idomeneus, greatly caring for war.
But fear did not seize Idomeneus like a tender child,
but he waited as when a boar in the mountains, trusting in his strength,
waits for the great onrush of men coming upon him
in a lonely place, and his back bristles above,
and his two eyes shine with fire; and he whets
his teeth, eager to ward off dogs and men;
so Idomeneus, famed with the spear, waited and did not give ground,
as Aeneas came on to help; and he called to his comrades,
looking at Ascalaphus and Aphareus and Deipyrus,
and Meriones and Antilochus, devisers of the war-cry;
urging these he spoke winged words:
"Come, friends, and stand by me though I am alone; and I dread terribly
Aeneas swift of foot, who comes against me,
who is very strong in battle to slay men;
and he has the flower of youth, which is the greatest strength.
For if we were of one age and of this spirit,
he would quickly carry off great victory, or I would."
So he spoke, and all of them, having one spirit in their hearts,
stood close beside him, leaning their shields against their shoulders.
And Aeneas on the other side called to his comrades,
looking at Deiphobus and Paris and noble Agenor,
who were leaders of the Trojans along with him; and then
the people followed, as sheep follow after the ram
to drink from the pasture; and the shepherd rejoices in his heart;
so the heart in Aeneas' breast rejoiced
when he saw the throng of people following after him.
And they rushed hand to hand around Alcathous
with their long spears; and about their chests the bronze
rang terribly as they aimed at one another through the throng;
and two men, warlike beyond the others,
Aeneas and Idomeneus, equal to Ares,
strove to cut each other's flesh with pitiless bronze.
And Aeneas cast his spear first at Idomeneus;
but he, seeing it face to face, avoided the bronze spear,
and the point of Aeneas, quivering, went into the ground,
since it sprang in vain from his sturdy hand.
And Idomeneus struck Oenomaus in the middle of the belly,
and broke the plate of his corselet, and through his guts the bronze
drew breath; and he fell in the dust and clutched the earth with his palm.
And Idomeneus from the corpse the far-shadowing spear
drew out, but could no longer strip the rest of the fine armor
from his shoulders; for he was pressed hard by missiles.
For his limbs of foot were no longer steady when he rushed,
nor could he rush after his own spear, nor dodge a weapon.
So in the close fight he warded off the pitiless day,
but his feet no longer bore him swiftly to flee from war.
And as he went off step by step, Deiphobus cast at him with his shining spear
— for he held a constant grudge against him always.
But he missed even then, and struck Ascalaphus with his spear,
the son of Enyalius; and through his shoulder the mighty spear
held fast; and he fell in the dust and clutched the earth with his palm.
Nor had mighty Ares, the loud-shouting, yet learned
that his own son had fallen in the strong battle,
but he sat on the top of Olympus beneath the golden clouds,
held back by the will of Zeus, where the other
immortal gods were also held back from the war.
And they rushed hand to hand around Ascalaphus;
and Deiphobus snatched from Ascalaphus his shining helmet,
but Meriones, equal to swift Ares,
leapt on him and struck his arm with his spear, and from his hand
the hollow-eyeballed helmet fell to the ground with a clang.
And Meriones sprang out again like a vulture
and drew the mighty spear out of the upper arm,
and gave back again into the throng of his comrades. And Polites,
his own brother, stretching his arms about his middle,
led him out of the ill-sounding war, until he came to the swift horses,
which stood behind the battle and the war for him,
with their charioteer and the richly-worked chariot;
and they bore him toward the city, groaning heavily,
in his torment; and blood ran down from the newly-wounded arm.
And the others fought, and an unquenchable din arose.
There Aeneas, springing upon Aphareus, son of Caletor,
struck him with his sharp spear on the throat, as he turned toward him;
his head slumped to one side, and over him his shield was pressed
and his helmet, and about him death, the destroyer of life, was poured.
And Antilochus, watching Thoon as he turned about,
sprang on him and wounded him, and cut away the whole vein
that runs up the back and reaches the neck right through;
that he cut away entire; and he fell on his back in the dust,
stretching out both his hands to his dear comrades.
And Antilochus sprang up and took the armor from his shoulders,
glancing around; and the Trojans standing about, one from one side,
kept striking his broad, richly-dappled shield, but could not
score the tender flesh within with the pitiless bronze
of Antilochus; for Poseidon the Earth-shaker
was guarding the son of Nestor even amid many missiles.
For he was never away from the foes, but among them
he kept turning; nor was his spear ever still, but ever
it whirled, shaken; and he was minded in his heart
either to cast at someone, or to rush in close.
But his aiming through the throng did not escape Adamas,
son of Asius, who wounded him in the middle of his shield with sharp bronze,
rushing in close; but Poseidon of the dark-blue hair blunted the point
for him, grudging him his life.
And one half of it stayed there like a fire-burnt stake
in the shield of Antilochus, and the other half lay on the ground;
and he gave back into the throng of his comrades, avoiding his doom.
And Meriones, following after him as he went, struck him with his spear
between the groin and the navel, where most of all
Ares is grievous to wretched mortals.
There he fixed his spear in him; and he, writhing about the spear,
struggled as when a bull, whom in the mountains herdsmen
lead away by force, bound with ropes, though he is unwilling;
so he, struck, struggled a little while, not very long,
until the hero Meriones came near and drew the spear
out of his flesh; and darkness covered his eyes.
And Helenus struck Deipyrus near the temple with his great Thracian sword
and knocked the helmet from his head.
It fell to the ground, thrown aside, and one of the Achaeans
fighting brought it under his feet as it rolled;
and the dark night covered his eyes.
And grief seized Menelaus, good at the war-cry, son of Atreus;
and he went, threatening Helenus, the heroic lord,
brandishing his sharp spear; and he drew back the arm of his bow.
And the two together, the one with his sharp spear
strove to cast, the other with an arrow from the bowstring.
The son of Priam struck him then with an arrow on the chest,
on the plate of his corselet, and the bitter arrow flew off.
As when from a broad winnowing-fan over a great threshing-floor
black-skinned beans or chickpeas leap
under the shrill wind and the winnower's urgency,
so from the corselet of glorious Menelaus
the bitter arrow, thrown far off, flew away.
And Menelaus, good at the war-cry, son of Atreus, struck
the hand with which he held the well-smoothed bow; and into the bow
the bronze spear was driven right through his hand.
And he gave back into the throng of his comrades, avoiding his doom,
letting his hand hang down; and the ashen spear dragged along.
And great-hearted Agenor drew it from his hand,
and bound up the hand itself with a well-twisted band of sheep's wool,
a sling, which his attendant carried for the shepherd of the people.
And Peisander went straight at glorious Menelaus;
but an evil fate was leading him, to meet his end in death
at your hands, Menelaus, in the dread battle.
And when the two had come near, going at each other,
the son of Atreus missed, and his spear turned aside from him,
and Peisander struck the shield of glorious Menelaus,
but could not drive the bronze through;
for the broad shield held, and the spear was broken at the socket;
and he rejoiced in his heart and hoped for victory.
And the son of Atreus drew his silver-studded sword
and sprang at Peisander; and he took from under his shield a fine
axe of good bronze, on a handle of olive wood,
long and well-polished; and at the same moment they came at each other.
So the one struck the boss of his horse-haired helmet
at the top, just below the crest itself, and the other struck him on the forehead
above the tip of the nose, as he came on; the bones cracked, and his two eyes
bloody fell to the ground in the dust beside his feet,
and he doubled up as he fell; and he set his heel on his chest
and stripped his armor, and spoke a boasting word:
"You will surely leave the ships of the swift-horsed Danaans so,
overbearing Trojans, insatiate of the dread war-cry,
not lacking in other outrage and shame
with which you outraged me, you evil dogs, nor in your hearts
did you fear the harsh wrath of Zeus who thunders mightily,
the god of hosts, who will one day destroy your steep city;
who carried off my wedded wife and many possessions
in vain on your ships, when you had been entertained by her;
and now again you rage to cast deadly fire on the sea-faring ships
and to kill the Achaean heroes.
But somewhere you will be checked, even though you hasten for war.
Father Zeus, they say that you are above others in your mind,
over men and gods; and from you all these things come.
How great is the favor you grant to violent men,
to the Trojans, whose fury is always reckless, and they cannot
be sated with the battle-cry of impartial war.
Of all things there is satiety — of sleep and of love
and of sweet song and of blameless dancing —
of which a man desires rather to have his fill
than of war; but the Trojans are insatiate of battle."
So saying, the blameless Menelaus stripped the bloody armor
from his flesh and gave it to his comrades,
and he himself went back again and mingled with the foremost fighters.
There the son of king Pylaemenes sprang at him,
Harpalion, who followed his dear father to fight
to Troy, and never came back again to his native land;
he then struck the middle of the son of Atreus' shield with his spear
from close by, but could not drive the bronze through;
and he gave back into the throng of his comrades, avoiding his doom,
glancing everywhere lest someone graze his flesh with bronze.
And Meriones sent a bronze-headed arrow at him as he went,
and struck him on the right buttock; and the arrow
passed right through the bladder beneath the bone.
And sitting down there in the arms of his dear comrades
he breathed out his life; and like a worm on the ground
he lay stretched out; and black blood flowed and wet the earth.
The great-hearted Paphlagonians tended him,
and lifting him onto a chariot they brought him to holy Ilios,
grieving; and their father went with them, shedding tears,
and there was no vengeance for his dead son.
And Paris was greatly angered in his spirit at his being slain;
for he was his guest-friend among the many Paphlagonians;
angered for him he sent forth a bronze-headed arrow.
There was a certain Euchenor, son of the seer Polyidus,
wealthy and noble, dwelling in a house at Corinth,
who, knowing well his deadly fate, had embarked on a ship;
for often the good old man Polyidus had told him
that he would perish of a grievous sickness in his own halls,
or be subdued by the Trojans among the Achaean ships;
so he at once avoided the grievous penalty that the Achaeans would bring
and the hateful sickness, lest he suffer pain in his heart.
Him Paris struck below the jaw and the ear; and quickly his life
went from his limbs, and hateful darkness seized him.
So they fought in the likeness of blazing fire;
but Hector, dear to Zeus, had not learned, nor did he know at all,
that on the left of the ships his people were being slain
by the Argives. And quickly glory would have been the Achaeans',
for such was the Earth-holder, the Earth-shaker,
urging on the Argives, and himself defending them with his strength;
but he held on where he had first leapt over the gates and the wall,
breaking through the close ranks of the Danaans' shield-bearers,
where were the ships of Ajax and of Protesilaus,
drawn up on the shore of the grey sea; and above them
a wall had been built, the lowest there, where most of all
they and their horses came thronging in the fight.
There the Boeotians and the long-robed Ionians
and Locrians and Phthians and the glorious Epeians
with eager haste held him as he rushed on the ships, but could not
push noble Hector, like a flame, away from them;
these were the picked men of the Athenians; and among them
Menestheus, son of Peteos, led, and with him followed
Pheidas and Stichius and good Bias; and of the Epeians
Meges, son of Phyleus, and Amphion and Dracius;
and before the Phthians, Medon and Podarces, staunch in battle.
Now the one was a bastard son of the divine Oileus,
Medon, the brother of Ajax; but he dwelt
in Phylace, far from his native land, having killed a man,
the kinsman of his stepmother Eriopis, whom Oileus had married;
and the other was the son of Iphiclus, the son of Phylacus.
These, armed before the great-hearted Phthians,
fought alongside the Boeotians, defending the ships;
and Ajax, the swift son of Oileus, no longer at all
stood apart from Ajax son of Telamon, not even a little,
but as in a fallow field two wine-dark oxen pull a jointed plough
with one spirit; and about them
much sweat springs up at the base of their horns;
and the well-polished yoke alone keeps them apart
as they strain down the furrow, and it cuts the edge of the field;
so the two stood firmly, stepping side by side.
Yet for the son of Telamon many and good
people followed as comrades, who took up his shield for him
whenever weariness and sweat came to his knees.
And the great-hearted son of Oileus was not followed by the Locrians;
for their dear heart did not hold firm in close battle;
for they had no bronze-crested helmets plumed with horse-hair,
nor had they round shields and ashen spears,
but trusting in their bows and well-twisted slings of sheep's wool
they followed along to Ilios; and with these
shooting thick and fast they broke the ranks of the Trojans.
So then the one group in front, with their cunningly-wrought armor,
fought against the Trojans and bronze-helmed Hector,
and the others shot from behind and were unseen; nor did the Trojans
remember their fighting spirit; for the arrows threw them into confusion.
Then in sorry wise from the ships and the huts
the Trojans would have withdrawn toward windy Ilios,
had not Polydamas come up and spoken to bold Hector:
"Hector, you are impossible to persuade with good counsel.
Because a god has given you beyond others the works of war,
therefore you wish to be wiser in counsel than others too;
but you cannot yourself take all things at once.
To one man the god has given the works of war,
to another dancing, to another the lyre and song;
and in another's breast Zeus the wide-thundering puts a mind
that is good, and many men profit from it,
and it has saved many, and the man himself knows it best.
But I will say how it seems to me best:
for on every side the crown of war blazes around you;
and the great-hearted Trojans, since they have crossed the wall,
some stand apart with their armor, and others fight,
fewer against more, scattered among the ships.
But fall back and call all the best men here;
then we could consider the whole plan,
whether we should fall upon the many-benched ships
if the god is willing to give victory, or else
come away from the ships unharmed. For I at least
fear lest the Achaeans exact the debt of yesterday,
since beside the ships there waits a man insatiate of war,
whom I think will now not hold back from battle at all."
So spoke Polydamas, and his blameless word pleased Hector,
and at once he leapt down from his chariot to the ground in his armor
and spoke to him winged words:
"Polydamas, do you hold all the best men here,
and I will go there and face the war;
and I will come back quickly once I have given them good orders."
So he spoke, and set out like a snow-clad mountain,
crying aloud, and flew through the Trojans and their allies.
And they all hurried to Polydamas, the blameless son of Panthous,
when they heard the voice of Hector.
And he went among the foremost fighters, seeking Deiphobus and the strength of lord Helenus
and Adamas, son of Asius, and Asius, son of Hyrtacus,
in case he might find them anywhere.
But he found them no longer at all unharmed or undestroyed;
rather, some of them lay at the Achaeans' ship-sterns,
having lost their lives by the hands of the Argives,
and others were at the wall, struck and wounded.
And he quickly found, on the left of the tearful battle,
noble Alexandrus, the husband of fair-haired Helen,
heartening his comrades and urging them to fight,
and standing near he addressed him with shameful words:
"Evil Paris, best in form, mad after women, deceiver,
where are Deiphobus and the strength of lord Helenus
and Adamas, son of Asius, and Asius, son of Hyrtacus?
And where is Othryoneus? Now all steep Ilios
has perished utterly; now your sheer destruction is certain."
And Alexandrus, like a god, answered him:
"Hector, since your heart is set on blaming the blameless,
at some other time I might rather draw back from war
— though my mother did not bear me utterly without strength;
for since the time you roused the battle of our comrades beside the ships,
from that time we here have kept company with the Danaans
unceasingly; but comrades have been killed whom you ask after.
I think that Deiphobus and the strength of lord Helenus
have gone off, struck with long spears,
both of them in the arm; and the son of Cronos warded off their death.
But now lead on wherever your heart and spirit bid you;
and we will follow eagerly with you, and I say that we shall not
fall short in valor, as far as strength is present.
But one cannot fight beyond his strength, even if he hasten."
So he spoke, and the hero persuaded his brother's heart;
and they went where the battle and the din were greatest,
around Cebriones and blameless Polydamas,
Phalces and Orthaeus and godlike Polyphites,
and Palmys and Ascanius and Morys, son of Hippotion,
who had come from fertile Ascania as relief troops
on the day before; and then Zeus roused them to fight.
And they went, like the blast of grievous winds,
which beneath the thunder of father Zeus comes down to the plain,
and with a wondrous roar mingles with the sea; and in it many
surging waves of the loud-roaring sea,
arching and white-crested, one before and others after;
so the Trojans, some arrayed before and others after,
flashing with bronze, followed along with their leaders.
And Hector led them, like Ares, the bane of mortals,
son of Priam; and he held before him his shield, equal on all sides,
thick with hides, and much bronze was hammered upon it;
and about his temples his shining helmet shook.
And on every side he tried, stepping forward, to test the ranks,
to see whether they would give way to him as he advanced beneath his shield;
but he did not confuse the spirit in the breasts of the Achaeans.
And Ajax was the first to challenge him, striding with long steps:
"Wretch, come near; why do you frighten the Argives so for nothing?
We are not unacquainted with battle,
but we Achaeans have been subdued by the evil whip of Zeus.
Surely your heart hopes somewhere to sack
the ships; but hands to defend them are ready for us too.
Truly your well-peopled city would far sooner
be taken and sacked by our hands.
And I say that for you yourself the time is near when, as you flee,
you will pray to father Zeus and the other immortals
that your fair-maned horses may be swifter than falcons,
horses which will carry you to the city, raising dust over the plain."
As he spoke, a bird flew by on the right,
an eagle soaring high; and the Achaean host shouted aloud
encouraged by the omen; and glorious Hector answered:
"Ajax, blundering, loud-boasting, what a thing you have said!
If only I were so surely a son of aegis-bearing Zeus
for all my days, and queenly Hera had borne me,
and I were honored as Athena and Apollo are honored,
as surely as this day brings evil to the Argives,
to them all, and you too will appear among them, if you dare
to await my long spear, which will rend your lily-bright skin
and you will glut the dogs and birds of the Trojans
with your fat and flesh, fallen beside the ships of the Achaeans."
So speaking he led the way, and they followed with him
with a wondrous cry, and the host shouted behind him.
And the Argives shouted on the other side, and did not forget
their valor, but awaited the best of the Trojans coming on.
And the cry of both went up to the upper air and the light of Zeus.

### Book 14

The cry did not escape Nestor, though he sat drinking,
but he spoke winged words to the son of Asclepius:
"Consider, shining Machaon, how these deeds will turn out;
greater now beside the ships is the shout of vigorous young men.
But you, sit here and drink the fiery wine
until fair-haired Hekamede has heated a warm bath
and washed the bloody gore from off your skin;
but I will go out and soon take my stand at the lookout."
So speaking he took up the well-fashioned shield of his son
that lay in the hut of horse-taming Thrasymedes,
gleaming with bronze; for his son held his father's shield.
He took a sturdy spear, sharpened with keen bronze,
and stood outside the hut, and soon saw the unseemly work:
some rallying, and others being driven in rout behind them,
the proud-hearted Trojans; and the wall of the Achaeans had fallen.
As when the great sea darkens with a soundless swell,
foreseeing the swift paths of the shrill winds,
yet heaves to neither side of its own accord,
until some settled wind comes down from Zeus,
so the old man pondered, torn in his heart two ways:
whether to go among the throng of the swift-horsed Danaans,
or to Agamemnon, son of Atreus, shepherd of the people.
And as he thought, it seemed to him better
to go to the son of Atreus. And they kept slaying one another
as they fought; and the unyielding bronze clashed about their flesh
as they stabbed with swords and two-edged spears.
And the kings reared by Zeus met with Nestor
as they came up from the ships — all who had been struck by bronze —
the son of Tydeus, Odysseus, and Agamemnon son of Atreus.
For far away from the battle the ships were drawn up,
along the shore of the gray sea; for these they had drawn first
inland, and built the wall at their sterns.
For not even the wide beach, broad as it was, could hold
all the ships; the men were crowded together.
So they had drawn them out in rows, and filled the whole
long mouth of the shore, as far as the headlands enclosed.
So they, longing to look upon the war-cry and the battle,
leaning on their spears, came on in a body; and their heart
grieved in their breasts. And the old man Nestor met them,
and the heart in the breasts of the Achaeans was shaken.
And lord Agamemnon spoke to him, saying:
"O Nestor, son of Neleus, great glory of the Achaeans,
why have you left the man-destroying war and come here?
I fear that mighty Hector may fulfill his word to me,
as he once threatened, speaking among the Trojans:
that he would not go back to Ilios from the ships
before he burned the ships with fire and killed the men themselves.
He spoke so; and now all of it is being brought to pass.
Alas — surely the other well-greaved Achaeans
are casting wrath against me in their hearts, like Achilles,
and will not fight beside the stern-most ships."
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
"Truly these things are ready and accomplished, nor could Zeus
high-thundering himself have fashioned them otherwise.
For the wall has fallen, in which we trusted
that it would be an unbreakable bulwark for the ships and ourselves;
and they keep up an unceasing battle at the swift ships,
without pause; and you could no longer tell, though you peered hard,
from which side the Achaeans are attacking and being routed,
so mixed are the killings, and the cry reaches heaven.
But let us consider how these deeds shall be,
if any counsel avails; and I do not bid us
enter the battle; for a wounded man cannot fight."
Then Agamemnon, lord of men, spoke to him again:
"Nestor, since they are fighting at the stern-most ships,
and the well-built wall has not helped, nor the trench either,
for which the Danaans suffered much, and hoped in their hearts
it would be an unbreakable bulwark for the ships and themselves:
so it must be dear to Zeus the over-mighty
that the Achaeans perish here, nameless, far from Argos.
For I knew when he willingly defended the Danaans,
and I know now that he honors them like the blessed gods,
but he has bound our might and our hands.
But come, let us all be persuaded as I say.
As many ships as are drawn up first near the sea,
let us drag down, and haul them all into the bright salt sea,
and moor them out upon their anchor-stones, until night
the gentle night comes, in which even the Trojans may hold off from war;
and then we might haul up all the ships.
For there is no shame in fleeing ruin, not even by night.
Better the man who flees and escapes ruin than one who is caught."
Then much-devising Odysseus, glaring at him, said:
"Son of Atreus, what word has escaped the fence of your teeth?
Accursed — would that you commanded some other unseemly army,
and were not king over us, whom Zeus
from our youth gave the task to wind out to old age
these painful wars, until each of us perishes.
Is it your desire to abandon the broad-streeted city of the Trojans,
for whose sake we endure many evils?
Be silent, lest some other of the Achaeans hear this word,
which no man should ever bring through his mouth,
whoever knows in his mind how to speak fittingly
and holds a scepter, and the people obey him,
as many as you rule among the Argives.
But now I utterly blame your mind, for what you have said.
You, who bid us, when war and the battle-cry are joined,
to drag the well-benched ships to the sea, so that it may become
something prayed for by the Trojans, who are winning as it is,
and sheer destruction may lean upon us. For the Achaeans
will not hold the war once the ships are dragged to the sea,
but will look away and give way from the fight.
Then your counsel will do harm, leader of the people."
Then Agamemnon, lord of men, answered him:
"Odysseus, you have stung my heart deeply with your
painful rebuke; but I do not bid the sons of the Achaeans
drag the well-benched ships to the sea against their will.
Now let there be one who can speak better counsel than this,
young or old; and I would be glad of it."
And among them good at the war-cry Diomedes spoke:
"The man is near; we shall not seek long — if you are willing
to be persuaded, and none of you takes offense in anger
because I am the youngest in birth among you.
But I too boast to be of a good father's lineage,
of Tydeus, whom the heaped earth covers at Thebes.
For three blameless sons were born to Portheus,
and they dwelt in Pleuron and steep Calydon:
Agrios and Melas, and the third was horseman Oeneus,
my father's father; and he was outstanding among them in valor.
But he stayed there, while my father settled in Argos,
driven there; for so Zeus willed, I think, and the other gods.
He married one of Adrastos' daughters, and lived in a house
rich in substance, and he had plenty of wheat-bearing fields,
and many orchard rows of plants around,
and many were his flocks; and he surpassed all the Achaeans
in the spear. You are likely to have heard of it, if it be true.
So you would not, saying that my birth is base and cowardly,
dishonor the word I speak well, once it is spoken.
Come, let us go to war, wounded as we are, by necessity.
Then let us keep ourselves clear of the fighting,
out of the missiles, lest anyone add wound upon wound;
but urging on the others we shall set them forward — those who before now,
gratifying their own hearts, stand aside and do not fight."
So he spoke, and they heard him and obeyed him gladly;
they went forward, and Agamemnon, lord of men, led them.
Nor was the famous Earth-shaker unseeing,
but he came among them, like an old man,
and took the right hand of Agamemnon son of Atreus,
and spoke to him winged words:
"Son of Atreus, now surely Achilles' destructive heart
rejoices in his breast at the slaughter and rout of the Achaeans,
as he looks on, since there are no wits in him, not even poor ones.
But may he perish so, and may a god humble him.
Yet the blessed gods are not yet utterly angry with you,
but still, I think, the leaders and lords of the Trojans
shall dust the broad plain, and you yourself shall see them
fleeing toward the city, away from the ships and the huts."
So saying he shouted aloud, rushing over the plain.
As nine thousand or ten thousand men
shout in war, joining the strife of Ares,
so great a voice did the lord Earth-shaker send from his chest,
and he cast great strength into the heart of each of the Achaeans,
to war and fight without ceasing.
And golden-throned Hera saw with her eyes,
standing on a peak of Olympus; and she knew at once
that he was busying himself through the man-glorifying battle,
her own brother and husband, and she rejoiced in her heart.
And she saw Zeus on the topmost peak of many-fountained Ida
sitting, and he became hateful to her heart.
Then ox-eyed lady Hera pondered
how she might deceive the mind of aegis-bearing Zeus;
and this counsel seemed best to her in her heart:
to go to Ida, having adorned herself well,
if perhaps he might desire to lie beside her in love
because of her body, and she might pour upon his eyes
and his shrewd mind a sleep painless and soft.
She went to her chamber, which her dear son
Hephaestus had built for her, and fitted close-fitting doors to the doorposts
with a secret key, which no other god could open;
and entering there she shut the shining doors.
First with ambrosia she cleansed all the stains
from her lovely body, and anointed herself richly with oil,
ambrosial and sweet, which was fragrant for her;
and when it was stirred, in the bronze-floored house of Zeus
its scent reached both earth and heaven.
With that she anointed her fair skin, and combing her hair
with her hands she braided shining tresses,
lovely, ambrosial, from her immortal head.
Then she put on an ambrosial robe, which Athena
had carded and worked for her, setting in it many cunning designs;
and she pinned it across her breast with golden brooches.
She girded herself with a girdle fitted with a hundred tassels,
and put earrings in her well-pierced ears,
triple-dropped, mulberry-shaped; and much grace shone from her.
Then the shining goddess of goddesses veiled herself above with a headdress,
a lovely new one; and it was bright as the sun.
And under her shining feet she bound fair sandals.
But when she had placed all her adornment about her body,
she went from the chamber, and calling Aphrodite
apart from the other gods, she spoke to her:
"Dear child, will you do something for me, whatever I say,
or will you refuse, angry with me in your heart,
because I help the Danaans and you help the Trojans?"
Then Aphrodite, daughter of Zeus, answered her:
"Hera, revered goddess, daughter of great Cronos,
say what you have in mind; my heart bids me do it,
if I can do it, and if it can be done at all."
Then lady Hera, planning guile, spoke to her:
"Give me now love and desire, with which you subdue
all the immortals and mortal men.
For I am going to see the limits of the much-nourishing earth,
and Ocean, the begetter of the gods, and mother Tethys,
who raised me well in their halls and nurtured me,
receiving me from Rhea, when Zeus the wide-seeing
set Cronos beneath the earth and the barren sea.
I am going to see them, and I shall loose their endless quarrels;
for already for a long time they have held apart from one another
in bed and love, since anger fell into their hearts.
If I could persuade them with words and set their dear hearts
to go to bed and be joined in love,
I would always be called dear and honored by them."
Then laughter-loving Aphrodite spoke to her:
"It is not possible, nor is it fitting, to refuse your word;
for you sleep in the arms of Zeus the best."
She spoke, and loosed from her breast the embroidered band,
the dappled one, in which all charms were fashioned:
therein was love, therein desire, therein lovers' converse,
beguilement, which steals the mind even of the very wise.
She put it into her hands and spoke, and named her:
"Take now this band and lay it in your bosom,
the dappled one, in which all things are fashioned; and I say you will not
go back without accomplishing whatever you desire in your mind."
So she spoke, and ox-eyed lady Hera smiled,
and smiling she laid it in her bosom.
So Aphrodite, daughter of Zeus, went to her house,
and Hera, darting away, left the peak of Olympus,
and stepping over Pieria and lovely Emathia
she sped to the snowy mountains of the horse-breeding Thracians,
the topmost peaks; and her feet did not touch the ground.
From Athos she came over the swelling sea,
and reached Lemnos, the city of godlike Thoas.
There she met Sleep, brother of Death,
and she clung to his hand and spoke, and named him:
"Sleep, lord of all gods and all men,
if ever before you heard my word, so now too
obey me; and I will be grateful to you all my days.
Lull to sleep for me the bright eyes of Zeus beneath his brows,
as soon as I lie down beside him in love.
And I will give you a gift: a beautiful throne, forever imperishable,
of gold; and my son Hephaestus, the lame god,
shall craft it skillfully, and put a footstool beneath for your feet,
on which you may rest your shining feet while you feast."
Then sweet Sleep answered her and said:
"Hera, revered goddess, daughter of great Cronos,
another of the ever-living gods I could easily
lull to sleep, even the streams of the river
Ocean, who is the beginning of all things;
but I would not come near Zeus the son of Cronos,
nor lull him, unless he himself should bid it.
For already before now your command taught me a lesson,
on the day when that high-hearted son of Zeus
sailed from Ilios, after sacking the city of the Trojans.
I for my part lulled to sleep the mind of aegis-bearing Zeus,
poured softly around him; but you planned evil in your heart,
rousing painful blasts of winds upon the sea,
and then you carried him away to well-peopled Cos,
far from all his friends. And he woke and was angry,
hurling the gods about the house, and he sought me above all others,
and would have hurled me from the bright air into the sea, unseen,
if Night, the subduer of gods and men, had not saved me.
I fled to her, and he ceased, though still angry;
for he feared to do what was hateful to swift Night.
And now again you bid me accomplish this other impossible thing."
Then ox-eyed lady Hera spoke to him again:
"Sleep, why do you ponder these things in your mind?
Do you think that wide-seeing Zeus will help the Trojans
as he was so angry over Heracles his own son?
But come, and I will give you one of the younger Graces
to marry and to be called your wife."
So she spoke, and Sleep rejoiced, and answered and said:
"Come now, swear to me by the inviolable water of Styx"
— and with one hand he took the much-nourishing earth,
with the other the gleaming sea, so that all the gods
beneath, who are around Cronos, might be witnesses to us two —
"that you will indeed give me one of the younger Graces,
Pasithea, whom I myself long for all my days."
So he spoke, and the white-armed goddess Hera did not disobey,
but swore as he commanded, and named all the gods
beneath Tartarus, who are called the Titans.
But when she had sworn and completed the oath,
the two went on, leaving the city of Lemnos and of Imbros,
clothed in mist, swiftly speeding on their way.
They came to Ida, many-fountained, mother of beasts,
to Lectum, where they first left the sea; and over the land
they went, and the topmost forest shook beneath their feet.
There Sleep waited, before the eyes of Zeus could see him,
climbing into a towering fir, which then on Ida,
grown tallest, pierced the ether through the mist;
there he sat, hidden in the fir branches,
like a shrill bird, which in the mountains
the gods call chalkis, and men call kymindis.
And Hera swiftly mounted the top of Gargaron,
the height of lofty Ida; and Zeus the cloud-gatherer saw her.
And as he saw her, so desire wrapped around his close-packed mind,
just as when they first mingled in love,
going to bed, unseen by their dear parents.
He stood before her and spoke, and named her:
"Hera, where are you hurrying, that you have come down from Olympus?
And there are no horses here, nor a chariot for you to mount."
Then lady Hera, planning guile, spoke to him:
"I am going to see the limits of the much-nourishing earth,
and Ocean, the begetter of the gods, and mother Tethys,
who raised me well in their halls and nurtured me.
I am going to see them, and I shall loose their endless quarrels;
for already for a long time they have held apart from one another
in bed and love, since anger fell into their hearts.
And my horses stand at the foot of many-fountained Ida,
which will carry me over dry land and sea.
But now for your sake I have come down here from Olympus,
lest you be angry with me afterwards, if I go
in silence to the house of deep-flowing Ocean."
Then Zeus the cloud-gatherer answered her:
"Hera, you can set out for there later too;
but come, let us two take our pleasure in love, lying together.
For never yet has desire for a goddess or a woman
poured around and overcome the heart in my breast thus,
not when I loved the wife of Ixion,
who bore Peirithoos, a counselor equal to the gods;
nor when I loved Danae of the fair ankles, daughter of Acrisios,
who bore Perseus, most famous of all men;
nor when I loved the daughter of far-famed Phoenix,
who bore me Minos and godlike Rhadamanthys;
nor when I loved Semele, nor Alcmene in Thebes,
who bore Heracles, the stout-hearted son;
and Semele bore Dionysos, a joy to mortals;
nor when I loved Demeter, the lovely-haired queen,
nor glorious Leto, nor you yourself,
as I love you now, and sweet desire seizes me."
Then lady Hera, planning guile, spoke to him:
"Most dread son of Cronos, what a word you have spoken.
If now you long to lie in love
on the peaks of Ida, where everything lies open to view,
how would it be if some one of the ever-living gods
should see us sleeping, and going to all the gods
should tell them? I would not go to your house,
rising from the bed; it would be a thing to be blamed.
But if you do wish it, and it is dear to your heart,
there is a chamber for you, which your dear son
Hephaestus built, and fitted close doors to the doorposts;
let us go there and lie down, since bed pleases you."
Then Zeus the cloud-gatherer answered her:
"Hera, do not fear that any god or any man
will see it; I will wrap around us such a cloud,
a golden one; not even Helios could break through it,
whose light is the sharpest to see with."
So spoke the son of Cronos, and caught his wife in his arms;
and beneath them the shining earth grew fresh-blooming grass,
and dewy lotus, and crocus, and hyacinth,
thick and soft, which lifted them up from the ground.
There they lay, and they drew over themselves a cloud,
beautiful and golden; and glistening dew fell down.
So the father slept quietly on the top of Gargaron,
overcome by sleep and love, holding his wife in his arms.
And sweet Sleep went running to the ships of the Achaeans
to bring the message to the Earth-holder, the Earth-shaker;
and standing near he spoke winged words:
"Poseidon, now eagerly help the Danaans,
and grant them glory for a little while, while Zeus still sleeps,
since I have poured a soft sleep around him;
and Hera beguiled him to lie down in love."
So saying he went off to the famous tribes of men,
and he urged him on still more to defend the Danaans.
And at once, springing out greatly among the front ranks, he called:
"Argives, are we again to yield victory to Hector,
the son of Priam, so that he may take the ships and win glory?
But he says and boasts that Achilles
stays by the hollow ships, angry at heart;
but there will not be much longing for him, if we others
bestir ourselves to defend one another.
But come, let us all obey as I say:
let us put on the shields that are best in the army and largest,
and hide our heads in all-gleaming helmets,
and taking in our hands the longest spears,
let us go; and I will lead, and I no longer think
that Hector son of Priam will stand his ground, much as he longs to.
And whoever is a man who stands firm in battle and has a small shield on his shoulder,
let him give it to a worse man, and let that man put on the larger shield."
So he spoke, and they heard him and obeyed gladly;
the kings themselves arrayed them, though themselves wounded —
the son of Tydeus, Odysseus, and Agamemnon son of Atreus;
going through all the ranks they exchanged the war-gear:
the good man put on the good gear, and gave the worse to the worse man.
But when they had put the flashing bronze about their bodies,
they went forward; and Poseidon the Earth-shaker led them,
holding in his stout hand a terrible long-edged sword,
like lightning; and it is not lawful to meet him
in the grim fight, but fear holds men back.
And on the other side glorious Hector arrayed the Trojans.
Then indeed they stretched the most dread strife of war,
dark-haired Poseidon and glorious Hector,
one helping the Trojans, the other the Argives.
And the sea surged toward the huts and the ships
of the Argives; and they clashed with a great war-cry.
Not so loud does the wave of the sea roar against the land,
rising from the deep with the painful blast of the north wind;
nor so loud is the roar of blazing fire
in the glens of a mountain, when it rises to burn the forest;
nor does the wind howl so loudly about the high-crowned oaks,
the wind that roars loudest in its wrath,
as was the voice of the Trojans and Achaeans
as they shouted terribly, when they rushed upon one another.
Glorious Hector first cast his spear at Ajax,
since he had turned straight toward him, and he did not miss,
there where two straps were stretched across his chest,
one of the shield, the other of the silver-studded sword;
these saved his tender skin. And Hector was angry,
that the swift missile had flown from his hand in vain,
and he drew back into the throng of his comrades, avoiding death.
Then as he was going back, great Telamonian Ajax
with a stone — and there were many of them, props of the swift ships,
rolling about at the feet of the fighters; lifting one of these,
he struck his chest above the rim of the shield, near the neck,
and sent him spinning like a top, and it whirled round every way.
As when an oak falls under the stroke of father Zeus,
uprooted, and a terrible smell of sulfur comes
from it, and no courage holds the man who sees it
standing near — so dread is the thunderbolt of great Zeus —
so quickly did Hector's strength fall to the ground in the dust;
the spear fell from his hand, and his shield was pressed upon him
and his helmet, and his dappled armor clanged around him.
And the sons of the Achaeans rushed on with a great shout,
hoping to drag him off, and they cast their spears thick and fast;
but no one was able to wound or strike the shepherd of the people,
for before that the best men stood about him:
Poulydamas, Aeneas, and shining Agenor,
Sarpedon leader of the Lycians, and blameless Glaucus.
Nor did any of the others neglect him, but they held
their well-rounded shields before him. And his comrades
lifted him in their arms and carried him out of the struggle, until he came to the swift horses
which stood behind the battle and the war,
with their charioteer and the dappled chariot;
they carried him toward the city, groaning heavily.
But when they came to the crossing of the fair-flowing river,
of eddying Xanthos, whom immortal Zeus begot,
there they brought him down from the horses to the ground, and poured water
over him; and he revived and opened his eyes,
and sitting up on his knees he vomited the dark blood;
then he sank back to the ground, and his two eyes
black night covered; and the weapon still mastered his spirit.
But when the Argives saw Hector gone away,
they rushed the more upon the Trojans, and remembered their fighting spirit.
There by far the first, swift Ajax son of Oileus
wounded Satnios with his sharp spear, leaping after him,
the son of Enops, whom a blameless nymph bore
to Enops as he herded cattle by the banks of the Satnioeis.
Him the famous son of Oileus, coming near with his spear,
stabbed in the flank; and he fell backward, and around him
Trojans and Danaans joined in strong battle.
Then Poulydamas of the ashen spear came as his avenger,
son of Panthoos, and struck Prothoenor on the right shoulder,
son of Areilykos, and through his shoulder the mighty spear
pierced, and he fell in the dust and grasped the earth with his palm.
And Poulydamas boasted terribly, shouting aloud:
"I do not think that the spear from the strong hand
of the great-hearted son of Panthoos leapt in vain,
but some one of the Argives has taken it into his body, and I think
he will go down leaning on it into the house of Hades."
So he spoke, and grief came upon the Argives at his boast;
and above all he stirred the heart of warlike Ajax,
the son of Telamon; for he had fallen nearest to him.
And quickly, as he went back, he cast at him with his shining spear.
But Poulydamas himself avoided black death,
springing sideways, and the son of Antenor took it —
Archelochos; for the gods had planned destruction for him.
He struck him where head and neck join,
the lowest vertebra, and cut through both tendons;
and his head, mouth, and nostrils fell far forward
and hit the ground before his shins and knees as he fell.
Then Ajax shouted to blameless Poulydamas:
"Consider, Poulydamas, and tell me truly:
is not this man, measured against Prothoenor,
worthy? He does not seem to me base, nor born of base parents,
but a brother of horse-taming Antenor,
or his son; for he looked in birth most like him."
So he spoke, knowing well; and grief seized the hearts of the Trojans.
There Acamas wounded Boeotian Promachos with his spear,
standing over his brother; and he was dragging him by the feet.
Then Acamas boasted terribly, shouting aloud:
"Argives, archers, insatiate of threats,
the toil and misery will not be for us alone,
but some day you too will be killed like this.
Think how Promachos lies here overcome by my spear,
so that the price for a brother may not
long remain unpaid; and so indeed a man prays
that a brother be left in his halls to ward off ruin."
So he spoke, and grief came upon the Argives at his boast;
and above all he stirred the heart of warlike Peneleos;
he rushed at Acamas; and he did not await the onrush
of lord Peneleos; and he wounded Ilioneus,
son of Phorbas of the many flocks, whom above all others
Hermes loved among the Trojans, and gave him wealth;
and to him his mother bore Ilioneus as her only son.
Him then he struck under the brow, at the base of the eye,
and knocked out the eyeball; and the spear went through the eye
and through the back of the head, and he sat down stretching out both hands;
and Peneleos, drawing his sharp sword,
struck him in the middle of the neck, and cut his head to the ground
together with the helmet; and still the mighty spear
was in the eye; and he lifted up the head like a poppy head and showed it,
and spoke to the Trojans and boasted:
"Tell it to the father and mother of noble Ilioneus,
to weep in their halls;
for the wife of Promachos, son of Alegenor,
will not rejoice when her dear husband comes home,
when the sons of the Achaeans sail home from Troy with their ships."
So he spoke, and trembling seized the limbs of all of them,
and each man looked about for where he might escape sheer destruction.
Tell me now, Muses who hold Olympian homes,
who was the first to take the bloody spoils of a slain man
among the Achaeans, when the famous Earth-shaker tilted the battle.
Ajax son of Telamon first wounded Hyrtios,
son of Gyrtios, leader of the stout-hearted Mysians;
and Antilochos stripped Phalces and Mermeros;
and Meriones killed Morys and Hippotion,
and Teucer slew Prothoon and Periphetes;
and then the son of Atreus wounded Hyperenor, shepherd of the people,
in the flank, and the bronze tore through his guts
as he slew him; and his soul rushed out through the wounded wound,
hurrying, and darkness covered his eyes.
And swift Ajax, son of Oileus, took the most of all;
for there was no one like him to follow on foot
among men in rout, when Zeus stirs up fear.

### Book 15

But when they had crossed the stakes and the trench,
fleeing, and many were subdued beneath the hands of the Danaans,
some were held back beside their chariots, waiting,
pale with fear, terrified; and Zeus awoke
on the peaks of Ida, beside golden-throned Hera,
and he sprang up and stood, and saw the Trojans and the Achaeans,
these routed, and those driving them in rout behind,
the Argives, and among them lord Poseidon;
and he saw Hector lying in the plain, and around him his comrades
were seated, and he was held by grievous gasping, dazed in heart,
vomiting blood, since not the feeblest of the Achaeans had struck him.
Seeing him, the father of men and gods pitied him,
and looking terribly from under his brows he spoke a word to Hera:
Truly, Hera, your cunning, past all remedy,
has stopped shining Hector from battle and routed the hosts.
Yet I do not know whether you will be the first to reap the fruit of your grievous mischief,
and I will lash you with blows.
Do you not remember when you hung from on high, and from your feet
I let down two anvils, and about your hands I cast a bond
of gold, unbreakable? And you hung in the upper air and the clouds,
and the gods murmured throughout great Olympus,
but could not loose you as they stood by; and whomever I caught
I would seize and hurl from the threshold till he came
to earth, faint with strength gone; yet not even so did unceasing grief
release my heart for godlike Heracles,
whom you, persuading the North Wind with blasts,
sent over the barren sea, devising evils,
and then carried him away to well-peopled Cos.
Him I rescued from there and brought back again
to horse-pasturing Argos, though he had suffered much.
Of these things I will remind you again, so that you cease from your deceits,
that you may see whether your love and your bed will avail you,
in which you lay, coming away from the gods and deceiving me.
So he spoke, and ox-eyed lady Hera shuddered,
and she spoke to him winged words:
Let Earth now witness this, and broad Heaven above,
and the down-flowing water of Styx, which is the greatest
and most terrible oath for the blessed gods,
and your sacred head, and our own marriage bed,
the bed of our youth, which I would never swear by in vain:
not by my will does Poseidon the earth-shaker
afflict the Trojans and Hector, and bring them aid,
but surely his own heart urges and commands him,
and seeing the Achaeans worn out beside the ships he pitied them.
Yet I too would advise him
to go wherever you, the dark-clouded, may lead.
So she spoke, and the father of men and gods smiled,
and answering her he spoke winged words:
If indeed you, then, ox-eyed lady Hera,
will sit among the immortals thinking as I think,
then Poseidon, even if he greatly wishes otherwise,
would soon turn his mind to follow your heart and mine.
But if you speak truly and exactly,
go now to the tribes of the gods, and call hither
Iris to come, and Apollo of the famous bow,
so that she may go to the host of the bronze-clad Achaeans
and tell lord Poseidon
to cease from war and come to his own house,
and let Phoebus Apollo urge Hector into battle,
and breathe fresh strength into him, and make him forget the pains
that now wear his mind; and may he turn the Achaeans
back again, rousing in them cowardly flight,
and fleeing they may fall among the many-benched ships
of the son of Peleus, Achilles; and he will rouse his comrade
Patroclus; and glorious Hector will kill him with the spear
before Ilion, after he has destroyed many vigorous men,
the others, and among them my son, shining Sarpedon.
Then, angered for him, shining Achilles will kill Hector.
From that time on I would fashion for you a turning back from the ships,
continually and without pause, until the Achaeans
take steep Ilion through the counsels of Athena.
But before that I do not cease my wrath, nor will I let any other
of the immortals defend the Danaans here,
before the desire of the son of Peleus is fulfilled,
as I promised him at first, and nodded with my head,
on the day when the goddess Thetis clasped my knees,
begging me to honour Achilles, sacker of cities.
So he spoke, and the goddess white-armed Hera did not disobey,
but went from the mountains of Ida to great Olympus.
As when the mind of a man darts, who has travelled over much
land and in his shrewd mind thinks
I would I were there or there, and longs for many places,
so swiftly in her eagerness lady Hera flew,
and reached steep Olympus, and came among the assembled
immortal gods in the house of Zeus; and seeing her
all sprang up and greeted her with cups.
She let the others be, but from Themis of the fair cheeks
she took the cup; for she came running to meet her first,
and speaking to her she addressed her with winged words:
Hera, why have you come? You look like one distraught.
Surely the son of Cronus, who is your husband, has frightened you.
Then the goddess white-armed Hera answered her:
Do not ask me this, goddess Themis; you yourself know
how overbearing and harsh that man's spirit is.
But do you begin the equal feast among the gods in the hall;
and these things you shall hear among all the immortals,
what evil deeds Zeus is bringing to light; nor do I think
that all alike will be glad at heart, neither mortals
nor gods, if anyone even now feasts in good cheer.
So speaking, lady Hera sat down,
and the gods were troubled throughout the house of Zeus; but she laughed
with her lips, nor did her forehead above her dark brows
brighten; and vexed at all of them she spoke:
Fools, who in our folly rage against Zeus!
Do we still long to check him by drawing near
with words or with force? He sits apart and cares nothing,
and heeds not; for he says that among the immortal gods
he is by far the best in might and in strength.
So endure whatever evil he sends to each of you.
For already now I think a sorrow has befallen Ares;
for his son has perished in battle, dearest of men to him,
Ascalaphus, whom mighty Ares declares to be his own.
So she spoke, and Ares smote his sturdy thighs
with the flat of both hands, and lamenting he spoke:
Do not now be angry with me, you who hold Olympian homes,
if I go to the ships of the Achaeans to avenge the murder of my son,
even if it is my fate, struck by the thunderbolt of Zeus,
to lie among the dead with blood and dust.
So he spoke, and ordered Terror and Fear to yoke his horses,
and himself put on his shining armour.
Then would have arisen yet greater and more grievous wrath
and anger from Zeus among the immortal gods,
had not Athena, fearing for all the gods,
risen and gone through the doorway, leaving the seat where she sat,
and taken the helmet from his head and the shield from his shoulders,
and taking the bronze spear from his sturdy hand she set it up,
the spear of bronze; and she rebuked furious Ares with words:
Madman, ruined in your wits! In vain, it seems,
you have ears to hear, and your mind and your shame are gone.
Do you not hear what the goddess white-armed Hera says,
who has just now come from Olympian Zeus?
Do you wish, after you have filled yourself with many evils,
to go back to Olympus, though grieving, by necessity,
and to plant a great evil for all the others?
For presently he will leave the proud-hearted Trojans and the Achaeans
and come to Olympus to rout us,
and he will lay hands on us one after another, guilty and guiltless alike.
Therefore I now bid you let go your wrath for your son;
for already someone better than he in strength and hands
has been born, or will be born hereafter; and it is hard
to rescue the race and offspring of all men.
So speaking she seated furious Ares on his throne.
And Hera called Apollo outside the house,
and Iris, who is messenger among the immortal gods,
and speaking she addressed them with winged words:
Zeus bids you two come to Ida as quickly as possible;
and when you have come and looked upon the face of Zeus,
do whatever he urges and commands.
So speaking, lady Hera went back,
and sat down on her throne; and the two sprang up and flew.
They came to Ida of many springs, mother of beasts,
and found the far-thundering son of Cronus on the peak of Gargarus
seated; and around him a fragrant cloud was wreathed.
The two came before Zeus the cloud-gatherer
and stood; nor seeing them was he angered in his heart,
because they quickly obeyed the words of his dear wife.
And to Iris first he spoke winged words:
Go now, swift Iris, to lord Poseidon
and announce all this, and be no false messenger.
Bid him cease from battle and war
and go to the tribes of the gods, or into the shining sea.
But if he will not obey my words, but disregards them,
let him then consider in his mind and heart
whether he, though strong, can endure me when I come against him,
and stand his ground, since I declare I am far better than he in strength
and elder in birth; yet his dear heart does not shrink
from saying he is my equal, though others also loathe him.
So he spoke, and wind-swift swift Iris did not disobey,
but went down from the mountains of Ida to holy Ilion.
As when from the clouds flies a snowflake or cold hail
beneath the blast of the air-born North Wind,
so swiftly in her eagerness swift Iris flew,
and standing near she spoke to the famed earth-shaker:
A message I have come here to bring you, earth-holder, dark-haired,
from Zeus who bears the aegis.
He bids you cease from battle and war
and go to the tribes of the gods, or into the shining sea.
But if you will not obey his words, but disregard them,
he threatens that he too will come here to fight you face to face;
and he bids you keep out of his way,
his hands, since he declares he is far better than you in strength
and elder in birth; and your dear heart does not shrink
from saying you are his equal, though others also loathe you.
Then greatly troubled the famed earth-shaker answered her:
Alas, though he is noble he has spoken outrageously,
if he will hold me back by force against my will, though I am of equal honour.
For we are three brothers born of Cronus, whom Rhea bore,
Zeus and I, and third Hades who rules the dead.
All things were divided three ways, and each received his honour;
I by lot obtained the grey sea to dwell in for ever,
when the lots were shaken, and Hades obtained the misty darkness,
and Zeus obtained the broad heaven in the upper air and the clouds;
yet the earth is still common to all, and great Olympus.
So I will not live by the will of Zeus, but let him stay quiet,
and though he is strong, abide in his third portion.
Let him not seek to frighten me with his hands as if I were a coward;
for it would be better for him to threaten with terrible words
his daughters and sons, those he himself begot,
who will listen to him when he urges, even by necessity.
Then wind-swift swift Iris answered him:
So then, earth-holder, dark-haired one,
do I bring you this harsh and mighty message from Zeus:
will you change your mind at all? The minds of the noble are turnable.
You know how the Furies always follow the elder-born.
Then Poseidon the earth-shaker answered her:
Goddess Iris, you have spoken this word very fitly;
it is good also when a messenger knows what is right.
But this dread grief comes upon my heart and spirit
whenever one whose lot is equal and appointed by the same fate
wishes to scold with angry words.
But for now I will give way, though indignant;
and another thing I will tell you, and threaten it in my heart:
if without me, and without Athena driver of spoil,
and Hera, and Hermes, and lord Hephaestus,
he will spare steep Ilion, and will not wish
to sack it and give great victory to the Argives,
let him know this, that there will be an incurable wrath between us two.
So speaking the earth-shaker left the Achaean host,
and went and plunged into the sea, and the Achaean heroes longed for him.
And then Zeus the cloud-gatherer spoke to Apollo:
Go now, dear Phoebus, to Hector of the bronze helm;
for already the earth-holder, the earth-shaker,
has gone into the shining sea, avoiding my terrible wrath;
for the others too would have learned of the battle,
even the gods below who are about Cronus.
But this was far better both for me and for him,
that he gave way before me in indignation,
before my hands, since it would not have been accomplished without sweat.
But do you take in your hands the tasselled aegis,
and shaking it well, put the Achaean heroes to flight;
and let glorious Hector be your own care, O far-shooter;
rouse in him for so long great strength, until the Achaeans
in flight reach the ships and the Hellespont.
From there I myself will consider both deed and word,
so that the Achaeans may once more breathe from their toil.
So he spoke, and Apollo did not disobey his father,
but went down from the mountains of Ida like a hawk,
the swift dove-killer, which is swiftest of winged things.
He found the son of wise Priam, shining Hector,
sitting up, no longer lying, and gathering his spirit anew,
and recognizing his comrades around him; and his gasping and sweat
had ceased, since the mind of aegis-bearing Zeus had roused him.
Standing near, far-working Apollo spoke to him:
Hector, son of Priam, why do you sit apart from the others,
faint with weakness? Surely some sorrow has come upon you.
Then Hector of the flashing helm answered him, faint in strength:
Who are you, best of gods, who ask me face to face?
Do you not hear how, at the sterns of the Achaeans' ships,
as I was slaying his comrades, good at the war-cry Ajax struck me
with a stone upon the chest, and stopped my furious valour?
And indeed I thought that on this day I should come to the dead
and the house of Hades, when I breathed out my dear life.
Then lord far-working Apollo answered him:
Take courage now; such a helper has the son of Cronus
sent from Ida to stand beside you and defend you,
Phoebus Apollo of the golden sword, who even before
protected you, both you yourself and your steep city.
But come now, urge your many charioteers
to drive their swift horses against the hollow ships;
and I, going before, will make the whole way
smooth for the horses, and I will turn the Achaean heroes.
So speaking he breathed great strength into the shepherd of the people.
As when a stalled horse, fed on barley at the manger,
breaks his halter and gallops pounding over the plain,
accustomed to bathe in the fair-flowing river,
exulting; he holds his head high, and his mane
flutters about his shoulders; and confident in his beauty
his knees carry him swiftly to the haunts and pasture of horses:
so Hector moved his swift feet and knees,
urging on the charioteers, since he had heard the voice of the god.
And they, as when hounds and country men rush
after a horned stag or a wild goat,
and a sheer rock and a shady wood protect it,
nor was it fated for them to catch it;
but at their shouting a bearded lion appears
in the path, and quickly turns them all back, eager though they were:
so the Danaans for a while kept pursuing in throngs,
stabbing with swords and two-edged spears;
but when they saw Hector ranging through the ranks of men,
they were terrified, and the heart fell at the feet of them all.
Then Thoas, son of Andraemon, spoke among them,
by far the best of the Aetolians, skilled with the javelin
and good in close combat; and in assembly few of the Achaeans
could beat him, when the young men contended in words.
He, well-minded, spoke to them and said:
Alas, a great marvel is this that I see with my eyes,
how Hector has risen up again, escaping the fates,
Hector! Surely the heart of each man greatly hoped
that he had died beneath the hands of Ajax, son of Telamon.
But some god has rescued and saved him again,
Hector, who has loosed the knees of many Danaans,
as I think will happen even now; for not without
Zeus the loud-thunderer does he stand forth as champion so eager.
But come, let us all be persuaded as I shall say.
Let us bid the multitude go back to the ships;
and we ourselves, as many as claim to be best in the army,
let us stand, if haply we may first hold them back by meeting them
with spears upraised; and I think that he, eager though he is,
will fear in his heart to plunge into the throng of Danaans.
So he spoke, and they listened to him and obeyed.
Those around Ajax and lord Idomeneus,
and Teucer, Meriones, and Meges equal to Ares,
arrayed the battle, calling the chiefs together,
against Hector and the Trojans; but behind them
the multitude went back to the ships of the Achaeans.
But the Trojans advanced in throngs, and Hector led them
with long strides; and before him went Phoebus Apollo
clothed in a cloud about his shoulders, and he held the furious aegis,
terrible, shaggy-fringed, splendid, which the smith
Hephaestus gave to Zeus to carry for the rout of men;
holding this in his hands he led the hosts.
And the Argives stood firm in throngs, and a shrill cry
rose from both sides, and arrows from the bowstrings
leapt; and many spears from bold hands
stuck in the flesh of swift-warring young men,
and many, midway before they touched the white skin,
stood in the earth, longing to glut themselves on flesh.
As long as Phoebus Apollo held the aegis quietly in his hands,
so long the missiles of both sides struck, and the people fell.
But when he looked straight at the Danaans of swift horses
and shook it, and himself shouted very loudly, then their spirit
in their breasts he bewitched, and they forgot their furious valour.
And they, as when two beasts rout a herd of cattle or a great flock of sheep
in the dead of black night,
coming suddenly when the herdsman is not there:
so the Achaeans fled, cowardly; for Apollo cast
fear into them, and gave glory to the Trojans and Hector.
Then man took man as the battle was broken up.
Hector slew Stichius and Arcesilaus,
the one a leader of the bronze-clad Boeotians,
the other the trusty comrade of great-hearted Menestheus;
and Aeneas stripped Medon and Iasus.
Now Medon was a bastard son of godlike Oileus,
and brother of Ajax; but he dwelt
in Phylace, far from his native land, having killed a man,
the kinsman of his stepmother Eriopis, whom Oileus had married;
and Iasus was made a leader of the Athenians,
and was called the son of Sphelus, son of Bucolus.
Polydamas slew Mecisteus, and Polites slew Echius
in the first onset, and shining Agenor slew Clonius.
And Paris struck Deiochus on the lowest shoulder from behind,
as he fled among the front ranks, and drove the bronze clean through.
While they were stripping the armour from these, the Achaeans
stumbling into the dug trench and the stakes
fled this way and that, and by necessity entered the wall.
And Hector shouted aloud and called to the Trojans
to rush on the ships, and to leave the bloody spoils;
and whomever I see apart from the ships, elsewhere,
for him I will devise death on the spot; and his kinsmen
and kinswomen shall not give him his portion of fire when dead,
but dogs shall drag him before our city.
So speaking he lashed his horses with the whip from the shoulder,
calling to the Trojans along the ranks; and they with him
all shouted together and drove their strong-drawn horses
with a wondrous din; and before them Phoebus Apollo
swept down the banks of the deep trench with his feet,
trampling them into the middle, and bridged the way
long and wide, as far as a spear's cast
comes, when a man tests his strength.
There they poured through in companies, and before them Apollo
holding the precious aegis; and he threw down the wall of the Achaeans
very easily, as when a child by the sea,
who, when he has made playthings in his childishness,
again scatters them with feet and hands in play.
So you, Phoebus, went and confounded the great toil and sorrow
of the Argives, and roused flight in them.
Thus they were held back, waiting beside the ships,
calling to one another, and to all the gods
lifting up their hands, each man prayed greatly:
and Nestor above all, the Gerenian horseman of the Achaeans,
prayed, stretching his hand to the starry heaven:
Father Zeus, if ever anyone in Argos rich in wheat,
burning the rich thigh-bones of an ox or a sheep,
prayed for return, and you promised and nodded assent,
remember these things and ward off the pitiless day, Olympian,
and do not so let the Achaeans be subdued by the Trojans.
So he spoke in prayer, and Zeus the counsellor thundered loudly,
hearing the prayers of the old man, son of Neleus.
And the Trojans, when they heard the thunder of aegis-bearing Zeus,
rushed the more upon the Argives, and remembered their fighting spirit.
And they, as when a great wave of the wide-wayed sea
comes down over the walls of a ship, when the force
of the wind drives it; for that most swells the waves;
so the Trojans with a great shout went up over the wall,
and driving their horses in they fought at the sterns
with two-edged spears at close quarters, some from their chariots,
and others from the black ships, having climbed up high,
with long poles, which lay along the ships,
jointed ship-fighting pikes, tipped with bronze at the point.
And Patroclus, as long as the Achaeans and the Trojans
were fighting about the wall, outside the swift ships,
so long he sat in the hut of kindly Eurypylus
and delighted him with talk, and on his grievous wound
he spread soothing herbs for his black pains.
But when he saw the Trojans rushing over the wall,
and panic and shouting arose among the Danaans,
then he groaned aloud and smote his thighs
with the flat of both hands, and lamenting he spoke:
Eurypylus, though you need me, I can no longer
stay here with you; for a great strife has arisen;
but let an attendant comfort you, and I myself
will hasten to Achilles, to urge him to fight.
Who knows if, with a god's help, I may stir his spirit
by persuading him? A comrade's persuasion is a good thing.
So he spoke, and his feet bore him away; and the Achaeans
stood firm against the oncoming Trojans, nor could they
though they were fewer push them back from the ships;
nor could the Trojans ever break the ranks of the Danaans
and mingle with their huts and ships.
But as a carpenter's line makes a ship's timber straight
in the hands of a skilled builder, who well knows
all his craft through the instructions of Athena,
so their battle and war were stretched in even balance;
and others fought their battle about other ships,
but Hector made straight for glorious Ajax.
The two had their labour about one ship, nor could
the one drive him off and set the ship on fire,
nor the other push him back, since a god had brought him near.
Then glorious Ajax struck Caletor, son of Clytius,
as he was bringing fire to the ship, on the chest with his spear.
He fell with a thud, and the torch dropped from his hand.
And Hector, when he saw with his eyes his cousin
fallen in the dust before the black ship,
shouted aloud and called to the Trojans and Lycians:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight at close quarters,
do not give ground from the battle in this narrow place,
but save the son of Clytius, lest the Achaeans
strip his armour, now he has fallen in the struggle by the ships.
So speaking he hurled at Ajax with his shining spear.
He missed him, but then Lycophron, son of Mastor,
the Cytherian attendant of Ajax, who dwelt beside him
since he had killed a man in holy Cythera,
him he struck on the head above the ear with sharp bronze,
as he stood near Ajax; and he fell on his back in the dust
from the ship's stern to the ground, and his limbs were loosed.
And Ajax shuddered, and spoke to his brother:
Dear Teucer, our trusty comrade is slain,
the son of Mastor, whom we, when he came from Cythera,
honoured in our halls like our own parents;
him great-hearted Hector has killed. Where now are your arrows
that bring swift death, and the bow Phoebus Apollo gave you?
So he spoke, and he understood, and running he stood beside him,
holding in his hand his back-bent bow and his quiver
that holds arrows; and very quickly he let fly at the Trojans.
And he struck Clitus, the splendid son of Peisenor,
comrade of noble Polydamas, son of Panthous,
as he held the reins in his hands; he was busy with his horses,
for he was driving where the thickest companies were routed,
doing Hector and the Trojans a favour; and quickly
evil came on him, which none of them, eager as they were, could avert.
For the much-groaning arrow fell on his neck from behind;
and he fell from the chariot, and his horses swerved aside
rattling the empty car. And lord Polydamas noticed it at once,
and was the first to come to face the horses.
These he gave to Astynous, son of Protiaon,
and urged him much to keep them near and watch them;
and he himself went back and mingled with the front ranks.
And Teucer took another arrow against Hector of the bronze helm,
and would have stopped him from battle at the Achaeans' ships,
if, striking him as he strove foremost, he had taken away his life.
But he did not escape the close mind of Zeus, who was guarding
Hector, and took away the glory from Teucer, son of Telamon,
for as he drew it, the well-twisted string in his flawless bow
broke; and his arrow, heavy with bronze, went astray elsewhere,
and the bow fell from his hand.
And Teucer shuddered, and spoke to his brother:
Alas, truly a god utterly cuts short the plans of our battle,
who has thrown the bow from my hand,
and torn the new-twisted string, which I fastened
this morning, that it might bear the arrows leaping thickly.
Then great Ajax, son of Telamon, answered him:
Dear brother, let the bow and the thick-falling arrows
lie there, since a god, grudging the Danaans, has confounded them;
but taking a long spear in your hands and a shield on your shoulder,
fight the Trojans and rouse the other hosts.
Let them not, though they master us, take our well-benched ships
without a struggle, but let us remember our fighting spirit.
So he spoke, and he laid the bow in the huts,
and put about his shoulders a shield of four layers,
and on his strong head he set a well-made helmet
with horse-hair plume, and the crest nodded terribly above;
and he took a stout spear pointed with sharp bronze,
and went, and running very quickly stood beside Ajax.
And Hector, when he saw Teucer's missiles baffled,
shouted aloud and called to the Trojans and Lycians:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight at close quarters,
be men, my friends, and remember your furious valour
throughout the hollow ships; for I have seen with my eyes
the missiles of a chief man baffled by Zeus.
Easy to know among men is the help of Zeus,
both for those to whom he grants surpassing glory,
and for those whom he abases and will not defend,
as now he abases the might of the Argives and helps us.
But fight in a body at the ships; and whoever among you
meets death and fate, struck or smitten,
let him die; it is no disgrace for him to die while defending his fatherland;
but his wife will be safe, and his children behind him,
and his house and his portion unharmed, if the Achaeans
depart with their ships to their dear native land.
So speaking he roused the might and spirit of each man.
And Ajax from the other side called to his comrades:
Shame, Argives! Now it is enough either to perish
or to be saved and push the evil from the ships.
Do you hope, if Hector of the flashing helm takes the ships,
that each of you will reach his own native land on foot?
Or do you not hear how he urges on the whole host,
Hector, who rages to set the ships on fire?
He does not invite them to a dance, but to fight.
And for us there is no better thought and plan than this:
to mingle hands and might at close quarters.
Better either to perish once for all, or to live on,
than to be worn out for long in dread battle
here by the ships, under men worse than we are.
So speaking he roused the might and spirit of each man.
Then Hector slew Schedius, son of Perimedes,
leader of the Phocians, and Ajax slew Laodamas,
the splendid son of Antenor, leader of the foot-soldiers;
and Polydamas stripped Otus of Cyllene,
comrade of the son of Phyleus, leader of the great-hearted Epeians.
Seeing this, Meges sprang at him; but Polydamas swerved aside
and he missed him; for Apollo would not
allow the son of Panthous to be slain among the front ranks;
but he stabbed Croesmus in the middle of the chest with his spear.
He fell with a thud; and he stripped the armour from his shoulders.
Meanwhile Dolops sprang at him, well skilled with the spear,
son of Lampus, whom Lampus begot as his best son,
son of Laomedon, well skilled in furious valour,
who then stabbed the middle of the son of Phyleus' shield with his spear,
rushing from close by; but his thick corselet warded it off,
which he wore, fitted with plates; which once Phyleus
brought from Ephyre, from the river Selleeis.
For his host, Euphetes, lord of men, gave it to him
to wear in war, a defence against hostile men;
and it then warded destruction from his son's flesh.
And Meges stabbed with his sharp spear the topmost boss
of his bronze-cheeked helmet with its horse-hair crest,
and broke the horse-hair crest from it; and all of it fell to the ground
in the dust, bright with its fresh crimson.
While he fought him, standing his ground and still hoping for victory,
meanwhile warlike Menelaus came as his defender,
and stood on one side with his spear unseen, and struck his shoulder from behind;
and the point rushed eagerly through his chest,
driving forward; and he fell face down.
The two rushed to strip the bronze armour from his shoulders;
and Hector called to his brothers,
to all of them, and first rebuked Hicetaon's son,
strong Melanippus. He, while he pastured his rolling-footed cattle
in Percote, far from the enemy,
but when the curved ships of the Danaans came,
he came back to Ilion, and stood out among the Trojans,
and dwelt beside Priam, who honoured him like his own children;
him Hector rebuked, and spoke a word and named him:
Melanippus, shall we be so slack? Does your dear heart
feel no shame for your slain cousin?
Do you not see how they are busy about the armour of Dolops?
But come on; for it is no longer possible to fight the Argives
from afar, before either we kill them or they utterly
take steep Ilion and slay its citizens.
So speaking he led, and the godlike man followed with him;
and great Ajax, son of Telamon, roused the Argives:
Friends, be men, and put shame in your hearts,
and have shame of one another through the strong encounters.
Of men who feel shame, more are saved than slain;
but from those who flee, neither glory nor any defence arises.
So he spoke, and they themselves were eager to ward off the foe,
and they laid his word to heart, and fenced the ships
with a bronze fence; and Zeus roused the Trojans on.
And Menelaus good at the war-cry roused Antilochus:
Antilochus, there is no other Achaean younger than you,
nor swifter of foot, nor as stout in battle;
if only you could spring out and strike some Trojan man.
So speaking he hurried back, and stirred him up;
and he sprang out from the front ranks, and hurled with his shining spear,
glancing about him; and the Trojans shrank back
from the man as he hurled; nor did he send his missile in vain,
but Hicetaon's son, the high-hearted Melanippus,
as he came on into the war, he struck on the chest beside the nipple.
He fell with a thud, and darkness covered his eyes.
And Antilochus sprang on him like a dog, which springs on a wounded fawn
that has leapt from its bed,
which a hunter has chanced to hit and has loosed its limbs;
so on you, Melanippus, sprang Antilochus, staunch in battle,
to strip your armour; but he did not escape shining Hector,
who came running against him through the battle.
And Antilochus did not wait, swift warrior though he was,
but fled, like a beast that has done a mischief,
which, having killed a dog or a herdsman about the cattle,
flees before the throng of men can gather;
so fled the son of Nestor, and the Trojans and Hector
with a wondrous din poured on their groan-laden missiles;
and he turned and stood, when he reached the host of his comrades.
And the Trojans, like raw-flesh-eating lions,
rushed on the ships, and were fulfilling the commands of Zeus,
who ever roused in them great might, and bewitched the spirit
of the Argives and took away their glory, while he spurred the others on.
For his heart wished to give glory to Hector,
son of Priam, so that he might cast on the curved ships fire
unwearied and blazing, and might fulfil the monstrous prayer of Thetis;
for Zeus the counsellor was eager
to see with his eyes the blaze of a burning ship.
For from that time he was about to make a turning back from the ships
of the Trojans, and to give glory to the Danaans.
With this in mind he roused against the hollow ships
Hector, son of Priam, eager though he already was.
He raged as when Ares of the spear, or destroying fire,
rages on the mountains in the thickets of a deep wood;
foam gathered about his mouth, and his two eyes
blazed beneath his grim brows, and about his temples the helmet
shook terribly as Hector fought;
for Zeus himself from the upper air was his defender,
Zeus, who honoured and glorified him, alone among more men;
for his life was to be short;
for already Pallas Athena was rousing against him his fated day,
under the strength of the son of Peleus.
And he wished to break the ranks of men, trying them,
where he saw the greatest throng and the best armour;
yet not even so could he break them, much as he raged;
for they stood fitted together tower-like, like a rock
sheer and great, standing near the grey sea,
which endures the swift paths of the shrill winds,
and the swollen waves that roar against it:
so the Danaans stood firm against the Trojans and did not flee.
But he, blazing with fire on every side, leapt into the throng,
and fell upon them as when a wave falls on a swift ship
violent, reared beneath the clouds by the wind; and the whole ship
is hidden by the spray, and the terrible blast of the wind
thunders in the sail, and the sailors tremble in their hearts
with fear; for they are borne but a little way from death:
so the spirit in the breasts of the Achaeans was torn.
But he, as when a lion of baleful mind comes on cattle
that graze in the meadow of a great marsh,
countless, and among them a herdsman not yet knowing clearly
how to fight the beast about the slaughter of a crumple-horned ox;
indeed he walks ever with the first and the last of the cattle,
but the lion, springing into the middle,
devours an ox, and they all flee: so then the Achaeans
fled wondrously before Hector and father Zeus,
all of them; and he alone slew Periphetes of Mycenae,
the dear son of Copreus, who used to go on messages
for lord Eurystheus, for the strength of Heracles.
From a far worse father was born a better son,
in all excellences, both of foot and of battle,
and in mind he was among the first of the Mycenaeans;
and he then granted Hector surpassing glory.
For he turned and leapt back upon the rim of his shield,
which he himself carried, a fence from spears down to his feet;
stumbling on it he fell on his back, and about him the helmet
rang terribly about his temples as he fell.
And Hector marked it sharply, and running he stood beside him,
and fixed his spear in his chest, and killed him among his dear comrades
close by; and they could not, though grieving for their comrade,
help him; for they greatly feared shining Hector.
They were driven back to the ships, and the foremost ships
that had been drawn up first enclosed them; and the Trojans poured on.
And the Argives gave ground from the ships, by necessity,
from the foremost ones, and stayed there beside the huts
in a body, and did not scatter through the camp; for shame held them,
and fear; for they kept calling to one another unceasingly.
And Nestor above all, the Gerenian horseman of the Achaeans,
begged, imploring each man by his parents:
Friends, be men, and put shame in your hearts
before other men, and let each of you remember
his children and his wife, his property and his parents,
both those for whom they still live and those for whom they have died;
for their sake, though they are not here, I implore you
to stand stoutly, and not to turn to flight.
So speaking he roused the might and spirit of each man.
And Athena drove a misty cloud from their eyes,
a wondrous one; and much light came to them from both sides,
both toward the ships and toward the close-fighting war.
And they marked Hector good at the war-cry, and his comrades,
both those who stood back behind and did not fight,
and those who fought their battle beside the swift ships.
Nor did it any longer please great-hearted Ajax in his heart
to stand where the other sons of the Achaeans stood back;
but he ranged along the decks of the ships with long strides,
and wielded in his hands a great ship-fighting pike,
joined with bolts, two-and-twenty cubits long.
As when a man well skilled at riding horses,
who, having picked out four horses from many,
drives them from the plain and speeds toward the great city
along the crowded road; and many men and women
gaze at him; and he steadily and surely, always
leaping, passes from one to another, and they fly along:
so Ajax over the many decks of the swift ships
went with long strides, and his voice reached the upper air,
and ever shouting terribly he called to the Danaans
to defend the ships and the huts. Nor did Hector
hold back in the throng of the thick-armoured Trojans;
but as among winged birds a tawny eagle
swoops on a flock feeding beside a river,
of geese or cranes or long-necked swans,
so Hector rushed straight for a dark-prowed ship
springing against it; and Zeus pushed him on from behind
with his very great hand, and roused the host along with him.
And again a sharp battle arose beside the ships;
you would say they met one another in war unwearied
and untired, so eagerly did they fight.
And this was the mind of those fighting: the Achaeans
said they would not flee out of danger, but would perish;
and in the breasts of each of the Trojans the heart hoped
to burn the ships and slay the Achaean heroes.
With these thoughts they stood against one another;
and Hector laid hold of the stern of a sea-going ship,
a fair one, swift on the sea, which had brought Protesilaus
to Troy, and did not carry him back to his native land.
It was about this ship that the Achaeans and the Trojans
kept slaying one another at close quarters; nor did they
any longer wait apart for the swift arrows or the spears,
but standing close together with one spirit
they fought with sharp axes and hatchets
and great swords and two-edged spears.
And many fair swords, dark-bound, with hilt fitted,
some fell from their hands to the ground, and others from the shoulders
of men fighting; and the black earth flowed with blood.
And Hector, once he had grasped it from the stern, did not let go,
holding the stern-post in his hands, and he called to the Trojans:
Bring fire, and all together raise the battle-cry;
now Zeus has given us a day worthy of all our hopes,
to take the ships, which came here against the will of the gods
and made many woes for us, through the cowardice of the elders,
who, though I wished to fight at the sterns of the ships,
kept holding me back and restraining the host;
but if the far-thundering Zeus then blunted
our minds, now he himself urges and commands.
So he spoke, and they sprang even more upon the Argives.
And Ajax no longer held his ground; for he was overpowered by missiles;
but he gave ground a little, thinking he would die,
onto the seven-foot bench, and left the decks of the trim ship.
There he stood on guard, and with his spear ever
kept the Trojans from the ships, whoever brought unwearied fire;
and ever shouting terribly he called to the Danaans:
Dear friends, heroes, Danaans, servants of Ares,
be men, my friends, and remember your furious valour.
Do we think there are any helpers behind us,
or any better wall, which might ward destruction from men?
There is no city near fitted with towers,
to which we might turn and defend ourselves with a people that could help;
but in the plain of the thick-armoured Trojans
we sit leaning on the sea, far from our native land;
so our light is in our hands, not in the gentleness of war.
So he spoke, and raging he plied his sharp spear.
And whichever of the Trojans rushed on the hollow ships
with blazing fire, to gratify the urging Hector,
him Ajax would wound, waiting with his long spear;
and he wounded twelve men before the ships at close quarters.

### Book 16

So they fought about the well-benched ship;
and Patroclus stood beside Achilles, shepherd of the host,
shedding hot tears like a dark-watered spring
that down a sheer cliff pours its murky water.
Seeing him, swift-footed shining Achilles pitied him,
and speaking winged words he addressed him:
Why do you weep, Patroclus, like a little girl
who runs beside her mother and begs to be taken up,
clutching at her robe, and holds her back as she hurries,
and tearfully looks at her until she is lifted?
Like her, Patroclus, you let fall the soft tear.
Is it some news you would tell the Myrmidons, or me myself,
or have you alone heard some message out of Phthia?
They say Menoetius, son of Actor, still lives,
and Peleus, son of Aeacus, lives among the Myrmidons;
for both of these dead we should grieve exceedingly.
Or do you lament the Argives, how they are destroyed
by the hollow ships, because of their own transgression?
Speak out, do not hide it in your mind, so that we both may know.
Then with a heavy groan you answered, Patroclus, rider of horses:
O Achilles, son of Peleus, mightiest far of the Achaeans,
be not angry; such grief has laid hold on the Achaeans.
For all of them, as many as were formerly the best,
lie in the ships, struck with weapons or wounded.
Struck is the son of Tydeus, strong Diomedes,
and wounded is Odysseus famed for the spear, and Agamemnon,
and struck is Eurypylus too, in the thigh with an arrow.
These the healers rich in many herbs tend all about,
healing their wounds; but you, Achilles, are unyielding.
May that anger which you keep, never take hold of me,
you of dread valour; what good will another born later have of you,
if you do not ward off shameful ruin from the Argives?
Pitiless one, no horseman Peleus was your father,
nor was Thetis your mother; the grey sea bore you
and the steep rocks, since your mind is unyielding.
But if in your heart you shrink from some oracle,
and your honoured mother has revealed something to you from Zeus,
then send me at least forth quickly, and give me the rest of the host,
the Myrmidons, if perhaps I may become some light to the Danaans.
And give me your armour to put upon my shoulders,
that in it, thinking me to be you, the Trojans may hold back from war,
and the warlike sons of the Achaeans may take breath,
worn as they are; and there is little breathing-space in war.
Easily we, unwearied, might thrust back the wearied men with a shout
toward the city, away from the ships and the huts.
So he spoke beseeching him, great fool; for truly he was about
to beg for his own evil death and doom.
And greatly troubled, swift-footed Achilles answered him:
Alas, heaven-born Patroclus, what a thing you have said.
I take no heed of any oracle that I know,
nor has my honoured mother told me anything from Zeus;
but this dread grief comes upon my heart and spirit,
when a man wishes to rob one who is his equal
and to take back his prize, because he surpasses him in power.
A dread grief is this to me, since I suffered pains in my spirit.
The girl whom the sons of the Achaeans chose out as my prize,
and I won with my spear, after I sacked a well-walled city,
her lord Agamemnon took back out of my hands,
the son of Atreus, as if I were some dishonoured wanderer.
But let these things be as things past; there was no way
to be ceaselessly angry in my heart; yet I said
that I would not cease from my wrath before
the battle-cry and the war came to my own ships.
But do you put on my glorious armour on your shoulders,
and lead the war-loving Myrmidons into battle,
if indeed a dark cloud of the Trojans has encompassed
the ships mightily, and they are pressed against the sea's edge,
the Argives holding still only a small portion of ground,
and the whole city of Troy has come on in confidence;
for they do not see the front of my helmet
gleaming near; soon would they fill the trenches with corpses as they fled,
if lord Agamemnon were kindly-minded to me;
but now they fight about the host.
For in the hands of Diomedes, son of Tydeus,
the spear no longer rages to ward off ruin from the Danaans,
nor have I yet heard the voice of the son of Atreus shouting
out of his hateful head; but around man-slaying Hector
as he calls to the Trojans it breaks, and they with the war-cry
hold the whole plain, victorious in battle over the Achaeans.
But even so, Patroclus, warding ruin from the ships,
fall upon them mightily, lest now they burn the ships with blazing fire
and take away our dear homecoming.
And obey, as I set the end of my word in your heart,
so that you may win for me great honour and glory
from all the Danaans, and that they may give back the lovely girl
and add splendid gifts.
When you have driven them from the ships, come back again; and if the loud-thundering husband of Hera
grants you to win glory,
do not desire to fight without me
against the war-loving Trojans; you will make me less honoured.
Nor, exulting in war and slaughter,
as you slay the Trojans, lead on toward Ilion,
lest one of the ever-living gods from Olympus
come down; far-shooting Apollo loves them greatly.
But turn back again, once you have set light in the ships,
and let them still struggle on the plain.
For oh, father Zeus, and Athena, and Apollo,
may no Trojan then escape death, as many as there are,
nor any Argive, but may we two escape destruction,
so that we alone may loose the sacred veils of Troy.
So they spoke such words to one another,
and Ajax no longer stood his ground; for he was overpowered by missiles;
the mind of Zeus subdued him, and the noble Trojans
striking him; and the shining helmet about his temples
rang terribly as it was struck, and ever it was battered
on the well-made cheek-pieces; and his left shoulder grew weary,
always holding steady the flashing shield; and they could not
shake him about, though they pressed on with missiles.
Ever he was gripped by painful panting, and sweat
poured in streams from all his limbs, nor anywhere could he
take breath; evil was fastened on evil everywhere.
Tell me now, Muses who hold Olympian dwellings,
how first fire fell upon the ships of the Achaeans.
Hector, standing near, struck the ashen spear of Ajax
with his great sword, behind at the spear's shaft,
and sheared it clean through; and Ajax, son of Telamon,
held in his hand the maimed spear all useless, and far from him
the bronze point rang as it fell to the ground.
And Ajax knew in his blameless heart, and shuddered
at the works of the gods, that Zeus high-thundering
was wholly cutting away the plans of battle, and willed victory for the Trojans;
and he gave ground from the missiles. And they threw tireless fire
on the swift ship; and at once unquenchable flame poured over it.
So fire wrapped the stern; but Achilles
smote his thighs and spoke to Patroclus:
Rouse yourself, heaven-born Patroclus, master of horsemen;
I see already by the ships the roar of hostile fire;
lest they take the ships, and there be no more escape,
put on your armour quickly, and I will gather the host.
So he spoke, and Patroclus armed himself in shining bronze.
First he set the greaves about his shins,
fair ones, fitted with silver ankle-straps;
and secondly he put the corselet about his chest,
dappled and starry, of the swift-footed son of Aeacus.
About his shoulders he slung the sword, silver-studded,
of bronze, and after that the shield, great and sturdy;
and on his mighty head he set the well-wrought helmet,
horse-haired; and terribly the crest nodded from above.
He took two valiant spears, which fitted his hands.
But the spear of blameless Aeacus' son he did not take alone,
heavy, great, sturdy; no other of the Achaeans could
brandish it, but Achilles alone knew how to wield it,
the Pelian ash, which Cheiron gave to his dear father
from the summit of Pelion, to be slaughter for heroes.
And he ordered Automedon to yoke the horses quickly,
whom after Achilles, breaker of men, he honoured most,
and who was most faithful to wait for his call in battle.
And Automedon led the swift horses under the yoke,
Xanthus and Balius, who flew with the breezes,
whom Harpy Podarge bore to the West Wind,
grazing in the meadow beside the stream of Ocean.
And in the trace-harness he put blameless Pedasus,
which Achilles once had brought, having sacked the city of Eetion,
who, though mortal, followed the immortal horses.
And Achilles went through the Myrmidons and armed them
all along the huts with their armour; and they, like wolves
that eat raw flesh, in whose hearts is unspeakable courage,
who, having slain a great horned stag in the mountains,
devour it; and all their cheeks are red with blood;
and they go in packs to a dark-watered spring
to lap the black water with their slender tongues,
belching up from the edge the slaughter of blood; and the spirit
in their breasts is fearless, and their belly is stuffed full;
such were the leaders and lords of the Myrmidons
about the good squire of the swift-footed son of Aeacus
rushing; and among them stood warlike Achilles,
urging on the horses and the shield-bearing men.
Fifty were the swift ships, in which Achilles,
dear to Zeus, led the way to Troy; and in each
there were fifty men, his comrades at the benches;
and he made five leaders, whom he trusted
to command; and he himself ruled, greatly prevailing.
Of the first company Menesthius, gleaming in corselet, was leader,
son of the river Spercheius, Zeus-fed,
whom the daughter of Peleus, fair Polydora, bore
to tireless Spercheius, a mortal woman bedded with a god;
but in name to Borus, son of Perieres,
who openly married her, giving countless bride-gifts.
Of the second warlike Eudorus was leader,
a maiden's son, whom fair Polymele bore in the dance,
daughter of Phylas; her the strong slayer of Argus
loved, when he saw her with his eyes among the singing maidens
in the dance of Artemis of the golden distaff, loud with song.
And at once going up into the upper room he lay with her in secret,
kindly Hermes, and gave her a splendid son,
Eudorus, swift of foot and a fighter.
But when Eileithyia, the goddess of birth-pangs,
brought him out to the light and he saw the rays of the sun,
her the strong might of Echecles, son of Actor, led
to his home, when he had given countless bride-gifts;
and the old man Phylas brought him up well and cherished him,
loving him fondly as if he were his own son.
Of the third warlike Peisander was leader,
son of Maemalus, who stood out among all the Myrmidons
at fighting with the spear, next after the comrade of Peleus' son.
Of the fourth the old horseman Phoenix was leader,
and of the fifth blameless Alcimedon, son of Laerces.
But when Achilles had set them all with their leaders,
well ordered, he laid a strong command upon them:
Myrmidons, let none of you forget the threats
which by the swift ships you threatened against the Trojans
through all my wrath, and each of you blamed me, saying:
Hard-hearted son of Peleus, your mother nursed you on gall,
pitiless one, who keep your unwilling comrades by the ships;
let us go home again with our sea-crossing ships,
since such evil anger has fallen upon your heart.
These things you kept saying as you gathered; and now the great deed
of war has appeared, which before now you longed for.
Let each man then with a valiant heart fight against the Trojans.
So speaking he roused the might and spirit of each man.
And more firmly the ranks were joined, when they heard their king.
As when a man fits a wall with close-set stones
of a high house, avoiding the violence of the winds,
so were the helmets fitted, and the bossed shields.
Shield pressed against shield, helmet on helmet, man on man;
and the horse-haired helmets touched with their shining bosses
as they nodded, so closely were they set against one another.
And before them all two men armed themselves,
Patroclus and Automedon, having one spirit,
to fight in front of the Myrmidons. But Achilles
went to his hut, and opened the lid of the chest,
the fair one, cunningly made, which Thetis of the silver feet
put on the ship for him to carry, well filled with tunics
and wind-proof cloaks and shaggy blankets.
And there a cup was laid up for him, and no other
of men ever drank the gleaming wine from it,
nor did he pour libations to any god, except to father Zeus.
This then he took from the chest and cleansed with sulphur
first, then washed it in the fair streams of water,
and washed his own hands, and drew off the gleaming wine.
Then he prayed, standing in the middle of the courtyard, and poured the wine
looking up to heaven; and Zeus who delights in thunder did not fail to mark him:
Zeus, lord, Dodonaean, Pelasgian, dwelling far away,
ruling over wintry Dodona, and around about dwell the Selloi,
your interpreters, unwashed of foot, sleeping on the ground;
you did once hear my word when I prayed,
you honoured me, and greatly crushed the host of the Achaeans;
and even now fulfil this desire for me:
I myself indeed will remain in the gathering of the ships,
but I send my comrade amid the many Myrmidons
to fight; send glory with him, far-seeing Zeus,
and strengthen the heart in his breast, so that Hector too
may know whether my squire knows how to fight
even alone, or whether then his hands are irresistible
in their fury, when I go into the turmoil of Ares.
But when he has driven battle and the war-cry from the ships,
may he come back unharmed to the swift ships,
with all his armour and his close-fighting comrades.
So he spoke in prayer, and Zeus the counsellor heard him.
And the father granted him one thing, but denied the other:
he granted him to thrust back war and battle from the ships,
but he denied him to come back safe out of the battle.
So when he had poured libation and prayed to father Zeus,
he went back into his hut, and set the cup in the chest,
and stood forth before the hut, and still in his heart he wished
to see the dread conflict of Trojans and Achaeans.
And they with great-hearted Patroclus, armed,
marched, until they sprang in high pride upon the Trojans.
And at once, like wasps, they poured out,
wasps of the roadside, which boys are wont to anger,
always teasing them as they keep their homes by the road,
foolish boys; and they make a common evil for many.
If some man, a passing traveller, going by
disturbs them without wishing, they, having a valiant heart,
all fly forward and defend their brood.
With such heart and spirit did the Myrmidons then
pour out from the ships; and an unquenchable shout arose.
And Patroclus called to his comrades, crying aloud:
Myrmidons, comrades of Achilles son of Peleus,
be men, my friends, and remember your furious valour,
so that we may honour the son of Peleus, who is far the best
of the Argives at the ships, and his close-fighting squires;
and let the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon, know
his folly, that he honoured the best of the Achaeans in nothing.
So speaking he roused the might and spirit of every man,
and they fell upon the Trojans in a mass; and about them the ships
rang terribly with the shouts of the Achaeans.
And the Trojans, when they saw the valiant son of Menoetius,
himself and his squire, glittering with their armour,
the spirit in them all was shaken, and the ranks were moved,
expecting that by the ships the swift-footed son of Peleus
had cast off his wrath and chosen friendship;
and each looked about, where he might escape sheer destruction.
And Patroclus first cast with his shining spear
straight at the middle, where the most were crowding,
by the stern of the ship of great-hearted Protesilaus,
and he struck Pyraechmes, who the Paeonians with horse-hair helmets
had led from Amydon, from the wide-flowing Axius;
him he struck on the right shoulder; and he fell on his back in the dust
with a groan, and his comrades fled about him,
the Paeonians; for Patroclus cast panic into all of them
by killing their leader, who excelled in the fighting.
He drove them from the ships, and quenched the burning fire;
and half-burnt the ship was left there; and the Trojans fled
in a wondrous rout; and the Danaans poured out
along the hollow ships; and a din past ceasing arose.
As when from the high peak of a great mountain
Zeus the gatherer of lightning moves a dense cloud,
and all the look-outs appear, and the sharp headlands,
and the glens, and out of heaven the boundless upper air breaks forth;
so the Danaans, having thrust the hostile fire from the ships,
breathed a little, but there was no rest from war.
For not yet were the Trojans fleeing headlong
from the black ships before the Ares-beloved Achaeans,
but still they stood against them, and gave way only by necessity.
Then man took man, when the battle was scattered,
among the leaders. And first the valiant son of Menoetius
at once, as Areilycus turned, struck his thigh
with a sharp-pointed spear, and drove the bronze right through;
and the spear broke the bone, and he fell face down
upon the ground; and warlike Menelaus wounded Thoas
on the chest, bared beside the shield, and loosed his limbs.
And the son of Phyleus, spying Amphiclus as he rushed on,
was first to lunge at the back of his leg, where the muscle
is thickest in a man; and about the spear's point
the sinews were cut through; and darkness covered his eyes.
And the sons of Nestor: one wounded Atymnius with the sharp spear,
Antilochus, and drove the bronze spear through his flank;
and he fell forward. And Maris at close quarters with his spear
rushed at Antilochus, angered for his brother,
standing before the corpse; but godlike Thrasymedes
was first to lunge before he could wound him, and did not miss,
striking his shoulder straightway; and the spear's point
tore the back of the arm from the muscles, and crushed the bone through;
and he fell with a thud, and darkness covered his eyes.
So these two, vanquished by two brothers,
went down into Erebus, the good comrades of Sarpedon,
sons of Amisodarus, famed for the spear, who once
nurtured the Chimera, a bane to many men.
And Ajax, son of Oileus, rushing at Cleobulus,
took him alive, caught in the rout; but there
he loosed his strength, striking his neck with his hilted sword;
and the whole sword was warmed with blood; and over his eyes
purple death and strong fate laid hold.
And Peneleos and Lycon ran together; for with spears
they missed each other, and both cast in vain;
then again they ran together with swords. There Lycon
struck the boss of the horse-haired helmet, and about the hilt
the blade was shattered; but he with his sword struck the neck of Peneleos under the ear,
and the whole sword went in, and only the skin
was held, and the head hung aside, and his limbs were loosed.
And Meriones, overtaking Acamas with swift feet,
stabbed him as he was mounting the horses, on the right shoulder;
and he fell from the chariot, and a mist poured over his eyes.
And Idomeneus stabbed Erymas in the mouth with pitiless bronze;
and the bronze spear passed right through
beneath the brain, and shattered the white bones;
the teeth were shaken out, and both his eyes
were filled with blood; and through mouth and nostrils
he blew it out gaping; and a black cloud of death covered him.
These were the leaders of the Danaans, and each took his man.
As wolves rush upon lambs or on kids,
ravening, snatching them out from the flocks, when in the mountains
they have been scattered by the shepherd's folly; and they, seeing them,
quickly tear them apart, for they have a spirit without valour;
so the Danaans rushed upon the Trojans; and they thought of
ill-sounding panic, and forgot their furious valour.
And great Ajax ever aimed at Hector of the bronze helmet
to cast at him; but he, skilled in war,
covered with his bull's-hide shield his broad shoulders,
and watched the whizz of arrows and the thud of spears.
Indeed he knew that the victory of battle leaned the other way;
but even so he held his ground, and saved his dear comrades.
As when from Olympus a cloud comes into the sky
out of the bright upper air, when Zeus stretches forth a tempest,
so from the ships arose their cry and their panic,
and not in order did they cross back. And Hector
his swift-footed horses bore away with his armour, and he left the Trojan
host behind, whom the dug trench held back unwilling.
And many swift horses that drag chariots in the trench
broke at the first pole and left the chariots of their lords;
and Patroclus followed, urging the Danaans on furiously,
with evil thoughts against the Trojans; and they with cry and panic
filled all the ways, when they were broken apart; and high a whirlwind
scattered under the clouds, and the single-hoofed horses
were stretching back toward the city, away from the ships and the huts.
And Patroclus, where he saw the host most in confusion,
there he held on with a shout; and men fell beneath the axles
headlong from the chariots, and the cars rolled over.
And straight over the trench the swift horses leapt,
immortal, which the gods gave to Peleus as splendid gifts,
straining forward; and his heart called him on against Hector,
for he longed to strike him; but his swift horses bore him away.
As beneath a tempest the whole black earth lies heavy
on an autumn day, when Zeus pours down the most violent water,
when he is angry with men and is harsh toward them,
who by force in the assembly judge crooked judgments,
and drive out justice, not heeding the gods' vengeance;
and all their rivers run full in their flowing,
and the torrents then cut off many hillsides,
and rushing down from the mountains to the purple sea they groan aloud,
and the works of men waste away;
so the Trojan horses groaned aloud as they ran.
And Patroclus, when he had cut down the first ranks,
drove them back toward the ships, and did not let them,
eager though they were, set foot on the city, but in between
the ships and the river and the high wall
he kept killing as he rushed upon them, and took vengeance for many.
There first he struck Pronous with his shining spear
on the chest, bared beside the shield, and loosed his limbs;
and he fell with a thud; and then Thestor, son of Enops,
he rushed upon second; and he in his well-polished chariot
sat crouching; for his mind was struck with panic, and from his hands
the reins were dropped; and Patroclus, standing by, stabbed with his spear
his right jaw, and drove it through his teeth,
and dragged him over the rail, holding the spear, as when a man
sitting on a jutting rock pulls a sacred fish
out of the sea with line and shining bronze;
so he dragged him from the chariot gaping, with his shining spear,
and thrust him face down; and his spirit left him as he fell.
Then he struck Erylaus as he rushed on, with a stone
on the middle of the head; and it was all split in two
inside the sturdy helmet; and he fell face down
upon the ground, and soul-destroying death poured over him.
Then Erymas and Amphoterus and Epaltes
and Tlepolemus, son of Damastor, and Echius and Pyris
and Ipheus and Euippus and Polymelus, son of Argeas,
all in succession he laid low upon the all-nurturing earth.
And Sarpedon, when he saw his ungirdled comrades
vanquished beneath the hands of Patroclus, son of Menoetius,
called aloud, reproaching the godlike Lycians:
Shame, you Lycians! Where do you flee? Now be swift.
For I will go against this man myself, so that I may learn
who this is who prevails, and has already done many evils
to the Trojans, since he has loosed the knees of many brave men.
He spoke, and from the chariot with his armour leapt to the ground.
And Patroclus on the other side, when he saw him, sprang from his chariot.
And they, as vultures with crooked claws and hooked beaks
on a high rock fight with loud screams,
so they, screaming, rushed upon one another.
Seeing them, the son of crooked-counselled Cronus pitied them,
and spoke to Hera, his sister and his wife:
Alas for me, that Sarpedon, dearest of men to me,
is destined to be vanquished beneath Patroclus, son of Menoetius.
Twofold my heart is urgent within me as I ponder,
whether I take him alive out of the tearful battle,
snatching him away, and set him in the rich land of Lycia,
or now subdue him under the hands of the son of Menoetius.
Then cow-eyed lady Hera answered him:
Most dread son of Cronus, what a word you have spoken.
A mortal man, long since destined by fate,
do you wish to release again from ill-sounding death?
Do it; but not all the other gods will praise you.
And another thing I will tell you, and do you lay it in your heart:
if you send Sarpedon alive to his home,
consider lest some other of the gods then wish
to send his dear son away from the strong battle;
for many around the great city of Priam fight,
sons of immortals, and you will store up dread wrath in them.
But if he is dear to you, and your heart pities him,
then let him be, in the strong battle,
vanquished under the hands of Patroclus, son of Menoetius;
but when life and breath have left him,
send Death and sweet Sleep to carry him
until they come to the land of broad Lycia,
where his brothers and kinsmen will bury him
with tomb and pillar; for that is the honour of the dead.
So she spoke, and the father of men and gods did not refuse;
and he poured down bloody drops upon the earth,
honouring his dear son, whom Patroclus was about
to slay in Troy of the rich soil, far from his homeland.
And when they had come near, going at each other,
then Patroclus struck the famous Thrasymelus,
who was the good squire of lord Sarpedon,
in the lower belly, and loosed his limbs.
But Sarpedon with his shining spear missed him,
rushing a second time, and he wounded the horse Pedasus
with his spear on the right shoulder; and it screamed, gasping out its life,
and fell in the dust with a groan, and its spirit flew away.
And the two drew apart, and the yoke creaked, and their reins
were tangled, when the trace-horse lay in the dust.
And Automedon, famed for the spear, found a way;
drawing the long-edged sword from beside his thick thigh,
he sprang and cut off the trace-horse, and did not miss;
and the two were straightened, and stretched in the reins;
and the two came together again for heart-devouring strife.
Then again Sarpedon missed with his shining spear,
and the point of his spear passed over Patroclus' left shoulder,
and did not strike him; and Patroclus rose up after with the bronze,
and his weapon did not fly in vain from his hand,
but he struck him where the midriff is set about the throbbing heart.
And he fell, as when an oak falls or a white poplar
or a tall pine, which in the mountains craftsmen men
cut down with fresh-whetted axes to be a ship;
so he lay outstretched before his horses and chariot,
bellowing, grasping the bloody dust.
As a lion kills a bull, coming among the herd,
a tawny great-hearted one among the rolling-gaited cattle,
and it perishes groaning under the lion's jaws;
so under Patroclus the leader of the shield-bearing Lycians
raged as he was killed, and called his dear comrade by name:
Glaucus, my friend, warrior among men, now truly you must
be a spearman and a bold warrior;
now let evil war be your desire, if you are swift.
First rouse the leaders of the Lycians,
going everywhere, to fight about Sarpedon;
and then do you yourself fight for me with the bronze.
For I shall be to you hereafter a shame and a reproach
for all days continually, if the Achaeans
strip my armour, when I have fallen in the gathering of the ships.
But hold firm, and rouse all the host.
So as he spoke the end of death covered him,
his eyes and nostrils; and he, treading with his heel on his chest,
dragged the spear from his flesh, and the midriff came with it;
and with it he drew out his soul and the spear's point.
And the Myrmidons held there his snorting horses,
eager to flee, since they had left their lord's chariot.
And dread grief came on Glaucus as he heard the voice;
his heart was stirred, for he could not help him.
And taking his arm with his hand he pressed it; for the wound
afflicted him, which Teucer had struck him with an arrow as he rushed on,
from the high wall, warding ruin from his comrades.
And praying he spoke to far-shooting Apollo:
Hear me, lord, whether you are in the rich land of Lycia
or in Troy; for you can hear on every side
a man in sorrow, as now sorrow has come to me.
For I have this strong wound, and my arm all about
is driven with sharp pains, and my blood
cannot be dried, and my shoulder is heavy with it;
and I cannot hold my spear steady, nor go
to fight the enemy. And the best of men has perished,
Sarpedon, son of Zeus; and he does not defend his own son.
But do you, lord, heal this strong wound for me,
lull my pains, and give me strength, that I may call
to the Lycian comrades and urge them to fight,
and myself fight about the dead corpse.
So he spoke praying, and Phoebus Apollo heard him.
At once he stopped the pains, and from the grievous wound
dried the black blood, and put strength in his spirit.
And Glaucus knew it in his heart and rejoiced,
that the great god had heard him quickly as he prayed.
First he roused the leaders of the Lycians,
going everywhere, to fight about Sarpedon;
and then he went among the Trojans with long strides,
to Polydamas son of Panthous and godlike Agenor,
and he went to Aeneas and Hector of the bronze helmet,
and standing near he spoke winged words:
Hector, now you have wholly forgotten your allies,
who for your sake, far from their friends and native land,
are wasting their lives; and you are not willing to defend them.
Sarpedon lies there, leader of the shield-bearing Lycians,
who guarded Lycia by his judgments and his own strength;
and brazen Ares subdued him beneath Patroclus with the spear.
But, friends, stand by, and be angered in your hearts,
lest the Myrmidons take the armour and shame the corpse,
angered for all the Danaans who have perished,
whom we killed by the swift ships with our spears.
So he spoke, and grief seized the Trojans from the head down,
unbearable, unyielding, since he was the buttress of their city,
though he was a stranger; for many peoples followed with him,
and he himself excelled in battle;
and they went straight at the Danaans eagerly; and their leader
was Hector, angered for Sarpedon. And the Achaeans
Patroclus son of Menoetius roused with his shaggy heart;
he spoke to the two Ajaxes first, eager themselves:
Ajaxes, now let it be dear to you two to defend,
such as you were before among men, or even better.
There lies the man who first leapt over the Achaean wall,
Sarpedon; but if we could take and shame him,
and take the armour from his shoulders, and some of his comrades
who defend him we might subdue with pitiless bronze.
So he spoke, and they themselves were eager to defend.
And when on both sides they had strengthened their ranks,
Trojans and Lycians and Myrmidons and Achaeans,
they closed to fight about the dead corpse,
shouting terribly; and the armour of men rang loudly.
And Zeus stretched a deadly night over the strong battle,
so that deadly toil of battle might be about his dear son.
And the Trojans first pushed back the bright-eyed Achaeans;
for there was struck no mean man among the Myrmidons,
the son of great-hearted Agacles, godlike Epeigeus,
who once ruled in well-peopled Budium;
and then, having slain a noble cousin,
he came as a suppliant to Peleus and to Thetis of the silver feet;
and they sent him to follow with Achilles, breaker of men,
to horse-rich Ilion, that he might fight the Trojans.
Him, as he laid hold of the corpse, shining Hector struck
on the head with a stone; and it was all split in two
inside the sturdy helmet; and he fell face down on the corpse,
and soul-destroying death poured over him.
And grief came on Patroclus for his fallen comrade,
and he rushed through the front ranks like a hawk,
a swift one, that scatters jackdaws and starlings;
so straight at the Lycians, Patroclus, master of horsemen,
you rushed, and at the Trojans, angered at heart for your comrade.
And he struck Sthenelaus, the dear son of Ithaemenes,
on the neck with a stone, and broke the tendons from it.
And the front fighters gave way, and shining Hector too.
As far as the cast of a long javelin is made,
which a man throws trying it, either in a contest
or in war, beneath soul-destroying enemies,
so far the Trojans gave way, and the Achaeans pushed them back.
And Glaucus first, leader of the shield-bearing Lycians,
turned, and killed great-hearted Bathycles,
the dear son of Chalcon, who dwelling in Hellas
stood out among the Myrmidons in wealth and riches.
Him Glaucus wounded in the middle of the chest with his spear,
turning suddenly, when he caught him in pursuit;
and he fell with a thud; and thick grief seized the Achaeans,
that a good man had fallen; and the Trojans greatly rejoiced,
and they stood about him coming in a mass; and the Achaeans
did not forget their valour, but bore their might straight at them.
Then Meriones again took a helmeted Trojan,
bold Laogonus, son of Onetor, who was priest of Zeus
of Ida, and was honoured as a god by the people.
Him he struck beneath the jaw and ear; and quickly his spirit
went from his limbs, and hateful darkness took him.
And Aeneas cast his bronze spear at Meriones;
for he hoped to hit him as he advanced under his shield.
But he, seeing it face on, avoided the bronze spear;
for he bent forward, and the long spear behind him
was fixed in the ground, and the spear's butt was shaken
and thereupon mighty Ares loosed its fury.
And the point of Aeneas' spear, quivering along the ground,
went on, since it had leapt in vain from his strong hand.
And Aeneas was angered in his heart, and spoke:
Meriones, soon my spear would have stopped you right through,
even though you are a dancer, if only I had struck you.
And Meriones, famed for the spear, answered him:
Aeneas, hard is it for you, mighty though you are,
to quench the strength of any man who comes against you
to defend himself; and you too are but a mortal.
And if I struck you in the middle with the sharp bronze,
soon, strong though you are and trusting in your hands,
you would give glory to me, and your soul to Hades famed for horses.
So he spoke, and the valiant son of Menoetius chided him:
Meriones, why do you, a good man, say such things?
O friend, the Trojans will not give way from the corpse
for reproachful words; before that, the earth will hold someone.
For the end of war is in our hands, and of words in counsel;
so we must not pile up talk, but fight.
So saying he led the way, and the godlike man followed with him.
And as the din of wood-cutting men arises
in the mountain glens, and the sound is heard from afar,
so from the broad-wayed earth arose their din
of bronze and hide and well-made shields,
as they smote with swords and two-edged spears.
Nor could a knowing man any longer have known godlike Sarpedon,
since with missiles and blood and dust
he was wrapped from head right down to the tips of his feet.
And they kept thronging about the corpse, as when flies
buzz in a farmstead about the brimming milk-pails
in the spring season, when the milk wets the vessels;
so they thronged about the corpse, and never did Zeus
turn his bright eyes from the strong battle,
but ever looked upon them and pondered in his heart,
deeply brooding about the slaughter of Patroclus,
whether now even him, in the strong battle,
there over godlike Sarpedon, shining Hector
should slay with the bronze, and take the armour from his shoulders,
or whether he should still heap sheer toil on more men.
And thus, as he pondered, it seemed better to him
that the good squire of Achilles, son of Peleus,
should again push the Trojans and bronze-helmed Hector
back toward the city, and take the life from many.
And into Hector first he put a coward spirit;
and mounting his chariot he turned to flee, and called to the other
Trojans to flee; for he knew the sacred scales of Zeus.
Then not even the mighty Lycians stayed, but fled
all, when they saw their king struck in the spirit
lying in the gathering of the dead; for many had fallen
over him, when the son of Cronus stretched the strong strife.
And they took the armour from Sarpedon's shoulders,
the bronze gleaming armour, which to the hollow ships
the valiant son of Menoetius gave his comrades to carry.
And then Zeus the cloud-gatherer spoke to Apollo:
Come now, dear Phoebus, cleanse the dark blood
from Sarpedon, coming out of the missiles, and then
carry him far away and wash him in the river's streams,
and anoint him with ambrosia, and put immortal garments about him;
and send him to be borne by swift escorts,
Sleep and Death, twin brothers, who will quickly
set him in the rich land of broad Lycia,
where his brothers and kinsmen will bury him
with tomb and pillar; for that is the honour of the dead.
So he spoke, and Apollo did not disobey his father.
And he went down from the Idaean mountains into the dread conflict,
and at once, lifting godlike Sarpedon out of the missiles,
carrying him far away he washed him in the river's streams,
and anointed him with ambrosia, and put immortal garments about him;
and he sent him to be borne by swift escorts,
Sleep and Death, twin brothers, who quickly
laid him in the rich land of broad Lycia.
And Patroclus, having called to his horses and Automedon,
pursued the Trojans and Lycians, and was greatly blinded,
fool that he was; for if he had kept the word of the son of Peleus,
he would surely have escaped the evil doom of black death.
But the mind of Zeus is ever stronger than that of men,
who scares even a valiant man and takes away victory
easily, when he himself urges him to fight;
he then also roused his spirit in his breast.
There, whom did you first, whom last strip of his armour,
Patroclus, when the gods called you to death?
Adrestus first, and Autonous and Echeclus,
and Perimus Megades and Epistor and Melanippus,
and then Elasus and Mulius and Pylartes;
these he killed; and the others each thought of flight.
Then would the sons of the Achaeans have taken high-gated Troy
under Patroclus' hands, for he raged before them with his spear,
if Phoebus Apollo had not stood on the well-built tower
with deadly thoughts for him, and helping the Trojans.
Three times Patroclus climbed the corner of the high wall,
and three times Apollo thrust him back,
smiting his shining shield with immortal hands.
But when he rushed on a fourth time, like a god,
shouting terribly he spoke winged words:
Give way, heaven-born Patroclus; it is not your fate
to sack the city of the proud Trojans under your spear,
nor under Achilles, who is far better than you.
So he spoke, and Patroclus drew back a long way,
avoiding the wrath of far-shooting Apollo.
And Hector kept his single-hoofed horses at the Scaean gates;
for he doubted whether to drive on and fight again in the rout,
or to call the host to gather at the wall.
As he pondered these things, Phoebus Apollo stood by him,
likened to a man in his prime and strong,
Asius, who was uncle to Hector, tamer of horses,
own brother of Hecabe, and son of Dymas,
who dwelt in Phrygia by the streams of the Sangarius;
likened to him, the son of Zeus, Apollo, spoke:
Hector, why do you leave off from the battle? You should not.
Would that I were as much better than you as I am lesser;
then you would soon shrink hatefully from the war.
But come, drive your strong-hoofed horses at Patroclus,
if perhaps you may kill him, and Apollo may give you glory.
So speaking the god went back into the toil of men,
and shining Hector ordered the wise Cebriones
to drive the horses into battle. And Apollo
went and plunged into the throng, and cast a rout on the Argives,
an evil one, and gave glory to the Trojans and to Hector.
And Hector left the other Danaans and did not strip them;
but he drove his strong-hoofed horses at Patroclus.
And Patroclus on the other side leapt from his horses to the ground,
holding his spear in his left hand; and with the other he seized a stone,
a jagged marble, which his hand covered all about,
and he threw it leaning into it, nor did he shrink long from the man,
nor did his weapon miss, but he struck Hector's charioteer
Cebriones, the bastard son of famous Priam,
holding the horses' reins, on the forehead with the sharp stone.
And the stone crushed together both his brows, nor did it hold
to the bone, and his eyes fell to the ground in the dust
before his feet; and he, like a diver,
fell from the well-made chariot, and his spirit left his bones.
And mocking him you spoke, Patroclus, rider of horses:
Well now, truly a nimble man, how easily he tumbles.
If he were somewhere in the fishy sea,
this man would satisfy many by diving for oysters,
jumping from a ship, even if it were stormy,
as now on the plain he easily tumbles from the horses.
So there are tumblers among the Trojans too.
So saying he had gone at the hero Cebriones
with the rush of a lion, who, ravaging farmsteads,
was struck on the chest, and his own valour destroyed him;
so upon Cebriones, Patroclus, you sprang eagerly.
And Hector on the other side leapt from his horses to the ground.
And the two fought about Cebriones like two lions,
who on the mountain tops over a slain deer
both hungry, in great pride, fight together;
so about Cebriones the two masters of the war-cry,
Patroclus son of Menoetius and shining Hector,
strove to cut each other's flesh with pitiless bronze.
Hector, when he had grasped the head, did not let go;
and Patroclus held the foot on the other side; and the others
Trojans and Danaans joined in strong battle.
As the East Wind and the South Wind quarrel with each other
in the mountain glens to shake the deep forest,
oak and ash and the long-barked cornel,
which hurl their long-pointed branches at each other
with a wondrous noise, and there is a crashing of them as they break;
so Trojans and Achaeans, leaping upon one another,
kept killing, and neither side thought of deadly panic.
And many sharp spears were fixed about Cebriones,
and winged arrows leaping from the bowstrings,
and many great stones battered the shields
of those fighting about him; and he in a whirl of dust
lay, great in his greatness, forgetful of his horsemanship.
As long as the Sun had climbed to the middle of the sky,
so long the weapons of both sides reached their mark, and the host fell;
but when the Sun turned toward the unyoking of oxen,
then indeed beyond their due the Achaeans were the stronger.
They dragged the hero Cebriones out of the missiles,
out of the Trojans' battle-cry, and took the armour from his shoulders,
and Patroclus leapt in, thinking evil for the Trojans.
Three times then he sprang on them, like swift Ares,
shouting terribly, and three times he killed nine men.
But when he rushed on a fourth time, like a god,
then, Patroclus, the end of your life appeared;
for Phoebus met you in the strong battle,
terrible; and he did not see him coming through the rout,
for he came against him wrapped in thick mist;
and he stood behind him, and struck his back and broad shoulders
with the flat of his hand, and his eyes spun round.
And from his head Phoebus Apollo struck the helmet;
and it, rolling, rang beneath the horses' hooves,
the four-horned ridged helmet, and the horse-hair crest was defiled
with blood and dust; but before it was not right
that the horse-haired helmet be defiled with dust,
but it guarded the head and lovely brow of a godlike man,
of Achilles; but then Zeus gave it to Hector
to wear on his head, and destruction was near to him.
And in his hands the long-shadowing spear was all broken,
heavy, great, sturdy, fitted with a point; and from his shoulders
the fringed shield with its strap fell to the ground.
And lord Apollo, son of Zeus, loosed his corselet.
And folly seized his mind, and his shining limbs were loosed,
and he stood amazed; and behind him in the back with a sharp spear,
between the shoulders, close at hand, a Dardanian man struck him,
Euphorbus son of Panthous, who excelled his fellows
in the spear and in horsemanship and in swift feet;
for even then he had made twenty men dismount from their horses,
first coming with his chariot, learning war;
who first hurled his weapon at you, Patroclus, rider of horses,
but did not subdue you; and he ran back again, and mixed in the throng,
snatching the ashen spear from his flesh, nor did he await
Patroclus, unarmed though he was in the fight.
And Patroclus, subdued by the god's blow and by the spear,
drew back into the company of his comrades, avoiding death.
And Hector, when he saw great-hearted Patroclus
drawing back, struck with the sharp bronze,
came near him through the ranks, and wounded him with his spear
in the lowest part of the belly, and drove the bronze right through;
and he fell with a thud, and greatly grieved the host of the Achaeans.
As when a lion overpowers a tireless boar in fight,
who on the mountain tops fight in great pride
about a small spring, and both wish to drink;
and the lion, panting much, subdues him by his strength;
so after he had killed many, the valiant son of Menoetius
Hector son of Priam took his life at close quarters with the spear,
and boasting over him he spoke winged words:
Patroclus, surely you said you would sack our city,
and having taken the free day from the Trojan women
would bring them in the ships to your dear native land,
fool; but before that, Hector's swift horses
stretch out their feet to fight; and I myself with the spear
stand out among the war-loving Trojans, warding off from them
the day of necessity; but here the vultures will eat you.
Wretch, not even noble Achilles helped you,
who surely gave you many commands as he stayed behind when you went:
Do not, Patroclus, master of horsemen, come back to me
at the hollow ships before you have torn the bloody tunic
of man-slaying Hector about his chest.
So he surely spoke to you, and persuaded your foolish mind.
And faintly you answered him, Patroclus, rider of horses:
Now, Hector, boast greatly; for Zeus has given victory to you,
and Apollo, the son of Cronus, who subdued me
easily; for they themselves took the armour from my shoulders.
And had such men, even twenty, met me,
they would all have perished there, subdued under my spear.
But deadly fate and the son of Leto killed me,
and among men Euphorbus; and you strip me as the third.
And another thing I will tell you, and do you lay it in your heart:
you yourself will not live long either, but already
death and strong fate stand near you,
to be subdued under the hands of blameless Achilles, son of Aeacus.
So as he spoke the end of death covered him;
and his soul, flying from his limbs, had gone to Hades,
lamenting its fate, leaving behind manhood and youth.
And to him, dead though he was, shining Hector spoke:
Patroclus, why do you prophesy sheer destruction for me?
Who knows whether Achilles, the son of fair-haired Thetis,
may not be struck first by my spear and lose his life?
So speaking he drew the bronze spear from the wound,
setting his heel on him, and pushed him on his back away from the spear.
And at once with his spear he went after Automedon,
the godlike squire of the swift-footed son of Aeacus;
for he longed to strike him; but his swift horses bore him away,
immortal, which the gods gave to Peleus as splendid gifts.

### Book 17

Not unnoticed by the son of Atreus, Menelaus dear to Ares,
was Patroclus, brought low by the Trojans in the press of war.
He strode through the foremost fighters, helmed in blazing bronze,
and about him he paced as a mother paces about her calf,
a first-born, lowing, who has never known the pangs of birth;
so about Patroclus paced the fair-haired Menelaus.
Before him he held his spear and his shield that is equal on every side,
burning to slay whoever might come to face him.
Nor did the spear-famed son of Panthous take no heed
that blameless Patroclus had fallen; and close beside him
he stood, and spoke to Menelaus dear to Ares:
"Son of Atreus, Menelaus, Zeus-nurtured, leader of hosts,
give way, leave the corpse, abandon the blood-stained spoils;
for no man of the Trojans or their famed allies
struck Patroclus with the spear in the strong encounter;
so let me win brave glory among the Trojans,
lest I strike you and take away your honey-sweet life."
Then greatly vexed, fair-haired Menelaus answered him:
"Father Zeus, no fine thing is it to boast beyond measure.
Not so great is the fury of a leopard, nor of a lion,
nor of a boar, the destroyer-minded wild swine, whose greatest
spirit in his breast exults in its own strength,
as the sons of Panthous, famed for the spear, are minded.
Yet not even the might of horse-taming Hyperenor
took joy of his youth, when he made light of me and withstood me
and said that I was among the Danaans the most contemptible of warriors;
yet I say he did not go back upon his own feet
to gladden his dear wife and his honoured parents.
So truly I shall loose your fury too, if you stand up
against me; but I bid you, drawing back,
go into the throng, and do not stand to face me
before you suffer some evil; the fool learns it once the deed is done."
So he spoke, but did not persuade him; and answering he addressed him:
"Now indeed, Menelaus, Zeus-nurtured, you will surely pay
for my brother, whom you slew, and you speak your boasts over him,
and you made his wife a widow in the recess of her new bridal chamber,
and you brought on his parents lamentation and grief to be prayed for.
Truly I might become a stopping of their lament, wretched as they are,
if I could carry off your head and your armour
and place them in the hands of Panthous and divine Phrontis.
But no longer, surely, shall this toil be left untried,
nor longer undecided between valour and flight."
So speaking he struck him on the shield that is equal on every side;
but the bronze did not break it, and the point was bent back
in the strong shield; and a second time he rushed on with the bronze,
the son of Atreus, Menelaus, praying to father Zeus:
and as he drew back, at the very base of the throat
he stabbed him, and leaned upon it with his heavy hand trusting in his strength;
and clean through his tender neck the spearpoint passed,
and he fell with a thud, and his armour rang upon him.
His hair was drenched with blood, like the Graces,
and his tresses, which were bound tight with gold and silver.
As when a man nurtures a luxuriant olive sapling
in a lonely place, where water wells up in abundance,
fair and flourishing; and the blasts of all manner of winds
shake it, and it swells with white blossom;
but suddenly a wind comes with a great hurricane
and uproots it from its trench and stretches it out upon the ground;
such was the son of Panthous, Euforbus of the good spear,
when the son of Atreus, Menelaus, had slain him and was stripping his armour.
As when a mountain-bred lion, trusting in his strength,
from a grazing herd seizes a cow, whichever is the best;
first he breaks her neck, gripping it with his strong teeth,
then he devours her blood and all her innards,
tearing them: and about him dogs and men, the herdsmen,
cry out very loudly from afar, and have no wish
to come against him; for pale fear takes hold of them;
so in the breast of none of them did the heart dare
to come against glorious Menelaus.
Then easily would the son of Atreus have carried off the glorious armour of the son of Panthous,
had not Phoebus Apollo begrudged it to him,
who roused Hector against him, the peer of swift Ares,
likened to a man, the leader of the Cicones, Mentes;
and he spoke winged words to him:
"Hector, now you run like this, chasing unattainable things,
the horses of the warlike son of Aeacus; but they are hard
for mortal men to master and to drive,
save for Achilles alone, whom an immortal mother bore.
Meanwhile Menelaus dear to Ares, the son of Atreus,
bestriding Patroclus, has slain the best of the Trojans,
the son of Panthous, Euforbus, and stayed his furious valour."
So speaking, the god went back again into the toil of men;
and dread grief shrouded Hector's dark mind all about,
and he looked through the ranks, and straightway knew
the one stripping off the glorious armour, and the other upon the ground
lying; and the blood was flowing through the wounded wound.
He strode through the foremost fighters, helmed in blazing bronze,
crying shrilly, like the flame of Hephaestus
unquenchable; and his sharp cry did not escape the son of Atreus;
and vexed, he spoke to his own great-hearted spirit:
"Alas for me, if I leave behind the fair armour
and Patroclus, who lies here for my sake and my honour,
some one of the Danaans will blame me, whoever sees it.
But if I fight alone against Hector and the Trojans,
out of shame, then perhaps many may ring me round, one against many;
for resplendent-helmed Hector leads all the Trojans here.
But why has my own heart debated these things with me?
When a man is minded to fight against a god
whom a god honours, swiftly a great woe rolls upon him.
Therefore none of the Danaans will blame me, whoever sees it,
that I gave way before Hector, since he wars with the help of the gods.
But if I could hear of Ajax of the good war-cry,
then the two of us, going back, might remember our battle-joy,
even against a god, if somehow we might drag away the corpse
for Peleus' son Achilles; that would be the best of evils."
While he was pondering these things in his heart and spirit,
meanwhile the ranks of the Trojans came on; and Hector led them.
But he gave way backward and left the corpse,
turning as he went, like a bearded lion
whom dogs and men drive from the farmstead
with spears and shouting; and in his heart his valiant spirit
freezes, and unwillingly he goes from the cattle-yard;
so from Patroclus went fair-haired Menelaus.
He stood and turned about when he came to the host of his comrades,
peering about for Ajax, the great son of Telamon.
He marked him very quickly on the left of all the battle
encouraging his comrades and urging them to fight;
for Phoebus Apollo had cast a wondrous panic into them;
he went at a run, and standing straightway beside him spoke a word:
"Ajax, this way, dear friend, let us hurry for dead Patroclus,
if perhaps we may bring the corpse to Achilles,
stripped bare; but the armour gleaming-helmed Hector holds."
So he spoke, and stirred the spirit in warlike Ajax;
and he strode through the foremost fighters, and with him fair-haired Menelaus.
Hector, when he had stripped the glorious armour from Patroclus,
dragged him, to cut the head from the shoulders with the sharp bronze,
and to give the corpse to the Trojan women to be dragged to the dogs.
But Ajax came near, bearing his shield like a tower;
and Hector drew back, going again into the throng of his comrades,
and leapt up onto the chariot; and he gave the fair armour
to the Trojans to carry to the city, to be a great glory to him.
And Ajax, covering the son of Menoetius about with his broad shield,
stood like a lion about its own cubs,
whom men, hunters, come upon in the wood
as he leads his unweaned young; and he exults in his strength,
and he draws all his brow down over his eyes, hiding them;
so Ajax bestrode the hero Patroclus.
And on the other side the son of Atreus, Menelaus dear to Ares,
stood, rearing great grief in his breast.
And Glaucus, son of Hippolochus, leader of the Lycian men,
looking at Hector from under his brows, rebuked him with a harsh word:
"Hector, best in form, in battle then you fell far short.
Yes, idle glory holds you, since you are a runaway.
Look now to how you may save the city and the town
yourself alone with the people who were born in Ilion;
for none of the Lycians will go to fight the Danaans
for the city, since there was no gratitude at all
for warring against foemen unceasingly, always.
How would you save a lesser man amid the throng,
cruel one, when Sarpedon, your guest-friend and comrade,
you left to the Argives to become spoil and plunder,
who was a great help to you and to your city
while he lived; but now you did not dare to ward off the dogs from him.
Therefore now, if any of the Lycian men will hearken to me,
we shall go home, and sheer ruin will appear over Troy.
For if the Trojans now had valour full of courage,
unshaken, such as comes into men who for their fatherland
make toil and strife against hostile men,
we should soon drag Patroclus into Ilion.
But if this man should come to the great city of lord Priam
dead, and we should drag him from the battle,
soon would the Argives loose the fair armour of Sarpedon,
and we would lead him into Ilion;
for such a man's attendant he was, who was by far the best
of the Argives by the ships and of their hand-to-hand attendants.
But you did not dare to stand against great-hearted Ajax
facing him, looking in his eyes in the din of battle,
nor to fight him straight on, since he is better than you."
Then, looking at him from under his brows, resplendent-helmed Hector answered:
"Glaucus, why have you, being such as you are, spoken so overweeningly?
Ah me, I thought you were beyond others in understanding
of all who dwell in fertile Lycia;
but now I blame your understanding utterly, since you said such a thing,
you who say that I cannot withstand enormous Ajax.
I have not shuddered at battle nor at the thunder of horses;
but always the mind of aegis-bearing Zeus is stronger,
who puts even a valiant man to flight and takes victory from him
easily, and at another time himself urges him to fight.
But come now, dear friend, stand by me and see the deed,
whether I shall be a coward all day long, as you say,
or I shall hold back some Danaan, even one very eager for valour,
from defending dead Patroclus."
So speaking he called to the Trojans with a loud shout:
"Trojans and Lycians and Dardanians who fight close at hand,
be men, dear friends, and remember your furious valour,
until I put on the armour of blameless Achilles,
the fair armour, which I stripped when I slew the strength of Patroclus."
So speaking, resplendent-helmed Hector went away
from the deadly war; and running he reached his comrades
very quickly, not yet far off with his swift feet,
who were carrying the glorious armour of the son of Peleus toward the city.
Standing apart from the tearful battle he changed his armour:
on the one hand he gave his own for the war-loving Trojans
to carry to holy Ilion, and on the other he put on the immortal armour
of Peleus' son Achilles, which the gods, the Uranians,
gave to his dear father; and he in turn passed it on to his own son
in his old age; but the son did not grow old in his father's armour.
And when Zeus, the cloud-gatherer, saw him from afar
arming himself in the armour of godlike Peleus' son,
he shook his head and spoke to his own heart:
"Ah, wretch, death is not at all in your mind,
which is now near you; and you put on immortal armour
of a most valiant man, before whom others also tremble;
whose comrade you slew, kindly and strong,
and you took the armour unseemly from his head and shoulders;
yet now I shall put great might into your hands,
as a recompense for this, that never, returning from battle,
shall Andromache receive the glorious armour of the son of Peleus."
So he spoke and nodded with his dark brows, the son of Cronus.
And the armour fitted Hector's skin, and Ares entered him,
dread Enyalius, and his limbs were filled within
with valour and strength; and he went among the famous allies
with a loud shout; and he appeared to them all
shining in the armour of the great-hearted son of Peleus.
He urged each man on, going to them with words,
Mesthles and Glaucus and Medon and Thersilochus
and Asteropaeus and Deisenor and Hippothous
and Phorcys and Chromius and Ennomus the augur;
urging these on he spoke winged words:
"Hear me, countless tribes of neighbouring allies;
for it was not because I sought or needed a multitude
that I gathered each of you here from your cities,
but so that you would eagerly defend the wives of the Trojans and their young children
from the war-loving Achaeans.
With that in mind I wear you out with gifts and food,
and I increase the spirit of each of you.
Therefore let each man now turn straight ahead and either perish
or be saved; for such is the converse of war.
And whoever drags Patroclus, even though he is dead, nevertheless
among the horse-taming Trojans, and Ajax gives way before him,
for him I shall divide half of the spoils, and half I myself
shall keep; and his glory shall be as great as mine."
So he spoke, and they charged straight at the Danaans,
raising their spears; and greatly did their hearts hope
to drag the corpse away from Ajax, son of Telamon,
fools; for indeed he took the life from many over him.
And then Ajax spoke to Menelaus of the good war-cry:
"Dear friend, Menelaus, Zeus-nurtured, no longer do I,
I think, even we two ourselves, expect to return from the war.
I do not fear so much for the corpse of Patroclus,
which will soon glut the dogs and birds of the Trojans,
as I fear for my own head, lest it suffer something,
and for yours, since a cloud of war covers all things round about,
Hector, and sheer ruin appears before us again.
But come, call the best of the Danaans, if any may hear."
So he spoke, and Menelaus of the good war-cry did not disobey,
but shouted piercingly, calling aloud to the Danaans:
"Friends, leaders and counsellors of the Argives,
you who with the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
drink the public wine and each give the sign
to the people; from Zeus honour and glory follow.
Hard for me it is to look out for each
of the leaders; for so great a strife of war has blazed up;
but let each man come himself, and feel shame in his heart
that Patroclus become a plaything for the Trojan dogs."
So he spoke, and Oileus' swift Ajax heard him sharply;
and he was the first to come against them, running through the battle-din,
and after him Idomeneus and Idomeneus' companion
Meriones, the peer of Enyalius, the slayer of men.
And of the others, who could name them with his own mind,
all the Achaeans who roused the battle behind them?
But the Trojans pressed on in a body; and Hector led them.
As when at the mouths of a river fed by Zeus
a great wave roars against the stream, and the headlands
and shores cry out around as the sea bellows from without,
with such a shout the Trojans came on. But the Achaeans
stood about the son of Menoetius, of one spirit,
fenced in with bronze-shod shields; and about them
with their shining helmets the son of Cronus poured much mist,
since he did not hate the son of Menoetius even before,
while he lived and was the attendant of the son of Aeacus;
but he hated that he become spoil for the dogs of the foe,
the Trojan dogs; so he roused his comrades to defend him.
The Trojans first pushed back the glancing-eyed Achaeans,
and they left the corpse and gave way, and none of them
did the high-hearted Trojans seize with their spears, though they strove,
but they dragged the corpse; and for a little while the Achaeans
were ready to be away from it; for very swiftly did he wheel them round,
Ajax, who was made peerless in form and peerless in deeds
of the other Danaans, after blameless Peleus' son.
He rushed through the foremost fighters, like a boar in valour,
a wild boar, who in the mountains dogs and lusty young men
easily scatters, wheeling through the glens;
so the son of glorious Telamon, shining Ajax,
easily following up, scattered the ranks of the Trojans
who stood about Patroclus, and were minded most
to drag him to their own city and win glory.
Then the shining son of Lethus the Pelasgian,
Hippothous, was dragging him by the foot through the strong encounter,
having bound him with a strap about the sinews by the ankle,
to please Hector and the Trojans; but quickly upon him
came evil, which no man could hold off, though they strove.
And the son of Telamon, leaping at him through the throng,
struck him hand to hand on his helmet through the bronze-cheeked,
and the horse-plumed helmet broke about the spearpoint,
struck by the great spear and the heavy hand,
and the brains ran up out of the wound beside the spear-shaft
bloody; and his strength was loosed there, and from his hands
he let the foot of great-hearted Patroclus down to the ground
to lie; and he fell close beside him, face down upon the corpse,
far from fertile Larisa, and to his parents
he did not repay their nurture, and his life was short,
slain by the spear of great-hearted Ajax.
And Hector again hurled at Ajax with his bright spear;
but he, seeing it in front, shunned the bronze spear
a little; and he struck Schedius, the son of great-hearted Iphitus,
by far the best of the Phocians, who in famous Panopeus
dwelt in his house, ruling over many men,
and he struck him beneath the middle of the collar-bone; and clean through
the bronze point came out at the bottom of his shoulder;
and he fell with a thud, and his armour rang upon him.
And Ajax again struck Phorcys, the warlike son of Phaenops,
who bestrode Hippothous, in the middle of the belly:
and he broke the plate of the corselet, and through it the bronze
let out his guts; and he fell in the dust and clutched the earth with his palm.
And the foremost fighters gave way, and shining Hector with them;
and the Argives shouted aloud, and dragged away the corpses,
both Phorcys and Hippothous, and loosed the armour from their shoulders.
Then would the Trojans have gone up into Ilion
beneath the war-loving Achaeans, subdued by their cowardice,
and the Argives would have won glory even beyond the will of Zeus
by their own might and strength; but Apollo himself
roused Aeneas, likened in body to Periphas
the herald, son of Epytus, who beside his old father
grew old as herald, knowing kindly counsels in his heart;
likened to him, the son of Zeus, Apollo, spoke:
"Aeneas, how could you even against a god defend
steep Ilion? As indeed I have seen other men
trusting in might and strength and manhood
and in their own multitude and holding an over-proud people;
but for us Zeus wills victory far more than for the Danaans;
yet you yourselves tremble unutterably and do not fight."
So he spoke, and Aeneas knew the far-shooter Apollo
when he looked at him face to face, and shouted loudly to Hector:
"Hector, and you other leaders of the Trojans and allies,
indeed this is shame now, to go up into Ilion
beneath the war-loving Achaeans, subdued by cowardice.
But still, some one of the gods says to me, standing near,
that Zeus the highest, the deviser, is a helper of the battle;
therefore let us go straight at the Danaans, and let not them
bring dead Patroclus near the ships at their ease."
So he spoke, and springing far out before the foremost fighters he stood;
and they wheeled about and stood facing the Achaeans.
Then Aeneas wounded Leocritus with his spear,
the son of Arisbas, the good comrade of Lycomedes.
And fallen, he was pitied by Lycomedes dear to Ares,
who came and stood very close, and hurled with his bright spear,
and struck Apisaon, son of Hippasus, shepherd of the people,
in the liver beneath the midriff, and straightway loosed his knees,
who had come from fertile Paeonia,
and was foremost in fighting after Asteropaeus.
And fallen, he was pitied by warlike Asteropaeus,
and he too rushed eagerly to fight the Danaans;
but he could not at all, for they were fenced in with shields on every side,
standing about Patroclus, and holding their spears before them.
For Ajax went about among them all, giving many commands,
and he did not bid any man give way back from the corpse
nor any man fight out in front of the other Achaeans,
but to stand very close about him, and fight at close quarters.
So enormous Ajax commanded, and the earth was drenched
with dark blood, and they fell thick upon one another,
corpses together of Trojans and high-hearted allies
and Danaans; for they too did not fight without blood,
but far fewer of them perished; for they always remembered
to ward off sheer slaughter from one another throughout the throng.
So they fought, in body like fire, and you would not say
that either the sun or the moon was safe;
for they were held in mist on the field of battle, all who were best
stood about the dead son of Menoetius.
But the rest, the Trojans and the well-greaved Achaeans,
fought at their ease under the clear sky, and the beam
of the sun spread sharp, and no cloud appeared over all
the earth or the mountains; and resting in turns they fought,
avoiding one another's grievous shafts,
standing far apart. But those in the middle suffered pains
from the mist and the war, and were worn by the pitiless bronze,
as many as were best; and two men had not yet learned
of it, two glorious men, Thrasymedes and Antilochus,
that blameless Patroclus was dead, but still thought
he was alive and fought the Trojans in the foremost throng.
So those two, watching for the death and the rout of their comrades,
fought apart, since Nestor had so commanded them,
urging them to war away from the dark ships.
For them, all day long, a great quarrel of strife had arisen,
grievous; and with toil and sweat unceasingly always
their knees and shins and the feet beneath each man
and hands and eyes were bespattered, as the two fought
about the good attendant of the swift-footed son of Aeacus.
As when a man gives out the hide of a great bull
to his people to stretch, soaked with fat;
and they, taking it, stand apart in a circle and stretch it,
and straightway the moisture goes out, and the fat sinks in,
as many pull, and it is stretched out entirely through;
so they, this way and that, in a small space,
dragged the corpse, both sides; and greatly their hearts hoped,
the Trojans to drag it to Ilion, but the Achaeans
to the hollow ships; and about it a wild battle-press arose,
wild; nor could Ares, the rouser of hosts, nor Athena
seeing it, blame it, not even if great anger came upon her;
such an evil toil did Zeus over Patroclus, of men and horses,
stretch out on that day; and not yet at all
did godlike Achilles know that Patroclus was dead;
for far away from the swift ships they fought
beneath the wall of the Trojans; he never hoped in his heart
that he was dead, but that he would come back alive, having pressed against the gates,
that he would return; since he did not expect this at all,
that he would sack the city without him, nor with him either;
for often he heard it from his mother, hearing it apart,
who used to report to him the mind of great Zeus.
But then his mother did not tell him an evil as great as came to pass,
that his much dearest comrade had perished.
And they, always holding sharpened spears about the corpse,
unceasingly pressed on and slew one another;
and thus one after another of the bronze-clad Achaeans spoke:
"Friends, it is surely no glory for us to return
to the hollow ships, but here let the black earth
gape for us all; that would be far better for us at once
than that we should let this man go to the horse-taming Trojans
to drag to their own city and win glory."
And thus again one after another of the great-hearted Trojans said:
"Friends, even if it is fated for us to be subdued beside this man,
all alike, let no man yet draw back from the war."
So each spoke, and roused the valour of each man.
So they fought, and the iron din
reached the bronze sky through the unharvested ether;
and the horses of the son of Aeacus, being apart from the battle,
wept, when they first learned of their charioteer
having fallen in the dust under man-slaying Hector.
Truly Automedon, the valiant son of Diores,
tried much striking with the swift whip,
and much he spoke softly, and much he threatened;
but the two would neither go back to the ships on the broad Hellespont
nor into battle with the Achaeans,
but as a pillar stands firm, which on the tomb
of a dead man or a woman has been set,
so they stood unmoving, holding the very beautiful chariot,
leaning their heads upon the ground; and tears for them
hot from their eyelids flowed to the ground, as they lamented,
with longing for their charioteer; and their luxuriant mane was defiled,
falling out of the yoke-strap, on both sides of the yoke.
And seeing the two lamenting, the son of Cronus pitied them,
and shaking his head he spoke to his own heart:
"Ah, wretched pair, why did we give you two to lord Peleus,
a mortal, when you two are ageless and immortal?
Was it so that you might have griefs among wretched men?
For truly there is nothing anywhere more pitiful than a man
of all that breathe and creep upon the earth.
But never shall Hector, son of Priam, drive you two
and your cunning-wrought chariot; for I shall not allow it.
Is it not enough that he holds the armour and boasts so?
But I shall cast strength into your knees and into your spirit,
so that you may save Automedon too from the war,
to the hollow ships; for I shall still stretch out glory to them
to slay, until they come to the well-benched ships
and the sun sets and holy darkness comes on."
So speaking, he breathed good strength into the horses.
And the two, shaking the dust from their manes to the ground,
swiftly bore the swift chariot among the Trojans and Achaeans.
And Automedon fought upon them, grieving though for his comrade,
rushing with his horses like a vulture after geese;
for easily he would flee from under the din of the Trojans,
and easily he would rush upon them, driving through the great throng.
But he did not take men when he sped in pursuit;
for it was in no way possible, being alone in the sacred chariot,
to rush on with the spear and to hold back the swift horses.
But at last a comrade man saw him with his eyes,
Alcimedon, son of Laerces, son of Haemon:
and he stood behind the chariot and spoke to Automedon:
"Automedon, what god has put a profitless counsel
in your breast, and taken away your good wits?
How is it that you fight the Trojans in the foremost throng
alone; and your comrade has been killed, and Hector
himself wears his armour on his shoulders and exults, the armour of the son of Aeacus."
And Automedon, son of Diores, answered him:
"Alcimedon, what other of the Achaeans is like you
to hold the mastery and the spirit of immortal horses,
except Patroclus, a counsellor like the gods,
while he lived? But now death and fate have overtaken him.
But do you take the whip and the shining reins,
and I shall step down from the horses, so that I may fight."
So he spoke, and Alcimedon, springing onto the chariot that answers the war-cry,
quickly took the whip and reins in his hands,
and Automedon leapt down; and shining Hector marked it,
and straightway spoke to Aeneas, who was near:
"Aeneas, counsellor of the bronze-clad Trojans,
these two horses I have marked, of the swift-footed son of Aeacus,
appearing in the war with sorry charioteers;
these I might hope to take, if you in your heart
are willing, since the two of us rushing on they would not
dare to stand and fight face to face with Ares."
So he spoke, and the good son of Anchises did not disobey.
And the two went straight on, wrapped in their shields of ox-hide
dry and stiff; and much bronze had been hammered on them.
And with them went Chromius and godlike Aretus,
both of them; and greatly their hearts hoped
both to kill those men and to drive off the high-necked horses;
fools, for they were not to go back without bloodshed
again from Automedon. And he, praying to father Zeus,
was filled with valour and strength about his dark mind;
and straightway spoke to Alcimedon, his faithful comrade:
"Alcimedon, do not hold the horses far from me,
but breathe right on my back; for I do not think
that Hector, son of Priam, will hold back from his fury,
before he has mounted the fair-maned horses of Achilles,
having killed us two, and put the ranks of men to flight,
the Argives, or himself be caught among the foremost."
So speaking, he called to the two Ajaxes and Menelaus:
"Ajaxes, leaders of the Argives, and Menelaus,
to the corpse entrust the men who are the best
to stand about it and to ward off the ranks of men,
but for us two who live, ward off the pitiless day;
for here they have pressed heavily in the tearful war,
Hector and Aeneas, who are the best of the Trojans.
But these things lie indeed on the knees of the gods;
for I too shall cast my spear, and Zeus will care for all."
He spoke, and brandishing it sent forth his long-shadowed spear,
and struck the shield of Aretus, that is equal on every side;
and it did not keep out the spear, but the bronze passed clean through,
and drove through his belt into his lower belly.
As when a lusty man, holding a sharp axe,
strikes from behind the horns of a field-ranging ox
to cut through all the sinew, and it falls forward and collapses,
so he fell forward and fell on his back; and in him the spear
very sharp, quivering in his vitals, loosed his limbs.
And Hector hurled at Automedon with his bright spear;
but he, seeing it in front, shunned the bronze spear;
for he ducked forward, and the long spear behind him
was fixed in the ground, and the butt-end quivered
of the spear; and there mighty Ares let loose his fury.
And now they would have rushed hand to hand with swords,
had not the two Ajaxes, eager, parted them,
who came through the throng as their comrade called.
Fearing them, they gave ground back again,
Hector and Aeneas and godlike Chromius,
and left Aretus there, his heart torn,
lying; and Automedon, the peer of swift Ares,
stripped his armour and spoke a word in boasting:
"Truly now I have eased my heart a little of grief
for the dead son of Menoetius, though I have killed a lesser man."
So speaking, he took the blood-stained spoils and placed them in the chariot,
and himself climbed up, with feet and hands above
bloody, as when a lion has fed upon a bull.
And back over Patroclus the strong encounter was stretched,
grievous and full of tears, and Athena roused the strife,
having come down from heaven; for wide-thundering Zeus sent her
to rouse the Danaans; for his mind had turned.
As when Zeus stretches a purple rainbow for mortals
out of heaven, to be a portent either of war
or of a bitterly cold storm, which stops men
from their work upon the earth, and troubles the flocks,
so she, shrouding herself in a purple cloud,
entered the host of the Achaeans, and roused each man.
And first, urging him on, she spoke to the son of Atreus,
the mighty Menelaus; for he was near her;
likened to Phoenix in body and unwearying voice:
"For you, Menelaus, there will be dejection and reproach
if the faithful comrade of glorious Achilles
the swift dogs of the Trojans drag beneath their wall.
But hold fast strongly, and urge on all the host."
And Menelaus of the good war-cry answered her:
"Phoenix, aged father, born long ago, if only Athena
would give me strength, and keep off the rush of missiles;
then I would wish to stand by him and defend
Patroclus; for dead he has greatly touched my heart.
But Hector has the dread fury of fire, and does not cease
wreaking havoc with the bronze; for Zeus grants him glory."
So he spoke, and the goddess bright-eyed Athena rejoiced,
because he prayed to her first of all the gods.
And she put strength in his shoulders and in his knees,
and put into his breast the daring of a fly,
which, even when driven away from a man's skin,
is eager to bite, and man's blood is sweet to it;
with such daring she filled his dark mind,
and he went at Patroclus, and hurled with his bright spear.
And there was among the Trojans Podes, son of Eetion,
rich and good; and Hector honoured him most
of the people, for he was his dear comrade at the feast;
him fair-haired Menelaus struck on the belt
as he sprang in flight, and drove the bronze clean through;
and he fell with a thud; and the son of Atreus, Menelaus,
dragged the corpse out from under the Trojans to the host of his comrades.
And Apollo, standing near, urged on Hector,
likened to Phaenops, son of Asius, who was to him
the dearest of all his guest-friends, dwelling in his house at Abydos;
likened to him, the far-shooting Apollo spoke:
"Hector, what other of the Achaeans would still fear you?
You have fled from Menelaus, who before this
was a soft spearman; and now he has gone off, having alone lifted
the corpse out from under the Trojans, and has killed your faithful comrade,
the good Podes, son of Eetion, among the foremost."
So he spoke, and a black cloud of grief covered him,
and he strode through the foremost fighters, helmed in blazing bronze.
And then the son of Cronus took up his tasselled aegis,
gleaming, and covered Ida with clouds,
and flashing he thundered greatly, and shook the aegis,
and gave victory to the Trojans, and put the Achaeans to flight.
First Peneleos the Boeotian began the flight.
For he was struck on the shoulder with a spear, ever facing forward,
a glancing blow on the tip; and it grazed his bone
the point of Polydamas; for he struck him, coming near.
And Hector wounded Leitus close by, on the wrist of his hand,
the son of great-hearted Alectryon, and stopped him from battle;
and he shrank back, peering about, since no longer did he hope in his heart
to fight the Trojans holding a spear in his hand.
And Idomeneus, as Hector rushed after Leitus,
struck him on the corselet, on the chest beside the nipple;
and the long spear broke at the socket, and the Trojans shouted;
and he hurled at Idomeneus, son of Deucalion,
as he stood on his chariot; and he missed him by a little;
but he struck Meriones' companion and charioteer,
Coeranus, who had followed him from well-built Lyctus;
for on foot at first, having left the curved ships,
he had come, and would have given the Trojans great might,
had not Coeranus quickly driven the swift-footed horses;
and to him light came, and he warded off the pitiless day,
but he himself lost his life under man-slaying Hector;
he struck him beneath the jaw and the ear, and drove the spear
clean through, and cut his tongue in the middle.
He fell from the chariot, and let the reins fall to the ground.
And Meriones took them in his own hands,
stooping down from the plain, and spoke to Idomeneus:
"Whip now, until you reach the swift ships;
for you yourself know that the strength of the Achaeans is no more."
So he spoke, and Idomeneus lashed the fair-maned horses
to the hollow ships; for fear had fallen on his heart.
Nor did it escape great-hearted Ajax and Menelaus
that Zeus was giving the Trojans victory that turns the scale.
And among them great Telamonian Ajax began the words:
"Ah me, now even one who is very foolish
would know that father Zeus himself is helping the Trojans.
For of them all the missiles hit home, whoever throws them,
whether a coward or a brave man; and Zeus anyway directs all;
but for us all alike they fall vainly to the ground.
But come, let us ourselves devise the best plan,
both how we may drag the corpse away, and also how we ourselves
may become a joy to our dear comrades when we return,
who, I suppose, looking this way are grieving, and think no longer
that the fury and the invincible hands of man-slaying Hector
will be held back, but that they will fall upon the black ships.
And would that some comrade might report most quickly
to the son of Peleus, since I do not think he has even heard
the grievous message, that his dear comrade has perished.
But I cannot see any such man of the Achaeans;
for they are held in mist, both they themselves and their horses.
Father Zeus, but do you rescue the sons of the Achaeans from the mist,
and make clear weather, and give us to see with our eyes;
and in the light destroy us, since so it pleases you."
So he spoke, and the father pitied him as he shed tears;
and straightway he scattered the mist and drove off the fog,
and the sun shone out, and all the battle was shown clear;
and then Ajax spoke to Menelaus of the good war-cry:
"Look now, Menelaus, Zeus-nurtured, whether you can see
Antilochus, the son of great-hearted Nestor, still alive,
and urge him to go quickly to warlike Achilles
to tell him that his much dearest comrade has perished."
So he spoke, and Menelaus of the good war-cry did not disobey,
and he went as a lion goes from the cattle-yard,
who, when he has grown weary rousing dogs and men,
who will not let him take the fat of the cattle,
watching all night; and he, longing for flesh,
rushes straight on, but achieves nothing; for thick javelins
fly against him from bold hands,
and burning torches, which he shuns though eager;
and at dawn he goes off with a grieving heart;
so from Patroclus Menelaus of the good war-cry
went much against his will; for he feared lest the Achaeans
in grievous flight might leave him as spoil to the foe.
And he laid many commands on Meriones and the two Ajaxes:
"Ajaxes, leaders of the Argives, and Meriones,
let each man now remember the kindliness of wretched Patroclus;
for he knew how to be gentle to all
while he lived; but now death and fate have overtaken him."
So speaking, fair-haired Menelaus went away,
peering everywhere like an eagle, which they say
is the sharpest-sighted of the birds under heaven,
whom, even when he is on high, the swift-footed hare does not escape,
lying beneath a leafy bush, but he swoops upon it,
and quickly seizing it takes away its life.
So then, Menelaus, Zeus-nurtured, your bright eyes
turned everywhere through the host of many comrades,
if anywhere he might see the son of Nestor still alive.
He marked him very quickly on the left of all the battle
encouraging his comrades and urging them to fight,
and standing near, fair-haired Menelaus spoke:
"Antilochus, come here, Zeus-nurtured, so that you may learn
a grievous message, which ought never to have been.
I think that you yourself, looking on,
already know that a god rolls disaster upon the Danaans,
and victory is the Trojans'; and the best of the Achaeans has been slain,
Patroclus, and a great longing has come upon the Danaans.
But do you quickly run to Achilles at the ships of the Achaeans
and tell him, so that as quickly as may be he may save the corpse to the ship,
stripped bare; for the armour resplendent-helmed Hector holds."
So he spoke, and Antilochus was stricken as he heard the word;
and long speechlessness of words seized him, and his two eyes
filled with tears, and his full voice was checked.
But even so he did not neglect the command of Menelaus,
but went at a run, and gave his armour to his blameless comrade
Laodocus, who turned his single-hoofed horses near him.
And his feet bore him, shedding tears, from the war
to Peleus' son Achilles, to tell the evil word.
And your heart, Menelaus, Zeus-nurtured, was not willing
to defend the weary comrades, from where
Antilochus had gone, and a great longing came upon the Pylians;
but he sent godlike Thrasymedes to them,
and himself went back to the hero Patroclus,
and running he stood beside the two Ajaxes, and straightway spoke:
"I have sent that man to the swift ships
to go to swift-footed Achilles; but I do not think
he will come now, though he is very angry with godlike Hector;
for he could not in any way fight the Trojans stripped bare.
But let us ourselves devise the best plan,
both how we may drag the corpse away, and also how we ourselves
may escape death and doom from the battle-cry of the Trojans."
And great Telamonian Ajax answered him:
"All that you have said is fitting, glorious Menelaus.
But do you and Meriones stoop down very quickly,
lift the corpse and carry it out of the toil; but behind you
we two shall fight the Trojans and godlike Hector,
having equal spirit, we two namesakes, who before now
have stood fast side by side awaiting sharp Ares."
So he spoke, and they lifted the corpse from the ground
high and mightily; and the Trojan host shouted behind
when they saw the Achaeans lifting the corpse.
They rushed on like dogs, which upon a wounded boar
spring, before the young hunters;
for a while they run eager to tear him apart,
but when he wheels among them, trusting in his strength,
they draw back, and flee this way and that, each separately.
So the Trojans followed in a body for a while,
stabbing with swords and double-edged spears;
but when the two Ajaxes turned about against them
and stood, their colour changed, and no man dared
spring forward and contend over the corpse.
So they, eager, carried the corpse out of the war
to the hollow ships; and war was stretched out upon them
wild as fire, which rushing on a city of men
leaps up suddenly and burns, and the houses dwindle
in the great blaze, and the force of the wind thunders upon it.
So for them the unceasing din of horses and spearmen
came upon them as they went;
and they, as mules putting on their mighty strength
drag from a mountain down a rugged path
a beam or a great ship's timber; and in them the spirit
is worn out with toil and sweat as they hurry;
so they, eager, carried the corpse. But behind
the two Ajaxes held them back, as a headland holds back water,
a wooded one, lying right across the plain,
which holds back even the grievous streams of mighty rivers,
and straightway turns the flow of them all into the plain,
driving it aside; and the rivers in their strength do not break it;
so the two Ajaxes always held back the battle behind them,
the Trojans; and they followed along, and two among them most of all,
Aeneas, son of Anchises, and shining Hector.
And as a cloud of starlings or of jackdaws comes on,
screaming shrilly, when they see coming
a hawk, which brings slaughter to the small birds,
so before Aeneas and Hector the young men of the Achaeans
went screaming shrilly, and forgot their battle-joy.
And many fair pieces of armour fell round about the trench
as the Danaans fled; and there was no rest from war.

### Book 18

So they fought on, in the very likeness of blazing fire;
and swift-footed Antilochus came as a messenger to Achilles.
He found him before the high-prowed ships,
pondering in his heart the things that had been accomplished;
and groaning, he spoke to his own great-hearted spirit:
"Ah me, why again are the long-haired Achaeans
driven in rout along the ships, panic-stricken over the plain?
May the gods not fulfil for me the grievous cares in my heart,
as once my mother declared to me and told me:
that the best of the Myrmidons, while I yet live,
would fall by Trojan hands and leave the light of the sun.
Surely the valiant son of Menoetius is dead,
the stubborn one; yet I bade him, when he had thrust back the enemy fire,
to come again to the ships, and not to fight Hector in his strength.
While he was turning these things over in mind and spirit,
meanwhile the son of glorious Nestor came near him,
shedding hot tears, and he spoke his grievous message:
"Ah me, son of warlike Peleus, surely of a bitter
message you shall hear, which ought never to have come to pass.
Patroclus lies dead, and they do battle about the corpse,
naked; but his armour helmet-flashing Hector holds."
So he spoke, and a black cloud of grief covered him;
and with both hands he took the sooty dust
and poured it over his head, and defiled his comely face;
and on his fragrant tunic the black ashes settled.
And he himself in the dust, huge, hugely stretched out,
lay; and with his own hands he defiled his hair, tearing it.
And the slave women, whom Achilles and Patroclus had taken,
wailed aloud, hearts stricken with grief, and out of doors
they ran about warlike Achilles, and with their hands all
beat their breasts, and the limbs of each were loosened.
And Antilochus on the other side lamented, shedding tears,
holding the hands of Achilles; and he groaned in his noble heart;
for he feared lest he should cut his throat with the iron.
Dreadfully he cried out; and his queenly mother heard him,
as she sat in the depths of the sea beside her old father,
and she wailed thereafter; and the goddesses gathered about her,
all the Nereids that were in the depth of the sea.
There was Glauce, Thaleia, Cymodoce,
Nesaea, Speio, Thoe, and ox-eyed Halia,
Cymothoe, Actaea, Limnoreia,
and Melite, and Iaira, and Amphithoe, and Agave,
Doto, Proto, Pherousa, Dynamene,
Dexamene, Amphinome, Callianeira,
Doris, Panope, and famous Galatea,
Nemertes, Apseudes, Callianassa;
there was Clymene, Ianeira, Ianassa,
Maera, Oreithyia, and fair-tressed Amathia,
and the other Nereids that were in the depth of the sea.
And their cave was filled with them, gleaming silver; and all together
they beat their breasts, and Thetis led the lamentation:
"Hear me, sister Nereids, that all of you may
know well, hearing, how many griefs are in my heart.
Ah me, wretched that I am, ah me, ill-fated mother of the best,
who once bore a son blameless and strong,
outstanding among heroes; and he shot up like a sapling;
whom I nurtured like a young plant on the hill of an orchard,
and sent forth in the curved ships to Ilios,
to fight the Trojans; and I shall not welcome him back
returning home to the house of Peleus.
And while he lives and sees the light of the sun,
he grieves, and I can do nothing to help him by going to him.
But I will go, that I may see my dear child, and hear
what grief has come upon him as he waits apart from the war."
So speaking, she left the cave; and with her
the others went in tears, and the wave of the sea
broke around them; and when they came to fertile Troy,
they stepped ashore in order, where in close ranks
the ships of the Myrmidons were drawn up about swift Achilles.
And to him, heavily groaning, the queenly mother stood near,
and with a shrill cry she took the head of her own son,
and lamenting she addressed him with winged words:
"Child, why do you weep? What grief has come to your heart?
Speak out, do not hide it; for these things have been accomplished
for you by Zeus, as indeed you prayed before, lifting up your hands,
that all the sons of the Achaeans should be crowded at the sterns,
lacking you, and should suffer unseemly deeds."
And to her, heavily groaning, swift-footed Achilles spoke:
"My mother, these things the Olympian has indeed accomplished for me;
but what joy are they to me, when my dear companion has perished,
Patroclus, whom I honoured above all my companions,
equal to my own head? I have lost him, and Hector
has slain and stripped from him the monstrous armour, a marvel to behold,
beautiful; which the gods gave to Peleus as shining gifts
on the day when they cast you into the bed of a mortal man.
Would that you had stayed there among the immortal sea-maidens,
and Peleus had wed a mortal wife.
But now, that you too may have grief beyond measure in your heart
for your son who has perished, whom you shall not welcome back
returning home; since my own spirit does not bid me
live, nor dwell among men, unless Hector
first, struck by my spear, lose his life,
and pay the price for Patroclus, son of Menoetius."
And Thetis spoke to him again, shedding a tear:
"Swift-fated you shall be for me, my child, by what you say;
for straightway after Hector death is ready for you."
And greatly vexed, swift-footed Achilles answered her:
"May I die at once, since I was not to help my companion
when he was slain; and he perished far from his homeland,
and I was not there to be a defence against ruin.
But now, since I am not returning to my dear native land,
and I was no light to Patroclus, nor to the other
companions, who in great numbers were slain by noble Hector,
but I sit by the ships, a useless burden upon the earth,
being such as no other of the bronze-clad Achaeans
is in war; and in the assembly others are better.
So may strife perish from gods and from men,
and wrath, which drives even the thoughtful man to rage,
which, far sweeter than honey dripping down,
swells in the breasts of men like smoke;
so Agamemnon, king of men, has now enraged me.
But these things we shall let be, grieved as we are,
having subdued our own dear spirit within our breasts by necessity;
but now I go, that I may overtake the destroyer of my dear head,
Hector; and I shall receive my fate whenever
Zeus wishes to accomplish it, and the other immortal gods.
For not even the might of Heracles escaped death,
who was dearest to Zeus, lord, son of Cronus;
but his fate subdued him, and the grievous wrath of Hera.
So I too, if a like fate is appointed for me,
shall lie still when I have died; but now let me win good glory,
and make some one of the Trojan and deep-bosomed Dardanian women
with both hands over her tender cheeks
wipe away her tears and groan aloud,
and let them know that I have long ceased from war.
Do not hold me back from battle, dear as you are; you will not persuade me."
Then the goddess Thetis of the silver feet answered him:
"Yes, my child, these things are true and no evil,
to ward off steep destruction from companions in distress.
But your beautiful armour is among the Trojans,
bronze and gleaming; and helmet-flashing Hector
himself glories in it, bearing it on his shoulders; yet I say
he shall not glory in it long, since slaughter is near him.
But do you not yet go down into the press of Ares
before you see me come here before your eyes;
for at dawn I shall return with the rising sun,
bringing beautiful armour from lord Hephaestus."
So speaking, she turned back from her own son,
and turning, she spoke to her sea sisters:
"You now go down into the wide bosom of the sea
to see the old man of the sea and the house of your father,
and tell him everything; and I will go to steep Olympus,
to Hephaestus the renowned craftsman, if he is willing
to give my son glorious gleaming armour."
So she spoke, and they straightway went down beneath the wave of the sea;
but the goddess Thetis of the silver feet, she again
went toward Olympus, that she might bring her dear son glorious armour.
Her feet bore her to Olympus; but the Achaeans
with a wondrous cry, before murderous Hector
fleeing, came to the ships and the Hellespont.
And not even Patroclus would the well-greaved Achaeans
have dragged out of the missiles, the corpse of Achilles' companion;
for again the host and horses overtook him,
and Hector, son of Priam, like a flame in his valour.
Three times famous Hector seized him from behind by the feet,
eager to drag him away, and shouted loudly to the Trojans;
three times the two Ajaxes, clad in furious valour,
thrust him back from the corpse; and he, firmly trusting in his strength,
now rushed upon them through the battle, now again
stood still, crying aloud; and he did not give way at all.
As from a body herdsmen in the fields cannot
drive off a tawny lion greatly hungering,
so the two helmeted Ajaxes could not
drive Hector, son of Priam, away from the corpse.
And now he would have dragged him away and won boundless glory,
had not swift Iris, wind-footed, come to the son of Peleus
as messenger, running from Olympus, to arm himself,
secretly from Zeus and the other gods; for Hera sent her.
Standing near, she spoke winged words:
"Rise up, son of Peleus, most terrible of all men;
help Patroclus, for whose sake the dread battle
stands before the ships; and they destroy one another,
some defending the dead corpse,
and others eager to drag it to windy Ilios,
the Trojans rushing on; and most of all famous Hector
is eager to drag it away; and his heart bids him
to fix the head on stakes, having cut it from the tender neck.
But rise up, and lie no longer; let shame come to your heart
that Patroclus should become a plaything for Trojan dogs;
it is a disgrace to you, if the corpse comes back dishonoured."
Then swift-footed shining Achilles answered her:
"Iris, goddess, who of the gods sent you to me as messenger?"
And again wind-footed swift Iris spoke to him:
"Hera sent me, the glorious wife of Zeus;
and the son of Cronus, high-throned, does not know, nor any other
of the immortals who dwell about snowy Olympus."
And answering her, swift-footed Achilles spoke:
"How then shall I go into the press? They hold the armour;
and my dear mother did not allow me to arm myself before
I see her with my own eyes coming here;
for she promised to bring beautiful armour from Hephaestus.
And I know no other man whose glorious armour I might put on,
except the shield of Ajax, son of Telamon.
But even he, I think, is among the foremost,
dealing death with his spear about dead Patroclus."
Again wind-footed swift Iris spoke to him:
"We too know well that your glorious armour is held;
but just go to the trench and show yourself to the Trojans,
in case the Trojans, fearing you, hold back from battle,
and the warlike sons of the Achaeans may breathe again
in their distress; and there is a little breathing space from war."
So she spoke and departed, swift-footed Iris;
but Achilles rose, dear to Zeus; and about him Athena
cast her tasselled aegis over his mighty shoulders,
and about his head the shining goddess wreathed a cloud
of gold, and from it she kindled a gleaming flame.
As when smoke rising from a city reaches the upper air
from afar, from an island which enemies beset,
who all day long contend in hateful war
from their own city; and at sunset
beacon fires blaze in close array, and the light goes up
darting high for the neighbours to see,
in case with their ships they come as helpers against the war;
so from the head of Achilles the light reached the upper air.
He went and stood on the trench, away from the wall, and did not
mix with the Achaeans; for he respected his mother's strict command.
Standing there he shouted, and apart from him Pallas Athena
cried aloud; but among the Trojans she roused boundless confusion.
As when the piercing sound of a trumpet rings out
around a city beset by spirit-destroying foes,
so then piercing was the voice of the son of Aeacus.
And when they heard the brazen voice of the son of Aeacus,
the spirit of all was shaken; and the fair-maned horses
wheeled the chariots back; for they foresaw sorrow in their hearts.
The charioteers were amazed, when they saw the untiring fire
terrible above the head of the great-hearted son of Peleus
blazing; and the goddess, bright-eyed Athena, kindled it.
Three times over the trench great Achilles shouted,
three times the Trojans and their famed allies were thrown into confusion.
There and then twelve of their best men perished
about their own chariots and spears. But the Achaeans
gladly dragged Patroclus out from under the missiles
and laid him on a bier; and his dear companions stood about
mourning; and among them swift Achilles followed
shedding hot tears, when he saw his trusted companion
lying on the bier, mangled by the sharp bronze,
whom indeed he had sent with horses and chariot
to war, and did not receive back returning.
And the sun, untiring, ox-eyed queenly Hera
sent to go unwillingly down into the streams of Ocean;
the sun set, and the noble Achaeans ceased
from the fierce battle and the equal war.
And the Trojans on the other side, from the strong encounter
withdrawing, loosed the swift horses under their chariots,
and gathered into assembly before thinking of dinner.
The assembly was of men standing upright, and no one dared
to sit; for trembling held them all, because Achilles
had appeared, and he had long ceased from grievous war.
Among them prudent Polydamas, son of Panthous, began to speak;
for he alone saw both before and behind;
and he was a companion of Hector, and they were born on the same night,
but one excelled in counsel, the other far in the spear.
He, well-minded, spoke among them and said:
"Think carefully, my friends; for I for my part urge
that now we go to the city, and not wait for shining dawn
on the plain beside the ships; for we are far from the wall.
While this man was angered against shining Agamemnon,
so long the Achaeans were easier to fight;
for I used to rejoice, sleeping beside the swift ships,
hoping that we would take the curved ships.
But now I dread terribly the swift-footed son of Peleus;
so overbearing is that man's spirit, he will not be willing
to wait on the plain, where Trojans and Achaeans
both in the midst divide the fury of Ares,
but he will fight for the city and the women.
But let us go to the city, obey me; for thus it shall be:
now night has stopped the swift-footed son of Peleus,
immortal night; but if tomorrow he comes upon us here
setting out with his armour, then someone will surely
know him; for he will gladly come to sacred Ilios
who escapes; but many of the Trojans dogs and vultures will eat;
may such a thing never come to my ear.
But if we obey my words, though we are anxious,
during the night we shall keep our strength in assembly, and the walls
and the high gates and the planks fitted on them,
long and well-planed and bolted, shall protect the city;
but at dawn, early, armed with our armour,
we shall stand on the walls; and it will be the worse for him, if he wishes
to come from the ships and fight with us about the wall.
He will go back again to the ships, when he has driven his strong-necked horses
weary with every kind of running, as he ranges beneath the city;
but his spirit will not let him rush inside,
nor will he ever sack it; before that the swift dogs will eat him."
And looking at him from under his brows, helmet-flashing Hector spoke:
"Polydamas, you no longer speak things dear to me,
you who bid us go back and gather in the city.
Are you not yet sated with being penned inside the towers?
For before, all mortal men spoke of the city of Priam
as rich in gold, rich in bronze;
but now the beautiful treasures have perished from its houses,
and many possessions have gone to be sold in Phrygia and lovely Maeonia,
since great Zeus was angered.
But now, when the son of crooked-counselled Cronus has given me
to win glory by the ships, and to pen the Achaeans against the sea,
fool, no longer show such thoughts among the people;
for no Trojan will obey you; nor shall I allow it.
But come, let us all obey as I shall say.
Now take your dinner throughout the army by companies,
and remember the watch, and let each man keep awake;
and of the Trojans, whoever is over-proud and vexed about his possessions,
let him gather them and give them to the people to devour;
it is better for one of them to profit than for the Achaeans.
But at dawn, early, armed with our armour,
let us waken sharp Ares against the hollow ships.
And if in truth shining Achilles has risen up from the ships,
it will be the worse for him, if he wishes it; I for one will not
flee from the dolorous war, but I shall stand
right against him, and either he bears away great victory, or I bear it.
Enyalius is common to both, and he kills the one who would kill."
So Hector spoke, and the Trojans shouted in assent,
fools; for Pallas Athena took away their wits.
For they praised Hector for counselling evil,
but no one praised Polydamas for his good advice.
Then they took dinner throughout the army; but the Achaeans
all night long groaned and lamented for Patroclus.
And among them the son of Peleus led the ceaseless lament,
laying his murderous hands on the breast of his companion,
groaning thick and fast, like a well-maned lion
whose cubs a hunter has snatched from under him
out of the thick wood; and he grieves, coming too late,
and he ranges over many glens, tracking the man's footsteps,
in case he may find him somewhere; for sharp anger seizes him;
so he, heavily groaning, spoke to the Myrmidons:
"Ah, surely I spoke a vain word on that day
when I encouraged the hero Menoetius in his halls;
for I said I would bring his famous son back to Opoeis
having sacked Ilios, and having won his share of the spoil.
But Zeus does not fulfil all the thoughts of men;
for it is fated for both of us to redden the same earth
here in Troy, since not even me, returned,
will the old horseman Peleus receive in his halls,
nor my mother Thetis, but here the earth will hold me.
But now, Patroclus, since I am going under the earth after you,
I shall not perform your funeral rites before I bring here Hector's
armour and head, the head of your great-hearted slayer;
and before the pyre I shall cut the throats of twelve
glorious children of the Trojans, angered for your death.
Meanwhile you shall lie beside the curved ships just as you are,
and about you Trojan and deep-bosomed Dardanian women
shall weep, shedding tears night and day,
whom we ourselves won by our strength and the long spear
when we sacked the rich cities of mortal men."
So speaking, shining Achilles called to his companions
to set a great tripod about the fire, so that as quickly as possible
they might wash Patroclus of the bloody gore.
And they set a bath-tripod on the blazing fire,
and poured water into it, and kindled wood beneath, taking it up.
The fire wrapped the belly of the tripod, and the water grew warm;
but when the water boiled in the shining bronze,
then they washed him and anointed him thickly with oil,
and filled his wounds with nine-year ointment;
and laying him on a bier they covered him with a soft linen cloth
from head to feet, and over it with a white mantle.
All night long then about swift-footed Achilles
the Myrmidons groaned and lamented for Patroclus.
And Zeus spoke to Hera, his sister and his wife:
"You have done it, then, ox-eyed queenly Hera,
by rousing swift-footed Achilles; surely the long-haired Achaeans
are born of you yourself."
Then ox-eyed queenly Hera answered him:
"Most dread son of Cronus, what a word you have spoken.
Surely some mortal man may intend to accomplish something for a man,
one who is but mortal and knows no such counsels;
how then should I, who claim to be the best of goddesses,
both in birth and because I am called your wife,
and you rule among all the immortals,
not have woven evil for the Trojans in my anger?"
So they spoke such things to one another;
and Thetis of the silver feet came to the house of Hephaestus,
imperishable, starry, conspicuous among the immortals,
of bronze, which the crook-footed god himself had built.
She found him sweating, turning about his bellows,
busy; for he was fashioning twenty tripods in all
to stand about the wall of the well-built hall,
and he set golden wheels under the base of each,
so that they might enter the divine assembly of their own accord
and return again to his house, a marvel to behold.
These indeed had their completion, but the ears were not yet
fitted on them, cunningly wrought; these he was preparing, and he was cutting the bonds.
While he was labouring at these things with his skilled mind,
meanwhile the goddess Thetis of the silver feet came near him.
And the Grace, shining-veiled, saw her as she came forward,
beautiful, whom the renowned lame god had married;
and she clung to her hand and spoke and called her by name:
"Why, Thetis of the trailing robe, have you come to our house,
revered and dear? Before, you were not at all wont to come.
But follow further in, that I may set guest-gifts before you."
So speaking, the shining goddess led her forward.
Then she seated her on a silver-studded throne,
beautiful and cunningly wrought; and a footstool was under her feet;
and she called to Hephaestus the renowned craftsman and spoke a word:
"Hephaestus, come out here; Thetis has need of you."
Then the renowned lame god answered her:
"Surely a dread and revered goddess is in my house,
who saved me when grief came upon me, fallen far away,
by the will of my dog-faced mother, who wished
to hide me away, being lame; then I would have suffered grief in my heart,
if Eurynome and Thetis had not received me in their bosom,
Eurynome, daughter of the refluent Ocean.
With them for nine years I wrought many cunning things,
brooches and twisted bracelets and spiral cups and necklaces,
in a hollow cave; and about it the stream of Ocean
flowed, murmuring with foam, unmeasured; and no other
knew of it, neither of the gods nor of mortal men,
but Thetis and Eurynome knew, who saved me.
She has now come to our house; so I must greatly
pay back all the guest-gifts to fair-tressed Thetis.
But do you now set before her fine guest-gifts,
while I put away the bellows and all my tools."
He spoke, and rose from the anvil, a huge monstrous bulk,
limping; and beneath him his thin shins moved swiftly.
He set the bellows away from the fire, and all his tools
he gathered into a silver chest, with which he laboured;
and with a sponge he wiped his face and both his hands,
and his sturdy neck and his shaggy chest,
and he put on his tunic, and took a thick staff, and went out the door
limping; and handmaids hurried along beside their master,
golden, like living young maidens.
In them there is understanding in their minds, and voice
and strength, and from the immortal gods they know their works.
They hurried along beside their master; but he, moving
near to where Thetis was, sat down on a shining throne,
and clung to her hand and spoke and called her by name:
"Why, Thetis of the trailing robe, have you come to our house,
revered and dear? Before, you were not at all wont to come.
Speak out what you have in mind; my heart bids me fulfil it,
if I can fulfil it and if it is a thing that can be fulfilled."
Then Thetis answered him, shedding a tear:
"Hephaestus, is there then any one of all the goddesses in Olympus
who has endured in her own heart such grievous cares
as the griefs Zeus, son of Cronus, has given me out of all?
Out of the other sea-goddesses he subdued me to a mortal man,
Aeacus' son Peleus, and I endured the bed of a man
much against my will. He now, in hateful old age,
lies in his halls worn out, and I have other griefs now;
since he gave me a son to be born and to be reared,
outstanding among heroes; and he shot up like a sapling;
whom I nurtured like a young plant on the hillside of an orchard,
and sent forth in the curved ships to Ilios,
to fight the Trojans; and I shall not welcome him back
returning home to the house of Peleus.
And while he lives and sees the light of the sun,
he grieves, and I can do nothing to help him by going to him.
The girl whom the sons of the Achaeans chose out as a prize for him,
her lordly Agamemnon took back out of his hands.
And he wasted the heart in him with grief; while the Achaeans
the Trojans penned at the sterns, and would not let them
go out; and the elders of the Argives entreated him,
and named many glorious gifts.
Then he himself refused to ward off destruction,
but he clothed Patroclus in his own armour,
and sent him to war, and gave him a great host besides.
All day they fought about the Scaean gates;
and that same day they would have sacked the city, had not Apollo
slain the valiant son of Menoetius, who had done much harm,
among the foremost fighters, and given glory to Hector.
Therefore now I come to your knees, in case you are willing
to give my son, who is swift-fated, a shield and a helmet
and beautiful greaves fitted with ankle-pieces
and a corselet; for his faithful companion lost his own,
subdued by the Trojans; and he lies on the ground grieving in spirit."
Then the renowned lame god answered her:
"Take heart; let not these things be a care in your mind.
If only I could hide him from dolorous death
like this, when dread fate comes upon him,
as surely beautiful armour shall be his, such that
many men will marvel, whoever sees it."
So speaking, he left her there, and went to the bellows;
he turned them toward the fire and bade them work.
And the bellows, twenty in all, blew in their furnaces,
sending out every kind of ready blast,
now to attend him as he hurried, now again
just as Hephaestus wished and the work went forward.
He cast into the fire weariless bronze and tin
and precious gold and silver; and then
he set the great anvil on its block, and took in his hand
a mighty hammer, and in the other he took the tongs.
And he made first a shield, great and sturdy,
embossing it all over, and about it he set a shining rim,
triple, gleaming, and a silver baldric on it.
And five layers there were on the shield; and on it
he wrought many cunning things with his skilled mind.
On it he fashioned earth, and on it heaven, and on it sea,
and the untiring sun and the full moon,
and on it all the constellations with which the sky is crowned,
the Pleiades, the Hyades, and the strength of Orion,
and the Bear, which men also call by the name Wagon,
which turns in the same place and watches Orion,
and alone has no share in the baths of Ocean.
On it he made two cities of mortal men,
beautiful. In the one there were weddings and feasts,
and they were leading the brides from their chambers by the light of blazing torches
through the city, and a loud marriage song arose;
and young men whirled in the dance, and among them
pipes and lyres sounded; and the women
stood each at her doorway and marvelled.
And the people were gathered in the assembly; and there a quarrel
had arisen, and two men were quarrelling about blood-money
for a man who had been killed; one claimed to have paid everything,
showing it to the people, and the other refused to accept anything;
and both were eager to go to an arbitrator for a decision.
And the people shouted on both sides, as helpers;
and heralds restrained the people; and the elders
sat on polished stones in a sacred circle,
holding in their hands the sceptres of the loud-voiced heralds;
then they sprang up, and each in turn gave judgment.
And there lay in the midst two talents of gold,
to give to the one who spoke the straightest judgment among them.
And about the other city two armies of people sat,
gleaming in armour; and their counsel was divided in two,
either to sack it or to divide in two all
the possessions that the lovely citadel held within;
and they were not yet yielding, but were secretly arming for an ambush.
And the wall their dear wives and infant children
were guarding, standing on it, and with them the men whom old age held;
and the others went forth; and Ares led them and Pallas Athena,
both golden, and golden were the garments they wore,
both beautiful and tall with their armour, as befits gods,
conspicuous on both sides; and the people were lesser.
And when they came to the place where it seemed good to them to lie in ambush,
at a river, where there was a watering-place for all the herds,
there they sat down, wrapped in gleaming bronze.
And apart from them two scouts sat, watching
for the flocks and the curved-horned cattle to be seen.
And these soon came on, and two herdsmen followed with them
delighting in their pipes; and they had no foreknowledge of the trap.
And those, seeing this beforehand, rushed upon them, and quickly then
they cut down the herds of cattle and the fair flocks
of white sheep, and killed the shepherds.
And when the others heard the great din among the cattle,
as they sat before their huts, straightway leaping on their horses
with high-lifting feet, they pursued, and quickly came.
Then they set themselves in array and fought a battle beside the river banks,
and they struck one another with bronze-tipped spears.
And among them Strife and Confusion mingled, and deadly Fate,
holding one man alive and newly wounded, another unwounded,
and dragging another, dead, through the battle by the feet;
and she wore a cloak about her shoulders, red with the blood of men.
And they mingled as living mortals and fought,
and they dragged at one another's corpses, fallen dead.
On it he set a soft, rich field of fallow land,
a broad fallow, thrice-ploughed; and many plowmen in it
drove their teams, turning them this way and that.
And whenever they turned and came to the end of the field,
then in their hands a man came up and gave them
a cup of honey-sweet wine; and they turned back along the furrows,
eager to reach the end of the deep fallow land.
And it grew black behind them, and looked like ploughed land,
though it was golden; that was made a wonder indeed.
On it he set a royal domain; there labourers
were reaping, holding sharp sickles in their hands.
And some sheaves fell in dense rows along the furrow,
and others the binders bound with bands.
And three binders stood by; and behind them
boys gathered the sheaves and brought them in their arms
and gave them without pause; and the king among them in silence,
holding his sceptre, stood at the furrow, glad at heart.
And heralds apart under an oak were preparing a feast,
and they had sacrificed a great ox and were busy with it; and the women
scattered much white barley for the labourers' meal.
On it he set a great vineyard heavy with grapes,
beautiful, golden; and the clusters were black,
and it stood on silver poles throughout.
And about it he drew a dark trench, and a fence about it
of tin; and there was one single path to it,
by which the carriers went when they gathered the vineyard.
And maidens and young men, tender-hearted,
carried the honey-sweet fruit in woven baskets.
And in their midst a boy with a clear lyre
played charmingly, and sang the beautiful Linos song
in a thin voice; and they with leaping and
with dance and cry, skipping with their feet, followed along.
On it he made a herd of straight-horned cattle;
and the cattle were wrought of gold and tin,
and with lowing they rushed from the dung to the pasture
beside a murmuring river, beside a rustling reed-bed.
And golden herdsmen walked along with the cattle,
four of them, and nine swift dogs followed them.
And two terrible lions among the foremost cattle
held a bellowing bull; and he, lowing long,
was dragged along; and the dogs and the young men followed after.
And the two, having torn open the hide of the great ox,
gulp its entrails and black blood; and the herdsmen
in vain press on, urging their swift dogs.
And the dogs indeed shrank back from biting the lions,
but standing very near they barked and darted off.
And a pasture the renowned lame god made,
in a beautiful glen, a great one for white sheep,
and sheepfolds and roofed huts and pens.
And a dancing floor the renowned lame god made cunningly,
like the one that once in wide Knossos
Daedalus fashioned for fair-tressed Ariadne.
There young men and maidens, wooers of many oxen,
danced, holding one another's hands by the wrist.
And of them the girls wore fine linen, and the young men
wore well-woven tunics, softly shining with oil;
and the maidens had beautiful garlands, and the young men
had golden daggers from silver baldrics.
And they now ran with skilled feet
very lightly, as when a potter sitting at his wheel
that fits his hands tries it, if it will run;
and another time they ran in rows toward one another.
And a great crowd stood around the lovely dance
rejoicing; and among them sang a divine singer
playing the lyre; and two tumblers in their midst
leading the dance whirled about.
And on it he set the great strength of the river Ocean
along the outermost rim of the well-wrought shield.
But when he had made the shield, great and sturdy,
he made him a corselet brighter than the gleam of fire,
and he made him a helmet, sturdy, fitted to his temples,
beautiful and cunningly wrought, and on it he set a golden crest,
and he made him greaves of pliant tin.
But when the renowned lame god had wrought all the armour,
he lifted it and set it before the mother of Achilles.
And she, like a hawk, sprang down from snowy Olympus
bearing the gleaming armour from Hephaestus.

### Book 19

Dawn of the saffron robe rose from the streams of Ocean,
to bring light to the immortals and to mortal men;
and she came to the ships, bearing gifts from the god.
She found her own dear son lying over Patroclus,
weeping shrilly; and many companions around him
were mourning; and among them stood the shining goddess,
and she clung to his hand and spoke and called him by name:
"My child, let us leave this man to lie here, grieved as we are,
since he was first subdued by the will of the gods;
but you — take from Hephaestus the glorious armor,
very beautiful, such as no man has ever yet worn on his shoulders."
So speaking, the goddess set the armor down
before Achilles; and all the cunning work rang aloud.
And trembling seized all the Myrmidons, nor did any dare
look at it face to face, but they shrank back. But Achilles,
as he saw it, so much the more anger entered him, and his two eyes
flashed terribly from under his brows like a gleam of fire;
and he delighted, holding in his hands the glorious gifts of the god.
But when he had taken his pleasure in his heart, gazing on the cunning work,
at once he spoke winged words to his mother:
"Mother, the armor a god has given — such work as it is fitting
to be the work of immortals, and no mortal man could accomplish.
But now I will arm myself; yet exceedingly
I fear that in the meantime the flies, entering the wounds
of the brave son of Menoetius, cut open by the bronze,
may breed worms in them, and defile the corpse —
for the life is destroyed, and all the flesh may rot."
Then the goddess Thetis of the silver feet answered him:
"My child, let these things not be your care in your heart.
I will try to ward off from him the wild tribes
of flies, which devour men slain in war;
for even if he lies here through a full year,
his flesh will always remain firm, or even better.
But you — call the Achaean heroes to assembly,
renounce your wrath against Agamemnon, shepherd of the people,
and arm yourself quickly for war, and put on your valor."
So speaking, she put great daring into him,
and into Patroclus she dropped ambrosia and red nectar
down through his nostrils, so that his flesh might remain firm.
But godlike Achilles went along the shore of the sea,
crying terribly, and roused the Achaean heroes.
And even those who before had stayed by the ships in the gathering-place,
the steersmen, and those who held the tillers of the ships,
and the stewards who by the ships dealt out the grain —
even these then came to the assembly, because Achilles
had appeared, and had long held back from painful battle.
And the two came limping, the servants of Ares,
Tydeides, steadfast in war, and brilliant Odysseus,
leaning on their spears, for they still had their grievous wounds;
and they came and sat down in the front of the assembly.
But last of all came the lord of men, Agamemnon,
carrying a wound; for in the strong battle
Coön, son of Antenor, had stabbed him with the bronze spear.
But when all the Achaeans had gathered together,
then standing up among them swift-footed Achilles spoke:
"Son of Atreus, was this then in any way better for us both,
for you and for me, when we two, grieved at heart,
raged in heart-devouring strife about a girl?
Would that Artemis had killed her with an arrow
on the day when I took Lyrnessos and laid it waste;
then not so many Achaeans would have bitten the boundless earth
under enemy hands, through my anger.
That was profit for Hector and the Trojans; but the Achaeans,
I think, will long remember the strife of mine and yours.
But let us let these things be, though we are grieved,
mastering in our breasts the heart within us by necessity.
Now I end my anger, nor is it right for me
to rage relentlessly forever; but come, more quickly
rouse the long-haired Achaeans to war,
so that I may still make trial of the Trojans, going against them,
whether they wish to camp beside the ships; but I think some one
of them will gladly bend the knee, whoever escapes
from the deadly war beneath my spear."
So he spoke, and the well-greaved Achaeans rejoiced
that the great-hearted son of Peleus had renounced his wrath.
And among them spoke the lord of men, Agamemnon,
from his very seat, not standing up in the middle:
"Friends, heroes, Danaans, servants of Ares,
it is good to listen to a man standing, and it is not fitting
to interrupt him; for it is hard even for one who knows.
But in a great crowd of men, how could anyone hear
or speak? Even a clear-voiced speaker is hindered.
To the son of Peleus I will declare my mind; but you others
agree, Argives, and each of you mark my word well.
Often indeed the Achaeans have said this word to me
and have reproached me; but I am not the cause,
but Zeus and Fate and the mist-walking Fury,
who put wild ruin into my mind in the assembly,
on the day when I myself took away the prize of Achilles.
But what could I do? A god brings all things to fulfillment.
Eldest daughter of Zeus is Ate, who harms all men,
accursed; her feet are tender, for she does not
come near the ground, but she walks on the heads of men,
harming mortals; and she has entangled one at least.
For once even Zeus was blinded, whom they say is the best
of men and of gods; but even him
Hera, though she is a woman, deceived with her cunning,
on the day when the might of Heracles was about to be born
to Alcmene, in fair-crowned Thebes.
For he, boasting, spoke among all the gods:
'Hear me, all you gods and all you goddesses,
so that I may say what my heart in my breast bids me.
Today the goddess of childbirth, Eileithyia who brings labor,
will bring forth a man who will rule over all who dwell around him,
of the race of men who are of my blood.'
Then lordly Hera, devising guile, spoke to him:
'You will lie, and you will not fulfill your word.
Come now, swear to me, Olympian, a strong oath,
that he will truly rule over all who dwell around,
whoever falls today between the feet of a woman,
of the men who are of your blood-line.'
So she spoke; and Zeus did not at all perceive the guile,
but swore the great oath, and then was greatly blinded.
And Hera sprang up and left the peak of Olympus,
and quickly came to Achaean Argos, where she knew
the strong wife of Sthenelus, son of Perseus.
She was with child, with a son, and the seventh month had come;
she brought him out to the light, though born before his time,
and stopped the birth of Alcmene, and held back the Eileithyiai.
And she herself, announcing it, spoke to Zeus, son of Cronus:
'Father Zeus of the bright lightning, I will put a word in your heart:
already a noble man has been born, who will rule over the Argives —
Eurystheus, son of Sthenelus, son of Perseus,
of your line; it is not unseemly for him to rule the Argives.'
So she spoke, and sharp grief struck his deep heart;
at once he seized Ate by her shining head,
angry in his heart, and swore a strong oath
that never again to Olympus and the starry heaven
should Ate come, she who harms all men.
So speaking, he threw her from the starry heaven,
whirling her in his hand; and quickly she came to the works of men.
Always he groaned when he looked at his own dear son
holding a shameful task, from the labors of Eurystheus.
So I too, when great Hector of the shining helm
was destroying the Argives at the sterns of the ships,
could not forget Ate, by which I was first blinded.
But since I was blinded and Zeus took away my wits,
I am willing in turn to make amends, and to give countless ransom;
but rouse the war, and rouse the other peoples.
And I am here ready to provide all the gifts that,
coming yesterday to your hut, brilliant Odysseus promised you.
If you wish, stay, though you hurry to Ares,
and let my servants take the gifts from my ship
and bring them, so that you may see what a pleasing gift I will give you."
Then in answer swift-footed Achilles spoke to him:
"Most glorious son of Atreus, lord of men Agamemnon,
the gifts — if you wish to give them, as is fitting,
you may, or keep them by you; but now let us think of battle
at once; for we should not be chatting here
nor wasting time; for a great deed is still undone.
So that one may see Achilles again among the foremost
destroying the ranks of the Trojans with the bronze spear.
In this way let each of you, remembering, fight his man."
Then in answer much-devising Odysseus spoke to him:
"Do not do so, godlike Achilles, though you are brave;
do not drive the sons of the Achaeans fasting toward Ilios
to fight the Trojans, since it will be no small time —
the battle — when first the ranks close
with men, and a god breathes might into both sides.
But bid the Achaeans take their fill beside the swift ships
of food and wine; for that is might and strength.
For a man cannot fight all day to the setting of the sun
if he is unfed of food;
for even if in his heart he longs to fight,
his limbs are secretly weighed down, and thirst seizes him
and hunger, and his knees give way as he goes.
But the man who has taken his fill of wine and food
fights all day against enemy men;
his heart is bold in his breast, nor do his limbs
tire before all withdraw from the battle.
But come, dismiss the people, and bid them
prepare their meal; and let Agamemnon, lord of men,
bring the gifts into the middle of the assembly, so that all the Achaeans
may see them with their eyes, and you may be warmed in your heart.
And let him stand up among the Argives and swear an oath to you
that he never mounted the bed or had union with her —
which is the custom, lord, for men and for women;
and let your own heart in your breast be gentle.
Then let him please you with a rich feast in his hut,
so that you may lack nothing of what is due to you.
And you, son of Atreus, afterward will be more just even toward another.
For there is no cause for indignation for a king
to make amends to a man when one has first angered him."
Then the lord of men, Agamemnon, spoke to him in turn:
"I rejoice, son of Laertes, to hear your speech;
for you have set out and told everything in due measure.
I am willing to swear this, and my heart bids me,
and I will not swear falsely before the god; but Achilles
let him wait here for now, though he hurries to Ares;
and let all the rest of you wait here gathered, until the gifts
come from my hut and we cut the faithful oaths.
And to you yourself I lay this charge and command:
choosing the best young men of all the Achaeans,
bring the gifts from my ship — all that we promised yesterday
to give to Achilles — and bring the women.
And let Talthybius quickly, through the wide camp of the Achaeans,
make ready a boar to cut for Zeus and for the Sun."
Then in answer swift-footed Achilles spoke to him:
"Most glorious son of Atreus, lord of men Agamemnon,
at another time too, and even more, you would do better to busy yourselves with these things,
whenever there comes a pause from war
and there is less fury in my breast.
But now they lie torn, those whom
Hector son of Priam subdued, when Zeus gave him glory,
and you two urge me to eat. Truly I at least
would now bid the sons of the Achaeans to fight
unfed and fasting, and at the setting of the sun
to prepare a great supper, when we have taken vengeance for the outrage.
Before that, no drink would ever go down my own throat,
nor food, while my companion lies dead,
who lies in my hut, torn by the sharp bronze,
lying turned over in the doorway, and around him his companions
are mourning; that is no care at all to my heart,
but slaughter and blood and the grievous groaning of men."
Then in answer much-devising Odysseus spoke to him:
"Achilles, son of Peleus, far the greatest of the Achaeans,
you are stronger than I am and not a little better
with the spear; but I might surpass you in understanding
by much, since I was born before you and know more.
So let your heart endure my words.
Quickly do men have their fill of battle,
battle where the bronze pours the most chaff on the ground
and the harvest is smallest, when Zeus inclines the scales,
Zeus, who is made the steward of the war of men.
But it is not at all possible for the Achaeans to mourn a corpse with the belly;
for too many, and in heaps, fall every day;
when could anyone catch his breath from toil?
But we must bury whoever dies,
keeping a pitiless heart, weeping for one day;
and all those who are left from hateful war
must remember food and drink, so that still more
we may fight the enemy men unceasingly, always,
clothed in the tireless bronze on our bodies. And let no one
of the people, waiting for another summons, hold back;
for this summons will be an evil thing for whoever is left
beside the Argive ships; but let us all set out together
and wake sharp Ares against the horse-taming Trojans."
He spoke, and took with him the sons of glorious Nestor,
Meges son of Phyleus, Thoas, and Meriones,
and Lykomedes son of Kreion, and Melanippos;
and they went to the hut of Agamemnon, son of Atreus.
At once then the word was a deed, and it was accomplished:
from the hut they carried seven tripods, as he had promised him,
and twenty gleaming cauldrons, and twelve horses;
and they quickly brought out women skilled in blameless work,
seven of them; and the eighth was fair-cheeked Briseis.
And Odysseus weighed out ten talents of gold in all
and led the way, and the other young Achaeans carried the gifts.
And they set them in the middle of the assembly, and Agamemnon
stood up; and Talthybius, like a god in his voice,
stood beside the shepherd of the people, holding a boar in his hands.
And the son of Atreus, drawing with his hands the knife
which always hung beside the great sheath of his sword,
began to cut hairs from the boar, and lifted his hands to Zeus,
and prayed; and all the Argives sat there in silence,
listening to the king in due order.
And when he had prayed, he spoke, looking up to the wide heaven:
"Let Zeus now be witness, the highest and best of the gods,
and Earth and the Sun and the Furies, who beneath the earth
punish men, whoever swears a false oath:
I never laid my hand on the girl Briseis,
neither needing the pretext of her bed nor of anything else,
but she stayed untouched in my huts.
But if any of this is a false oath, may the gods give me
many griefs, all that they give to whoever sins against them in swearing."
He spoke, and cut the boar's throat with the pitiless bronze.
Talthybius took it and into the great gulf of the gray sea
threw it, whirling it about, food for fishes; but Achilles
stood up and spoke among the war-loving Argives:
"Father Zeus, you do give men great blindness.
Never would the son of Atreus have stirred my heart in my breast
through and through, nor would he, helpless, have led the girl away
against my will; but it was surely Zeus
who wished death to come to many Achaeans.
Now go to dinner, so that we may join battle."
So he spoke, and dismissed the swift assembly.
And they scattered, each to his own ship,
but the great-hearted Myrmidons attended to the gifts,
and went carrying them to the ship of godlike Achilles.
And they set them in the huts, and seated the women,
and the proud servants drove the horses into the herd.
And Briseis, like golden Aphrodite,
when she saw Patroclus torn by the sharp bronze,
poured herself over him and wailed shrilly, and with her hands tore
her breast and soft neck and lovely face.
And the woman like the goddesses spoke, weeping:
"Patroclus, by far the dearest to my unhappy heart,
I left you alive when I went from the hut,
and now I find you dead, leader of men,
as I come back; so evil follows evil for me always.
The man to whom my father and my lady mother gave me
I saw torn by the sharp bronze before the city,
and my three brothers, whom one mother bore to me,
my kin, who all met their day of death.
And you did not let me weep, when swift Achilles
killed my husband and sacked the city of godlike Mynes,
but you said that you would make me the lawful wife
of godlike Achilles, and bring me in the ships
to Phthia, and hold a marriage feast among the Myrmidons.
So I weep for you, dead, forever, ever kind."
So she spoke weeping, and the women groaned
for Patroclus as a pretext, each for her own sorrows.
And around him the elders of the Achaeans gathered,
begging him to eat; but he refused, groaning:
"I beg you, if any of my dear companions obeys me,
do not bid me satisfy my dear heart with food
or drink before that, since terrible grief has come on me;
but I will wait and endure until the sun sets."
So speaking, he dismissed the other kings,
but the two sons of Atreus stayed, and brilliant Odysseus,
Nestor, Idomeneus, and the old horseman Phoenix,
comforting him in his deep grief; but his heart
took no pleasure until he entered the mouth of bloody war.
Remembering, he heaved a deep sigh and spoke:
"Ah, truly once you too, unhappy one, dearest of companions,
set a savory meal before me in my own hut,
quickly and nimbly, whenever the Achaeans hurried
to bring tearful war against the horse-taming Trojans.
But now you lie torn, and my own heart
is fasting from drink and food, though they are here,
out of longing for you; for I could suffer nothing worse,
not even if I heard of my own father's death,
who now somewhere in Phthia sheds a soft tear
for the lack of such a son as I; while I, in a foreign land,
for the sake of hateful Helen, fight the Trojans;
or if I heard of him, my dear son, who is raised for me in Skyros,
if perhaps godlike Neoptolemus still lives.
For before, my heart in my breast hoped
that I alone would perish, away from horse-pasturing Argos,
here in Troy, and that you would return to Phthia,
so that you might bring my boy out of Skyros
in a swift black ship, and show him everything —
my possessions, my slaves, and my great high-roofed house.
For I think Peleus is either altogether
dead, or still barely alive and grieving
with hateful old age, and always waiting
for the wretched message of my death, whenever he hears it."
So he spoke weeping, and the elders groaned,
each remembering what he had left in his halls;
and the son of Cronus saw them mourning and pitied them,
and at once spoke winged words to Athena:
"My child, you have quite abandoned a good man.
Is Achilles no longer any care at all to your heart?
He sits before the straight-horned ships,
mourning his dear companion; and the others
have gone off to dinner, but he is unfed and fasting.
But come, drop nectar and lovely ambrosia
into his breast, so that hunger does not come on him."
So speaking, he stirred Athena, who was eager already;
and she, like a broad-winged, shrill-voiced hawk,
swooped down from heaven through the clear air. But the Achaeans
were arming at once through the camp; and she into Achilles'
breast dropped nectar and lovely ambrosia,
so that hateful hunger might not come to his knees;
and she herself went to the well-built house of her mighty father,
and they poured out far from the swift ships.
As when the thick snowflakes of Zeus fly down,
cold under the blast of clear-sky Boreas,
so then thick helmets, shining bright,
were carried out from the ships, and bossed shields,
and strongly-plated corselets, and ashen spears.
The gleam reached heaven, and the whole earth laughed around
under the lightning of the bronze; and beneath their feet a din arose
from the men; and in their midst godlike Achilles armed.
And the clashing of his teeth was there, and his two eyes
blazed as if it were the gleam of fire, and into his heart
sank unbearable grief; and raging against the Trojans
he put on the gifts of the god, which Hephaestus had labored to make him.
First he set the greaves about his shins,
beautiful, fitted with silver ankle-clasps;
second he put the corselet about his chest.
Then he threw about his shoulders the silver-studded sword,
of bronze; and then the great and sturdy shield
he took up, and from it a gleam went far like the moon.
As when from the sea a gleam appears to sailors
of a burning fire, which burns high up in the mountains
in a lonely sheepfold; and the storms carry them, unwilling,
over the fishy sea, away from their friends —
so from Achilles' shield the gleam reached the upper air,
the fair shield, cunningly made; and lifting the helmet
he set it on his head, mighty; and it shone like a star,
the horse-tailed helmet, and the hairs waved around it,
golden, which Hephaestus set thick around the crest.
And godlike Achilles tested himself in his armor,
whether it fitted him and his shining limbs ran free in it;
and it became like wings to him, and it lifted up the shepherd of the people.
And from its case he drew his father's spear,
heavy, great, sturdy; no other of the Achaeans
could wield it, but Achilles alone knew how to brandish it,
the Pelian ash, which Cheiron gave to his dear father
from the peak of Pelion, to be the death of heroes.
And the horses, Automedon and Alcimus tending them,
were yoking; and they put the fair collars on them, and the bits
into their jaws, and stretched the reins back
to the well-joined chariot. And he, taking the shining whip
fitted in his hand, sprang up into the chariot
— Automedon; and behind him Achilles mounted, armed,
blazing in his armor like Hyperion the sun,
and terribly he called out to his father's horses:
"Xanthus and Balius, far-famed children of Podarge,
think differently now of bringing your charioteer safely back
to the company of the Danaans, when we have had our fill of war,
and do not leave him there dead, as you left Patroclus."
Then the swift-footed horse Xanthus answered him from under the yoke,
and at once bowed his head, and all his mane
fell out of the yoke-pad and reached the ground;
and the white-armed goddess Hera gave him a voice:
"Yes, we will still save you now, mighty Achilles;
but the day of your destruction is near; and we are not
the cause, but the great god and strong Fate.
For it was not by our slowness or sluggishness
that the Trojans took the armor from Patroclus' shoulders;
but the best of the gods, whom fair-haired Leto bore,
killed him among the foremost, and gave glory to Hector.
We two could run even with the breath of the West Wind,
which they say is the lightest; but for you yourself
it is fated to be subdued by a god and a man by force."
So speaking, the Furies checked his voice.
And swift-footed Achilles, greatly angered, spoke to him:
"Xanthus, why do you prophesy death to me? It is not your business.
Well I know it myself: it is my fate to die here,
far from my dear father and mother; but even so
I will not stop until I have driven the Trojans to their fill of war."
He spoke, and with a shout drove the single-hoofed horses among the foremost.

### Book 20

So they armed themselves beside the curved ships,
around you, son of Peleus, Achaeans insatiate of battle,
and the Trojans again on the other side, on the rising ground of the plain.
And Zeus commanded Themis to call the gods to assembly
from the crest of many-folded Olympus; and she, going everywhere,
summoned them to come to the house of Zeus.
Nor was any of the rivers absent, apart from Ocean,
nor any of the nymphs who haunt the fair groves
and the springs of rivers and the grassy meadows.
And coming into the house of Zeus the cloud-gatherer,
they sat in the polished colonnades, which for father Zeus
Hephaestus had made with his cunning mind.
Thus they were gathered in the house of Zeus; nor did the Earth-shaker
fail to hear the goddess, but came from the sea among them,
and sat in their midst, and asked the will of Zeus:
"Why now, bright-thunderer, have you called the gods to assembly?
Is it something about the Trojans and Achaeans you ponder?
For theirs is the battle and war that are now kindled nearest."
And answering him, Zeus the cloud-gatherer spoke:
"You know, Earth-shaker, the will within my breast,
for whose sake I gathered them; they concern me even as they perish.
But indeed I will stay on the ridge of Olympus,
sitting, where watching I shall delight my heart; but do you others
go, until you come among the Trojans and Achaeans,
and give help to both, as is the mind of each.
For if Achilles alone fights against the Trojans,
they will not hold out even a little against the swift-footed son of Peleus.
And even before they trembled at him whenever they saw him;
but now, when his heart is terribly angry for his companion,
I fear he may even sack the wall beyond his fate."
So spoke the son of Cronus, and roused relentless war.
And the gods went to go to the battle, their hearts divided:
Hera to the gathering of the ships, and Pallas Athena,
and Poseidon the earth-holder, and the helper Hermes,
who excels in shrewd counsels;
and Hephaestus went with them, glorying in his strength,
limping, and beneath him his thin shins moved swiftly.
And to the Trojans went Ares of the flashing helmet, and with him
Phoebus of the unshorn hair, and Artemis the arrow-pourer,
and Leto and Xanthus and Aphrodite who loves smiles.
As long as the gods were far from mortal men,
so long did the Achaeans exult greatly, because Achilles
had appeared, and he had long rested from painful war;
but a dread trembling crept under the limbs of each Trojan
in their fear, when they saw the swift-footed son of Peleus
shining in his armor, like Ares the bane of mortals.
But when the Olympians came among the throng of men,
up rose strong Strife, the rouser of hosts, and Athena shouted aloud,
standing at one moment beside the dug trench outside the wall,
at another crying loudly on the echoing headlands.
And Ares shouted from the other side, like a black whirlwind,
calling sharply to the Trojans from the topmost city,
and sometimes running beside the Simoeis on Callicolone.
So the blessed gods, urging on both armies,
brought them together and broke out heavy strife between them;
and terribly thundered the father of men and gods
from above; and beneath, Poseidon shook
the boundless earth and the steep heads of the mountains.
And all the feet of many-fountained Ida trembled,
and its peaks, and the city of the Trojans and the ships of the Achaeans.
And below, Aidoneus, lord of the dead, was afraid,
and in his fear he leapt from his throne and cried out, lest above him
Poseidon the earth-shaker break open the earth,
and to mortals and immortals be revealed
those dreadful, mouldering halls, which even the gods abhor.
So great a din arose as the gods came together in strife.
For facing lord Poseidon
stood Phoebus Apollo, holding his winged arrows,
and facing Enyalius stood the bright-eyed goddess Athena;
and against Hera stood golden-spindled, loud-crying
Artemis the arrow-pourer, sister of the Far-Shooter;
and against Leto stood Hermes the helper, strong in speed;
and against Hephaestus stood the great deep-swirling river,
whom the gods call Xanthus, and men call Scamander.
So the gods went against the gods; but Achilles
longed most of all to plunge into the throng against Hector
son of Priam; for his heart above all urged him
to glut Ares, the stout-shielded warrior, with blood.
And against Aeneas Apollo the rouser of hosts stirred him up
to face the son of Peleus, and put noble strength in him;
and in voice he likened himself to Lycaon, son of Priam;
made like him, the son of Zeus, Apollo, spoke:
"Aeneas, counselor of the Trojans, where are your boasts
that you promised to the kings of Troy while drinking wine,
that you would fight face to face against Achilles son of Peleus?"
And answering him, Aeneas said:
"Son of Priam, why do you bid me do this against my will,
to fight face to face with the high-hearted son of Peleus?
Not now for the first time will I stand against swift-footed Achilles;
no, already another time he put me to flight with his spear
from Ida, when he came against our cattle,
and sacked Lyrnessus and Pedasus; but me Zeus
saved, who roused my strength and my swift knees.
Truly I would have perished under the hands of Achilles and Athena,
who went before him and made light for him and urged him
to slay the Leleges and Trojans with his bronze spear.
So it is not possible for a man to fight face to face with Achilles;
for always at least one of the gods stands near, warding off ruin.
And even apart from that, his missile flies straight, and does not stop
before it has passed through a man's flesh. But if a god
should stretch the war's end out even, not very easily
would he win, even if he boasts he is all of bronze."
And the lord, the son of Zeus, Apollo, answered him:
"Hero, come now, pray also to the gods who live forever;
for they say you too were born of Aphrodite, daughter of Zeus,
while he is of a lesser god:
for she is of Zeus, and he is of the old man of the sea.
So drive your tireless bronze straight on, and let him not at all
turn you aside with his wretched words and his war-cry."
So speaking, he breathed great strength into the shepherd of the people,
and he went through the front ranks, armed in blazing bronze.
Nor did the son of Anchises escape white-armed Hera's notice,
as he went against the son of Peleus through the throng of men;
and she, gathering the gods together, spoke a word among them:
"Take thought now, you two, Poseidon and Athena,
in your own hearts, how these deeds shall be.
Aeneas has gone, armed in blazing bronze,
against the son of Peleus, and Phoebus Apollo has sent him on.
But come, let us turn him back from here
at once; or else let one of us stand beside Achilles
and give him great strength, and let him not be wanting at all
in spirit, so that he may know the best of the immortals
love him, and that those who up to now have warded war
and battle from the Trojans are idle wind.
We have all come down from Olympus to face
this battle, so that he suffer nothing among the Trojans
today; but afterward he shall suffer whatever fate
spun for him at his birth with the thread, when his mother bore him.
But if Achilles does not learn this from the voice of a god,
he will then be afraid, when some god comes against him
in war; for gods are terrible to appear plainly."
And answering her, Poseidon the earth-shaker said:
"Hera, do not be angry beyond what is right; there is no need.
I at least would not wish to bring us gods together in strife,
the rest of us, since we are far stronger;
no, let us go and sit down
off the path, on a lookout place, and let war be the care of men.
But if Ares begins the battle, or Phoebus Apollo,
or they hold Achilles back and do not let him fight,
then at once a quarrel will rise for us right there
out of the fighting; and I think that, quickly separated,
we shall go back to Olympus, to the gathering of the other gods,
beaten down under their hands by necessity."
So speaking, the dark-haired one led the way
to the wall heaped around godlike Heracles,
the high wall, which the Trojans and Pallas Athena
had built for him, so that he might escape the sea-monster and shun it,
whenever it drove him from the shore toward the plain.
There Poseidon sat down, and the other gods,
and they cast an unbreakable cloud about their shoulders;
and the others sat down on the other side, on the brows of Callicolone,
around you, Phoebus, and Ares the sacker of cities.
So they sat on either side, devising
counsel; and they shrank from beginning the cruel war,
both sides, but Zeus, seated on high, gave command.
And the whole plain was filled with them and shone with bronze,
of men and horses; and the earth rang under their feet
as they rushed together. And two men, far the best,
came together in the midst of both armies, eager to fight,
Aeneas son of Anchises and brilliant Achilles.
And Aeneas came first, after threatening,
nodding with his heavy helmet; and his furious shield
he held before his chest, and shook his bronze spear.
And the son of Peleus on the other side rose to face him like a lion
of the mountain, whom men are eager to kill,
gathering together, the whole people; and at first he goes
scorning them, but when one of the young men swift in war
strikes him with a spear, he gathers himself and gapes, and about his teeth
foam appears, and in his heart his brave spirit groans,
and with his tail he lashes his flanks and both his hips,
and urges himself on to fight,
and glaring he rushes straight on in fury, to kill some man
or himself to perish in the front of the throng:
so fury and proud spirit urged Achilles
to go against great-hearted Aeneas.
And when they were near, coming at one another,
brilliant swift-footed Achilles spoke to him first:
"Aeneas, why have you stood so far forward out of the throng?
Does your heart urge you to fight with me,
hoping to rule over the horse-taming Trojans
with the honor of Priam? But even if you kill me,
Priam will not for that put the prize in your hand;
for he has sons, and he is steadfast and not foolish.
Or have the Trojans cut out for you a plot beyond all others,
fine, of orchard and plowland, for you to hold,
if you kill me? But I think you will do that with difficulty.
Already I say I have put you to flight with my spear before.
Do you not remember when I drove you, alone with your cattle,
down the mountains of Ida with my swift feet,
in all haste? Then you did not turn back in flight.
From there you fled away to Lyrnessus; but I
sacked it, rushing on with Athena and father Zeus,
and the captive women, stripping from them the day of freedom,
I led away; but Zeus rescued you, and the other gods.
But I do not think you will be rescued now, as in your heart
you imagine; I bid you draw back
into the crowd, and do not stand against me,
before you suffer some evil; a fool knows it when it is done."
And answering him, Aeneas spoke:
"Son of Peleus, do not hope to frighten me with words like a child,
since I myself know clearly
both to speak mocking words and insults.
We know each other's lineage, we know our parents,
hearing words famous among mortal men;
but you have not seen mine with your eyes, nor I yours.
They say you are the offspring of blameless Peleus,
and your mother is Thetis of the fair tresses, daughter of the sea;
but I claim to be the son of great-hearted Anchises,
and my mother is Aphrodite;
of these two, one will today mourn a dear son;
for I do not think that we two will part from battle
settled by childish words.
But if you wish to learn these things too, so that you may know well
my lineage, many men know it:
Dardanus first was born of Zeus the cloud-gatherer,
and he founded Dardania, since not yet had holy Ilios
been built in the plain, the city of mortal men,
but they still dwelt at the foot of many-fountained Ida.
And Dardanus begot a son, King Erichthonius,
who became the richest of mortal men;
and of him three thousand horses grazed in the marsh,
mares, glorying in their tender foals.
And the North Wind loved them as they grazed,
and likening himself to a dark-haired stallion, lay beside them;
and they conceived and bore twelve foals.
And when these skipped over the grain-giving earth,
they ran on the topmost ears of corn and did not break them;
but when they skipped over the broad back of the sea,
they ran on the topmost crest of the gray salt sea.
And Erichthonius begot Tros, lord of the Trojans;
and of Tros three blameless sons were born,
Ilus and Assaracus and godlike Ganymede,
who became the fairest of mortal men;
and the gods caught him up to pour wine for Zeus,
for the sake of his beauty, so that he might be among the immortals.
And Ilus begot a blameless son, Laomedon;
and Laomedon begot Tithonus and Priam
and Lampus and Clytius and Hicetaon, a branch of Ares;
and Assaracus begot Capys, and he begot the son Anchises;
and Anchises begot me, and Priam begot brilliant Hector.
Of this lineage and blood I claim to be.
But Zeus increases and diminishes men's valor
just as he wills; for he is the strongest of all.
But come, let us no longer speak of these things like children,
standing in the midst of the battle's strife.
For both of us have insults to speak,
many indeed, so that not even a hundred-benched ship could bear the load.
Mortals' tongue is twisted, and in it are many words,
of every kind, and the pasture of speech is wide this way and that.
Whatever kind of word you say, of that kind then you may hear.
But why must we two nurse quarrels and abuse,
abusing one another face to face like women
who, angry over heart-eating strife,
abuse one another, going out into the middle of the street,
many things true and untrue; for anger commands even that.
But you will not turn me from my valor with words, when I am eager,
before we fight face to face with bronze; but come, let us quickly
taste one another with bronze spears."
He spoke, and hurled his mighty spear at the dread
shield, the terrible one; and the shield rang loudly around the spear's point.
And the son of Peleus held the shield off from him with his stout hand,
in fear; for he thought the long-shadowed spear
would easily pass through — the spear of great-hearted Aeneas —
fool, and he did not know in his heart and spirit
how not easy it is for the glorious gifts of the gods
to be beaten down by mortal men, or to give way.
Nor then did the mighty spear of wise Aeneas
break the shield; for the gold checked it, the gift of the god;
but it drove through two folds, and still three
remained, since the crippled god had beaten out five folds,
two of bronze, two of tin within,
and one of gold, and in it the ash spear was stopped.
Then Achilles in turn sent forth his long-shadowed spear,
and struck the shield of Aeneas, even on every side,
under the first rim, where the bronze ran thinnest,
and thinnest lay the ox-hide; and through it
the Pelian ash spear leapt, and the shield crashed beneath it.
And Aeneas crouched and held the shield up from himself,
in fear; and the spear flew over his back and in the earth
stood, eager, and it had passed through both circles
of the shield that covers a man; and he, dodging the long spear,
stood, and measureless grief poured over his eyes,
in fear because the weapon had stuck fast near him. But Achilles
rushed furiously at him, drawing his sharp sword,
crying terribly; and Aeneas caught up a stone in his hand,
a great work, which two men could not lift,
such men as mortals are now; but he brandished it easily, alone.
There Aeneas would have struck him as he rushed in with the stone,
on the helmet or the shield, which would have warded off miserable destruction,
and the son of Peleus would have taken his life at close quarters with the sword,
if Poseidon the earth-shaker had not quickly noticed;
and at once he spoke a word among the immortal gods:
"Ah me, this is grief to me, for great-hearted Aeneas,
who will soon, beaten by the son of Peleus, go down to Hades,
persuaded by the words of the Far-Shooter Apollo,
fool, and that will not save him from miserable destruction.
But why should this man, who is blameless, suffer grief
to no purpose for the sorrows of others, and always give
gifts that please the gods who hold the broad heaven?
But come, let us lead him out from under death,
lest somehow the son of Cronus be angered, if Achilles
kills this man; and it is fated for him to escape,
so that the race of Dardanus may not perish seedless and unseen,
Dardanus, whom the son of Cronus loved beyond all his children
born of him and of mortal women.
For already the son of Cronus has come to hate the line of Priam;
but now the strength of Aeneas shall rule over the Trojans,
and the children of his children, who shall be born hereafter."
And answering him, ox-eyed lady Hera said:
"Earth-shaker, consider it yourself in your own mind,
whether you will rescue Aeneas or leave him
to be beaten by Achilles son of Peleus, noble man though he is.
For indeed we two have sworn many oaths
among all the immortals, I and Pallas Athena,
never to ward off the evil day from the Trojans,
not even when Troy all burns with ravening fire
and the warlike sons of the Achaeans set it burning."
And when Poseidon the earth-shaker heard this,
he went into the battle and the turmoil of spears,
and came where Aeneas was, and where glorious Achilles was.
At once then he poured a mist over the eyes
of Achilles son of Peleus; and he
drew the bronze-tipped ash spear out of the shield of great-hearted Aeneas;
and he laid it before the feet of Achilles,
and drove Aeneas up from the ground, lifting him high.
And over many ranks of heroes, and many of horses,
Aeneas leapt, springing from the god's hand,
and came to the edge of the swift-surging war,
where the Caucones were arming themselves for battle.
And Poseidon the earth-shaker came very near him,
and speaking, addressed him with winged words:
"Aeneas, what god bids you, in this madness,
to fight against the high-hearted son of Peleus,
who is both stronger than you and dearer to the immortals?
But draw back whenever you meet him,
lest you come to the house of Hades beyond your fate.
But when Achilles has met death and doom,
then take courage and fight among the front ranks;
for no other of the Achaeans will slay you."
So speaking, he left him there, when he had made all clear.
And at once he scattered the wondrous mist from Achilles' eyes;
and he saw out greatly with his eyes,
and troubled in heart, he spoke to his own great-hearted spirit:
"Ah me, what a great wonder is this that I see with my eyes!
This spear lies on the ground, but I see no man,
to whom I hurled it, eager to kill him.
Truly Aeneas was dear to the immortal gods;
yet I thought he boasted idly, to no purpose.
Let him go; his heart will not be eager
any more to make trial of me, since now he has gladly escaped death.
But come, let me urge on the Danaans who love war,
and make trial of the rest of the Trojans, going against them."
He spoke, and leapt upon the ranks, and called to every man:
"No longer now, splendid Achaeans, stand far off from the Trojans,
but come, let man go against man, and let him be eager to fight.
Hard it is for me, strong though I am,
to handle so many men and fight them all;
not even Ares, who is an immortal god, not even Athena,
could handle the front of such a battle and toil through it.
But as far as I am able with my hands and feet
and my strength, I say I will not give way at all, not a little,
but I go straight through the ranks, and I think no one
of the Trojans will rejoice, whoever comes near my spear."
So he spoke, urging them on; and to the Trojans glorious Hector
shouted in command, and said he would go against Achilles:
"High-hearted Trojans, do not fear the son of Peleus.
Even I could fight with words against the immortals,
but with the spear it is hard, for they are far stronger.
Nor will Achilles fulfill all his words,
but some he will fulfill, and some he cuts short midway.
I will go against him, even if his hands are like fire,
even if his hands are like fire, and his fury like blazing iron."
So he spoke, urging them on, and the Trojans raised their spears
against him; and their fury was mingled together, and the war-cry rose.
And then Phoebus Apollo stood beside Hector and said:
"Hector, do not fight at all any longer in the front against Achilles,
but wait in the crowd, in the din of battle,
lest he strike you with a throw or hit you close at hand with the sword."
So he spoke, and Hector shrank back into the throng of men
in fear, when he heard the voice of the god speaking.
But Achilles leapt among the Trojans, clothed in strength in his heart,
crying terribly, and first he took Iphition,
noble son of Otrynteus, leader of many hosts,
whom a naiad nymph bore to Otrynteus the sacker of cities,
beneath snowy Tmolus, in the rich land of Hyde;
and rushing straight at him, brilliant Achilles struck him with his spear
in the middle of the head; and it was all split in two,
and he fell with a thud; and brilliant Achilles exulted over him:
"You lie there, son of Otrynteus, most dreadful of all men;
here is your death, and your birth is by the lake
Gygaea, where your father's estate lies,
on fish-filled Hyllus and the whirling Hermus."
So he spoke in triumph, and darkness covered his eyes.
And the horses of the Achaeans tore him apart with their wheel-rims
in the first rank of battle; and at him Demoleon,
noble warden of battle, son of Antenor,
he stabbed in the temple, through the bronze-cheeked helmet.
Nor did the bronze helmet hold, but through it
the spear-point rushed and broke the bone, and the brain
inside was all spattered; and he subdued him in his eagerness.
And Hippodamas, as he sprang down from his horses
and fled before him, he wounded in the back with his spear.
And he gasped out his life and bellowed, as when a bull
bellows as it is dragged around the lord of Helice
by young men dragging it; and the earth-shaker rejoices in them;
so that man, bellowing, left his bones, his proud spirit gone.
But he went with his spear after godlike Polydorus,
son of Priam. His father would not let him fight,
because he was the youngest of his sons in birth,
and he was dearest to him, and he beat them all in running;
and then, in childish pride, showing off the excellence of his feet,
he rushed through the front ranks, until he lost his dear life.
Him brilliant swift-footed Achilles struck with a spear in the middle
of the back as he darted past, where the golden clasps
of the belt held, and the doubled breastplate met;
and straight through beside the navel went the spear point,
and he fell on his knees with a groan, and a cloud wrapped him
dark, and he clutched his entrails to himself with his hands as he sank.
And Hector, when he noticed his brother Polydorus
holding his entrails in his hands, sinking to the ground,
a mist poured over his eyes; and he could no longer endure
to range far off, but came against Achilles,
shaking his sharp spear, like a flame; and Achilles,
when he saw him, sprang up, and exulting spoke a word:
"Near is the man who has most wounded my heart,
who killed my honored companion; no longer
shall we two shrink from each other along the bridges of war."
He spoke, and looking darkly, he addressed brilliant Hector:
"Come nearer, so that you may reach the end of death the sooner."
And answering him, Hector of the flashing helmet, unafraid, said:
"Son of Peleus, do not hope to frighten me with words like a child,
since I myself know clearly
both to speak mocking words and insults.
I know that you are noble, and I am far worse than you.
But these things lie on the knees of the gods,
whether I, being worse, may take your life
by striking you with my spear, since my weapon too is sharp."
He spoke, and swinging it, he sent his spear; and Athena
turned it back with a breath against glorious Achilles,
blowing very gently; and it came back to brilliant Hector,
and fell before his feet. But Achilles
rushed furiously at him, eager to kill him,
crying terribly; but Apollo snatched him away
very easily, as a god can, and covered him in thick mist.
Three times then brilliant swift-footed Achilles rushed at him
with his bronze spear, and three times he struck the deep mist.
But when for the fourth time he rushed at him like a god,
crying out dreadfully, he addressed him with winged words:
"You dog, now again you have escaped death; surely evil
came near to you; but now again Phoebus Apollo has rescued you,
to whom you are likely to pray as you go into the clash of spears.
Surely I will finish you too, when I meet you later,
if some god is a helper to me also.
But now I will go at the others, whoever I can catch."
So speaking, he stabbed Dryops in the middle of the neck with his spear;
and he fell before his feet; and he left him there,
and Demuchus, son of Philetor, tall and strong,
striking his knee with his spear he checked him. Then
stabbing him with his great sword he took away his life;
and then Laogonus and Dardanus, sons of Bias,
rushing at both, he thrust from their chariot to the ground,
striking one with his spear, and hitting the other close at hand with his sword.
And Tros, son of Alastor — he came to his knees,
to see if he would spare him, taking him, and let him go alive,
and not kill him, pitying one of his own age,
fool, and he did not know that he was not to be persuaded;
for he was not a man of sweet temper or gentle heart,
but very furious; and Tros clutched his knees with his hands,
eager to beg him, and he stabbed his liver with his sword;
and the liver slipped out, and black blood filled
his bosom; and darkness covered his eyes
as he lost his life. And he stabbed Mulius, standing beside him,
with his spear in the ear; and straight through came out
the bronze point at the other ear. And Echeclus, son of Agenor,
he struck in the middle of the head with his hilted sword,
and the whole sword was warmed with blood; and over his eyes
purple death and mighty fate took hold.
And then Deucalion, where the tendons hold the arm
at the elbow, there he pierced him through his dear arm
with the bronze point; and he waited for him, his hand heavy,
looking death in the face; and he struck his neck with his sword
and flung his head far off with the helmet itself; and the marrow
sprang out of the spine, and he lay stretched on the ground.
And he went on after the blameless son of Peireus,
Rigmos, who had come from fertile Thrace;
him he struck in the middle with his spear, and the bronze stuck in his belly,
and he fell from his chariot; and Areithous, his attendant,
as he turned the horses back, in the back with his sharp spear
he pierced, and thrust him from the chariot; and his horses were thrown into disorder.
And as a wondrous fire rages in the deep glens
of a parched mountain, and the deep forest burns,
and the wind, driving it everywhere, rolls the flame along,
so he raged everywhere with his spear, like a god,
following the men he killed; and the black earth flowed with blood.
And as when a man yokes broad-browed bulls
to tread white barley on a well-built threshing floor,
and quickly it becomes fine under the feet of the bellowing oxen,
so under great-hearted Achilles the solid-hoofed horses
trampled corpses and shields together; and with blood the axle
beneath was all spattered, and the rims about the chariot,
which the drops from the horses' hooves kept striking,
and from the wheels; but he pressed on to win glory,
the son of Peleus, and his irresistible hands were stained with gore.

### Book 21

But when they came to the crossing of the fair-flowing river,
of whirling Xanthus, whom immortal Zeus begot,
there Achilles split them apart, and drove one half of them
toward the city, where the Achaeans had fled in terror
on the day before, when glorious Hector raged;
there they poured on in flight, and Hera spread a thick mist
before them to hold them back; but the other half
were rolled into the deep-flowing, silver-whirling river,
and fell in with a great splash, and the steep streams roared,
and the banks echoed greatly on either side; and they with a cry
swam this way and that, whirling around in the eddies.
As when locusts rise up before the onrush of fire,
fleeing toward a river — and the tireless fire blazes,
rising suddenly, and they crouch down in the water —
so before Achilles the stream of deep-whirling Xanthus
was filled and roaring with horses and men mingled together.
But he, the Zeus-born, left his spear there on the bank,
leaning against the tamarisks, and leapt in like a god,
holding only his sword, and planned cruel deeds in his heart,
and struck about him; and a dreadful groaning rose from them
as they were smitten with the sword, and the water reddened with blood.
As when before a great dolphin the other fish
flee and fill the corners of a fair harbor,
in terror — for he devours whatever he catches —
so the Trojans along the streams of the terrible river
cowered beneath the bluffs. But when he was weary of slaying with his hands,
he chose out twelve young men alive from the river
as blood-price for Patroclus, son of Menoetius, who had died;
these he led out dazed, like fawns,
and bound their hands behind them with well-cut straps,
the straps they themselves wore on their twisted tunics,
and gave them to his companions to lead down to the hollow ships.
But he rushed back again, eager to slay.
There he met the son of Dardanian Priam,
Lycaon, fleeing out of the river, whom once he himself
had taken and led from his father's orchard against his will,
coming on him by night; and he was cutting a wild fig tree
with the sharp bronze, young shoots for chariot rails;
and then godlike Achilles came on him with unforeseen evil.
And at that time he carried him over to well-built Lemnos
in ships, and the son of Jason paid the price;
and from there a guest-friend ransomed him, Eetion of Imbros, and gave much,
and sent him to shining Arisbe;
and from there he slipped away in flight and came to his father's house.
Eleven days he delighted his heart among his dear ones,
having come from Lemnos; but on the twelfth day the god
put him again into the hands of Achilles, who was about to send him
to the house of Hades, though he did not wish to go.
Now when swift-footed godlike Achilles noticed him,
naked, without helmet or shield, and he had no spear either,
for he had thrown all of it to the ground; sweat oppressed him
as he fled from the river, and weariness had subdued his knees;
then vexed in heart he spoke to his own great-hearted spirit:
"Ah, what a great wonder I see with my own eyes!
Surely the great-hearted Trojans, whom I killed,
will rise up again from the murky darkness,
since this man too has come, escaping the pitiless day
back to holy Lemnos; and the gray sea did not hold him,
the sea that holds back many against their will.
But come: let him taste the point of my spear,
so that I may see and know in my heart
whether he will come back even from there, or whether
the life-giving earth will hold him, which holds even the strong."
So he pondered, waiting; and the other came near, dazed,
eager to clasp his knees; in his heart he desired
to escape evil death and black fate.
Now godlike Achilles raised his long spear,
eager to strike him, but the other ducked under and caught his knees,
bending low; and the spear went over his back and stood
in the earth, eager to fill itself with human flesh.
And with one hand he clasped and implored his knees,
and with the other he held the sharpened spear and would not let it go;
and speaking aloud he addressed winged words to him:
"I beg you, Achilles — respect me and have pity on me;
I am like a suppliant to you, Zeus-nourished, one to be respected;
for in your house I first tasted Demeter's grain,
on the day you took me in the well-built orchard,
and carried me far away from my father and my dear ones
to holy Lemnos, and I brought you the price of a hundred oxen.
And now I would pay three times as much; and this is my dawn,
this is my twelfth day since I came to Ilion,
having suffered much; now again a deadly fate
has put me in your hands; I must be hateful to father Zeus,
who gave me over to you again; and my mother bore me
to a short life, Laothoe, daughter of old Altes,
Altes, who rules over the war-loving Leleges,
holding steep Pedasus by the Satnioeis.
And Priam had his daughter, and many others besides;
from her we two were born, and you will cut both our throats:
one of them you subdued among the foremost fighters,
godlike Polydorus, when you struck him with your sharp spear;
and now here it will be my evil too; for I do not think
I shall escape your hands, since a god has brought me near.
And I will tell you another thing, and you take it to heart:
do not kill me, since I am not a brother of Hector,
who killed your companion, that kind and strong man."
So the glorious son of Priam spoke to him,
pleading with words, but he heard a pitiless voice:
"Fool, do not show me ransoms, do not argue with me.
Before Patroclus met his appointed day,
as long as that lasted, it was dearer to my heart
to spare the Trojans, and I took many alive and sold them;
but now there is no one who will escape death, whomever a god
puts into my hands before Ilion,
of all the Trojans, and above all of the sons of Priam.
So die, friend, you too; why do you lament so?
Patroclus died too, who was far better than you.
Do you not see what a fine, tall man I am?
I am the son of a noble father, and a goddess bore me;
but death and strong fate lie over me as well;
it will be morning or evening or the middle of the day
when someone takes my life in war,
either striking with the spear or with an arrow from the bowstring."
So he spoke, and the other's knees and dear heart gave way;
he let the spear fall, and sat down with both arms
outstretched; and Achilles, drawing his sharp sword,
struck him at the collarbone beside the neck, and the whole
two-edged sword went in; he fell face down on the ground,
stretched out, and dark blood flowed out and soaked the earth.
And Achilles took him by the foot and threw him into the river,
and spoke winged words in triumph over him:
"Lie there now among the fish, who will lick the wound
clean of blood and care nothing; your mother will not
lay you on a bier and mourn you, but whirling Scamander
will carry you into the wide bosom of the sea.
Some fish will leap up under the dark ripple
and eat the shining fat of Lycaon.
Perish, until we come to the sacred city of Ilion,
you fleeing, and I slaying behind you.
Not even your fair-flowing, silver-whirling river
will protect you, to whom for so long you sacrifice many bulls,
and throw living single-hoofed horses into the eddies.
But even so you will die a bitter death, until you all
pay for the murder of Patroclus and the ruin of the Achaeans,
whom you killed beside the swift ships, away from me."
So he spoke, and the river grew angrier in his heart,
and pondered in his heart how he might stop godlike Achilles
from his toil, and ward off ruin from the Trojans.
Meanwhile the son of Peleus, holding his far-shadowing spear,
sprang at Asteropaeus, eager to slay him,
the son of Pelegon, whom broad-flowing Axios begot,
and Periboea, eldest of the daughters of Acessamenus;
for the deep-whirling river had lain with her.
At him Achilles sprang, and the other stood facing him
out of the river, holding two spears; and Xanthus put strength
in his heart, since the god was angry about the young men slaughtered,
whom Achilles cut down along the stream and did not pity.
Now when they came close to each other, going on,
swift-footed godlike Achilles spoke first to him:
"Who among men are you, and from where, that you dare come against me?
It is the sons of the wretched who face my fury."
Then the glorious son of Pelegon answered him:
"Great-hearted son of Peleus, why do you ask my lineage?
I am from far-off, rich Paeonia,
leading Paeonian men with long spears; and this is now
the eleventh dawn since I came to Ilion.
And my lineage is from the wide-flowing Axios,
Axios, who sends the fairest water over the earth,
who begot famous Pelegon with the spear; and they say
he begot me; but now let us fight, glorious Achilles."
So he spoke in threat, and godlike Achilles raised
the Pelian ash spear; and hero Asteropaeus hurled both
spears at once, for he was ambidextrous.
With one spear he struck the shield, and it did not
break through the shield, for the gold held it back, the gift of a god;
with the other he grazed the elbow of his right hand,
and dark blood gushed out; and the spear went over him
and stood fixed in the earth, eager to fill itself with flesh.
Second, Achilles hurled the straight-flying ash spear
at Asteropaeus, eager to slay him.
He missed him, and struck the high bank,
and fixed the ash spear half-buried in the bank.
Then the son of Peleus drew his sharp sword from his thigh
and sprang at him in fury; but the other could not
pull the ash spear of Achilles from the bluff with his stout hand.
Three times he shook it, eager to pull it free,
three times he gave up his strength; the fourth time he wished
in his heart to bend and break the ash spear of Aeacus' grandson,
but before that Achilles took his life with the sword close by.
For he struck him in the belly beside the navel, and all
his guts poured out on the ground; and darkness covered his eyes
as he gasped; and Achilles leapt upon his chest
and stripped his armour, and spoke in triumph:
"Lie there so; it is hard to strive with the sons of the mighty Cronion,
even for one born of a river.
You said you were of the lineage of the wide-flowing river,
but I claim my lineage is from great Zeus.
The man who begot me rules over many Myrmidons,
Peleus son of Aeacus, and Aeacus was from Zeus.
So Zeus is stronger than rivers that flow to the sea,
and the lineage of Zeus is stronger than a river.
And indeed a great river stands by you too, if it can
help at all; but there is no fighting with Zeus the son of Cronus,
to whom not even lord Achelous is equal,
nor the great strength of deep-flowing Oceanus,
from whom all rivers and all the sea
and all springs and deep wells flow;
but even he dreads the thunderbolt of great Zeus
and his terrible thunder, when it crashes from heaven."
He spoke, and pulled the bronze spear from the bluff,
and left the other there, after he had taken his dear life,
lying in the sand, and the dark water soaked him.
And eels and fish busied themselves about him,
eating and tearing the fat around his kidneys;
and he went on after the horse-helmed Paeonians,
who were still fleeing along the whirling river,
when they saw their best man in the strong battle
subdued by the hands and the sword of Peleus' son.
There he killed Thersilochus and Mydon and Astypylus
and Mnesus and Thrasius and Aenius and Ophelestes;
and swift Achilles would have killed even more Paeonians,
had not the deep-whirling river, angered, spoken to him,
in the likeness of a man, and called out from his deep eddy:
"Achilles, you are the strongest, but you do wicked deeds
against men; for the gods themselves always defend you.
If the son of Cronus has given you to destroy all the Trojans,
then drive them out of me and do your dreadful work on the plain;
for my lovely streams are full of corpses,
and I can nowhere pour my flow out into the shining sea,
choked with corpses, and you kill without regard.
But come now, let be; awe holds me, leader of men."
Answering him, swift-footed Achilles said:
"It shall be so, Zeus-nourished Scamander, as you command.
But I will not stop slaying the arrogant Trojans
until I have penned them in the city and made trial of Hector,
face to face, whether he kills me or I kill him."
So speaking he rushed at the Trojans like a god;
and then the deep-whirling river spoke to Apollo:
"Ah, silver-bow, child of Zeus, you did not keep
the counsel of the Cronion, who laid many commands on you
to stand by the Trojans and defend them until
late evening comes and shadows the rich ploughland."
He spoke, and Achilles, famed for the spear, leapt into the middle
from the bluff; and the river rushed on, surging with his swell,
and stirred all his streams in turmoil, and pushed out the many
corpses that lay thick about him, those Achilles had killed;
these he cast out onto dry land, bellowing like a bull,
and saved the living along his fair streams,
hiding them in his deep, great eddies.
And a terrible wave rose around Achilles in turmoil,
and the stream fell on his shield and pushed him; he could not
plant his feet firm; but he caught an elm in his hands,
a tall, well-grown one; it fell from its roots
and tore away the whole bluff, and blocked the fair streams
with its dense branches, and bridged the river itself
as it fell all across; and he leapt up out of the eddy
and rushed to fly over the plain on swift feet,
in fear; but the great god did not cease, but rose against him
darkening his crest, to stop godlike Achilles
from his toil, and ward off ruin from the Trojans.
And the son of Peleus rushed off as far as a spear-cast,
with the swoop of a black hunting eagle,
which is at once the strongest and swiftest of birds;
like it he rushed, and on his chest the bronze
rang terribly; and he swerved aside from under it
and fled, and the river followed behind with a great roar.
As when a man who digs a channel leads a stream of water
from a dark spring through plants and gardens
with a mattock in his hands, knocking the barriers from the ditch;
and as it flows out, all the pebbles
are rolled along; and it murmurs as it runs swiftly
down a sloping place, and outruns even the man who leads it:
so the wave of the river always caught Achilles,
swift as he was; for gods are stronger than men.
And as often as swift-footed godlike Achilles
tried to stand and face it, and to know whether all
the immortals who hold the wide heaven frightened him,
so often the great wave of the heaven-fed river
beat upon his shoulders from above; and he leapt up with his feet
in anguish of heart; and the river wore down his knees,
rushing violently from below, and swept the dust from under his feet.
And the son of Peleus groaned, looking up to the wide heaven:
"Father Zeus, so no god has taken pity on me
to save me from the river; and then let me suffer what I must.
Of the Uranian gods no other is so much to blame
as my dear mother, who beguiled me with lies;
she said I would die beneath the wall of the armoured Trojans
by the swift arrows of Apollo.
Would that Hector had killed me, who is the best man bred here;
then a brave man would have killed me, and stripped a brave man;
but now it was fated that I be caught in a wretched death,
penned in a great river, like a swineherd boy,
whom a torrent sweeps away as he crosses in winter."
So he spoke, and quickly Poseidon and Athena
came and stood near him, in the likeness of men,
and taking his hand in theirs, they pledged their word to him.
And Poseidon the earth-shaker began the words among them:
"Son of Peleus, do not be too afraid, do not be terrified;
for we two are helpers to you,
with Zeus' approval, I and Pallas Athena;
so it is not fated that you be subdued by a river,
but he will soon slacken, and you will see it yourself.
And we will advise you firmly, if you will obey:
do not stay your hands from the equal war
before you have penned the Trojan host inside the famous walls
of Ilion, whoever escapes; and when you have taken Hector's life,
go back to the ships; we grant you to win glory."
So speaking, the two went back to the immortals;
and he went onto the plain, for the command of the gods urged him greatly,
and the whole plain was filled with the poured-out water,
and many fine arms and the corpses of slain young men
floated on it; and his knees leapt high
as he rushed straight on against the stream, nor did the wide-flowing
river hold him back; for Athena had put great strength in him.
Nor did Scamander leave off his own fury, but was still more
angered at the son of Peleus, and roused up the wave of his stream
lifting it high, and he called out to Simoeis:
"Dear brother, let us two check the strength of this man,
for he will soon sack the great city of lord Priam,
and the Trojans will not hold out in battle.
Come to my aid quickly, and fill your streams
with water from your springs, and rouse all your torrents,
and raise a great wave, and stir up a great din
of logs and stones, so that we may stop this wild man
who now is master, and is minded to equal the gods.
For I say that neither his strength will help him, nor his beauty,
nor his fine armour, which will lie somewhere deep in the pool
covered with mud; and I will wrap him himself
in sand, pouring a boundless heap of silt over him,
and the Achaeans will not know how to gather his bones;
such filth will I pour over him.
And there his own grave will be made, and he will have no need
of a mound-builder, when the Achaeans bury him."
He spoke, and surged at Achilles, raging and boiling on high,
murmuring with foam and blood and corpses.
And the dark, purple wave of the heaven-fed river
rose up and seized the son of Peleus.
And Hera cried out greatly, in great fear for Achilles
lest the great, deep-whirling river sweep him away,
and straightaway she spoke to Hephaestus, her dear son:
"Rise up, my crooked-footed child; for we thought
whirling Xanthus was a match for you in battle.
Come to the rescue quickly, and show forth a great flame.
And I will go and raise a harsh storm from the sea
of Zephyrus and the clear Notus,
which will burn the heads and the armour of the Trojans,
carrying a wicked blaze; and you burn the trees
along the banks of Xanthus, and set the river himself on fire; and let him not
turn you aside at all with gentle words or with threats.
And do not stop your fury before that, but when
I cry out and call, then hold back the tireless fire."
So she spoke, and Hephaestus prepared a heaven-blazing fire.
First fire blazed on the plain, and it burned the many
corpses which lay thick about him, those Achilles had killed;
and the whole plain dried up, and the shining water was checked.
As when in late summer the North Wind quickly dries
a newly watered garden, and the man who tends it rejoices:
so the whole plain dried up, and he burned
the corpses; and he turned his blazing flame upon the river.
The elms burned, and the willows and the tamarisks,
and the lotus burned, and the rushes and the galingale,
which grew in abundance around the fair streams of the river;
the eels were distressed and the fish, which in the eddies
and along the fair streams darted this way and that,
distressed by the breath of cunning Hephaestus.
And the strength of the river burned, and he spoke and named him:
"Hephaestus, no god can match you,
nor would I fight you like this when you blaze with fire.
Cease from strife, and let godlike Achilles at once
drive the Trojans out of the city; why should I have strife and help?"
He spoke, burned with fire, and his fair streams bubbled up.
And as a cauldron boils within, urged on by a great fire,
melting the fat of a soft-fed hog,
bubbling up on every side, with dry wood beneath it:
so his fair streams burned with fire, and the water boiled;
and it had no will to flow, but was held back; and the vapour oppressed it
by the strength of wise Hephaestus. And he, with many prayers,
spoke winged words to Hera:
"Hera, why has your son set on my stream to grieve me
more than all the others? I am not so much to blame
as all the others who aid the Trojans.
But I will stop, if you command,
and let him stop too; and I will swear this as well,
that I will never ward off the evil day from the Trojans,
not even when all Troy is devoured by raging fire
as it burns, and the warlike sons of the Achaeans burn it."
And when the goddess white-armed Hera heard this,
she straightaway spoke to Hephaestus, her dear son:
"Hephaestus, hold back, my famous child; for it is not right
to strike an immortal god like this for the sake of mortals."
So she spoke, and Hephaestus quenched the heaven-blazing fire,
and back the wave flowed down the fair streams.
But when the fury of Xanthus was checked, then the two
stopped, for Hera held them back though she was angry;
and among the other gods strife fell, heavy
and painful, and their hearts blew two ways.
They clashed with a great din, and the broad earth groaned,
and the great heaven trumpeted. And Zeus heard it,
sitting on Olympus; and his heart laughed for joy
when he saw the gods coming together in strife.
Then they no longer stood apart; for Ares began,
the shield-splitter, and first sprang at Athena
with his bronze spear, and spoke a mocking word:
"Why again, you dog-fly, do you drive the gods to strife
with reckless daring, and your great heart urged you on?
Do you not remember when you urged Diomedes, son of Tydeus,
to wound me, and you yourself caught up the all-seeing spear
and thrust it straight at me, and tore my fair flesh?
So now I think you will pay for all you have done."
So speaking he struck the tasselled aegis,
the terrible one, which not even the thunderbolt of Zeus can subdue;
with it murderous Ares struck her with his long spear.
She drew back and caught up a stone in her stout hand,
a black, rough, great stone lying in the plain,
which men of former days had set to be a boundary of a field;
with it she struck furious Ares on the neck, and loosed his limbs.
He fell and covered seven hundred feet, and dirtied his hair,
and his armour clanged; and Pallas Athena laughed,
and spoke winged words in triumph over him:
"Fool, you have not yet understood how much better
I claim to be than you, since you match your fury against mine.
So would you pay the Erinyes of your mother,
who in her anger plans evil for you because you left
the Achaeans, and defend the arrogant Trojans."
So she spoke, and turned away her shining eyes.
And the daughter of Zeus, Aphrodite, took him by the hand and led him,
groaning thickly; and with difficulty he gathered his spirit.
And when the goddess white-armed Hera noticed her,
she straightaway spoke winged words to Athena:
"Ah, child of aegis-bearing Zeus, unwearied one,
and again this dog-fly leads man-destroying Ares
out of the battle and the rout; but go after her."
So she spoke, and Athena rushed after her, and rejoiced in heart,
and falling upon her with her stout hand
she struck her on the chest; and her knees and dear heart gave way.
So the two lay on the life-giving earth,
and she spoke winged words in triumph:
"May all who help the Trojans be like this
when they fight against the bronze-clad Argives,
and be as bold and as enduring as Aphrodite
when she came to help Ares and faced my fury.
Then we would long ago have ceased from war,
having sacked the well-built citadel of Ilion."
So she spoke, and the goddess white-armed Hera smiled.
But lord Poseidon the earth-shaker spoke to Apollo:
"Phoebus, why do we two stand apart? It is not seemly
when others have begun; it would be more shameful if we went
to Olympus unwounded, to Zeus' bronze-floored house.
You begin; for you are younger in birth; it is not
seemly for me, since I was born before you and know more.
Fool, what a mindless heart you have! You do not even remember
all the evils we two suffered around Ilion,
we alone of the gods, when we came to proud Laomedon
from Zeus and served for a year for a fixed wage;
he gave orders and commanded us.
Indeed I built the Trojans a wall around the city,
wide and very beautiful, so that the city would be unbreakable;
and you, Phoebus, herded his crook-horned, rolling cattle
in the folds of many-ridged, wooded Ida.
But when the glad seasons brought the end
of the wage, then mighty Laomedon robbed us
of all our pay by force, and sent us away with threats.
He threatened to bind our feet and hands together
and to sell us on far-off islands;
he threatened to shear off both our ears with bronze.
And we went back, angry in heart,
furious about the wage which he promised and did not pay.
And now you show favour to his people, and you do not
with us try to make the arrogant Trojans perish
utterly, in misery, with their children and their respected wives."
Then lord Apollo who strikes from afar answered him:
"Earth-shaker, you would not call me sane
if I fought with you for the sake of mortals,
wretched ones, who are like leaves: at one time they blaze
with life and eat the fruit of the earth,
and at another they wither without life. But let us quickly
cease from the fight; let them fight it out themselves."
So speaking he turned away; for he was ashamed
to fight his father's brother with his hands.
And his sister, the lady of wild beasts,
Artemis of the hunt, chided him greatly, and spoke a mocking word:
"You flee, Far-Shooter, and to Poseidon you have turned over
the whole victory, and given him a worthless boast.
Fool, what is your bow to you, useless as it is?
Let me not ever hear you again in your father's halls
boasting, as you used to before among the immortal gods,
that you would fight Poseidon face to face."
So she spoke, and Apollo who strikes from afar said nothing to her;
but the respected wife of Zeus, angered, chided
the arrow-pouring goddess with mocking words:
"How do you now intend, shameless dog, to stand
against me? It is hard for you to match your fury against mine,
though you are an archer, since Zeus made you a lion
against women, and gave you to kill whomever you wish.
Indeed it is better to slay wild beasts in the mountains
and wild deer than to fight the stronger.
But if you wish to learn of war, so that you may know well
how much stronger I am, since you match your fury against mine."
She spoke, and caught both her wrists with her left hand,
and with her right she took the bow from her shoulders,
and struck her about the ears with it, smiling,
as she turned away; and the swift arrows fell out.
Then weeping, the goddess fled, like a dove
that flees before a hawk into a hollow rock,
into a cleft; and it was not her fate to be caught there;
so she fled weeping, and left her bow there.
And the messenger, the slayer of Argus, spoke to Leto:
"Leto, I will not fight with you; it is hard
to come to blows with the wives of Zeus who gathers the clouds.
No, boast freely among the immortal gods
that I was beaten by your strong strength."
So he spoke, and Leto gathered up the curved bow
lying scattered this way and that in the whirling dust.
And she took the bow and went back to her daughter;
and the other reached Olympus, to Zeus' bronze-floored house,
and weeping the girl sat on her father's knees,
and her immortal robe trembled about her; and her father,
the son of Cronus, took her to himself and asked her, smiling sweetly:
"Who of the Uranian gods did this to you, dear child,
for no reason, as if you had done some evil before them?"
Then the loud-crying goddess with the fair crown answered him:
"Your wife struck me, father, white-armed Hera,
from whom strife and quarrel have been hung upon the immortals."
So they spoke such things to one another;
but Phoebus Apollo went into holy Ilion;
for he cared for the wall of the well-built city,
lest the Danaans sack it beyond fate on that day.
And the other gods, the ever-living, went to Olympus,
some angry, others greatly exulting;
and they sat down beside the father who gathers the dark clouds; and Achilles
kept slaying the Trojans themselves and their single-hoofed horses.
As when smoke goes up and reaches the wide heaven
from a burning city, and the wrath of the gods has raised it,
and it brings toil to all, and lays sorrows on many:
so Achilles laid toil and sorrows on the Trojans.
And old Priam stood on the sacred tower,
and he saw huge Achilles; and beneath him
the Trojans were at once routed in flight, and no defence
arose; and he groaned and stepped down from the tower to the ground,
calling to the famous gate-keepers beside the wall:
"Hold the gates open in your hands until the people
come fleeing into the city; for Achilles is
close at hand, driving them; now I think there will be disaster.
But when they have breathed again and gathered inside the wall,
put the well-fitted planks back in place;
for I fear lest this deadly man leap inside the wall."
So he spoke, and they opened the gates and pushed back the bars;
and the gates swung open and gave light; and Apollo
leapt out to meet them, to ward off ruin from the Trojans.
And they went straight for the city and the high wall,
parched with thirst, dusty from the plain,
fleeing; and he pressed on with the spear, and a strong madness
always held his heart, and he was eager to win glory.
Then the sons of the Achaeans would have taken high-gated Troy,
if Phoebus Apollo had not roused godlike Agenor,
a man, the son of Antenor, blameless and strong.
He put courage in his heart, and stood beside him himself,
to ward off the heavy hands of death from him,
leaning against an oak; and he was covered in thick mist.
But when he noticed city-sacking Achilles,
he stood still, and his heart churned greatly as he waited;
and vexed he spoke to his own great-hearted spirit:
"Ah me; if I flee before strong Achilles,
where the others are routed in terror,
even so he will catch me and cut my throat like a coward's.
But if I let these others be routed
by Peleus' son Achilles, and flee with my feet from the wall
another way, across the Ilian plain, until I reach
the ridges of Ida and hide in the thickets;
then in the evening, after bathing in the river
and cooling off my sweat, I could come back to Ilion.
But why does my dear heart debate these things?
He might see me going away from the city into the plain,
and catching me with his swift feet as I run.
Then there will no longer be any escape from death and fate;
for he is exceedingly strong beyond all men.
But if I go against him in front of the city,
for his flesh too is vulnerable to the sharp bronze,
and there is one life in him, and men say he is mortal;
but the son of Cronus, Zeus, grants him glory."
So speaking he waited for Achilles, crouching down, and in his heart
his brave spirit urged him to fight and do battle.
As a leopard comes out of a deep thicket
to face a hunter, and in its heart
it does not fear or dread at all, when it hears the baying;
for even if the man strikes it first, or wounds it or spears it,
still, pierced by the spear, it does not cease
from its courage until it closes with him or is killed:
so the son of glorious Antenor, godlike Agenor,
did not wish to flee before he had made trial of Achilles.
But he held his shield before him, equal on every side,
and aimed with his spear at him, and shouted aloud:
"Indeed you surely hope in your heart, glorious Achilles,
to sack the city of the proud Trojans on this day,
fool; there will still be many pains made for it.
For we are many and brave men in it,
who defend Ilion before our dear parents and wives and sons;
and you will meet your doom here,
terrible as you are and bold as a fighter."
He spoke, and hurled the sharp spear from his heavy hand,
and he struck his shin below the knee and did not miss.
And around it the greave of newly-made tin
rang terribly; and back the bronze sprang
from the struck man, and did not pass through, for the gifts of the god held it.
But the son of Peleus rushed at godlike Agenor
a second time; and Apollo did not let him win glory,
but snatched him away, and covered him in thick mist,
and sent him quietly out of the war.
And he kept the son of Peleus away from the host by a trick;
for the Far-Shooter stood before his feet in all things like Agenor,
and he rushed on to chase him with his feet;
and while he chased him over the wheat-bearing plain,
turning him along the deep-whirling river Scamander,
a little ahead of him — and Apollo beguiled him with a trick
so that he would always hope to catch him with his feet —
meanwhile the other Trojans fled and came in a crowd,
glad, into the city, and the city filled with them as they gathered.
And they did not dare to stay outside the city and the wall
for one another, and to learn who had escaped
and who had died in the war; but they poured eagerly
into the city, whoever their feet and knees saved.

### Book 22

So they, fled through the city like fawns,
were cooling their sweat and slaking their thirst,
leaning on the fair battlements; but the Achaeans
drew near the wall, their shields slung on their shoulders.
But deadly fate bound Hector to stand there in place
before the gates of Ilion and the Scaean gates.
But Phoebus Apollo spoke to the son of Peleus:
Why, son of Peleus, do you chase me with swift feet,
yourself a mortal pursuing an immortal god? Nor yet
did you know me as a god, and you rage unceasingly.
Surely the Trojans' toil means nothing to you, whom you have routed,
who have crowded into the city, while you have turned aside here.
You will not kill me, since I am not destined to die.
Then, greatly angered, swift-footed Achilles answered him:
You have harmed me, far-worker, most deadly of all the gods,
turning me here now away from the wall; surely many
would have taken the earth with their teeth before reaching Ilion.
Now you have robbed me of great glory, and saved these men
easily, since you feared no vengeance in the aftertime.
Truly I would avenge myself on you, if only power were mine.
So he spoke, and went toward the city, greatly exulting,
springing like a prize-winning horse with its chariot,
which easily runs straining along the plain;
so Achilles moved his swift feet and knees.
Him the old man Priam first saw with his eyes,
shining as a star rushes over the plain,
which comes at harvest time, and its rays are conspicuous
as it shines among many stars in the dead of night,
which men call by name the Dog of Orion.
Brightest it is, yet it is made an evil sign,
and it brings much fever to wretched mortals;
so his bronze shone about his breast as he ran.
The old man groaned aloud, and struck his head with his hands,
holding them high, and groaning greatly he cried out,
beseeching his dear son; but he before the gates
stood insatiably eager to fight with Achilles.
The old man addressed him piteously, stretching out his hands:
Hector, do not wait here for me, my dear child, for this man
alone and apart from others, lest you quickly meet your doom,
subdued by the son of Peleus, since he is far stronger
than you, ruthless one. Would that he were as dear to the gods
as he is to me; then would dogs and vultures devour him
as he lies low; and dread grief would leave my heart.
He has left me bereft of many sons and good ones,
killing them and selling them to far-off islands.
And even now two sons, Lycaon and Polydorus,
I cannot see, among the Trojans gathered into the city,
the sons Laothoe bore to me, lady among women.
But if they live still with the army, then surely afterward
we shall ransom them with bronze and gold, for there is treasure within;
for many gifts old famous Altes gave for his child.
But if they are already dead and in the house of Hades,
then grief comes to my heart and to the mother who bore us,
and to all other people a grief that lasts less long,
unless you also die, subdued by Achilles.
But enter the wall, my child, so that you may save
the Trojans and the Trojan women, and do not give great glory
to the son of Peleus, and lose your own dear life.
Pity me too, the wretched one, while I still have my wits,
hapless as I am, whom the father, the son of Cronus, on the threshold of old age
will destroy in a grievous fate, after I have seen many evils:
my sons perishing and my daughters dragged away,
my chambers plundered, and infant children
hurled to the ground in dread battle,
and my sons' wives dragged off by the deadly hands of the Achaeans.
And me myself, last of all, the ravenous dogs at my front doors
will drag out, when someone with the sharp bronze
strikes me or throws and takes the spirit from my limbs,
the dogs I raised in my halls, table-fed, guardians of the door,
who will drink my blood and grow frenzied in their hearts
as they lie in my forecourt. For a young man all things are fitting
who is killed in war and mangled by the sharp bronze,
to lie so; and all things are fair for a dead man, whatever is seen of him.
But when dogs defile the grey head and the grey beard
and the body of a slain old man,
that is the most pitiable thing for wretched mortals.
So the old man spoke, and tore the grey hairs with his hands,
plucking them from his head; but he did not persuade the heart of Hector.
And his mother on the other side lamented, shedding tears,
loosening her bosom, and with the other hand held up her breast,
and shedding tears she spoke winged words to him:
Hector, my child, respect these things and pity me,
me myself, if ever I held the breast to you that lulls sorrow.
Remember these things, dear child, and ward off the hostile man
from inside the wall, and do not stand as champion against him,
ruthless one; for if he kills you, no longer will I
mourn you upon a bed, my dear shoot, whom I bore myself,
nor will your richly-dowered wife; but far from us two,
beside the ships of the Argives, swift dogs will devour you.
So the two of them, weeping, spoke to their dear son,
begging him much; but they did not persuade the heart of Hector,
but he waited for Achilles as he came near, huge and terrible.
And as a mountain serpent at its hole waits for a man,
having eaten noxious herbs, and dread anger has entered it,
and it glares horribly, coiled about its hole;
so Hector, holding unquenchable fury, did not give ground,
leaning his bright shield against the jutting tower.
And angered, he spoke to his own great-hearted spirit:
Alas for me, if I pass within the gates and the walls,
Polydamas will be the first to lay reproach upon me,
who urged me to lead the Trojans back to the city
through that deadly night, when divine Achilles arose.
But I did not obey him; and surely it would have been far better.
But now, since I have destroyed the people by my own folly,
I am ashamed before the Trojans and the trailing-robed Trojan women,
lest some other, worse man than I, shall say:
Hector, trusting in his own strength, destroyed the people.
So they will say; but for me then it would be far better
either to kill Achilles face to face and come back,
or to die gloriously before the city.
But if I lay down my bossed shield
and my stout helmet, and leaning my spear against the wall
go myself to meet blameless Achilles
and promise him Helen and the treasures with her,
all that Alexander brought in his hollow ships
to Troy, which was the beginning of the quarrel,
to give to the sons of Atreus to carry off, and besides to divide apart for the Achaeans
all else that this city keeps hidden within it,
and again to take from the Trojans an oath sworn by the elders
that nothing will be hidden, but that all shall be divided in two,
all the wealth that the lovely citadel holds within it;
but why did my dear heart debate these things with me?
I must not go to him, for he will not pity me
nor respect me at all, but will kill me while I am naked,
just as I am, like a woman, when I have put off my armor.
There is no way now to chat with him from an oak or from a rock,
as a maiden and a youth,
a maiden and a youth, chat with one another.
Better to clash in strife as quickly as may be.
Let us see to which of us the Olympian will grant the glory.
So he pondered as he waited, and Achilles came near him,
equal to Enyalius, the warrior of the blazing helmet,
shaking the Pelian ash spear along his right shoulder,
a terrible thing; and the bronze flashed about him like the gleam
of blazing fire or of the rising sun.
And Hector, when he saw him, was seized with trembling, nor did he dare
to remain there any longer, but left the gates and fled in fear,
and the son of Peleus sprang after him, trusting in his swift feet.
As a hawk among the mountains, lightest of winged things,
easily swooped after a trembling dove,
and she flees ahead of him, and he close behind with a sharp cry
darts at her again and again, and his heart bids him take her;
so he flew straight on in his fury, and Hector fled
beneath the wall of the Trojans, moving his swift knees.
They ran past the lookout place and the wind-blown wild fig tree,
always along the wagon road under the wall of Troy,
and they came to the two fair-flowing springs; there two fountains
of eddying Scamander leap up.
For one flows with warm water, and smoke
rises from it as if from blazing fire;
the other runs forth in summer like hail,
or cold snow, or ice formed from water.
There beside them are broad washing troughs nearby,
beautiful, of stone, where the shining garments
the wives and fair daughters of the Trojans used to wash
in the old days of peace, before the sons of the Achaeans came.
There the two ran past, one fleeing and the other pursuing behind;
a good man fled in front, but a far better man chased him
swiftly, since they were not striving for a victim or a bull's hide,
such as are the prizes of men in a footrace,
but they ran for the life of horse-taming Hector.
And as when prize-winning single-hoofed horses run swiftly
around the turning posts; and the great prize lies there,
either a tripod or a woman, for a man who has died;
so the two of them wheeled three times around the city of Priam
with swift feet; and all the gods looked on;
and among them the father of men and gods began the speech:
Alas, I see with my eyes a dear man pursued around the wall,
and my heart laments
for Hector, who burned many thigh bones for me
on the peaks of many-folded Ida, and at other times again
on the highest citadel; but now divine Achilles
chases him around the city of Priam with swift feet.
But come, take thought, you gods, and take counsel,
whether we shall save him from death, or whether we shall now
subdue him, good man that he is, to Peleus' son Achilles.
Then the goddess, bright-eyed Athena, answered him:
Father, bright-thunderer, dark-clouded, what a thing you have said.
A man who is mortal and long since destined by fate,
do you wish to release again from grim death?
Do it; but not all the rest of us gods will approve.
Answering her, Zeus the cloud-gatherer spoke:
Take heart, Tritogeneia, dear child; I do not speak
with a willing heart, and I wish to be gentle with you.
Do as your mind has resolved, and do not hold back any longer.
So he spoke, and urged on Athena, who was eager already.
And she darted down from the peaks of Olympus.
And swift Achilles pressed on Hector, driving him unceasingly.
As when a hound in the mountains pursues a fawn of a deer,
having roused it from its bed through the glens and through the valleys;
and even if it escapes him, crouching under a bush,
he runs tracking it steadily until he finds it;
so Hector did not escape the swift-footed son of Peleus.
And as often as he rushed toward the Dardanian gates,
to spring straight in beneath the well-built towers,
hoping that those above might ward off the enemy with missiles,
so often he would head him off and turn him back
toward the plain; but he himself always flew toward the city.
As in a dream a man cannot pursue a fleeing man,
nor can the one escape the other, nor the other pursue,
so neither could he catch him with his feet, nor could the other escape.
And how could Hector have escaped the fates of death,
unless Apollo had met him for the last and final time,
close by, who roused his fury and his swift knees?
And divine Achilles shook his head at the people,
and did not allow anyone to hurl bitter missiles at Hector,
lest someone win glory by striking him first, and he come second.
But when for the fourth time they came to the springs,
then the father stretched out his golden scales,
and set in them two fates of death that brings long woe,
the one of Achilles, the other of horse-taming Hector,
and he lifted them by the middle; and the destined day of Hector sank down,
and went to Hades, and Phoebus Apollo left him.
And the goddess, bright-eyed Athena, came to the son of Peleus,
and standing near she spoke winged words:
Now indeed we two may hope, dear to Zeus, glorious Achilles,
to win great glory for the Achaeans at the ships,
having slain Hector, insatiate of battle though he is.
There is no way now for him to escape us,
not even if the far-worker Apollo should suffer very much
rolling over and over before father Zeus who bears the aegis.
But you now stand still and take breath, and this man I
will go and persuade to fight against you face to face.
So spoke Athena, and he obeyed, rejoicing in his heart,
and he stood leaning on his bronze-tipped ash spear.
And she left him there, and came to divine Hector
in the likeness of Deiphobus in body and untiring voice,
and standing near she spoke winged words:
Dear brother, surely swift Achilles presses you hard,
chasing you around the city of Priam with swift feet.
But come now, let us two stand and defend ourselves, waiting here.
Then great Hector of the shining helmet answered her:
Deiphobus, surely before this you were by far the dearest to me
of the brothers whom Hecabe and Priam bore as sons;
but now I mean to honor you even more in my heart,
who dared, for my sake, when you saw with your own eyes,
to come outside the wall, while the others wait within.
Then the goddess, bright-eyed Athena, answered him:
Dear brother, surely our father and our honored mother
begged you again and again with prayers, and your companions around you,
to stay here; such trembling holds them all;
but my heart within was worn down by grievous grief.
But now let us fight eagerly face to face, and let there be no
sparing of spears, so that we may see whether Achilles
will kill us both and carry off our bloody spoils
to the hollow ships, or be subdued by your spear.
So she spoke, and Athena led the way with craft.
And when the two had come close, advancing against each other,
great Hector of the shining helmet spoke first:
No longer, son of Peleus, will I flee from you, as before
three times around the great city of Priam I ran, and never dared
to stand my ground as you came on; but now my heart has urged me
to stand against you; I may kill, or I may be killed.
But come, let us put the gods to witness; for they will be the best
witnesses and guardians of our agreements.
I will not outrage you foully, if Zeus
grants me the victory and I take away your life;
but when I have stripped your glorious armor, Achilles,
I will give your body back to the Achaeans; and you do the same.
Then looking from under his brows, swift-footed Achilles answered him:
Hector, accursed man, do not speak to me of agreements.
As there are no trustworthy oaths between lions and men,
nor do wolves and lambs hold a like-minded heart,
but they plan evil against each other continually,
so there is no way for me and you to be friends, nor will there
ever be oaths between us, before at least one of us has fallen
and sated with his blood Ares, the staunch warrior.
Call to mind every kind of valor; now especially you must
be a spearman and a bold warrior.
There is no escape for you any longer; soon will Pallas Athena
subdue you with my spear; and now all at once you will pay
for the griefs of my companions, whom you killed, raging with your spear.
He spoke, and brandishing it he hurled his long-shadowing spear.
And glorious Hector, seeing it face on, avoided it;
for he crouched down watching beforehand, and the bronze spear flew over him,
and it stuck in the ground; and Pallas Athena snatched it up,
and gave it back to Achilles, unseen by Hector, shepherd of the people.
And Hector spoke to the blameless son of Peleus:
You missed, and surely not yet, godlike Achilles,
did you know my doom from Zeus, though you claimed you did.
But you have proved a glib and crafty speaker of words,
so that in fear of you I might forget my fury and my strength.
You will not drive your spear into my back as I flee,
but straight through my chest, as I rush eagerly at you,
drive it in, if a god has granted it to you; but now avoid my bronze spear;
would that you might take it all into your body.
And war would be lighter for the Trojans
with you dead; for you are their greatest bane.
He spoke, and brandishing it he hurled his long-shadowing spear,
and struck the middle of the son of Peleus' shield and did not miss.
But the spear glanced far away from the shield; and Hector was angry
because his swift missile had flown in vain from his hand,
and he stood downcast, and had no other ashen spear.
He called to Deiphobus of the white shield, shouting aloud,
and asked him for his long spear; but he was nowhere near him.
And Hector knew it in his heart and spoke:
Alas, surely now the gods have called me to death.
For I thought that Deiphobus, the hero, was here;
but he is within the wall, and Athena has deceived me.
And now evil death is near me, nor is it any longer far off,
and there is no escape; for indeed this has long been dearer
to Zeus and to the son of Zeus, the far-shooter, who before now
gladly guarded me; but now fate has overtaken me.
May I not die without a struggle and ingloriously,
but after doing some great deed, for men to come to hear of.
So speaking he drew his sharp sword,
which hung beside him by his flank, great and strong,
and he swooped, gathering himself like a high-flying eagle,
which comes down to the plain through the dark clouds
to snatch a tender lamb or a crouching hare;
so Hector swooped, brandishing his sharp sword.
And Achilles rushed at him, and filled his heart
with savage fury, and before him he covered his breast with his shield,
beautiful and cunningly wrought, and he nodded with his shining helmet,
four-crested; and the beautiful golden hairs waved around it,
the thick plumes that Hephaestus set around its crest.
And as a star goes among the stars in the dead of night,
the evening star, which stands fairest of stars in the sky,
so the gleam shone from his well-whetted spear point, which Achilles
brandished in his right hand, planning evil for divine Hector,
looking over his fair flesh, where it would best give way.
And of him the bronze armor covered so much of his flesh,
the beautiful armor that he had stripped from the strength of Patroclus when he killed him;
but it showed where the collarbones hold the neck from the shoulders,
the throat, where the destruction of the soul comes swiftest.
There divine Achilles drove at him with his spear as he rushed on,
and clean through his tender neck the point went.
Yet the ashen spear did not cut his windpipe,
so that he might say something to him in answer.
And he fell in the dust; and divine Achilles exulted over him:
Hector, surely you thought, when you stripped Patroclus,
that you would be safe, and you gave no thought to me, being far away,
fool; but a far better avenger, though far off,
I remained behind beside the hollow ships,
I who have loosed your knees; the dogs and the birds
will drag you shamefully, and the Achaeans will bury him.
Then, faintly breathing, Hector of the shining helmet answered him:
I beg you by your life and by your knees and by your parents,
do not let the dogs of the Achaeans devour me beside the ships,
but accept bronze and gold in plenty,
gifts that my father and my honored mother will give you,
and give my body back home, so that the Trojans
and the Trojans' wives may give me my share of fire when I am dead.
Then looking from under his brows, swift-footed Achilles answered him:
Do not beg me by my knees, dog, nor by my parents.
Would that my fury and my heart urged me on
to carve off your flesh and eat it raw, for what you have done;
so there is no one who will keep the dogs from your head,
not even if they should bring tenfold and twentyfold ransom
and weigh it out here, and promise other things besides,
not even if Dardanian Priam should bid them buy you for your weight in gold;
not even so will the honored mother who bore you
lay you on a bed and mourn you, her own child,
but dogs and birds will devour you over all your body.
Dying, Hector of the shining helmet answered him:
Truly, knowing you well, I foresaw this, and I was not going
to persuade you; for the heart in your breast is iron.
Consider now, lest I become some cause of the gods' wrath to you
on the day when Paris and Phoebus Apollo
shall destroy you, good man that you are, at the Scaean gates.
So speaking, the end of death covered him,
and his soul flew from his limbs and went to the house of Hades,
lamenting its fate, leaving behind its manhood and its youth.
Even dead, divine Achilles spoke to him:
Die; and I will accept my doom whenever
Zeus wishes to accomplish it, and the other immortal gods.
He spoke, and drew his bronze spear from the corpse,
and set it aside, and he stripped the bloody armor from his shoulders;
and the other sons of the Achaeans ran up around him,
and they marveled at the stature and the wondrous form
of Hector; and no one stood by him without a wound.
And so each one spoke, looking at his neighbor:
Alas, surely now Hector is far softer to handle
than when he burned the ships with blazing fire.
So each one spoke, and standing close he stabbed him.
And when swift-footed divine Achilles had stripped him,
standing among the Achaeans he spoke winged words:
My friends, leaders and rulers of the Argives,
since the gods have granted us to subdue this man,
who wrought as many evils as all the rest together did not,
come now, let us make trial of the city with our armor,
so that we may learn what mind the Trojans hold,
whether they will abandon the high city now that this man has fallen,
or whether they are eager to hold out with Hector no longer living.
But why did my dear heart debate these things with me?
There lies beside the ships a corpse unmourned and unburied,
Patroclus; and I will not forget him, as long as I
live among the living and my dear knees move.
And even if in the house of Hades men forget the dead,
yet even there I will remember my dear companion.
But come now, youths of the Achaeans, singing the paean,
let us go to the hollow ships and bring this man with us.
We have won great glory; we have killed divine Hector,
to whom the Trojans throughout the city prayed as to a god.
He spoke, and devised shameful deeds against divine Hector.
He pierced the tendons of both his feet behind,
from heel to ankle, and fastened ox-hide straps through them,
and tied him to his chariot, and let his head drag on the ground.
And stepping up onto the chariot and lifting the glorious armor,
he lashed the horses to drive, and the two flew along, not unwilling.
And as he was dragged a dust cloud rose, and his dark hair
streamed out, and his whole head lay in the dust,
the head that was graceful before; but then Zeus gave it
to his enemies to defile in his own fatherland.
So his whole head was soiled with dust; but his mother
tore her hair, and threw off her shining veil
far from her, and wailed aloud when she saw her son;
and his dear father groaned piteously, and the people around
were caught up in shrieking and wailing throughout the city.
And it was most like this, as if all
lofty Ilion were smoldering with fire to its summit.
The people barely held the old man back as he struggled,
eager to pass out through the Dardanian gates.
And he begged them all, rolling in the dung,
calling each man by name:
Hold, friends, and though you care for me, leave me alone
to go out of the city and reach the ships of the Achaeans.
I beg this man, reckless and violent in his deeds,
in the hope that he will respect my age and pity
my old age; and he too has a father such as I am,
Peleus, who begot him and raised him to be a woe
to the Trojans; and most of all he has brought griefs on me beyond all others.
For he has killed so many of my flourishing sons;
for all of them I do not grieve so much, though I am distressed,
as for one, whose sharp grief goes down inside me into Hades,
Hector; would that he had died in my arms;
then we would have had our fill of weeping and wailing,
his mother and I, who bore him, unhappy as we are.
So he spoke, weeping, and the citizens groaned with him;
and among the Trojan women Hecabe led the shrill lament:
My child, wretched me; what will become of me, suffering dreadfully
now that you are dead? You who night and day
were my prayer throughout the city, and a help to all
the Trojans and the Trojan women in the town, who welcomed you like a god.
For you were indeed a great glory to them
while you lived; but now death and fate have overtaken you.
So she spoke weeping; but his wife had not yet heard anything
about Hector; for no true messenger had come
to tell her that her husband had stayed outside the gates,
but she was weaving a web in an inner room of the high house,
a double-folded purple cloth, and she was sprinkling embroidered flowers on it.
And she called to her fair-haired serving women throughout the house
to set a great tripod over the fire, so that there might be
a warm bath for Hector when he came home from battle,
poor fool, and she did not know that far from any bath
bright-eyed Athena had subdued him at the hands of Achilles.
And she heard the shrieking and the wailing from the tower,
and her limbs shook, and the shuttle fell from her hand to the ground,
and again she spoke to her fair-haired servants:
Come, two of you follow me, so that I may see what has been done.
I heard the voice of my honored mother-in-law, and in my own
breast my heart leaps up to my mouth, and below my knees
are frozen stiff; some evil is surely near the children of Priam.
Would that the word never reach my ear; but I fear greatly
that now divine Achilles has cut off bold Hector
from the city, alone, and is chasing him over the plain,
and has put an end to the courage that was so painful,
which held him, since he never waited in the throng of men,
but ran far ahead, yielding his fury to no one.
So speaking, she rushed through the hall like a madwoman,
her heart pounding; and her serving women went with her.
But when she came to the tower and the crowd of men,
she stood and looked over the wall, and she saw him
being dragged in front of the city; and swift horses
were dragging him carelessly toward the hollow ships of the Achaeans.
And dark night covered her eyes,
and she fell backward, and gasped out her spirit.
And far from her head she threw her shining bindings,
the frontlet and the net and the woven headband
and the veil, which golden Aphrodite had given her
on that day when Hector of the shining helmet led her
from the house of Eetion, after he gave countless bridal gifts.
And around her stood her husband's sisters and his brothers' wives in throngs,
who held her among them as she gasped, ready to die.
And when she had recovered and her spirit was gathered back into her breast,
she spoke among the Trojan women, sobbing brokenly:
Hector, wretched me; so we were born, it seems, under one fate,
both of us, you in Troy in the house of Priam,
and I in Thebes beneath wooded Plakos,
in the house of Eetion, who raised me when I was small,
hapless himself, father of an ill-fated child; how I wish he had not begotten me.
And now you go to the house of Hades beneath the hidden places of the earth,
and you leave me behind in hateful grief,
a widow in the halls; and our child is still only an infant,
whom you and I bore, the two of us unhappy; nor will you
be any help to him, Hector, since you have died, nor he to you.
For even if he escapes the tearful war of the Achaeans,
always hereafter toil and sorrows will be his;
for other men will push him off his fields.
The day of orphanhood makes a child wholly helpless;
his face is all downcast, and his cheeks are wet with tears,
and in his need the child goes up to his father's companions,
tugging at one for a cloak, at another for a tunic;
and one of them, pitying him, holds out a small cup;
he wets his lips, but he does not wet his palate.
And a boy whose parents both live strikes him away from the feast,
beating him with his hands and taunting him with insults:
Get out, just as you are; your father does not dine with us.
Then weeping, the child Astyanax comes to his widowed mother,
Astyanax, who before used to eat only marrow
on his father's knees, and the rich fat of sheep;
and when sleep took him, and he stopped playing like a child,
he used to sleep in his bed in the arms of his nurse,
on a soft couch, his heart filled with delight.
But now he will suffer many things, having lost his dear father,
Astyanax, whom the Trojans call by that name;
for you alone guarded their gates and their long walls.
And now beside the curved ships, far from your parents,
the writhing worms will devour you, once the dogs have had their fill,
naked as you are; but your garments lie in the halls,
fine and lovely, made by the hands of women.
Yet all these I will burn in blazing fire,
no use at all to you, since you will not lie in them,
but they will be glory for the Trojans and the Trojan women.
So she spoke weeping, and the women groaned with her.

### Book 23

So they lamented throughout the city; but the Achaeans,
when they had come to the ships and the Hellespont,
scattered each man to his own ship;
but Achilles did not suffer the Myrmidons to scatter,
but he spoke among his war-loving comrades:
Myrmidons of the swift horses, my dear comrades,
let us not yet unyoke the single-hoofed horses from beneath the chariots,
but with the very horses and the chariots drawing near
let us weep for Patroclus; for that is the honor of the dead.
But when we have taken our fill of woeful lamentation,
unyoking the horses we shall all dine here.
So he spoke, and they cried out all together, and Achilles led them.
Three times around the corpse they drove their fair-maned horses
weeping; and Thetis stirred in them the desire of lamentation.
The sands were wet, and wet were the armor of men
with tears; for such longing had they for the marshaller of fear.
And among them the son of Peleus led the shrill lament,
laying his man-slaying hands upon the breast of his comrade:
Hail to you, Patroclus, even in the halls of Hades;
for all that I promised you before, I now fulfill:
that I would drag Hector hither and give him to the dogs to devour raw,
and before your pyre would cut the throats of
twelve splendid children of the Trojans, in my wrath that you are slain.
So he spoke, and devised unseemly deeds against noble Hector,
stretching him face down in the dust beside the bier of the son of Menoetius;
and they took off their armor, each man,
the gleaming bronze, and unyoked the loud-neighing horses,
and sat down beside the ship of the swift-footed son of Aeacus,
countless in number; and he served them a funeral feast to their hearts' content.
Many a white ox bellowed around the iron
as it was slaughtered, and many sheep and bleating goats;
and many white-tusked boars, rich in fat,
were singed and stretched across the flame of Hephaestus;
and on every side around the corpse flowed blood in cupful streams.
But the swift-footed lord, the son of Peleus,
the kings of the Achaeans led to noble Agamemnon,
hardly persuading him, angry at heart for his comrade.
And when they came to the hut of Agamemnon,
at once they ordered the clear-voiced heralds
to set a great tripod over the fire, if they could persuade
the son of Peleus to wash away the bloody gore.
But he firmly refused, and swore an oath besides:
No, by Zeus, who is highest and best of the gods,
it is not right that water should come near my head
before I lay Patroclus on the fire and heap up his tomb
and shear my hair; for never again will such
grief come upon my heart while I am among the living.
But for now let us yield to the hateful feast;
and at dawn, lord of men Agamemnon, urge
that wood be brought and all things made ready, however fitting,
for one who holds a corpse to go down beneath the misty darkness,
so that the tireless fire may burn him
quickly from our eyes, and the people turn again to their work.
So he spoke, and they listened to him and obeyed.
And eagerly they made ready the meal, each man,
and feasted, and no heart lacked its equal share.
But when they had put away the desire of drink and food,
they went each to his hut to lie down;
but the son of Peleus lay on the shore of the loud-resounding sea
groaning heavily among the many Myrmidons
in an open place, where the waves washed up on the beach;
when sweet sleep seized him, loosening the cares of his heart,
poured around him; for his shining limbs were very weary
as he pressed on Hector toward windy Ilion.
And there came to him the ghost of wretched Patroclus,
in all things like him, in stature and lovely eyes
and voice, and such garments as he wore about his body;
and it stood above his head and spoke to him:
You sleep, Achilles, and have forgotten me.
While I lived you did not neglect me, but now that I am dead you do.
Bury me as quickly as may be, that I may pass the gates of Hades.
The ghosts, the phantoms of the dead, keep me far off,
and they do not yet let me mingle beyond the river,
but I wander thus aimlessly through the wide-gated house of Hades.
And give me your hand; I mourn, for never again
shall I return from Hades, once you have given me my share of fire.
For no more shall we living men, apart from our dear comrades,
sit and take counsel together; but hateful doom
gaped wide to take me, even the doom appointed at my birth.
And for you yourself, godlike Achilles, there is a fate
to perish beneath the wall of the wealthy Trojans.
And another thing I will tell you, and I will ask it, if you will obey:
do not lay my bones apart from yours, Achilles,
but together, as we were raised in your halls,
when Menoetius brought me, a little child, from Opoeis
to your house because of a grievous manslaughter,
on the day when I killed the son of Amphidamas,
a fool, not willingly, angered over a game of knucklebones.
There horse-taming Peleus received me in his halls
and raised me kindly and named me your attendant.
So too may a single coffin cover the bones of us both,
a golden two-handled urn, which your lady mother gave you.
And answering him, swift-footed Achilles said:
Why have you come to me here, O head beloved,
and laid all these commands upon me? And I
will fulfill all, and obey as you bid me.
But stand nearer to me; let us, though only for a moment, embracing
one another take our fill of woeful lamentation.
So he spoke and reached out with his dear hands
but did not catch him; the ghost went beneath the earth like smoke,
gibbering; and Achilles sprang up in amazement
and clapped his hands together, and spoke a piteous word:
Alas, so there is even in the halls of Hades
a ghost and a phantom, but the mind is not in it at all.
For all night long the ghost of wretched Patroclus
stood over me, lamenting and mourning,
and laid commands on me, and was wondrously like him.
So he spoke, and stirred in them all the desire of lamentation;
and while they mourned, rosy-fingered Dawn appeared
around the piteous corpse. But lord Agamemnon
roused mules and men to bring wood
from every side out of the huts; and a good man rose up,
Meriones, the attendant of the kindly Idomeneus.
And they went holding wood-cutting axes in their hands
and well-twisted ropes; and the mules went ahead of them.
And they went upward and downward, and sideways and crooked,
but when they came to the ridges of many-fountained Ida,
at once with the long-edged bronze they began to cut
the high-headed oaks, and these fell with a great crash;
then the Achaeans split them and
bound them to the mules; and the mules tore up the ground with their feet,
eager for the plain, through the thick brushwood.
And all the woodcutters carried logs; for so ordered
Meriones, the attendant of the kindly Idomeneus.
And they threw them down along the shore in a row, where Achilles
marked out a great tomb for Patroclus and for himself.
But when they had cast down the measureless wood on every side,
they sat down there in a body and waited. And Achilles
at once ordered the war-loving Myrmidons
to gird on the bronze and to yoke each man his horses
beneath the chariots; and they rose and put on their armor,
and stepped up into the chariots, both warriors and charioteers,
horsemen in front, and behind followed a cloud of footmen
countless; and in the midst his comrades carried Patroclus.
And they covered all the corpse with the hair they cut
and threw upon it; and behind, noble Achilles held the head,
grieving; for he was sending a blameless comrade to the house of Hades.
And when they came to the place that Achilles had shown them,
they laid him down, and quickly heaped up the abundant wood.
Then again swift-footed noble Achilles thought of another thing;
standing apart from the pyre he cut off his golden hair,
which he had let grow long for the river Spercheius;
and grieving he spoke, looking over the wine-dark sea:
Spercheius, there in vain did my father Peleus vow
that I should return to my dear native land
and cut my hair for you and sacrifice a holy hecatomb,
and that he would sacrifice fifty uncastrated rams there
at your springs, where you have a precinct and a fragrant altar.
So the old man prayed, but you did not fulfill his wish.
But now, since I shall never return to my dear native land,
let me give my hair to the hero Patroclus to carry with him.
So speaking he placed the hair in the hands of his dear comrade,
and stirred in them all the desire of lamentation.
And the light of the sun would have set upon them mourning
if Achilles had not spoken at once to Agamemnon, standing beside him:
Son of Atreus, for you above all the host of the Achaeans
will obey your words; there is a limit even to grief.
But now dismiss the men from the pyre, and tell them
to prepare a meal; and we will care for all that concerns
this corpse, we who are most in sorrow for it; and let the chiefs stay with us.
But when the lord of men Agamemnon heard this,
at once he dismissed the host among the balanced ships,
and the mourners remained there and heaped up the wood,
and made the pyre a hundred feet this way and that,
and on the top of the pyre they laid the corpse, grieving at heart.
And many stout sheep and shambling curve-horned cattle
they flayed and prepared before the pyre; and from them all
great-hearted Achilles took the fat and covered the corpse
from head to foot, and piled the raw flesh about it.
And he set two-handled jars of honey and oil
leaning against the bier; and four high-necked horses
he eagerly threw upon the pyre, groaning greatly.
Nine dogs had the lord had at his table,
and of these he threw two upon the pyre, cutting their throats,
and twelve noble sons of the great-hearted Trojans
he slew with the bronze, devising evil deeds in his heart;
and he put into the pyre the iron might of fire, that it might feed there.
Then he groaned aloud and called his dear comrade by name:
Hail to you, Patroclus, even in the halls of Hades;
for all that I promised you before, I now fulfill.
Twelve noble sons of the great-hearted Trojans,
all these the fire eats along with you; but Hector,
the son of Priam, I will not give to the fire to devour, but to the dogs.
So he spoke in threat; but the dogs did not come near him,
for the daughter of Zeus, Aphrodite, kept the dogs away
day and night, and anointed him with rose-sweet
ambrosial oil, so that he might not be torn where he was dragged about.
And over him Phoebus Apollo brought a dark cloud
from heaven down to the plain, and covered all the place
as far as the corpse lay, lest the might of the sun
should wither the flesh about his sinews and limbs.
Nor did the pyre of dead Patroclus burn;
then again swift-footed noble Achilles thought of another thing;
standing apart from the pyre he prayed to two winds,
to Boreas and Zephyrus, and promised them good sacrifices;
and many a time, pouring libations from a golden cup, he entreated
them to come, so that the dead might blaze quickly in the fire,
and the wood hasten to burn. And swiftly Iris,
hearing his prayers, came as messenger to the winds.
They were within, in a body, feasting at the
banquet of blustering Zephyrus; and Iris, running, stood
upon the stone threshold; and when the winds saw her with their eyes,
they all sprang up, and each called her to himself.
But she refused to sit down, and spoke a word:
No seat for me; for I go again to the streams of Oceanus,
to the land of the Ethiopians, where they make hecatombs
to the immortals, so that I too may share in the sacred feast.
But Achilles prays that Boreas and loud-shouting Zephyrus
come, and he promises good sacrifices,
so that you may rouse the pyre to burn, where lies
Patroclus, for whom all the Achaeans groan aloud.
So she spoke and departed, and the winds rose
with a wondrous din, driving the clouds before them.
And swiftly they came to the sea and blew, and the wave rose
beneath their shrill breath; and they reached Troy's rich soil,
and fell upon the pyre, and the wondrous fire roared aloud.
And all night long they beat the flame upon the pyre together,
blowing shrilly; and all night the swift Achilles,
taking a two-handled cup from a golden mixing bowl,
drew wine and poured it on the ground, and wet the earth,
calling on the ghost of wretched Patroclus.
As a father mourns for his son, burning his bones,
a bridegroom who dying has grieved his wretched parents,
so Achilles mourned as he burned his comrade's bones,
crawling beside the pyre, groaning endlessly.
And when the morning star came, bringing light to the earth,
after whom saffron-robed Dawn spread over the sea,
then the pyre grew faint, and the flame ceased.
And the winds went back again to return home
across the Thracian sea; and the sea groaned surging with their blast.
And the son of Peleus, turning aside from the pyre,
lay down weary, and sweet sleep fell upon him;
and the others gathered in a body around the son of Atreus.
The noise and din of them coming roused him,
and he sat upright and spoke to them:
Son of Atreus and you other best of all the Achaeans,
first quench the whole pyre with flaming wine,
as far as the might of the fire reached; and then
let us gather the bones of Patroclus, son of Menoetius,
distinguishing them well; they are easily known,
for he lay in the middle of the pyre, but the others burned
apart, at the edge, horses and men all mingled.
And those bones let us put in a golden bowl with a double layer of fat,
until I myself am hidden in Hades.
And I bid no great tomb to be labored over,
but only a fitting one; afterward the Achaeans
shall make it broad and high, you who are left
after me among the many-benched ships.
So he spoke, and they obeyed the swift-footed son of Peleus.
First they quenched the pyre with flaming wine,
as far as the flame had reached, and the deep ash fell;
and weeping they gathered the white bones of their gentle comrade
into a golden bowl and a double layer of fat,
and placing them in the hut they covered them with soft linen.
And they marked out the tomb and set the foundations
around the pyre; and at once they heaped up a mound of earth;
and having heaped the tomb they went back. But Achilles
kept the people there and seated them in a broad assembly,
and brought prizes out from the ships: cauldrons and tripods,
horses and mules and the sturdy heads of oxen,
and fair-girdled women and gray iron.
First for the swift horsemen he set splendid prizes:
a woman to lead away, skilled in blameless handiwork,
and a tripod with handles, of two-and-twenty measures,
for the first place; and for the second he set a horse
six years old, unbroken, with a mule foal in its womb;
and for the third he set down an unfired cauldron,
a fair one holding four measures, still shining white;
and for the fourth he set two talents of gold,
and for the fifth an unfired two-handled bowl.
And he stood upright and spoke a word among the Argives:
Son of Atreus and you other well-greaved Achaeans,
these prizes for horsemen lie ready in the assembly.
If we were now contending for another man's sake, we Achaeans,
then I myself would take the first prize and carry it to my hut.
For you know how far my horses excel in valor;
for they are immortal, and Poseidon gave them
to my father Peleus, and he in turn gave them to me.
But indeed I will stand aside with my single-hoofed horses;
for they have lost the good fame of such a charioteer,
a gentle one, who many a time poured glistening oil
over their manes, after washing them in white water.
So the two stand and mourn for him, and their manes
are bowed to the ground, and the two stand grieving at heart.
But do you others make ready through the host, whoever of the Achaeans
trusts in his horses and his well-jointed chariot.
So spoke the son of Peleus, and the swift horsemen gathered.
By far the first to rise was the lord of men Eumelus,
the dear son of Admetus, who excelled in horsemanship;
and after him rose the son of Tydeus, strong Diomedes,
who drove beneath the yoke Trojan horses, which he had once taken
from Aeneas, but Apollo had saved Aeneas himself.
And after him rose the son of Atreus, fair-haired Menelaus,
sprung of Zeus, and he led swift horses beneath the yoke,
Aethe, Agamemnon's mare, and his own Podargus;
Aethe had Anchisiades Echepolus given to Agamemnon
as a gift, so that he need not follow him to windy Ilion,
but might stay there and enjoy himself; for great wealth
Zeus had given him, and he dwelt in broad-chorused Sicyon;
her he led beneath the yoke, straining for the race.
And Antilochus fourth yoked his fair-maned horses,
the splendid son of the over-bold lord Nestor,
the son of Neleus; and his Pylian-bred horses,
swift-footed, carried his chariot; and his father stood near him
and spoke, thinking good thoughts for one who already understood:
Antilochus, young as you are, Zeus and Poseidon
have loved you and taught you all kinds of horsemanship;
so there is no great need for me to teach you.
For you know well how to wheel around the turning post; but your horses
are the slowest at running; and so I think it will be trouble.
Their horses are swifter, and they themselves
do not know more than you how to plan.
But come, dear son, cast every kind of cunning into your heart,
so that the prizes do not escape you.
It is by cunning, not by strength, that a woodcutter is much the better;
and by cunning again a helmsman on the wine-dark sea
steers a swift ship buffeted by the winds;
and by cunning charioteer beats charioteer.
He who, trusting in his horses and chariot,
drives heedlessly and wheels too far this way and that,
his horses wander over the course, and he cannot hold them;
but he who knows tricks, driving lesser horses,
always watching the turning post, wheels close by it, and does not forget
how he first stretched his horses with the oxhide reins,
but holds them safely and watches the one in front.
And I will tell you a sign, very clear, and it will not escape you.
There stands a dry log, about a fathom above the ground,
either of oak or of pine; it does not rot with rain,
and two white stones are set on either side of it
at the meeting of the road, and the course is smooth around it,
either it is a tomb of a man long dead,
or it was a turning post in the days of men of old,
and now swift-footed noble Achilles has made it the turning point.
Drive your chariot and horses right up against it, close by,
but lean yourself in the well-woven chariot
a little to the left of them; and the right-hand horse
urge on with a shout, and give him rein with your hands.
And let your left-hand horse come right up to the post,
so that the hub of the wheel seems to touch its edge,
the rim of the wrought wheel; and avoid hitting the stone,
lest you wound your horses and break the chariot,
and it will be a joy to the others, but a reproach to you.
But be on your guard, dear man, and watchful.
For if you pass the post in your driving,
there is no man who can catch you by a leap or pass you,
not even if he drove behind you divine Arion,
the swift horse of Adrastus, which was of the race of the gods,
or the horses of Laomedon, which were reared here in greatness.
So spoke Nestor, son of Neleus, and sat down again
in his place, when he had told his son the limits of everything.
And Meriones fifth yoked his fair-maned horses.
And they stepped into the chariots, and cast lots into a helmet;
Achilles shook it, and the lot of the son of Nestor,
Antilochus, leapt out; and after him lord Eumelus drew his;
and after him the son of Atreus, Menelaus famous with the spear;
and after him Meriones drew the lot to drive; and last of all
the son of Tydeus, by far the best, drew the lot to drive his horses.
And they stood in a row, and Achilles showed them the turning point
far off in the smooth plain; and beside it he set a watcher,
godlike Phoenix, the attendant of his father,
to remember the running and to report the truth.
And all together they raised their whips over their horses
and struck them with the reins, and shouted to them with words
eagerly; and the horses quickly sped across the plain
swiftly, away from the ships; and beneath their breasts the dust
stood rising like a cloud or a tempest,
and their manes streamed in the wind's breath.
And the chariots sometimes drew near the much-nourishing earth,
and sometimes leapt up into the air; and the drivers
stood in the chariots, and the heart of each beat fast
as they strained for victory; and each called on
his own horses, and they flew on, raising dust on the plain.
But when the swift horses were making the last turn
back toward the gray sea, then the excellence of each
showed itself, and at once the running stretched out the horses; and quickly then
the swift-footed horses of the son of Pheres carried him out in front.
And after them the male horses of Diomedes came up,
Trojan horses, and they were not far behind, but very near;
for they always seemed about to mount the chariot,
and with their breath the back and broad shoulders of Eumelus
were warmed; for they flew with their heads laid upon him.
And now he would have passed him, or made it a doubtful race,
if Phoebus Apollo had not been angry with the son of Tydeus,
who struck the shining whip from his hands.
And from his eyes tears poured in his anger,
because he saw the others going still and much stronger,
while his own were hurt, running without the goad.
Nor did Apollo escape the notice of Athena in his harming
of the son of Tydeus, but she swiftly rushed after the shepherd of the people,
and gave him the whip, and put strength into his horses;
and she went after the son of Admetus in anger,
and the goddess broke the yoke of his horses; and his mares
ran apart from the road, and the chariot pole slid to the ground.
And he himself was rolled out of the chariot beside the wheel,
and his elbows were torn, and his mouth and nostrils,
and his forehead was bruised above his brows; and his two eyes
filled with tears, and his rich voice was checked.
And the son of Tydeus swerved and held his single-hoofed horses,
leaping far ahead of the others; for Athena
had put strength into his horses and brought him glory.
And after him fair-haired Menelaus, son of Atreus, drove.
And Antilochus called to the horses of his father:
Step out, you two; stretch as fast as you can.
To be sure, I do not tell you to rival those
horses of warlike Tydeus, to whom Athena
has now granted speed and given glory besides;
but catch the horses of the son of Atreus, and do not fall behind,
quickly, lest Aethe, though she is female, pour reproach
upon you. Why do you fall behind, you who are braver?
For I will speak plainly, and it shall surely be fulfilled:
no care shall there be for you from Nestor, shepherd of the people,
but he will kill you both at once with the sharp bronze,
if through your neglect we carry off the lesser prize.
But follow on and hurry as fast as you can;
and I myself will contrive and plan
to slip past in the narrow road, and it will not escape me.
So he spoke, and they in fear of the lord's rebuke
ran on the more for a little while; and quickly then
Antilochus, steadfast in battle, saw the narrowing of the hollow road.
There was a gully in the ground, where winter water
had broken through the road, and hollowed out all the place;
there Menelaus kept his course, avoiding the wheel ruts.
And Antilochus swerved and held his single-hoofed horses
outside the road, and turning a little aside pursued him.
And the son of Atreus was afraid and called to Antilochus:
Antilochus, you drive recklessly; hold back your horses.
The road is narrow, and it is soon wider for passing;
lest you harm us both by meeting my chariot.
So he spoke, but Antilochus drove on still much faster,
urging them with the goad, as if he had not heard.
And as far as the distance of a discus thrown from the shoulder,
which a vigorous man hurls when he tries his youth,
so far they ran on ahead; and the mares of the son of Atreus
fell back; for he himself willingly gave up the driving,
lest the single-hoofed horses should collide on the road
and overturn the well-woven chariots, and they themselves
should fall in the dust, striving for victory.
And fair-haired Menelaus spoke to him in reproach:
Antilochus, no other mortal is more deadly than you.
Away with you! We Achaeans did not think you truly sane.
But not even so will you carry off the prize without an oath.
So speaking he called to his horses and said:
Do not hold back for me, and do not stand still grieving at heart.
The feet and weary knees of those two will fail before yours,
for both are bereft of youth.
So he spoke, and they in fear of the lord's rebuke
ran on the more, and soon came near them.
And the Argives, sitting in the assembly, watched the horses;
and the horses flew, raising dust across the plain.
And first Idomeneus, leader of the Cretans, marked the horses;
for he sat outside the assembly, on the highest vantage point;
and though he was far off, hearing the driver's shout
he knew it, and marked the horse far-shining in front,
which was in all else a bay, but on its forehead
a white mark was set, round as the moon.
And he stood upright and spoke a word among the Argives:
O friends, leaders and counselors of the Argives,
do I alone see the horses, or do you also?
Other horses seem to me to be in front,
and another charioteer is in my sight; and his mares
have been hurt somewhere on the plain, the mares that were better there.
For I saw them the first to round the turning post,
but now I cannot see them anywhere; and everywhere my eyes
strain as I look across the Trojan plain.
Either the reins escaped the charioteer, and he could not
hold them well around the post, and did not succeed in wheeling,
and there I think he fell out and broke the chariot,
and the mares ran off, when fury seized his heart.
But stand up and look too; for I myself
cannot discern well; yet it seems to me that the man
is an Aetolian by birth, and he rules among the Argives,
the son of horse-taming Tydeus, strong Diomedes.
And swift Ajax, son of Oileus, rebuked him shamefully:
Idomeneus, why do you babble so? And the mares
with high-lifting feet are running far off across the great plain.
You are not the youngest among the Argives by so much,
nor do your eyes see the sharpest from your head;
but you always babble with words; and you should not
be a babbler; for there are others better than you here.
The mares are in front, the same as before,
the mares of Eumelus, and he himself stands holding the reins.
And the leader of the Cretans answered him in anger:
Ajax, best at quarreling, foolish of mind, and in all things else
the worst of the Argives, because your mind is harsh.
Come now, let us wager a tripod or a cauldron,
and let us both set the son of Atreus, Agamemnon, as witness,
which horses are in front, so that you may know when you pay.
So he spoke, and at once swift Ajax, son of Oileus, rose up
angry, to answer with harsh words;
and now the quarrel would have gone further for both of them,
if Achilles himself had not risen and spoken a word:
No longer now answer each other with harsh words,
Ajax and Idomeneus, with evil words, for it is not fitting.
And you would be angry with any other who did such things.
But you, sitting in the assembly, keep watching
the horses; and they will soon come here, straining
for victory; and then each of you will know
the horses of the Argives, which are second and which first.
So he spoke, and the son of Tydeus came driving very near,
and kept lashing from the shoulder; and his horses
held themselves high, swiftly covering the course.
And always the splashes of dust struck the charioteer,
and the chariot, covered with gold and tin,
ran on behind the swift-footed horses; and there was no great
track of the wheel rims behind them
in the fine dust; and the two sped flying on.
And he stood in the middle of the assembly, and much sweat poured
from the horses' necks and from their chests to the ground.
And he himself leapt from the shining chariot to the ground,
and leaned his whip against the yoke; and stalwart Sthenelus did not delay,
but eagerly took the prize,
and gave the woman to his high-hearted comrades to lead away
and the handled tripod to carry; and he unyoked the horses.
And after him Antilochus, son of Neleus, drove his horses,
by cunning, not by speed, having passed Menelaus;
but even so Menelaus kept his swift horses near.
And as far as a horse stands from the wheel, which draws
its master over the plain, straining with the chariot,
and its tail hairs at the tip touch the rim,
and it runs very near, and there is no great
space between them as it runs over the great plain,
so far did Menelaus fall behind blameless Antilochus;
and at first he had been left a discus-throw behind,
but he quickly caught him; for the good strength was kindled
of the horse of Agamemnon, fair-maned Aethe.
And if the course had been longer for both of them,
he would have passed him and made it no doubtful race.
But Meriones, the good attendant of Idomeneus,
was left behind by glorious Menelaus by the cast of a spear;
for his fair-maned horses were the slowest,
and he himself was the least skilled at driving a chariot in the assembly.
And the son of Admetus came last of all,
dragging his fair chariot and driving his horses before him.
And seeing him, swift-footed noble Achilles pitied him,
and standing among the Argives he spoke winged words:
The last man drives the single-hoofed horses, and he is the best.
But come now, let us give him a prize, as is fitting,
the second prize; but let the son of Tydeus carry off the first.
So he spoke, and they all approved, as he urged.
And now he would have given him the horse, for the Achaeans approved,
if Antilochus, son of great-hearted Nestor, had not
stood up and answered Achilles, son of Peleus, with justice:
Achilles, I will be very angry with you if you fulfill
this word; for you mean to take away my prize,
thinking of him because his chariot and swift horses were hurt,
though he himself is a good man; but he should have
prayed to the immortals; then he would not have come last in the driving.
But if you pity him and he is dear to your heart,
there is much gold for you in your hut, and bronze
and flocks, and maidservants and single-hoofed horses;
take from these and give him a greater prize afterward,
or even now at once, so that the Achaeans may praise you.
But this one I will not give; let any man who wishes
fight with me with his hands for her.
So he spoke, and swift-footed noble Achilles smiled,
rejoicing in Antilochus, because he was his dear comrade;
and answering him he spoke winged words:
Antilochus, if you now bid me give Eumelus something else
from my own house, I will do even that.
I will give him the corselet, which I took from Asteropaeus,
of bronze, around which a stream of shining tin
is twined; and it will be worth a great price to him.
So he spoke, and ordered his dear comrade Automedon
to bring it from the hut; and he went and brought it,
and put it in the hands of Eumelus; and he received it gladly.
Then Menelaus also rose among them, grieving at heart,
exceedingly angry with Antilochus; and a herald put a staff in his hand, and told the Argives
to be silent; and then the godlike man spoke among them:
Antilochus, once wise, what have you done?
You have shamed my valor, and hurt my horses,
putting your own in front, though they were much worse.
But come, leaders and counselors of the Argives,
judge between the two of us in the middle, and not with favor,
lest some one of the bronze-clad Achaeans say:
Menelaus overcame Antilochus with lies
and went off leading the horse, because his horses were much worse,
though he himself was better in valor and strength.
But come, I myself will judge, and I say no one
else of the Danaans will find fault with me; for it will be straight.
Antilochus, come here, Zeus-nourished, as is right,
stand in front of your horses and chariot, and hold in your hands
the slender whip with which you drove before,
and touching your horses, swear by the earth-holder, the earth-shaker,
that you did not willingly hinder my chariot by deceit.
And wise Antilochus answered him:
Bear with me now; for I am much younger than you,
lord Menelaus, and you are older and better.
You know what the transgressions of a young man are;
for his mind is quicker, and his counsel thin.
So let your heart endure it; and I myself will give you
the horse that I took. And if you should ask from my house
anything else greater, I would wish at once, immediately,
to give it to you, Zeus-nourished, rather than fall
forever from your heart and be a sinner before the gods.
So he spoke, and the son of great-hearted Nestor led the horse
and put it in the hands of Menelaus; and his heart
was warmed, as when dew lies on the ears of corn
in the growing field, when the furrows bristle;
so, Menelaus, was your heart warmed within your breast.
And speaking he addressed him with winged words:
Antilochus, now I myself will yield to you,
though angry, since you were not before foolish or light-minded,
but now youth has overcome your mind.
Another time avoid deceiving your betters.
For no other man of the Achaeans would have soon persuaded me.
But since you have suffered and toiled much,
and your good father and brother for my sake,
so I will obey your entreaty, and I will even give you
my own horse, so that these men too may know
that my heart is never overbearing and harsh.
So he spoke, and gave the horse to Noemon, his comrade,
to lead away; and he then took the shining cauldron.
And Meriones took up the two talents of gold
as fourth, as he drove. And the fifth prize was left,
the two-handled bowl; and this Achilles gave to Nestor,
carrying it through the Achaean assembly, and standing beside him said:
Take this now, and let it be a treasure for you too, old man,
to be a memorial of the burial of Patroclus; for you will no more
see him among the Argives; and I give you this prize
freely; for you will no longer fight with your fists, nor wrestle,
nor enter the javelin contest, nor run
with your feet; for harsh old age now presses on you.
So speaking he put it in his hands; and he received it gladly,
and speaking he addressed him with winged words:
Yes indeed, my child, you have spoken all this rightly.
For my limbs are no longer steady, my dear feet, nor do my hands
leap lightly from my shoulders on either side.
If only I were as young, and my strength as steady,
as when the Epeians were burying lord Amarynceus
at Buprasium, and his sons set up prizes for the king.
There no man was my equal, neither of the Epeians
nor of the Pylians themselves nor of the great-hearted Aetolians.
In boxing I beat Clytomedes, son of Oenops,
and in wrestling Ancaeus of Pleuron, who rose against me;
and in the footrace I outran Iphiclus, good as he was,
and with the spear I outthrew Phyleus and Polydorus.
Only the two sons of Actor passed me with their horses,
putting theirs in front by numbers, grudging me the victory,
because the greatest prizes were left there at stake.
And they were twins; one drove steadily,
drove steadily, and the other urged him with the whip.
So I once was; but now let younger men face
such deeds; and I must obey grievous old age,
though then I shone among the heroes.
But come, and honor your comrade with these funeral games.
And this I gladly accept, and my heart rejoices,
that you remember me always as gentle, and I am not forgotten,
nor the honor in which it is fitting I be honored among the Achaeans.
And may the gods give you a pleasant return for this.
So he spoke, and the son of Peleus went away through the great
throng of the Achaeans, when he had heard all the praise of the son of Neleus.
Then he set out prizes for the painful boxing match;
leading a mule, laborious, he tethered it in the assembly,
six years old, unbroken, hardest to tame;
and for the one defeated he set a two-handled cup.
And he stood upright and spoke a word among the Argives:
Son of Atreus and you other well-greaved Achaeans,
two men, the best of these, we bid
to put up their fists and strike; and to whomever Apollo
grants endurance, and all the Achaeans know it,
let him lead the laborious mule and go to his hut;
and the one defeated will carry off the two-handled cup.
So he spoke, and at once a man rose up, good and great,
skilled in boxing, the son of Panopeus, Epeius,
and he laid hold of the laborious mule and spoke:
Let him come near who will carry off the two-handled cup.
For no other of the Achaeans, I say, will lead away the mule
by beating me with his fists, for I claim to be the best.
Is it not enough that I fall short in battle? For it is not possible
in any way for a man to be skilled in all works.
For I will speak plainly, and it shall surely be fulfilled:
I will split his skin open and crush his bones together.
And let his mourners stay here in a body,
those who will carry him out, beaten beneath my hands.
So he spoke, and they all became silent in stillness.
And Euryalus alone rose against him, a godlike man,
the son of Mecisteus, son of lord Talaus,
who once came to Thebes at the burial of fallen Oedipus,
and there beat all the Cadmeans.
And the famous son of Tydeus cared for him,
encouraging him with words, and greatly wished him victory.
He threw down a loincloth for him first, and then
gave him well-cut straps of a wild ox's hide.
And the two, girded, went into the middle of the assembly,
and raising their hands with sturdy arms together,
they fell upon each other, and their heavy hands mingled.
And there was a dreadful grinding of jaws, and sweat poured
from every limb; and noble Epeius rushed in,
and struck him on the cheek as he looked about; and no longer
did he stand long; for his shining limbs gave way beneath him.
And as when a fish leaps up beneath the ripple of the North Wind
on a seaweed-covered beach, and the dark wave covers it,
so he leapt up when struck; but great-hearted Epeius
caught him with his hands and set him upright; and his dear comrades stood about,
who led him through the assembly, dragging his feet,
spitting thick blood and letting his head fall to one side;
and they brought him, wandering in mind, and set him among them,
and themselves went and fetched the two-handled cup.
And the son of Peleus at once set out other prizes, for the third contest,
showing to the Danaans a contest of painful wrestling:
for the winner a great cauldron, fit for the fire,
which the Achaeans valued at twelve oxen among themselves;
and for the man defeated he set out a woman in the middle,
who knew many works, and they valued her at four oxen.
And he stood upright and spoke a word among the Argives:
Rise up, you two who will make trial of this contest too.
So he spoke, and then great Telamonian Ajax rose up,
and many-counseled Odysseus rose also, knowing tricks.
And the two, girded, went into the middle of the assembly,
and took each other in their arms with sturdy hands,
like two rafters, which a famous carpenter has joined together
for the roof of a high house, to keep off the fury of the winds.
And their backs creaked from their bold hands,
dragged tight; and the sweat ran down their backs,
and thick welts rose along their sides and shoulders,
stained red with blood; and they always
strained for victory and the well-wrought tripod.
Nor could Odysseus throw him down and bring him to the ground,
nor could Ajax, for the strong might of Odysseus held him.
But when they were tiring the well-greaved Achaeans,
then great Telamonian Ajax spoke to him:
Zeus-born son of Laertes, many-counseled Odysseus,
either lift me up, or I will lift you; and all this will be Zeus's care.
So speaking he lifted him; but Odysseus did not forget his trick:
he struck him behind on the hollow of the knee and found the mark, and loosed his limbs,
and threw him backward; and Odysseus fell upon his chest.
And the people looked on and wondered.
And second, much-enduring noble Odysseus lifted him,
and moved him a little from the ground, but did not lift him,
but bent his knee; and both fell to the ground
close to one another, and were defiled with dust.
And now they would have leapt up and wrestled a third time,
if Achilles himself had not risen and checked them:
No longer press on, and do not wear yourselves out with pains;
the victory is for both; take equal prizes
and go, so that the other Achaeans may also contend.
So he spoke, and they listened to him and obeyed,
and wiping off the dust they put on their tunics.
And the son of Peleus at once set out other prizes for the footrace:
a silver mixing bowl, well wrought, and it held
six measures, but in beauty it surpassed all on the earth
by far, for the skilled Sidonians had made it well,
and Phoenician men had brought it over the misty sea,
and put it in the harbors, and gave it as a gift to Thoas;
and the son of Priam, Lycaon, gave the price for it
to the hero Patroclus, Euneus, son of Jason.
And Achilles set it as a prize in honor of his comrade,
for whoever should be the lightest on his swift feet;
and for the second he set a great ox, rich in fat,
and for the last he set half a talent of gold.
And he stood upright and spoke a word among the Argives:
Rise up, you who will make trial of this contest too.
So he spoke, and at once swift Ajax, son of Oileus, rose up,
and many-counseled Odysseus rose, and then the son of Nestor,
Antilochus; for he was the best of all the young men on his feet.
And they stood in a row, and Achilles showed them the turning point.
And their course stretched out from the starting post; and quickly then
the son of Oileus was in front; and after him rushed noble Odysseus,
very near, as close as a weaving rod is to
the breast of a well-girded woman, which she pulls well with her hands,
drawing the spool out past the warp, and holds it close
to her breast; so close did Odysseus run, and behind him
he kept striking his footprints before the dust could spread over them,
and noble Odysseus breathed down upon his head,
always running fast; and all the Achaeans shouted,
urging him on as he strained for victory, and they called to him as he hurried.
But when they were making the final turn of the course, at once Odysseus
prayed to bright-eyed Athena in his heart:
Hear me, goddess, and come as a good helper to my feet.
So he spoke in prayer; and Pallas Athena heard him,
and made his limbs light, his feet and his hands above.
But when they were about to spring upon the prize,
then Ajax slipped as he ran, for Athena tripped him,
there where the dung of the bellowing oxen had been poured out,
the oxen that swift-footed Achilles had killed for Patroclus;
and his mouth and nostrils were filled with ox dung;
and much-enduring noble Odysseus lifted the bowl,
as he came in first; but glorious Ajax took the ox.
And he stood holding the horn of the wild ox in his hands,
spitting out the dung, and said among the Argives:
Alas, so the goddess has hurt my feet, she who even before
has stood by Odysseus like a mother and helped him.
So he spoke, and they all laughed sweetly at him.
And then Antilochus carried off the last prize,
smiling, and spoke a word among the Argives:
I will speak to you all, my friends, who know it: even now
the immortals honor older men.
For Ajax is a little older than I am,
but this one is of an earlier generation, and of earlier men still;
and they say he is a gray-haired old man; and it is hard
for the Achaeans to contend with him on his feet, except for Achilles.
So he spoke, and honored the swift-footed son of Peleus.
And Achilles answered him with words and said:
Antilochus, your praise will not be spoken in vain,
but I will add half a talent of gold for you.
So speaking he put it in his hands, and he received it gladly.
And the son of Peleus brought and set in the assembly
a long-shadowed spear, and a shield and a helmet,
the armor of Sarpedon, which Patroclus had taken from him.
And he stood upright and spoke a word among the Argives:
Two men, the best of these, we bid
to put on their armor and take the skin-cutting bronze
and try each other in front of the host.
Whichever one first reaches the other's fair skin,
and touches the inward parts through the armor and the dark blood,
to him I will give this silver-studded sword,
a fair Thracian one, which I took from Asteropaeus;
and the armor let them both carry off as common spoil;
and we will set before them a good feast in the huts.
So he spoke, and then great Telamonian Ajax rose up,
and the son of Tydeus rose, strong Diomedes.
And when they had armed themselves on either side of the host,
the two came into the middle, eager to fight,
glaring terribly; and wonder held all the Achaeans.
But when they were near, coming on against each other,
three times they sprang at each other, three times they rushed near.
Then Ajax struck the round shield
of his foe, but did not reach the skin; for the corselet guarded within;
and the son of Tydeus then kept aiming over the great shield
with the point of his shining spear at the neck.
And then the Achaeans, fearing greatly for Ajax,
told them to stop and take equal prizes.
And to the son of Tydeus the hero gave the great sword,
carrying it with its sheath and its well-cut baldric.
And the son of Peleus set out a lump of self-melted iron,
which formerly the great strength of Eetion used to hurl;
but swift-footed noble Achilles slew him,
and carried the iron on his ships with his other possessions.
And he stood upright and spoke a word among the Argives:
Rise up, you who will make trial of this contest too.
Even if his rich fields are very far away,
he will have it for five turning years
to use; for neither shepherd nor plowman
will go into the city lacking iron, but it will supply them.
So he spoke, and then war-steadfast Polypoetes rose up,
and the strong might of godlike Leonteus rose,
and Ajax, son of Telamon, and noble Epeius rose.
And they stood in order, and noble Epeius took the lump,
and whirled and threw it; and all the Achaeans laughed.
And second Leonteus threw, the branch of Ares;
and third great Telamonian Ajax threw it
from his sturdy hand, and passed the marks of all.
But when war-steadfast Polypoetes took the lump,
as far as a herdsman throws his crook,
and it flies spinning through the herd of cattle,
so far he threw beyond the whole assembly; and they shouted.
And the comrades of strong Polypoetes rose
and carried the king's prize to the hollow ships.
And he set out for the archers the gray iron,
and he set down ten axes, and ten half-axes,
and he stood up the mast of a dark-prowed ship
far off on the sand, and tied a trembling dove
by the foot with a thin cord, and told them
to shoot at it; and whoever hit the trembling dove,
let him carry off all the axes and go home;
and whoever hit the cord, missing the bird,
he is the lesser, but he will carry off the half-axes.
So he spoke, and then the might of lord Teucer rose up,
and Meriones rose, the good attendant of Idomeneus.
And they took lots and shook them in a bronze helmet,
and Teucer by lot drew the first place; at once he shot
an arrow mightily, and did not promise the lord
that he would sacrifice a famous hecatomb of first-born lambs.
He missed the bird; for Apollo grudged him that;
but he struck the cord beside its foot, where the bird was tied;
and the bitter arrow cut the cord clean through.
And the bird then darted toward the sky, and the cord
was let down to the ground; and the Achaeans shouted.
And Meriones eagerly drew the bow from his hand;
for he had long held the arrow, as he aimed.
And at once he promised to far-shooting Apollo
that he would sacrifice a famous hecatomb of first-born lambs.
And high under the clouds he saw the trembling dove;
and as it circled he struck it in the middle beneath the wing,
and the arrow went clean through; and it stuck back in the ground
in front of Meriones' foot; but the bird,
sitting on the mast of the dark-prowed ship,
let its neck hang down, and its thick feathers fell away.
And swiftly the life flew from its limbs, and it fell
far from it; and the people looked on and wondered.
And Meriones took up all ten axes,
and Teucer carried the half-axes to the hollow ships.
And the son of Peleus brought and set in the assembly
the long-shadowed spear, and an unfired cauldron
worth an ox, flowered with ornament;
and the two spearmen rose up:
the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon rose,
and Meriones rose, the good attendant of Idomeneus.
And swift-footed noble Achilles spoke among them:
Son of Atreus; for we know how far you surpass all,
and how in strength and in throws you are the best.
But take this prize and go to the hollow ships,
and let us give the spear to the hero Meriones,
if you are willing in your heart; for I myself bid it.
So he spoke, and the lord of men Agamemnon did not disobey;
and he gave the bronze spear to Meriones; and the hero
gave the very beautiful prize to the herald Talthybius.

### Book 24

Now the games were broken off, and the people scattered, each to their swift ships,
hurrying to go; and they thought of supper
and of sweet sleep, to take their delight; but Achilles
wept, remembering his dear companion, nor did sleep
the all-subduer seize him, but he turned this way and that,
longing for Patroclus, for his manhood and his noble strength,
and all that he had endured with him and suffered, the griefs
of men and the wars, and the painful waves he had crossed.
Remembering these things, he let fall a heavy tear,
now lying on his side, and now again
on his back, and now face downward; and then standing upright
he wandered distraught along the shore of the sea; nor did Dawn
appearing escape him, over the sea and the beaches.
But whenever he had yoked his swift horses under the chariot,
he would bind Hector to be dragged behind the chariot,
and having dragged him three times around the tomb of dead Menoetiades,
he rested again in his hut, and left him there
stretched face down in the dust; but from him Apollo
kept all unseemliness from his flesh, pitying the man
even in death; and all about him he covered him with the golden
aegis, so that the dragger might not tear his skin.
So he in his fury kept dishonoring noble Hector;
but the blessed gods pitied him as they looked on,
and kept urging the keen-sighted Argeiphontes to steal him.
There it pleased all the others, but never Hera
nor Poseidon nor the gray-eyed maiden;
no, they held firm as at the first when holy Ilium was hateful to them,
and Priam and his people, for the sake of Alexander's folly,
who had reviled the goddesses when they came to his farmstead,
and praised the one who gave him grievous lust.
But when the twelfth dawn had come from that day,
then Phoebus Apollo spoke among the deathless gods:
"Cruel are you, gods, and deadly! Did Hector never
burn for you thigh-bones of oxen and of unblemished goats?
Him now, though he is dead, you have not dared to save,
for his wife to see, and his mother, and his child,
and his father Priam and his people, who would quickly
burn him in the fire and give him the funeral rites.
But you gods choose to help deadly Achilles,
in whom there are no righteous thoughts, nor any purpose
pliant in his breast; and like a lion he knows wild ways,
who, when he has yielded to his great strength and his proud heart,
goes at the flocks of men that he may take his meal;
so Achilles has destroyed pity, and shame is not in him,
shame that greatly harms men and greatly helps them.
A man may yet lose even one dearer to him,
or a brother of the same womb, or even a son;
yet having wept and lamented, he lets him go;
for the Fates have set in men a heart that endures.
But this man, when he has torn away noble Hector's dear life,
binding him to his horses, drags him around his dear companion's tomb;
and that is neither more beautiful for him nor better.
Let us not be angry with him, noble though he is;
for in his fury he dishonors the dumb earth."
Then white-armed Hera spoke to him in anger:
"This word of yours too would stand, O silver-bowed lord,
if you will make the honor of Achilles and Hector the same.
Hector is a mortal, and he sucked a woman's breast;
but Achilles is the offspring of a goddess, whom I myself
nursed and reared and gave to a man as his wedded wife,
to Peleus, who was dear to the hearts of the deathless gods.
And you all came to the wedding, and you among them
feasted, holding your lyre, companion of evil, ever faithless."
Then Zeus the cloud-gatherer answered her:
"Hera, do not be utterly angry with the gods;
for their honor will not be one and the same; but even Hector
was dearest to the gods of the mortals who are in Ilium;
for so he was to me, since he never missed the gifts I love.
For my altar never lacked an equal feast,
nor libation nor burnt fat; for that is the honor we have won.
But indeed we will let the stealing be, for there is no way
to steal bold Hector secretly from Achilles; for truly his mother
is ever beside him, both nights and days.
But if one of the gods would call Thetis near to me,
so that I may speak a close word to her, that Achilles
may receive gifts from Priam and release Hector."
So he spoke, and storm-footed Iris rose to bear the message,
and between Samos and craggy Imbros
she plunged into the dark sea; the deep groaned aloud.
She, like a lead weight, rushed down to the depth,
the lead that, set on the horn of a grazing ox,
goes among the ravenous fishes bringing death.
She found Thetis in a hollow cave, and around her others
sat gathered, sea-goddesses; and she in their midst
wept for the fate of her blameless son, who was destined
to perish in deep-soiled Troy, far from his homeland.
Standing near her, swift-footed Iris spoke:
"Rise, Thetis; Zeus calls you, who knows imperishable counsels."
Then the goddess Thetis of the silver feet answered her:
"Why has that great god summoned me? I am ashamed
to mingle with the deathless ones, and I hold measureless griefs in my heart.
I will go, and whatever he says shall not be an idle word."
So speaking, the shining one among goddesses took a veil,
dark blue, than which no garment was ever darker.
She went on her way, and before her storm-footed swift Iris
led; and around them the wave of the sea parted.
Stepping up onto the shore, they were carried to the sky,
and found the wide-thundering son of Cronos, and around him all
the other blessed gods sat gathered, forever living.
And she sat down beside father Zeus, and Athena gave way,
and Hera placed a beautiful golden cup in her hand
and cheered her with words; Thetis drank and passed it back.
Then the father of men and gods began the words among them:
"You have come to Olympus, goddess Thetis, though grieving,
holding unbearable sorrow in your mind; I too know it.
But even so I will tell you why I called you here.
Nine days now a quarrel has arisen among the deathless ones
about Hector's body and Achilles the sacker of cities;
the gods urge the keen-sighted Argeiphontes to steal him.
But I hold out this honor to Achilles,
guarding your reverence and friendship hereafter.
Go swiftly to the camp and give the command to your son;
tell him the gods are angry with him, and that I above all
the deathless ones am enraged, because with a maddened heart
he keeps Hector beside the curved ships and has not released him,
and perhaps he may fear me and release Hector.
But I will send Iris to great-hearted Priam,
to go to the ships of the Achaeans to ransom his dear son,
and to bring gifts to Achilles that may heal his heart."
So he spoke, and the goddess Thetis of the silver feet did not disobey,
but went darting down from the peaks of Olympus,
and came to her son's hut; and there she found him
groaning thickly; and his dear companions around him
hurried to busy themselves and to make ready the morning meal;
and for them a great shaggy sheep was sacrificed in the hut.
And his lady mother sat down very close to him,
and stroked him with her hand, and spoke a word and called him by name:
"My child, how long will you, grieving and sorrowing,
eat your own heart out, remembering neither food
nor bed? It is good to lie with a woman in love;
for you will not live long for me, but already
death and strong fate stand near you.
But hear me quickly, for I am a messenger from Zeus.
He says the gods are angry with you, and that he above all
the deathless ones is enraged, because with a maddened heart
you keep Hector beside the curved ships and have not released him.
Come then, release him, and accept the ransom for the dead man."
Then swift-footed Achilles answered her:
"So be it; let whoever brings the ransom and takes the body away —
if the Olympian himself in earnest commands it."
So the mother and the son, in the gathering of the ships,
spoke many winged words to one another.
And the son of Cronos urged Iris to holy Ilium:
"Go now, swift Iris, leaving the seat of Olympus,
bring word to great-hearted Priam within Ilium
to ransom his dear son, going to the ships of the Achaeans,
and to bring gifts to Achilles that may heal his heart;
alone, and let no other man of Troy go with him.
Let some herald, an elder, follow him, to guide
the mules and the well-wheeled wagon, and also to bring
the body back to the city, the one slain by noble Achilles.
Let no thought of death or fear trouble his mind;
for we will give him such an escort, Argeiphontes,
who will lead him until he brings him near to Achilles.
But when he has brought him inside Achilles' hut,
he will not kill him himself, and he will keep all the others from it;
for he is neither foolish nor blind nor a sinner,
but very gently will he spare a suppliant man."
So he spoke, and storm-footed Iris rose to bear the message.
She came to Priam's house, and found outcry and wailing.
His sons sat around their father within the courtyard,
soaking their garments with tears, and the old man in their midst
was huddled, wrapped in his cloak; and about him much
dung lay on the head and neck of the old man,
which he had scraped together as he rolled in it with his own hands.
And his daughters and his sons' wives wailed throughout the house,
remembering those who, many and brave,
lay slain by Argive hands, their lives destroyed.
The messenger of Zeus stood beside Priam and spoke to him
in a small voice; and trembling seized his limbs:
"Take heart, Priam, son of Dardanus, in your mind, and fear nothing;
for I have not come here foreseeing evil for you,
but thinking of good; I am a messenger from Zeus,
who, though far from you, cares greatly for you and pities you.
The Olympian bids you ransom noble Hector,
and bring gifts to Achilles that may heal his heart;
alone, and let no other man of Troy go with you.
Let some herald, an elder, follow you, to guide
the mules and the well-wheeled wagon, and also to bring
the body back to the city, the one slain by noble Achilles.
Let no thought of death or fear trouble your mind;
for such an escort will follow with you, Argeiphontes,
who will lead you until he brings you near to Achilles.
But when he has brought you inside Achilles' hut,
he will not kill you himself, and he will keep all the others from it;
for he is neither foolish nor blind nor a sinner,
but very gently will he spare a suppliant man."
So speaking, swift-footed Iris departed.
But he called his sons and ordered them to make ready
a well-wheeled mule wagon, and to bind a basket on it.
He himself went down into his fragrant treasure chamber,
of cedar, high-roofed, which held many treasures;
and he called his wife Hecuba and spoke to her:
"Unhappy woman, an Olympian messenger from Zeus has come to me
to ransom my dear son, going to the ships of the Achaeans,
and to bring gifts to Achilles that may heal his heart.
Come, tell me this: what seems best to your mind?
for terribly my own strength and heart urge me
to go there to the ships, into the broad camp of the Achaeans."
So he spoke, and the woman cried aloud and answered him:
"Ah me, where have your wits gone, which before
were renowned among men, strangers and those you rule?
How can you wish to go alone to the ships of the Achaeans,
into the eyes of the man who has slain so many of your brave
sons? Your heart is surely made of iron.
For if he catches you and looks on you with his eyes,
that man, savage and faithless, he will not pity you,
nor will he have any shame before you. Now let us weep apart,
sitting in the hall; for to him, as somewhere at his birth, strong Fate
spun with her thread the day I bore him,
to glut the swift dogs far from his own parents
beside a strong man — whose liver I would like to hold
and eat, biting into it; then would it be a just return
for my son, since he did not kill him as a coward,
but standing before the Trojans and the deep-bosomed Trojan women,
remembering neither fear nor flight."
Then the old man Priam, godlike, answered her:
"Do not hold me back when I wish to go, and do not be
yourself a bird of evil in the house; you will not persuade me.
For if some other of the earth-dwellers had commanded me,
either seers who read the offerings or priests,
we would call it a lie and turn away the more;
but now, since I myself heard the god and saw him face to face,
I will go, and the word shall not be idle. And if it is my fate
to die beside the ships of the bronze-clad Achaeans,
I am willing; for let Achilles kill me at once,
once I have taken my son in my arms, when I have had my fill of weeping."
So he spoke, and opened the beautiful lids of the chests;
from there he took out twelve very beautiful robes,
and twelve single cloaks, and as many rugs,
and as many white mantles, and over these as many tunics.
And he brought ten talents of gold, all weighed out,
and two shining tripods, and four cauldrons,
and a very beautiful cup, which Thracian men had given him
when he went on an embassy, a great treasure; and not even of that
did the old man spare it in his house, but in his heart he greatly wished
to ransom his dear son. And he drove all the Trojans
out of the portico, rebuking them with shameful words:
"Get out, you wretches, you disgraces! Have you no
wailing at home, that you come here to grieve me?
Do you think it a small thing that Zeus the son of Cronos gave me sorrows,
to lose the best of my sons? But you too shall know it;
for you will be easier for the Achaeans to slaughter,
now that he is dead. But as for me,
before I see the city sacked and ravaged
with my own eyes, let me go down into the house of Hades."
So he spoke, and drove the men apart with his staff; and they went out
as the old man hurried; and he shouted to his sons,
rebuking Helenus and Paris and noble Agathon,
and Pammon and Antiphonus and Polites, good at the war-cry,
and Deiphobus and Hippothous and noble Agavus;
to these nine the old man shouted and gave his orders:
"Hurry, my wretched sons, you shames! Would that you all
had been killed at the swift ships instead of Hector.
Ah me, utterly ill-fated, since I fathered the best of sons
in broad Troy, and I say not one of them is left,
godlike Mestor and Troilus, delighting in horses,
and Hector, who was like a god among men, and did not seem
to be the child of a mortal man but of a god.
Those Ares destroyed, and all the disgraces are left,
liars and dancers, best at dancing in the choir,
raiders of lambs and kids among their own people."
"Will you not make ready a wagon for me at once,
and put all these things on it, so that we may go our road?"
So he spoke, and they, fearing their father's rebuke,
lifted out the well-wheeled mule wagon,
beautiful, newly built, and bound the basket on it,
and from the pegs they lifted down the mule yoke
of boxwood, with a boss, well fitted with its rings;
and they brought the yoke-strap nine cubits long together with the yoke.
And they set it well on the polished pole,
on the front end, and cast the ring over the pin,
and three times they bound it on either side at the boss, and then
bound it in order, and bent it back under the hook.
And carrying from the chamber, they heaped on the polished wagon
the countless ransom for Hector's head,
and yoked the strong-clawed mules, harnessed to the pole,
which the Mysians once gave to Priam as splendid gifts.
And they brought under the yoke for Priam the horses, which the old man
himself kept and reared at the polished manger.
And the two were yoking them in the high halls,
the herald and Priam, with close counsel in their minds;
and near them came Hecuba, troubled at heart,
holding in her right hand honey-sweet wine
in a golden cup, so that they might pour a libation before going;
and she stood before the horses, and spoke a word and called him by name:
"Take this and pour to father Zeus, and pray that you come home
again from hostile men, since your heart
urges you to the ships against my will.
But pray then to the dark-clouded son of Cronos,
the Idaean, who watches over all Troy,
and ask for a swift bird of omen, a messenger, which is to him
dearest of birds, and whose strength is greatest,
on the right, so that you, seeing it with your own eyes,
may go trusting in it to the ships of the swift-horsed Danaans.
But if Zeus the wide-thunderer does not give you his messenger,
then I would not urge you further or bid you
go to the ships of the Argives, much as you long to."
Then godlike Priam answered her:
"Woman, I will not disobey you in this request of yours;
for it is good to stretch out hands to Zeus, if he may pity us."
So the old man spoke, and urged a maidservant, the housekeeper,
to pour pure water over his hands; and she stood by,
holding a basin and a pitcher in her hands, the maidservant.
And having washed, he took the cup from his wife,
and prayed then, standing in the middle of the courtyard, and poured wine,
looking up to the sky, and speaking he uttered a word:
"Father Zeus, ruler from Ida, most glorious, greatest,
grant that I come to Achilles as a dear and pitied man,
and send a swift bird of omen, a messenger, which is to you
dearest of birds, and whose strength is greatest,
on the right, so that I, seeing it with my own eyes,
may go trusting in it to the ships of the swift-horsed Danaans."
So he spoke in prayer, and wise Zeus heard him,
and at once he sent an eagle, most perfect of birds,
a dark hunter, which men also call the black eagle.
And as great as the door of a high-roofed chamber
of a wealthy man, well fitted with bolts,
so great were its wings on either side; and it appeared to them
on the right, darting through the city; and they, seeing it,
rejoiced, and the heart in all their breasts was warmed.
So the old man hurried and climbed up into his chariot,
and drove out from the gateway and the echoing portico.
In front the mules drew the four-wheeled wagon,
which wise Idaeus drove; and behind came
the horses, which the old man urged on with the whip,
swiftly through the city; and all his friends followed with him,
lamenting greatly, as if he were going to his death.
But when they came down from the city and reached the plain,
the others turned back toward Ilium and went home,
the sons and the sons-in-law; and those two did not escape wide-thundering Zeus
as they appeared on the plain; and seeing them he pitied the old man,
and at once he spoke to his dear son Hermes:
"Hermes, since it is most dear to you
to be a man's companion, and you hear whom you wish,
go now and lead Priam to the hollow ships of the Achaeans
in such a way that none
of the other Danaans sees him or notices him, before he comes to the son of Peleus."
So he spoke, and the guide Argeiphontes did not disobey.
At once he bound under his feet his beautiful sandals,
immortal, golden, which carry him both over the wet
and over the boundless earth with the breath of the wind;
and he took the wand with which he charms the eyes of men,
of whom he wishes, and rouses others even from sleep;
holding this in his hands he flew, the strong Argeiphontes.
And quickly he came to Troy and the Hellespont,
and went on his way, like a young prince,
with his first beard, whose youth is most graceful.
And when they had driven past the great tomb of Ilus,
they stopped the mules and the horses so that they might drink
in the river; for darkness had come over the earth.
And the herald, seeing him from close by, recognized
Hermes, and spoke to Priam and said:
"Be on your guard, son of Dardanus; the work calls for a careful mind.
I see a man, and I think we shall soon be torn apart.
Come then, let us flee with the horses, or else,
clasping his knees, let us beg him, if he may pity us."
So he spoke, and the old man's mind was poured out, and he feared terribly,
and his hair stood upright on his bending limbs,
and he stood amazed; but the helper himself came near
and took the old man's hand, and questioned him, and spoke:
"Where, father, are you driving your horses and mules
through the immortal night, when other mortals sleep?
And were you not afraid of the Achaeans breathing fury,
who are hostile and unfriendly to you, and are near?
If one of them saw you through the swift black night
bringing so many treasures, what would your thought be then?
You are not young yourself, and this man attends you, an old man,
to ward off a man, when someone attacks first.
But I will do you no harm, and I would even
ward off another from you; for I liken you to my own dear father."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"Thus indeed these things are, dear child, as you say.
But still some god has stretched his hand over me too,
who has sent me such a traveler to meet me
as a favorable sign, one so wondrous in body and form as you are,
and you are wise in mind, and you are of blessed parents."
Then the guide Argeiphontes answered him:
"Yes, old man, you have said all this according to the measure of things.
But come, tell me this and tell it truly,
whether you are sending away many fine treasures
to foreign men, that these may stay safe for you,
or whether you are all now leaving holy Ilium
in fear; for such a best man has perished,
your son; for he was in no way lacking against the Achaeans in battle."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"Who are you, most excellent, and of what parents are you?
How well you have told me the fate of my ill-fated son!"
Then the guide Argeiphontes answered him:
"You are testing me, old man, and asking about noble Hector.
Him I have very often, in the battle where men win glory,
seen with my own eyes, and when he drove the Argives
to the ships and killed them, cutting them with the sharp bronze;
and we stood amazed; for Achilles
did not let us fight, being angry with the son of Atreus.
For I am his servant, and one well-built ship brought us;
and I am of the Myrmidons, and my father is Polyctor.
He is wealthy, and an old man like you here,
and he has six sons, and I am the seventh of them;
with them I was chosen by lot to follow here.
And now I have come to the plain from the ships; for at dawn
the glancing-eyed Achaeans will set battle around the city.
For these men are vexed as they sit, and they are not able
to hold back their kings, eager as they are for war."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"If you are indeed a servant of Achilles, son of Peleus,
come then, tell me the whole truth,
whether my son is still beside the ships, or whether already
Achilles has cut him limb from limb and thrown him to his dogs."
Then the guide Argeiphontes answered him:
"Old man, the dogs have not yet eaten him, nor the birds,
but he still lies beside Achilles' ship,
just as he is, in the hut; and this is the twelfth dawn
for him as he lies, and his flesh does not rot, nor do the worms
eat him, which devour men slain in war.
Truly he drags him around the tomb of his dear companion
carelessly, as often as shining Dawn appears,
but he does not disfigure him; you would marvel if you came yourself
how fresh he lies, and the blood is washed from him,
and he is nowhere defiled; and all his wounds are closed
with which he was struck; for many drove bronze into him.
So the blessed gods care for your son
even in death, since he was dear to their hearts."
So he spoke, and the old man rejoiced, and answered him:
"My child, it is indeed good and right to give gifts
to the immortals, since my son — if ever he was —
never forgot in his halls the gods who hold Olympus.
Therefore they remembered him even in the fate of death.
But come, accept from me this beautiful cup,
and save me, and send me with the gods' help,
until I come to the hut of the son of Peleus."
Then the guide Argeiphontes answered him:
"You are testing me, old man, a younger man, and you will not persuade me,
to bid me receive your gifts apart from Achilles.
Him I fear and reverence in my heart
to rob, lest some evil come to me hereafter.
But I would be your escort even to famous Argos,
attending you carefully on a swift ship or on foot;
no one would fight with me out of scorn for your escort."
So he spoke, and the helper sprang up, and quickly
took the whip and reins in his hands for the chariot and horses,
and breathed brave strength into the horses and mules.
But when they came to the towers of the ships and the trench,
and the guards were busy about their supper,
the guide Argeiphontes poured sleep over them
all, and at once opened the gates and pushed back the bars,
and brought in Priam and the splendid gifts on the wagon.
But when they came to the hut of the son of Peleus,
the high one which the Myrmidons had made for their lord,
cutting beams of fir; and above it they roofed it
with a shaggy roof of reeds gathered from the meadow;
and around it they made a great courtyard for their lord
with close-set stakes; and a single door held it, a bar
of fir, which three Achaeans used to push shut,
and three to open the great bolt of the doors —
of the others; but Achilles alone could push it shut.
Then indeed helper Hermes opened it for the old man,
and brought in the famous gifts to the swift-footed son of Peleus,
and he stepped down from the chariot to the ground and spoke:
"Old man, I have come, an immortal god,
Hermes; for my father sent me as your escort.
But I will go back again, and I will not come
into Achilles' sight; for it would be a thing of reproach
for an immortal god thus openly to favor mortals.
But you, going in, clasp the knees of the son of Peleus,
and beg him by his father and his fair-haired mother
and his child, so that you may stir his heart."
So speaking, Hermes departed to steep Olympus.
But Priam leapt down from the chariot to the ground,
and left Idaeus there; and he stayed, holding
the horses and mules; and the old man went straight into the house,
where Achilles, dear to Zeus, used to sit; and he found him
there, and his companions sat apart; and two alone,
the heroes Automedon and Alcimus, offspring of Ares,
were busy attending him; and he had just ceased from eating
and drinking; and the table still lay beside him.
Great Priam came in unnoticed, and standing near
he took Achilles' knees in his hands and kissed his hands,
the terrible man-slaying hands that had killed so many of his sons.
As when a dense ruin seizes a man, who in his own country
has killed a man and comes to the land of others,
to the house of a rich man, and amazement holds those who look on,
so Achilles was amazed when he saw godlike Priam;
and the others were amazed too, and they looked at one another.
And Priam, supplicating him, spoke a word:
"Remember your own father, godlike Achilles,
of such an age as I am, on the sorrowful threshold of old age;
and perhaps those who live around him afflict him,
and there is no one to ward off ruin and destruction from him.
But he at least, hearing that you are alive,
rejoices in his heart, and hopes all his days
to see his dear son coming back from Troy;
but I am utterly ill-fated, since I fathered the best of sons
in broad Troy, and I say not one of them is left.
Fifty sons I had when the Achaeans came;
nineteen of them were from one womb of mine,
and the others women bore to me in my halls.
Of these many, rushing Ares loosened their knees;
and the one who was mine alone, and guarded the city and them,
him you killed the other day as he fought for his homeland,
Hector; and for his sake I now come to the ships of the Achaeans
to ransom him from you, and I bring countless ransom.
But revere the gods, Achilles, and pity me,
remembering your own father; and I am more pitiable yet,
and I have endured what no other mortal man on earth has endured,
to reach my hand to the mouth of the man who killed my son."
So he spoke, and stirred in him longing for his father, and weeping;
and taking the old man's hand, he gently pushed him away.
And the two remembered: one wept for man-slaying Hector
with thick tears, huddled before Achilles' feet,
and Achilles wept for his own father, and again
for Patroclus; and the groaning rose through the house.
But when shining Achilles had taken his fill of weeping,
and the longing had gone from his breast and his limbs,
at once he rose from his chair, and raised the old man by the hand,
pitying his gray head and his gray beard,
and speaking to him he addressed winged words:
"Ah, unhappy man, you have indeed endured many evils in your heart.
How did you dare to come alone to the ships of the Achaeans,
into the eyes of me, who have slain so many of your brave
sons? Your heart is made of iron.
But come, sit down on a chair, and let us let our griefs
lie in our hearts, grieving though we are;
for there is no profit in cold weeping.
For so the gods have spun for wretched mortals,
to live grieving; but they themselves are without care.
For two jars lie set in the floor of Zeus,
of the gifts he gives: one of evils, the other of good.
To whom Zeus the thunderer gives a mingled share,
at one time he meets with evil, at another with good;
but to whom he gives of the wretched portion, he makes him despised,
and cruel famine drives him over the shining earth,
and he wanders honored neither by gods nor men.
So the gods gave splendid gifts to Peleus too
from his birth; for he surpassed all men
in felicity and wealth, and he ruled the Myrmidons,
and though mortal, they made a goddess his wife.
But upon him too the god put evil, that there was
no offspring of ruling sons in his halls,
but he fathered one son, destined to an early death; and nor
do I care for him as he grows old, since very far from my homeland
I sit in Troy, troubling you and your children.
And you, old man, we heard were once blessed;
as much as Lesbos, the seat of Macar, contains within,
and Phrygia above, and the boundless Hellespont,
in these, old man, they say you surpassed all in wealth and sons.
But since the heavenly ones brought this woe upon you,
there are always battles and slaughters around your city.
Endure, and do not lament unceasingly in your heart;
for you will achieve nothing by grieving for your noble son,
nor will you raise him up, before you suffer some other evil."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"Do not make me sit on a chair, Zeus-nurtured, while Hector
lies uncared for in the hut, but quickly
release him, so that I may see him with my eyes; and do you accept the ransom,
many gifts, which we bring to you; may you enjoy them, and may you come
to your own native land, since you have first let me
live and look upon the light of the sun."
Then swift-footed Achilles, looking at him darkly, spoke:
"Do not stir me now further, old man; I myself am minded
to release Hector to you, for a messenger came to me from Zeus,
my mother, who bore me, the daughter of the old man of the sea.
And I know you, Priam, in my mind, and it does not escape me
that one of the gods led you to the swift ships of the Achaeans.
For no mortal would dare to come, not even in his prime,
into the camp; nor would he escape the guards, nor could he easily
push back the bolt of our doors.
So do not now stir my heart further into griefs,
lest, old man, I do not spare you yourself in the hut
even though you are a suppliant, and I offend against the commands of Zeus."
So he spoke, and the old man feared and obeyed his word.
And the son of Peleus leapt out of doors like a lion,
not alone, for two attendants followed with him,
the heroes Automedon and Alcimus, whom Achilles
honored most of his companions after Patroclus died;
these then loosed the horses and mules from under the yoke,
and brought in the herald, the old man's summoner,
and seated him on a seat; and from the polished wagon
they took the countless ransom for Hector's head.
And they left two cloaks and a well-woven tunic,
so that he might wrap the body and give it to be carried home.
And calling the maidservants, he ordered them to wash and anoint him,
lifting him aside, so that Priam might not see his son,
lest he, with an aching heart, could not hold back his anger
at the sight of his son, and Achilles' own heart be stirred,
and he kill him, and offend against the commands of Zeus.
And when the maidservants had washed him and anointed him with oil,
and thrown a beautiful cloak and tunic about him,
Achilles himself lifted him and laid him on a bier,
and his companions lifted him onto the polished wagon.
Then he groaned aloud, and called his dear companion by name:
"Do not be angry with me, Patroclus, if you hear,
even in the house of Hades, that I released noble Hector
to his dear father, since he gave me no unseemly ransom.
And of these things too I will give you your fitting share."
So he spoke, and shining Achilles went back into the hut,
and sat down on the richly-worked chair from which he had risen,
on the other side of the wall, and spoke a word to Priam:
"Your son is released to you, old man, as you commanded,
and he lies on a bier; and with the appearing of dawn
you will see him yourself as you lead him away; but now let us think of supper.
For even fair-haired Niobe remembered food,
she whose twelve children perished in her halls,
six daughters and six sons in their prime.
These Apollo killed with his silver bow,
in anger at Niobe, and the daughters Artemis the arrow-pourer,
because she likened herself to Leto of the beautiful cheeks;
she said she had borne two, but Leto herself bore many.
So the two gods destroyed them all, though they were only two.
And they lay nine days in the slaughter, and there was no one
to bury them, for the son of Cronos turned the people to stone;
but on the tenth the heavenly gods buried them.
And she remembered food, when she was tired of pouring out tears.
And now somewhere among the rocks, on the lonely mountains,
in Sipylus, where they say the beds of the goddesses
are, of the nymphs who dance about the Acheloüs,
there, stone though she is, she digests the griefs given by the gods.
But come, let us two also think of supper, noble old man;
and afterwards you may weep again for your dear son,
when you have brought him into Ilium; and he will be much wept for."
So he spoke, and swift Achilles sprang up and slaughtered
a white sheep; and his companions flayed it and dressed it well in order,
and chopped it skillfully, and pierced the pieces on spits,
and roasted them carefully, and drew them all off.
And Automedon took the bread and served it at the table
in beautiful baskets; and Achilles divided the meat.
And they reached out their hands to the ready meal set before them.
But when they had put aside the desire for drink and food,
then Priam, son of Dardanus, marveled at Achilles,
how great he was and how beautiful; for he was like the gods to look on.
And Achilles marveled at Priam, son of Dardanus,
looking at his goodly face and hearing his words.
But when they had taken their delight in looking at one another,
the old man Priam, godlike, spoke to him first:
"Now lay me down quickly, Zeus-nurtured, so that we may at last
take our delight in sweet sleep, lying down;
for my eyes have not yet closed under my lids
since my son lost his life at your hands,
but I always groan and digest countless griefs,
rolling in the dung in the courtyard of my house.
And now I have tasted food and let the dark wine
go down my throat; before this I had tasted nothing."
So he spoke, and Achilles ordered his companions and the maidservants
to set beds under the portico and to throw beautiful
purple blankets on them, and spread rugs over them,
and put thick cloaks on top to wear.
And the maidservants went out of the hall with torches in their hands,
and quickly they spread two beds, hurrying.
And swift-footed Achilles spoke to him, mocking him gently:
"Outside, then, lie down, dear old man, lest one of the Achaeans
come here, a counselor, of those who always
sit beside me and give me counsel, as is right;
if one of them saw you through the swift black night,
he would at once tell Agamemnon, shepherd of the people,
and there would be a delay in the release of the body.
But come, tell me this and tell it truly:
how many days do you intend to give funeral rites to noble Hector,
so that for that time I may myself wait and hold back the people."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"If indeed you wish me to complete the funeral of noble Hector,
in doing this you would do me a favor, Achilles.
For you know how we are crowded in the city, and the wood is far
to bring from the mountain, and the Trojans are very afraid.
Nine days we would wail for him in the halls,
and on the tenth we would bury him and the people feast,
and on the eleventh we would raise a mound over him,
and on the twelfth we would fight again, if need be."
Then swift-footed shining Achilles answered him:
"These things too shall be for you, old man Priam, as you command;
for I will hold back the war for as long a time as you ask."
So speaking, he grasped the old man's right hand
at the wrist, so that he should not fear in his heart.
So they slept there in the front porch of the house,
the herald and Priam, with close counsel in their minds;
but Achilles slept in the inner corner of the well-built hut,
and beside him lay Briseis of the beautiful cheeks.
And the other gods and the horse-helmed men
slept all night long, subdued by soft sleep;
but the helper Hermes was not seized by sleep,
as he pondered in his heart how he might send king Priam
out from the ships, eluding the holy gate-keepers.
He stood above his head and spoke a word to him:
"Old man, you do not care at all about evil, it seems, since you still sleep
among hostile men, though Achilles has let you be.
And now you have ransomed your dear son, and given many gifts;
and for you alive, three times as many gifts would be given
by the sons left behind after you, if Agamemnon
the son of Atreus recognized you, and all the Achaeans knew."
So he spoke, and the old man feared, and roused the herald.
And Hermes yoked the horses and mules for them,
and quickly he drove them himself through the camp, and no one knew.
But when they came to the ford of the fair-flowing river
Xanthus the eddying, whom immortal Zeus fathered,
then Hermes departed to steep Olympus,
and Dawn in her saffron robe spread over all the earth,
and they drove to the city with wailing and groaning,
the horses, and the mules carried the body. And no other
knew before them, of men or of fair-girdled women,
but Cassandra, like golden Aphrodite,
going up to Pergamon, saw her dear father
standing in the chariot, and the herald, the crier of the city;
and she saw him lying on the bier on the mules;
and she cried out, and made her voice heard through all the city:
"Come and see, Trojans and Trojan women, Hector,
if ever you rejoiced in him while he lived, coming back from battle,
since he was a great joy to the city and to all the people."
So she spoke, and no man was left there in the city,
nor woman; for unbearable grief came to them all;
and they met near the gates the one bringing the body.
First his dear wife and his lady mother
tore their hair, rushing to the well-wheeled wagon,
touching his head; and the crowd wept around them.
And now all day long until the setting of the sun
they would have wept for Hector, shedding tears before the gates,
if the old man had not spoken to the people from the chariot:
"Give way, so that I may drive through with the mules; and afterwards
you will have your fill of weeping, when I have brought him into the house."
So he spoke, and they stood apart and gave way to the wagon.
And when they had brought him into the famous house, then
they laid him on a pierced bier, and seated beside him singers,
leaders of the dirges, who sang the mournful song;
and they sang the dirge, and the women groaned after them.
And among them white-armed Andromache began the lament,
holding in her hands the head of man-slaying Hector:
"Husband, you have perished young, and you leave me a widow
in the halls; and your child is still a mere infant,
whom you and I, ill-fated, bore, and I do not think
he will come to manhood; for before that this city
will be utterly sacked; for you have perished, its guardian, who
used to save it, and you kept its loyal wives and infant children,
who will soon be carried off in the hollow ships,
and I among them; and you, child, will follow with me,
where you would do unseemly work,
toiling for a pitiless master; or some Achaean
will seize you by the hand and throw you from the tower to a wretched death,
in anger because Hector killed his brother,
or his father, or his son; since very many Achaeans
bit the boundless earth in Hector's hands.
For your father was not gentle in the wretched battle;
therefore the people lament him throughout the city,
and you have made for your parents a sorrow and grief to be prayed away,
Hector; and for me above all grievous sorrows are left.
For you did not stretch out your hands to me from your bed as you died,
nor did you speak to me a close word, which I might always
remember, nights and days, shedding tears."
So she spoke weeping, and the women groaned after her.
And among them Hecuba began the thick lament:
"Hector, dearest by far to my heart of all my sons,
truly while you lived you were dear to the gods;
and they cared for you even in the fate of death.
For my other sons, swift-footed Achilles
used to sell, whoever he caught, across the barren sea,
to Samos and Imbros and smoky Lemnos;
but when he took your life with the long-pointed bronze,
often he dragged you around the tomb of his companion
Patroclus, whom you killed; and not even so did he raise him up.
But now you lie fresh and dew-like in my halls,
like one whom Apollo of the silver bow,
coming upon him with his gentle arrows, has killed."
So she spoke weeping, and raised unceasing lament.
And after them Helen began the lament third:
"Hector, dearest by far to my heart of all my husband's brothers,
for my husband is godlike Alexander,
who brought me to Troy; would that I had perished before then.
For now this is the twentieth year for me
since I left there and departed from my own homeland;
but I never heard a harsh or foolish word from you;
but if any other in the halls reproached me,
of my husband's brothers, or sisters-in-law, or well-robed wives of his brothers,
or my mother-in-law — for my father-in-law was always gentle as a father —
then you would speak to them and hold them back with words,
with your gentle heart and your gentle words.
Therefore I weep for you and for my own unhappy self, grieving at heart;
for there is no longer anyone else in broad Troy
gentle or dear to me, but all men shudder at me."
So she spoke weeping, and the countless people groaned.
And the old man Priam spoke a word to the people:
"Bring wood now, Trojans, to the city, and do not
fear in your hearts the close ambush of the Argives; for Achilles
sent me off with this command from his black ships,
not to harm us before the twelfth dawn comes."
So he spoke, and they yoked oxen and mules under the wagons,
and quickly then they gathered before the city.
Nine days they brought in boundless wood;
but when the tenth dawn appeared, bringing light to mortals,
then they brought out bold Hector, shedding tears,
and laid the body on the top of the pyre, and threw fire upon it.
And when early-born rosy-fingered Dawn appeared,
then the people gathered around the pyre of famous Hector.
But when they had gathered and come together,
first they quenched all the pyre with flashing wine,
as far as the fire's strength had spread; and then
the brothers and companions gathered the white bones,
mourning, and the heavy tear streamed down their cheeks.
And they took them and placed them in a golden urn,
wrapping them in soft purple robes.
And they quickly placed it in a hollow grave, and over it
they spread close-set great stones;
and they quickly heaped the mound, and watchers sat all around,
lest the well-greaved Achaeans attack before then.
And when they had heaped the mound, they went back; and then
gathering well together they feasted on a glorious feast
in the halls of Priam, Zeus-nurtured king.
So they busied themselves with the funeral of Hector, tamer of horses.

## Translation — Mouseia

> Mouseia's complete Plain English edition, made independently and directly from all twenty-four books of the Greek, line for line.

### Book 1

Sing, goddess, the rage of Peleus' son Achilles —
the deadly rage that brought the Achaeans thousands of sorrows
and threw many brave souls of heroes down to Hades,
leaving their bodies for dogs and all birds to eat.
The will of Zeus was done,
from the day Atreus' son, lord of men Agamemnon, and brilliant Achilles
first fell out and fought each other.

Which god set them against each other?
The son of Zeus and Leto, Apollo.
He was angry at the king and sent a deadly sickness
through the army, and men died, because Atreus' son
had disgraced Chryses the priest.
Chryses had come to the Greek fast ships
to buy his daughter back, carrying the wreathed staff
of the Far-Shooter with the sacred ribbons. All the Greeks
begged the king to respect him — but Agamemnon
liked it better to disgrace him, and shouted:
"Old man, don't let me catch you hanging around these ships,
now or ever again — or your god's staff won't save you.
I won't free her. She'll grow old in Argos, in my house,
working at my loom, sharing my bed. Get out — don't make me angry."
The old man went, afraid, walking in silence by the shore.
But once he was far from camp, he prayed
to Lord Apollo, son of fair-haired Leto:
"Hear me, silver-bow god, protector of Chryse and holy Killa,
mighty lord of Tenedos. If I ever built you a temple that pleased you,
if I ever burned the fat thighs of bulls and goats for you,
grant my prayer: make the Greeks pay for my tears
with your arrows." Phoebus heard him.
He came down from Olympus angry, bow and quiver on his back;
the arrows rattled on his shoulder as he walked, angry as night itself.
He knelt apart from the ships and shot. The silver bow
twanged terribly. First he hit the mules and dogs,
then shot the men — and the funeral fires of the dead
burned day after day without end.

For nine days the arrows tore through the army. On the tenth,
Achilles called an assembly: Hera put the idea in his heart —
she pitied the Greeks dying. When everyone had gathered,
Achilles stood up: "Son of Atreus, I think we'll have to sail home —
if we don't die here first, war and sickness together.
Come on: let's ask a priest or a prophet or a dream-reader —
dreams come from Zeus too — why Apollo is this angry:
is it a sacrifice he wants? Maybe the smoke of lambs and goats
would make him lift this plague from us."
He sat down, and Calchas, son of Thestor, stood up —
by far the best reader of birds, who knew present, future, and past,
the man who had guided the Greek ships to Troy
with the second sight Apollo gave him. He said kindly:
"Achilles, you ask me to explain Apollo's anger.
I'll tell you — but first promise me and swear:
by this staff, which will never grow leaves again
now that it's been cut from its tree,
the staff the Greek judges carry when they hand down justice —
you'll protect me with your ships, your word, and your strength,
even though Agamemnon will be furious,
since he's the top king here."
Achilles answered: "Speak up — say what you see. I swear by Apollo,
whom you serve: no man on this beach will lift a hand against you
while I'm alive — not even Agamemnon himself."
Then the prophet found his courage: "The god isn't angry
about missed sacrifices. He's angry about his priest.
Agamemnon disgraced him and refused to free his daughter.
That's why the Far-Shooter is punishing us — and he'll keep punishing us
until we give the girl back to her father, free, no payment —
and send a hundred sacred oxen to Chryse.
Then maybe he'll calm down."
He sat. Agamemnon stood up, furious,
his heart black with rage, his eyes like fire.
He went at Calchas first: "You prophet of doom —
you've never once brought me good news.
You love predicting disaster. Now you tell the Greeks
it's the Far-Shooter tormenting us — because I refused
the prize money for Chryseis. Yes, I want her in my house.
I like her better than Clytemnestra, my own wife —
she's her equal in beauty, body, brains, and skill. But fine —
I'll give her back if that's best for everyone. I want the army alive,
not wiped out. But prepare me another prize, immediately,
so I'm not the only one here without honor — everyone can see
my prize is leaving."
Achilles fired back: "Son of Atreus — most glorious, most greedy.
How can the Greeks hand you a prize? There's no big pile
of common loot lying around. Everything from captured cities
has already been divided. Handing back divided loot isn't right.
So send the girl to the god now — and we'll pay you back
three or four times over, if Zeus lets us sack Troy."
Agamemnon answered: "Don't try to trick me, Achilles.
You won't out-talk me. What do I get if you keep your prize
while I sit here with nothing? Are you planning to keep yours
and leave me short? If the Greeks hand me a prize I like,
worth the same — fine. If not, I'll come take one myself:
yours, or Ajax's, or Odysseus'. Whoever I come to will be angry.
We'll deal with that later. Right now: drag a black ship to the sea,
find rowers, load a hundred oxen, and put Chryseis aboard,
with a leader — Ajax, Idomeneus, Odysseus — or you, son of Peleus,
most violent man alive. Go make the god an offering and calm him down."
Achilles glared at him: "Shameless, scheming, dog-eyed, deer-hearted!
You've never once armed yourself with the men for battle,
never gone on an ambush raid. Coward's work, to you.
It's easier to walk through camp stealing the prize
of anyone who talks back to you. King who feeds on your people:
you command nobodies, that's all. Otherwise this would be your last insult.
But hear me — I swear it on this staff:
the staff that will never bud or leaf again,
cut from its mountain tree; the staff the Greek judges carry
when they hand down Zeus's justice —
just as surely as that wood will never grow again,
the Greeks will beg for Achilles, one day.
And your grief will have no cure, no matter how sorry you are,
when the war god cuts your army down — and you,
choked with rage at yourself, grind your heart,
because you honored the best Greek here not at all."
He threw the gold-studded staff to the ground and sat.
Agamemnon burned with rage. But Nestor rose between them,
the smooth-tongued speaker of Pylos, whose voice
poured out sweeter than honey. Two generations of men
had already passed away, born and raised in Pylos,
and now he ruled among the third. He spoke kindly:
"Terrible grief for the land of Greece!
Priam and his sons would cheer,
and every Trojan would celebrate,
if they heard you two fighting — you two,
the best in council, the best in battle. Listen to me: you're both younger than I am.
I've walked with better men than you,
men who never looked down on me. I'll never see their like again:
Perithous, Dryas the shepherd of armies,
Caineus, Exadius, godlike Polyphemus,
and Aegeus, who looked like an immortal.
They were the strongest men on earth, the strongest,
and they fought the wild mountain Centaurs — destroyed them.
I was with them, called from far-off Pylos.
Even they took my advice. Listen to me too: it's better.
Don't take the girl. Leave her — the army picked her out first.
But you, son of Peleus: don't fight a king, force against force.
A scepter-carrying king, honored by Zeus,
has no equal. You're stronger, and a goddess bore you —
but he rules more men. Son of Atreus, hold back your anger.
I beg you: go easy on Achilles, who is
a great wall of defense for all the Greeks in this war."
Agamemnon answered: "Old man, well said.
But this man wants to be above everyone —
to rule all of us, command all of us. Not me.
If the gods made him a fighter — is that his excuse
to insult me?" Achilles cut in: "I'd be a coward
and a nobody if I took orders from you on everything.
Give orders to other men. I won't obey you anymore.
And listen carefully: I won't fight over this girl —
not against you, not against anyone. You gave her; you can take her.
But touch anything else of mine — my swift black ships —
against my will, and come try it in front of everyone:
your blood will run around my spear."
So they fought with words. Then they stood
and broke up the assembly by the ships.

Achilles went back to his huts and ships with Patroclus
and their men. Agamemnon had a fast ship dragged to the water,
picked twenty rowers, loaded a hundred sacred oxen,
put Chryseis aboard with Odysseus in command —
and they sailed out over the open sea.
Then Agamemnon ordered the whole army to purify itself.
They washed, threw the filth into the sea,
and burned a hundred oxen and goats for Apollo
along the beach; the smoke rose straight to heaven.
The army worked at this. But Agamemnon hadn't forgotten
his threat: fair-cheeked Briseis. He called
his heralds Talthybios and Eurybates:
"Go to Achilles' hut. Take fair-cheeked Briseis by the hand
and bring her here. If he won't give her up,
I'll come myself with a bigger force — and it will be worse for him."
They walked along the shore, hating the errand,
and found him sitting by his hut and black ship.
He saw them coming from far off, and they stood there
ashamed, afraid to speak. He knew what they were feeling:
"Welcome, heralds, messengers of Zeus and men. Come near.
You two aren't to blame — Agamemnon is,
who sent you for Briseis. Patroclus, my friend,
bring the girl out and give her to them. But let them both be witnesses
before the gods and men — before that ruthless king —
if the day ever comes when they need me
to hold back disaster. He's drunk on his own rage;
he can't look ahead or behind, and see
how the Greeks can fight safely by their ships."
Patroclus did as his friend asked. He led Briseis out
and handed her to the heralds, and she went with them unwillingly.
Achilles, weeping, left his friends,
sat down alone on the beach, staring at the gray sea.
He stretched out his hands and prayed to his mother:
"Mother — since you gave birth to me for a short life,
the thundering Olympian owes me honor.
And he hasn't given me any. Agamemnon
has disgraced me: he took my prize and keeps it, ripped it away."
His noble mother heard him weeping,
deep in the sea beside her old father.
She rose through the gray water like a mist, sat down
in front of him, stroked him with her hand: "My child —
why are you crying? What pain is in your heart?
Tell me. Don't hide it from me."
Achilles groaned: "You know everything — why should I tell you?
We sacked Thebe, Eetion's holy city, and took everything.
The Greeks divided the spoils fairly
and set aside Chryseis, the lovely girl, for Agamemnon.
Then Chryses, priest of Apollo, came to the ships
to ransom her, bringing a fortune in ransom,
holding Apollo's wreathed staff and the sacred ribbons,
begging all the Greeks — but Agamemnon most of all:
'Sons of Atreus, Greeks all — may the gods on Olympus
let you sack Priam's city and get home safe.
Free my daughter. Take the ransom. Respect Apollo's son.'
All the Greeks shouted yes — respect the priest,
take the ransom. Agamemnon said no.
He shouted the old man away with threats.
The old man left, furious — and Apollo heard him,
because he loved him, and shot his arrows at the Greeks.
Men died, one after another; the god's shafts
went everywhere through the wide army.
Then the Far-Shooter's oracle told us: send back the girl, angry as he was.
Agamemnon did send a herald straightaway to take Briseis.
So — do something, if you can. Protect your son.
Go up to Olympus. Remind Zeus — if you've ever
pleased him with a word or deed. I've heard you boasting at home
that you alone, of all the gods, saved Zeus
from disgrace — the day the other Olympians
tried to chain him: Hera, Poseidon, Pallas Athena.
You came, goddess, and you unbound him —
you called the hundred-handed giant up to Olympus,
the one the gods call Briareos and men call Aegaeon,
stronger than his own father.
He sat beside Zeus, proud, and the gods
were too scared to try chaining him again.
Remind Zeus of all this. Sit beside him, hold his knees,
and beg him to help the Trojans —
pin the Greeks back at their ships, killing them,
so they all learn what their king is worth,
so Agamemnon himself understands his blindness:
that he honored the best Greek here not at all."
His mother answered, tears on her cheeks:
"Oh my child — why did I raise you for so much pain?
I wish you could stay by your ships without tears or sorrow —
your whole life is so short, and now you're
fated to die young and suffer more than anyone.
I bore you under a curse. But I'll go to Zeus
and say all this to him: he'll listen. Meanwhile —
stay by your ships, furious at the Greeks. Don't fight at all.
Zeus left yesterday for Ocean, to feast with the blameless Ethiopians —
all the gods went with him. In twelve days he'll be home.
Then I'll go to his bronze-floored house, hold his knees,
and I think I'll win him over." She left him there,
heartbroken over the fair-girdled girl they'd taken.

Odysseus brought the hundred oxen to Chryse.
They sailed into the deep harbor, furled the sails,
stowed them, lowered the mast into its cradle, and rowed to the mooring.
Anchors down, ropes fast, they went ashore
and carried the hundred oxen out for Apollo,
and brought Chryseis off the ship. Odysseus led her
to the altar and put her in her father's arms: "Chryses —
Agamemnon sent me to bring your daughter home,
and a hundred oxen for the Far-Shooter,
so the god will calm down and stop grieving the Greeks."
He put her in her father's hands, and the old man rejoiced,
praising the god aloud: "I pray to you, lord Apollo:
let the Greeks find what they pray for."
Apollo heard him. Then they prayed, scattered barley,
pulled the victims' heads back and cut their throats, flayed them,
cut out the thigh bones, wrapped them in fat,
and the old man burned them on split wood, pouring wine on top,
while the young men stood by with five-pronged forks.
When the thigh bones were burned and everyone had tasted the organs,
they cut up the rest, spitted it, and roasted it carefully.
Then they feasted, everyone full of meat and wine,
and the young men filled the wine bowls to the brim
and poured cups for everyone. All day long
the young Greeks sang to please the god —
a beautiful hymn to the Far-Shooter —
and he listened with joy. When the sun went down,
they slept by the ship's ropes. At dawn,
when rosy-fingered Dawn appeared, they sailed for home.
Apollo sent them a fair wind; they raised the mast,
spread the white sails, and the wind filled them,
the bright waves roaring around the keel as the ship ran.
Back at camp they hauled the black ship up the beach,
propped it with long timbers, and everyone went to their own tent.
But Achilles, the fast runner, son of Peleus,
sat by his ships, feeding his rage.
He never went to the assembly, never went to battle —
he sat there eating his own heart, longing
for the war cry and the fight.

On the twelfth morning the gods returned to Olympus, Zeus at their head.
Thetis hadn't forgotten her son's request. She rose out of the sea
at dawn, climbed to great Olympus, and found Zeus
sitting alone on the highest ridge. She sat in front of him,
grabbed his left knee with her left hand, his chin with her right,
and prayed: "Father Zeus, if I've ever helped you
among the gods, in word or deed — grant me one thing:
honor my son, who is fated to die sooner than anyone.
Agamemnon has disgraced him — seized his prize and keeps it.
Honor him, Zeus: give the Trojans strength
until the Greeks repay my son and shower him with gifts."
Zeus said nothing, a long time. Thetis held his knee,
pressed, asked again: "Promise me plainly. Bow your head —
or refuse. You have nothing to fear. Then I'll know
exactly how much the gods despise you." Zeus, troubled, said:
"This is a bad business. You'll set me against Hera —
she'll insult me forever. She already accuses me
of helping the Trojans. Go now, before she sees you.
Leave it all to me. I'll bow my head to you, so you can believe it:
nothing I promise with a nod can be taken back,
or lied about, or left undone." He spoke —
and bent his dark brows. The deathless hair of the king
fell forward from his deathless head, and Olympus shook.
They parted: she dove from Olympus into the deep sea;
Zeus went to his own hall. All the gods rose from their seats
when they saw him coming: nobody dared stay seated.
He sat on his throne. Hera saw him — and knew at once
that silver-footed Thetis had been scheming with him. She went at him:
"Which god has been whispering with you now, you schemer?
You love sneaking off, making secret plans —
never telling me a thing, never, willingly."
The father of gods and men said: "Hera,
don't expect to know everything I say. It's too much for you,
wife or no wife. Whatever is fit for others to hear,
no god or man hears before you. What I plan alone —
stop asking. Stop prying."
Hera answered: "What a thing to say, dread son of Cronus!
I've never questioned you, never pried. But now
you plan in peace without me. I'm afraid —
Thetis, the Old Man of the Sea's daughter, rose with you at dawn.
I saw her. And now you've nodded yes to her:
you promised to honor her son Achilles
and slaughter Greeks by the ships."
Zeus said: "Wife, you see everything, and you see nothing.
You haven't heard my plan — and you won't. No immortal,
no human, learns my mind before it happens. Not even Hera,
though she fights me on everything. Be quiet,
sit down beside me, and do as I say — or all the gods
on Olympus together won't save you
when I come over and lay these unbreakable hands on you."
Hera was afraid. She sat in silence, swallowing her anger.
All the gods in the house were upset. Then the famous smith
Hephaestus stood up to help his white-armed mother:
"This is a disaster. Unbearable. If you two
fight like this over mortals, and drag the gods into it,
there's no pleasure in the feast — bad wins. Mother,
listen to me — you know I'm right: be sweet to Zeus,
so he doesn't start scolding you again and ruin dinner.
If the thunder lord decides to tie us all up —
who's going to stop him? Remember last time?
I tried to save you, grabbed his knees —
he grabbed my foot and threw me off the threshold.
I fell all day and landed on Lemnos at sunset,
barely alive. The Sintian men took me in."
Hera smiled, took the double cup from her son's hand.
He poured sweet wine for all the gods, left to right,
scooping nectar from the bowl — and the gods roared with laughter,
helpless, watching Hephaestus hustle around the hall.
So they feasted all day until sunset,
no one short of a fair share, nobody missing
the lovely lyre in Apollo's hands, or the Muses
singing in answer, one to another. When the sun's light went down,
each went home to sleep, each to the house
the famous lame smith had built him with his craft.
And Zeus, lord of lightning, went to his bed —
the bed where he always slept when sweet sleep came. He climbed in,
and slept, and golden-throned Hera lay beside him.

### Book 2

Others, both the gods and the chariot-fighting men,
slept all night, but sweet sleep did not hold Zeus;
instead he was pondering in his heart how he might honor Achilles
and destroy many men beside the ships of the Achaeans.
This plan seemed best to him in his heart:
to send an evil dream to Agamemnon son of Atreus.
He spoke to it and addressed it with winged words:
"Go, evil dream, to the swift ships of the Achaeans.
Go into the hut of Agamemnon son of Atreus
and tell him everything exactly as I command.
Tell him to arm the long-haired Achaeans
with all speed; for now he could take the wide-wayed city
of the Trojans; for the immortals who hold the Olympian halls
no longer think separately; Hera has bent them all
by her begging, and troubles hang over the Trojans."
So he spoke, and the dream went when it heard that word.
Quickly it reached the swift ships of the Achaeans,
and went to Agamemnon son of Atreus; it found him
sleeping in his hut, and immortal sleep was poured around him.
It stood above his head, looking like the son of Neleus,
Nestor, whom Agamemnon honored most of the old men.
Looking like him, the divine dream spoke to him:
"You are asleep, son of Atreus, tamer of horses, skilled in war.
A man who gives counsel should not sleep all night,
one who has peoples entrusted to him and so much to care for.
Now listen to me quickly; I am a messenger from Zeus,
who, though far from you, cares greatly for you and pities you.
He tells you to arm the long-haired Achaeans
with all speed; for now you could take the wide-wayed city
of the Trojans; for the immortals who hold the Olympian halls
no longer think separately; Hera has bent them all
by her begging, and troubles hang over the Trojans
from Zeus. But keep this in your mind, and do not let forgetfulness
take hold of you when honey-sweet sleep lets you go."
With these words it went away and left him there
thinking in his heart of things that were never to happen.
For he thought he would take the city of Priam that very day,
fool, and he did not know what deeds Zeus was planning;
for he was still to bring pains and groans
on Trojans and Danaans through hard battles.
He woke from sleep, and the divine voice was poured around him.
He sat up straight and put on a soft tunic,
a fine new one, and threw a big cloak around him;
under his shining feet he tied fine sandals,
and over his shoulders he hung a silver-studded sword.
He took up the scepter of his fathers, forever undying,
and with it he went along the ships of the bronze-clad Achaeans.
Dawn the goddess went up to tall Olympus
to bring light to Zeus and the other immortals.
But he ordered the clear-voiced heralds
to call the long-haired Achaeans to assembly.
They called them, and the men gathered very quickly.
First he sat down a council of great-hearted old men
beside the ship of Nestor, the king born in Pylos.
He called them together and made ready a careful council:
"Listen, friends. A divine dream came to me
through the immortal night; and most of all it looked like
godlike Nestor in shape, size, and build.
It stood above my head and said to me:
'You are asleep, son of Atreus, tamer of horses, skilled in war.
A man who gives counsel should not sleep all night,
one who has peoples entrusted to him and so much to care for.
Now listen to me quickly; I am a messenger from Zeus,
who, though far from you, cares greatly for you and pities you.
He tells you to arm the long-haired Achaeans
with all speed; for now you could take the wide-wayed city
of the Trojans; for the immortals who hold the Olympian halls
no longer think separately; Hera has bent them all
by her begging, and troubles hang over the Trojans
from Zeus. But keep this in your mind.' So it spoke
and went off flying away, and sweet sleep let me go.
But come, let us somehow arm the sons of the Achaeans.
First I myself will test them with words, as is right,
and I will tell them to flee with the many-benched ships;
and you, from one side and another, hold them back with words."
So he spoke and sat down, and among them stood up
Nestor, who was lord of sandy Pylos,
and with good will he spoke to them and said:
"Friends, leaders and rulers of the Argives,
if some other one of the Achaeans had told this dream,
we would call it a lie and turn away from it all the more;
but now the man who claims to be far the best of the Achaeans has seen it.
But come, let us somehow arm the sons of the Achaeans."
With these words he led the way out of the council,
and they stood up and obeyed the shepherd of the people,
the scepter-bearing kings; and the people hurried along.
As the swarming tribes of bees go out
from a hollow rock, always coming on fresh,
and fly in clusters over the spring flowers,
some swarming here in crowds, some there,
so the many tribes of them marched from the ships and huts
in front of the deep shore,
in troops to the assembly; and among them Rumour burned,
the messenger of Zeus, urging them to go; and they gathered.
The assembly was in an uproar, and the ground groaned beneath them
as the people sat down, and there was a din; and nine
heralds shouting held them back, to see if they might
stop their shouting and hear the kings brought up by Zeus.
With an effort the people sat down and were held in their seats,
stopping their clamor; and lord Agamemnon stood up
holding the scepter that Hephaestus had worked to make.
Hephaestus gave it to Zeus the lord, son of Cronos,
and then Zeus gave it to the guide, the killer of Argus;
and lord Hermes gave it to Pelops, the driver of horses,
and then Pelops in turn gave it to Atreus, shepherd of the people,
and Atreus, dying, left it to Thyestes rich in sheep,
and then Thyestes in turn left it to Agamemnon to carry,
to rule over many islands and all of Argos.
Leaning on it he spoke his words to the Argives:
"Friends, heroes, Danaans, servants of Ares,
Zeus the son of Cronos has tied me up in heavy ruin,
cruel god, who before promised me and nodded his head
that I would sack well-walled Ilion and come home;
but now he has planned a wicked trick, and he tells me
to come back to Argos in disgrace, since I have destroyed so many men.
This is probably how it pleases Zeus the all-powerful,
who has already pulled down the tops of many cities
and will pull down more; for his power is the greatest.
For this is a shameful thing even for people in the future to hear,
that so great and so many a host of the Achaeans
should wage a war that comes to nothing and fight
against fewer men, and no end has yet appeared.
For if we Achaeans and the Trojans were willing
to cut faithful oaths and be counted, both sides,
and count the Trojans, all who have homes there,
and if we Achaeans were arranged in groups of ten,
and each ten picked one Trojan man to pour their wine,
many groups of ten would go without a wine-pourer.
That is how many more, I say, the sons of the Achaeans are
than the Trojans who live in the city; but there are allies
from many cities, men who shake the spear,
and they trouble me greatly and do not let me, though I want to,
sack the well-settled citadel of Ilion.
Nine years of great Zeus have already gone by,
and already the timbers of the ships have rotted and the ropes have come loose;
and our wives and our little children
sit in our halls waiting for us; and the work we came here for
is still unfinished.
But come, let us all be persuaded by what I say:
let us flee with the ships to our dear native land;
for we will not take wide-wayed Troy any more."
So he spoke, and he stirred the heart in the breasts
of all in the crowd who had not heard the council;
and the assembly was moved like the long waves of the sea,
the Icarian sea, which the East Wind and the South Wind
rouse when they rush down from the clouds of father Zeus.
And as when the West Wind comes and moves the deep grain field,
blowing hard, and the ears of grain bow down,
so their whole assembly was moved; and with a shout
they rushed toward the ships, and under their feet the dust
stood rising up; and they called out to one another
to take hold of the ships and drag them to the bright sea,
and they cleared the slipways; and the cry reached heaven
as they hurried home; and they took out the props from under the ships.
Then a homecoming beyond what was fated would have come to the Argives
if Hera had not spoken a word to Athena:
"Alas, child of aegis-bearing Zeus, tireless one,
will the Argives really flee home to their dear native land
over the broad back of the sea,
and would they leave a boast for Priam and the Trojans,
Helen of Argos, for whose sake many of the Achaeans
have died in Troy, far from their dear native land?
But come now, go through the host of the bronze-clad Achaeans,
hold back each man with your gentle words,
and do not let them drag the curved ships to the sea."
So she spoke, and the goddess bright-eyed Athena did not disobey,
and she rushed down from the peaks of Olympus.
Quickly she reached the swift ships of the Achaeans.
Then she found Odysseus, equal to Zeus in counsel,
standing there; he was not touching the black well-benched ship,
since grief had reached his heart and spirit.
Standing near him, bright-eyed Athena spoke:
"Son of Laertes, born of Zeus, Odysseus of many devices,
will you really flee home to your dear native land,
falling into the many-benched ships,
and would you leave a boast for Priam and the Trojans,
Helen of Argos, for whose sake many of the Achaeans
have died in Troy, far from their dear native land?
But come now, go through the host of the Achaeans, do not hold back any longer,
and hold back each man with your gentle words,
and do not let them drag the curved ships to the sea."
So she spoke, and he understood the voice of the goddess speaking,
and he ran; he threw off his cloak, and it was picked up
by the herald Eurybates of Ithaca, who served him.
He himself went to meet Agamemnon son of Atreus
and took from him the scepter of his fathers, forever undying.
With it he went along the ships of the bronze-clad Achaeans.
Whatever king or notable man he came up to,
he would stand beside him and hold him back with gentle words:
"You strange man, it is not right for you to be frightened like a coward;
but sit down yourself and make the other people sit;
for you do not yet clearly know what the mind of the son of Atreus is.
Right now he is testing us, and soon he will press the sons of the Achaeans.
And we did not all hear what he said in the council.
Do not let him, in his anger, do some harm to the sons of the Achaeans.
The temper of kings brought up by Zeus is great,
and their honor comes from Zeus, and Zeus the counselor loves them."
But when he saw a man of the people and found him shouting,
he would drive him with the scepter and scold him with a word:
"You strange man, sit still and hear the words of others,
who are better than you, while you are unwarlike and weak,
counted as nothing either in war or in council.
We Achaeans certainly will not all be kings here.
Many rulers is not a good thing. Let there be one ruler,
one king, to whom the son of crooked-counseling Cronos gave
the scepter and the laws, so that he may give counsel for them."
So he, taking command, ordered the army; and they rushed back
to the assembly again from the ships and huts
with a shout, like when the wave of the loud-roaring sea
roars on a great shore, and the sea resounds.
The others sat down and were held in their seats;
but Thersites alone, endless in speech, kept shouting,
who knew in his mind many disorderly words,
at random, and not in order, to quarrel with the kings,
but whatever seemed to him laughable
for the Argives; and he was the ugliest man who came to Ilion.
He was bandy-legged, lame in one foot; and his two shoulders
were hunched, drawn together over his chest; and above
his head was pointed, and thin woolly hair grew on it.
He was the most hateful to Achilles and to Odysseus.
For he used to quarrel with those two; and then he spoke
sharp insults against godlike Agamemnon, shouting out; and the Achaeans
were terribly angry with him and resented it in their hearts.
But he, shouting loudly, insulted Agamemnon with words:
"Son of Atreus, what are you complaining about now, or what do you want?
Your huts are full of bronze, and there are many women
picked out in your huts, whom we Achaeans
give to you first whenever we take a city.
Or do you still want gold, which one of the
horse-taming Trojans will bring from Ilion as ransom
for his son, whom I may tie up and bring, or another of the Achaeans may,
or a young woman, to sleep with in love,
whom you keep apart for yourself? It is not right
for a leader to bring troubles on the sons of the Achaeans.
You cowards, base reproaches, women of Achaea, no longer men,
let us go home with the ships, and leave this man
here in Troy to chew over his prizes, so that he may see
whether we help him in any way too or not.
He has now dishonored Achilles, a man far better than himself;
for he took away his prize and holds it, having seized it himself.
But there is no anger at all in Achilles' heart; he just lets things go.
For otherwise, son of Atreus, you would have done shameful things for the last time."
So Thersites spoke, insulting Agamemnon, shepherd of the people.
And godlike Odysseus quickly stood beside him,
and looking at him from under his brows he rebuked him with a harsh word:
"Thersites, loose in speech, though you are a clear-voiced speaker,
hold back, and do not want to quarrel alone with kings.
For I say that there is no other mortal
more worthless than you among all who came to Ilion with the sons of Atreus.
So you should not talk about the kings with your mouth,
nor bring insults against them, nor watch for the homecoming.
For we do not yet know clearly how these things will be,
whether we sons of the Achaeans will get home well or badly.
So now you sit and insult Agamemnon son of Atreus, shepherd of the people,
because the heroes, the Danaans, give him many things;
and you speak mockingly.
But I will tell you, and this will also come true:
if I catch you still raving like this now,
then let not the head of Odysseus stay on his shoulders,
and let me not be called the father of Telemachus any more,
if I do not take you and strip off your dear clothing,
the cloak and the tunic, which cover your shame,
and send you crying to the swift ships,
beaten out of the assembly with shameful blows."
So he spoke, and he struck his back and shoulders with the scepter.
And he doubled over, and a big tear fell from him;
a bloody welt rose up on his back
from the golden scepter; and he sat down and was afraid,
and in pain he wiped away the tear, looking helpless.
And they, though grieved, laughed sweetly at him;
and one of them spoke like this, looking at the man near him:
"Well now, truly Odysseus has done countless good things,
leading good counsels and arming war;
but now he has done this, by far the best thing among the Argives,
who has stopped this foul-mouthed slanderer from the assemblies.
Surely his proud spirit will not send him back again
to insult the kings with insulting words."
So the crowd said; and city-sacking Odysseus stood up
holding the scepter; and beside him bright-eyed Athena,
looking like a herald, ordered the people to be silent,
so that at the same time both the first and the last of the sons of the Achaeans
might hear the word and think about the plan.
He, with good will toward them, spoke and said:
"Son of Atreus, now the Achaeans, my lord, want to make you
the most shameful of all mortal men,
and they will not carry out the promise that they made
when they came here from horse-pasturing Argos,
that they would sack well-walled Ilion and come home.
For like young children or widowed women
they wail to one another to go home.
And truly it is a weariness to go home after being vexed;
for a man who stays one month away from his wife
grows fretful with his many-benched ship, when winter storms
and the stirred-up sea hold him back.
But for us this is the ninth turning year
that we have been waiting here; so I do not blame the Achaeans
for being fretful beside the curved ships; but even so
it is a shame to wait a long time and go home empty.
Endure, friends, and wait a while, so that we may know
whether Calchas prophesies truly or not.
For we know this well in our minds, and you are all
witnesses, those whom the fates of death have not come to carry off.
It was yesterday and the day before, when the ships of the Achaeans
were gathered at Aulis, bringing evils to Priam and the Trojans,
and we around a spring on the sacred altars
were making full hecatombs to the immortals
under a fair plane tree, from which bright water flowed.
Then a great sign appeared: a snake with a blood-red back,
terrible, which the Olympian himself sent into the light,
darting out from under the altar and rushing toward the plane tree.
There were the young of a sparrow, infant children,
crouching under the leaves on the highest branch,
eight of them, and the mother was the ninth, the one who bore the chicks.
Then he ate them piteously as they twittered;
and the mother flew around, mourning her dear children;
and he coiled and seized her by the wing as she screamed.
But when he had eaten the children of the sparrow and her too,
the god who had shown him made him very visible;
for the son of crooked-counseling Cronos turned him to stone;
and we stood and marveled at how it had happened.
So when these terrible portents came into the hecatombs of the gods,
Calchas at once spoke, prophesying:
'Why have you become speechless, long-haired Achaeans?
Zeus the counselor has shown us this great sign,
late in coming, late in fulfillment, whose fame will never perish.
As this one ate the children of the sparrow and her too,
eight of them, and the mother was the ninth, the one who bore the chicks,
so we shall fight for that many years here,
and in the tenth we shall take the wide-wayed city.'
That is how he spoke; and now all these things are being fulfilled.
But come, all you well-greaved Achaeans, wait
here until we take the great city of Priam."
So he spoke, and the Argives shouted aloud, and around them the ships
rang terribly as the Achaeans shouted,
praising the word of godlike Odysseus.
And among them Gerenian horseman Nestor also spoke:
"Well now, in the assembly you behave like young children,
infants who do not care at all about warlike deeds.
Where will our agreements and oaths go?
Let the counsels and the plans of men go into the fire,
and the unmixed drink-offerings and the right hands we trusted in;
for in this way we quarrel with words, and we cannot
find any remedy, though we have been here a long time.
Son of Atreus, you, still keeping your firm counsel as before,
lead the Argives through the mighty battles,
and let those one or two men be destroyed, who make plans
apart from the Achaeans; there will be no accomplishment from them.
But before going back to Argos, and before we know
from aegis-bearing Zeus whether the promise is a lie or not,
for I say that the all-powerful son of Cronos nodded his head
on that day when we stepped into the swift-sailing ships,
we Argives bringing slaughter and death to the Trojans,
flashing lightning on the right hand and showing favorable signs.
So let no one hurry to go home
before he has slept with a Trojan's wife,
and has taken vengeance for the struggles and groans of Helen.
But if anyone very much wants to go home,
let him take hold of his own black well-benched ship,
so that before the others he may meet death and fate.
But you, my lord, plan well yourself and obey another;
the word I speak will not be one to be thrown away:
sort the men by tribes and by clans, Agamemnon,
so that clan may help clan, and tribe may help tribe.
And if you do this and the Achaeans obey you,
then you will know which of the leaders is bad and which of the men,
and which may be good; for they will fight by themselves.
You will also know whether you fail to sack the city by divine power,
or because of the cowardice of the men and their ignorance of war."
And in reply lord Agamemnon spoke to him:
"Truly, old man, in the assembly you surpass the sons of the Achaeans.
I wish, father Zeus, and Athena, and Apollo,
that I had ten such counselors among the Achaeans.
Then the city of lord Priam would soon bow its head,
taken and sacked by our hands.
But aegis-bearing Zeus the son of Cronos has given me grief,
who throws me into fruitless strifes and quarrels.
For I and Achilles fought with each other over a girl
with hostile words, and I was the first to grow angry.
But if ever we plan as one, then there will no longer be
any delay of the evil for the Trojans, not even a little.
But now go to dinner, so that we may join battle.
Let each man sharpen his spear well, and set his shield well,
and let each give dinner to his swift-footed horses,
and let each look well to his chariot and care for war,
so that all day long we may stand in hateful battle.
For there will be no rest at all, not even a little,
unless night comes and separates the fury of men.
The strap of the man-covering shield will sweat around someone's chest,
and his hand will grow weary around the spear;
and someone's horse will sweat as it pulls the well-polished chariot.
But whoever I notice away from the battle, wanting
to linger beside the curved ships, it will not be
enough for him to escape the dogs and the birds."
So he spoke, and the Argives shouted aloud, like when a wave
on a high shore, when the South Wind comes and stirs it
against a jutting rock; the waves never leave it,
from all sorts of winds, whenever they come from here or there.
They stood up and rushed, scattering to the ships,
and they made fires in the huts, and took dinner.
And each man sacrificed to a different one of the eternal gods,
praying to escape death and the turmoil of Ares.
But Agamemnon, lord of men, sacrificed a bull,
a fat five-year-old, to the all-powerful son of Cronos,
and he called the elders, the best of all the Panachaeans:
Nestor first of all and lord Idomeneus,
and then the two Ajaxes and the son of Tydeus,
and sixth Odysseus, equal to Zeus in counsel.
And Menelaus good at the war-cry came to him of his own accord;
for he knew in his heart how his brother was laboring.
They stood the bull around, and took up the barley grains,
and in prayer lord Agamemnon spoke among them:
"Zeus, most glorious, greatest, black-clouded, dwelling in the sky,
let the sun not go down and darkness not come
before I throw down the smoking hall of Priam
in ruins, and burn its doors with hostile fire,
and cut the tunic of Hector on his chest
in pieces with bronze; and many companions around him
may fall face down in the dust and bite the earth."
So he spoke, but the son of Cronos did not yet fulfill it for him,
but he received the sacrifices, and added undreamed-of labor.
But when they had prayed and thrown the barley grains,
they first drew back the head and slaughtered it and skinned it,
and cut out the thighs and covered them with fat,
making a double fold, and placed raw pieces on top.
And they burned these on leafless sticks,
and spitted the innards and held them over the fire of Hephaestus.
But when the thighs were burned and they had tasted the innards,
they cut up the rest and pierced it on spits,
and roasted it carefully and drew it all off.
But when they had stopped working and prepared the feast,
they feasted, and their hearts lacked nothing of the equal feast.
But when they had put away their desire for drink and food,
Gerenian horseman Nestor began to speak among them:
"Most glorious son of Atreus, lord of men, Agamemnon,
let us no longer talk here now, nor put off
the work any longer, which the god is putting into our hands.
But come, let the heralds of the bronze-clad Achaeans
gather the host, calling them along the ships,
but let us, gathered here, go through the wide host of the Achaeans
so that we may rouse sharp Ares the sooner."
So he spoke, and Agamemnon, lord of men, did not disobey him.
At once he ordered the clear-voiced heralds
to call the long-haired Achaeans to war.
They called them, and the men gathered very quickly.
And around the son of Atreus the kings brought up by Zeus
rushed about, sorting them, and with them bright-eyed Athena
carrying her honored aegis, ageless and immortal,
from which a hundred golden tassels hang,
all well-woven, and each worth a hundred oxen.
With it she darted flashing through the host of the Achaeans,
urging them on, and she roused strength in the heart of each man
without pause, to wage war and to fight.
And at once war became sweeter to them than to go home
in the hollow ships to their dear native land.
As a raging fire burns over the endless forest
on the mountain tops, and its glare is seen from far away,
so from the bronze, as they marched, the wonderful
all-shining gleam went through the clear air to the sky.
And as the many tribes of birds that fly,
of geese or cranes or long-necked swans,
in the Asian meadow by the streams of the Cayster,
fly this way and that, glorying in their wings,
settling down with cries, and the meadow echoes,
so their many tribes poured out from the ships and the huts
into the plain of Scamander; and under them the earth
rang terribly under the feet of the men and the horses.
They stood in the flowery meadow of Scamander,
countless, as many as the leaves and flowers that grow in season.
As the many tribes of swarming flies
that hover around a shepherd's fold
in the spring season, when the milk soaks the pails,
so many long-haired Achaeans on the plain
took their stand against the Trojans, eager to break them.
And as goatherds easily separate wide flocks of goats
once they have mixed in the pasture,
so their leaders put them in order here and there
to go into battle; and among them lord Agamemnon,
like Zeus who delights in thunder in eyes and head,
in waist like Ares, in chest like Poseidon.
As a bull stands far the foremost of all the herd,
for he stands out among the gathered cattle,
such did Zeus make the son of Atreus on that day,
striking among many and outstanding among the heroes.
Tell me now, Muses who hold the Olympian halls,
for you are goddesses and are present and know everything,
while we hear only report and know nothing,
who they were, the leaders and lords of the Danaans.
The crowd I could not tell or name,
not even if I had ten tongues and ten mouths,
and a voice that never broke, and a heart of bronze in me,
unless the Olympian Muses, daughters of aegis-bearing Zeus,
reminded me of all who came to Ilion.
But I will tell the leaders of the ships and all the ships together.
Of the Boeotians Peneleos and Leitus led,
and Arcesilaus and Prothoenor and Clonius,
and those who lived in Hyrie and rocky Aulis,
Schoenus and Scolus and many-ridged Eteonus,
Thespia and Graia and wide Mycalessus,
and those who lived around Harma and Eilesium and Erythrae,
and those who held Eleon and Hyle and Peteon,
Ocalea and well-built Medeon,
Copae and Eutresis and Thisbe full of doves,
and those of Coroneia and grassy Haliartus,
and those who held Plataea and those who lived in Glisas,
and those who held Hypothebae, the well-built town,
and sacred Onchestus, the shining grove of Poseidon,
and those who held Arne rich in grapes, and those of Midea
and holy Nisa and Anthedon at the far edge.
Of these fifty ships went out, and in each
a hundred and twenty young Boeotians stepped aboard.
And those who lived in Aspledon and Minyan Orchomenus,
of these Ascalaphus and Ialmenus led, the sons of Ares,
whom Astyoche bore in the house of Actor son of Azeus,
a modest girl who had gone up to the upper room
to mighty Ares; and he lay with her in secret.
With them thirty hollow ships were drawn up.
And of the Phocians Schedius and Epistrophus led,
the sons of great-hearted Iphitus son of Naubolus,
those who held Cyparissus and rocky Pytho,
and holy Crisa and Daulis and Panopeus,
and those who lived around Anemoreia and Hyampolis,
and those who lived beside the divine river Cephisus,
and those who held Lilaea at the springs of the Cephisus;
with them forty black ships followed.
These set up the ranks of the Phocians, looking after them,
and close beside the Boeotians on the left they armed themselves.
And of the Locrians swift Ajax son of Oileus led,
the lesser one, not as tall as Telamonian Ajax,
but far smaller; he was a little man in a linen corselet,
yet with the spear he outdid all the Hellenes and Achaeans,
those who lived in Cynus and Opoeis and Calliarus,
and Bessa and Scarphe and lovely Augeae,
and Tarphe and Thronium around the streams of Boagrius;
with him forty black ships followed
of the Locrians, who live across from sacred Euboea.
And those who held Euboea, the Abantes breathing might,
and Chalcis and Eretria and vine-rich Histiaea,
and Cerinthus by the sea and the steep town of Dion,
and those who held Carystus and those who lived in Styra,
of these Elephenor led, the offspring of Ares,
son of Chalcodon, leader of the great-hearted Abantes.
With him the swift Abantes followed, their hair long behind,
spearmen eager with outstretched ash spears
to break the breastplates on the chests of the enemy;
with him forty black ships followed.
And those who held Athens, the well-built town,
the people of great-hearted Erechtheus, whom once Athena,
the daughter of Zeus, raised, and the grain-giving earth bore him,
and she set him down in Athens in her own rich temple,
where the young men of the Athenians win him over with bulls and rams
as the years come around;
of these Menestheus, the son of Peteos, led.
No man on earth was ever like him
at setting horses and shield-bearing men in order;
only Nestor could compete with him, for he was the older born;
with him fifty black ships followed.
And Ajax brought twelve ships from Salamis,
and he brought them and set them where the ranks of the Athenians stood.
And those who held Argos and walled Tiryns,
Hermione and Asine, which lie on the deep gulf,
Troezen and Eiones and vine-clad Epidaurus,
and those who held Aegina and Mases, the young men of the Achaeans,
of these Diomedes good at the war-cry led,
and Sthenelus, the dear son of famous Capaneus;
and with them a third came, Euryalus, a man like the gods,
the son of Mecisteus, son of lord Talaus;
and over them all Diomedes good at the war-cry was leader;
with them eighty black ships followed.
And those who held Mycenae, the well-built town,
and rich Corinth and well-built Cleonae,
and lived in Orneae and lovely Araethyrea,
and Sicyon, where Adrastus was king first,
and those of Hyperesia and steep Gonoessa,
and those who held Pellene and lived around Aegium,
and all along the coast and around wide Helice,
of these a hundred ships lord Agamemnon led,
the son of Atreus; with him by far the most and the best
of the men followed; and he himself put on the gleaming bronze,
glorying, and he stood out among all the heroes,
because he was the best and led by far the most men.
And those who held hollow Lacedaemon full of gullies,
and Pharis and Sparta and Messa full of doves,
and lived in Bryseae and lovely Augeae,
and those who held Amyclae and Helos, the town by the sea,
and those who held Laas and lived around Oetylus,
of these his brother led, Menelaus good at the war-cry,
with sixty ships; and they armed apart from the others.
And he himself went among them, trusting in his own eagerness,
urging them on to war; and most of all he longed in his heart
to take revenge for the struggles and the groans of Helen.
And those who lived in Pylos and lovely Arene,
and Thryon, the ford of Alpheus, and well-built Aepy,
and lived in Cyparisseis and Amphigeneia,
and Pteleos and Helos and Dorion, where the Muses
met Thamyris the Thracian and stopped him from singing
as he came from Oechalia, from Eurytus of Oechalia;
for he boasted that he would win, even if the Muses
themselves sang, the daughters of aegis-bearing Zeus.
And they in anger made him crippled, and his wonderful song
they took away, and made him forget how to play the lyre;
of these Gerenian horseman Nestor led,
and with him ninety hollow ships were drawn up.
And those who held Arcadia under the steep mountain of Cyllene,
beside the tomb of Aepytus, where men fight hand to hand,
and those who lived in Pheneus and Orchomenus rich in sheep,
and Rhipe and Stratie and windy Enispe,
and held Tegea and lovely Mantinea,
and held Stymphalus and lived in Parrhasia,
of these lord Agapenor, the son of Ancaeus, led,
with sixty ships; and many in each ship
were Arcadian men who stepped aboard, skilled in war;
for Agamemnon, lord of men, himself gave them
well-benched ships to cross the wine-dark sea,
the son of Atreus, since the works of the sea were not their concern.
And those who lived in Buprasium and divine Elis,
as far as Hyrmine and Myrsinus at the edge
and the rock of Olenus and Alesium shut in within,
of these there were four leaders, and with each man ten
swift ships followed, and many Epeians stepped aboard.
Of these Amphimachus and Thalpius were the leaders,
sons, one of Cteatus and the other of Eurytus, the two Actoriones;
and over the third led Diores, mighty son of Amarynceus;
and over the fourth led godlike Polyxenus,
the son of Agasthenes, son of lord Augeas.
And those from Dulichium and the sacred Echinae
islands, which lie across the sea facing Elis,
of these Meges led, a match for Ares,
the son of Phyleus, whom horseman Phyleus, dear to Zeus, fathered,
who once moved away to Dulichium in anger at his father;
with him forty black ships followed.
And Odysseus led the great-hearted Cephallenians,
who held Ithaca and Neritum shaking with leaves,
and lived in Crocyleia and rugged Aegilips,
and those who held Zacynthus and those who lived around Samos,
and those who held the mainland and lived in the land facing it;
of these Odysseus led, equal to Zeus in counsel;
with him twelve ships followed, red-cheeked.
And of the Aetolians Thoas led, the son of Andraemon,
those who lived in Pleuron and Olenus and Pylene,
and seaside Chalcis and rocky Calydon;
for the sons of great-hearted Oeneus were no longer there,
nor was he himself still alive, and fair-haired Meleager had died;
so everything had been handed over to him, to rule over the Aetolians;
with him forty black ships followed.
And of the Cretans Idomeneus, famous for the spear, led,
those who held Cnossus and walled Gortyn,
Lyctus and Miletus and gleaming Lycastus,
and Phaestus and Rhytium, well-settled cities,
and the others who lived around Crete of a hundred cities;
of these Idomeneus, famous for the spear, was the leader,
and Meriones, a match for Enyalius, the killer of men;
with them eighty black ships followed.
And Tlepolemus, the son of Heracles, both noble and tall,
brought nine ships from Rhodes, of the proud Rhodians,
who lived around Rhodes, drawn up in three groups,
Lindus and Ialysus and gleaming Cameirus;
of these Tlepolemus, famous for the spear, led,
whom Astyocheia bore to the might of Heracles,
whom he brought from Ephyra, from the river Selleeis,
after he had sacked many cities of men brought up by Zeus.
And when Tlepolemus had been raised in the well-built hall,
he straightway killed his own father's dear uncle,
Licymnius, already growing old, the offspring of Ares;
and at once he built ships, and gathering a great host
he went in flight over the sea; for the others threatened him,
the sons and the sons' sons of the might of Heracles.
And he came to Rhodes, wandering and suffering hardships;
and they settled in three groups by tribes, and they were loved
by Zeus, who rules over gods and men,
and the son of Cronos poured wonderful wealth over them.
Nireus again brought three well-balanced ships from Syme,
Nireus, the son of Aglaea and of lord Charops,
Nireus, who came to Ilion the most beautiful man of all
the other Danaans, after the blameless son of Peleus;
but he was weak, and few men followed him.
And those who held Nisyros and Crapathos and Casos,
and Cos, the city of Eurypylus, and the Calydnian islands,
of these Pheidippus and Antiphus were the leaders,
the two sons of Thessalus, the son of lord Heracles;
with them thirty hollow ships were drawn up.
Now again, all those who lived in Pelasgian Argos,
and those who lived in Alos and Alope and Trachis,
and those who held Phthia and Hellas, the land of fair women,
and were called Myrmidons and Hellenes and Achaeans,
of these Achilles was the leader of fifty ships.
But they gave no thought to hateful-sounding war,
for there was no one to lead them into the ranks;
for swift-footed godlike Achilles lay among the ships,
angry over the fair-haired girl Briseis,
whom he had taken from Lyrnessus after much hard work,
when he had sacked Lyrnessus and the walls of Thebe,
and laid low Mynes and Epistrophus, spearmen,
the sons of Evenus, son of lord Selepius;
over her he lay grieving, and soon he was going to rise up again.
And those who held Phylace and flowery Pyrasus,
the sacred precinct of Demeter, and Iton, mother of sheep,
and seaside Antron and grassy Pteleos,
of these warlike Protesilaus led
while he was alive; but by then the black earth already held him.
And his wife was left in Phylace, her cheeks torn with grief on both sides,
and his house half-finished; him a Dardanian man killed
as he leapt from his ship, by far the first of the Achaeans.
Nor were they without a leader, though they longed for their leader;
but Podarces put them in order, the offspring of Ares,
the son of Iphiclus, son of Phylacus of many flocks,
own brother of great-hearted Protesilaus,
younger in birth; and the other was both older and better,
the hero Protesilaus, warlike; and the people lacked nothing
of a leader, though they longed for him, good man that he was;
with him forty black ships followed.
And those who lived in Pherae beside the Boebean lake,
Boebe and Glaphyrae and well-built Iolcus,
of these the dear son of Admetus led eleven ships,
Eumelus, whom the most divine of women bore to Admetus,
Alcestis, the fairest in form of the daughters of Pelias.
And those who lived in Methone and Thaumacia,
and held Meliboea and rugged Olizon,
of these Philoctetes led, well skilled in the bow,
with seven ships; and in each fifty oarsmen
stepped aboard, well skilled with the bow to fight mightily.
But he lay on an island suffering terrible pains,
in sacred Lemnos, where the sons of the Achaeans left him
wasting with the evil wound of the deadly water-snake;
there he lay grieving; and soon the Argives were going to remember
lord Philoctetes beside the ships.
Nor were they without a leader, though they longed for their leader;
but Medon put them in order, the bastard son of Oileus,
whom Rhene bore to Oileus, the sacker of cities.
And those who held Tricca and rocky Ithome,
and those who held Oechalia, the city of Eurytus of Oechalia,
of these the two sons of Asclepius were the leaders,
good healers, Podaleirius and Machaon;
with them thirty hollow ships were drawn up.
And those who held Ormenium, and those of the spring Hypereia,
and those who held Asterium and the white peaks of Titanus,
of these Eurypylus led, the shining son of Euaemon;
with him forty black ships followed.
And those who held Argissa and lived in Gyrtone,
Orthe and Elone and the white city of Oloosson,
of these Polypoetes, firm in battle, led,
the son of Peirithous, whom immortal Zeus fathered;
him famous Hippodameia bore to Peirithous
on the day when he took revenge on the shaggy Centaurs
and drove them from Pelion and pushed them back to the Aethices.
Not alone, for with him came Leonteus, the offspring of Ares,
the son of high-hearted Coronus, son of Caeneus;
with them forty black ships followed.
And Gouneus brought two and twenty ships from Cyphus;
with him the Enienes followed and the firm Perrhaebians,
who had set their homes around wintry Dodona,
and those who worked their fields around lovely Titaresius,
which sends its fair-flowing water into the Peneus;
yet it does not mix with the silver-eddied Peneus,
but flows over it like olive oil;
for it is a branch of the dread water of Styx, the water of oaths.
And of the Magnetes Prothous led, the son of Tenthredon,
who lived around the Peneus and Pelion shaking with leaves;
of these swift Prothous was the leader,
and with him forty black ships followed.
These then were the leaders and the lords of the Danaans.
Who then was by far the best of them? Tell me, Muse,
of the men themselves and of the horses that followed with the sons of Atreus.
The horses of the son of Pheres were by far the best,
which Eumelus drove, swift-footed as birds,
alike in coat, both mares, equal in age, level along the back;
the silver-bowed Apollo raised them in Pereia,
both female, carriers of the terror of Ares.
And of the men by far the best was Telamonian Ajax,
so long as Achilles kept his anger; for he was far the greatest,
and the horses that carried the blameless son of Peleus.
But he lay among the curved sea-crossing ships,
raging in anger at Agamemnon, shepherd of the people,
the son of Atreus; and his men beside the breaking of the sea
took their pleasure in discus and in javelin throwing
and with bows; and the horses, each beside his own chariot,
cropping the lotus and the marsh-grown parsley,
stood still; and the well-covered chariots of the lords lay
in the huts; and they, longing for their warlike leader,
wandered here and there through the camp and did not fight.
And they marched as though the whole earth were being eaten by fire;
and the ground groaned beneath them, as beneath Zeus who delights in thunder
in his anger, when he lashes the earth around Typhoeus,
in the land of the Arimoi, where they say the couches of Typhoeus are;
so the earth groaned mightily beneath their feet
as they came; and very quickly they passed across the plain.
To the Trojans came a messenger, swift-footed wind-swift Iris,
from aegis-bearing Zeus with a message of grief.
They were holding an assembly at the doors of Priam,
all gathered together, both young and old;
and standing near, swift-footed Iris spoke to them,
and she made her voice like that of Polites, the son of Priam,
who sat as a lookout for the Trojans, trusting in his swiftness,
on the topmost tomb of old Aesyetes,
watching for the moment when the Achaeans would set out from the ships;
making herself like him, swift-footed Iris spoke:
"Old man, your words are always dear to you and endless,
as once in time of peace; but war has risen that cannot be avoided.
Truly I have gone into many battles of men,
but never yet have I seen such a host as this.
For very like leaves or grains of sand
they come across the plain to fight against the city.
Hector, to you above all I give this charge, to do as follows:
for many allies are throughout the great city of Priam,
and the language of men scattered far is different for different peoples;
let each man give the signal to those over whom he rules,
and let him lead them out, having put his townsmen in order."
So she spoke, and Hector did not fail to notice the word of the goddess,
and at once he broke up the assembly; and they rushed to arms.
All the gates were opened, and the host rushed out,
both foot and horse; and a great noise arose.
There is a certain steep mound before the city,
in the plain, apart, running around on either side,
which men indeed call Batieia,
but the immortals call it the tomb of much-leaping Myrine;
there then the Trojans and the allies were sorted apart.
Of the Trojans great Hector of the shining helmet led,
the son of Priam; with him by far the most and the best
of the men armed themselves, eager with their spears.
And of the Dardanians the noble son of Anchises led,
Aeneas, whom divine Aphrodite bore to Anchises,
a goddess who lay with a mortal in the foothills of Ida;
not alone, for with him came two sons of Antenor,
Archelochus and Acamas, well skilled in all battle.
And those who lived in Zeleia beneath the lowest foot of Ida,
wealthy, drinking the dark water of Aesepus,
Trojans, of these the shining son of Lycaon led,
Pandarus, to whom Apollo himself gave the bow.
And those who held Adresteia and the country of Apaisus,
and held Pityeia and the steep mountain of Tereia,
of these Adrestus led and Amphius of the linen corselet,
the two sons of Merops of Percote, who beyond all men
knew the arts of prophecy, and would not let his sons
go to man-destroying war; but the two did not at all
obey him, for the fates of black death led them on.
And those who lived around Percote and Practius,
and held Sestos and Abydos and divine Arisbe,
of these Asius led, the son of Hyrtacus, leader of men,
Asius son of Hyrtacus, whom from Arisbe his horses carried,
tawny, huge, from the river Selleeis.
And Hippothous led the tribes of the Pelasgians, spearmen,
those who lived in Larisa of the rich soil;
of these Hippothous led and Pylaeus, the offspring of Ares,
the two sons of Lethus the Pelasgian, son of Teutamus.
And Acamas and the hero Peiroos led the Thracians,
as many as the strong-flowing Hellespont shuts in.
And Euphemus was the leader of the Ciconians, spearmen,
the son of Troezenus, Zeus-nurtured son of Ceas.
And Pyraechmes led the Paeonians of the curved bows,
from far away, from Amydon, from the wide-flowing Axius,
the Axius whose water is the fairest that spreads over the earth.
And of the Paphlagonians led Pylaemenes of the shaggy heart,
from the land of the Eneti, where the breed of wild mules comes from;
they held Cytorus and lived around Sesamus,
and around the river Parthenius they had their famous homes,
and Cromna and Aegialus and the high Erythini.
And of the Halizones Odius and Epistrophus led,
from far away, from Alybe, where silver is born.
And of the Mysians Chromis led and Ennomus the bird-diviner;
but he did not ward off black death by his birds of omen,
but was overcome by the hands of the swift-footed descendant of Aeacus
in the river, where he was cutting down the Trojans and others.
And Phorcys led the Phrygians and godlike Ascanius
from far Ascania; and they were eager to fight in battle.
And of the Maeonians Mesthles and Antiphus were the leaders,
the two sons of Talaemenes, whom the Gygaean lake bore,
and they led the Maeonians who were born beneath Tmolus.
And Nastes led the Carians of barbarian speech,
who held Miletus and the mountain of Phthires with its countless leaves,
and the streams of the Maeander and the steep peaks of Mycale;
of these Amphimachus and Nastes were the leaders,
Nastes and Amphimachus, the shining children of Nomion;
and he went to war carrying gold like a girl,
fool, and it did not save him from wretched destruction,
but he was overcome by the hands of the swift-footed descendant of Aeacus
in the river, and warlike Achilles carried off the gold.
And Sarpedon led the Lycians and blameless Glaucus,
from far Lycia, from the eddying Xanthus.

### Book 3

But when they had drawn themselves up, each group with its leader,
the Trojans came with shouting and war-cries, like birds,
just as the cry of cranes rises up before the sky,
and when they have escaped the winter and the endless rain,
they fly with cries toward the streams of Ocean,
carrying slaughter and death to the Pygmy men;
and in the mist they bring their evil quarrelling.
But the Achaeans came in silence, breathing fury,
eager in their hearts to defend one another.
As when the South Wind pours mist over the mountain tops,
no friend at all to shepherds, but better than night for a thief,
and a man can see only as far as he throws a stone,
so under their feet a whirling cloud of dust rose up
as they came on; and very quickly they swept across the plain.
But when they were close, coming at one another,
godlike Alexandros came out as champion for the Trojans,
with a leopard's skin on his shoulders and curved bows
and a sword; and two spears tipped with bronze
he brandished, and he challenged all the best of the Argives
to fight him face to face in the grim battle.
When Menelaos, dear to Ares, noticed him
coming out in front of the crowd with long strides,
just as a lion rejoices when it comes upon a big carcass,
having found a horned stag or a wild goat
while it is hungry; for it eats it eagerly, even though swift dogs
and strong young hunters drive it on;
so Menelaos rejoiced when he saw godlike Alexandros
with his eyes; for he thought he would punish the guilty man.
At once he jumped from his chariot with his armour down to the ground.
But when godlike Alexandros noticed him
appearing among the front fighters, his own heart was struck with fear,
and he shrank back into the crowd of his comrades, avoiding death.
Just as when a man sees a snake and steps back away from it
in the mountain glens, and trembling seizes his limbs,
and he retreats, and pallor takes his cheeks,
so again Alexandros sank back into the crowd of the proud Trojans,
afraid of the son of Atreus, Alexandros of godlike face.
When Hektor saw him, he scolded him with shameful words:
Wretched Paris, best in looks, mad after women, deceiver,
if only you had never been born, or had died without marrying!
That is what I would wish, and it would be far better
than that you should be such a disgrace and looked down on by others.
Surely the long-haired Achaeans are laughing out loud,
thinking he is a champion, because he has a fine
appearance; but there is no strength in his heart and no fighting spirit.
Was it as such a man that, in your sea-crossing ships,
sailing the sea and gathering your trusty comrades,
you mixed with foreigners and brought back a beautiful woman,
from a distant land, the daughter-in-law of warrior men,
a great sorrow to your father and to your city and to all your people,
a joy to your enemies, and a shame to yourself?
Would you not then stand and face Menelaos, dear to Ares?
You would find out what kind of man it is whose blooming wife you have.
Your lyre would not help you, nor the gifts of Aphrodite,
nor your hair, nor your looks, when you are mixed with the dust.
But the Trojans are great cowards; surely by now
you would have worn a tunic of stone for all the evils you have done.
Godlike Alexandros answered him again:
Hektor, since you have blamed me justly and not beyond what is just,
your heart is always like an unyielding axe
that goes through timber in a man's hands, when he by his skill
cuts out ship-building wood, and it drives the man's stroke on;
so in your breast your mind is fearless.
Do not throw the lovely gifts of golden Aphrodite in my face;
the glorious gifts of the gods are not to be thrown away,
whatever they themselves give; no one would choose them of his own will.
But now, if you want me to make war and fight,
make the other Trojans and all the Achaeans sit down,
and put me in the middle, and Menelaos dear to Ares,
and let us two fight for Helen and all the treasures.
And whichever of the two wins and proves the better,
let him take all the treasures and lead the woman home.
And let the rest of you, after cutting faithful oaths of friendship,
live in fertile Troy, and let those others go home
to horse-pasturing Argos and Achaea, land of beautiful women.
So he spoke, and Hektor rejoiced greatly when he heard the words,
and going into the middle he held back the ranks of the Trojans,
taking his spear by the middle; and they all sat down.
But the long-haired Achaeans kept shooting arrows at him,
aiming with arrows, and throwing stones at him.
Then Agamemnon, lord of men, shouted loudly:
Hold, Argives; do not shoot, you sons of the Achaeans;
for Hektor of the shining helmet promises to say something.
So he spoke, and they held off from battle and fell silent
at once; and Hektor spoke to both sides:
Hear me, Trojans and well-greaved Achaeans,
the words of Alexandros, on whose account the quarrel has arisen.
He asks the other Trojans and all the Achaeans
to lay their fine armour down on the much-nourishing earth,
and that he himself in the middle, and Menelaos dear to Ares,
should fight alone for Helen and all the treasures.
And whichever of the two wins and proves the better,
let him take all the treasures and lead the woman home;
and let the rest of us cut faithful oaths of friendship.
So he spoke, and they all became hushed in silence;
and Menelaos, good at the war-cry, spoke among them:
Hear me also now; for grief comes most of all
to my heart, and I think that they should now be separated,
the Argives and the Trojans, since you have suffered many evils
because of my quarrel and because Alexandros began it.
And whichever of us two has death and fate appointed,
let him die; and let the rest of you be separated at once.
Bring lambs, one white, and the other black,
for Earth and Sun; and for Zeus we will bring another.
And bring mighty Priam, so that he may cut the oaths
himself, since his sons are arrogant and untrustworthy,
in case someone by breaking faith harms the oaths of Zeus.
The minds of younger men are always fluttering about;
but when an old man is there, he looks both forward and backward,
to see how things may turn out best for both sides.
So he spoke, and the Achaeans and the Trojans rejoiced,
hoping to stop the wretched war.
And they checked their horses by the ranks, and got out themselves,
and took their armour off; they laid it on the ground
close to one another, and the space between was small.
And Hektor sent two heralds to the city
quickly, to bring the lambs and to call Priam.
And lord Agamemnon sent Talthybios
to go to the hollow ships, and he told him to bring
a lamb; and he did not disobey godlike Agamemnon.
And Iris came as a messenger to white-armed Helen,
looking like the wife of the son of Antenor, her husband's sister,
whom lord Helikaon, son of Antenor, had as his wife,
Laodike, the fairest in looks of Priam's daughters.
She found her in the hall; and she was weaving a great cloth,
a double-folded purple one, and she was embroidering into it many struggles
of the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
which they suffered for her sake at the hands of Ares.
And standing near her, swift-footed Iris spoke:
Come here, dear lady, so that you may see the wondrous deeds
of the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
who before were bringing tearful war on one another
on the plain, longing for the destroying war.
They now sit in silence, and the war has stopped,
leaning on their shields, and beside them their long spears are planted.
But Alexandros and Menelaos dear to Ares
will fight with long spears over you;
and whichever one wins, you will be called his dear wife.
So she spoke, and the goddess threw a sweet longing into her heart
for her former husband, and her city, and her parents.
And at once she covered herself with shining linen
and hurried from her room, shedding a soft tear,
not alone, for two serving women followed with her,
Aithra, the daughter of Pittheus, and ox-eyed Klymene.
And quickly then they came to where the Scaean Gates were.
And gathered around Priam were Panthoos and Thymoites
and Lampos and Klytios and Hiketaon, a branch of Ares,
and Oukalegon and Antenor, both of them prudent,
sitting as the elders of the people at the Scaean Gates,
by then stopped from war by old age, but good speakers,
like cicadas, which in the forest,
sitting on a tree, send out a lily-like voice.
Such were the leaders of the Trojans sitting on the tower.
And when they saw Helen coming up to the tower,
softly they spoke winged words to one another:
There is no blame that the Trojans and the well-greaved Achaeans
should suffer troubles for a long time over such a woman.
She is terribly like the immortal goddesses to look at.
But even so, though she is such, let her go home in the ships,
and not be left as a sorrow to us and our children later on.
So they said, and Priam called Helen with his voice:
Come here and sit beside me, dear child,
so that you may see your former husband, and your in-laws, and your friends.
You are not to blame in my eyes; the gods are to blame for me,
who stirred up against me the tearful war with the Achaeans.
So tell me the name of this enormous man too,
who this Achaean is, so goodly and so tall.
Indeed others are even taller by a head,
but a man so handsome I have never yet seen with my eyes,
nor so majestic; for he looks like a king.
Helen, shining among women, answered him with words:
You are respected by me, dear father-in-law, and I fear you.
If only evil death had pleased me when I came here,
following your son, leaving my marriage room and my own people
and my tender child and my lovely companions of my own age.
But those things did not happen; and so I have wasted away with weeping.
And this I will tell you, what you are asking and inquiring about.
This is the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon,
both a good king and a strong spearman;
and he was my brother-in-law, shameless as I am, if indeed he ever was.
So she spoke, and the old man marvelled and said:
O blessed son of Atreus, born for what fate gives, happy and fortunate,
surely many sons of the Achaeans are subdued under you.
I once entered vine-rich Phrygia too,
where I saw the greatest number of Phrygian men with nimble horses,
the hosts of Otreus and of godlike Mygdon,
who were then encamped beside the banks of the Sangarios;
for I too was counted among them as an ally
on the day when the Amazons, a match for men, came.
But not even they were as many as the glancing-eyed Achaeans.
Second, the old man asked, when he saw Odysseus:
Come, tell me, dear child, who this one is.
He is shorter by a head than Agamemnon, son of Atreus,
but broader in the shoulders and the chest to look at.
His armour lies on the much-nourishing earth,
but he himself goes up and down the ranks of men like a ram;
I myself compare him to a thick-fleeced ram
that goes through a great flock of white sheep.
Then Helen, born of Zeus, answered him:
This is the son of Laertes, wily Odysseus,
who was raised in the land of Ithaca, though it is rugged,
knowing all kinds of tricks and close-kept plans.
Then prudent Antenor spoke to her in answer:
Woman, truly you have spoken this word without error.
For godlike Odysseus came here once too,
on an embassy for your sake, with Menelaos dear to Ares;
and I entertained them and welcomed them in my halls,
and I learned the build of both of them and their close-kept plans.
But when they mixed in the assembly of the Trojans,
when they stood, Menelaos overtopped him with his broad shoulders,
but when both were seated, Odysseus was the more majestic.
But when they wove words and plans before everyone,
Menelaos indeed spoke fluently,
few words, but very clearly, since he was not a man of many words
and did not misspeak; and he was also younger by birth.
But when wily Odysseus jumped up,
he would stand and look down, fixing his eyes on the ground,
and he did not swing the staff backward or forward,
but held it firmly, like a man who knows nothing;
you would say he was some sullen man and simply stupid.
But when he sent his great voice out from his chest,
and words like snowflakes in winter,
then no other mortal could compete with Odysseus;
and then we did not marvel at the appearance of Odysseus when we saw it.
Third, the old man asked, when he saw Aias:
Who then is this other Achaean, so goodly and so tall,
outstanding among the Argives in head and broad shoulders?
Helen of the long robe, shining among women, answered him:
This is the enormous Aias, the wall of the Achaeans;
and Idomeneus stands over on the other side among the Cretans like a god,
and around him the leaders of the Cretans are gathered.
Often Menelaos, dear to Ares, entertained him
in our house, whenever he came from Crete.
But now I see all the other glancing-eyed Achaeans,
whom I could recognize well and tell the name of;
but two I cannot see, the marshals of the peoples,
Castor, tamer of horses, and Polydeukes, good with the fists,
my own brothers, whom one mother bore to me.
Either they did not come from lovely Lacedaemon,
or they did come here in the sea-crossing ships,
but now they do not want to go down into the battle of men,
afraid of the shames and the many reproaches that are mine.
So she spoke, but the life-giving earth already held them
there in Lacedaemon, in their own dear native land.
And the heralds brought the faithful oaths of the gods through the city,
two lambs and wine, the gladdening fruit of the field,
in a goatskin; and the herald Idaios brought a shining mixing bowl
and golden cups;
and standing beside the old man he urged him on with words:
Rise up, son of Laomedon, the best men are calling you,
of the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
to come down to the plain, so that you may cut the faithful oaths.
For Alexandros and Menelaos dear to Ares
will fight with long spears over the woman;
and the woman and the treasures will go with whichever one wins.
And let the rest of us, after cutting faithful oaths of friendship,
live in fertile Troy, and let those others go back
to horse-pasturing Argos and Achaea, land of beautiful women.
So he spoke; the old man shuddered, and told his companions
to yoke the horses; and they obeyed readily.
Priam climbed up, and pulled the reins back;
and beside him Antenor stepped into the very beautiful chariot;
and the two drove their swift horses through the Scaean Gates out onto the plain.
But when they came among the Trojans and the Achaeans,
getting down from the chariot onto the much-nourishing earth,
they walked into the middle of the Trojans and Achaeans.
And at once Agamemnon, lord of men, rose up,
and wily Odysseus too; and the noble heralds
gathered the faithful oaths of the gods, and mixed wine in the bowl,
and poured water over the hands of the kings.
The son of Atreus, drawing the knife with his hands,
which always hung beside his great sword sheath,
cut hair from the heads of the lambs; and then
the heralds handed it out to the best of the Trojans and Achaeans.
And among them the son of Atreus prayed loudly, lifting up his hands:
Father Zeus, ruling from Ida, most glorious, most great,
and Sun, who see all things and hear all things,
and rivers, and earth, and you two who beneath the earth
punish men who have died, whoever swears a false oath,
be witnesses, and guard the faithful oaths.
If Alexandros kills Menelaos,
then let him himself have Helen and all the treasures,
and let us go home in our sea-crossing ships.
But if fair-haired Menelaos kills Alexandros,
then the Trojans must give back Helen and all the treasures,
and pay the Argives whatever payment is fitting,
which may also be told among men who come later.
But if Priam and the sons of Priam are not willing
to pay me the payment when Alexandros has fallen,
then I myself will fight even after that for the compensation,
staying here, until I reach the end of the war.
He spoke, and cut the throats of the lambs with the pitiless bronze;
and he laid them on the ground gasping,
lacking life; for the bronze had taken away their strength.
And drawing wine from the bowl into cups
they poured it out, and prayed to the gods who live forever.
And one of the Achaeans and Trojans would say this:
Zeus, most glorious, most great, and you other immortal gods,
whichever side first does harm against the oaths,
so may their brains pour to the ground like this wine,
theirs and their children's, and may their wives be taken by other men.
So they spoke, but the son of Kronos did not yet bring it to pass for them.
And Dardanid Priam spoke a word among them:
Hear me, Trojans and well-greaved Achaeans.
I am going back to windy Ilion,
since I will not endure to see with my eyes
my dear son fighting with Menelaos dear to Ares.
Zeus surely knows this, and the other immortal gods,
to whichever of the two the end of death is fated.
He spoke, and the godlike man put the lambs in the chariot,
and he himself climbed up, and pulled the reins back;
and beside him Antenor stepped into the very beautiful chariot.
And the two went back toward Ilion;
and Hektor, the son of Priam, and godlike Odysseus
first measured out the ground, and then
taking lots they shook them in a bronze helmet,
to see which of the two should throw his bronze spear first.
And the people prayed, and lifted up their hands to the gods,
and one of the Achaeans and Trojans would say this:
Father Zeus, ruling from Ida, most glorious, most great,
whichever of the two brought these deeds about between the two sides,
grant that he, having perished, go down inside the house of Hades,
and that for us there be friendship and faithful oaths.
So they spoke, and great Hektor of the shining helmet shook the lots,
looking away; and the lot of Paris jumped out quickly.
Then they sat down along the ranks, where for each man
his high-stepping horses and his dappled armour were lying;
and he put the fine armour on over his shoulders,
godlike Alexandros, the husband of fair-haired Helen.
First he put the greaves around his shins,
fine ones, fitted with silver ankle clasps;
second, he put the corselet around his chest,
the one of his own brother Lykaon; and it fitted him.
And he threw a silver-studded sword over his shoulders,
a bronze one, and then a big and sturdy shield;
and on his strong head he set a well-made helmet
with a horse-hair crest; and the plume nodded terribly above it;
and he took a strong spear, which fitted his hands.
In the same way Menelaos, dear to Ares, put on his armour.
And when they had armed themselves on either side of the crowd,
they walked into the middle of the Trojans and Achaeans,
glaring terribly; and amazement took hold of those watching,
both the horse-taming Trojans and the well-greaved Achaeans.
And they stood near each other in the measured space,
shaking their spears at each other in anger.
First Alexandros threw his long-shadowed spear,
and struck the shield of the son of Atreus, which was equal on every side,
but the bronze did not break it, and the point was bent back
in the strong shield; and he rose up second with the bronze,
Menelaos son of Atreus, after praying to father Zeus:
Lord Zeus, grant that I punish him who did evil to me first,
godlike Alexandros, and bring him down under my hands,
so that even among men born later one may shudder
to do evil to a host who has offered him friendship.
He spoke, and swinging it he threw his long-shadowed spear,
and struck the shield of the son of Priam, which was equal on every side;
the mighty spear went straight through the shining shield,
and was driven through the richly-worked corselet;
and straight on past his flank the spear cut through his tunic,
and he leaned aside and avoided black death.
And the son of Atreus, drawing his silver-studded sword,
struck, raising it, the horn of the helmet; but on it
the sword broke in three and in four pieces and fell from his hand.
And the son of Atreus groaned, looking up to the wide sky:
Father Zeus, no other of the gods is more destructive than you.
Truly I thought I would punish Alexandros for his wickedness;
but now the sword has broken in my hands, and the spear
has flown from my hands for nothing, and I did not hit him.
He spoke, and rushing at him he caught the horse-haired helmet,
and twisted it and dragged him toward the well-greaved Achaeans;
and the richly-embroidered strap was choking him under his tender throat,
which was stretched under his chin as the holder of the helmet.
And now he would have dragged him and won boundless glory,
if the daughter of Zeus, Aphrodite, had not noticed it sharply,
who broke the strap for him, made of a bull killed by force;
and the empty helmet followed along with his thick hand.
Then the hero whirled it and threw it among the well-greaved Achaeans,
and his trusty comrades caught it up.
But he sprang back at him, eager to kill him
with the bronze spear; but Aphrodite snatched him away,
very easily, as a god can, and covered him in thick mist,
and set him down in his fragrant, sweet-smelling room.
And she herself went to call Helen; and she found her
on the high tower, and around her the Trojan women were in crowds;
and with her hand she caught and shook her fragrant robe,
and looking like an old woman born long ago, she spoke to her,
a wool-worker, who while she lived in Lacedaemon
used to work fine wool, and she loved her most of all.
Looking like her, shining Aphrodite spoke to her:
Come here; Alexandros is calling you to come home.
He is there in the room, on the inlaid bed,
shining in beauty and in his clothes; you would not say
that he had come from fighting a man, but rather that he is going
to a dance, or has just sat down from a dance.
So she spoke, and stirred the heart in her breast;
and when she noticed the goddess's very beautiful neck
and her lovely breasts and her flashing eyes,
then she was amazed, and spoke a word and called her by name:
Strange goddess, why do you want to deceive me in this way?
Will you lead me somewhere further, to some well-peopled city,
either in Phrygia or in lovely Maeonia,
if there too some man of the mortal races is dear to you?
Because now Menelaos has beaten godlike Alexandros,
and wants to lead me, hateful as I am, home,
is that why you have now come here with a deceitful mind?
Go and sit beside him, and give up the way of the gods,
and may you never again turn back to Olympus on your feet,
but always grieve for him and watch over him,
until he makes you either his wife or his slave.
But I will not go there; that would be a thing to be blamed for,
looking after his bed; and the Trojan women will all blame me
from now on; and I have endless griefs in my heart.
Then shining Aphrodite, angry, spoke to her:
Do not provoke me, you wretch, in case in my anger I let you go,
and hate you as terribly as I have loved you up to now,
and plan bitter hatreds between both sides,
the Trojans and the Danaans, and you may die an evil death.
So she spoke, and Helen, born of Zeus, was afraid,
and she went, covering herself with her shining white robe,
in silence, and she went unnoticed by all the Trojan women; and the goddess led the way.
And when they came to the very beautiful house of Alexandros,
the serving women then turned quickly to their work,
but she, shining among women, went into the high-roofed room.
And smiling Aphrodite took a chair and brought it
and set it down for her facing Alexandros;
there Helen sat down, the daughter of Zeus who bears the aegis,
turning her eyes away, and she scolded her husband with words:
You have come from the war; if only you had died there,
brought down by the strong man who was my husband before.
Surely before this you used to boast that in your strength and hands and spear
you were better than Menelaos dear to Ares.
But go now, challenge Menelaos dear to Ares
to fight against him again; but I for my part
tell you to stop, and not with fair-haired Menelaos
to wage opposing war and to fight
foolishly, in case you are quickly brought down by his spear.
And Paris answered her with words and said:
Do not, woman, scold my heart with harsh reproaches.
For now Menelaos has won with Athena,
but I will beat him in turn; for the gods are with us too.
But come, let us enjoy love, lying together;
for never yet has desire so wrapped itself around my mind,
not even when at first from lovely Lacedaemon
I sailed, having seized you, in my sea-crossing ships,
and on the island of Cranae I joined with you in love and in bed,
as now I long for you, and sweet desire takes hold of me.
He spoke, and led the way to the bed; and his wife followed with him.
So the two lay down in the pierced bed,
while the son of Atreus went up and down the crowd like a wild beast,
in case he might catch sight of godlike Alexandros somewhere.
But none of the Trojans or the famous allies was able
to point out Alexandros then to Menelaos dear to Ares;
for they were not hiding him out of friendship, if anyone had seen him;
for he was hated by them all equally with black death.
And among them spoke Agamemnon, lord of men:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies.
The victory is shown to be that of Menelaos, dear to Ares.
And you must give up Argive Helen and the treasures along with her,
and pay whatever payment is fitting,
which may also be told among men who come later.
So spoke the son of Atreus, and the other Achaeans approved.

### Book 4

The gods were sitting in council beside Zeus
on the golden floor, and among them lady Hebe
poured the nectar; and they with golden cups
greeted one another, watching the city of the Trojans.
At once the son of Cronos tried to provoke Hera
with mocking words, speaking sideways in order to sting her:
Two of the goddesses are helpers to Menelaus,
Hera of Argos and Alalcomenean Athena.
But those two sit apart and watch
and take their pleasure; while for him smile-loving Aphrodite
always walks beside him and wards off his fates of death,
and now she has saved him when he thought he would die.
Yet the victory is Menelaus' who is dear to Ares;
but let us consider how these things will be,
whether we will stir up evil war and dread battle again,
or throw friendship between the two sides.
If somehow this could be dear and sweet to all,
then let the city of lord Priam be inhabited,
and let Menelaus lead Argive Helen home again.
So he spoke, and Athena and Hera murmured against it;
they sat near him, and were planning evils for the Trojans.
Athena indeed was silent and said nothing,
sullen against father Zeus, and wild anger seized her;
but Hera's breast could not hold her anger, and she spoke:
Most terrible son of Cronos, what a word you have spoken!
How can you want to make my labor vain and unfinished,
the sweat I sweated in toil, and my horses were worn out
as I gathered the host, evils for Priam and his sons.
Do it; but not all we other gods will praise you.
Then greatly vexed, Zeus the cloud-gatherer answered her:
Strange lady, what have Priam and Priam's sons
done to you, so many evils, that you rage relentlessly
to sack the well-built citadel of Ilion?
If you could go in through the gates and the long walls
and eat Priam and Priam's sons raw
and the other Trojans, then you might cure your anger.
Do as you wish; but let this quarrel not afterwards
become a great strife between you and me for both of us.
And I will tell you another thing; put it in your heart:
whenever I too, eager to sack a city,
want one where men dear to you were born,
do not delay my anger, but let me have my way;
for I also gave in to you willingly, though my heart was unwilling.
For of all the cities under the sun and the starry sky
where men who live on the earth have settled,
sacred Ilion was honored by my heart
and Priam and the people of Priam of the good ashen spear.
For never did my altar lack an equal feast
of libation and burnt fat; that is the honor we have received.
Then ox-eyed lady Hera answered him:
Three cities are by far the dearest to me:
Argos and Sparta and Mycenae of the broad streets.
Sack them whenever they become hateful to your heart;
I do not stand in your way for those, nor begrudge you.
For even if I begrudge them and do not let you sack them,
my grudging gets nowhere, since you are far stronger.
But my labor too must not be left unfinished;
for I too am a god, and my lineage is from where yours is,
and crooked-counselled Cronos begot me as eldest,
both in birth and because I am called your wife,
and you rule among all the immortals.
But in this let us yield to one another,
I to you, and you to me; and the other gods will follow,
the immortals. So do you quickly order Athena
to go into the dread battle of Trojans and Achaeans,
and to try how the Trojans may first, over the oaths,
begin to do harm to the far-famed Achaeans.
So she spoke, and the father of men and gods did not disobey;
at once he spoke winged words to Athena:
Go at once to the host, among Trojans and Achaeans,
and try how the Trojans may first, over the oaths,
begin to do harm to the far-famed Achaeans.
So saying he urged on Athena, who was eager already,
and she darted down from the peaks of Olympus.
As the son of crooked-counselled Cronos sends a star,
a sign to sailors or to a broad host of peoples,
a bright one; and many sparks fly from it —
like this Pallas Athena darted down to the earth,
and leapt into the middle; and wonder seized those who saw,
both the horse-taming Trojans and the well-greaved Achaeans.
And one would say, looking at his neighbor:
Either evil war and dread battle will come again,
or Zeus is putting friendship between the two sides,
Zeus, who is appointed steward of men's war.
So then someone would say, of Achaeans and Trojans alike.
And she, like a man, went into the throng of the Trojans,
to Laodocus, son of Antenor, the mighty spearman,
looking for godlike Pandarus, to see if she could find him anywhere.
She found the blameless and mighty son of Lycaon
standing; and around him were the strong ranks of shield-bearing
men who followed him from the streams of Aesepus.
Standing near she spoke winged words:
Would you obey me in something, wise son of Lycaon?
Would you dare to send a swift arrow at Menelaus,
and you would win thanks and glory from all the Trojans,
and most of all from King Alexander.
From him you would carry off splendid gifts first of all,
if he sees Menelaus, the warlike son of Atreus,
subdued by your arrow, mounting the painful pyre.
Come then, shoot at glorious Menelaus,
and vow to Apollo, Lycian-born, famed with the bow,
to offer a famous hecatomb of firstborn lambs
when you return home to the sacred city of Zeleia.
So spoke Athena, and she persuaded his foolish heart;
at once he drew the polished bow of a wild ibex
that he himself had once struck below the chest,
waiting in ambush as it came out on a rock,
and hit it in the chest; it fell on its back against the rock.
Its horns grown from its head were sixteen hands long;
and a horn-working craftsman had fitted them after smoothing them,
and after smoothing it all well he set on a golden tip.
And he set it down well, after stretching it toward the ground
and leaning it aside; and his noble comrades held shields in front of him
so that the warlike sons of the Achaeans would not leap up before
before Menelaus, the warlike son of Atreus, was struck.
Then he drew the lid of the quiver and took out an arrow,
unshot, winged, the bringer of black pains;
swiftly he fitted the bitter shaft on the string,
and vowed to Apollo, Lycian-born, famed with the bow,
to offer a famous hecatomb of firstborn lambs
when he returned home to the sacred city of Zeleia.
He drew together, gripping the notched end and the ox sinew;
he brought the string to his breast, and the iron to the bow.
But when he had bent the great rounded bow,
the bow twanged, the string cried aloud, and the arrow leapt,
sharp-pointed, through the throng, eager to fly.
Nor did the blessed immortal gods forget you, Menelaus,
and first the daughter of Zeus, the driver of spoil,
who stood in front of you and warded off the bitter shaft.
She kept it off from his flesh as much as a mother
keeps a fly from her child when he lies in sweet sleep,
and she herself guided it to where the golden clasps
of the belt held, and the doubled corselet met.
The bitter arrow fell into the fitted belt;
through the cunningly wrought belt it drove,
and through the richly worked corselet it pressed,
and through the belt-guard he wore, a defense for the flesh, a fence against spears,
which protected him most; yet even through that it passed.
And the arrow grazed the outermost surface of the man's flesh;
and at once dark blood flowed from the wound.
As when a woman stains ivory with purple dye,
a Maeonian or Carian woman, to be a cheek-piece for horses;
it lies in the chamber, and many horsemen have prayed
to wear it; but it lies as an ornament for a king,
both an adornment for the horse and a glory for the charioteer —
like this, Menelaus, your thighs were stained with blood,
your shapely thighs and calves and fair ankles beneath.
Then Agamemnon, lord of men, shuddered
when he saw the dark blood flowing down from the wound;
and Menelaus himself, dear to Ares, shuddered too.
But when he saw the sinew and the barbs outside,
his spirit gathered back again in his chest.
Groaning heavily, lord Agamemnon spoke to them,
holding Menelaus by the hand, and his comrades groaned with him:
Dear brother, I swore oaths for your death
when I set you alone in front of the Achaeans to fight the Trojans,
and so the Trojans struck you and trampled the faithful oaths.
Not at all in vain is the oath and the blood of the lambs
and the unmixed libations and the right hands in which we trusted.
For even if the Olympian has not accomplished it at once,
he will accomplish it at last, and they shall pay a great price
with their own heads, their wives and their children.
For I know this well in my mind and heart:
the day will come when sacred Ilion will perish
and Priam and the people of Priam of the good ashen spear,
and Zeus the son of Cronos, high-throned, dwelling in the upper air,
will himself shake his dark aegis over them all,
angry for this deceit; these things will not be unaccomplished.
But dreadful grief will be mine for you, O Menelaus,
if you die and fulfill the doom of your life.
And I would come to thirsty Argos most disgraced;
for at once the Achaeans will remember their native land;
and we would leave as a boast to Priam and the Trojans
Argive Helen; and the plowland will rot your bones
as you lie in Troy over an unfinished task.
And one of the overweening Trojans will say this,
leaping on the tomb of glorious Menelaus:
Would that Agamemnon might so fulfill his anger on all,
as now he has led the host of Achaeans here in vain,
and has gone home to his dear native land
with empty ships, leaving good Menelaus.
So someone will say; then may the broad earth open for me.
Then fair-haired Menelaus spoke, encouraging him:
Take heart, and do not yet terrify the host of the Achaeans;
the sharp weapon did not stick in a vital place, but before that
the all-gleaming belt protected me, and beneath it
the waist-guard and the belt-guard, which bronze-working men had made.
Then lord Agamemnon answered him:
Would that it were so, dear Menelaus;
but a healer will smear the wound and lay on
drugs that will stop the black pains.
He spoke, and called to Talthybius, the godlike herald:
Talthybius, call Machaon here as quickly as you can,
the man, son of Asclepius, the blameless healer,
so that he may look at Menelaus, the warlike son of Atreus,
whom someone skilled with the bow has shot and struck,
of the Trojans or the Lycians — glory for him, grief for us.
So he spoke, and the herald did not disobey when he heard,
but went along the host of the bronze-clad Achaeans
looking around for the hero Machaon; and he noticed him
standing, with strong ranks of shield-bearing
men around him who followed from horse-pasturing Tricca.
Standing near he spoke winged words:
Rise, son of Asclepius, lord Agamemnon calls you,
so that you may look at Menelaus, the warlike leader of the Achaeans,
whom someone skilled with the bow has shot and struck,
of the Trojans or the Lycians — glory for him, grief for us.
So he spoke, and stirred the spirit in his chest;
and they went through the throng along the broad host of the Achaeans.
But when they came to where fair-haired Menelaus
had been struck, and around him had gathered all the best
in a circle, and he stood among them, a man like a god,
at once he drew the arrow from the fitted belt;
as it was drawn out the sharp barbs bent back again.
He loosed the all-gleaming belt and beneath it
the waist-guard and the belt-guard, which bronze-working men had made.
But when he saw the wound where the bitter arrow had fallen,
after sucking out the blood, knowing gentle drugs,
he sprinkled on them, which Cheiron once gave his father in kindness.
While they tended Menelaus, good at the war-cry,
meanwhile the ranks of the shield-bearing Trojans came on;
and they again put on their armor, and remembered their battle-fury.
Then you would not see noble Agamemnon sleeping
nor cowering nor unwilling to fight,
but hurrying greatly into the glory-giving battle.
For he left his horses and his chariot inlaid with bronze;
and a squire held them apart, snorting,
Eurymedon, son of Ptolemaeus, son of Peiraeus;
and he charged him very much to keep them near whenever
weariness should seize his limbs as he ranged through many ranks;
but he went on foot, ranging through the ranks of men.
And those of the swift-horsed Danaans he saw hurrying,
he encouraged greatly, standing beside them with words:
Argives, do not slacken your furious valor;
for father Zeus will not be a helper to liars,
but those who first did harm over the oaths —
their own tender flesh the vultures will eat,
and we will lead away their dear wives and infant children
in our ships, once we have taken their citadel.
And any he saw slackening from hateful war,
them he would rebuke greatly with angry words:
Argives, archers, men of shame, are you not ashamed?
Why do you stand like this, dumbfounded like fawns,
which, when they are worn out running over a great plain,
stand still, and no courage comes into their hearts?
So you stand dumbfounded and do not fight.
Or do you wait for the Trojans to come near, where the ships
with good sterns are drawn up on the shore of the gray sea,
to see whether the son of Cronos holds his hand over you?
So he, ranging as lord, went through the ranks of men;
and he came to the Cretans, going through the throng of men.
And they were arming around the wise Idomeneus;
Idomeneus among the foremost fighters, like a boar in courage,
and Meriones urging on the hindmost ranks.
Seeing them, Agamemnon lord of men rejoiced,
and at once spoke to Idomeneus with gentle words:
Idomeneus, I honor you above the swift-horsed Danaans
both in war and in other work,
and at the feast, when the elders' flaming wine
the best of the Argives mix in the bowl.
For even if the other long-haired Achaeans
drink their measured cup, your cup always stands
fuller, as mine does, to drink when your heart bids.
But rouse yourself to war, such as you claim to have been before.
Then Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
Son of Atreus, I will be a very trusty comrade
to you, as I first promised and nodded assent;
but rouse the other long-haired Achaeans
so that we may fight as quickly as possible, since the Trojans have poured out
the oaths; for them death and sorrows hereafter
will be, since they first did harm over the oaths.
So he spoke, and the son of Atreus passed on, glad at heart.
He came to the Ajaxes, going through the throng of men;
and the two were arming, and with them followed a cloud of footmen.
As when from a lookout a goatherd sees a cloud
coming over the sea under the onset of the West Wind;
and to him, being far off, it seems blacker than pitch
as it comes over the sea, and it brings a great squall,
and he shudders at the sight, and drives his flock under a cave —
like this, with the Ajaxes, of Zeus-nourished young men
the dense phalanxes moved into hostile war,
dark, bristling with shields and spears.
And seeing them, lord Agamemnon rejoiced,
and speaking he addressed them with winged words:
Ajaxes, leaders of the bronze-clad Argives,
you two — for it is not fitting to urge you, and I do not command it —
for you yourselves bid the host fight mightily.
O father Zeus, and Athena, and Apollo,
may such a spirit be in the breasts of all;
then the city of lord Priam would soon sink
taken and sacked beneath our hands.
So speaking he left them there, and went on to others;
there he found Nestor, the clear-voiced orator of the Pylians,
marshalling his comrades and urging them to fight,
around great Pelagon and Alastor and Chromius
and lord Haemon and Bias, shepherd of the people;
first he set the horsemen with their horses and chariots,
and behind them he set the footmen, many and brave,
to be a fence of war; and the cowards he drove into the middle,
so that even one unwilling might fight from necessity.
First he charged the horsemen; for he bade them
hold their swift horses in check and not be thrown into confusion in the crowd:
and let no one, trusting in his horsemanship and his valor,
be eager to fight the Trojans alone before the others,
nor fall back; for you will be the weaker.
And whichever man comes from his own chariot to another's,
let him thrust with his spear, for thus it is far better.
Thus did men of old sack cities and walls,
holding this mind and spirit in their breasts.
So the old man urged them, long skilled in wars;
and seeing him, lord Agamemnon rejoiced,
and speaking he addressed him with winged words:
Old man, would that as your spirit is in your dear breast,
so your knees might follow, and your strength be steadfast;
but hateful old age wears you down. Would that some other
of men had it, and you were among the younger men.
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
Son of Atreus, I too would very much wish
to be as I was when I killed noble Ereuthalion.
But the gods did not give all things at once to men:
if I was young then, now old age attends me.
But even so I will be among the horsemen and will command them
with counsel and with words; for that is the honor of the old.
The spears are wielded by the younger men, who are
born later than I and trust in their strength.
So he spoke, and the son of Atreus passed on, glad at heart.
He found Menestheus, son of Peteos, driver of horses,
standing; and around him the Athenians, masters of the war-cry;
and close by stood Odysseus of many devices,
and beside him the ranks of the Cephallenians, not weak,
stood; for as yet the host had not heard the war-cry,
but newly moving together the phalanxes stirred,
of the horse-taming Trojans and the Achaeans; and they waited, standing,
for when another tower of Achaeans should come on
and charge the Trojans and begin the war.
Seeing them, Agamemnon, lord of men, rebuked them,
and speaking he addressed them with winged words:
Son of Peteos, Zeus-nourished king,
and you, schooled in evil tricks, crafty-minded,
why do you cower apart and wait for others?
It would befit you two, being among the foremost,
to stand and face the burning battle;
for you two are the first to hear of my feast,
whenever we Achaeans prepare a feast for the elders.
Then you love to eat roast meats and to drink
cups of honey-sweet wine as long as you wish;
but now you would gladly look on though ten towers of Achaeans
should fight before you with pitiless bronze.
Then looking at him from under his brows, Odysseus of many devices said:
Son of Atreus, what word has escaped the fence of your teeth?
How can you say that we hold back from war, when we Achaeans
are rousing sharp Ares against the horse-taming Trojans?
You will see, if you wish and if these things are your concern,
the dear father of Telemachus mingled with the foremost fighters
of the horse-taming Trojans; but you speak these words idly.
Then lord Agamemnon spoke with a smile,
when he knew he was angry; and he took back his word:
Zeus-born son of Laertes, Odysseus of many wiles,
I neither rebuke you beyond measure nor command you;
for I know that in your dear breast your heart
knows gentle counsels; for you think the very things I think.
But come, we will make these things right afterward, if any evil now
has been spoken, and may the gods make it all as if it had never been.
So speaking he left them there, and went on to others.
He found the son of Tydeus, high-spirited Diomedes,
standing among his horses and well-jointed chariots;
and beside him stood Sthenelus, son of Capaneus.
And seeing him, lord Agamemnon rebuked him,
and speaking he addressed him with winged words:
Alas, son of wise horse-taming Tydeus,
why do you cower, why do you peer at the bridges of war?
It was not dear to Tydeus to cower thus,
but to fight the foe far before his dear comrades;
so said those who saw him toiling; for I myself
never met him nor saw him; but they say he surpassed the others.
For indeed he came to Mycenae apart from war
as a guest with godlike Polynices, gathering a host;
for they were then marching against the sacred walls of Thebes,
and they were begging greatly to be given famous allies;
and they were willing to give and approved as they urged;
but Zeus turned them aside, showing baleful signs.
And when they had gone and were on their way,
and came to the Asopus, deep with rushes and grassy with beds,
there again the Achaeans sent Tydeus as a messenger.
And he went, and found many Cadmeians
feasting through the hall of the might of Eteocles.
There, though a guest, the horseman Tydeus
did not fear, being alone among many Cadmeians,
but he challenged them to contests, and won them all
easily; such a helper was Athena to him.
Then the Cadmeians, angered, goaders of horses,
as he went back set a close ambush, leading
fifty young men; and there were two leaders,
Maeon, son of Haemon, like the immortals,
and the son of Autophonos, steadfast-in-war Polyphontes.
Tydeus dealt them an unseemly doom:
he killed them all, and sent only one to go home —
he sent Maeon forth, obeying the signs of the gods.
Such was Tydeus of Aetolia; but his son
he begot worse than himself in battle, but better in the assembly.
So he spoke, and strong Diomedes said nothing to him,
ashamed at the reproof of the revered king;
but the son of glorious Capaneus answered him:
Son of Atreus, do not lie when you know how to speak clearly;
we claim to be far better than our fathers;
we even took the seat of seven-gated Thebes,
having led a smaller host beneath a stronger wall,
trusting in the signs of the gods and the help of Zeus;
but those men perished through their own recklessness;
so never put our fathers in the same honor as us.
Then looking at him from under his brows, strong Diomedes said:
Friend, sit in silence and obey my word;
for I do not blame Agamemnon, shepherd of the people,
for urging the well-greaved Achaeans to fight;
for glory will follow him if the Achaeans
cut down the Trojans and take sacred Ilion,
and great grief for him if the Achaeans are cut down.
But come, let us two also take thought for furious valor.
He spoke, and with his armor leapt from the chariot to the ground;
and the bronze rang terribly upon the chest of the lord
as he rose; fear would have seized even a steadfast-hearted man.
As when on the loud-resounding shore a wave of the sea
rises one after another when the West Wind has stirred it;
on the deep it first crests, but then
breaking on the land it roars loudly, and around the headlands
being curved it towers up, and spits out the brine of the sea —
so then the phalanxes of the Danaans moved one after another
ceaselessly to war; and each of the leaders called to his own;
and the others went in silence, nor would you think
that so great a host followed with a voice in their breasts,
in silence fearing their commanders; and on all sides
their varied armor shone, in which clad they marched.
But the Trojans, as sheep in the yard of a man of great possessions
stand countless, being milked for white milk,
bleating incessantly as they hear the voice of the lambs —
so rose the war-cry of the Trojans through the broad host;
for not all had the same voice nor one speech,
but their tongue was mixed, being men called from many lands.
Ares roused some, and owl-eyed Athena others,
and Terror and Fear and Strife insatiably eager,
sister and companion of man-slaying Ares,
who at first rears her head small, but then
plants her head in the sky and walks upon the earth;
she even then cast hateful strife into their midst,
going through the throng, increasing the groaning of men.
But when they came together into one place,
they dashed together their shields, and their spears, and the fury of men
in bronze corselets; and the bossed shields
clashed against one another, and a great din arose.
Then there was at once lamentation and boasting of men,
of slayers and of the slain, and the earth ran with blood.
As when winter torrents flowing down the mountains
pour their violent water together into a merging gorge
from great springs inside a hollow ravine,
and a shepherd hears their roar far off in the mountains —
so of them mingling there arose a cry and a toil.
First Antilochus slew a helmeted man of the Trojans,
noble among the foremost, Echepolus son of Thalysius;
he struck him first on the ridge of his horse-haired helmet,
and fixed it in his forehead, and the bronze spear point
pierced through the bone within; and darkness covered his eyes,
and he fell as a tower falls in the strong clash of battle.
As he fell, lord Elephenor seized him by the feet,
son of Chalcodon, leader of the great-hearted Abantes,
and dragged him out from under the missiles, eager to strip
his armor as quickly as possible; but his onset was short-lived.
For seeing him dragging the corpse, great-hearted Agenor,
struck him in the side, which showed beside the shield as he stooped,
with a bronze-pointed spear, and loosed his limbs.
So his life left him, and over him the work of battle
grew grievous for Trojans and Achaeans; and like wolves
they rushed at one another, and man clashed with man.
Then Telamonian Ajax struck the son of Anthemion,
the blooming youth Simoeisius, whom once his mother
bore as she came down from Ida beside the banks of the Simoeis,
when she followed with her parents to look at the flocks;
therefore they called him Simoeisius; and he did not repay
his dear parents for their rearing, and his life was short
as he was subdued by the spear of great-hearted Ajax.
For as he came first he struck him on the chest by the right breast,
and clean through his shoulder the bronze spear
went; and he fell to the ground in the dust like a black poplar
that has grown in the meadow of a great marsh,
smooth, but whose branches grow at the very top;
which a chariot-making man cuts with shining iron,
to bend a rim for a very beautiful chariot;
and it lies drying beside the banks of the river.
Such then was Anthemion's son Simoeisius, whom Zeus-born
Ajax stripped; and at him Antiphus of the gleaming corselet,
son of Priam, cast with his sharp spear through the throng.
He missed him, but struck Leucus, the noble comrade of Odysseus,
in the groin, as he was dragging a corpse aside;
and he fell over him, and the corpse dropped from his hand.
At him, slain, Odysseus was greatly angered in his heart,
and he went through the foremost fighters, armed in blazing bronze,
and came very near and stood, and cast with his shining spear
after glancing around him; and the Trojans shrank back
from the man who had cast; and he did not hurl the shaft in vain,
but struck the bastard son of Priam, Democoon,
who had come to him from Abydos, from his swift mares.
Him Odysseus, angered for his comrade, struck with his spear
on the temple; and the bronze point passed through the other temple
and darkness covered his eyes,
and he fell with a thud, and his armor clattered upon him.
Then the foremost fighters gave way, and glorious Hector too;
and the Argives shouted aloud and dragged away the dead,
and pressed far forward; but Apollo was angered,
looking down from Pergamus, and he called to the Trojans, crying:
Rouse yourselves, horse-taming Trojans, and do not yield the battle
to the Argives, since their flesh is not stone nor iron
to withstand the bronze that cuts the flesh when they are struck;
and indeed Achilles, son of lovely-haired Thetis,
is not fighting, but by the ships he digests his heart-grieving wrath.
So spoke the dread god from the city; but the Achaeans
the daughter of Zeus, most glorious Tritogeneia, roused,
going through the throng wherever she saw them slackening.
Then fate bound Dioreus, son of Amarynceus:
for he was struck with a jagged stone beside the ankle,
on the right shin; and the leader of the Thracian men struck it,
Peiroos son of Imbrasus, who had come from Aenus.
Both the tendons and the bones the shameless stone
crushed utterly; and he fell on his back in the dust,
stretching out both hands to his dear comrades,
breathing out his life; and he who had struck him ran up,
Peiroos, and stabbed him with his spear beside the navel; and all
his guts poured to the ground, and darkness covered his eyes.
Then Thoas the Aetolian struck him as he rushed away with his spear
in the chest above the nipple, and the bronze stuck in his lung;
and Thoas came close to him, and drew out the mighty spear
from his chest, and drew his sharp sword,
and with it he smote him in the middle of the belly, and took away his life.
But he did not strip his armor; for his comrades stood around,
Thracians with hair on top, holding long spears in their hands,
who, though he was big and mighty and proud,
drove him from them; and he gave ground and staggered back.
So the two lay stretched in the dust beside each other,
one the leader of the Thracians, the other of the bronze-clad Epeians;
and many others were slain around them.
There no man who came to it could any longer find fault with the work,
whoever was still unwounded and unstruck by the sharp bronze,
if he turned about in the midst, and Pallas Athena led him
taking him by the hand, and warded off the rush of missiles;
for many of the Trojans and Achaeans on that day
lay face down in the dust beside one another.

### Book 5

Then again Athena gave Diomedes, the son of Tydeus, might and courage,
so that he might stand out among all the Argives
and win good glory.
She made a tireless fire burn from his helmet and his shield,
like the star of late summer, which most of all
shines brightly when it has been washed in the Ocean;
such a fire she made burn from his head and his shoulders,
and she stirred him into the middle, where the most men were in the press.
There was a certain Dares among the Trojans, rich and blameless,
a priest of Hephaestus; and he had two sons,
Phegeus and Idaeus, who knew every kind of fighting well.
The two of them, separated from him, rushed out to face the enemy;
they from their chariot, but he rose from the ground on foot.
When they had come close, moving at each other,
Phegeus first threw his long-shadowing spear;
but the point of the spear went over Tydeus' son's left shoulder
and did not hit him; then the son of Tydeus rose up next with the bronze.
The weapon did not fly from his hand in vain,
but it hit his chest between the breasts, and pushed him off his horses.
Idaeus jumped down, leaving the beautiful chariot,
and he did not dare to stand over his killed brother;
for not even he himself would have escaped black death,
but Hephaestus protected him and saved him, wrapping him in night,
so that the old man would not be completely grieving.
And the son of great-hearted Tydeus, driving out the horses,
gave them to his companions to lead down to the hollow ships.
But the great-hearted Trojans, when they saw the two sons of Dares,
the one escaping and the other killed beside the chariot,
the spirit of all of them was shaken; but bright-eyed Athena
took furious Ares by the hand and spoke to him in words:
Ares, Ares, destroyer of men, defiled with blood, stormer of walls,
would we not now let the Trojans and the Achaeans
fight, to whichever side father Zeus grants the glory,
while the two of us step back, and avoid the anger of Zeus?
After she said this she led furious Ares out of the battle;
then she seated him on the flowery bank of the Scamander,
and the Danaans bent the Trojans back; and each of the leaders
took a man; and first the lord of men Agamemnon
threw great Odius, the leader of the Halizones, from his chariot.
For as he first turned around he drove the spear into his back
between the shoulders, and pushed it through his chest,
and he fell with a thud, and his armor clanged over him.
And Idomeneus killed Phaestus, the son of Maeon
of Borus, who had come from deep-soiled Tarne.
Idomeneus, famous for the spear, struck him with his long spear
as he was climbing onto his horses, on the right shoulder;
and he fell from the chariot, and hateful darkness took him.
Then the attendants of Idomeneus stripped his armor;
and the son of Strophius, Scamandrius, a keen hunter,
Menelaus son of Atreus killed with his sharp spear,
a good hunter; for Artemis herself had taught him
to shoot every wild animal that the forest raises in the mountains;
but not even Artemis, the shooter of arrows, helped him then,
nor the far-shooting in which he had once excelled;
but Menelaus, famous for the spear, son of Atreus,
struck him in the back with his spear as he fled in front of him,
between the shoulders, and drove it through his chest,
and he fell face forward, and his armor clanged over him.
And Meriones killed Phereclus, the son of the craftsman
Harmonides, who knew how to make with his hands every kind
of cunning work; for Pallas Athena loved him especially.
He also built for Alexander the balanced ships,
the beginning of evils, which became a disaster for all the Trojans
and for himself, because he did not know at all the decrees of the gods.
When Meriones caught up with him in the chase,
he struck him on the right buttock; and the point
went straight through, right under the bone into the bladder;
and he fell on his knees groaning, and death covered him.
And Meges killed Pedaeus, the son of Antenor,
who was a bastard, but noble Theano raised him carefully,
pleasing her husband, just as much as her own dear children.
The son of Phyleus, famous for the spear, going near,
struck him with his sharp spear at the base of his head;
and the bronze cut straight through his teeth under his tongue;
and he fell in the dust and took the cold bronze in his teeth.
And Eurypylus, son of Euaemon, killed noble Hypsenor,
the son of high-hearted Dolopion, who had been made
a priest of the Scamander and was honored by the people like a god.
Eurypylus, the shining son of Euaemon,
as he fled in front of him, running after him, hit him on the shoulder
with a sword as he sprang at him, and cut off his heavy arm;
and the bloody arm fell on the plain; and over his eyes
purple death and strong fate came.
So they labored throughout the strong battle;
but you could not tell which side Tydeides was on,
whether he was mingling with the Trojans or with the Achaeans.
For he rushed across the plain like a river filled
with a winter torrent, which flowing fast scatters the bridges;
and neither do the close-packed bridges hold it back,
nor do the fences of the blooming orchards contain it
when it comes suddenly, when the rain of Zeus bears down on it;
and many fine works of stalwart men fall down under it.
So under Tydeides the close-packed ranks of the Trojans
were thrown into confusion, and they did not wait for him, though they were many.
And when the shining son of Lycaon noticed him
rushing over the plain and throwing the ranks into confusion ahead of him,
he immediately stretched his curved bow against Tydeides,
and hit him as he rushed at him, striking his right shoulder
on the plate of his breastplate; and the bitter arrow flew through,
and pierced straight through, and the breastplate was splattered with blood.
Then over him the shining son of Lycaon shouted loudly:
Rouse yourselves, great-hearted Trojans, drivers of horses;
for the best of the Achaeans has been hit, and I do not think
he will hold out long against the strong arrow, if truly
the lord, the son of Zeus, urged me as I set out from Lycia.
So he spoke boasting; but the swift arrow did not overcome him,
but he stepped back in front of his horses and chariot
and stood there, and spoke to Sthenelus, son of Capaneus:
Rouse yourself, dear son of Capaneus, get down from the chariot,
so that you can pull the bitter arrow out of my shoulder.
So he spoke, and Sthenelus jumped down from the horses to the ground,
and standing beside him he pulled the swift arrow right through his shoulder;
and the blood spurted up through his woven tunic.
Then indeed Diomedes, good at the war cry, prayed:
Hear me, child of aegis-bearing Zeus, Atrytone,
if ever you stood by my father and me with kind intent
in the hostile war, now again be kind to me, Athena;
and grant that I may kill the man and get within reach of my spear,
who struck me first and boasts over me, and says
he will not see the bright light of the sun much longer.
So he spoke praying; and Pallas Athena heard him,
and made his limbs light, his feet and hands above all;
and standing near she spoke winged words:
Take courage now, Diomedes, to fight against the Trojans;
for into your chest I have put the might of your father,
fearless, such as shield-brandishing horseman Tydeus had;
and I have taken from your eyes the mist that was there before,
so that you may clearly know both god and man.
So now if a god comes here to test you,
do not you fight face to face with any
of the other immortal gods; but if the daughter of Zeus, Aphrodite,
comes into the battle, wound her with the sharp bronze.
After she said this, bright-eyed Athena went away,
and Tydeides, going back again, mixed with the front-line fighters,
though even before he had been eager in his heart to fight the Trojans.
Then indeed three times as much might seized him, as a lion
which a shepherd in the field, over his woolly sheep,
has grazed as it jumped over the fold, but has not overcome;
he rouses its strength, and then he does not defend the sheep,
but goes to hide in the pens, and the sheep are deserted and flee;
and they lie piled on one another,
while he, eager, leaps out of the deep fold.
So eager did strong Diomedes mix with the Trojans.
Then he killed Astynous and Hypeiron, shepherd of the people,
the one he hit above the nipple with his bronze spear,
and the other with his great sword beside the collarbone at the shoulder
he struck, and cut the shoulder away from the neck and from the back.
He left these, and he went after Abas and Polyidus,
the sons of Eurydamas, an old man who interpreted dreams;
but the old man did not interpret dreams for them as they came,
and strong Diomedes stripped them.
Then he went after Xanthus and Thoon, the two sons of Phaenops,
both born late; and he was worn down with painful old age,
and had fathered no other son to leave among his possessions.
There he stripped them, and took away the dear life
of both, and left behind for their father wailing and painful grief,
since they did not come home alive from the battle
and receive him; and strangers divided up his property.
Then he caught two sons of Priam, the Dardanid,
who were in one chariot, Echemmon and Chromius.
As a lion leaping on cattle breaks the neck
of a calf or a cow grazing in the thicket,
so the son of Tydeus brought both of them down from their horses,
sorely against their will, and then stripped off their armor;
and he gave the horses to his companions to drive to the ships.
And Aeneas saw him destroying the ranks of men,
and he went through the battle and through the confusion of spears
looking for godlike Pandarus, in case he might find him somewhere;
he found the blameless and strong son of Lycaon,
and he stood in front of him and spoke a word to him face to face:
Pandarus, where is your bow and your winged arrows
and your fame? No man here competes with you in that,
nor does anyone in Lycia claim to be better than you.
But come, shoot an arrow at this man, with your hands raised to Zeus,
whoever this is who is master here and has already done many evils
to the Trojans, since he has loosened the knees of many good men;
unless it is some god who is angry with the Trojans,
enraged about sacrifices; and the anger of a god is hard.
Then the shining son of Lycaon answered him:
Aeneas, counselor of the bronze-clad Trojans,
I liken him to Tydeides in everything, a man of war,
recognizing him by his shield and his ridged helmet,
and by looking at his horses; but I do not clearly know if he is a god.
But if he is the man I say, the war-minded son of Tydeus,
he does not rage like this without a god, but someone
stands near, one of the immortals, wrapped in a cloud around his shoulders,
who turned the swift arrow that reached him somewhere else.
For I already shot an arrow at him, and I hit his right
shoulder right through the plate of his breastplate;
and I thought I would send him down to Aidoneus,
yet I did not overcome him; so some god is angry.
And horses and a chariot are not here for me to mount;
but somewhere in the halls of Lycaon there are eleven chariots
fine, newly built, freshly made; and around them cloths
are spread out; and beside each of them paired horses
are standing, eating white barley and oats.
Indeed the old spearman Lycaon gave me many instructions
as I was setting out, in his well-built house;
he told me, mounted on horses and chariot,
to lead the Trojans in the strong battles;
but I did not obey; and it truly would have been far better;
I was sparing the horses, in case they ran short of fodder,
since they are used to eating their fill when men are penned in.
So I left them, and I have come on foot to Ilios,
trusting in my bow; but it was not going to help me.
For I have already shot at two of the best men,
Tydeides and the son of Atreus, and from both
I drew sure blood when I hit them, but I only roused them more.
So with evil fortune I took the curved bow from its peg
on that day when I led the Trojans to lovely Ilios,
bringing pleasure to noble Hector.
But if I return and see with my eyes
my own country and my wife and my high-roofed great house,
then let a stranger cut off my head at once
if I do not put these bows into the blazing fire,
breaking them with my hands; for they follow me for nothing.
Then Aeneas, leader of the Trojans, answered him:
Do not speak like that; there will be no other way before that,
until the two of us face this man with horses and chariot
and try him in arms face to face.
But come, climb onto my chariot, so that you may see
what kind of horses the Trojan ones are, knowing how over the plain
to chase swiftly here and there and to flee;
they will bring the two of us safely to the city, even if again
Zeus grants glory to Tydeides Diomedes.
But come now, take the whip and the shining reins,
and I will get down from the horses so that I can fight;
or you take these, and I will look after the horses.
Then the shining son of Lycaon answered him:
Aeneas, you yourself hold the reins and your own two horses;
better under a charioteer who is used to it will the curved chariot
carry us, if we flee once more from the son of Tydeus;
in case the two, frightened, hold back and do not want
to carry you out of the battle, longing for your voice,
and the son of great-hearted Tydeus, rushing on us,
kills us both and drives off the single-hoofed horses.
But do you yourself drive your chariot and your two horses,
and I will receive him as he comes on with my sharp spear.
After saying this, they climbed onto the dappled chariot
and eagerly drove their swift horses at Tydeides.
And Sthenelus, the shining son of Capaneus, saw them,
and at once spoke winged words to Tydeides:
Tydeides Diomedes, dear to my heart,
I see two strong men eager to fight against you,
possessing boundless strength; one is well skilled with the bow,
Pandarus, and he claims to be the son of Lycaon;
and Aeneas claims to have been born from blameless Anchises,
and his mother is Aphrodite.
But come, let us give way with the horses, and do not
rage like this through the front ranks, in case you destroy your dear heart.
Then looking darkly at him strong Diomedes said:
Do not talk of fear, since I do not think you will persuade me.
It is not noble for me to avoid battle and slink away,
nor to cower; my might is still firm;
I am reluctant to climb onto the horses, but even so
I go against them face to face; Pallas Athena does not let me tremble.
These two will not carry their swift horses back again
both away from us, if indeed one of them escapes.
And another thing I will tell you, and do you put it in your mind:
if wise Athena grants me the glory
to kill them both, then you hold back these swift horses
here, stretching the reins from the rail,
and rush at Aeneas' horses, remembering them,
and drive them out from the Trojans to the well-greaved Achaeans.
For of that breed of which wide-thundering Zeus
gave to Tros as payment for his son Ganymede, because they were the best
of horses, as many as there are beneath the dawn and the sun,
of that breed the lord of men Anchises stole,
secretly from Laomedon, bringing mares to breed;
and of them six were born to him in his halls.
Four he kept himself and raised at the manger,
and two he gave to Aeneas, a bringer of panic.
If we could take these two, we would win good glory.
So these two spoke such words to one another,
and the other two quickly came near, driving their swift horses.
First the shining son of Lycaon spoke to him:
Strong-hearted, war-minded son of proud Tydeus,
surely the swift bitter arrow did not overcome you;
now again I will try with the spear, if I can hit you.
So he spoke, and swinging it he threw his long-shadowing spear
and hit the shield of Tydeides; and through it
the bronze point flew and came near the breastplate;
and over him the shining son of Lycaon shouted loudly:
You are hit right through the flank, and I do not think
you will hold out much longer; and you have given me great glory.
Then unafraid strong Diomedes answered him:
You missed and did not hit; but I do not think the two of you
will stop before one of you at least has fallen
and glutted Ares, the stubborn warrior, with blood.
So saying he threw; and Athena guided the weapon
by his nose beside his eye, and it went through his white teeth.
The unyielding bronze cut off the root of his tongue,
and the point came out by his lower jaw;
and he fell from the chariot, and his armor clanged over him,
dappled and flashing, and his swift-footed horses
shied away; and there his life and his strength were loosed.
And Aeneas jumped down with his shield and his long spear,
fearing that the Achaeans might drag off the corpse.
And around him he strode like a lion trusting in its strength,
and in front of him he held his spear and his shield equal on every side,
eager to kill whoever came against him,
crying terribly; and Tydeides took in his hand a stone,
a great work which not even two men would lift,
such as mortals are now; but he wielded it easily, alone.
With it he hit Aeneas on the hip, where the thigh
turns in the hip, and men call it the socket;
and he crushed his socket, and broke both tendons,
and the rough stone tore away the skin; but the hero
fell to his knee and stayed, propped on his stout hand
on the ground; and black night covered his eyes.
And then the lord of men Aeneas would have died,
if the daughter of Zeus, Aphrodite, had not quickly noticed,
his mother, who bore him to Anchises the herdsman;
and she poured her white arms around her dear son,
and in front of him spread a fold of her shining robe
to be a wall against weapons, in case any of the swift-horsed Danaans
struck bronze into his chest and took his life.
So she carried her dear son out of the battle;
but the son of Capaneus did not forget the commands
which Diomedes, good at the war cry, had given him,
but he held back his own single-hoofed horses
away from the din, stretching the reins from the rail,
and rushing at Aeneas' fair-maned horses
he drove them out from the Trojans to the well-greaved Achaeans.
And he gave them to his dear companion Deipylus, whom beyond all
of his own age he honored, because he knew in his mind the right things,
to drive to the hollow ships; but the hero
climbed onto his own horses and took the shining reins,
and swiftly followed with his strong-hoofed horses,
eagerly; and he went after Cypris with pitiless bronze,
knowing that she was a cowardly god, and not one of those
goddesses who rule over the war of men,
neither Athena nor city-sacking Enyo.
But when he caught up with her, pursuing her through the great crowd,
there the son of great-hearted Tydeus, reaching out,
wounded the top of her hand, springing at her with his sharp spear,
grazing it; and at once the spear pierced her skin
through the immortal robe which the Graces themselves had made her,
at the base of the palm; and there flowed the immortal blood of the god,
ichor, such as flows in the blessed gods;
for they do not eat bread, nor drink gleaming wine,
and therefore they are bloodless and are called immortal.
And she, crying loudly, threw her son down from her;
and Phoebus Apollo drew him up in his hands
in a dark cloud, in case any of the swift-horsed Danaans
struck bronze into his chest and took his life.
And over her Diomedes, good at the war cry, shouted loudly:
Give way, daughter of Zeus, from war and battle;
is it not enough that you deceive cowardly women?
But if you go into the battle, I think you will surely
shudder at war, even if you hear of it somewhere else.
So he spoke, and she went away in anguish, and was terribly distressed;
and Iris of the swift feet took her and led her out of the crowd
burdened with pains, and her fair skin was darkened.
Then she found furious Ares on the left of the battle,
sitting; and his spear and his swift horses leaned in the mist;
and she fell on her knees before her dear brother,
and begging him much she asked for the gold-frontleted horses:
Dear brother, take care of me and give me the horses,
so that I may reach Olympus, where the seat of the immortals is.
I am greatly burdened by the wound which a mortal man struck on me,
Tydeides, who would now even fight with father Zeus.
So she spoke, and Ares gave her the gold-frontleted horses;
and she climbed onto the chariot, grieved in her dear heart,
and Iris climbed on beside her and took the reins in her hands,
and whipped them to go, and the two flew not unwilling.
And quickly they came to the seat of the gods, steep Olympus;
there swift Iris of the swift feet stopped the horses,
loosed them from the chariot, and set immortal food before them;
and the goddess Aphrodite fell at the knees of Dione,
her mother; and she took her daughter in her arms,
and stroked her with her hand and spoke a word and called her by name:
Who now, dear child, of the heavenly ones has done such things to you
for no reason, as though you had done some evil in their sight?
Then smiling Aphrodite answered her:
The son of Tydeus, the overweening Diomedes, wounded me,
because I was carrying my dear son out of the battle,
Aeneas, who is far dearest to me of all.
For the grim battle of Trojans and Achaeans is no longer that,
but now the Danaans fight even with the immortals.
Then Dione, shining among goddesses, answered her:
Endure, my child, and bear up, though you are grieving;
for many of us who hold Olympian homes have endured
harsh pains from men, bringing them on one another.
Ares endured when Otus and strong Ephialtes,
the sons of Aloeus, bound him in a strong bond;
in a bronze jar he was bound for thirteen months;
and then Ares, insatiate of war, would have died,
if their stepmother, the beautiful Eeriboea,
had not told Hermes; and he stole Ares away
already worn out, and the harsh bond was overcoming him.
And Hera endured, when the strong son of Amphitryon
hit her right breast with a three-barbed arrow;
and then incurable pain took her.
And huge Hades endured among them a swift arrow,
when the same man, the son of aegis-bearing Zeus,
in Pylos among the dead hit him and gave him over to pains;
and he went to the house of Zeus and tall Olympus
grieving at heart, pierced with pains; and the arrow
was driven into his stout shoulder, and grieved his heart.
And Paieon, sprinkling pain-killing drugs on him,
healed him; for he was not made mortal at all.
Wretched, violent-doing, who did not care that he was doing reckless things,
who with his bow grieved the gods who hold Olympus.
But against you the goddess bright-eyed Athena sent this one;
fool, and the son of Tydeus does not know in his mind
that he who fights with the immortals does not live long,
and his children do not call him grandfather
at his knees when he comes from the battle and the dread fighting.
So now let Tydeides, even if he is very strong,
take thought in case someone better than you fights with him,
in case wise Aegialea, the daughter of Adrastus,
weeping from sleep wakes her dear household,
longing for her wedded husband, the best of the Achaeans,
the strong wife of horse-taming Diomedes.
So she spoke, and with both hands wiped the ichor from her hand;
the hand healed, and the heavy pains were soothed.
And Athena and Hera, looking on,
provoked Zeus the son of Cronus with mocking words.
And among them the goddess bright-eyed Athena began the speech:
Father Zeus, will you be angry with me for what I say?
Surely Cypris, stirring up some Achaean woman
to follow the Trojans, whom she now loves exceedingly,
while stroking one of the well-robed Achaean women,
scratched her slender hand on a golden brooch.
So she spoke, and the father of men and gods smiled,
and calling golden Aphrodite to him he said:
To you, my child, are not given the works of war,
but do you pursue the lovely works of marriage,
and all these things will be the care of swift Ares and Athena.
So these spoke such words to one another,
and Diomedes, good at the war cry, rushed at Aeneas,
knowing that Apollo himself was holding his hands over him;
but he did not revere even the great god, and he kept pressing on
to kill Aeneas and strip his famous armor.
Three times then he rushed on, eager to kill him,
and three times Apollo beat back his shining shield;
but when he rushed on the fourth time, like a god,
shouting terribly, far-shooting Apollo spoke to him:
Take thought, Tydeides, and give way, and do not
wish to think equal to the gods, since the race is never alike
of the immortal gods and of men who walk on the earth.
So he spoke, and Tydeides gave back a little
avoiding the anger of far-shooting Apollo.
And Aeneas Apollo set apart from the crowd
in holy Pergamon, where his temple had been built.
And him Leto and Artemis the shooter of arrows
healed and honored in the great shrine;
but silver-bowed Apollo made a phantom
like Aeneas himself and like him in armor,
and around the phantom Trojans and shining Achaeans
kept striking one another's ox-hide shields
well-rounded and winged bucklers.
Then Phoebus Apollo spoke to furious Ares:
Ares, Ares, destroyer of men, defiled with blood, stormer of walls,
Would you not then pull this man back from the battle, going after him,
Tydeides, who would now even fight with father Zeus?
First he wounded Cypris close up on the hand at the wrist,
and then he rushed at me myself, like a god.
After he said this, he himself sat down on the height of Pergamon,
and baleful Ares, going after them, roused the Trojan ranks,
appearing like Acamas, the swift leader of the Thracians;
and he called out to the sons of Priam, raised by Zeus:
O sons of Priam, of the king raised by Zeus,
how long will you let your people be killed by the Achaeans?
Or until they fight around your well-built gates?
There lies a man whom we honored as equal to noble Hector,
Aeneas, the son of great-hearted Anchises;
but come, let us save our good companion from the confusion.
After he said this he roused the might and spirit of each man.
Then Sarpedon rebuked noble Hector greatly:
Hector, where has your might gone, that you had before?
You say, I suppose, that you will hold the city without the people and without allies,
alone with your brothers-in-law and your own brothers.
But of these I now can see and notice not one,
but they cower like dogs around a lion;
while we fight, who are here as allies.
For I too, being an ally, have come from very far away;
for Lycia is far away, on the whirling Xanthus,
where I left my dear wife and my infant son,
and many possessions, which a needy man longs for.
But even so I urge the Lycians on and am eager myself
to fight the man; yet here I have nothing of the kind
that the Achaeans might carry off or lead away.
But you stand still, and you do not order the rest of the
people to stand firm and defend against the enemy.
I fear that like fish caught in a net of all-catching mesh
you will become a spoil and a prize for hostile men;
and they will soon sack your well-populated city.
And you must care about all this both night and day,
begging the leaders of the far-famed allies
to hold firm without stopping, and to put away harsh reproach.
So spoke Sarpedon, and his word bit the heart of Hector;
at once he leaped from his chariot with his armor to the ground,
brandishing sharp spears he went throughout the army in every direction,
rousing them to fight, and he woke the dread din of battle.
And they wheeled around and stood facing the Achaeans;
and the Argives stood firm in a mass and did not flee.
As the wind carries chaff through the sacred threshing floors
of men who winnow, when fair-haired Demeter
separates grain and chaff with the rushing winds,
and the heaps of chaff grow white beneath; so then the Achaeans
grew white on top with dust, which through them
the feet of the horses beat up to the bronze-wrought sky,
as they closed again; and the charioteers wheeled them around.
And they carried the strength of their hands straight on; and around them
furious Ares covered the battle in night, helping the Trojans,
ranging everywhere; and he carried out the commands
of Phoebus Apollo of the golden sword, who urged him
to rouse the spirit in the Trojans, since he saw Pallas
Athena gone away; for she was the helper of the Danaans.
And he himself brought Aeneas out of the rich shrine,
and put might in the chest of the shepherd of the people.
And Aeneas moved back among his companions; and they rejoiced,
when they saw him alive and unharmed, coming forward
and having good might; yet they did not question him at all.
For no other labor allowed it, which the silver-bowed god roused,
and man-destroying Ares and Strife, insatiably eager.
But the two Ajaxes and Odysseus and Diomedes
urged the Danaans on to fight; and they themselves
neither shrank from the violence of the Trojans nor from their onsets,
but stood like clouds which the son of Cronus
sets in windless weather on the towering mountains
unmoved, while the might of the North Wind sleeps and of the other
shrill winds, which with clear-blowing blasts
scatter the shadowy clouds as they blow;
so the Danaans stood firm against the Trojans and did not flee.
And the son of Atreus went through the throng, giving many commands:
Dear friends, be men and take a valiant heart,
and have shame before one another in the strong battles;
of men who have shame, more are saved than are killed;
but from men who flee neither glory arises nor any defense.
So he spoke, and quickly threw his spear, and hit a front-line man,
the companion of great-hearted Aeneas, Deicoon,
the son of Pergasus, whom the Trojans equally with the sons of Priam
honored, since he was swift to fight among the front ranks.
Him lord Agamemnon hit with his spear on the shield;
it did not keep out the spear, but the bronze went right through,
and drove through his belt into his lower belly;
and he fell with a thud, and his armor clanged over him.
Then Aeneas killed the best men of the Danaans,
the two sons of Diocles, Crethon and Orsilochus,
whose father lived in well-built Pherae,
rich in substance, and was of the race of the river
Alpheus, which flows wide through the land of the Pylians,
who fathered Ortilochus, lord over many men;
and Ortilochus fathered great-hearted Diocles,
and from Diocles twin sons were born,
Crethon and Orsilochus, who knew all fighting well.
These two, when they reached manhood, on the black ships
followed to horse-rich Ilios together with the Argives,
seeking honor for Agamemnon and Menelaus, sons of Atreus;
and there the end of death covered them.
Like two lions on the peaks of a mountain
they were raised by their mother in the thickets of a deep wood;
the two, seizing cattle and sturdy sheep,
ravaged the folds of men, until they too
were killed in the hands of men by the sharp bronze;
so the two, overcome at the hands of Aeneas,
fell, like tall fir trees.
And when they fell, war-loving Menelaus pitied them,
and he went through the front ranks, helmeted in blazing bronze,
brandishing his spear; and Ares roused his might,
intending that he be overcome at the hands of Aeneas.
And Antilochus, the son of great-hearted Nestor, saw him,
and he went through the front ranks; for he feared for the shepherd of the people
that he might suffer something, and greatly rob them of their labor.
So the two held their hands and their sharp spears
facing one another, eager to fight;
and Antilochus stood very near the shepherd of the people.
And Aeneas did not stay, swift warrior though he was,
when he saw two men standing by one another.
And when they had dragged the corpses to the Achaean host,
they threw the two pitiful men into the hands of companions,
and the two turned around and fought among the front ranks.
Then they killed Pylaemenes, the equal of Ares,
leader of the great-hearted, shield-bearing Paphlagonians.
Him Menelaus, famous for the spear, son of Atreus,
as he stood, struck with his spear, hitting the collarbone;
and Antilochus hit Mydon, his charioteer and attendant,
the good son of Atymnius; and he was turning his single-hoofed horses;
Antilochus hit him with a stone in the middle of the elbow; and from his hands
the white reins, studded with ivory, fell to the ground in the dust.
And Antilochus rushed up and struck his temple with his sword;
and he, gasping, fell from the well-built chariot
headlong into the dust on his head and his shoulders.
He stood there a long time; for he hit deep mud;
until his two horses struck him and threw him in the dust;
them Antilochus whipped, and drove to the Achaean host.
And Hector noticed them along the ranks, and rose against them
shouting; and with him followed the strong ranks of the Trojans;
and Ares led them and queenly Enyo,
she holding Rout, the shameless, of the battle,
while Ares wielded in his hands a monstrous spear,
and went sometimes in front of Hector, sometimes behind.
And Diomedes, good at the war cry, seeing him, shuddered;
as when a man with no skill, going over a great plain,
stands at a swift-flowing river running to the sea,
gazing at it roaring with foam, and runs back again,
so then Tydeides gave back, and spoke to the host:
Friends, how we wonder that noble Hector
is a spearman and a daring warrior;
but always one of the gods is beside him, who wards off ruin;
and now that one is Ares, like a mortal man.
But turn always backward toward the Trojans,
give way, and do not desire to fight the gods with might.
So he spoke, and the Trojans came very near to them.
Then Hector killed two men who knew the fight,
being in one chariot, Menesthes and Anchialus.
And great Telamonian Ajax pitied the two fallen men;
he came and stood very near, and threw with his shining spear,
and hit Amphius, the son of Selagus, who in Paesus
lived, rich in possessions, rich in fields; but fate
led him to come to help Priam and his sons.
Him Telamonian Ajax hit on the belt,
and the long-shadowing spear was fixed in his lower belly,
and he fell with a thud; and shining Ajax ran up
to strip his armor; and the Trojans poured spears at him,
sharp and flashing; and his shield received many.
And he, stepping with his heel on the corpse, pulled out the bronze spear;
but he could no longer take the rest of the fine armor
from his shoulders; for he was pressed by the missiles.
And he feared the strong encirclement of the proud Trojans,
who stood around him, many and good, holding spears,
who, though he was great and strong and proud,
pushed him away from them; and he gave way and was shaken.
So they labored throughout the strong battle;
and Tlepolemus, the son of Heracles, good and great,
strong fate roused against godlike Sarpedon.
And when they were near, moving at one another,
the son and the grandson of Zeus the cloud-gatherer,
then Tlepolemus first spoke a word to him:
Sarpedon, counselor of the Lycians, what need have you
to cower here, being a man ignorant of battle?
They lie who say that you are the offspring of aegis-bearing
Zeus, since you fall far short of those men
who were born of Zeus among earlier men;
but such a one they say the might of Heracles was,
my father, bold-hearted, lion-hearted;
who once came here for the horses of Laomedon
with only six ships and with fewer men,
and sacked the city of Ilios, and widowed its streets;
but your heart is cowardly, and your people are perishing.
Nor do I think you will be any defense to the Trojans,
having come from Lycia, not even if you are very strong,
but overcome by me you will pass through the gates of Hades.
Then Sarpedon, leader of the Lycians, answered him:
Tlepolemus, indeed that man destroyed holy Ilios
through the foolishness of the proud Laomedon,
who reproached him with an evil word though he had treated him well,
and did not give the horses for which he had come from far away.
But for you I say that here slaughter and black death
will be brought about by me, and overcome by my spear
you will give me glory, and your soul to Hades, famous for horses.
So spoke Sarpedon, and Tlepolemus raised his ashen spear;
and their long spears flew together
from their hands; Sarpedon hit the middle of his neck,
and the painful point went right through;
and dark night covered his eyes.
And Tlepolemus had struck his left thigh with his long spear,
and the point rushed through, eager,
grazing the bone, but his father still warded off ruin.
And his shining companions carried godlike Sarpedon
out of the battle; and the long spear weighed him down
as it was dragged; and no one thought or noticed
to pull the ashen spear from his thigh so that he could stand,
in their haste; for such labor they had in tending him.
And on the other side the well-greaved Achaeans
carried Tlepolemus out of the battle; and shining Odysseus noticed,
having an enduring spirit, and his dear heart was eager;
and he pondered then in his mind and his spirit
whether he should pursue further the son of loud-thundering Zeus,
or take the life from more of the Lycians.
But it was not destined for great-hearted Odysseus
to kill the strong son of Zeus with the sharp bronze;
so Athena turned his heart toward the crowd of the Lycians.
Then he killed Coeranus and Alastor and Chromius
and Alcander and Halius and Noemon and Prytanis.
And shining Odysseus would have killed still more of the Lycians,
if great Hector of the shining helmet had not quickly noticed;
he went through the front ranks, helmeted in blazing bronze,
bringing fear to the Danaans; and Sarpedon, the son of Zeus, rejoiced
at his coming, and spoke a pitiful word:
Son of Priam, do not leave me here to lie as a spoil for the Danaans,
but defend me; and then let my life leave me
in your city, since I was not going to
return home to my dear fatherland
and gladden my dear wife and my infant son.
So he spoke, and Hector of the shining helmet did not answer him at all,
but he passed by, eager that as quickly as possible
he might push back the Argives, and take the life from many.
And his shining companions set godlike Sarpedon
under a beautiful oak of aegis-bearing Zeus;
and from his thigh strong Pelagon, who was his dear companion,
pushed the ashen spear out;
and his soul left him, and a mist poured over his eyes;
but he breathed again, and the breath of the North Wind
revived him as it blew on him, breathing life into his badly gasping spirit.
And the Argives under Ares and Hector of the bronze helmet
were never driven back to the black ships
nor ever held their ground in the fight, but always backward
they gave way, when they learned that Ares was with the Trojans.
Then whom first and whom last did they strip,
Hector the son of Priam and the bronze Ares?
Godlike Teuthras, and after him horse-rousing Orestes,
and Trechus the spearman, the Aetolian, and Oenomaus,
and Oenopides Helenus and Oresbius with the flashing belt,
who lived in Hyle, caring greatly about his wealth,
lying by the Cephisian lake; and beside him others
lived, Boeotians, holding a very rich land.
And when the goddess, white-armed Hera, saw them
destroying the Argives in the strong battle,
at once she spoke winged words to Athena:
Alas, child of aegis-bearing Zeus, Atrytone,
surely we promised Menelaus a worthless word
that he would return after sacking well-walled Ilios,
if we let baleful Ares rage like this.
But come now, let the two of us also take thought for furious valor.
So she spoke, and the goddess bright-eyed Athena did not disobey.
And Hera, the revered goddess, daughter of great Cronus,
going about, harnessed the gold-frontleted horses;
and Hebe quickly set on the chariot the curved wheels,
bronze, eight-spoked, on either side of the iron axle.
Of these the felloe is golden, imperishable, and above
are bronze tires fitted on, a wonder to see;
and the naves are of silver, running round on both sides;
and the chariot is stretched with golden and silver
straps, and there are two rails running round.
And its pole was of silver; and at the tip
she bound a fine golden yoke, and put on it
fine golden collars; and beneath the yoke Hera led
the swift-footed horses, eager for strife and the war cry.
And Athena, daughter of aegis-bearing Zeus,
let fall on her father's floor her soft robe,
dappled, which she herself had made and worked with her hands;
and she, putting on the tunic of Zeus the cloud-gatherer,
armed herself in armor for the tearful war.
And around her shoulders she threw the tasselled aegis,
terrible, which is crowned all over with Fear,
and in it is Strife, and in it Strength, and in it cold Rout,
and in it the Gorgon head of the dread monster,
terrible and awful, the portent of aegis-bearing Zeus.
And on her head she set a two-peaked helmet, four-crested,
golden, fitted for the foot-soldiers of a hundred cities;
and she stepped with her feet onto the blazing chariot, and took the spear,
heavy, great, sturdy, with which she subdues the ranks of men,
of heroes with whom she, the mighty father's daughter, is angry.
And Hera quickly touched the horses with the whip;
and the gates of heaven groaned of themselves, which the Seasons keep,
to whom the great heaven and Olympus are entrusted,
both to open the thick cloud and to close it.
Through these they drove the goaded horses;
and they found the son of Cronus sitting apart from the other gods
on the highest peak of many-ridged Olympus.
There the goddess, white-armed Hera, stopping the horses,
questioned and spoke to Zeus the highest, son of Cronus:
Father Zeus, are you not indignant at these strong deeds of Ares,
how many and how great a host of the Achaeans he has destroyed
pointlessly and not in order? And it grieves me, while those others at ease
take their pleasure, Cypris and the silver-bowed Apollo,
letting this foolish one loose, who knows no laws at all.
Father Zeus, will you be angry with me, if I
strike Ares wretchedly and drive him out of the battle?
And answering her, Zeus the cloud-gatherer said:
Come then, rouse Athena the driver of the spoil against him,
who is most used to bringing grievous pains on him.
So he spoke, and the goddess white-armed Hera did not disobey,
but whipped the horses; and the two flew not unwilling
midway between the earth and the starry heaven.
And as far as a man sees in the misty air with his eyes,
sitting on a lookout, gazing over the wine-dark sea,
so far do the loud-neighing horses of the gods leap at a bound.
But when they came to Troy, where the two rivers flow,
where Simoeis and Scamander join their streams,
there the goddess white-armed Hera stopped the horses,
loosing them from the chariot, and poured a thick mist around them;
and for them Simoeis made immortal fodder spring up to graze.
And the two went with the gait of trembling doves,
eager to ward off harm from the Argive men.
But when they came where the most and the best
stood around the might of horse-taming Diomedes,
gathered like flesh-eating lions
or like boars, whose strength is not weak,
there the goddess white-armed Hera stood and shouted,
appearing like great-hearted Stentor of the bronze voice,
who could shout as loud as fifty other men:
Shame, Argives, base reproaches, admirable in form;
while noble Achilles used to go to war,
never did the Trojans venture outside the Dardanian gates;
for they dreaded his mighty spear;
but now they fight far from the city beside the hollow ships.
So saying she roused the might and the spirit of each.
And the goddess bright-eyed Athena rushed at Tydeides;
and she found the lord beside his horses and chariot
cooling the wound which Pandarus had hit him with an arrow.
For sweat was vexing him beneath the broad strap
of his round shield; with this he was worn, and his hand was weary,
and lifting up the strap he wiped away the black blood.
And the goddess touched the yoke of the horses and spoke:
Truly Tydeus fathered a son little like himself.
Tydeus truly was small in body, but a fighter;
and even when I would not let him fight
or rage in battle, when he came apart from the Achaeans
as an envoy to Thebes among the many Cadmeians,
I told him to feast at ease in the halls;
but he, keeping the fierce heart he had as before,
challenged the young men of the Cadmeians, and conquered them all
easily; such a helper was I to him.
But for you, I indeed stand beside you and guard you,
and I eagerly urge you to fight the Trojans;
but either weariness from much shouting has entered your limbs,
or surely some spiritless fear holds you; then you are
no offspring of Tydeus, the war-minded son of Oeneus.
And answering her strong Diomedes said:
I know you, goddess, daughter of aegis-bearing Zeus;
so I will speak to you readily, and I will not hide it.
Neither does any spiritless fear hold me, nor any hesitation,
but I still remember your commands, which you laid on me:
you did not let me fight face to face with the other
blessed gods; but if the daughter of Zeus, Aphrodite,
should come into the battle, wound her with the sharp bronze.
Therefore now I myself draw back, and I have ordered the other
Argives all to gather here;
for I know that Ares is ruling over the battle.
Then the goddess bright-eyed Athena answered him:
Tydeides Diomedes, dear to my heart,
do not you fear Ares at all, nor any other
of the immortals, for such a helper am I to you;
but come, drive your single-hoofed horses at Ares first,
and strike him at close range, and do not revere furious Ares,
this mad one, a wrought evil, a turncoat,
who just now promised, speaking to me and to Hera,
that he would fight the Trojans, and would help the Argives,
but now he consorts with the Trojans, and has forgotten them.
So saying, she pushed Sthenelus from the horses to the ground,
pulling him back with her hand, and he sprang up quickly;
and she climbed onto the chariot beside shining Diomedes,
the eager goddess; and the beechen axle groaned loudly
under the weight; for it carried a dread goddess and the best of men.
And Pallas Athena took the whip and the reins;
at once she drove the single-hoofed horses at Ares first.
And he was just then stripping huge Periphas,
by far the best of the Aetolians, the shining son of Ochesius;
murderous Ares was stripping him; but Athena
put on the helm of Hades, so that mighty Ares might not see her.
And when Ares, the destroyer of men, saw shining Diomedes,
he indeed left huge Periphas there
to lie where he first killed him and took his life,
and he went straight at horse-taming Diomedes.
And when the two were near, moving at one another,
first Ares reached over the yoke and the reins of the horses
with his bronze spear, eager to take his life;
and the goddess bright-eyed Athena caught it with her hand
and pushed it aside from the chariot to fly in vain.
Second then Diomedes, good at the war cry, rushed on
with his bronze spear; and Pallas Athena drove it home
into his lower flank, where he was girt with his war belt;
there she hit him, and tore through his fair skin,
and pulled the spear out again; and bronze Ares bellowed
as loud as nine thousand or ten thousand
men cry out in war, joining the strife of Ares.
And trembling seized both Achaeans and Trojans
in their fear; so loud did Ares, insatiate of war, bellow.
And as from the clouds a dark mist appears
from the heat, when a foul wind rises,
so to Tydeides Diomedes did bronze Ares
appear, going with the clouds into the wide heaven.
And swiftly he came to the seat of the gods, steep Olympus,
and sat down beside Zeus the son of Cronus, grieving at heart,
and showed the immortal blood flowing down from his wound,
and lamenting he spoke winged words:
Father Zeus, are you not indignant as you look on these strong deeds?
Always we gods endure the most dreadful things
by one another's will, bringing favor to men.
We all fight with you; for you fathered a foolish daughter,
a ruinous one, whose mind is always set on reckless deeds.
For all the other gods, as many as are in Olympus,
obey you, and each of us is subdued to you;
but her you neither rebuke in word nor in any deed,
but you let her go, since you yourself fathered a child of ruin;
who now has let the son of Tydeus, the overweening Diomedes,
rage against the immortal gods.
First he wounded Cypris close up on the hand at the wrist,
and then he rushed at me myself, like a god;
but my swift feet carried me away; truly I would have long
suffered pains there among the dread heaps of the dead,
or lived on strengthless from the blows of bronze.
Then looking darkly at him Zeus the cloud-gatherer said:
Do not sit beside me, turncoat, and whimper.
You are the most hateful to me of the gods who hold Olympus;
for always strife is dear to you, and wars and battles.
Your mother's spirit is ungovernable and not to be borne,
Hera's; her I subdue with words, with effort;
so I think you suffer this by her counsels.
But I will no longer endure that you have pains;
for you are of my race, and your mother bore you to me;
but if you had been born of any other god so ruinous,
you would long ago have been lower than the sons of Uranus.
So he spoke, and he ordered Paieon to heal him.
And Paieon, sprinkling pain-killing drugs on him,
healed him; for he was not made mortal at all.
And as when fig juice quickly curdles white milk,
though it is liquid, and it is stirred round quickly as one stirs it,
so quickly did he heal furious Ares.
And Hebe bathed him, and put lovely clothes on him;
and he sat down beside Zeus the son of Cronus, glorying in his splendor.
And the two went back to the house of great Zeus,
Hera of Argos and Athena of Alalcomenae,
having stopped man-destroying Ares from the slaughter of men.

### Book 6

The dreadful fight between Trojans and Greeks was left to itself,
and the battle surged this way and that across the plain
as each side aimed their bronze-tipped spears at the other,
between the rivers Simoeis and Xanthos.
Ajax son of Telamon, the wall of the Greeks, was first
to break the Trojan ranks and bring light to his friends,
striking down a man who was the best of the Thracians,
the son of Eussorus, Acamas, tall and handsome.
His spear hit the horsehair crest of the helmet first,
drove through his forehead and passed inside the bone -
the bronze point - and darkness covered his eyes.
Diomedes of the good war cry killed Axylus,
the son of Teuthras, who lived in well-built Arisbe,
rich in everything, and loved by people.
He welcomed everyone, because his house stood by the road.
But none of those people saved him from miserable death
by standing in front of him; instead Diomedes took the life of both,
of him and his servant Calesius, who at that time
was the driver of his chariot; and both went down into the earth.
Euryalus stripped the armor from Dresus and Opheltius;
then he went after Aesepus and Pedasus, whom once a nymph,
Abarbarea of the water, bore to blameless Bucolion.
Bucolion was the son of famous Laomedon,
the eldest by birth, and his mother bore him in secret;
while he was shepherding he lay with her in love,
and she got pregnant and bore twin sons.
Their strength and shining limbs Mekisteus' son
loosened, and he tore the armor from their shoulders.
Polypoites, who stood fast in battle, killed Astyalus;
Odysseus killed Pidytes of Perkote with his
bronze spear, and Teucer struck down noble Aretaon.
Antilochus, son of Nestor, killed Ablerus
with his shining spear, and Agamemnon killed Elatus;
he lived by the banks of the fair-flowing Satnioeis,
in steep Pedasus. The hero Leitus caught Phylacus
as he ran; and Eurypylus killed Melanthius.
Then Menelaus of the good war cry took Adrestus
alive; for his two horses bolted across the plain
and caught themselves on a tamarisk branch, snapping the curved chariot
at the front pole, and the two horses ran off
toward the city, where the rest were fleeing in a panic;
but Adrestus himself rolled out of the chariot by the wheel,
headfirst in the dust, face down; and beside him stood
Menelaus, son of Atreus, holding his long-shadowed spear.
Then Adrestus grabbed his knees and begged him:
Take me alive, son of Atreus, and take a fitting ransom;
there are many treasures in my rich father's house,
bronze and gold and iron worked with great labor;
my father would gladly give you endless ransom for me
if he heard that I was alive by the Greek ships.
So he spoke, and won over the heart in Menelaus' chest;
and Menelaus was just about to hand him over
to his servant to lead to the fast ships; but Agamemnon
came running up, and scolding him, said a word:
Dear brother Menelaus, why do you care about these men?
Did the Trojans do you the greatest favor at home?
Let none of them escape sheer destruction
and our hands - not even the child a mother carries
in her womb; let him not escape either, but let them all
die out of Troy together, unmourned and vanished.
So he spoke, and turned his brother's mind,
though Menelaus had advised what was fair; and Menelaus pushed
the hero Adrestus away from him with his hand; and lord Agamemnon
stabbed him in the flank; and he fell backwards, and Agamemnon
put his heel on his chest and pulled out the ash wood spear.
Nestor shouted loud to the Greeks:
Friends, heroes, Greeks, servants of Ares,
do not let anyone hang back now grabbing for loot,
trying to get the most and carry it to the ships -
let us kill the men; later, at your ease,
you can strip the dead bodies all across the plain.
So he spoke, and stirred the strength and spirit of every man.
Then the Trojans would have been driven back up into Troy
by the war-loving Greeks, beaten by their own cowardice,
if Helenus, son of Priam, the best of the bird-readers,
had not stood beside Aeneas and Hector and said:
Aeneas and Hector, since the hardest work falls on you two,
of all the Trojans and Lycians, because you are the best
at fighting and at planning in every way,
stand here and hold the army back in front of the gates,
going everywhere, before they fall back into the arms of the women
as they run, and give our enemies a reason to cheer.
Once you two have pushed all the ranks forward,
we will stay here and fight the Greeks,
tired as we are - because we have no choice.
Hector, you go into the city, and then tell
your mother and mine: let her gather the old women,
open with a key the doors of the holy temple of Athena of the bright eyes
up on the city's height,
and take the robe she thinks is the loveliest and biggest
in her hall, and by far the dearest to her own heart,
and lay it on the knees of fair-haired Athena,
and promise to sacrifice twelve cows in the temple,
yearlings never yoked, if the goddess will take pity
on the city and the Trojan wives and their little children,
and keep the son of Tydeus away from holy Troy,
that savage spearman, that strong maker of panic,
who I say has become the strongest of the Greeks.
We never feared Achilles like this, the leader of men,
though they say he is the son of a goddess; but this one
is simply insane, and nobody can match his strength.
So he spoke, and Hector did not disobey his brother at all.
At once he jumped from the chariot to the ground in his armor,
and shaking his sharp spears he went all through the army
urging them to fight, and he woke up the dreadful battle cry.
And they turned around and stood facing the Greeks;
and the Greeks fell back and stopped killing,
and they thought some one of the immortal gods had come down
from the starry sky to help the Trojans, so quickly did they turn.
And Hector shouted loud to the Trojans:
Proud-hearted Trojans and far-famed allies,
be men, my friends, and remember your charging courage,
while I go to Troy and tell the elders in council,
and our wives, to say prayers to the gods,
and promise them sacrifices.
So he spoke, and Hector of the shining helmet left;
and around him the black rim of his bossed shield
beat against his ankles and his neck as it swung at his back.
And Glaucus, son of Hippolochus, and the son of Tydeus
came together into the middle between the two armies, eager to fight.
When they had come close, moving at each other,
Diomedes of the good war cry spoke to him first:
Who are you, best of mortal men?
I have never seen you in the battle where men win glory
before now; but now you have stepped far out ahead of everyone
in your courage, since you waited for my long-shadowed spear.
The sons of the miserable are the ones who face my strength.
But if you have come down from heaven, one of the immortals,
then I would not fight with the gods in the sky.
Not even Dryas' son, strong Lycurgus,
lived long, and he fought with the gods in the sky;
he once chased the nurses of mad Dionysus
down over holy Nysa; and they all together
threw their sacred wands on the ground, beaten
by man-killing Lycurgus and his ox goad; and Dionysus, terrified,
dove into the sea waves, and Thetis caught him in her lap,
shaking with fear; a strong trembling gripped him at the man's threats.
Then the gods who live at ease were angry with Lycurgus,
and the son of Cronus made him blind; and he did not live long after,
since he was hated by all the immortal gods.
So I would not want to fight the blessed gods.
But if you are one of the mortals who eat the fruit of the earth,
come closer, so you reach the end of destruction faster.
And the shining son of Hippolochus answered him:
Great-hearted son of Tydeus, why do you ask about my family?
Like the generations of leaves, so are the generations of men.
The wind scatters some leaves on the ground, and the forest,
blooming, grows others, and the season of spring comes;
so one generation of men grows while another dies out.
But if you want to know this too, so you learn
my family - many men know it -
there is a city, Ephyre, in a corner of horse-pasturing Argos,
and there lived Sisyphus, the craftiest of men,
Sisyphus the son of Aeolus; he fathered a son, Glaucus,
and Glaucus fathered blameless Bellerophon;
the gods gave him beauty and lovely manhood.
But Proetus planned evil in his heart against him,
and drove him out of the land, because he was far stronger
than the Argives; for Zeus put him under Proetus' scepter.
And Proetus' wife, noble Anteia, burned with desire for him,
to sleep with him in secret; but she could not
persuade him, since blameless Bellerophon had good sense.
So she lied and said to King Proetus:
Proetus, either die, or kill Bellerophon,
who wanted to sleep with me when I did not want it.
So she spoke, and anger seized the king when he heard it;
he avoided killing him, since he shrank from that in his heart,
but he sent him to Lycia, and gave him deadly signs,
writing many life-destroying things on a folded tablet,
and told him to show them to his father-in-law, so he would die.
So he went to Lycia under the blameless guidance of the gods.
But when he reached Lycia and the flowing Xanthos,
the king of wide Lycia honored him gladly;
nine days he hosted him and sacrificed nine oxen.
But when the tenth rosy-fingered Dawn appeared,
then he questioned him and asked to see the sign
that he had brought from his son-in-law Proetus.
So when he had received the evil sign from his son-in-law,
first he ordered him to kill the unconquerable Chimera,
which was of divine race, not of men:
a lion in front, a snake behind, a goat in the middle,
breathing out the terrible force of blazing fire.
And he killed it, trusting in the gods' signs.
Second, he fought the glorious Solymi;
he said that was the hardest battle he ever entered with men.
Third, he killed the Amazons who fight like men.
And as he came back, the king wove another close-laid trap:
choosing the best men out of wide Lycia
he set an ambush; and none of them ever came home again,
because blameless Bellerophon killed them all.
But when the king knew he was noble offspring of a god,
he kept him there and gave him his daughter,
and gave him half of all his royal honor;
and the Lycians cut out for him a plot of land beyond all others,
fine with orchard and farmland, to hold as his own.
And she bore three children to thoughtful Bellerophon:
Isander and Hippolochus and Laodameia.
And Zeus the counselor slept with Laodameia,
and she bore godlike Sarpedon of the bronze helmet.
But when that one too was hated by all the gods,
he wandered alone across the Aleian plain,
eating out his own heart, avoiding the paths of men.
And Ares, who never gets enough of war, killed his son Isander
as he fought the glorious Solymi;
and Artemis of the golden reins, angry, killed Laodameia.
Hippolochus fathered me, and I say I am his son;
and he sent me to Troy, and gave me many instructions:
always to be the best and to stand above others,
and never to shame the family of my fathers, who were by far the best
both in Ephyre and in wide Lycia.
From that family and blood I claim to come.
So he spoke, and Diomedes of the good war cry was glad;
he stuck his spear into the life-giving earth,
and spoke to the shepherd of the people with gentle words:
Then truly you are my old family friend from my father's time;
for noble Oeneus once hosted blameless Bellerophon
in his halls, and kept him twenty days;
and they gave each other fine friendship gifts:
Oeneus gave a belt that shone with crimson,
and Bellerophon a golden two-handled cup,
and I left it behind in my house when I came here.
I do not remember Tydeus, since he left me
when I was still a tiny child, when the Greek army died at Thebes.
So now I am your friend in the middle of Argos,
and you will be mine in Lycia when I come to that land.
And let us avoid each other's spears, even in the crowd;
because there are many Trojans and famous allies for me
to kill, whichever god gives me and my feet catch;
and there are many Greeks for you to kill, whoever you can.
And let us swap our armor with each other, so that these men too
may know that we claim to be family friends.
So they spoke, and leapt down from their chariots,
and took each other's hands and pledged their word.
Then Zeus, son of Cronus, took away Glaucus' wits,
who swapped armor with Diomedes son of Tydeus,
gold for bronze, worth a hundred oxen for nine.
And when Hector reached the Scaean gates and the oak tree,
the Trojan wives and daughters ran around him,
asking about their sons, their brothers, their relatives,
and their husbands; and he told them all in turn
to pray to the gods; and sorrow waited for many of them.
But when he reached Priam's beautiful house,
built with polished colonnades - and inside it
were fifty rooms of polished stone,
built close together, where Priam's sons
slept beside their wedded wives;
and on the other side, facing them inside the courtyard,
were twelve roofed rooms of polished stone,
built close together, where Priam's
sons-in-law slept beside their honored wives;
there his gentle mother met him,
bringing Laodice, the most beautiful of her daughters;
and she clung to his hand, and spoke and called him by name:
My child, why have you left the fierce battle and come here?
Surely the hated sons of the Greeks are wearing us down
fighting around the city; and your heart pushed you
to come up from the city's height and lift your hands to Zeus.
But wait, while I bring you honey-sweet wine,
so you can pour a libation to father Zeus and the other gods
first, and then you yourself will gain, if you drink.
Wine greatly builds up a tired man's strength,
and you are tired, defending your own people.
And great Hector of the shining helmet answered her:
Do not bring me honey-hearted wine, honored mother,
in case you weaken me and I forget my strength and courage;
for I would be ashamed to pour bright wine to Zeus with unwashed hands;
and there is no way to pray to the son of Cronus who gathers the black clouds
when a man is spattered with blood and gore.
But you go to the temple of Athena who leads the plunder,
with incense, and gather the old women;
and the robe that is the loveliest and biggest in your hall,
and by far the dearest to your own heart,
lay it on the knees of fair-haired Athena,
and promise to sacrifice twelve cows in the temple,
yearlings never yoked, if she takes pity
on the city and the Trojan wives and the little children,
and keeps the son of Tydeus away from holy Troy,
that savage spearman, that strong maker of panic.
But you go to the temple of Athena who leads the plunder,
and I will go find Paris, to call him,
if he will listen to what I say; and then may the ground
open up under him; the Olympian raised him as a great disaster
for the Trojans, and for great-hearted Priam and his sons.
If I saw that man go down into the house of Hades,
I would say my heart had forgotten its joyless grief.
So he spoke, and she went to the hall and called
her maids; and they gathered the old women through the city.
She herself went down into the fragrant storeroom,
where her robes lay, the richly embroidered work of women
of Sidon, which godlike Alexander himself
had brought from Sidon, sailing across the wide sea,
on the same voyage that brought back Helen of the noble father.
Hecuba took one of them and brought it as a gift to Athena,
the one that was loveliest in its embroidery and the biggest,
and it shone like a star; and it lay at the bottom of the others.
She set off, and many old women hurried with her.
When they reached the temple of Athena on the city's height,
fair-cheeked Theano opened the doors for them,
the daughter of Cisseus, wife of Antenor the horse-tamer;
the Trojans had made her the priestess of Athena.
They all lifted their hands to Athena with a cry.
And fair-cheeked Theano took the robe
and laid it on the knees of fair-haired Athena,
and praying, she prayed to the daughter of great Zeus:
Lady Athena, protector of the city, shining among goddesses,
break the spear of Diomedes, and make that man himself
fall face down in front of the Scaean gates,
so that right now we may sacrifice twelve cows to you
in your temple, yearlings never yoked, if you take pity
on the city and the Trojan wives and the little children.
So she spoke in prayer, but Pallas Athena shook her head no.
So they prayed to the daughter of great Zeus,
and Hector had gone to the house of Alexander,
the beautiful one, which he himself had built with the men who then
were the best craftsmen in fertile Troy,
who made him a bedroom and a hall and a courtyard
close to Priam's house, on the city's height.
Hector, dear to Zeus, went in there, and in his hand
he held an eleven-cubit spear; the spear's bronze point
shone in front of him, and a golden band ran around the shaft.
He found Paris in his room, busy with his beautiful armor,
his shield and breastplate, and fitting his curved bow;
and Argive Helen sat with her slave women,
and she was telling her maids to do their famous work.
Hector saw him and scolded him with shameful words:
Strange man, this anger you keep in your heart is not good.
The people are dying around the city and the steep wall,
fighting; and because of you the war cry and the war
burn around this city; and you would fight anyone else
you saw somewhere hanging back from hateful war.
Get up, before the city is burned by enemy fire.
And godlike Alexander answered him:
Hector, since you scolded me fairly, and not unfairly,
I will answer you; and you listen and hear me.
It is not so much anger or resentment at the Trojans
that kept me sitting in my room; I wanted to give in to grief.
But now my wife has coaxed me with soft words
and pushed me toward war; and it seems to me too that this
will be better; victory passes from man to man.
So come on, wait now while I put on my armor of Ares;
or go, and I will follow; I think I will catch up with you.
So he spoke, and Hector of the shining helmet said nothing to him;
and Helen spoke to him with gentle words:
Brother-in-law of mine, a dog, a horrible schemer of evil,
I wish that on the day my mother first bore me
a wicked blast of wind had carried me away
to a mountain or into the waves of the loud-roaring sea,
where the wave would have washed me away before these things happened.
But since the gods planned these evils this way,
I should have been the wife of a better man,
one who understood people's anger and their many shames.
But this man's mind is not steady now, and it never
will be; so I think he will pay for it.
But come now, go in and sit on this chair,
brother-in-law, since trouble most of all has wrapped around your heart
because of me, a dog, and because of Alexander's ruin,
on whom Zeus has laid an evil fate, so that even later
we may be a song for men still to come.
And great Hector of the shining helmet answered her:
Do not ask me to sit, Helen, dear as you are; you will not persuade me;
my heart already rushes ahead to defend
the Trojans, who badly miss me while I am away.
But you push this man, and let him hurry himself,
so he catches me still inside the city.
For I will go home to see
my household, my dear wife, and my little son.
For I do not know if I will come back to them again,
or if the gods will strike me down under the hands of the Greeks.
So he spoke, and Hector of the shining helmet left;
and at once he reached his well-built house,
and he did not find white-armed Andromache in the hall,
but she, with her child and a well-dressed maid,
stood on the tower, crying and wailing.
When Hector did not find his blameless wife indoors,
he stood in the doorway and spoke among the maids:
Come now, maids, tell me the truth:
where has white-armed Andromache gone from the hall?
Has she gone to my sisters-in-law or my brothers' wives,
or to the temple of Athena, where the other
fair-haired Trojan women try to please the terrible goddess?
And the busy housekeeper answered him:
Hector, since you ask me to tell you the truth,
she has not gone to your sisters-in-law or your brothers' wives,
nor to the temple of Athena, where the other
fair-haired Trojan women try to please the terrible goddess,
but she went up on the great tower of Troy, because she heard
that the Trojans were hard pressed and the Greeks were much stronger.
She has reached the wall, hurrying,
like a woman out of her mind; and the nurse is carrying the child with her.
So the housekeeper woman spoke, and Hector rushed out of the house
back along the same road through the well-built streets.
When he reached the gates, passing through the great city,
the Scaean gates, where he was about to go out onto the plain,
there his richly dowered wife came running to meet him,
Andromache, daughter of great-hearted Eetion,
Eetion, who lived under wooded Plakos,
in Thebe under Plakos, ruling the Cilician people;
and his daughter was married to bronze-helmed Hector.
She met him then, and her maid came with her
carrying the tender, innocent child on her chest,
Hector's beloved son, like a beautiful star,
whom Hector called Scamandrius, but everyone else
Astyanax; for Hector alone protected Troy.
He smiled silently, looking at his son;
and Andromache stood close to him, shedding tears,
and she clung to his hand, and spoke and called him by name:
Strange man, your own courage will kill you, and you do not pity
your baby son and me, unlucky, who will soon be a widow
without you; for soon the Greeks will kill you,
all rushing at you together; and it would be better for me
to go down into the earth, losing you; for there will be
no other comfort once you meet your death,
only grief; for I have no father and no honored mother.
For shining Achilles killed my father,
and sacked the well-built city of the Cilicians,
high-gated Thebe, and killed Eetion,
and did not strip his armor, because he shrank from it in his heart,
but burned him with his cunning armor,
and piled a mound over him; and around it the mountain nymphs,
daughters of aegis-bearing Zeus, planted elm trees.
And my seven brothers were in the hall,
and they all went down into the house of Hades in one day;
for swift-footed shining Achilles killed them all
among their rolling cattle and their white sheep.
And my mother, who was queen under wooded Plakos,
he brought her here with the rest of the loot,
but then he set her free, taking endless ransom,
and Artemis the arrow-shooter struck her down in my father's house.
Hector, you are my father and my honored mother,
and my brother, and my strong husband.
But come now, take pity, and stay here on the tower,
and do not make your child an orphan and your wife a widow.
Station the army by the fig tree, where the city
is easiest to attack and the wall can be climbed.
Three times the best men came there and tried it,
the two Ajaxes and famous Idomeneus,
and the sons of Atreus and the brave son of Tydeus;
maybe someone told them, someone who knew the prophecies well,
or their own hearts push and tell them.
And great Hector of the shining helmet answered her:
Wife, all this is my concern too; but I would be terribly
ashamed in front of the Trojans and the long-robed Trojan women
if I hung back from the war like a coward;
my heart does not tell me to either, since I learned to be brave
always, and to fight among the front-line Trojans,
winning great glory for my father and for myself.
For I know this well in my mind and heart:
the day will come when holy Troy will be destroyed,
and Priam and the people of Priam of the good ash spear.
But I do not grieve so much for the Trojans in the future,
nor for Hecuba herself, nor for King Priam,
nor for my brothers, who are many and brave
and will fall in the dust at the hands of enemy men -
as much as for you, when some bronze-clad Greek
leads you away weeping, robbing you of your free day;
and in Argos, in another woman's house, you will work the loom,
and you will carry water from Messes or Hypereia,
much against your will, and hard necessity will press on you;
and some day someone will say, seeing you weep:
This is the wife of Hector, who was the best in battle
of the horse-taming Trojans when they fought around Troy.
So someone will say; and for you there will be new grief
in needing such a man to hold off the day of slavery.
But may the piled earth cover me in death
before I hear your scream and your being dragged away.
So he spoke, and shining Hector reached out for his son;
but the boy turned back to the chest of his well-girded nurse,
crying, scared by the sight of his dear father,
terrified of the bronze and the horsehair crest,
seeing something terrible nodding from the top of the helmet.
His dear father laughed, and his honored mother too;
at once shining Hector took the helmet off his head,
and set it on the ground, all shining;
and he kissed his dear son and bounced him in his hands,
and spoke, praying to Zeus and the other gods:
Zeus and you other gods, grant that this son of mine
may be, just as I am, outstanding among the Trojans,
and strong and brave, and may he rule Troy with power;
and some day let someone say, He is far better than his father,
as he comes back from war; and may he carry bloody spoils,
after killing an enemy man, and may his mother be glad at heart.
So he spoke, and put his son in the arms of his dear wife;
and she took him to her fragrant chest,
laughing through her tears; and her husband felt pity when he saw it,
and he stroked her with his hand, and spoke and called her by name:
Strange wife, do not grieve too much in your heart;
no man will send me down to Hades beyond my fate.
And I say no man has ever escaped his fate,
neither coward nor brave man, once he is born.
But go into the house and see to your own work,
the loom and the distaff, and tell your maids
to get on with their work; war will be the concern of men,
all of them, and most of all of me, who were born in Troy.
So he spoke, and shining Hector picked up his helmet,
with its horsehair crest; and his dear wife went home,
turning back again and again, shedding a thick tear.
And at once she reached the well-built house
of man-killing Hector, and she found many maids
inside, and she stirred up wailing in them all.
And they wailed for Hector while he was still alive in his own house;
for they did not think he would come back again from the war
alive, having escaped the strength and hands of the Greeks.
Paris did not linger in his high house either,
but once he had put on his famous armor, richly worked with bronze,
he rushed through the city, trusting in his quick feet.
And as when a stalled horse, fed at the manger,
breaks its halter and gallops across the plain, exulting,
used to bathing in a fair-flowing river,
glorying; and he holds his head high, and his mane
tosses around his shoulders; and trusting in his own beauty,
his legs carry him swiftly to the haunts and pasture of horses;
so the son of Priam, Paris, from the height of Pergamus,
shining in his armor, came on like the blazing sun,
exulting, and his quick feet carried him; and at once
he found shining Hector his brother, when he was just about
to turn back from the place where he had talked with his wife.
Godlike Alexander spoke to him first:
Dear brother, surely I am holding you back while you hurry,
by lingering, and I did not come in time the way you told me?
And Hector of the shining helmet answered him:
Strange man, no fair-minded man
could criticize your work in battle, since you are brave;
but you hold back on purpose and do not want to fight; and my heart
grieves inside me when I hear shameful things about you
from the Trojans, who have so much trouble because of you.
But let us go; we will settle all that later, if ever Zeus
grants that we may set up a free mixing bowl
for the heavenly, ever-living gods in our halls,
after driving the well-greaved Greeks out of Troy.

### Book 7

So he spoke, and glorious Hector rushed out of the gates,
and Alexandros his brother went with him; and in their hearts
both were eager to fight and do battle.
Just as a god gives sailors who long for it
a fair wind, when they are worn out with their well-planed oars
driving across the sea, and their limbs are loosened by the work,
so those two appeared to the Trojans who longed for them.
There Menelaus took the son of lord Areithoos,
Menesthios who lived in Arne, whom the club-bearer
Areithoos fathered, and ox-eyed Phylomedousa;
and Hector struck Eioneus with his sharp-pointed spear
under the rim of the neck below his bronze-cheeked helmet, and his limbs went slack.
And Glaukos, son of Hippolochos, leader of the Lycian men,
hit Iphinous with his spear in the hard fighting,
the son of Dexias, as he was jumping up onto his swift horses,
in the shoulder; and he fell from the chariot to the ground, and his limbs went slack.
But when the goddess grey-eyed Athene noticed them
killing the Argives in the hard fighting,
she went down, swooping from the peaks of Olympus,
to holy Ilios; and Apollo rose to meet her,
looking out from Pergamos, and he wanted victory for the Trojans;
and the two of them met together by the oak tree.
Lord Apollo, the son of Zeus, spoke to her first:
Why have you now come, daughter of great Zeus, eager
from Olympus, and what great urge in your heart drove you on?
Is it so that you can give the Danaans a victory that turns the battle,
since you have no pity at all for the Trojans who are dying?
But if you would listen to me, that would be much better:
let us stop the war and the fighting
for today; later they will fight again until
they find the end of Ilios, since it was thus dear to the heart
of you immortal goddesses to sack this city.
Then the goddess grey-eyed Athene answered him:
So be it, far-shooter; for I too had this same thought
when I came from Olympus to the Trojans and Achaeans.
But come, how do you mean to stop the war of men?
Then lord Apollo, the son of Zeus, answered her:
Let us stir up the great fury of Hector, tamer of horses,
in case he challenges one of the Danaans, all alone,
to fight against him in the dread fighting,
and the bronze-greaved Achaeans, feeling wonder at him,
may send one man out alone to fight with godlike Hector.
So he spoke, and the goddess grey-eyed Athene did not disobey.
And Helenos, the dear son of Priam, understood in his heart
their plan, which pleased the gods as they made it;
and he came and stood beside Hector and spoke these words to him:
Hector, son of Priam, equal to Zeus in counsel,
will you now listen to me, since I am your brother?
Make the other Trojans sit down and all the Achaeans too,
and you yourself challenge whichever of the Achaeans is best
to fight against you in the dread fighting;
for it is not yet your fate to die and meet your doom;
for I heard this from the voice of the gods who live forever.
So he spoke, and Hector rejoiced greatly to hear the words,
and going into the middle of the Trojans he held back the ranks,
gripping his spear by the middle; and they all stood still.
And Agamemnon made the well-greaved Achaeans sit down;
and Athene and silver-bowed Apollo
sat down, looking like vultures,
on the high oak tree of father Zeus who holds the aegis,
taking pleasure in the men; and the ranks sat thick,
bristling with shields and helmets and spears.
Just as a ripple of the West Wind is poured out on the sea
as it rises fresh, and the sea turns black beneath it,
so the ranks of the Achaeans and the Trojans sat
on the plain; and Hector spoke among both of them:
Hear me, Trojans and well-greaved Achaeans,
so I can say what my heart in my chest tells me.
The son of Kronos, who sits on high, has not fulfilled the oaths,
but planning evil he is working out something for both sides
until either you take well-towered Troy
or you yourselves are killed beside your sea-going ships.
There are among you the best men of all the Achaeans;
whichever one of them now has the heart to fight with me,
let him come here from all of them and be champion against godlike Hector.
And this is what I say, and let Zeus be witness for us:
if that man kills me with the long-edged bronze,
let him strip my armor and carry it to the hollow ships,
but let him give my body back home, so that the Trojans
and the Trojans' wives may give me my share of fire when I am dead.
But if I kill that man, and Apollo gives me the glory,
I will strip his armor and carry it to holy Ilios,
and I will hang it in the shrine of far-shooting Apollo,
and I will give his body back to the well-benched ships,
so that the long-haired Achaeans may give him a funeral,
and heap up a mound for him on the wide Hellespont.
And some day one of the men born later will say,
sailing in a many-benched ship over the wine-dark sea:
This is the mound of a man who died long ago,
whom glorious Hector killed when he was at his best in battle.
That is what someone will say some day; and my glory will never die.
So he spoke, and they all became silent in silence;
they were ashamed to refuse, and they were afraid to accept;
and at last Menelaus stood up and spoke among them,
scolding them with reproach, and he groaned deeply in his heart:
Shame on you, you boasts of Achaean women, no longer Achaeans!
This will really be a disgrace, a terribly dreadful disgrace,
if none of the Danaans now goes out against Hector.
But may all of you turn to water and earth,
sitting there, each one of you, useless and without glory.
But I myself will arm myself against this man; and above
the outcomes of victory rest with the immortal gods.
So he spoke, and he put on his fine armor.
Then, Menelaus, the end of your life would have appeared
at the hands of Hector, since he was far stronger,
if the kings of the Achaeans had not jumped up and stopped him,
and the son of Atreus himself, wide-ruling Agamemnon,
took his right hand and spoke these words and named him:
You are being foolish, Menelaus, raised by Zeus; there is no need for you
to act with this foolishness; hold back, even though you are grieving,
and do not want to fight out of rivalry a man better than you,
Hector the son of Priam, whom others also dread.
Even Achilles, in the battle where men win glory,
shrank from meeting him, and he is far better than you.
But now sit down and go to the company of your companions,
and the Achaeans will set up another champion against this man.
Even if he is fearless and cannot get enough of battle,
I say he will gladly bend the knee, if he escapes
out of the hostile war and the dread fighting.
So he spoke, and the hero turned his brother's mind,
giving him good advice, and he was persuaded; then his
glad attendants took the armor off his shoulders;
and Nestor stood up among the Argives and spoke to them:
Oh no, a great grief has come on the Achaean land.
Truly old Peleus, master of horses, would groan out loud,
the noble man who advised and spoke for the Myrmidons,
who once in his own house rejoiced greatly when he questioned me,
asking about the family and birth of all the Argives.
If he should hear that all of them now cringe before Hector,
he would often lift his dear hands to the immortal gods
praying that his spirit might go down from his limbs into the house of Hades.
If only I were young, father Zeus, and Athene and Apollo,
as when they fought by the swift-flowing Keladon,
the Pylians gathered together and the Arcadians who love spears,
by the walls of Pheia, around the streams of Iardanos.
Among them stood Ereuthalion as champion, a man like a god,
carrying on his shoulders the armor of lord Areithoos,
of godlike Areithoos, whom men called by the name
club-bearer, and so did the women with fine girdles,
because he did not fight with bows and a long spear,
but with an iron club he broke through the ranks.
Lykoorgos killed him by trickery, not by strength,
in a narrow road, where his club did not save him
from death, his iron club; for Lykoorgos struck first
and ran his spear through the middle of him, and he fell backward onto the ground;
and he stripped off his armor, which bronze Ares had given him.
And after that he himself wore it in the clash of Ares;
but when Lykoorgos grew old in his halls,
he gave it to his dear attendant Ereuthalion to wear;
and wearing that man's armor he challenged all the best men.
But they trembled and were terribly afraid, and no one dared;
but my heart, which had endured much, urged me to fight
with my own courage; and in age I was the youngest of them all;
and I fought him, and Athene gave me the glory.
I killed that man, the tallest and the strongest;
for he lay sprawled there, a huge bulk, here and there.
If only I were young like that, and my strength were firm!
Then helmet-flashing Hector would soon come out to fight.
But of you who are the best men of all the Achaeans,
not even these are eager in their hearts to go against Hector.
So the old man scolded them, and all nine of them stood up.
First by far stood up Agamemnon, lord of men,
and after him stood up the son of Tydeus, strong Diomedes,
and after them the two Aiantes, clothed in furious strength,
and after them Idomeneus and Idomeneus' companion
Meriones, equal to Enyalios, the killer of men,
and after them Eurypylos, the shining son of Euaimon,
and up stood Thoas the son of Andraimon and godlike Odysseus;
all of these wanted to fight with godlike Hector.
Then Gerenian horseman Nestor spoke to them again:
Now cast lots, all the way through, for whoever is chosen;
for this man will help the well-greaved Achaeans,
and he will also help his own heart, if he escapes
out of the hostile war and the dread fighting.
So he spoke, and each of them marked his lot,
and they threw them into the helmet of Agamemnon, the son of Atreus.
And the people prayed, and held their hands up to the gods;
and one of them would say, looking up at the wide sky:
Father Zeus, let it be Ajax, or the son of Tydeus,
or the king himself of Mycenae rich in gold.
So they spoke, and Gerenian horseman Nestor shook the helmet,
and the lot jumped out of the helmet that they themselves wanted,
the lot of Ajax; and the herald carried it through the whole crowd
and showed it from left to right to all the best of the Achaeans.
But they did not recognize it and each one refused it.
But when he came to the man carrying it through the whole crowd
who had marked it and thrown it into the helmet, glorious Ajax,
he held out his hand, and he threw it down close beside him as he stood there,
and he knew the mark of the lot when he saw it, and rejoiced in his heart.
He threw it on the ground at his feet and spoke:
My friends, the lot is mine, and I myself rejoice
in my heart, because I think I will beat godlike Hector.
But come, while I put on my war gear,
in the meantime pray to Zeus, the lord son of Kronos,
silently among yourselves so that the Trojans do not find out,
or else openly, since we are not afraid of anyone anyway;
for no one will drive me by force, willing or unwilling,
nor by skill, since I do not think I am so ignorant
as not to have been born and raised in Salamis.
So he spoke, and they prayed to Zeus, the lord son of Kronos;
and one of them would say, looking up at the wide sky:
Father Zeus, ruling from Ida, most glorious, greatest,
give victory to Ajax and let him win shining glory;
but if you also love Hector and care about him,
give equal strength and glory to both of them alike.
So they spoke, and Ajax armed himself in gleaming bronze.
But when he had put all his armor around his body,
he rushed out, just like huge Ares comes
when he goes into war among men whom the son of Kronos
has set to fight with the fury of heart-devouring strife.
Just so Ajax rose up, huge, the wall of the Achaeans,
smiling with a grim face; and beneath his feet
he went with long strides, brandishing his long-shadowed spear.
And the Argives rejoiced as they looked at him,
but a terrible trembling came over each limb of the Trojans,
and in Hector's own chest his heart pounded;
but he could no longer shrink back or draw away
into the crowd of his people, since he had challenged him to the fight.
And Ajax came near, carrying his shield like a tower,
of bronze, with seven hides, which Tychios had made for him,
by far the best of leather-workers, living in his house in Hyle,
who made him the gleaming shield of seven hides
of well-fed bulls, and on top of that he hammered an eighth layer of bronze.
Carrying this in front of his chest, Telamonian Ajax
stood very close to Hector, and threatened him and spoke:
Hector, now you will clearly know, all by yourself,
what kind of men the best of the Danaans are,
even after Achilles, breaker of men, the lion-hearted.
But he lies among his curved sea-going ships,
angry with Agamemnon, shepherd of the people;
but we are the kind of men who would stand up to you,
and many of us too; but begin the fight and the war.
Then great, helmet-flashing Hector answered him:
Ajax, born of Zeus, son of Telamon, leader of the people,
do not test me like some weak boy
or a woman, who does not know the works of war.
But I know well battles and the killing of men;
I know how to swing my shield to the right, I know how to the left,
my dry ox-hide shield, which is mine for tough fighting;
I know how to charge into the rush of swift horses;
I know how to dance in close combat with hostile Ares.
But I do not want to hit you, when you are like this,
watching secretly, but openly, if I happen to hit you.
He spoke, and swung his long-shadowed spear and threw it,
and hit Ajax's terrible seven-hided shield
on the very outermost bronze, which was the eighth layer on it.
Through six folds went the unyielding bronze, cutting through,
and in the seventh hide it was stopped; and then a second time
godlike Ajax threw his long-shadowed spear,
and hit the shield of Priam's son, which was equal on every side.
Through the shining shield went the mighty spear,
and through the much-decorated corselet it was driven;
and straight on past his flank it cut through his tunic,
the spear; and he leaned aside and avoided black death.
Then the two of them pulled out their long spears with both hands at once
and rushed at each other, looking like flesh-eating lions
or like boars, whose strength is not weak.
Then the son of Priam wounded the middle of his shield with his spear,
but the bronze did not break through, and its point was bent back.
And Ajax jumped and stabbed his shield; and the spear went
right through, and it pushed him back as he pressed forward,
and grazing along it came upon his neck, and black blood spurted out,
but not even so did helmet-flashing Hector stop fighting,
but he drew back and picked up a stone with his thick hand
that lay on the plain, black and rough and big;
with it he hit Ajax's terrible seven-hided shield
right on the middle boss; and the bronze rang out around it.
Then Ajax in turn lifted a much bigger stone
and threw it, spinning it, and it struck with immense force,
and he smashed the shield by hitting it with a millstone-like rock,
and he hurt his dear knees; and he was stretched out on his back
pressed against his shield; and Apollo lifted him up at once.
And now they would have wounded each other hand to hand with swords,
if the heralds, messengers of Zeus and of men,
had not come, one from the Trojans, the other from the bronze-clad Achaeans,
Talthybios and Idaios, both of them sensible;
and between the two of them they held their scepters, and spoke a word
the herald Idaios, who knew wise plans:
Fight no more, dear sons, and do not battle;
for Zeus the cloud-gatherer loves you both,
and both of you are spearmen; that we all know well.
And night is already here; it is good to obey night too.
Then Telamonian Ajax answered him and said:
Idaios, tell Hector to say those things;
for he himself challenged all the best men to the fight.
Let him begin; and I will fully follow whatever he does.
Then great, helmet-flashing Hector answered him:
Ajax, since the god has given you both size and strength
and good sense, and you are the best of the Achaeans with the spear,
now let us stop the battle and the fighting
for today; later we will fight again until the god
separates us, and gives victory to one side or the other.
And night is already here; it is good to obey night too,
so that you may make all the Achaeans glad beside their ships,
and most of all your own kinsmen and companions, who belong to you;
but I in the great city of lord Priam
will make the Trojans and the long-robed Trojan women glad,
who pray for me and will enter the sacred gathering place.
But come, let us both give each other famous gifts,
so that someone may say like this, Achaean or Trojan:
These two fought together over heart-devouring strife,
and then they parted in friendship, after they had joined together.
So he spoke, and he gave him a silver-studded sword
carrying it with its sheath and its well-cut strap;
and Ajax gave him a belt shining with purple.
Then the two of them, having parted, one went to the host of the Achaeans,
and the other went to the crowd of the Trojans; and they rejoiced,
when they saw him coming alive and unharmed,
having escaped the might and the resistless hands of Ajax;
and they led him to the city, not expecting he was safe.
And Ajax on the other side the well-greaved Achaeans
led to godlike Agamemnon, rejoicing in victory.
But when they came to the huts of the son of Atreus,
lord Agamemnon sacrificed a bull for them,
a male, five years old, to the mighty son of Kronos.
They skinned it and worked it and cut it all up,
and chopped it expertly and put it on spits,
and roasted it carefully, and pulled it all off.
But when they had stopped their work and prepared the meal,
they feasted, and their hearts did not lack an equal share of the feast;
and with continuous cuts of the back Ajax was honored
by the hero son of Atreus, wide-ruling Agamemnon.
But when they had set aside their desire for drink and food,
the old man was the very first to begin weaving his plan,
Nestor, whose advice had also seemed best before;
he, thinking kindly, spoke to them in the assembly and said:
Son of Atreus and other best men of all the Achaeans,
for many long-haired Achaeans have died,
whose dark blood now, flowing fair, around Skamandros
swift Ares has scattered, and their souls have gone down to Hades;
so you must stop the Achaeans' war at dawn,
and we ourselves, gathering together, will bring the corpses here
with oxen and mules; and we will burn them
a little way from the ships, so that each man may carry the bones
home to his children, when we return again to our native land.
And let us heap up one mound around the pyre,
drawn out and shared from the plain; and beside it let us quickly build
high towers, a defense for the ships and for ourselves.
And in them let us make well-fitted gates,
so that through them there may be a road for chariots;
and outside let us dig a deep ditch nearby,
which would hold off horse and foot, being all around,
in case the war of the proud Trojans ever presses on us.
So he spoke, and all the kings approved.
And again there was an assembly of the Trojans in the high city of Ilios,
dreadful and in tumult, at the doors of Priam;
and sensible Antenor began to speak among them:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies,
so I can say what my heart in my chest tells me.
Come now, let us give Argive Helen and the treasures with her
to the sons of Atreus to lead away; now we are fighting
having broken our faithful oaths; so I do not think
anything more profitable will be completed for us, unless we do this.
So he spoke and sat down; and among them stood up
godlike Alexandros, the husband of fair-haired Helen,
who answered him with winged words:
Antenor, what you say is no longer pleasing to me;
you know how to think of another speech better than this one.
But if you are really saying this in earnest,
then surely the gods themselves have destroyed your wits.
But I will speak among the horse-taming Trojans;
and I declare outright that I will not give back the woman;
but the treasures, as many as I brought from Argos to our house,
I am willing to give them all, and to add others from home.
So he spoke and sat down; and among them stood up
Priam, the son of Dardanos, equal to the gods in counsel,
who, thinking kindly, spoke to them in the assembly and said:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies,
so I can say what my heart in my chest tells me.
Now take your supper throughout the city as before,
and remember the watch and each one stay awake;
and at dawn let Idaios go to the hollow ships
to tell the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
the word of Alexandros, for whose sake the quarrel began;
and to say this prudent word too, if they are willing
to stop the ill-sounding war, until we
burn the dead; later we will fight again until the god
separates us and gives victory to one side or the other.
So he spoke, and they heard him and obeyed;
then they took supper throughout the army in their companies;
and at dawn Idaios went to the hollow ships;
and he found the Danaans, the attendants of Ares, in assembly
beside the stern of Agamemnon's ship; and he stood
in their midst and spoke to them, the loud-voiced herald:
Son of Atreus and other best men of all the Achaeans,
Priam and the other proud Trojans have ordered me
to say, if it would be dear and pleasing to you,
the word of Alexandros, for whose sake the quarrel began;
the treasures, as many as Alexandros in his hollow ships
carried to Troy, would that he had died before that,
he is willing to give them all, and to add others from home;
but the wedded wife of glorious Menelaus
he says he will not give back; and truly the Trojans at least urge it.
And they ordered me to say this word too, if you are willing
to stop the ill-sounding war, until we
burn the dead; later we will fight again until the god
separates us and gives victory to one side or the other.
So he spoke, and they all became silent in silence;
and at last Diomedes, good at the war-cry, spoke among them:
Let no one now accept the treasures of Alexandros
or Helen; because it is clear even to someone very foolish
that the ends of destruction now hang over the Trojans.
So he spoke, and all the sons of the Achaeans shouted out
in approval of the word of Diomedes, tamer of horses;
and then lord Agamemnon spoke to Idaios:
Idaios, you yourself hear the word of the Achaeans,
how they answer you; and this pleases me too;
and as for burning the dead, I do not begrudge it at all;
for there is no sparing of the dead who have died
when it comes to soothing them quickly with fire, once they are dead.
But let Zeus be witness, the loud-thundering husband of Hera.
So he spoke, and he raised the scepter to all the gods,
and Idaios went back again to holy Ilios.
And they sat in assembly, the Trojans and Dardanians,
all gathered together, waiting for when Idaios might come;
and he came and delivered his message
standing in their midst; and they armed themselves very quickly,
both to bring in the corpses and others to go for wood;
and the Argives on the other side, from their well-benched ships,
urged themselves on to bring in corpses, and others to go for wood.
Then the Sun was newly striking the fields
as he came up into the sky from the softly-flowing, deep-streaming Ocean;
and they met one another.
There it was hard to recognize each single man;
but washing the bloody gore off with water
and shedding warm tears, they lifted them onto the wagons.
But great Priam did not let them weep; and they in silence
heaped the corpses on the pyre, grieving at heart,
and when they had burned them in the fire they went to holy Ilios.
Just so on the other side the well-greaved Achaeans
heaped the corpses on the pyre, grieving at heart,
and when they had burned them in the fire they went to the hollow ships.
And when it was not yet dawn, but still the dim light of night,
then around the pyre the chosen host of the Achaeans roused itself,
and they made one mound around it, having drawn it out
shared from the plain, and beside it they built a wall
and high towers, a defense for the ships and for themselves.
And in them they made well-fitted gates,
so that through them there might be a road for chariots;
and outside they dug a deep ditch beside it,
wide and great, and they fixed stakes in it.
So they toiled, the long-haired Achaeans;
and the gods, sitting beside Zeus the thunderer,
gazed at the great work of the bronze-clad Achaeans.
And Poseidon the earth-shaker began speech among them:
Father Zeus, is there really any mortal on the boundless earth
who will still tell the immortals his mind and his plan?
Do you not see that the long-haired Achaeans
have built a wall above their ships, and around it
have driven a ditch, and have not given the gods glorious hecatombs?
Its fame will be as far as the dawn spreads;
and they will forget that wall which I and Phoibos Apollo
built for the hero Laomedon, toiling for him.
Then Zeus the cloud-gatherer, greatly angered, answered him:
Oh no, earth-shaker, wide of strength, what have you said!
Some other of the gods might fear this thought,
one far weaker than you in hands and strength;
but your fame will be as far as the dawn spreads.
Come now, when the long-haired Achaeans again
have gone with their ships to their dear native land,
break down the wall and pour it all into the sea,
and again cover the great shore with sand,
so that the great wall of the Achaeans may be wiped out.
So they spoke such things to one another,
and the sun set, and the work of the Achaeans was finished,
and they slaughtered oxen throughout the huts and took supper.
And ships from Lemnos came to hand bringing wine,
many of them, which Euneos, the son of Jason, had sent,
whom Hypsipyle bore to Jason, shepherd of the people.
Separately to the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
the son of Jason gave a thousand measures of wine to carry.
From there the long-haired Achaeans got their wine,
some with bronze, some with shining iron,
some with hides, some with the live oxen themselves,
some with slaves; and they set out a rich feast.
All night long then the long-haired Achaeans
feasted, and the Trojans throughout the city and the allies;
and all night the counselor Zeus planned evils for them,
thundering terribly; and pale fear seized them;
and they poured wine from the cups onto the ground, and no one dared
to drink before he had poured a libation to the mighty son of Kronos.
Then they lay down to sleep and took the gift of sleep.

### Book 8

Dawn in her saffron robe was spreading over the whole earth,
and Zeus who delights in thunder held an assembly of the gods
on the highest peak of many-ridged Olympus.
He himself spoke to them, and all the gods listened below.
Hear me, all you gods and all you goddesses,
so that I can say what my heart in my chest tells me to say.
So let no goddess, and no god,
try to overrule what I say, but all of you together
agree with it, so that I can finish this business as fast as possible.
Any one of the gods I notice going off on his own to
help either the Trojans or the Danaans
will come back to Olympus struck in a disgraceful way;
or I will grab him and throw him into misty Tartarus,
very far away, where the deepest pit under the earth is,
where there are iron gates and a bronze threshold,
as far below Hades as the sky is above the earth.
Then he will learn how much I am the strongest of all the gods.
Come on, gods, try it, so that you all may see:
hang a golden chain down from the sky,
and all of you gods and all you goddesses grab hold of it;
but you could not drag Zeus the highest, the planner, down from the sky to the plain,
not even if you worked very hard.
But whenever I really want to pull,
I could drag it up along with the earth itself and the sea itself;
and then I would tie the chain around a peak of Olympus,
and everything would hang in mid-air.
That is how far above the gods and above humans I am.
So he spoke, and they all became quiet in silence,
amazed at his words, for he had spoken very forcefully.
Then at last the goddess grey-eyed Athena spoke up:
Our father, son of Cronus, highest of the rulers,
we too know well that your strength cannot be resisted;
but even so we feel pity for the spear-fighting Danaans,
who may meet their evil fate and be destroyed.
All the same, we will keep away from war, as you command;
but we will give the Argives some advice that will help them,
so that they do not all die because of your anger.
Then Zeus who gathers the clouds answered her with a smile:
Take heart, Tritogeneia, dear child; I am not speaking
in earnest, and I want to be kind to you.
With that he harnessed his bronze-hoofed horses under the chariot,
swift-flying, with golden manes,
and he himself put gold on his body, and took a whip
of gold, well made, and stepped up onto his chariot,
and whipped them to drive; and they flew off, not unwilling,
between the earth and the starry sky.
He came to Ida with its many springs, mother of wild beasts,
to Gargarus, where he has a sacred precinct and a smoking altar.
There the father of men and gods stopped his horses,
loosed them from the chariot, and poured down a thick mist.
He himself sat down on the peaks, glorying in his power,
looking at the city of the Trojans and the ships of the Achaeans.
Meanwhile the long-haired Achaeans quickly grabbed their meal
in their huts, and then armed themselves.
The Trojans, on the other side, armed themselves throughout the city,
fewer in number; but even so they were eager to fight in battle
out of hard necessity, for their children and their wives.
All the gates were opened, and the people rushed out,
foot soldiers and horsemen; and a great uproar arose.
When they came together into one place,
they clashed their shields together, and their spears, and the fury of men
in bronze breastplates; and the bossed shields
struck against each other, and a great uproar arose.
Then together there was wailing and boasting from men,
from those killing and those being killed, and the earth ran with blood.
As long as it was morning and the sacred day grew,
so long the missiles of both sides hit home, and the people fell.
But when the Sun had reached the middle of the sky,
then the father stretched out his golden scales;
and he put in them two fates of death that brings long agony,
for the horse-taming Trojans and the bronze-clad Achaeans,
and he took them and pulled them by the middle; and the fated day of the Achaeans sank.
The fates of the Achaeans settled down on the life-giving earth,
and those of the Trojans rose up toward the wide sky;
and he himself thundered loudly from Ida, and sent a blazing
flash of fire into the Achaean army; and when they saw it
they were stunned, and pale fear seized them all.
Then neither Idomeneus could bear to stand, nor Agamemnon,
nor did the two Ajaxes, servants of Ares, stay;
only Nestor, the Gerenian guardian of the Achaeans, stayed,
not at all of his own will, but his horse was in pain, which had been hit by an arrow
from godlike Alexander, the husband of fair-haired Helen,
on the very top of the head, where the first hairs of horses
grow on the skull, and it is the deadliest spot.
In pain it reared up, and the arrow went into its brain,
and as it writhed around the bronze point it threw the horses into confusion.
While the old man was cutting away the horse's trace-straps
with a rush of his sword, meanwhile Hector's swift horses
came through the rout, carrying their bold charioteer,
Hector; and now the old man would have lost his life there
if Diomedes, good at the war-cry, had not noticed quickly;
and he shouted terribly, urging on Odysseus:
Zeus-born son of Laertes, clever Odysseus,
where are you running, turning your back like a coward in the crowd?
Don't let someone stick a spear in your back as you run;
but stay, so that we can drive this wild man away from the old man.
So he spoke, but the much-enduring godlike Odysseus did not hear him,
but rushed past toward the hollow ships of the Achaeans.
But the son of Tydeus, though he was alone, went in among the front fighters,
and stood in front of the horses of the old man of Neleus' line,
and spoke to him, addressing him with winged words:
Old man, truly the young fighters are wearing you down,
and your strength is gone, and hard old age is on you,
and your servant is weak, and your horses are slow.
But come, get up on my chariot, so that you can see
what kind of horses the Trojan ones are, and how they know over the plain
to chase very fast this way and that, and to run away,
the ones I once took from Aeneas, makers of panic.
Let these two servants take care of these, and let the two of us
drive straight at the horse-taming Trojans, so that even Hector
may learn whether my spear too rages in my hands.
So he spoke, and the Gerenian horseman Nestor did not disobey.
So then the two servants took care of Nestor's horses,
the mighty Sthenelus and noble-hearted Eurymedon.
And the two of them stepped up into Diomedes' chariot;
and Nestor took the shining reins in his hands,
and whipped the horses; and quickly they came near Hector.
And as Hector rushed straight at them, the son of Tydeus threw his spear;
and he missed him, but his charioteer and servant,
the son of the proud Theban, Eniopeus,
who was holding the horses' reins, he struck in the chest beside the nipple.
He fell from the chariot, and his swift-footed horses
swerved aside; and there his soul and his strength were released.
And terrible grief covered Hector's heart for his charioteer;
he left him there, though he grieved for his companion,
to lie, and he went after a bold charioteer; and not for long
were the two horses without a driver; for quickly he found
the son of Iphitus, bold Archeptolemus, whom he then set
on the swift-footed horses, and put the reins in his hands.
Then there would have been ruin and hopeless deeds,
and they would have been penned up in Troy like lambs,
if the father of men and gods had not noticed quickly;
and he thundered terribly and hurled a bright thunderbolt,
and drove it to the ground in front of Diomedes' horses;
and a terrible flame rose from burning sulphur,
and the two horses, terrified, crouched under the chariot;
and the shining reins fled from Nestor's hands,
and he was afraid in his heart, and he spoke to Diomedes:
Son of Tydeus, come now, turn back and hold your single-hoofed horses.
Don't you know that no strength from Zeus follows you?
For now Zeus the son of Cronus grants glory to this man,
today; later again to us too, if he wishes,
he will give it; but no man can hold back the mind of Zeus,
not even a very mighty one, since he is far stronger.
Then Diomedes, good at the war-cry, answered him:
Yes indeed, old man, you have said all this just as it should be;
but this terrible grief comes on my heart and spirit:
for Hector will one day say, speaking among the Trojans:
The son of Tydeus ran away before me to the ships.
So he will boast one day; then may the wide earth open up for me.
Then the Gerenian horseman Nestor answered him:
Alas, son of warlike Tydeus, what a thing you have said.
For even if Hector calls you weak and cowardly,
the Trojans and Dardanians will not believe it,
nor the wives of the great-hearted Trojan spearmen,
in whose dust you laid their lusty husbands.
So saying, he turned his single-hoofed horses to flee
back through the rout; and on them the Trojans and Hector
with a strange cry poured their painful missiles.
And great Hector of the shining helmet shouted loudly after him:
Son of Tydeus, the swift-horsed Danaans honoured you
with a seat and with meat and with fuller cups;
but now they will dishonour you; you have turned out to be a woman.
Begone, worthless puppet, since, though I do not give way,
you will not climb our towers, nor will you
lead our women onto the ships; before that I will give you your doom.
So he spoke, and the son of Tydeus weighed two options in his mind,
whether to turn his horses around and fight face to face.
Three times he pondered in his mind and heart,
and three times from the Idaean mountains Zeus the planner thundered,
giving the Trojans a sign of victory that turns the battle.
And Hector shouted out to the Trojans, calling far:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight at close quarters,
be men, my friends, and remember your fierce courage.
And I know that the son of Cronus has willingly nodded to me
victory and great glory, and to the Danaans a disaster;
fools, who built these walls,
feeble and worthless; these will not hold back my fury;
and my horses will easily leap over the dug trench.
But when I reach the hollow ships,
let there be some thought then of destructive fire,
so that I burn the ships with fire, and kill the men themselves,
the Argives beside the ships, panicked by the smoke.
So saying, he called to his horses and spoke:
Xanthus, and you Podargus, and Aethon and shining Lampus,
now pay me back the care, which very plentiful
Andromache, the daughter of great-hearted Eetion,
used to set before you first, honey-sweet grain,
and mixing wine for you to drink, whenever your heart told you,
before me, who claim to be her lusty husband.
But follow along and hurry, so that we may take
the shield of Nestor, whose fame now reaches the sky,
that it is all golden, both its rims and the shield itself,
and from the shoulders of Diomedes, tamer of horses,
his finely worked breastplate, which Hephaestus made with his craft.
If we could take these two, I would hope that the Achaeans
this very night would board their swift ships.
So he spoke, boasting, and queenly Hera was angry,
and she shook on her throne, and made great Olympus tremble,
and she spoke to Poseidon, the great god, face to face:
Alas, Earth-shaker of wide strength, not even in your heart
does your spirit pity the Danaans as they die.
Yet they bring you gifts at Helice and Aegae,
many and pleasing; but you wish victory for them.
For if we wished, all of us who are helpers of the Danaans,
to drive back the Trojans and hold off far-seeing Zeus,
he would sit there grieving alone on Ida.
Then the lord Earth-shaker, greatly angered, answered her:
Hera, rash in speech, what a word you have spoken.
I would certainly not wish the rest of us to fight
with Zeus the son of Cronus, since he is far stronger.
So they spoke such things to each other;
and the space from the ships to the wall that the trench enclosed
was filled alike with horses and with shielded men
packed in; and Hector, like swift Ares, penned them in,
Hector son of Priam, since Zeus had given him glory.
And now he would have burned the balanced ships with blazing fire,
if queenly Hera had not put it in Agamemnon's mind
to bestir himself and quickly urge on the Achaeans.
He went along by the huts and the ships of the Achaeans,
holding a big purple cloak in his thick hand,
and he stood on the great-bellied black ship of Odysseus,
which lay in the middle, so that he could be heard on both sides,
both toward the huts of Ajax son of Telamon
and toward those of Achilles, who had drawn their balanced ships
at the very end, trusting in their bravery and the strength of their hands;
and he shouted shrilly, calling out to the Danaans:
Shame, Argives, base disgraces, wonderful only to look at;
where have the boasts gone, when we said we were the best,
the ones you used to make in assembly at Lemnos, empty boasts,
eating lots of meat of straight-horned oxen
and drinking bowls brimming with wine,
that each of you would stand up against a hundred or two hundred
Trojans in war; but now we are not worth even one,
not even Hector, who will soon burn our ships with blazing fire.
Father Zeus, did you ever before ruin some one of the over-proud kings
with such blindness, and take away his great glory?
I certainly say that I never passed by your beautiful altar
in my many-benched ship as I came here,
but on all of them I burned the fat and thighs of oxen,
longing to sack well-walled Troy.
But Zeus, fulfil this wish at least for me:
let them at least escape and get away,
and do not let the Achaeans be beaten by the Trojans like this.
So he spoke, and the father pitied him as he shed tears,
and he nodded to him that the army would be safe and not perish.
And at once he sent an eagle, the most perfect of birds,
holding a fawn in its claws, the young of a swift deer;
and beside the beautiful altar of Zeus it dropped the fawn,
where the Achaeans used to sacrifice to Zeus who speaks in all omens.
So when they saw that the bird had come from Zeus,
they sprang more at the Trojans, and remembered their joy in battle.
Then no one of the many Danaans was ahead of
Diomedes in praying, before he held back his swift horses
and drove them out of the trench and fought face to face,
but far the first he killed a helmeted Trojan man,
Ageleos son of Phradmon; he had turned his horses to flee;
and as he turned, he fixed his spear in his back
between the shoulders, and drove it through his chest;
and he fell from the chariot, and his armour rattled on him.
After him came the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
and after them the Ajaxes, clothed in fierce courage,
and after them Idomeneus and Idomeneus' companion
Meriones, like Enyalius, the killer of men,
and after them Eurypylus, the glorious son of Euaemon;
and Teucer came ninth, stretching his back-bent bow,
and he stood under the shield of Ajax son of Telamon.
There Ajax would hold out his shield, and the hero
would peer around, and when he had shot an arrow at someone in the crowd
and hit him, the man fell right there and lost his life,
and then he would go back again and duck like a child under its mother,
into Ajax; and Ajax would hide him with his shining shield.
Then whom did blameless Teucer kill first of the Trojans?
Orsilochus first, and Ormenus and Ophelestes,
and Daetor and Chromius and godlike Lycophontes,
and Amopaon son of Polyaemon and Melanippus,
all of them one after another he brought down to the life-giving earth.
And when the lord of men Agamemnon saw him, he rejoiced
as from his strong bow he destroyed the ranks of the Trojans;
and he came and stood beside him and spoke to him:
Teucer, dear head, son of Telamon, leader of the people,
keep shooting like that, if you may become some light for the Danaans
and for your father Telamon, who raised you when you were small,
though you were a bastard, he raised you in his own house;
give him glory too, even though he is far away.
And I will tell you how this too will be done:
if Zeus who holds the aegis and Athena grant me
to sack the well-built city of Ilium,
I will put a prize of honour in your hand, first after me,
either a tripod or two horses with their chariot,
or a woman, who may climb into your shared bed.
Then blameless Teucer answered him and said:
Most glorious son of Atreus, why do you urge me on when I myself am eager?
As far as the strength I have goes,
I do not stop, but from the time we drove them back toward Ilium,
from then I have been waiting with my bow and killing men.
Eight long-pointed arrows I have already shot,
and all of them have stuck in the flesh of the swift young warriors;
but this dog, this mad one, I cannot hit.
He spoke, and shot another arrow from the bowstring
straight at Hector, and his heart longed to hit him;
but he missed him, and blameless Gorgythion,
the good son of Priam, he struck in the chest with the arrow,
whom his mother bore, married from Aesyme,
fair Castianeira, in form like the goddesses.
And as a poppy bows its head to one side, in a garden,
weighed down by its fruit and by the spring rains,
so his head drooped to one side, weighed down by his helmet.
Teucer shot another arrow from the bowstring
straight at Hector, and his heart longed to hit him.
But he missed again then, for Apollo made him miss;
but bold Archeptolemus, Hector's charioteer,
as he rushed into the battle, he struck by the breast beside the nipple;
and he fell from the chariot, and his horses swerved aside,
swift-footed; and there his soul and his strength were released.
And terrible grief covered Hector's heart for his charioteer;
he left him there, though he grieved for his companion,
and he called to Cebriones, his brother, who was nearby,
to take the reins of the horses; and he did not disobey when he heard.
Then he himself leapt from the gleaming chariot to the ground
shouting terribly; and he took a stone in his hand,
and went straight at Teucer, and his heart urged him to hit him.
Now Teucer had taken a bitter arrow from his quiver
and laid it on the string; but Hector of the shining helmet,
as he drew it back by the shoulder, where the collar-bone
separates the neck and the chest, and it is the deadliest spot,
there, as he aimed eagerly at him, he struck him with a jagged stone,
and it broke his bowstring, and his hand went numb at the wrist,
and he fell to his knees and dropped his bow from his hand.
But Ajax did not neglect his fallen brother,
but ran and stood over him and covered him with his shield.
Then two dear comrades came in under him,
Mecisteus son of Echius and godlike Alastor,
and carried him to the hollow ships, groaning heavily.
But again the Olympian roused the fury of the Trojans;
and they drove the Achaeans straight at the deep trench;
and Hector went among the foremost, exulting in his strength.
As when a dog seizes a wild boar or a lion
from behind, chasing it with swift feet,
and fixes on its hips and haunches, and watches it as it turns,
so Hector kept after the long-haired Achaeans,
always killing the last man; and they fled.
But when they had crossed the stakes and the trench
in their flight, and many of the Trojans had died by their hands,
they were checked and stood beside the ships,
calling to one another and to all the gods,
holding up their hands, each of them praying loudly;
and Hector kept wheeling about his fair-maned horses
with the eyes of a Gorgon and of man-destroying Ares.
But the goddess white-armed Hera saw them and pitied them,
and quickly spoke winged words to Athena:
Alas, child of aegis-bearing Zeus, will we two no longer
care for the perishing Danaans, even for the last time?
They may now fill up their evil doom and perish
at the rush of one man, and he rages now past bearing,
Hector son of Priam, and he has already done many evils.
Then the goddess grey-eyed Athena answered her:
Yes, this man might even lose his fury and his spirit
at the hands of the Argives, dying in his own fatherland;
but my father rages with no good mind,
stubborn, always wicked, a thwart of my own purposes;
he does not remember at all that I very often
saved his son when he was worn down by the labours of Eurystheus.
He used to weep toward the sky, and Zeus sent me
from the sky to defend him.
If I had known this in my shrewd mind
when he sent him into the house of Hades, the gate-keeper,
to bring from Erebus the dog of hateful Hades,
he would not have escaped the steep streams of the water of Styx.
But now he hates me, and he has fulfilled the counsels of Thetis,
who kissed his knees and took his chin in her hand,
begging him to honour Achilles, the sacker of cities.
But there will come a day when he calls me again his dear grey-eyed one.
But now harness the single-hoofed horses for the two of us,
while I go down into the house of aegis-bearing Zeus
and arm myself with weapons for war, so that I may see
whether the son of Priam, Hector of the shining helmet,
will rejoice when the two of us appear on the bridges of war,
or whether some Trojan will glut the dogs and the birds
with his fat and flesh, when he falls by the Achaean ships.
So she spoke, and the goddess white-armed Hera did not disobey.
She went about and harnessed the gold-frontleted horses,
Hera, eldest of goddesses, daughter of great Cronus;
and Athena, daughter of aegis-bearing Zeus,
let fall on her father's floor her soft robe,
embroidered, which she had made and worked with her own hands,
and she put on the tunic of Zeus the cloud-gatherer
and armed herself for tearful war with weapons.
She stepped into the flaming chariot with her feet, and took up her spear,
heavy, great and stout, with which she subdues the ranks of men,
of heroes, whenever the mighty father's daughter is angry with them.
Hera quickly touched the horses with the whip;
and of their own will the gates of heaven groaned open, which the Hours keep,
to whom the great sky and Olympus are entrusted,
both to open the thick cloud and to shut it.
Through these they drove their horses with the goad.
But father Zeus, when he saw from Ida, was terribly angry,
and he urged golden-winged Iris to carry the message:
Go, swift Iris, turn back, and do not let them
come before me; for it is not good for us to join in war.
For I will say this, and it will be accomplished:
I will maim their swift horses under their chariot,
and I will throw them from the chariot and break the car;
and not in ten revolving years
will the wounds they receive heal, the ones my thunderbolt strikes;
so that the grey-eyed one may see what it is to fight with her father.
But with Hera I am not so indignant, nor do I rage;
for it has always been her habit to thwart whatever I say.
So he spoke, and swift-footed Iris rose to carry the message,
and went from the Idaean mountains to great Olympus.
And at the first gates of many-folded Olympus
she met them and held them back, and told them the word of Zeus:
Where are you rushing? What madness is in your hearts?
The son of Cronus does not allow you to defend the Argives.
For thus the son of Cronus threatened, and he will fulfil it:
he will maim your swift horses under your chariot,
and he will throw you from the chariot and break the car;
and not in ten revolving years
will the wounds heal, the ones the thunderbolt strikes;
so that you, grey-eyed one, may see what it is to fight with your father.
With Hera he is not so indignant, nor does he rage;
for it has always been her habit to thwart whatever he says;
but you, most dreadful dog, without shame, if truly
you will dare to raise your monstrous spear against Zeus.
So speaking, swift-footed Iris went away,
and Hera spoke a word to Athena:
Alas, child of aegis-bearing Zeus, no longer will I
let the two of us fight against Zeus for the sake of mortals;
let one of them die and another live,
whichever it falls to; and let him, thinking his own thoughts in his heart,
judge between the Trojans and the Danaans, as is proper.
So speaking, she turned back her single-hoofed horses;
and the Hours loosed the fair-maned horses,
and tied them at the immortal mangers,
and leaned the chariot against the gleaming walls;
and the two themselves sat down on golden chairs
among the other gods, with their dear hearts grieving.
But father Zeus drove his well-wheeled chariot and horses
from Ida to Olympus, and reached the seats of the gods.
Then the famous Earth-shaker loosed his horses,
and set the chariot on the altars, spreading a cover over it;
and Zeus the far-seeing himself sat down on a golden throne,
and beneath his feet great Olympus trembled.
But Athena and Hera sat apart from Zeus alone,
and they did not speak to him at all, nor ask him anything;
but he knew in his heart and spoke to them:
Why are you two so grieved, Athena and Hera?
You surely did not wear yourselves out in the battle that brings glory to men,
destroying Trojans, against whom you set your terrible hate.
In any case, with my fury and my invincible hands as they are,
not all the gods in Olympus could turn me.
But before that, trembling seized your shining limbs
before you even saw the war and the dreadful deeds of war.
For I will say this, and it would have been accomplished:
struck by a thunderbolt, you would not have come back
to Olympus on your chariots, where the seat of the immortals is.
So he spoke, and Athena and Hera muttered against him;
they sat close together, and plotted evil for the Trojans.
Now Athena was silent and said nothing,
angry at father Zeus, and wild anger held her;
but Hera could not hold her anger in her breast, and spoke:
Most dread son of Cronus, what a word you have spoken.
Well we too know that your strength is not weak;
but nevertheless we pity the spear-fighting Danaans,
who may fill up their evil doom and perish.
But we will keep away from war, if you command it;
but we will put counsel into the Argives' minds, whatever will profit them,
so that they not all perish because of your wrath.
Then Zeus the cloud-gatherer answered her:
Then at dawn, if you wish, ox-eyed queenly Hera,
you will see the over-mighty son of Cronus
destroying the great host of the spear-fighting Argives;
for mighty Hector will not stop from war
until the swift-footed son of Peleus is roused beside the ships,
on the day when they fight at the sternmost ships
in the most terrible strait over the dead Patroclus;
for so it is fated; and I do not care about your anger,
not even if you come to the lowest limits
of the earth and the sea, where Iapetus and Cronus sit
and take no joy in the rays of Hyperion the Sun,
nor in the winds, and deep Tartarus is around them;
not even if you go there in your wandering, would I
care about your anger, since nothing is more shameless than you.
So he spoke, and white-armed Hera said nothing to him.
And the bright light of the sun fell into the Ocean,
drawing black night over the grain-giving fields.
So for the Trojans the light set unwillingly, but for the Achaeans
welcome and long-prayed-for came dark night.
Then glorious Hector held an assembly of the Trojans,
leading them apart from the ships beside the eddying river,
in a clear place where the ground showed no corpses.
They stepped down from their horses and heard the speech
that Hector, dear to Zeus, made; and in his hand
he held a spear of eleven cubits; and before it shone
the bronze point of the spear, and a golden ring ran around it,
and leaning on it he spoke words to the Trojans:
Hear me, Trojans and Dardanians and allies;
just now I thought that after destroying the ships and all the Achaeans
I would return again to windy Ilium;
but darkness came first, and that is what most saved
the Argives and their ships on the shore of the sea.
But now let us obey black night
and prepare our meals; and the fair-maned horses
loose from under the chariots, and set food beside them;
and bring oxen and sturdy sheep from the city
quickly, and get honey-sweet wine
and grain from the halls, and gather plenty of firewood,
so that all night long until the early-born dawn
we may burn many fires, and their light may reach the sky,
in case somehow in the night the long-haired Achaeans
set out to flee over the wide back of the sea.
Let them not board the ships at least without a struggle and at ease,
but let each of them have a wound to nurse at home too,
struck either by an arrow or by a sharp spear
as he leaps onto a ship, so that anyone else too may shrink
from bringing tearful war against the horse-taming Trojans.
And let the heralds, dear to Zeus, announce through the town
that the young men and the grey-templed elders
should gather on the god-built towers around the city;
and let each of the women in their halls
burn a great fire; and let a firm watch be kept,
in case a raiding party enters the city while the men are away.
Let it be so, great-hearted Trojans, as I say;
and let this word that I have spoken now be sound,
and tomorrow I will speak further among the horse-taming Trojans.
I hope, praying to Zeus and the other gods,
to drive out from here these dogs, doom-laden,
whom the fates carry to the black ships.
So then, let us guard ourselves through the night,
and at dawn, armed with our weapons at first light,
let us wake sharp war at the hollow ships.
I will know whether strong Diomedes, son of Tydeus,
will drive me back from the ships to the wall, or whether I
killing him with bronze may carry off his bloody armour.
Tomorrow he will learn his valour, if my spear
stands his coming on; but I think that among the foremost
he will lie, struck down, and many of his comrades around him,
when the sun rises tomorrow; and I wish I were
immortal and ageless for all days,
and honoured as Athena and Apollo are honoured,
as surely as this very day brings evil to the Argives.
So Hector spoke, and the Trojans shouted in response.
They loosed their horses from under the yoke, sweating,
and tied them with straps beside each man's chariot;
and they brought oxen and sturdy sheep from the city
quickly, and got honey-sweet wine,
and grain from the halls, and gathered plenty of firewood.
They made perfect hecatombs for the immortals,
and the winds carried the savour from the plain up to the sky,
sweet; but the blessed gods did not share in it,
nor did they wish to; for holy Ilium was utterly hateful to them,
and Priam and the people of Priam of the good ash-spear.
But they, exulting greatly on the bridges of war,
sat all night, and many fires burned for them.
As when in the sky around the shining moon
the stars shine out, when the air is windless,
and all the watch-posts and the topmost headlands appear,
and the glens; and from the sky the boundless air breaks open,
and all the stars are seen, and the shepherd rejoices in his heart:
so many fires appeared between the ships and the streams of Xanthus,
burned by the Trojans before Ilium.
A thousand fires burned on the plain, and beside each
there sat fifty men in the light of the blazing fire.
And the horses, feeding on white barley and oats,
stood beside the chariots and waited for the fair-throned Dawn.

### Book 9

So the Trojans kept their watch. But the Greeks
were seized by strange panic, the companion of cold fear,
and all their best men were struck with unbearable grief.
Just as two winds stir up the fish-filled sea,
the north wind and the west wind, blowing from Thrace,
coming suddenly, so that the dark waves
pile up together and scatter seaweed along the shore —
so the hearts in the Greeks' chests were torn apart.
Agamemnon, struck to the heart with great grief,
went around telling his clear-voiced heralds
to call each man to the assembly by name,
not by shouting. He himself worked among the leaders.
They sat in the assembly, grieving. Agamemnon
stood up, crying, like a spring of dark water
that pours its murky water down a steep rock.
Groaning heavily, he spoke to the Greeks:
"Friends, leaders and counselors of the Greeks,
Zeus the son of Cronus has tied me up in heavy ruin.
He is cruel: once he promised me and nodded
that I would sack well-walled Troy and get home.
Now he has planned a wicked trick, and tells me
to come back to Argos in disgrace, since I have killed so many men.
So this must please Zeus, who is very strong,
who has destroyed the tops of many cities
and will destroy more. His power is the greatest.
But come, let's all do what I say.
Let's run away with our ships to our own country.
We will never take wide-streeted Troy."
He spoke, and they all went silent.
For a long time the Greeks sat still, grieving.
Then at last Diomedes, good at the war cry, spoke up:
"Son of Atreus, I'll fight you first over your foolishness,
as is right in the assembly, lord. Don't be angry.
You were the first to insult my courage in front of the Greeks,
saying I was no fighter and a coward. But all this
the Greeks know, both young and old.
The son of crooked-counseled Cronus gave you two gifts.
He gave you the scepter, to be honored above all,
but he did not give you courage, which is the greatest strength.
Strange man, do you really think the Greeks
are no fighters and cowards, as you say?
If your own heart is eager to go home,
then go. The road is there, your ships are near the sea,
standing ready, the many ships that followed you from Mycenae.
But the other long-haired Greeks will stay
until we sack Troy. And even if they too
run off with their ships to their own country,
then I and Sthenelus will fight until we find
the end of Troy. We came here with a god."
He spoke, and all the Greeks shouted in approval,
amazed at the words of Diomedes, the horse-tamer.
Then the horseman Nestor stood up among them and said:
"Son of Tydeus, you are strong in war above all,
and in advice you are the best of all your peers.
No Greek will find fault with what you said,
or argue against it. But you haven't finished the thought.
You are young — you could be my son,
my youngest son. Yet you speak wisely
to the Greek kings, because what you said was right.
But come: I, who claim to be older than you,
will tell you everything plainly. No one
will dismiss my words, not even lord Agamemnon.
That man is clanless, lawless, and homeless
who longs for hateful civil war.
So now let's obey the black night
and get our supper ready. Let each guard
lie down beside the dug ditch, outside the wall.
That's my order for the young men. Then,
son of Atreus, you take command. You are the top king.
Make a feast for the elders. That suits you, it's not shameful.
Your huts are full of wine, which Greek ships
bring from Thrace across the wide sea every day.
You can host anyone; you rule over many.
And when many are gathered, you'll follow the man
who gives the best advice. All the Greeks badly need
good, solid advice, since the enemy near the ships
are burning many fires. Who could be happy about that?
This night will either tear the army apart or save it."
He spoke, and they listened to him and obeyed.
The guards rushed out with their armor
around Thrasymedes, Nestor's son, shepherd of the people,
and around Ascalaphus and Ialmenus, the sons of Ares,
and around Meriones, Aphareus, and Deipyrus,
and around the son of Creon, shining Lycomedes.
There were seven leaders of the guard, and with each
a hundred young men marched, holding long spears.
They went and sat down halfway between ditch and wall.
There they lit fires, and each man made his supper.
Agamemnon led the gathered Greek elders
into his hut, and set out a feast to satisfy them.
They reached for the food set before them.
When they had eaten and drunk all they wanted,
the old man began first to weave his advice —
Nestor, whose counsel had always seemed the best.
He spoke to them with kind intent and said:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
I'll end with you and begin with you, since you are lord
over many peoples, and Zeus put into your hands
the scepter and the laws, so you could advise them.
So you should speak first, and listen too,
and put into action what another man says
when his heart urges him to speak for the good. It's up to you what happens.
But I will say what seems best to me.
No other man will think a better plan than this
that I am thinking now, as I did before and still do:
ever since the day you went and took the girl Briseis
from his hut, while Achilles was angry.
That was not my idea at all. I
kept telling you not to. But you, giving in to your proud
spirit, disgraced a great man, one the gods themselves honored,
and took and kept his prize. But even now
let's work out how to appease him and win him over
with gentle gifts and soothing words."
Agamemnon, lord of men, answered him:
"Old man, you did not lie about my ruin.
I was blinded. I don't deny it. A man worth many
peoples is the man Zeus loves in his heart,
as he has now honored this man and crushed the Greek army.
But since I was blinded and trusted my miserable wits,
I'm willing to make up for it and give endless ransom.
Before you all I'll list the famous gifts:
seven tripods that never saw fire, ten talents of gold,
twenty shining cauldrons, twelve horses,
solid-hoofed prize-winners that won races with their feet.
A man with that much would not be poor,
would not lack precious gold,
everything my horses have won as prizes.
And I'll give seven women skilled at blameless work,
women of Lesbos, whom I picked out myself
when he took well-built Lesbos, the most beautiful of all women.
These I'll give him, and with them the one I took then,
the daughter of Briseus. And I'll swear a great oath
that I never went to her bed or slept with her,
as is the custom between men and women.
All this will be ready at once. And if again
the gods let us sack great Priam's city,
let him come and load a ship full of gold and bronze,
when we Greeks divide the spoils,
and let him choose twenty Trojan women himself,
the most beautiful after Argive Helen.
And if we get back to Greek Argos, the rich farmland,
let him be my son-in-law. I'll honor him like Orestes,
my late-born son, raised in great luxury.
I have three daughters in my well-built hall:
Chrysothemis, Laodice, and Iphianassa.
Let him take whichever he wants home to Peleus' house
as his dear wife, no bride-price needed. I'll add a dowry,
more than any man ever gave with his daughter.
I'll give him seven well-settled cities:
Cardamyle, Enope, grassy Hire,
sacred Pherae, Antheia with its deep meadows,
lovely Aipeia, and vine-rich Pedasus.
They are all near the sea, at the edge of sandy Pylos.
The men there have many flocks and herds,
and they will honor him with gifts like a god,
and under his scepter pay him rich dues.
All this I would do for him, if he let go his anger.
Let him give in. Hades is the one unyielding, unbreakable god,
and that's why mortals hate him most of all.
Let him yield to me, since I am more kingly
and claim to be older than he is."
Then Geranian horseman Nestor answered him:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
the gifts you offer lord Achilles can no longer be criticized.
But come, let's send chosen men,
who can get to Peleus' son Achilles' hut fastest.
Let the men I pick obey.
First let Phoenix, dear to Zeus, lead the way,
then great Ajax and shining Odysseus.
Of the heralds, let Odios and Eurybates go with them.
Bring water for our hands, and order silence
so we can pray to Zeus the son of Cronus, hoping he has mercy."
He spoke, and his words pleased them all.
At once the heralds poured water over their hands,
and the young men filled the mixing bowls to the top with drink,
and served everyone, pouring the first drops into the cups.
When they had poured libations and drunk all they wanted,
they set out from the hut of Agamemnon, son of Atreus.
Geranian horseman Nestor gave them many instructions,
looking at each man, and most at Odysseus,
to try to persuade the blameless son of Peleus.
The two walked along the shore of the loud-roaring sea,
praying much to the earth-holder, the earth-shaker,
to easily persuade the great mind of Aeacus' grandson.
They came to the Myrmidons' huts and ships,
and found him delighting his heart with a clear-toned lyre,
a beautiful, finely made one with a silver bridge.
He had taken it from the spoils when he destroyed Eetion's city.
With it he pleased his heart, and sang the glorious deeds of men.
Patroclus sat alone across from him in silence,
waiting for Achilles to stop singing.
The two walked closer, and shining Odysseus led.
They stood in front of him. Achilles jumped up in surprise,
still holding the lyre, leaving the seat where he sat.
Patroclus stood up too when he saw the men.
Welcoming them, swift-footed Achilles said:
"Welcome! You are dear friends to have come, and there must be great need,
since even when I'm angry you are the dearest Greeks to me."
Saying this, shining Achilles led them in
and sat them on chairs with purple rugs.
At once he spoke to Patroclus, who was nearby:
"Son of Menoetius, set out a bigger mixing bowl,
mix the wine stronger, and get a cup for each man.
The dearest men are under my roof."
He spoke, and Patroclus obeyed his dear friend.
He threw down a big chopping block in the firelight,
and on it put the back of a sheep and a fat goat,
and the chine of a fattened boar, thick with fat.
Automedon held it, and shining Achilles cut it.
He cut it well into pieces and put them on spits.
Menoetius' son, a man like a god, lit a big fire.
When the fire had burned down and the flame died,
he spread the embers and laid the spits on top,
and sprinkled holy salt, lifting the spits from their stands.
When he had roasted the meat and poured it onto platters,
Patroclus took bread and served it on the table
in fine baskets, while Achilles served the meat.
He sat down across from shining Odysseus
against the far wall, and told his friend Patroclus
to make sacrifice to the gods. He threw the offerings in the fire.
They reached for the food set before them.
When they had eaten and drunk all they wanted,
Ajax nodded to Phoenix, and shining Odysseus noticed.
He filled a cup with wine and toasted Achilles:
"Greetings, Achilles. We haven't lacked an equal share of the feast,
either in Agamemnon's hut
or here now, since there is plenty of good food
to eat. But the feast isn't the business at hand.
We are looking at a very great disaster,
and we are afraid. It's a question of saving or losing
the well-benched ships, unless you put on your strength.
The proud Trojans and the far-famed allies
have camped close to the ships and wall,
lighting many fires through the army. They say they will no longer
be held back, but will fall on the black ships.
Zeus the son of Cronus is showing signs on the right
and flashing lightning. Hector, exulting in his strength,
is raging madly, trusting in Zeus. He honors neither
men nor gods. A strong madness has taken him.
He prays for shining Dawn to come quickly,
because he vows to cut the top ornaments off the ships
and burn the ships with raging fire, and slaughter the Greeks
beside them, panicked by the smoke.
I fear these things terribly in my heart — that the gods
will carry out his threats, and that it will be our fate
to die in Troy, far from horse-pasturing Argos.
But up! Even if late, if you want to rescue the Greeks
who are worn down by the Trojan war cry.
Later you will have grief, and there will be no way
to find a cure once the harm is done. So before that,
think how you can ward off the evil day from the Greeks.
Dear friend, your father Peleus gave you orders
on the day he sent you from Phthia to Agamemnon:
'My child, Athena and Hera will give you strength
if they wish. But keep your proud spirit
under control in your chest. Kindness is better.
Stop evil-planning strife, so the Greeks
may honor you more, both young and old.'
So the old man told you, but you forget. Even now
stop, and let go your heart-paining anger. Agamemnon
offers you worthy gifts if you let go your anger.
But if you will listen to me, I'll list for you
all the gifts Agamemnon promised in your huts:
seven tripods that never saw fire, ten talents of gold,
twenty shining cauldrons, twelve horses,
solid-hoofed prize-winners that won races with their feet.
A man with that much would not be poor,
would not lack precious gold,
everything Agamemnon's horses won with their feet.
He'll give seven women skilled at blameless work,
women of Lesbos, whom he picked out when you yourself
took well-built Lesbos, then the most beautiful of all women.
These he'll give you, and with them the one he took then,
the daughter of Briseus. And he'll swear a great oath
that he never went to her bed or slept with her,
as is the custom, lord, for men and women.
All this will be ready at once. And if again
the gods let us sack great Priam's city,
you can come and load a ship full of gold and bronze,
when we Greeks divide the spoils,
and you can choose twenty Trojan women yourself,
the most beautiful after Argive Helen.
And if we get back to Greek Argos, the rich farmland,
you can be his son-in-law. He'll honor you like Orestes,
his late-born son, raised in great luxury.
He has three daughters in his well-built hall:
Chrysothemis, Laodice, and Iphianassa.
You can lead whichever you want to Peleus' house
as your dear wife, no bride-price needed. He'll add a dowry,
more than any man ever gave with his daughter.
He'll give you seven well-settled cities:
Cardamyle, Enope, grassy Hire,
sacred Pherae, Antheia with its deep meadows,
lovely Aipeia, and vine-rich Pedasus.
They are all near the sea, at the edge of sandy Pylos.
The men there have many flocks and herds,
and they will honor you with gifts like a god,
and under your scepter pay you rich dues.
All this he would do for you, if you let go your anger.
But if Agamemnon is more hateful to your heart,
both him and his gifts, then pity the other Greeks
who are worn down through the army, and who will honor you like a god.
You would win very great glory among them.
Right now you could kill Hector, since he would come very close
in his deadly rage, since he says no one
of the Greeks the ships brought here is his equal."
Swift-footed Achilles answered him:
"Son of Laertes, Odysseus of many tricks,
I must say my answer straight out,
as I think, and as it will happen,
so you don't sit here and mutter at me one after another.
I hate that man as much as the gates of Hades
who hides one thing in his mind and says another.
I'll say what seems best to me.
I don't think I'll be persuaded by Agamemnon
or the other Greeks. There was no gratitude
for fighting enemy men without pause, forever.
The man who stays behind gets the same share as the man who fights hard.
The coward and the brave man get the same honor.
The idle man and the man who has done much die alike.
Nothing is laid up for me, since I have suffered in my heart,
always risking my life in battle.
Like a bird carrying food to her unfledged chicks
when she finds it, though it goes badly for her,
so I have spent many sleepless nights
and fought through bloody days,
battling men for the sake of their wives.
I sacked twelve cities with my ships
and eleven on foot through fertile Troy.
From all of them I took many fine treasures,
and I brought them all and kept giving them to Agamemnon.
He stayed behind by the swift ships,
took it all, shared out a little, and kept a lot.
He gave other prizes to the chiefs and kings.
Those are still safely theirs. From me alone of the Greeks
he took my prize and keeps it. He sleeps beside her —
let him enjoy her. Why should the Greeks fight the Trojans?
Why did Agamemnon gather the army and bring it here?
Wasn't it for fair-haired Helen?
Do only Atreus' sons love their wives,
out of all mortal men? Any good, sensible man
loves his own wife and cares for her, as I
loved her from my heart, even though I won her with a spear.
Now that he has taken my prize from my hands and cheated me,
let him not test me — I know him well, he won't persuade me.
Odysseus, let him figure out with you and the other kings
how to keep the destructive fire off the ships.
He has done plenty of work without me.
He has already built a wall and dug a wide, great ditch in front of it,
and set stakes in it.
But even so he can't hold back man-killing Hector's strength.
While I was fighting among the Greeks,
Hector didn't want to move the battle away from the wall.
He only came as far as the Scaean gates and the oak tree.
There he once stood alone, and barely escaped my attack.
But now, since I don't want to fight shining Hector,
tomorrow, after I sacrifice to Zeus and all the gods,
load my ships well, and drag them into the sea,
you will see, if you want and if you care,
my ships sailing very early over the fish-filled Hellespont,
with men in them eager to row.
And if the famous earth-shaker gives good sailing,
on the third day I would reach fertile Phthia.
I have plenty there that I left behind when I came.
I'll bring other gold from here, and red bronze,
and well-girdled women, and gray iron,
as much as I won by lot. But my prize, the one he gave me,
lord Agamemnon took back again, insulting me.
Tell him all this, just as I say,
openly, so the other Greeks get angry too,
if he still hopes to cheat some Greek somewhere —
he is always dressed in shamelessness. But to me
he wouldn't dare look me in the face, dog that he is.
I won't plan anything with him, no advice, no action.
He cheated and wronged me. He won't fool me again
with words. He's had enough. Let him go,
at peace. Zeus the counselor has taken away his wits.
His gifts are hateful to me. I count him as worth a straw.
Not if he gave me ten or twenty times as much
as he has now, and more came from somewhere,
not all the wealth that goes to Orchomenus, or to Egyptian
Thebes, where the most treasure lies in the houses,
a city with a hundred gates, and through each
two hundred men ride out with horses and chariots.
Not if he gave me as much as sand and dust —
even then Agamemnon would not persuade my heart,
not before he pays back the whole heart-paining insult.
I won't marry the daughter of Agamemnon,
not even if she rivaled golden Aphrodite in beauty
and matched gray-eyed Athena in work.
I won't marry her. Let him pick another Greek,
one who suits him and is more kingly.
If the gods save me and I get home,
then Peleus himself will find me a wife.
There are many Greek women in Greece and Phthia,
daughters of the best men who defend their cities.
Whichever one I want, I'll make my dear wife.
There my proud heart has wanted very much
to marry a wife and a fitting partner
and enjoy the things old Peleus acquired.
Nothing is worth my life — not all the wealth they say
well-inhabited Troy held
before, in peacetime, before the Greeks came,
not all that lies inside the stone threshold
of far-shooting Phoebus Apollo in rocky Pytho.
Cattle and fat sheep can be raided,
and tripods and tawny horses can be won,
but a man's life cannot be raided back
or bought back, once it has passed his teeth.
My mother, the goddess silver-footed Thetis, tells me
I carry two fates to the end of death.
If I stay here and fight around Troy,
my homecoming is lost, but my glory will never die.
But if I go home to my own country,
my good glory is lost, but my life will be
long, and death won't come to me soon.
I would advise the others too
to sail home, since you will never find the end
of steep Troy. Zeus who sees far has stretched
his hand over it, and the people have taken courage.
Go to the Greek chiefs
and report my answer. That is what elders do.
Let them think of a better plan,
one that saves their ships and the Greek army,
there by the hollow ships. What they thought up
while I'm angry won't work.
Let Phoenix stay here with us and sleep,
so tomorrow he can follow me in my ships to my own country,
if he wants. I won't force him."
He spoke, and they all went silent,
amazed at his words, because he had spoken so harshly.
At last old horseman Phoenix spoke,
bursting into tears, afraid for the Greek ships:
"If you really plan to go home, shining Achilles,
and don't want at all to keep the destroying fire
off the swift ships, since anger has fallen on your heart,
then how could I be left behind by you, dear child,
alone? Old horseman Peleus sent me with you
on the day he sent you from Phthia to Agamemnon,
a child who knew nothing of equal war
or of assemblies, where men become great.
That's why he sent me to teach you all this,
to be a speaker of words and a doer of deeds.
So then, dear child, I would not be willing
to be left behind by you, not even if a god himself
promised to strip off my old age and make me young again,
like when I first left Greece of beautiful women,
running from the quarrels of my father Amyntor,
who was angry with me over a fair-haired slave girl
he loved himself, and disgraced his wife,
my mother. She kept begging me, grabbing my knees,
to sleep with the slave girl, so she would hate the old man.
I listened to her and did it. My father found out at once
and prayed many curses, calling down the hateful Furies
that no son born from me would ever
be set on his knees. The gods fulfilled the curses,
Zeus of the underworld and awful Persephone.
Then my heart no longer urged me
to stay in the halls with my father angry.
Many kinsmen and cousins around me
kept begging me and holding me back in the halls.
They slaughtered many fat sheep and curved-horned cattle,
and many fat, glistening boars
were hung and roasted over Hephaestus' flame,
and a lot of the old man's wine was drunk from jars.
Nine nights I slept beside them there.
They took turns keeping watch, and the fire never went out,
one under the porch of the well-fenced yard,
another in the entryway, in front of the bedroom doors.
But when the tenth dark night came,
I broke open the tightly fitted bedroom doors
and went out, and jumped over the courtyard fence
easily, escaping the guards and the slave women.
Then I fled far through wide Greece,
and came to fertile Phthia, mother of sheep,
to lord Peleus. He welcomed me gladly,
and loved me like a father loves his son,
his only late-born son among all his wealth.
He made me rich and gave me a great army.
I lived at the edge of Phthia, ruling the Dolopes.
I made you as great as this, godlike Achilles,
loving you from the heart, because you didn't want to go
to a feast or eat in the halls with anyone else
until I had set you on my knees
and fed you pieces of meat and held the wine cup.
Often you wet the tunic on my chest,
spitting out the wine in your miserable infancy.
So for you I suffered much and worked hard,
thinking that the gods would give me no offspring
of my own. But you, godlike Achilles, I made
my son, so you might one day keep shameful ruin from me.
But Achilles, control your great anger. You should not
keep a pitiless heart. Even the gods themselves can be swayed,
and their excellence and honor and strength are greater.
Men turn them aside with offerings and gentle prayers,
with libations and the smell of sacrifice,
begging, whenever someone crosses the line and sins.
The Prayers are the daughters of great Zeus.
They are lame and wrinkled and squint-eyed,
and they go along behind Ruin.
But Ruin is strong and swift-footed, since she
outruns them all and reaches all the earth first,
harming men. The Prayers heal afterward.
Whoever respects Zeus's daughters when they come near,
they help him greatly and hear his prayer.
But whoever refuses them and harshly rejects them,
they go and beg Zeus the son of Cronus
to let Ruin follow him, so he is harmed and pays.
So Achilles, let yourself follow the daughters of Zeus
and show them honor, which bends the mind of even good men.
If Agamemnon weren't offering gifts and promising more to come,
but kept on being harshly angry,
I would not urge you to throw off your anger
and help the Greeks, even though they need it.
But now he gives much at once and promises more later,
and he has sent the best men to beg you,
chosen from the Greek army, the men who are
dearest to you of the Greeks. Don't brush off their words
or their coming. Before, being angry wasn't wrong.
We have heard of the famous deeds of men of old,
heroes, whenever overwhelming anger came on them.
They were won over by gifts and persuaded by words.
I remember a story from long ago, nothing recent,
how it happened, and I'll tell it to you all, dear friends.
The Curetes fought the battle-steadfast Aetolians
around the city of Calydon, killing each other,
the Aetolians defending lovely Calydon,
the Curetes eager to destroy it in war.
Golden-throned Artemis had stirred this evil up,
angry because Oeneus didn't offer her the first fruits of his orchard.
The other gods feasted on hecatombs,
but to her alone he didn't sacrifice, the daughter of great Zeus.
Either he forgot or didn't notice. He sinned greatly in his heart.
She was angry, and the shining archer goddess
stirred up a wild, savage boar with bright tusks,
which did a lot of harm, roaming through Oeneus' orchard.
It threw many tall trees to the ground, roots and all,
right down to the roots, with the apple blossoms.
Oeneus' son Meleager killed it,
gathering hunters from many cities
and dogs. It wouldn't have been beaten by a few men.
It was that big, and it put many on the painful funeral pyre.
Artemis set a big fight and uproar over it,
over the boar's head and shaggy hide,
between the Curetes and the great-hearted Aetolians.
As long as Meleager, dear to Ares, fought,
things went badly for the Curetes, and they couldn't
hold out outside the wall, though they were many.
But when anger entered Meleager — anger that swells
the heart in even the wisest men —
he lay in his chamber, angry at his own mother Althaea,
beside his wife, beautiful Cleopatra,
daughter of Marpessa of the fair ankles, daughter of Evenus
and of Idas, the strongest man on earth
in those days. He even drew his bow against lord
Phoebus Apollo for the sake of the fair-ankled girl.
Her father and queenly mother at home in the halls
used to call her Alcyone, a second name, because
her mother, sharing the fate of the much-sorrowing kingfisher,
wept because far-working Phoebus Apollo had snatched her away.
Beside her he lay, digesting his heart-paining anger,
angry because of his mother's curses. She, grieving much,
prayed to the gods, because of her brothers' murder,
and often beat the all-nourishing earth with her hands,
calling on Hades and awful Persephone,
crouched down, her bosom wet with tears,
that her son should die. The mist-walking Fury
heard her from Erebus, with an unyielding heart.
Soon the noise and din of war rose around the gates,
as the towers were battered. The old men of the Aetolians
begged him, and sent the best priests of the gods,
promising a great gift if he would come out and fight:
in the richest plain of lovely Calydon
they told him to choose a very beautiful plot —
fifty measures, half vineyard,
and half to cut as bare farmland of the plain.
Old horseman Oeneus begged him a lot,
standing on the threshold of his high-roofed chamber,
shaking the fitted doors, begging his son.
His sisters and queenly mother begged him a lot.
He refused even more. His companions, many of them,
who were the most trusted and dearest of all to him —
even they couldn't persuade the heart in his chest,
until the chamber was being battered hard, and the Curetes
were climbing the towers and burning the great city.
Then his well-girdled wife begged Meleager,
wailing, and she told him everything,
all the sorrows that come to people when their city is taken:
they kill the men, fire levels the city,
and others carry off the children and the deep-girdled women.
His heart stirred as he heard about these evils,
and he went out and put on his shining armor.
So he warded off the evil day from the Aetolians,
giving in to his own heart. But then they never paid him
the many lovely gifts, and he drove off the evil anyway.
Don't you think that way in your mind, and may no god
turn you to that. It would be worse
to help the ships when they are burning. Come, go with gifts.
The Greeks will honor you like a god.
But if you go into man-destroying war without gifts,
you won't have the same honor, even if you drive off the war."
Swift-footed Achilles answered him:
"Phoenix, old father, raised by gods, I don't need
that honor. I think I am honored by Zeus's decree,
which will hold me by the curved ships as long as breath
stays in my chest and my knees move.
I'll tell you something else, and you keep it in mind:
don't confuse my heart by crying and grieving,
doing a favor for the hero Agamemnon. You shouldn't
love him, or you'll become hateful to me who loves you.
It's good to care for the one who cares for me.
Rule equally with me and take half my honor.
These men will report back, but you lie down and stay here
on a soft bed. At dawn,
we'll decide whether we go home or stay."
He spoke, and silently nodded with his eyebrows to Patroclus
to spread a thick bed for Phoenix, so they could think
about going home from the hut as soon as possible.
Then godlike Ajax, Telamon's son, spoke:
"Son of Laertes, Odysseus of many tricks,
let's go. I don't think our words will end
the way we wanted here. We need to report
the message to the Greeks at once, even though it's bad news,
since they are sitting there waiting. Achilles
has made his proud heart savage in his chest,
hard man. He doesn't change toward the love of his friends,
the love we showed him by the ships, more than anyone.
Pitiless. A man takes payment even from a brother's killer,
or for his own son who died.
The one who paid a lot stays in his own land,
and the other's heart and proud spirit are held back
once he takes the payment. But to you the gods have given
an unending, evil heart in your chest because of one girl.
And now we offer you seven outstanding women,
and many other things besides. Put on a kind heart.
Respect your roof. We are under your roof,
from the whole Greek crowd, and we want above all others
to be your dearest, most beloved friends of all the Greeks."
Swift-footed Achilles answered him:
"Ajax, son of Telamon, leader of men,
everything you said is exactly as my heart feels.
But my heart swells with anger when I remember
how Agamemnon treated me with contempt in front of the Greeks,
like some dishonored refugee.
Go and report your message.
I won't think about bloody war
until the son of wise Priam, shining Hector,
reaches the huts and ships of the Myrmidons,
killing Greeks and burning the ships with fire.
But around my own hut and black ship,
I think Hector, eager for battle as he is, will be stopped."
He spoke. Each man took his double-handled cup
and poured a libation, then went back to the ships. Odysseus led.
Patroclus told his companions and the slave women
to spread a thick bed for Phoenix as fast as possible.
They obeyed and spread the bed as he commanded,
with fleeces, a rug, and fine linen sheets.
There the old man lay down and waited for shining Dawn.
Achilles slept in the inner corner of his well-built hut.
Beside him lay a woman he had brought from Lesbos,
the daughter of Phorbas, Diomede of the fair cheeks.
Patroclus lay on the other side, and beside him too
was well-girdled Iphis, whom shining Achilles gave him
when he took steep Scyros, the city of Enyeus.
When they reached Agamemnon's huts,
the sons of the Greeks welcomed them with golden cups,
each rising from a different side, and they asked them questions.
First Agamemnon, lord of men, asked:
"Come, tell me, much-praised Odysseus, great glory of the Greeks,
does he want to keep the destructive fire off the ships,
or has he refused, and does anger still hold his proud heart?"
Much-enduring shining Odysseus answered:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
he is not willing to quench his anger. He is still more
filled with rage, and he refuses you and your gifts.
He told you to figure out, with the Greeks,
how to save the ships and the Greek army.
He threatened that at dawn
he will drag his well-benched, curved ships into the sea.
He said he would urge the others too
to sail home, since you will never find the end
of steep Troy. Zeus who sees far has stretched
his hand over it, and the people have taken courage.
So he spoke. These men here with me can tell you this,
Ajax and the two heralds, both sensible men.
Old Phoenix lay down there, as he was told,
so he can follow him in his ships to his own country
tomorrow, if he wants. He won't force him."
He spoke, and they all went silent,
amazed at his words, because he had spoken so harshly.
For a long time the Greeks sat still, grieving.
At last Diomedes, good at the war cry, spoke up:
"Son of Atreus, most glorious Agamemnon, lord of men,
I wish you hadn't begged the blameless son of Peleus,
offering countless gifts. He is a proud man anyway.
Now you've pushed him much further into his pride.
Let's leave him alone, whether he goes
or stays. He'll fight again when the heart
in his chest urges him and a god stirs him.
But come, let's all do what I say.
Now go to sleep, once you've satisfied your hearts
with food and wine, since that is strength and power.
When lovely rosy-fingered Dawn appears,
quickly, in front of the ships, get the men and horses
in order, urging them on, and fight yourself in the front line."
He spoke, and all the kings approved
his words, amazed at Diomedes, the horse-tamer.
Then they poured libations and each went to his hut,
and there they lay down and took the gift of sleep.

### Book 10

The other Greek leaders slept by the ships
all night long, worn out by soft sleep.
But sweet sleep did not hold Agamemnon, Atreus' son, shepherd of the people,
because he was turning many things over in his mind.
Just as when Hera's fair-haired husband flashes lightning,
getting ready to send heavy rain, or hail,
or snow, when snow whitens the fields,
or the wide mouth of bitter war somewhere,
so Agamemnon groaned deep in his chest,
from the bottom of his heart, and his spirit shook inside him.
Whenever he looked out at the Trojan plain,
he was amazed at the many fires burning in front of Troy,
the sound of flutes and pipes and the noise of men.
But when he looked at the ships and the Greek army,
he tore handfuls of hair out of his head,
up toward Zeus on high, and his proud heart groaned.
And this plan seemed best to him:
to go first to Nestor, son of Neleus,
to see if together they could work out some blameless plan,
some way to keep evil from all the Greeks.
He got up and pulled a tunic over his chest,
tied good sandals under his shining feet,
then wrapped around himself the tawny hide of a lion,
a big blazing one, reaching to his feet, and picked up a spear.
Menelaus was shaking with fear too; sleep would not
settle on his eyelids either, in case the Greeks
came to harm — the Greeks who had crossed the wide sea
to Troy for his sake, pushing a bold war.
First he covered his broad back with a spotted
leopard skin, then lifted a bronze helmet
and put it on his head, and took a spear in his strong hand.
He went to wake his brother, who ruled mightily
over all the Greeks, and was honored like a god by the army.
He found him putting his fine armor on his shoulders
beside the stern of his ship; and he was glad he came.
Menelaus, good at the war cry, spoke first:
"Why are you arming like this, brother? Are you going to wake
some comrade to spy on the Trojans? But I'm very afraid
that nobody will take on that job —
going alone through the immortal night to spy on the enemy.
A man would have to be very bold-hearted."
Lord Agamemnon answered him:
"Menelaus, raised by Zeus, you and I need a plan —
a clever one, that will protect and save
the Greeks and the ships, because Zeus's mind has turned.
He's set his heart on Hector's offerings instead.
I've never seen or heard of one man
thinking up so much trouble in a single day
as Hector, dear to Zeus, has done to the Greeks
all by himself — and he's no son of a goddess or a god.
He's done things the Greeks will remember,
and remember for a long time; that's how much evil he's planned.
So go now, call Ajax and Idomeneus
quickly along the ships; I'll go to shining Nestor
and urge him to get up, if he's willing
to come to the sacred guard post and give them orders.
They'd obey him best; his son
gives the guards their signal, and Idomeneus' companion
Meriones does too; that's who we've trusted with it most."
Then Menelaus, good at the war cry, answered him:
"So how do you order me, and what do you want?
Should I wait here with them until you come,
or run after you again once I've given them good orders?"
Lord Agamemnon, lord of men, answered him:
"Wait there, in case we miss each other
coming and going; there are many paths through the camp.
Call out wherever you go, and tell them to wake up,
naming each man by his father and family,
giving everyone honor. Don't be proud about it —
let's do the hard work ourselves too; that's how
Zeus lays heavy trouble on us."
With that he sent his brother off, having given him good orders.
Then he went himself to Nestor, shepherd of the people.
He found him beside his hut and his black ship
on a soft bed; and beside him lay his richly worked armor,
a shield and two spears and a shining helmet.
Beside him lay his gleaming belt, which the old man
strapped on whenever he armed for man-destroying war,
leading the army; he never gave in to miserable old age.
Raising himself on his elbow and lifting his head,
he spoke to Atreus' son and asked him:
"Who are you, going alone through the ships and the camp
in the dark night, when other people are asleep —
looking for one of the mule drivers, or some comrade?
Speak up; don't come at me in silence. What do you want?"
Lord Agamemnon, lord of men, answered him:
"Nestor, son of Neleus, great glory of the Greeks,
you know me — Agamemnon, Atreus' son, whom Zeus
has thrown into endless hard work, as long as breath
stays in my chest and my knees can still move.
I'm wandering around like this because sweet sleep won't
settle on my eyes; I keep thinking about the war and the Greeks' troubles.
I'm terribly afraid for the Greeks, and my heart
isn't steady — I'm frantic, my heart
jumps out of my chest, and my bright limbs are shaking.
But if you can do something — since sleep won't come to you either —
let's go down to the guards and see
whether they've fallen asleep, worn out by hard work
and sleep, and completely forgotten their watch.
The enemy is camped nearby; we don't know
if they're planning to fight through the night."
The Gerenian horseman Nestor answered him:
"Most glorious Agamemnon, Atreus' son, lord of men,
Zeus the planner won't bring Hector everything
he's hoping for now; I think he'll struggle
with even more troubles, if Achilles
turns his heart away from his bitter anger.
I'll come with you; and let's wake some others too —
Tydeus' son, famous for the spear, and Odysseus,
and quick Ajax and Phyleus' brave son.
But maybe someone should go and call these two as well —
godlike Ajax and lord Idomeneus?
Their ships are farthest away, not near at all.
But Menelaus — even though he's dear to me and respected —
I'll criticize, even if it makes you angry, and I won't hide it:
he's asleep, and he's left the work to you alone.
He should be going around to all the leaders now,
begging them; the need is no longer bearable."
Lord Agamemnon, lord of men, answered him:
"Old man, other times I'd tell you to blame him too;
he often hangs back and won't do the work,
not because he's lazy or foolish,
but because he watches me and waits for me to start.
But this time he woke up well before me and came to me;
I sent him to call the men you're asking about.
Let's go; we'll find them before the gates
at the guard post — that's where I told them to gather."
The Gerenian horseman Nestor answered him:
"So none of the Greeks will blame him or disobey him,
whenever he urges or orders anyone."
With that he pulled a tunic over his chest,
tied good sandals under his shining feet,
pinned around himself a purple cloak,
double, spread wide, with thick shaggy wool on it.
He picked up a strong spear tipped with sharp bronze
and went along the ships of the bronze-clad Greeks.
First he woke Odysseus, whose mind is equal to Zeus's,
the Gerenian horseman Nestor, up out of sleep,
calling out; the sound reached his mind at once,
and he came out of his hut and spoke to them:
"Why are you two wandering alone through the ships and the camp
in the immortal night? What's the big need?"
The Gerenian horseman Nestor answered him:
"Odysseus, Zeus-born son of Laertes, full of tricks,
don't be angry — this much grief has beaten the Greeks down.
Come with me, so we can wake another man who ought
to be in on the plan — whether to run or to fight."
He spoke, and cunning Odysseus went into his hut
and put his richly worked shield on his shoulders, and went with them.
They went to Diomedes, Tydeus' son; they found him
outside his hut with his armor on. His comrades
were sleeping around him with their shields under their heads;
their spears were stuck upright on their butt-spikes, and the bronze
flashed far off like the lightning of father Zeus. But the hero
was asleep, with the hide of a farm ox spread under him,
and a bright blanket spread under his head.
Standing beside him, the Gerenian horseman Nestor woke him,
nudging him with his heel, and urged him on and scolded him to his face:
"Wake up, Tydeus' son! Why are you sleeping the whole night through?
Don't you hear how the Trojans are camped on the high ground of the plain,
close to the ships, with only a little space between us?"
He spoke, and Diomedes jumped up fast out of sleep
and spoke winged words to him:
"You're a hard man, old sir; you never stop working.
Aren't there younger sons of the Greeks
who could wake up each of the kings,
going around everywhere? You're impossible, old man."
The Gerenian horseman Nestor answered him:
"Yes, dear friend, everything you said is right.
I do have blameless sons, and I have men,
plenty of them, and any one could go and call.
But a very big need has beaten the Greeks down.
Right now everything hangs on a razor's edge for all of us:
either the Greeks are destroyed miserably, or they live.
So go now, wake quick Ajax and Phyleus' son;
you're younger — have pity on me."
He spoke, and Diomedes wrapped the hide of a lion
around his shoulders, a big blazing one reaching to his feet, and picked up a spear.
He went, and the hero woke them and led them away.
When they reached the gathered guards,
they did not find the guard leaders sleeping —
all of them were sitting awake with their armor on.
Just as dogs stand anxious around the sheep in the yard
when they hear a strong-hearted wild beast that comes
through the woods and down the hills; a big racket follows it
from men and dogs, and their sleep is gone:
so their sweet sleep was gone from their eyelids
as they kept watch through the wicked night; they kept turning
toward the plain whenever they heard the Trojans moving.
The old man was glad to see them and encouraged them with words,
and spoke winged words to them:
"Keep watch like this now, dear children; don't let sleep
grab anyone, or we'll become a joy to the enemy."
With that he went through the ditch; and they followed him,
as many Greek kings as had been called to the council.
Meriones went with them, and Nestor's glorious son,
because they had called them to plan together.
They crossed the dug ditch and sat down
in an open spot, where the ground was clear of the fallen dead,
the place where mighty Hector had turned back
after killing Greeks, once night covered everything.
There they sat and shared their thoughts with each other,
and the Gerenian horseman Nestor started the talking:
"My friends, could no man persuade his own
bold heart to go among the great-hearted Trojans,
and catch some straggler of the enemy,
or find out some report from the Trojans —
what they're planning among themselves, whether they mean
to stay here by the ships, far off, or to the city,
to pull back again, since they've beaten the Greeks.
He'd learn all that, and come back to us
unharmed; his glory under the sky would be great
among all people, and his gift would be a good one.
Every one of the leaders who command the ships
will give him a black ewe,
a female with a suckling lamb; nothing is worth the same,
and he'll always be at the feasts and banquets."
He spoke, and they all went silent.
Then Diomedes, good at the war cry, spoke among them:
"Nestor, my heart and my proud spirit push me
to go into the enemy camp that's close at hand,
the Trojans'. But if another man came with me,
there'd be more comfort and more courage.
When two go together, one sees ahead of the other
how there might be profit; alone, even if he thinks of something,
his mind is slower and his plan is thin."
He spoke, and many wanted to go with Diomedes.
The two Ajaxes, servants of Ares, wanted to;
Meriones wanted to, and Nestor's son really wanted to,
and Menelaus, Atreus' son, famous for the spear, wanted to,
and stubborn Odysseus wanted to go down into the throng
of the Trojans; his spirit was always daring.
Then lord Agamemnon, lord of men, spoke among them:
"Diomedes, Tydeus' son, dear to my heart,
choose your companion — whoever you want,
the best of those here, since plenty of them are eager.
And don't, out of shame in your heart, leave the better man
behind and take the worse one because you're embarrassed,
looking at his family — not even if he's more of a king."
He spoke, and he was afraid for fair-haired Menelaus.
Then Diomedes, good at the war cry, spoke again:
"If you're telling me to pick a companion myself,
how could I forget godlike Odysseus,
whose heart is eager and whose spirit is proud
in every kind of hard work, and Pallas Athena loves him?
With him beside me, we could come back even out of blazing fire,
because he knows how to think things through."
Then much-enduring shining Odysseus answered him:
"Tydeus' son, don't praise me too much or criticize me;
you're saying this to Greeks who know the truth.
Let's go; the night is passing, dawn is near,
the stars have moved on, and more than two-thirds
of the night is gone, only a third is left."
With that, the two put on their terrible armor.
To Tydeus' son, steadfast Thrasymedes gave
a two-edged sword — his own had been left at the ship —
and a shield; and he put a helmet on his head
made of bull's hide, with no boss and no plume, the kind called
a skullcap; it protects the heads of strong young men.
Meriones gave Odysseus a bow and a quiver
and a sword, and put a helmet on his head
made of hide; inside it, tight-stretched
with lots of leather straps; outside, white boar tusks
of a bright-toothed boar were set thickly here and there,
well and skillfully; and in the middle a felt cap was fitted.
Autolycus once stole this helmet from Eleon,
breaking into the well-built house of Amyntor, Ormenus' son,
and gave it to Amphidamas of Cythera;
Amphidamas gave it to Molus as a guest gift,
and he gave it to his son Meriones to wear;
and now it was put on and covered Odysseus' head.
When the two had put on their terrible armor,
they went, leaving all the leaders behind.
Pallas Athena sent them a heron on the right, near the road;
they didn't see it with their eyes
through the dark night, but they heard it cry.
Odysseus was glad at the bird, and prayed to Athena:
"Hear me, child of aegis-bearing Zeus, you who always
stand beside me in every hard task, and I never escape your notice
when I move; now especially, Athena, be my friend,
and let us come back to the ships with good glory,
having done a great deed that the Trojans will care about."
Second, Diomedes, good at the war cry, prayed too:
"Hear me too now, child of Zeus, unwearied one;
follow me as you once followed my father, shining Tydeus,
to Thebes, when he went as a messenger ahead of the Greeks.
He left the bronze-clad Greeks by the Asopus river,
and carried a gentle message to the people of Thebes
there; but coming back he planned dreadful deeds
with you, shining goddess, when you stood by him willing."
So now stand beside me willingly, and guard me.
And I'll sacrifice to you a yearling heifer, broad-browed,
unbroken, that no man has ever led under the yoke;
her I'll sacrifice, pouring gold around her horns."
So they prayed, and Pallas Athena heard them.
When they had prayed to the daughter of great Zeus,
they went on like two lions through the black night,
through slaughter, through corpses, through armor and black blood.
Hector didn't let the proud Trojans
sleep either; he called all the leaders together,
as many as were leaders and lords of the Trojans;
he gathered them and set up a close-packed council:
"Who will promise to do this job for me
for a big gift? His reward will be enough.
I'll give him a chariot and two strong-necked horses,
the best there are at the swift ships of the Greeks,
to whoever dares — and he'd win glory for himself —
to go close to the swift ships and find out
whether the swift ships are guarded like before,
or whether, already beaten by our hands,
they're planning to run among themselves, and don't want
to keep watch through the night, worn out by terrible work."
He spoke, and they all went silent.
There was a man among the Trojans named Dolon, son of Eumedes,
the godlike herald, rich in gold and rich in bronze,
ugly to look at, but fast on his feet;
he was the only son among five sisters.
He spoke a word to the Trojans and to Hector:
"Hector, my heart and my proud spirit push me
to go close to the swift ships and find out.
But come, raise your scepter and swear to me
that you'll really give me the horses and the chariot inlaid with bronze,
the ones that carry the blameless son of Peleus;
and I won't be a useless spy for you, or fail your hopes.
I'll go straight through the camp until I reach
Agamemnon's ship, where I suppose the leaders are likely
to be deciding whether to run or to fight."
He spoke, and Hector took the scepter in his hand and swore to him:
"Let Zeus himself, the loud-thundering husband of Hera, be my witness:
no other Trojan will ever mount those horses —
I say you'll have glory in them forever."
He spoke and swore a false oath, and pushed him on.
At once Dolon slung his curved bow over his shoulders,
put on over it the hide of a gray wolf,
put a weasel-skin cap on his head, took a sharp javelin,
and went from the camp toward the ships; and he wasn't going
to bring word back to Hector from the ships.
But when he had left the crowd of horses and men behind,
he went eagerly down the road; and Zeus-born Odysseus
spotted him coming and said to Diomedes:
"Diomedes, here comes a man from the camp —
I don't know if he's a spy after our ships,
or going to strip something off the dead bodies.
Let's let him pass by across the plain a little way first;
then we can rush him and catch him
fast. But if he outruns us on foot,
keep driving him back toward the ships, away from the camp,
charging with your spear, so he doesn't get away to the city."
With that, the two lay down off the road among the corpses,
and he ran right past in his foolishness.
But when he was as far away as the length of a furrow
that mules plow — mules are better than oxen
at dragging the jointed plow through deep fallow ground —
the two ran at him, and he stopped when he heard the noise.
He had hoped in his heart that comrades were turning back
from the Trojans, sent by Hector.
But when they were a spear-throw away, or less,
he knew they were enemy men, and he worked his legs fast
to run; and they set off chasing him at once.
Just as two sharp-toothed dogs, skilled hunters,
press hard and steady after a fawn or a hare
through a wooded place, and it runs ahead bleating,
so Tydeus' son and Odysseus, sacker of cities,
cut him off from his army and chased him hard and steady.
But when he was about to reach the guards
as he ran toward the ships, Athena put strength
into Tydeus' son, so that no bronze-clad Greek
could hit him first and boast, and Diomedes come second.
Charging with his spear, strong Diomedes said:
"Stop, or my spear will catch you, and I say you won't
escape plain death from my hand for long."
He spoke and threw his spear, and deliberately missed the man;
the point of the well-made spear went over his right shoulder
and stuck in the ground. He stood still, terrified,
stammering, and his teeth chattered in his mouth;
he went pale with fear. The two caught him, panting,
and grabbed his hands; and he spoke in tears:
"Take me alive, and I'll pay my own ransom; there's plenty inside —
bronze and gold and hard-worked iron —
my father would give you endless ransom from it
if he heard I was alive at the Greek ships."
Cunning Odysseus answered him:
"Cheer up, don't think about death.
But come, tell me this and tell it straight:
where are you going all alone from the camp toward the ships
through the dark night, when other people are asleep?
Are you going to strip the dead bodies?
Or did Hector send you to spy out everything
at the hollow ships? Or did your own spirit push you?"
Dolon answered him, his limbs shaking:
"Hector led me off my senses with a lot of lies,
promising to give me the single-hoofed horses of the noble son of Peleus
and the chariot inlaid with bronze.
He ordered me to go through the swift black night
and come close to the enemy and find out
whether the swift ships are guarded like before,
or whether, already beaten by our hands,
they're planning to run among themselves, and don't want
to keep watch through the night, worn out by terrible work."
Smiling at him, cunning Odysseus said:
"So your heart was reaching for big gifts —
the horses of the warlike grandson of Aeacus. But they're hard
for mortal men to master and drive,
for anyone except Achilles, whose mother was immortal.
But come, tell me this and tell it straight:
where did you leave Hector, shepherd of the people, when you came here?
Where does his war gear lie, and where are his horses?
And how are the watches and sleeping places of the other Trojans set up?
What are they planning among themselves? Do they mean
to stay here by the ships, far off, or to the city,
to pull back again, since they've beaten the Greeks?"
Dolon, son of Eumedes, answered him:
"I'll tell you all this exactly.
Hector, with the ones who give him advice,
is holding a council beside the tomb of godlike Ilus,
away from the noise. And the watches you're asking about, hero,
no chosen watch is guarding or protecting the camp.
As for the Trojan watch fires — the men who have to,
they stay awake and tell each other to keep watch.
But the allies, called in from many places,
are sleeping; they leave the watching to the Trojans,
because their children and wives aren't camped nearby."
Cunning Odysseus answered him:
"So how do they sleep — mixed in with the horse-taming Trojans,
or apart? Tell me the details so I understand."
Dolon, son of Eumedes, answered him:
"I'll tell you this exactly too.
Toward the sea are the Carians and the Paeonians with curved bows,
and the Leleges and the Caucones and the shining Pelasgians;
toward Thymbre are the Lycians and the haughty Mysians,
and the Phrygians who fight from chariots, and the Maeonians, armored horsemen.
But why are you asking me about all these things one by one?
If you two really want to get into the Trojan crowd,
here are the Thracians, newly arrived, off at the far edge from the others,
and among them is their king Rhesus, son of Eioneus.
I've seen his horses — the finest and the biggest;
whiter than snow, and as fast as the winds.
His chariot is well made with gold and silver,
and he came with golden armor, huge, amazing to see —
it doesn't look at all like what mortal
men wear, but like what the immortal gods wear.
But now bring me to the swift ships,
or tie me up with a pitiless rope and leave me here,
until you two come back and test me,
whether I told you the truth or not."
Glaring at him from under his brows, strong Diomedes said:
"Dolon, don't put any idea of escape in my head,
even though you brought good news, now that you're in our hands.
If we let you go now or set you free,
you'll surely come back later to the swift Greek ships,
either to spy or to fight face to face.
But if you're beaten under my hands and lose your life,
you'll never be trouble to the Greeks again."
He spoke; Dolon was about to grab his chin with a heavy hand
and beg, but Diomedes hit him in the middle of the neck,
lunging with his sword, and cut through both tendons;
and while he was still speaking, his head fell in the dust.
They took the weasel-skin cap off his head,
and the wolf hide and the back-bent bow and the long spear;
and shining Odysseus held them up high
in his hand to Athena, taker of plunder, and prayed:
"Greetings, goddess; take these, for you first of all on Olympus
of all the immortals we'll make an offering to. But send us again
to the horses and the sleeping places of the Thracian men."
So he spoke, and lifting the spoils up off the ground
he put them on a tamarisk bush, and set a clear marker on it,
gathering reeds and fresh tamarisk branches,
so they wouldn't miss the spot coming back through the swift black night.
The two went on through armor and black blood,
and soon came to the Thracian company.
They were sleeping, worn out with work, and their fine armor
lay beside them on the ground, neatly set out
in three rows; and beside each man were his pair of horses.
Rhesus slept in the middle, and beside him his swift horses
were tied with straps to the back rail of the chariot.
Odysseus saw him first and pointed him out to Diomedes:
"Diomedes, this is the man, and these are the horses
that Dolon, the one we killed, told us about.
Come on, use your strength; there's no point
standing here useless in your armor — untie the horses instead.
Or you kill the men, and I'll take care of the horses."
He spoke, and bright-eyed Athena breathed strength into him,
and he killed them, turning this way and that; a sickening groaning rose
as they were struck with the sword, and the ground turned red with blood.
Just as a lion comes at an unguarded flock
of goats or sheep and springs on them meaning harm,
so Tydeus' son went at the Thracian men
until he had killed twelve; and cunning Odysseus
kept dragging away by the foot from behind whichever man
Tydeus' son struck with his sword as he stood by him,
thinking to himself how the beautiful-maned horses
could get through easily and not be scared
as they stepped over the dead; they weren't used to it yet.
But when Tydeus' son came to the king,
he took his honey-sweet life from him, the thirteenth,
as he gasped; an evil dream came over his head
that night — the son of Oeneus, with Athena's help.
Meanwhile stubborn Odysseus untied the single-hoofed horses,
tied them together with straps and drove them out of the crowd,
hitting them with his bow, since he hadn't thought
to take the shining whip in his hands from the decorated chariot;
and he whistled to signal shining Diomedes.
But Diomedes stood there wondering what the most outrageous thing to do was:
whether to grab the chariot, where the rich armor lay,
and drag it out by the pole, or lift it up and carry it off,
or kill still more of the Thracians.
While he was turning this over in his mind, Athena
came and stood near and spoke to shining Diomedes:
"Son of great-hearted Tydeus, think about getting back
to the hollow ships — don't come back scared —
in case some other god wakes the Trojans."
She spoke, and he understood the goddess's voice,
and quickly mounted the horses; Odysseus struck them
with his bow, and they flew toward the swift Greek ships.
Apollo of the silver bow wasn't looking the other way
when he saw Athena following Tydeus' son;
angry at her, he went down into the great crowd of Trojans
and roused Hippocoon, the Thracian counselor,
the noble cousin of Rhesus; he jumped out of sleep,
and when he saw the empty place where the swift horses had stood,
and the men twitching in their painful slaughter,
he groaned aloud and called his dear comrade by name.
Then shouting and an endless uproar rose from the Trojans
as they rushed together, and they stared at the dreadful things
the men had done before going to the hollow ships.
When they reached the place where they had killed Hector's spy,
there Odysseus, dear to Zeus, pulled up the swift horses,
and Tydeus' son jumped to the ground and put the bloody spoils
into Odysseus' hands, and climbed onto the horses;
he whipped the horses, and they flew off, not unwilling,
toward the hollow ships, because that's where their hearts wanted to go.
Nestor heard the noise first and said:
"My friends, leaders and lords of the Greeks,
should I lie, or tell the truth? My heart tells me to speak.
The sound of swift-footed horses is hitting my ears.
If only Odysseus and strong Diomedes
were driving the single-hoofed horses out of Troy this fast!
But I'm very afraid in my heart that something has happened to them —
the best of the Greeks — because of the Trojan uproar."
He hadn't finished the whole speech when they arrived themselves.
They climbed down to the ground, and the others, happy,
greeted them with their right hands and gentle words;
and the Gerenian horseman Nestor was the first to ask:
"Come on, tell me, much-praised Odysseus, great glory of the Greeks,
how you two got these horses, going down into the crowd
of Trojans — or some god met you and gave them to you.
They look terribly like sunbeams.
I'm always mixing it up with the Trojans, and I don't claim
to hang back by the ships, old warrior that I am;
but I've never yet seen or noticed horses like these.
But I think some god met you and gave them to you,
because Zeus the cloud-gatherer loves you both,
and so does the daughter of aegis-bearing Zeus, bright-eyed Athena."
Cunning Odysseus answered him:
"Nestor, son of Neleus, great glory of the Greeks,
a willing god could easily give even better horses than these,
since those are far superior.
But these horses, old man, that you're asking about are newly arrived,
Thracian; and their lord, good Diomedes,
killed, along with twelve comrades, all the best men.
And we caught a thirteenth, a spy, near the ships —
the one Hector and the other noble Trojans
sent to watch our army."
With that he drove the single-hoofed horses across the ditch,
laughing with delight, and the other Greeks came along, happy.
When they reached Tydeus' son's well-built hut,
they tied the horses with well-cut straps
at the horse manger, where Diomedes' horses
stood, swift-footed, eating honey-sweet grain;
and Odysseus put Dolon's bloody spoils on the stern of the ship,
to get them ready as a sacred offering for Athena.
Then they washed the thick sweat off themselves in the sea,
stepping in, their shins and necks and thighs.
But when the sea waves had washed the thick sweat
off their skin and their hearts were refreshed,
they stepped into well-polished tubs and bathed.
The two, bathed and rubbed richly with olive oil,
sat down to dinner, and from the mixing bowl they drew
and poured a libation of honey-sweet wine to Athena.

### Book 11

Dawn got up from the bed of lordly Tithonus
to bring light to the immortals and to mortal people.
Zeus sent Strife to the fast ships of the Achaeans,
a painful thing, holding a sign of war in her hands.
She stood on the big black ship of Odysseus,
which was in the middle, so she could shout to both sides,
both toward the tents of Ajax, son of Telamon,
and toward Achilles, who had dragged their equal ships
to the farthest row, trusting in their courage and the strength of their hands.
Standing there, the goddess shouted loud and terrible,
standing upright, and put great strength into each Achaean,
into his heart, never stopping, to make war and to fight.
Right away war became sweeter to them than going home
in the hollow ships to their own dear homeland.
The son of Atreus shouted and told the Argives
to put on their armor, and he himself put on the shining bronze.
First he put the greaves around his shins,
beautiful ones, fitted with silver ankle clasps.
Second he put the breastplate around his chest,
the one Cinyras once gave him as a guest gift.
For he had heard in Cyprus about the great fame that the Achaeans
were going to sail to Troy with their ships.
That is why he gave it to him, to please the king.
It had ten bands of dark blue enamel,
twelve of gold, and twenty of tin.
Blue snakes were reared up toward the neck,
three on each side, like the rainbows that the son of Cronus
fixes in the cloud, a sign to mortal people.
He threw his sword over his shoulders, and on it the studs
shone gold, and around it the sheath was
silver, fitted with golden hangers.
He took up his big shield that covers a man, richly worked,
beautiful, and around it there were ten circles of bronze,
and on it there were twenty bosses of tin,
white ones, and in the middle was one of dark blue enamel.
On it the Gorgon with the grim stare was set like a crown,
glaring terribly, and around her were Terror and Fear.
Its strap was silver, and on it
a blue snake was coiled, and it had heads,
three of them, twisting every way, growing from one neck.
On his head he put a helmet with two ridges and four plates,
horsetail-crested, and the crest nodded terribly above.
He took up two strong spears tipped with bronze,
sharp ones, and from far off the bronze on them shone
all the way to the sky, and Athena and Hera thundered over it,
honoring the king of Mycenae, rich in gold.
Then each man gave orders to his own chariot driver
to hold the horses well in order back at the ditch,
while they themselves, foot soldiers dressed in armor,
rushed forward, and a cry rose up before dawn that could not be put out.
They were in order at the ditch well ahead of the chariots,
and the chariots followed a little after, but the son of Cronus
stirred up an evil uproar, and from high above he sent down dew
soaked with blood out of the upper air, because he was about
to send many strong heads down to Hades.
The Trojans on the other side, on the rise of the plain,
around great Hector and blameless Polydamas
and Aeneas, who was honored by the Trojan people like a god,
and the three sons of Antenor, Polybus and noble Agenor,
and young Acamas, who looked like the immortals.
Hector in the front ranks carried his shield that covers every side,
and like a baleful star that shows through the clouds
shining, and then sinks again into the shadowy clouds,
so Hector showed himself sometimes among the front ranks
and sometimes among the back ones, urging them on, and everyone
blazed with bronze like the lightning of father Zeus who holds the aegis.
They were like reapers facing one another
driving a swath through the field of a rich man,
wheat or barley, and the handfuls fall thick.
So the Trojans and Achaeans, leaping at one another,
kept killing, and neither side thought about shameful flight.
The battle kept their heads level, and like wolves
they rushed, and Strife, who groans a lot, was glad to watch.
For she alone of the gods was there with them as they fought,
but the other gods were not with them, but sat at ease
in their own halls, where for each one
beautiful houses had been built along the folds of Olympus.
They all blamed the dark-clouded son of Cronus,
because he wanted to give glory to the Trojans.
But the father paid no attention to them, and he, drawn aside
far away from the others, sat exulting in his glory,
watching the city of the Trojans and the ships of the Achaeans
and the flash of bronze, and the killers and the killed.
As long as it was morning and the sacred day was growing,
that long the weapons of both sides hit home, and the people fell.
But when a woodcutter has made his meal ready
in the mountain glens, when he has worn out his hands
cutting tall trees, and a sweet tiredness comes over him,
and the desire for sweet food takes hold of his heart,
at that hour the Danaans by their own courage broke the battalions,
calling to their comrades along the ranks, and Agamemnon
sprang up first and killed a man, Bienor, shepherd of the people,
himself, and then his companion Oileus, the driver of horses.
He jumped down from his chariot and stood to face him,
and struck him straight on the forehead with his sharp spear as he came eagerly,
and pierced him, and the bronze-bound helmet rim did not hold the spear off him,
but it went through it and through the bone, and his brain
was all splattered inside, and he subdued him as he raged.
And lord Agamemnon left those two there,
shining on their chests, after he stripped off their tunics.
Then he went on to strip Isus and Antiphus,
the two sons of Priam, one a bastard and one trueborn, both
riding on one chariot, the bastard driving the horses
and famous Antiphus riding beside him, whom Achilles once
in the foothills of Ida had tied with fresh willow shoots
when he caught them tending sheep, and set free for ransom.
Then indeed the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon,
hit the one above the nipple through the chest with his spear,
and struck Antiphus beside the ear with his sword and threw them off the horses.
Hurrying, he stripped the fine armor off the two of them,
knowing who they were, for he had seen them before by the fast ships
when swift-footed Achilles brought them from Ida.
Just as a lion easily crushes the helpless young of a swift deer,
grabbing them in his strong teeth
as he comes to their bed, and takes away their soft heart,
and the mother, even if she happens to be very close, cannot
help them, for a terrible trembling takes hold of her,
and she darts quickly through the thick brush and the woods,
hurrying and sweating from the charge of the mighty beast:
so then no one could keep destruction away from those
Trojans, but they themselves fled from the Argives.
Then he took Peisander and war-loving Hippolochus,
the sons of wise Antimachus, who more than anyone
had taken the gold and the splendid gifts of Alexandrus
and would not let Helen be given to fair-haired Menelaus.
Mighty Agamemnon took those two sons of his,
riding on one chariot, and they held their fast horses together,
for the shining reins had slipped from their hands,
and the two of them were confused, and he sprang at them like a lion,
the son of Atreus, and the two from the chariot begged his knees:
Take us alive, son of Atreus, and take a worthy ransom.
There are many treasures lying in the house of Antimachus,
bronze and gold and much-worked iron,
and our father would gladly give you endless ransom from them
if he learned that we two are alive by the ships of the Achaeans.
So the two of them, crying, spoke to the king
with gentle words, but they heard a pitiless voice:
If you two really are the sons of wise Antimachus,
who once in the assembly of the Trojans told them
to kill Menelaus on the spot when he came as a messenger with godlike Odysseus,
and not send him back to the Achaeans,
now you will pay for your father's shameful outrage.
He spoke, and shoved Peisander off the horses to the ground,
hitting him with his spear in the chest, and he fell on his back on the dirt.
Hippolochus jumped down, and him he stripped on the ground,
cutting off his hands with his sword and chopping off his neck,
and sent him rolling through the crowd like a mortar stone.
He left them, and where the battalions were thrown into the most confusion,
there he sprang in, and with him the other well-greaved Achaeans.
Foot soldiers killed foot soldiers as they fled under pressure,
and horsemen killed horsemen, and under them dust rose
from the plain, which the loud-thundering hooves of the horses raised
as they cut men down with bronze, and mighty Agamemnon
always followed, killing, and urging on the Argives.
Just as when consuming fire falls on a thick-wooded forest,
and the wind whirls it and carries it everywhere, and the bushes
fall uprooted, driven by the rush of the fire,
so before Agamemnon, son of Atreus, the heads fell
of the fleeing Trojans, and many strong-necked horses
rattled the empty chariots along the causeways of war,
missing their blameless drivers, and those drivers on the ground
lay there, much dearer to vultures than to their wives.
But Zeus drew Hector away from the missiles and out of the dust
and out of the man-killing and out of the blood and out of the uproar,
and the son of Atreus followed, urging on the Danaans fiercely.
They past the tomb of ancient Ilus, son of Dardanus,
rushed across the middle of the plain past the wild fig tree,
eager for the city, and he followed with a shout all the time,
the son of Atreus, and his unstoppable hands were spattered with gore.
But when they came to the Scaean gates and the oak tree,
there they stopped and waited for one another.
Others still fled across the middle of the plain like cattle
that a lion has frightened, when he comes in the dead of night
on all of them, and for one of them sheer destruction shows up,
and he grabs her neck in his strong teeth
first, then laps up the blood and all the guts.
So mighty Agamemnon, son of Atreus, drove them,
always killing the last one, and they fled.
Many fell face down and face up from their chariots
under the hands of the son of Atreus, for he raged in front of them with his spear.
But when he was about to come under the city and the steep wall,
then the father of men and gods
sat down on the peaks of many-fountained Ida,
coming down from the sky, and he held the lightning in his hands.
He urged golden-winged Iris to carry a message:
Go now, swift Iris, and tell this word to Hector.
As long as he sees Agamemnon, shepherd of the people,
raging among the front ranks and destroying the ranks of men,
let him fall back, and tell the rest of the army
to fight the enemy in the strong encounter.
But when Agamemnon, hit by a spear or struck by an arrow,
leaps up onto his horses, then I will give him the strength
to kill, until he reaches the well-benched ships
and the sun goes down and sacred darkness comes.
So he spoke, and swift wind-footed Iris did not disobey,
but went down from the Idaean mountains to holy Ilios.
She found the son of wise Priam, noble Hector,
standing among his horses and his well-joined chariots,
and standing near, swift-footed Iris spoke to him:
Hector, son of Priam, equal to Zeus in counsel,
father Zeus has sent me to tell you this.
As long as you see Agamemnon, shepherd of the people,
raging among the front ranks, destroying the ranks of men,
fall back from the battle that long, and tell the rest of the army
to fight the enemy in the strong encounter.
But when he, hit by a spear or struck by an arrow,
leaps up onto his horses, then he will give you the strength
to kill, until you reach the well-benched ships
and the sun goes down and sacred darkness comes.
So she spoke and left, swift-footed Iris,
and Hector jumped from his chariot to the ground with his armor,
shaking his sharp spears he went through the whole army in every direction,
urging them to fight, and he stirred up the dread din of battle.
They turned around and stood facing the Achaeans,
and the Argives on the other side made their battalions firm.
The battle was set in order, and they stood face to face, and Agamemnon
sprang up first and wanted to fight far ahead of everyone.
Tell me now, Muses who hold the Olympian halls,
who it was that first came against Agamemnon,
whether one of the Trojans themselves or of the famous allies.
Iphidamas, son of Antenor, noble and tall,
who was raised in Thrace, the rich-soiled mother of sheep.
Cisses raised him in his house when he was small,
his mother's father, who fathered fair-cheeked Theano.
But when he came to the measure of glorious manhood,
he kept him there and gave him his own daughter,
and after marrying he came from the bridal room following the fame of the Achaeans
with twelve curved ships that followed him.
Those equal ships he left at Percote,
and he himself had come on foot to Ilios.
He it was who then came against Agamemnon, son of Atreus.
Now when they were close, coming at one another,
the son of Atreus missed, and his spear turned aside from him,
but Iphidamas hit him below the breastplate at the belt,
and pressed on it himself, trusting in his heavy hand.
Yet he did not pierce the all-shining belt, but long before
the point, meeting the silver, was turned aside like lead.
Grabbing it with his hand, wide-ruling Agamemnon
dragged it toward himself eagerly like a lion, and out of his hand
wrenched it away, and he struck his neck with his sword and loosed his limbs.
So he fell there and slept a bronze sleep,
pitiable, far from his wedded wife, helping his townspeople,
his lawful wife, from whom he saw no joy, though he gave much.
First he gave a hundred cattle, then he promised a thousand
goats together with sheep, which pastured for him beyond counting.
Then Agamemnon, son of Atreus, stripped him,
and went carrying the fine armor through the crowd of the Achaeans.
But when Coon, famous among men, noticed him,
the elder-born son of Antenor, strong grief
covered his eyes for his fallen brother.
He stood sideways with his spear, unseen by noble Agamemnon,
and stabbed him in the middle of the arm below the elbow,
and the point of the shining spear went right through.
Then lord Agamemnon shuddered,
but even so he did not stop from the battle and the war,
but he sprang at Coon holding his wind-nourished spear.
He was eagerly dragging Iphidamas, his brother by the same father,
by the foot, and he called out to all the best men,
and as he dragged him through the crowd under his bossed shield,
he stabbed him with his bronze-pointed spear and loosed his limbs,
and standing over him he cut off his head above Iphidamas.
There the sons of Antenor, under king Agamemnon, son of Atreus,
filled out their fate and went down into the house of Hades.
Then he went ranging through the ranks of the other men
with spear and sword and big stones,
as long as the blood was still warm and welling from his wound.
But when the wound dried and the blood stopped,
sharp pains sank into the strength of the son of Atreus.
Just as when a sharp pang holds a woman in childbirth,
a piercing one, which the Eileithyiai who bring birth pangs send,
the daughters of Hera, who hold the bitter pains,
so sharp pains sank into the strength of the son of Atreus.
He jumped up onto his chariot and ordered his chariot driver
to drive to the hollow ships, for his heart was grieved.
He shouted shrilly, calling out to the Danaans:
O friends, leaders and lords of the Argives,
you must now keep the painful din of battle away
from the sea-going ships, since Zeus the counselor did not
let me fight the Trojans all day long.
So he spoke, and his chariot driver lashed the fair-maned horses
toward the hollow ships, and they flew not unwilling,
and their chests were covered with foam and their bellies dappled with dust,
carrying the weary king away from the battle.
But when Hector noticed Agamemnon gone off apart,
he called to the Trojans and Lycians, shouting loud:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight close up,
be men, my friends, and remember your fierce courage.
The best man has gone, and Zeus the son of Cronus has given me
great glory, but drive your single-hoofed horses straight on
against the strong Danaans, so you may win the higher glory.
So he spoke and stirred up the strength and spirit of every man.
Just as when a hunter sets his white-toothed hounds
on a wild boar or a lion,
so against the Achaeans he set the great-hearted Trojans,
Hector son of Priam, like Ares, the bane of men.
He himself went among the front ranks, greatly exulting,
and fell on the battle like a blasting gale
that leaps down and stirs the violet-dark sea.
Then whom did he first and whom last strip of his armor,
Hector son of Priam, when Zeus gave him glory?
Asaeus first, and Autonous and Opites,
and Dolops son of Clytius, and Opheltius and Agelaus,
and Aesymnus and Orus and war-loving Hipponous.
These he killed, the leaders of the Danaans, and then
the crowd, like when the West Wind strikes the clouds
with a deep squall, beating them from the bright South wind,
and the swollen wave rolls greatly, and the foam is scattered
high up by the blast of the much-wandering wind.
So the heads of the people were thickly cut down under Hector.
Then there would have been ruin and impossible deeds,
and the Achaeans would have fallen fleeing among the ships,
if Odysseus had not called to Diomedes, son of Tydeus:
Son of Tydeus, what has happened to us that we forget our fierce courage?
Come here, good friend, stand beside me, for it really will be a reproach
if Hector of the shining helmet takes the ships.
Answering him, strong Diomedes said:
I will stay and endure, but brief
will be the gain for us, since cloud-gathering Zeus
wants to give the victory to the Trojans rather than to us.
He spoke, and shoved Thymbraeus off his horses to the ground,
hitting him with his spear in the left breast, and Odysseus
killed godlike Molion, the attendant of that lord.
Those two they left, since they had stopped them from war,
and the two went through the crowd and made havoc, like two boars
that fall on the hunting hounds, greatly exulting.
So they destroyed the Trojans, turning back on them, and the Achaeans
gladly breathed again as they fled from noble Hector.
There they took a chariot and two men, the best of the people,
the two sons of Merops of Percote, who more than anyone
knew the arts of divination, and he would not let his sons
go to man-destroying war, but the two in no way
obeyed him, for the fates of black death led them on.
Them Diomedes, famous for the spear, the son of Tydeus,
robbed of their spirit and life and took their famous armor,
and Hippodamas and Hyperochus Odysseus stripped.
Then the son of Cronus stretched the battle even for them,
looking down from Ida, and they kept killing one another.
The son of Tydeus wounded Agastrophus with his spear,
the hero son of Paeon, in the hip, and his horses
were not near for him to flee, and he greatly failed in his spirit.
For his attendant held them far away, while he on foot
raged through the front ranks, until he lost his own life.
But Hector noticed it sharply along the ranks and sprang at them
shouting, and with him followed the battalions of the Trojans.
Seeing him, Diomedes good at the war cry shuddered,
and at once he spoke to Odysseus, who was near:
Against the two of us this ruin rolls, mighty Hector.
Come on, let us stand and fight him off, waiting for him.
He spoke, and swinging it he threw his long-shadowing spear
and hit him, and did not miss, aiming at his head,
on the very top of the helmet, but bronze glanced off bronze,
and it did not reach his fine skin, for the three-plated
hollow helmet stopped it, which Phoebus Apollo had given him.
But Hector quickly sprang far back and mixed into the crowd,
and falling on his knee he propped himself with his stout hand
on the ground, and black night covered his eyes.
But while the son of Tydeus went after the throw of the spear
far through the front ranks, where it had sunk into the ground,
meanwhile Hector came back to life, and jumping back into his chariot
drove out into the crowd and escaped black death.
Throwing his spear, strong Diomedes spoke:
Again now you have escaped death, dog. Truly evil
came near you, and again Phoebus Apollo saved you,
to whom you will pray as you go into the din of spears.
Truly I will finish you later when I meet you again,
if some god is a helper to me too.
Now again I will go after the others, whoever I catch.
He spoke, and stripped the famous son of Paeon with his spear.
But Alexandrus, the husband of fair-haired Helen,
drew his bow at the son of Tydeus, shepherd of the people,
leaning against a pillar on the man-built tomb
of Ilus son of Dardanus, the ancient elder of the people.
He was taking the breastplate of strong Agastrophus
off his chest, all-shining, and his shield off his shoulders
and his heavy helmet, and the other drew back the arm of the bow
and hit him, and the arrow did not fly useless from his hand,
but hit the flat of his right foot, and the arrow went clean
through and was fixed in the ground, and he laughed very sweetly
and jumped out of his ambush and spoke a boasting word:
You are hit, and the arrow did not fly useless. How I wish
that hitting you in the lowest flank I had taken your life.
So the Trojans too would have breathed again from their trouble,
who shudder at you the way bleating goats shudder at a lion.
Not afraid of him, strong Diomedes said:
Archer, slanderer, glorious with your bow, girl-mad,
if you came against me in arms to test me,
your bow and your thick arrows would not help you.
But now, since you have grazed the flat of my foot, you boast for nothing.
I do not care, any more than if a woman or a foolish child hit me,
for the arrow of a worthless, feeble man is blunt.
But from me it is different, even if it only grazes you a little,
the dart is sharp and quickly makes a man lifeless.
Then his wife's cheeks are torn with both her hands,
and his children are orphaned, and he, reddening the earth with blood,
rots, and the birds around him are more than the women.
So he spoke, and Odysseus, famous for the spear, came near him
and stood in front of him, and he, sitting behind, pulled the swift arrow
out of his foot, and a painful ache went through his flesh.
He jumped up onto his chariot and ordered his chariot driver
to drive to the hollow ships, for his heart was grieved.
Odysseus, famous for the spear, was left alone, and none of the Argives
stayed beside him, since fear had taken hold of them all,
and troubled, he spoke to his own great-hearted spirit:
Oh no, what will happen to me? It is a great evil if I flee
the crowd in fear, but it is worse if I am caught
alone, for the son of Cronus has put the other Danaans to flight.
But why does my dear heart argue these things with me?
For I know that cowards keep away from war,
and whoever is the best in battle, for him there is great need
to stand firm, whether he is hit or hits another.
While he was turning these things over in his heart and spirit,
meanwhile the ranks of the shield-bearing Trojans came on
and penned him in the middle, putting ruin among him and themselves.
Just as when hounds and strong young hunters rush
on a wild boar, and he comes out of the deep thicket
sharpening his white tusk in his curved jaws,
and they dart around him, and under them the clash of his teeth
rises, but they stand their ground, terrible though he is,
so then around Odysseus, dear to Zeus, rushed
the Trojans, and he first wounded blameless Deiopites
on the shoulder above, springing at him with his sharp spear,
and then he stripped Thoon and Ennomus.
And Chersidamas, as he sprang down from his horses,
with his spear below the navel, under his bossed shield,
he stabbed him, and he fell in the dust and clutched the earth with his palm.
He left them, and he wounded Charops, son of Hippasus, with his spear,
the own brother of noble Socos.
To defend him came Socos, a man like the gods,
and coming very near he stood and spoke a word to him:
Odysseus, greatly praised for your tricks and your hard work,
today you will boast over both the sons of Hippasus,
after killing two men like this and taking their armor,
or you will be hit by my spear and lose your life.
So he spoke and stabbed at his shield that covers every side.
The mighty spear went through the shining shield,
and it was driven through the much-worked breastplate,
and it scraped all the skin off his ribs, and it did not yet
let Pallas Athena mix with the man's entrails.
Odysseus knew that his end had not come at the right moment,
and drawing back he spoke a word to Socos:
You wretch, surely sheer destruction is catching up with you.
Truly you have stopped me from fighting the Trojans,
but I say to you that slaughter and black doom
will be yours on this day, and beaten down under my spear
you will give glory to me and your soul to Hades, famous for his horses.
He spoke, and the other had turned back and was going away in flight,
and as he turned, he fixed his spear in his back,
between the shoulders, and drove it through his chest,
and he fell with a thud, and noble Odysseus boasted:
Socos, son of wise Hippasus, tamer of horses,
the end of death came on you first, and you did not escape it.
You wretch, your father and your lady mother will not
close your eyes, though you are dead, but the birds
that eat raw flesh will drag you, flapping their thick wings around you.
But me, if I die, the noble Achaeans will bury.
So he spoke, and he pulled the mighty spear of wise Socos
out of his flesh and out of his bossed shield,
and when it was pulled out the blood sprang up, and it grieved his heart.
When the great-hearted Trojans saw the blood of Odysseus,
shouting through the crowd, they all came on against him.
But he gave ground backward and shouted to his comrades.
Three times he shouted as loud as a man's head could hold,
and three times war-loving Menelaus heard him crying out.
At once he spoke to Ajax, who was near:
Ajax, born of Zeus, son of Telamon, leader of the people,
the shout of steadfast Odysseus has come to me,
just as if the Trojans had cut him off, being alone,
and were overpowering him in the strong encounter.
Come on, let us go through the crowd, for it is better to defend him.
I am afraid something may happen to him, alone among the Trojans,
good man that he is, and great longing come on the Danaans.
So he spoke, and he led the way, and the godlike man followed with him.
Then they found Odysseus, dear to Zeus, and around him
the Trojans were following, like ravening jackals in the mountains
around a horned stag that has been hit, which a man has struck
with an arrow from the string, and it escapes on its feet
by fleeing, as long as the warm blood and its knees hold out,
but when the swift arrow beats it down,
the raw-flesh-eating jackals tear it apart in the mountains
in a shady glen, and a god leads a ravening lion against them,
and the jackals run off, and he eats it.
So then around Odysseus, wise and full of tricks,
the Trojans followed, many and strong, and the hero
darting with his spear kept off the pitiless day.
Ajax came near, carrying his shield like a tower,
and stood beside him, and the Trojans ran off each a different way.
Warlike Menelaus led him out of the crowd,
holding him by the hand, until his attendant drove the horses near.
Ajax, springing at the Trojans, took Doryclus,
a bastard son of Priam, then he wounded Pandocus,
and wounded Lysander and Pyrasus and Pylartes.
Just as when a full river comes down on the plain,
a winter torrent from the mountains, driven on by the rain of Zeus,
and it carries down many withered oaks and many pines,
and throws much silt into the sea,
so glorious Ajax drove on then, throwing the plain into confusion,
cutting down horses and men, and Hector did not yet
know about it, since he was fighting on the left of the whole battle
beside the banks of the river Scamander, where most
heads of men were falling, and an unquenchable cry had risen
around great Nestor and warlike Idomeneus.
Hector was dealing among them, doing dreadful things
with spear and horsemanship, and he was wasting the battalions of the young,
and the noble Achaeans would not yet have given ground from the path
if Alexandrus, the husband of fair-haired Helen,
had not stopped Machaon, shepherd of the people, as he was doing best,
hitting him with a three-barbed arrow in the right shoulder.
Then the Achaeans breathing fury were afraid for him,
in case, with the battle turning, they should take him.
At once Idomeneus spoke to noble Nestor:
Nestor, son of Neleus, great glory of the Achaeans,
come, climb onto your chariot, and let Machaon
climb up beside you, and drive your single-hoofed horses to the ships as fast as you can,
for a doctor is a man worth many others
both for cutting out arrows and for spreading soothing herbs.
So he spoke, and the Gerenian horseman Nestor did not disobey.
At once he climbed onto his own chariot, and Machaon
climbed up beside him, the son of the blameless doctor Asclepius,
and he lashed the horses, and they flew not unwilling
toward the hollow ships, for that was dear to their heart.
But Cebriones noticed the Trojans being thrown into confusion
as he rode beside Hector, and he spoke a word to him:
Hector, we two are dealing with the Danaans here
at the edge of the ill-sounding battle, but the other
Trojans are being thrown into confusion, both horses and men together.
Ajax, son of Telamon, is throwing them into confusion, and I knew him well,
for he holds his broad shield around his shoulders, but let us too
drive our horses and chariot over there, where most
horsemen and footmen, throwing up evil strife,
are killing one another, and an unquenchable cry has risen.
So he spoke and lashed the fair-maned horses
with his shrill whip, and they, hearing the blow,
swiftly carried the swift chariot after the Trojans and Achaeans,
trampling corpses and shields, and the axle underneath
was all spattered with blood, and the rims around the chariot seat,
which the drops from the horses' hooves and from the wheels
kept hitting. He was eager to plunge into the crowd
of men and to break through, leaping in, and he threw evil
uproar among the Danaans, and gave ground only a little from the spear.
Then he went ranging through the ranks of the other men
with spear and sword and big stones,
but he avoided the battle of Ajax, son of Telamon.
Father Zeus who sits on high stirred Ajax into fear,
and he stood amazed and threw his seven-hide shield behind him,
and he shrank back, glancing at the crowd like a wild beast,
turning this way and that, shifting one knee after the other but slowly.
Just as from a cattle pen the hounds and the country men
drive off a blazing lion,
who will not let them take the fat of the cattle,
keeping watch all night long, and he, lusting for meat,
charges straight in but accomplishes nothing, for thick spears
dart against him from bold hands
and burning brands, which he dreads even though he is eager,
and at dawn he goes away apart with a grieving heart,
so then Ajax went away from the Trojans, grieved at heart,
much against his will, for he greatly feared for the ships of the Achaeans.
Just as when a donkey passing by a field gets the better of the boys,
a sluggish one, on whom many cudgels have been broken around him,
and he crops the deep grain field as he goes in, and the boys
beat him with cudgels, but their strength is childish,
and with effort they drive him out, when he is glutted with fodder,
so then on great Ajax, the son of Telamon,
the over-proud Trojans and the many-gathered allies
stabbing with their spears at the middle of his shield followed him always.
Ajax at one moment remembered his fierce courage,
turning back again, and checked the battalions
of horse-taming Trojans, and at another he turned to flee.
He kept them all back from going to the swift ships,
and he himself raged between the Trojans and the Achaeans,
standing his ground, and the spears from bold hands,
some, as they sped forward, were fixed in his great shield,
and many were stuck midway, before they could reach his white skin,
standing in the ground, longing to fill themselves with flesh.
But when the glorious son of Euaemon,
Eurypylus, saw him being hard pressed by the thick missiles,
he came and stood beside him and threw his shining spear,
and hit Apisaon, son of Phausias, shepherd of the people,
in the liver under the midriff, and right away loosed his knees,
and Eurypylus sprang on and took the armor off his shoulders.
But when godlike Alexandrus noticed him
stripping the armor of Apisaon, at once he drew his bow
at Eurypylus and hit him in the right thigh with an arrow,
and the reed broke, and it weighed heavy on his thigh.
He gave ground back into the company of his comrades, avoiding death,
and he shouted shrilly, calling out to the Danaans:
O friends, leaders and lords of the Argives,
stand, turning around, and keep the pitiless day
away from Ajax, who is hard pressed by missiles, and I do not think
he will escape from the ill-sounding war, but stand
face to face around great Ajax, son of Telamon.
So spoke Eurypylus, hit as he was, and they came
and stood close beside him, leaning their shields on their shoulders
and holding up their spears, and Ajax came to meet them.
He stood turned around, when he had reached the company of his comrades.
So they fought like blazing fire,
and the Neleian horses carried Nestor out of the war,
sweating, and they brought Machaon, shepherd of the people.
Swift-footed noble Achilles saw him and noticed him,
for he stood on the stern of his great-hulled ship,
watching the steep toil and the tearful rout.
At once he spoke to his own comrade Patroclus,
calling out from beside the ship, and he, hearing from the hut,
came out like Ares, and that was the beginning of his evil.
The strong son of Menoetius spoke first to him:
Why do you call me, Achilles? What need have you of me?
Answering him, swift-footed Achilles said:
Noble son of Menoetius, dear to my heart,
now I think the Achaeans will stand around my knees
begging me, for need has come that can no longer be borne.
But go now, Patroclus dear to Zeus, ask Nestor
who this is whom he is bringing wounded out of the war.
Truly in his back he looks in every way like Machaon,
the son of Asclepius, but I did not see the man's eyes,
for the horses passed me by, eager and going forward.
So he spoke, and Patroclus obeyed his dear comrade,
and set out running past the huts and the ships of the Achaeans.
When they came to the hut of the son of Neleus,
they themselves stepped down onto the much-nourishing earth,
and the attendant Eurymedon loosed the horses of the old man
from the chariot, and the two cooled the sweat from their tunics,
standing facing the breeze beside the shore of the sea, and then
they went into the hut and sat down on the chairs.
Fair-haired Hecamede prepared a drink for them,
whom the old man had taken from Tenedos, when Achilles sacked it,
the daughter of great-hearted Arsinoos, whom the Achaeans
had picked out for him because he was the best of all in counsel.
She first of all set a table in front of them,
a beautiful one with dark blue feet, well polished, and on it
a bronze basket, and on it an onion as a relish for the drink,
and pale honey, and beside it a portion of sacred barley meal,
and beside it a very beautiful cup, which the old man had brought from home,
studded with golden nails, and its handles
were four, and around each two golden doves
were feeding, and underneath there were two bottoms.
Another man, straining, could barely move it from the table
when it was full, but old Nestor lifted it without effort.
In it the woman like the goddesses mixed them a drink
with Pramnian wine, and grated goat cheese over it
with a bronze grater, and sprinkled white barley over it,
and told them to drink, when she had made the drink ready.
When the two had drunk and put away their parching thirst,
they enjoyed themselves with words, telling stories to one another,
and Patroclus, a man like the gods, stood at the door.
The old man, seeing him, sprang from his shining seat,
and led him in, taking him by the hand, and told him to sit down.
But Patroclus from the other side refused and spoke a word:
There is no sitting for me, old man cherished by Zeus, and you will not persuade me.
Revered and respected is the one who sent me to find out
who this is whom you are bringing wounded, but I myself
know him, and I see Machaon, shepherd of the people.
But now, saying a word, I will go back as a messenger to Achilles.
And you know well, old man cherished by Zeus, how dread
a man that one is, and he might quickly blame even the blameless.
The Gerenian horseman Nestor answered him:
Why then does Achilles grieve for the sons of the Achaeans,
all those who have been hit by missiles? And he does not know
the grief, how great it has risen through the army, for the best men
lie among the ships, hit and wounded.
The son of Tydeus, strong Diomedes, is hit,
and Odysseus famous for the spear is wounded, and Agamemnon,
and Eurypylus has been hit in the thigh by an arrow,
and this other man I have just brought from the war,
hit by an arrow from the string. But Achilles,
good man that he is, does not care for the Danaans or pity them.
Is he waiting until the swift ships beside the sea
are burning with enemy fire, against the will of the Argives,
and we ourselves are killed one after another? For my strength
is not what it once was in my supple limbs.
If only I were young as I was then and my strength stood firm,
like when a quarrel arose between the Eleans and us
over cattle driving, when I killed Itymoneus,
the good son of Hyperochus, who lived in Elis,
as he was driving off the herds, and he, defending his cattle,
was hit among the front ranks by a spear from my hand,
and fell down, and the country people fled around him.
We drove together a vast plunder from the plain,
fifty herds of cattle, as many flocks of sheep,
as many droves of pigs, as many broad herds of goats,
and a hundred and fifty chestnut horses,
all mares, and many foals were under them.
We drove these into Neleian Pylos,
by night, to the city, and Neleus rejoiced in his heart,
because much had fallen to me, though I was young, when I went to war.
And at dawn the heralds called out
for those to come to whom a debt was owed in sacred Elis,
and the leaders of the Pylians, gathered together,
divided it up, for many of the Epeians owed a debt,
since we were few and had been oppressed in Pylos,
for the might of Heracles had come and oppressed us
in the earlier years, and all the best men had been killed.
For we were twelve sons of blameless Neleus,
and of them I alone was left, and all the others perished.
Proud of these things, the bronze-clad Epeians,
insulting us, planned reckless deeds.
The old man took out a herd of cattle and a great flock of sheep,
choosing three hundred and the herdsmen with them.
For a great debt was owed to him in sacred Elis,
four prize-winning horses with their own chariot,
that had come for the contests, for they were going to race
for a tripod, and them the lord of men Augeas
kept back, and sent their driver away grieving for his horses.
Angered at their words and their deeds, the old man
took out countless many, and the rest he gave to the people
to divide, so that no one would go away cheated of his fair share.
We dealt with each matter, and around the city
we performed sacrifices to the gods, and on the third day all
came together, both the many men themselves and the single-hoofed horses,
in full force, and among them the Moliones armed themselves,
the two sons still boys, not yet knowing fierce courage.
There is a city, Thryoessa, a steep hill,
far off on the Alpheus, the last town of sandy Pylos,
and they camped around it, eager to tear it down.
But when they had gone over the whole plain, and to us Athena
came as a messenger running from Olympus, to arm ourselves
by night, and she gathered the army through Pylos, not unwilling
but very eager to fight. And Neleus
did not let me arm myself, but hid my horses,
for he said I did not yet know the works of war.
But even so I stood out among our horsemen,
though I was on foot, since Athena led the quarrel that way.
There is a river Minyeios that empties into the sea
near Arene, where we waited for the divine Dawn,
the horsemen of the Pylians, while the tribes of foot soldiers poured in.
From there, in full force, armed in our armor,
at midday we came to the sacred stream of the Alpheus.
There we made fine sacrifices to mighty Zeus,
and a bull to the Alpheus, and a bull to Poseidon,
and to flashing-eyed Athena a heifer from the herd,
and then we took our supper through the army by companies,
and each man lay down to sleep in his own armor
around the streams of the river. And the great-hearted Epeians
had already set themselves around the city, eager to tear it down,
but before that a great work of Ares appeared to them,
for when the shining sun rose above the earth,
we closed with them in battle, praying to Zeus and to Athena.
But when the quarrel of the Pylians and the Epeians had begun,
I first killed a man and brought in his single-hoofed horses,
Mulius the spearman, and he was a son-in-law of Augeas,
and he had as his wife his eldest daughter, fair-haired Agamede,
who knew as many drugs as the broad earth nourishes.
Him, as he came at me, I struck with my bronze spear,
and he fell in the dust, and I jumped into his chariot
and stood among the front ranks, but the great-hearted Epeians
fled each a different way, when they saw the man fallen,
the leader of the horsemen, who was the best in fighting.
Then I sprang on like a dark squall,
and took fifty chariots, and around each two men
bit the ground, beaten down under my spear.
And now I would have destroyed the two sons of Actor, the Moliones,
if their father, wide-ruling Poseidon the earth-shaker,
had not saved them from the war, hiding them in thick mist.
Then Zeus granted great strength to the Pylians,
for that long we followed across the spacious plain,
killing them and gathering up their fine armor,
until we made our horses come to Buprasium, rich in wheat,
and the rock of Olenos and the hill of Alesium,
as it is called, and from there Athena turned the army back again.
There I killed the last man and left him, and the Achaeans
turned the swift horses back from Buprasium to Pylos,
and all gave thanks among the gods to Zeus and among men to Nestor.
Such was I, if ever I was, among men. But Achilles
alone will enjoy his own courage, yet I think
he will mourn much later, when the army is destroyed.
Good friend, truly Menoetius gave you these orders
on the day when he sent you from Phthia to Agamemnon,
and we two, I and noble Odysseus, being inside,
heard everything in the halls, just as he commanded.
We came to the well-built house of Peleus,
gathering the army through Achaean land, rich in pasture,
and there we found the hero Menoetius inside,
and you, and beside him Achilles, and the old horseman Peleus
was burning the fat thigh bones of an ox for Zeus who delights in thunder
in the courtyard yard, and he held a golden cup,
pouring gleaming wine over the burning offerings.
You two were busy with the ox's flesh, and we two then
stood in the doorway, and Achilles sprang up amazed,
and led us in, taking us by the hand, and told us to sit down,
and set out good hospitality, as is the custom for guests.
But when we had taken our pleasure in food and drink,
I began the talk, urging you two to follow with me,
and you two were very willing, and both gave many commands.
Old Peleus charged his son Achilles
always to be the best and to be above others,
and Menoetius, son of Actor, gave you these orders:
My child, by birth Achilles is greater than you,
but you are older, and in strength he is far better.
But speak a wise word to him and advise him
and show him the way, and he will obey you for his own good.
So the old man charged you, and you forget it, but even now
you could say these things to wise Achilles, if he would obey.
And who knows if with a god's help you might stir up his spirit
by persuading him? For the persuasion of a comrade is a good thing.
And if he is avoiding some prophecy in his own mind,
and his lady mother has told him something from Zeus,
then let him send you out, and let the rest of the army follow with you,
the Myrmidons, so that you may become a light to the Danaans,
and let him give you his fine armor to carry into the war,
in case the Trojans, taking you for him, hold back from the battle
and the warlike sons of the Achaeans breathe again
though they are worn out, and the breathing space of war is brief.
And you, fresh, might easily push back the tired men with your war cry
toward the city, away from the ships and the huts.
So he spoke, and he stirred the spirit in his breast,
and he set out running along the ships toward Achilles, son of Aeacus.
But when Patroclus came running to the ships of godlike Odysseus,
where their assembly and their place of judgment was,
and where the altars of the gods had been built for them,
there the wounded Eurypylus met him,
the god-born son of Euaemon, hit in the thigh by an arrow,
limping out of the war, and down his back ran sweat
from his shoulders and his head, and from the painful wound
dark blood gurgled, but his mind was still steady.
Seeing him, the strong son of Menoetius pitied him,
and grieving he spoke to him with winged words:
Ah, you wretched leaders and lords of the Danaans,
so then you were going, far from friends and your own land,
to glut the swift dogs in Troy with your shining fat.
But come, tell me this, god-cherished Eurypylus, hero,
will the Achaeans still hold off the monstrous Hector somewhere,
or will they now be destroyed, beaten down under his spear?
The wounded Eurypylus answered him face to face:
No longer, god-born Patroclus, will there be any defense for the Achaeans,
but they will fall among the black ships.
For all those who were the best before
lie among the ships, hit and wounded
under the hands of the Trojans, and their strength is always rising.
But save me, leading me to the black ship,
and cut the arrow out of my thigh, and wash the dark blood
off it with warm water, and spread soothing, good
herbs on it, which they say you were taught by Achilles,
whom Cheiron taught, the most righteous of the Centaurs.
For the doctors, Podaleirius and Machaon,
the one, I think, lies in the huts with a wound,
himself needing a blameless doctor,
while the other waits for sharp Ares in the plain of the Trojans.
The strong son of Menoetius answered him:
How then can these things be? What will we do, Eurypylus, hero?
I am going to tell wise Achilles the word
that the Gerenian Nestor, guardian of the Achaeans, commanded,
but not even so will I neglect you in your distress.
He spoke, and taking the shepherd of the people under the chest he led him
into the hut, and the attendant, seeing it, spread oxhides underneath.
There he laid him out and with a knife cut from his thigh
the sharp, piercing arrow, and washed the dark blood
off it with warm water, and laid on it a bitter root
that he rubbed in his hands, a pain-killing one, which stopped
all his pains, and the wound dried and the blood stopped.

### Book 12

So the brave son of Menoetius was in his hut
tending Eurypylus, who had been wounded; and the fighting went on
between Greeks and Trojans in throngs; and no longer
would the ditch hold the Greeks, nor the wall above it,
the wide wall they had built above the ships, and around it a ditch
they dug; but they did not give the gods glorious sacrifices.
The wall was meant to keep their swift ships and their great plunder
safe inside; but it was built against the will
of the deathless gods; and so it did not stand for long.
As long as Hector lived, and Achilles' anger lasted,
and the city of lord Priam stood unsacked,
so long the great wall of the Greeks stood firm.
But when the best of the Trojans had died,
and many Greeks too, some killed and some left behind,
and Priam's city was sacked in the tenth year,
and the Greeks had sailed home in their ships to their own country,
then Poseidon and Apollo planned
to wipe out the wall, bringing in the fury of the rivers.
All the rivers that flow from the mountains of Ida to the sea,
Rhesus, Heptaporus, Caresus, Rhodius,
Grenicus, Aesepus, shining Scamander,
and Simoeis, where so many ox-hide shields and helmets
fell in the dust, and the race of half-divine men —
Apollo turned all their mouths together
and hurled their flood at the wall for nine days; and Zeus rained
without stopping, to sweep the wall into the sea faster.
Poseidon the Earth-shaker, trident in his hands,
led them, and drove out all the foundations into the waves,
of timbers and stones the Greeks had set there with such labor,
and made it all flat beside the strong-flowing Hellespont,
and covered the great shore back over with sand,
wiping out the wall; and he turned the rivers
back along their course, where their fair water had flowed before.
That is what Poseidon and Apollo were going to do later;
but now battle and war-cry blazed around
the well-built wall, and the spears clattered on the towers
as they were thrown; and the Greeks, beaten by Zeus's whip,
penned in beside the hollow ships, were held back,
terrified of Hector, that powerful bringer of panic.
But he fought as before, like a whirlwind.
Like when among dogs and hunting men
a boar or a lion turns, glorying in his strength,
and they, packed shoulder to shoulder,
stand against him and throw their thick
spears from their hands; and his proud heart never
flinches or runs, but his own courage kills him;
again and again he wheels, testing the ranks of men;
wherever he charges, the ranks of men give way —
so Hector moved through the crowd, rallying his comrades,
urging them to cross the ditch; but his horses
did not dare, swift-footed as they were, but neighed loudly
standing at the very edge; the wide ditch scared them
off — it was not easy to leap it or cross
it; for steep banks stood on both sides all along,
and on top it was set with sharp stakes
that the sons of the Greeks had planted there,
thick and tall, a defense against enemy men.
No horse pulling a well-wheeled chariot could easily
get in; the foot soldiers meant to try.
Then Polydamas stood by bold Hector and said:
"Hector, and you other leaders of the Trojans and allies,
we are driving our fast horses through this ditch like fools.
It is very hard to cross; sharp stakes stand in it,
and beyond them is the Greek wall,
where there is no way for horsemen to get down
and fight; it is a narrow place — I think we will be wounded there.
If thundering Zeus really means to destroy these men,
and he is on the Trojan side,
then I would want it to happen right now,
that the Greeks die here with no name, far from Argos.
But if they turn around, and there is a rout
from the ships, and we get trapped in the dug ditch,
then I do not think even a messenger will get back
to the city, once the Greeks wheel on us.
Come on, let us all do what I say:
let the drivers hold the horses at the ditch,
and let us go on foot, armed in our armor,
all following Hector together; and the Greeks
will not stand, if death is truly fixed on them."
So said Polydamas, and his blameless advice pleased Hector,
and at once he jumped from his chariot to the ground in his armor.
The other Trojans did not stay on their horses either,
but all jumped down when they saw shining Hector.
Each man then told his own charioteer
to hold the horses in good order back at the ditch;
and they divided up and got themselves ready,
arranged in five groups, and followed with their leaders.
One group went with Hector and blameless Polydamas,
the biggest and the best, and the most eager
to break the wall and fight at the hollow ships.
Cebriones followed third with them; beside the chariot
Hector left a driver worse than Cebriones.
The second group was led by Paris, Alcathous, and Agenor;
the third by Helenus and godlike Deiphobus,
two sons of Priam; and third was the hero Asius,
Asius son of Hyrtacus, whose horses brought him from Arisbe,
big tawny horses from the river Selleis.
The fourth was led by the good son of Anchises,
Aeneas, and with him two sons of Antenor,
Archelochus and Acamas, who knew every kind of fighting.
Sarpedon led the famous allies,
and picked Glaucus and warlike Asteropaeus with him;
he thought they were the best, next to himself,
of all the rest; and he stood out among them all.
When they had fitted their shields together, made of good ox-hide,
they went straight at the Greeks, eager, and they thought
nothing would stop them, but that they would fall on the black ships.
Then the other Trojans and the far-famed allies
obeyed the advice of blameless Polydamas.
But Asius son of Hyrtacus, leader of men, refused
to leave his horses there and his charioteer,
and drove with them right up to the swift ships —
fool, and he was not going to escape the evil fates
and come back, proud of his horses and chariot, from the ships
to windy Troy;
for before that an unlucky doom wrapped round him,
by the spear of Idomeneus, the glorious son of Deucalion.
He drove to the left of the ships, where the Greeks
were coming back from the plain with horses and chariots.
He drove his horses and chariot straight through there, and did not find
the doors shut against him with the long bar,
but men held them wide open, hoping to save some comrade
running from battle back to the ships.
Straight there he drove his horses, and his men followed
shouting shrilly; they thought the Greeks would no longer
stand, but would fall on the black ships —
fools, for in the gates they found two of the best men,
the high-hearted sons of the Lapith spearmen,
one the son of Peirithous, mighty Polypoetes,
the other Leonteus, like Ares, the ruin of men.
These two stood in front of the high gates,
like towering oaks in the mountains,
that face wind and rain every day,
fixed with great roots that never break;
so the two, trusting their hands and their strength,
waited for great Asius to come on, and did not run.
And the attackers went straight for the well-built wall, holding their raw ox-hide shields
up high, and came with a great yell,
around lord Asius, and Iamenus and Orestes,
Adamas son of Asius, Thoon, and Oenomaus.
Now as long as these were inside, they kept urging the well-armed Greeks
to defend the ships;
but when they saw the Trojans rushing at the wall,
and a cry and panic went up among the Greeks,
the two sprang out and fought in front of the gates,
like wild boars that in the mountains
wait for the rush of men and dogs,
and leaping sideways smash the brush around them,
cutting it off at the root, while the gnashing of their teeth
goes on until someone hits and kills them.
Just so the bright bronze rang on their chests
as they were hit head-on; they fought very hard,
trusting the men above them and their own strength.
The others threw stones from the well-built towers,
defending themselves, their huts,
and their swift ships; and the stones fell like snowflakes to the ground,
the kind a violent wind shakes down from the shadowy clouds
thick over the fertile earth —
so the missiles poured from their hands, from the Greeks
and from the Trojans too; and helmets rang hollow, and the round,
bossed shields, hit by the stones.
Then Asius son of Hyrtacus groaned and slapped his thighs,
and spoke in bitterness:
"Father Zeus, so you have turned into a lover of lies
after all! I never thought the Greek heroes
would stand up to our fury and our unstoppable hands.
But they, like wasps or bees in the middle
who make their nest beside a rough road,
and will not leave their hollow home, but stay
and fight off the hunters for their children —
so these two, though only two, refuse
to leave the gates until they are killed or taken."
So he spoke, but saying this did not persuade Zeus;
for Zeus's heart wanted to give the glory to Hector.
Others fought their battle at other gates;
and I could not tell it all as if I were a god,
for on every side around the stone wall a god-sent fire of battle blazed.
The Greeks, though they were suffering, had to
defend their ships; and the gods were sick at heart,
all of them who were helpers of the Greeks in battle.
The Lapiths joined in the war and the fighting.
Then again the son of Peirithous, mighty Polypoetes,
hit Damasus with his spear through his bronze-cheeked helmet;
the bronze helmet did not stop it, but the bronze point went
straight through and broke the bone, and the brain
was all smashed inside; he killed him as he charged.
Then he stripped Pylon and Ormenus.
And Leonteus, that branch of Ares, hit the son of Antimachus,
Hippomachus, with his spear, catching him at the belt.
Then he pulled his sharp sword from its sheath
and sprang through the crowd and first struck Antiphates
at close range; he fell backward on the ground.
Then Menon and Iamenus and Orestes,
one after another, he brought all of them down to the fertile earth.
While these were stripping the shining armor off them,
the young men were following Polydamas and Hector —
the biggest and best, who were the most eager
to break the wall and burn the ships with fire —
and they were still standing by the ditch, thinking.
As they were eager to cross, a bird came to them:
an eagle flying high, on the left of the army,
carrying a huge blood-red snake in its talons,
still alive and writhing, and it had not given up the fight.
It twisted back and struck the eagle holding it, on the chest by the neck;
the eagle dropped it to the ground
in pain, and it fell in the middle of the crowd,
and the eagle itself flew off shrieking on the wind.
The Trojans shuddered when they saw the spotted snake
lying in their midst — a sign from Zeus who holds the aegis.
Then Polydamas stood by bold Hector and said:
"Hector, you always find fault with me in the assemblies
when I give good advice, though it is not right
for a common man to speak out of turn, in council
or in war — you should always be building up your power.
But now I will say again what seems best to me:
let us not go and fight the Greeks over the ships.
I think it will turn out this way, if this bird
really came to the Trojans as they were eager to cross —
the high-flying eagle on the left of the army,
carrying a huge blood-red snake in its talons,
alive; and it dropped it before it got home,
and never carried it to give to its young.
So we, even if we break the Greek gates and wall
with our great strength, and the Greeks give way,
we will not come back to the ships by the same paths in good order;
for we will leave many Trojans behind, whom the Greeks
will cut down with bronze while defending their ships.
That is how a prophet would answer, one who really knew
the signs in his heart and whom the people believed."
Hector of the shining helmet answered him with a dark look:
"Polydamas, what you say is no longer pleasing to me.
You know how to think of a better plan than that.
But if you really mean this seriously,
then the gods themselves have ruined your mind,
you who tell me to forget the plans of loud-thundering Zeus,
which he himself promised me and nodded his head to.
But you tell me to obey the birds with long wings,
which I do not turn to at all, nor care about,
whether they go to the right, toward the dawn and the sun,
or to the left, toward the murky darkness.
But let us obey the counsel of great Zeus,
who rules over all mortals and immortals alike.
One omen is best: to fight in defense of one's own country.
Why do you fear war and the clash of battle?
For even if all the rest of us are killed around
the ships of the Argives, there is no fear for you of dying;
for your heart is not steadfast in battle nor warlike.
But if you hold back from the battle, or by your words
persuade and turn some other man away from war,
struck by my spear you will at once lose your life.
So he spoke and led the way, and they followed along with him
with a wondrous shout; and Zeus who delights in thunder
stirred up a storm of wind from the mountains of Ida,
which carried the dust straight toward the ships; but he bewitched
the minds of the Achaeans, and gave glory to the Trojans and to Hector.
Trusting in his signs and in their own strength,
they tried to break the great wall of the Achaeans.
They tore at the battlements of the towers and threw down the parapets,
and with levers they worked loose the projecting pillars, which the Achaeans
had set first in the ground to be supports for the towers.
These they pulled up, and they hoped to break
the wall of the Achaeans; but the Danaans did not yet give way from the path,
but they fenced the parapets with the hides of oxen
and struck from them the enemies coming up under the wall.
And both the Ajaxes, giving orders on the towers,
moved everywhere urging on the fury of the Achaeans.
One man with gentle words, another with harsh words
they rebuked, whoever they saw hanging back utterly from the fight:
"Friends, whoever of the Argives is foremost, whoever is middling,
and whoever is lesser — since men are not all alike
in war — now the work has come to all of us;
and you yourselves surely know this. Let no one turn
back toward the ships when he hears the call,
but press forward and give orders to one another,
if Zeus of Olympus, the lightning-gatherer, grants
that we push off the strife and drive the enemy back to their city."
So the two of them, shouting aloud, urged on the battle of the Achaeans.
And as thick flakes of snow fall
on a wintry day, when Zeus the counselor has roused himself
to snow, displaying his missiles to men;
and lulling the winds he pours it steadily, until he covers
the peaks of the high mountains and the topmost headlands
and the lotus-bearing plains and the rich works of men,
and it is poured out on the gray sea, on harbors and shores,
and the wave, beating against it, holds it back; but everything else
is wrapped over from above, when the rain of Zeus bears down;
so from both sides the stones flew thick and fast,
some toward the Trojans, and some from the Trojans toward the Achaeans,
as they threw; and over the whole wall a din arose.
And not even then would the Trojans and glorious Hector
have broken the gates and the long bar of the wall,
if Zeus the counselor had not roused his own son Sarpedon
against the Argives, like a lion against crooked-horned cattle.
At once he held his shield before him, equal on every side,
beautiful, of beaten bronze, which a smith
had hammered out, and inside he stitched many layers of ox-hide
with golden rods running continuously around the circle.
Holding this before him and brandishing two spears
he went forward like a mountain-bred lion, who for a long time
has lacked flesh, and whose proud heart urges him
to go even into the close-built fold and make a try for the sheep;
for even if he finds herdsmen there beside them,
guarding the flocks with dogs and spears,
he has no wish to be driven from the fold without a try,
but either he springs in and seizes one, or he himself
is struck among the front ranks by a spear from a swift hand;
so then his heart urged on godlike Sarpedon
to rush at the wall and break through the parapets.
At once he spoke to Glaucus, son of Hippolochus:
"Glaucus, why are we two honored most
with a seat and with meat and with full cups
in Lycia, and all look on us as on gods,
and we hold a great precinct by the banks of the Xanthus,
beautiful with orchard and with wheat-bearing plowland?
So now we must stand among the first of the Lycians
and face the blazing battle,
so that some one of the close-armored Lycians may say:
'Truly our kings do not rule over Lycia without glory,
and they eat fat sheep
and choice honey-sweet wine; but indeed their strength too
is good, since they fight among the first of the Lycians.'
My friend, if we two could escape this war
and were always to be ageless and deathless,
then I would not myself fight among the first
nor would I send you into the battle that brings men glory;
but now, since the fates of death stand by us
in countless numbers, which no mortal can flee or escape,
let us go, whether we shall give glory to someone or someone to us."
So he spoke, and Glaucus did not turn away nor disobey;
and the two went straight on, leading the great host of the Lycians.
And Menestheus, son of Peteos, shuddered when he saw them;
for they were coming toward his tower, bringing trouble.
He looked along the wall of the Achaeans to see if he could spot
any of the leaders who could ward off ruin from his companions;
and he noticed the two Ajaxes, insatiate of war,
standing there, and Teucer just coming from his hut
close by; but there was no way for him to make himself heard by shouting;
for so great was the din, and the cry reached heaven,
from the shields being struck and the horse-haired helmets
and the gates; for all of them had been shut, and the Trojans against them
stood trying to break them by force and get inside.
Quickly he sent the herald Thootes to Ajax:
"Go, noble Thootes, running, call Ajax —
both of them rather; for that would be far the best of all —
since here a sheer destruction will soon be brought about.
For so have the leaders of the Lycians pressed hard, who even before
are violent in the strong clashes of battle.
And if toil and strife have arisen for them there too,
still let sturdy Telamonian Ajax come alone,
and let Teucer follow with him, well skilled with the bow."
So he spoke, and the herald did not disobey when he heard,
and he set out running along the wall of the bronze-clad Achaeans,
and came and stood beside the Ajaxes, and at once he spoke:
"Ajaxes, leaders of the bronze-clad Argives,
the dear son of Zeus-nurtured Peteos bids you
go there, so that you may face the toil for just a little while —
both of you rather; for that would be far the best of all —
since there a sheer destruction will soon be brought about.
For so have the leaders of the Lycians pressed hard, who even before
are violent in the strong clashes of battle.
And if war and strife have arisen here too,
still let sturdy Telamonian Ajax come alone,
and let Teucer follow with him, well skilled with the bow."
So he spoke, and great Telamonian Ajax did not disobey.
At once he spoke winged words to the son of Oileus:
"Ajax, the two of you stay here, you and strong Lycomedes,
and standing here urge the Danaans to fight with all their might;
but I will go there and face the fighting;
and I will come back quickly, once I have defended them well."
So speaking, Telamonian Ajax went off,
and Teucer went with him, his brother by the same father;
and with them Pandion carried the curved bow of Teucer.
When they reached the tower of great-hearted Menestheus
as they came inside the wall, and reached the men who needed them,
they climbed onto the parapets, like a dark storm,
the mighty leaders and lords of the Lycians;
and they joined battle face to face, and the shout arose.
And Telamonian Ajax was the first to kill a man,
Epicles, great-hearted companion of Sarpedon,
striking him with a jagged rock, which inside the wall
lay, a great stone by the topmost parapet; not easily could a man
hold it with both hands, not even one in his prime,
such as mortals are now; but he lifted it and hurled it from above,
and crushed the four-horned helmet, and smashed the bones
all together in his head; and he, like a diver,
fell from the high tower, and his life left his bones.
And Teucer struck Glaucus, the strong son of Hippolochus,
with an arrow as he rushed at the high wall,
where he saw his arm laid bare, and stopped him from the fight.
He leapt back away from the wall unseen, so that none of the Achaeans
might see him struck and boast over him with words.
And grief came to Sarpedon when Glaucus went away,
as soon as he noticed it; yet he did not forget the fight,
but he struck Alcmaon, son of Thestor, with his spear,
and drew out the spear; and he fell following the spear
face down, and his armor clashed around him, ornate with bronze.
And Sarpedon, seizing a parapet with his strong hands,
pulled at it, and it came away entirely, all the way through, and above
the wall was stripped bare, and he made a way for many.
And Ajax and Teucer charged at him, one of them with an arrow
had hit the shining strap across his chest,
the strap of his man-covering shield; but Zeus warded off the fates
from his son, that he might not be slain at the ships' sterns;
and Ajax sprang and struck his shield, but the spear did not
go through, but it pushed him back as he pressed on.
He gave ground a little from the parapet; but he did not
yield altogether, for his heart hoped to win glory.
He turned and called out to the godlike Lycians:
"Lycians, why do you let go of your furious valor like this?
It is hard for me, even though I am mighty,
alone to break through and make a path to the ships;
but follow with me; the work of more men is somehow better."
So he spoke, and they, fearing the rebuke of their lord,
pressed on all the more around their counselor lord.
And the Argives on the other side strengthened their ranks
inside the wall, and the work seemed great to them;
for neither could the mighty Lycians, having broken the wall,
make a path to the ships,
nor could the spearmen Danaans ever push the Lycians
back from the wall, once they had first come near it.
But just as two men contend over boundaries
holding measures in their hands in a shared field,
who quarrel over equal shares in a small space,
so the parapets kept them apart; and over them
they kept slaying each other, around their chests the ox-hide
shields, well-rounded, and the winged light bucklers.
And many were wounded on the flesh by the pitiless bronze,
both whenever a man turned and his back was left bare
as they fought, and many straight through the shield itself.
Everywhere the towers and parapets were bespattered with the blood of men
from both sides, from the Trojans and the Achaeans.
But not even so could they put the Achaeans to flight,
but they held, just as an honest woman who works for hire holds the scales,
who, holding the weight, pulls the wool this way and that
to balance it, so that she may earn a poor wage for her children;
so the fight and the battle were stretched evenly for them,
until Zeus gave the higher glory to Hector,
son of Priam, who was the first to leap onto the wall of the Achaeans.
He shouted shrilly, making himself heard by the Trojans:
"Up, horse-taming Trojans, break the wall
of the Argives and set the ships on fire with blazing flame."
So he spoke urging them on, and they all heard with their ears,
and they rushed in a body at the wall; and then some
climbed up on the battlements holding sharpened spears,
and Hector seized and carried a stone, which before the gates
stood in front, thick at its base, but on top
it was sharp; not even two men, the best of the people,
could easily heave it from the ground onto a wagon,
such as mortals are now; but he swung it easily, even alone.
The son of crooked-counseling Cronus made it light for him.
And as when a shepherd easily carries the fleece of a male sheep,
taking it in one hand, and its weight burdens him little,
so Hector carried the stone, lifting it straight at the planks,
which protected the gates, closely and strongly fitted,
double-folding and high; and two bars inside
held them, set one across the other, and a single key pinned them fast.
He came very close and stood, and leaning into it he struck the middle
with a good wide stance, so that his blow might not be weak,
and broke off both hinges; and the stone fell inward
with its weight, and the gates bellowed loudly around it, nor did the bars
hold, and the planks split apart this way and that
under the rush of the stone; and glorious Hector sprang inside,
like swift night to look at; and he shone with the terrible bronze
that he wore about his body, and in his hands two
spears he held; no one could have held him back by meeting him
apart from the gods, when he leapt at the gates; and his eyes blazed with fire.
He turned among the throng and called out to the Trojans
to climb over the wall; and they obeyed him as he urged them on.
At once some climbed over the wall, and others through the gates
the well-made gates poured in; and the Danaans were put to flight
along the hollow ships, and an unceasing din arose.

### Book 13

Zeus, when he had brought the Trojans and Hector close to the ships,
he left them there beside the ships to endure toil and sorrow
without ceasing, but he himself turned his shining eyes away again,
looking off toward the land of the horse-breeding Thracians
and the close-fighting Mysians and the proud mare-milkers,
the milk-drinkers, and the Abii, the most just of men.
But toward Troy he no longer turned his shining eyes at all;
for he did not expect in his heart that any of the immortals
would come to help either the Trojans or the Danaans.
Nor did the lord Earth-shaker keep a blind watch;
for he sat there in wonder at the war and the battle
high on the topmost peak of wooded Samos,
Thracian Samos; for from there all Ida was visible,
and the city of Priam was visible, and the ships of the Achaeans.
There he sat, coming up out of the sea, and he pitied the Achaeans
as they were being overcome by the Trojans, and he was fiercely angry with Zeus.
At once he came down from the rugged mountain,
stepping swiftly with his feet; the long mountains trembled, and the forest,
beneath the immortal feet of Poseidon as he went.
Three times he strode forward, and with the fourth stride he reached his goal,
Aegae, where his glorious palace in the depths of the lake
lies golden, gleaming, imperishable forever.
There he came and yoked beneath his chariot the bronze-hoofed horses,
swift-flying, with golden manes flowing.
He put gold about his body, and took in his hand a whip
of gold, well-made, and stepped onto his chariot,
and went driving over the waves; and the sea-beasts played beneath him
from every side out of their hiding places, and they knew their lord;
and the sea parted for joy; and the horses flew
very swiftly, and the bronze axle beneath was not wetted.
And the horses with lovely hooves carried him to the ships of the Achaeans.
There is a certain wide cave in the depths of the deep lake,
halfway between Tenedos and rugged Imbros;
there Poseidon the Earth-shaker halted his horses,
loosed them from the chariot, and threw before them immortal fodder
to eat; and about their feet he put fetters of gold,
unbreakable, unloosable, so that they would stay firmly there
waiting for their lord's return; and he went off to the host of the Achaeans.
But the Trojans, like flame or a whirlwind, in throngs
followed Hector son of Priam, straining furiously,
with no battle-cry, screaming shrilly; and they hoped to seize
the ships of the Achaeans and to kill there all the best men.
But Poseidon, the Earth-holder, the Earth-shaker,
roused the Argives, coming up from the deep sea,
in the likeness of Calchas in body and tireless voice.
He spoke first to the two Ajaxes, who were eager themselves:
"Ajaxes, you two shall save the host of the Achaeans
if you remember your valor and do not yield to chilling fear.
For elsewhere I do not fear the irresistible hands
of the Trojans, who have leapt over the great wall in a throng;
for the well-greaved Achaeans will hold them all.
But it is here that I fear most terribly that we may suffer something,
where that madman, like flame, leads the way,
Hector, who boasts that he is a son of mighty Zeus.
For you two, may some god put it in your hearts
both to stand firm in strength and to urge on the others;
then he might be driven back from the swift ships, though he hurry,
even if the Olympian himself urges him on."
So spoke the Earth-holder, the Earth-shaker,
and striking both with his staff he filled them with mighty rage,
and made their limbs light, their feet and their hands above all.
And he himself, like a swift-winged hawk, rose to fly,
which from a sheer, towering rock rising up
darts to chase over the plain some other bird;
so from them sprang Poseidon the Earth-shaker.
And swift Ajax son of Oileus was aware of him first,
and at once he spoke to Ajax son of Telamon:
"Ajax, since some one of the gods who hold Olympus
urges us, in the likeness of a seer, to fight beside the ships,
and it is not Calchas, the prophet, the reader of birds;
for the footprints behind, of feet and shins,
I easily recognized as he went away; for the gods are easily known.
And my own heart in my dear breast
is rather spurred to war and to fight,
and my feet below and my hands above are quivering."
And Telamonian Ajax answered him and said:
"So now for me too, around my spear, my irresistible hands
are quivering, and my strength is roused, and beneath my feet
I am urged on with both; and I long even alone
to fight with Hector son of Priam, straining furiously."
So these two spoke such things to each other,
rejoicing in the joy of battle that the god had put in their hearts.
Meanwhile the Earth-holder roused the Achaeans behind them,
who were recovering their dear hearts beside the swift ships.
For their dear limbs were loosed with grievous toil,
and grief arose in their hearts as they looked at
the Trojans, who had leapt over the great wall in a throng.
Looking at them, they let tears fall beneath their brows;
for they did not expect to escape out of the evil; but the Earth-shaker
passing easily among them roused the strong battalions.
He came first to Teucer and Leitus, urging them on,
and the hero Peneleos, and Thoas, and Deipyrus,
and Meriones and Antilochus, devisers of the war-cry;
urging these, he spoke winged words:
"Shame, Argives, young men! In you, while you fight,
I trust to save our ships;
but if you slack from the woeful war,
now indeed the day appears when we shall be overcome by the Trojans.
Ah, what a great marvel I see with my eyes,
a dreadful one, which I once said would never come to pass —
Trojans coming against our ships, who before now
were like timid deer, which through the woodland
are the prey of jackals and leopards and wolves,
straying helplessly, and there is no fight in them.
So the Trojans before were unwilling to stand
against the might and the hands of the Achaeans, not even a little.
But now they fight far from the city, beside the hollow ships,
through the cowardice of their leader and the slackness of the people,
who, quarreling with him, are unwilling to defend
the swift ships, but are being killed among them.
But if indeed, and altogether truly, he is the cause,
the hero son of Atreus, wide-ruling Agamemnon,
because he dishonored the swift-footed son of Peleus,
still for us it is in no way possible to slack from war.
But let us heal it quickly; the hearts of good men can be healed.
You no longer nobly slack from furious valor,
all of you being the best in the host. Nor would I myself
quarrel with any man who slacks from war
if he is a coward; but I am indignant with you in my heart.
Friends, you will quickly do some greater evil
by this slackness; but set in each of your hearts
shame and indignation; for now a great quarrel has arisen.
Hector, good at the war-cry, is fighting beside the ships,
strong, and he has broken the gates and the long bar."
So urging them, the Earth-holder roused the Achaeans.
And around the two Ajaxes stood battalions
so strong that neither Ares could blame them if he came among them
nor Athena, rouser of hosts; for these were the best,
chosen out, awaiting the Trojans and shining Hector,
fence with spear against spear, shield against well-woven shield:
shield pressed on shield, helmet on helmet, man on man;
and the horse-crested helmets touched with their bright studs
as they leaned; so thick they stood against each other.
And the spears were interlaced from bold hands,
shaken; and they looked straight ahead and strained to fight.
And the Trojans thrust forward in a throng, and Hector led them,
straining straight ahead, like a boulder from a rock,
which a winter-swollen river pushes from the brow,
breaking with unspeakable rain the buttresses of the shameless rock;
and high it bounds and flies, and the forest rings beneath it;
and it runs securely on firmly, until it reaches
level ground, then it rolls no more though it hurry;
so Hector for a while threatened to pass right through to the sea,
easily, killing, the huts and ships of the Achaeans;
but when he met the close battalions,
he stopped, hard pressed; and facing him the sons of the Achaeans
thrust at him with swords and two-edged spears
and pushed him from them; and he gave ground and was shaken.
He shouted shrilly, crying aloud to the Trojans:
"Trojans and Lycians and Dardanians fighting close,
hold fast! The Achaeans will not hold me long,
even though they have marshaled themselves thick in a tower-formation,
but I think they will give way before my spear, if truly
the best of the gods roused me, the loud-thundering husband of Hera."
So speaking he roused the might and spirit of each.
And Deiphobus, greatly exulting, had come among them,
son of Priam, and before him he held a shield equal on all sides,
stepping lightly with his feet and advancing beneath his shield.
And Meriones aimed at him with his shining spear
and struck him, nor did he miss, on the shield equal on all sides,
of bull's hide; but the spear did not pierce through it, but long before
the long spear broke at the socket; and Deiphobus
held his bull's-hide shield away from him, and feared in his heart
the spear of the warlike Meriones; but that hero
drew back again into the throng of his comrades, and was terribly angry
at both things — at the victory and at the spear which he had broken.
He went off beside the huts and ships of the Achaeans
to fetch the long spear that was left in his hut.
And the others fought, and an unquenchable din arose.
And Teucer, son of Telamon, killed a man first,
the spearman Imbrius, son of Mentor, rich in horses;
he lived in Pedaeum before the sons of the Achaeans came,
and he had a bastard daughter of Priam, Medesicaste;
but when the curved ships of the Danaans came,
he came back to Ilios, and was conspicuous among the Trojans,
and lived beside Priam; and he honored him like his own children.
Him the son of Telamon struck beneath the ear with his long spear
and drew out the spear; and he fell like an ash tree
that on the peak of a mountain seen far off,
cut by bronze, brings its tender leaves to the ground;
so he fell, and about him his armor clashed, bright with bronze.
And Teucer rushed forward, eager to strip the armor.
But Hector, as he rushed, hurled at him with his shining spear.
But Teucer, seeing it face to face, avoided the bronze spear
by a little; and Hector struck Amphimachus, son of Cteatus son of Actor,
as he came into the battle, on the chest with his spear;
he thudded as he fell, and his armor rang upon him.
And Hector rushed to snatch the helmet fitted to the temples
from the head of great-hearted Amphimachus.
But Ajax reached out at Hector as he rushed with his shining spear;
but nowhere did it touch his flesh, for all of him was covered
with dread bronze; but he struck the boss of his shield,
and pushed him with great strength; and he gave ground backward
away from both corpses, and the Achaeans dragged them off.
Amphimachus Stichius and noble Menestheus,
leaders of the Athenians, carried back to the Achaean host;
and the two Ajaxes, eager with furious valor, took up Imbrius,
as two lions snatch a goat from beneath sharp-toothed dogs
and carry it through the thick brushwood,
holding it high above the ground in their jaws;
so the two Ajaxes held him on high and stripped
the armor from him; and the head from the tender neck
the son of Oileus cut off in anger for Amphimachus,
and whirled and hurled it like a ball through the crowd;
and it fell in the dust before the feet of Hector.
And then Poseidon was angry in his heart
because his grandson had fallen in the dread battle,
and he went beside the huts and ships of the Achaeans
to urge on the Danaans, and to prepare woes for the Trojans.
And Idomeneus, famed with the spear, met him
as he came from a comrade, who had just come to him from the war
struck in the knee by the sharp bronze.
His comrades carried him, and he, giving charge to the healers,
was going to his hut; for he still desired to face
the battle; and lord Earth-shaker spoke to him,
taking the voice of Thoas, son of Andraemon,
who ruled over all Pleuron and steep Calydon
among the Aetolians, and was honored as a god by the people:
"Idomeneus, counselor of the Cretans, where have your threats gone,
which the sons of the Achaeans threatened against the Trojans?"
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"Thoas, no man now is to blame, as far as I
can judge; for we all know how to fight.
No fear holds anyone with a coward's heart, nor does anyone
yielding to sloth shirk the hateful war; but it must be
that so it is dear to the overweening son of Cronos
that we Achaeans perish here nameless, far from Argos.
But Thoas, since you were ever steadfast in battle,
and urge on another too wherever you see one slacking,
so now do not cease, but give orders to each man."
And Poseidon the Earth-shaker answered him:
"Idomeneus, may that man never return
from Troy, but may he become a sport for dogs here,
whoever on this day willingly slacks from the fighting.
But come, take up your armor and go; it is fitting that we
make haste together, if we two may be of some use.
For joined valor of men works, even of very poor men,
and we two know how to fight even with good men."
So speaking, the god went back into the toil of men;
and Idomeneus, when he reached his well-built hut,
put on his beautiful armor about his body, and took two spears,
and went like a lightning flash, which the son of Cronos
taking in his hand shakes from gleaming Olympus,
showing a sign to mortals; and its beams are bright;
so his bronze shone about his chest as he ran.
And Meriones, his good squire, met him
near the hut; for he was going to fetch a bronze spear.
And the might of Idomeneus spoke to him:
"Meriones, son of Molus, swift of foot, dearest of my comrades,
why have you come, leaving the war and the fight?
Are you struck somewhere, and does the point of a weapon distress you,
or have you come after me with some message? Yet I myself
do not desire to sit in the huts, but to fight."
And wise Meriones answered him:
"Idomeneus, counselor of the bronze-clad Cretans,
I am coming, in case some spear of yours is left in the huts,
to fetch it; for we have broken the one I carried before,
striking the shield of the overbearing Deiphobus."
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"If you want spears, you will find one and twenty
standing in the hut against the shining wall,
Trojan ones, which I take from the slain; for I do not think
that I fight standing far from enemy men.
Therefore I have spears and bossed shields
and helmets and corselets shining brightly."
And wise Meriones answered him:
"And in my hut too and by my black ship
there are many spoils of the Trojans; but they are not near at hand to take.
For I say that I too have not forgotten my valor,
but among the foremost I stand in the man-glorifying battle,
whenever the strife of war has arisen.
Perhaps I am unnoticed in fighting more than some other
of the bronze-clad Achaeans, but you I think know it yourself."
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"I know your valor, what you are like; why do you need to say these things?
For if now beside the ships we all, the best of us, should be gathered
into an ambush, where above all the valor of men is discerned,
there both the coward and the brave man become clear;
for the color of the coward turns here and there,
nor does the spirit in his heart allow him to sit still,
but he shifts from knee to knee and settles on both feet,
and his heart beats loudly in his chest
as he foresees his fates, and there is a chattering of his teeth;
but the color of the brave man does not turn, nor does he
greatly fear, once he has sat down in the ambush of men,
but he prays at once to mingle in the woeful battle.
There no one could blame your might and hands.
For even if you were struck while toiling or hit,
the weapon would not fall on your neck from behind nor on your back,
but would meet your chest or your belly
as you press forward into the close fighting of the foremost.
But come, let us no longer talk of these things like children,
standing still, lest someone be greatly indignant.
But go to the hut and take a mighty spear."
So he spoke, and Meriones, equal to swift Ares,
quickly took up a bronze spear from the hut,
and went after Idomeneus, greatly caring for war.
As blood-stained Ares goes into battle,
and with him Fear, his dear son, strong and fearless,
follows, who routs even a stout warrior —
so these two were arming to go from Thrace against the Ephyri,
or against the great-hearted Phlegyans; and the two
did not hear both sides, but they gave glory to one side.
Such were Meriones and Idomeneus, leaders of men,
as they went into battle, helmeted in blazing bronze.
And Meriones spoke first to him:
"Son of Deucalion, where then do you intend to plunge into the crowd?
On the right of the whole army, or in the middle,
or on the left? For I do not think anywhere so
are the long-haired Achaeans lacking in war."
And Idomeneus, leader of the Cretans, answered him:
"In the middle of the ships there are others to defend them,
the two Ajaxes and Teucer, who is best of the Achaeans
in archery, and good also in the standing battle;
they will drive him back to satiety, though he hurry for war,
Hector son of Priam, even though he be very strong.
Hard will it be for him, though he strain to fight,
to conquer the might and irresistible hands of those men
and burn the ships, unless the son of Cronos himself
casts a blazing brand upon the swift ships.
But to a man great Telamonian Ajax would not yield,
though he be mortal and eat the grain of Demeter
and be breakable by bronze and by great stones.
Nor would he give way to Achilles, breaker of men,
at least in standing fight; but in running there is no way to rival him.
So for us, hold to the left of the army, so that we soon
may see whether we will give glory to someone, or someone to us."
So he spoke, and Meriones, equal to swift Ares,
began to go, until they came through the host where he ordered,
and these, when they saw Idomeneus like flame in valor,
him and his squire with their cunningly-wrought armor,
calling through the crowd, all advanced upon him;
and a common strife arose at the sterns of the ships.
As when under shrill winds the storm-blasts rush
on a day when most dust is about the roads,
and they raise together a great cloud of dust,
so their battle came together, and they strained in their hearts
to kill one another in the crowd with sharp bronze.
And the man-destroying battle bristled with spears
long, which they held, flesh-cutting; and the eyes were blinded
by the bronze gleam from the shining helmets
and the newly-whetted corselets and the bright shields
as they came together; very stout-hearted would he be
who then rejoiced at the sight of the toil, and did not grieve.
And the two mighty sons of Cronos, thinking apart,
were devising woeful pains for the heroic men.
Zeus indeed willed victory for the Trojans and Hector,
honoring Achilles swift of foot; nor did he at all
wish the Achaean host to perish before Ilios,
but he honored Thetis and her strong-hearted son.
And Poseidon, going among them, roused the Argives,
secretly rising up out of the grey sea; for he was grieved
that they were overcome by the Trojans, and was fiercely angry with Zeus.
Yes, truly the two had one birth and one fatherland,
but Zeus was born earlier and knew more.
Therefore he shunned open defense,
but ever secretly roused them through the host in the likeness of a man.
And these, entwining the bond
of strong strife and equal war, stretched it over both sides,
unbreakable and unloosable, which loosed the knees of many.
Then Idomeneus, though grey in the middle, commanding the Danaans,
sprang upon the Trojans and roused them to flight.
For he killed Othryoneus, who was in Cabesus,
who had just come for the glory of war,
and asked for the fairest in form of the daughters of Priam,
Cassandra, without bride-price, and promised a great deed:
to drive the sons of the Achaeans from Troy against their will.
And the old man Priam promised and nodded
to give her; and he fought trusting in the promise.
And Idomeneus aimed at him with his shining spear,
and struck him, hitting him as he stepped high; nor did the bronze corselet
which he wore protect him, but the spear fixed in the middle of his belly.
He thudded as he fell; and Idomeneus boasted and spoke:
"Othryoneus, above all mortal men I praise you,
if indeed you will fulfill all that you promised
to Dardanian Priam; and he promised you his daughter.
And we too would fulfill these promises for you,
and give you the fairest in form of the daughters of Atreus' son,
bringing her from Argos to marry, if with us
you sack the well-built citadel of Ilios.
But come, let us make an agreement beside the sea-faring ships
about the marriage, for we are no bad bride-bringers."
So speaking, the hero Idomeneus dragged him by the foot
through the strong battle; and Asius came to help him,
on foot before his horses; and the charioteer, his squire,
ever held his breath over his shoulders; and he desired in his heart
to strike Idomeneus; but he struck him first with his spear
in the throat beneath the chin, and drove the bronze straight through.
And he fell as when some oak falls or a black poplar
or a tall pine, which in the mountains craftsmen men
cut down with newly-whetted axes to make a ship;
so he lay stretched before the horses and the chariot,
bellowing, gripping the bloody dust.
And his charioteer was struck out of the wits he had before,
nor did he dare to avoid the hands of the enemy
and turn back his horses, but Antilochus, staunch in battle,
struck him through the middle with his spear, and it did not protect him,
the bronze corselet which he wore, but he fixed it in the middle of his belly.
And he, gasping, fell from the well-made chariot,
and Antilochus, son of great-hearted Nestor, drove the horses
out from the Trojans to the well-greaved Achaeans.
And Deiphobus came very near to Idomeneus,
grieving for Asius, and hurled with his shining spear.
But he, seeing it face to face, avoided the bronze spear,
Idomeneus; for he crouched beneath his shield equal on all sides,
which he carried made of bull's hides and shining bronze,
cunningly wrought, fitted with two rims.
Under it he crouched all of him, and the bronze spear flew over,
and the hide shield rang as the spear grazed over it;
nor did he send it altogether in vain from his heavy hand,
but he struck Hippasus' son Hypsenor, shepherd of the people,
in the liver under the midriff, and at once loosed his knees.
And Deiphobus boasted terribly, shouting loud:
"Indeed Asius now does not lie unavenged, but I say
that even as he goes to Hades, the strong gate-keeper,
he will rejoice in his heart, since I gave him an escort."
So he spoke, and grief came upon the Argives at his boast,
and most of all it stirred the spirit of the warlike Antilochus;
but even grieving he did not neglect his comrade,
but he ran up and bestrode him, covering him with his shield.
Then two trusted comrades, bending down under him,
Mecisteus, son of Echius, and noble Alastor,
carried him to the hollow ships, groaning heavily.
But Idomeneus did not stop his great fury, and kept wanting
either to cover some Trojan in the dark night
or himself to fall with a crash, beating off ruin from the Achaeans.
There the dear son of Aesyetes, raised by Zeus,
the hero Alcathous — he was the son-in-law of Anchises,
and had married the eldest of his daughters, Hippodameia,
whom her father and her lady mother loved heartily
in the hall; for she surpassed all of her age-mates
in beauty and in handiwork and in mind; and so it was
that the best man in broad Troy married her.
Him then Poseidon subdued under Idomeneus,
charming his shining eyes and binding his glorious limbs;
for he could neither flee backward nor dodge aside,
but as a pillar or a tree with high leaves
stands motionless, so the hero Idomeneus struck him in the middle of the chest with his spear,
and broke around him the tunic
of bronze which before had kept destruction from his flesh.
And then he cried out shrilly, gasping around the spear.
He fell with a crash, and the spear was fixed in his heart,
which, as it beat, kept shaking even the butt end
of the spear; for then mighty Ares let go his fury.
And Idomeneus boasted terribly, shouting aloud:
"Deiphobus, do we really reckon it a thing worth anything
that three should be killed for one? For you yourself boast so.
You wretch, come and stand against me yourself,
so that you may see what manner of son of Zeus has come here,
who first fathered Minos as guardian of Crete;
and Minos in turn fathered a blameless son, Deucalion;
and Deucalion fathered me, a lord over many men
in broad Crete; and now ships have brought me here
for evil to you and your father and the other Trojans."
So he spoke, and Deiphobus pondered two ways in his mind,
whether he should go back and take as a companion one of the great-hearted Trojans,
or make trial even alone.
And as he thought, it seemed better to him
to go to Aeneas; and he found him standing last of the crowd;
for he was always angry with noble Priam
because, though he was brave among men, he gave him no honor at all.
And standing near him he spoke winged words:
"Aeneas, counselor of the Trojans, now above all you must
defend your sister's husband, if any kinship touches you.
But come, let us defend Alcathous, who before now,
being your kin, reared you in his halls when you were small.
Him Idomeneus, famous for the spear, has stripped of his armor."
So he spoke, and stirred the spirit in his breast,
and he went after Idomeneus, greatly caring for war.
But fear did not seize Idomeneus like a little child,
but he waited as when a boar in the mountains, trusting in his strength,
waits for the great onrush of many men coming upon him
in a lonely place, and his back bristles above,
and his two eyes shine with fire; and he whets
his teeth, eager to beat off dogs and men;
so Idomeneus, famous for the spear, waited and did not give ground
as Aeneas came on to help; and he called to his comrades,
looking at Ascalaphus and Aphareus and Deipyrus
and Meriones and Antilochus, devisers of the war-cry;
urging them on, he spoke winged words:
"Come, friends, and stand by me though I am alone; and I dread terribly
Aeneas swift of foot, who is coming at me,
who is very strong in battle at killing men;
and he has the flower of youth, which is the greatest strength.
If only we were of the same age and of this spirit,
he would quickly carry off great victory, or I would."
So he spoke, and all of them, having one spirit in their hearts,
stood close beside him, leaning their shields on their shoulders.
And Aeneas on the other side called to his comrades,
looking at Deiphobus and Paris and noble Agenor,
who were leaders of the Trojans along with him; and after them
the people followed, as sheep follow after the ram
to drink from the pasture; and the shepherd rejoices in his heart;
so the heart in Aeneas' breast rejoiced
when he saw the crowd of people following him.
And they rushed in close around Alcathous
with their long spears; and around their chests the bronze
rang terribly as they aimed at one another through the crowd;
and two men, warlike beyond the others,
Aeneas and Idomeneus, equal to Ares,
strove to cut each other's flesh with pitiless bronze.
And Aeneas threw his spear first at Idomeneus;
but he, seeing it face to face, dodged the bronze spear,
and the point of Aeneas, quivering, went into the ground,
since it sprang in vain from his strong hand.
And Idomeneus struck Oenomaus in the middle of the belly,
and broke the plate of his corselet, and through his guts the bronze
forced its way; and he fell in the dust and clutched the earth with his palm.
And Idomeneus drew the far-shadowing spear out of the corpse,
but he could no longer strip the rest of the fine armor
from his shoulders; for he was hard pressed by missiles.
For his leg limbs were no longer steady when he rushed,
nor could he rush after his own spear, nor dodge a weapon.
So in the close fight he beat off the pitiless day,
but his feet no longer carried him swiftly to flee from war.
And as he went away step by step, Deiphobus threw at him with his shining spear
— for he always held a constant grudge against him.
But he missed even then, and with his spear struck Ascalaphus,
the son of Enyalius; and through his shoulder the mighty spear
went, and he fell in the dust and clutched the earth with his palm.
Nor had mighty Ares, the loud-shouting, yet learned
that his own son had fallen in the strong battle,
but he sat on the top of Olympus under the golden clouds,
held back by the will of Zeus, where the other
immortal gods were also held back from the war.
And they rushed in close around Ascalaphus;
Deiphobus snatched the shining helmet from Ascalaphus,
but Meriones, equal to swift Ares,
jumped at him and struck his arm with his spear, and from his hand
the hollow-eyed helmet fell to the ground with a clang.
And Meriones sprang out again like a vulture
and pulled the mighty spear out of the upper arm,
and gave back again into the crowd of his comrades. And Polites,
his own brother, stretching his arms around his waist,
led him out of the ill-sounding war, until he reached the swift horses,
which stood behind the battle and the war for him,
with their charioteer and the richly-worked chariot;
and they carried him toward the city, groaning heavily,
in his torment; and blood ran down from the newly wounded arm.
And the others fought, and an unquenchable din arose.
There Aeneas, springing upon Aphareus, son of Caletor,
struck him with his sharp spear on the throat, as he turned toward him;
his head fell to one side, and over him his shield was pressed down
and his helmet, and around him death, the destroyer of life, was poured.
And Antilochus, watching Thoon as he turned about,
sprang on him and wounded him, and cut away the whole vein
that runs up the back and reaches the neck right through;
that he cut away entirely; and he fell on his back in the dust,
stretching out both his hands to his dear comrades.
And Antilochus sprang up and took the armor from his shoulders,
glancing around; and the Trojans standing in a circle around him,
one from one side, kept striking his broad, richly-dappled shield, but they could not
score the tender flesh inside with the pitiless bronze
of Antilochus; for Poseidon the Earth-shaker
was guarding the son of Nestor even amid many missiles.
For he was never away from the enemies, but among them
he kept turning; nor was his spear ever still, but always
it whirled, shaken; and he intended in his heart
either to throw at someone, or to rush in close.
But his aiming through the crowd did not escape Adamas,
son of Asius, who wounded him in the middle of his shield with sharp bronze,
rushing in close; but Poseidon of the dark-blue hair blunted his point
for him, grudging him his life.
And one half of it stayed there like a fire-burnt stake
in the shield of Antilochus, and the other half lay on the ground;
and he gave back into the crowd of his comrades, avoiding his death.
And Meriones, following after him as he went, struck him with his spear
between the groin and the navel, where most of all
Ares is painful to wretched mortals.
There he fixed his spear in him; and he, writhing around the spear,
struggled as when a bull, whom in the mountains herdsmen
lead away by force, bound with ropes, though he is unwilling;
so he, struck, struggled a little while, not for long,
until the hero Meriones came near and pulled the spear
out of his flesh; and darkness covered his eyes.
And Helenus struck Deipyrus near the temple with his great Thracian sword
and knocked the helmet off.
It fell to the ground, thrown aside, and one of the Achaeans
fighting brought it under his feet as it rolled;
and the dark night covered his eyes.
And grief seized Menelaus, good at the war-cry, son of Atreus;
and he went, threatening Helenus, the heroic lord,
brandishing his sharp spear; and he drew back the arm of his bow.
And the two together, the one with his sharp spear
strove to throw, the other with an arrow from the bowstring.
The son of Priam struck him then with an arrow on the chest,
on the plate of his corselet, and the bitter arrow flew off.
As when from a broad winnowing fan over a great threshing floor
black-skinned beans or chickpeas leap
under the shrill wind and the winnower's haste,
so from the corselet of glorious Menelaus
the bitter arrow, thrown far aside, flew away.
And Menelaus, good at the war-cry, son of Atreus, struck
the hand with which he held the well-polished bow; and into the bow
the bronze spear was driven right through his hand.
And he gave back into the crowd of his comrades, avoiding his death,
letting his hand hang down; and the ashen spear was dragged along.
And great-hearted Agenor pulled it from his hand,
and bound up the hand itself with a well-twisted band of sheep's wool,
a sling, which his attendant carried for the shepherd of the people.
And Peisander went straight at glorious Menelaus;
but an evil fate was leading him, to meet his end in death
at your hands, Menelaus, in the dread battle.
And when the two had come near, going at each other,
the son of Atreus missed, and his spear turned aside from him,
and Peisander struck the shield of glorious Menelaus,
but he could not drive the bronze through;
for the broad shield held, and the spear broke at the socket;
and he rejoiced in his heart and hoped for victory.
And the son of Atreus drew his silver-studded sword
and sprang at Peisander; and he took from under his shield a fine
axe of good bronze, on a handle of olive wood,
long and well-polished; and at the same moment they came at each other.
So the one struck the boss of his horse-haired helmet
at the top, just below the crest itself, and the other struck him on the forehead
above the very tip of his nose, as he came on; the bones cracked, and his two eyes
bloody fell to the ground in the dust beside his feet,
and he doubled up as he fell; and he set his heel on his chest
and stripped his armor, and spoke a boasting word:
"You will surely leave the ships of the swift-horsed Danaans like this,
overbearing Trojans, insatiable for the dread war-cry,
not lacking in other outrage and shame
with which you outraged me, you evil dogs, nor in your hearts
did you fear the harsh wrath of Zeus who thunders mightily,
the god of hosts, who will one day destroy your steep city;
who carried off my wedded wife and many possessions
for nothing on your ships, when you had been entertained by her;
and now again you rage to throw deadly fire on the sea-faring ships
and to kill the Achaean heroes.
But somewhere you will be checked, even though you hurry for war.
Father Zeus, they say that you are above others in your mind,
over men and gods; and from you all these things come.
How great is the favor you grant to violent men,
to the Trojans, whose fury is always reckless, and they cannot
be satisfied with the battle-cry of impartial war.
Of all things there is satisfaction — of sleep and of love
and of sweet song and of blameless dancing —
of which a man desires rather to have his fill
than of war; but the Trojans are insatiable for battle."
So saying, the blameless Menelaus stripped the bloody armor
from his flesh and gave it to his comrades,
and he himself went back again and mingled with the front fighters.
There the son of king Pylaemenes sprang at him,
Harpalion, who followed his dear father to fight
to Troy, and never came back again to his native land;
he then struck the middle of the son of Atreus' shield with his spear
from close by, but he could not drive the bronze through;
and he gave back into the crowd of his comrades, avoiding his death,
glancing everywhere in case someone grazed his flesh with bronze.
And Meriones sent a bronze-headed arrow at him as he went,
and struck him on the right buttock; and the arrow
passed right through his bladder under the bone.
And sitting down there in the arms of his dear comrades
he breathed out his life; and like a worm on the ground
he lay stretched out; and black blood flowed and wet the earth.
The great-hearted Paphlagonians tended him,
and lifting him onto a chariot they brought him to holy Ilios,
grieving; and their father went with them, shedding tears,
and there was no vengeance for his dead son.
And Paris was greatly angered in his spirit at his being killed;
for he was his guest-friend among the many Paphlagonians;
angry for him he sent out a bronze-headed arrow.
There was a certain Euchenor, son of the seer Polyidus,
wealthy and noble, living in a house at Corinth,
who, knowing well his deadly fate, had boarded a ship;
for often the good old man Polyidus had told him
that he would die of a grievous sickness in his own halls,
or be overcome by the Trojans among the Achaean ships;
so he at once avoided the grievous penalty the Achaeans would exact
and the hateful sickness, so that he would not suffer pain in his heart.
Him Paris struck below the jaw and the ear; and quickly his life
left his limbs, and hateful darkness seized him.
So they fought like blazing fire;
but Hector, dear to Zeus, had not heard, nor did he know at all,
that on the left of the ships his people were being killed
by the Argives. And quickly the glory would have been the Achaeans',
for such was the Earth-holder, the Earth-shaker,
urging on the Argives, and himself defending them with his strength;
but he held his ground where he had first leapt over the gates and the wall,
breaking through the close ranks of the Danaans' shield-bearers,
where were the ships of Ajax and of Protesilaus,
drawn up on the shore of the grey sea; and above them
a wall had been built, the lowest there, where most of all
they and their horses came crowding in the fight.
There the Boeotians and the long-robed Ionians
and Locrians and Phthians and the glorious Epeians
with eager haste held him as he rushed at the ships, but they could not
push noble Hector, like a flame, away from them;
these were the picked men of the Athenians; and among them
Menestheus, son of Peteos, led, and with him followed
Pheidas and Stichius and good Bias; and of the Epeians
Meges, son of Phyleus, and Amphion and Dracius;
and before the Phthians, Medon and Podarces, staunch in battle.
Now the one was a bastard son of the divine Oileus,
Medon, the brother of Ajax; but he lived
in Phylace, far from his native land, having killed a man,
the kinsman of his stepmother Eriopis, whom Oileus had married;
and the other was the son of Iphiclus, the son of Phylacus.
These, armed before the great-hearted Phthians,
fought alongside the Boeotians, defending the ships;
and Ajax, the swift son of Oileus, no longer at all
stood apart from Ajax son of Telamon, not even a little,
but as in a fallow field two wine-dark oxen pull a jointed plough
with one spirit; and around them
much sweat springs up at the base of their horns;
and the well-polished yoke alone keeps them apart
as they strain down the furrow, and it cuts the edge of the field;
so the two stood firmly, stepping side by side.
Yet for the son of Telamon many and good
people followed as comrades, who took up his shield for him
whenever weariness and sweat came to his knees.
And the great-hearted son of Oileus was not followed by the Locrians;
for their dear heart did not hold firm in close battle;
for they had no bronze-crested helmets plumed with horse-hair,
nor had they round shields and ashen spears,
but trusting in their bows and well-twisted slings of sheep's wool
they followed along to Ilios; and with these
shooting thick and fast they broke the ranks of the Trojans.
So then the one group in front, with their cunningly-wrought armor,
fought against the Trojans and bronze-helmed Hector,
and the others shot from behind and were unseen; nor did the Trojans
remember their fighting spirit; for the arrows threw them into confusion.
Then in sorry fashion from the ships and the huts
the Trojans would have withdrawn toward windy Ilios,
had not Polydamas come up and spoken to bold Hector:
"Hector, you are impossible to persuade with good advice.
Because a god has given you beyond others the works of war,
therefore you wish to be wiser in counsel than others too;
but you cannot yourself take on all things at once.
To one man the god has given the works of war,
to another dancing, to another the lyre and song;
and in another's breast Zeus the wide-thundering puts a mind
that is good, and many men profit from it,
and it has saved many, and the man himself knows it best.
But I will say how it seems best to me:
for on every side the crown of war blazes around you;
and the great-hearted Trojans, since they have crossed the wall,
some stand apart with their armor, and others fight,
fewer against more, scattered among the ships.
But fall back and call all the best men here;
then we could consider the whole plan,
whether we should fall upon the many-benched ships
if the god is willing to give victory, or else
come away from the ships unharmed. For I at least
fear that the Achaeans may exact the debt of yesterday,
since beside the ships there waits a man insatiable for war,
whom I think will now not hold back from battle at all."
So spoke Polydamas, and his blameless word pleased Hector,
and at once he leapt down from his chariot to the ground in his armor
and spoke to him winged words:
"Polydamas, do you hold all the best men here,
and I will go over there and face the war;
and I will come back quickly once I have given them good orders."
So he spoke, and set out like a snow-clad mountain,
crying aloud, and flew through the Trojans and their allies.
And they all hurried to Polydamas, the blameless son of Panthous,
when they heard the voice of Hector.
And he went among the front fighters, looking for Deiphobus and the strength of lord Helenus
and Adamas, son of Asius, and Asius, son of Hyrtacus,
in case he might find them anywhere.
But he found them no longer at all unharmed or undestroyed;
rather, some of them lay at the Achaeans' ship-sterns,
having lost their lives at the hands of the Argives,
and others were at the wall, struck and wounded.
And he quickly found, on the left of the tearful battle,
noble Alexandrus, the husband of fair-haired Helen,
heartening his comrades and urging them to fight,
and standing near he addressed him with shameful words:
"Evil Paris, best in form, mad after women, deceiver,
where are Deiphobus and the strength of lord Helenus
and Adamas, son of Asius, and Asius, son of Hyrtacus?
And where is Othryoneus? Now all steep Ilios
has perished utterly; now your sheer destruction is certain."
And Alexandrus, like a god, answered him:
"Hector, since your heart is set on blaming the blameless,
at some other time I would rather hold back from war
— though my mother did not bear me utterly without strength;
for since the time you roused the battle of our comrades beside the ships,
from that time we here have kept company with the Danaans
without ceasing; but comrades have been killed whom you ask after.
I think that Deiphobus and the strength of lord Helenus
have gone off, struck with long spears,
both of them in the arm; and the son of Cronos warded off their death.
But now lead on wherever your heart and spirit bid you;
and we will follow eagerly with you, and I say that we shall not
fall short in valor, as far as strength is present.
But one cannot fight beyond his strength, even if he hurries."
So he spoke, and the hero persuaded his brother's heart;
and they went where the battle and the din were greatest,
around Cebriones and blameless Polydamas,
Phalces and Orthaeus and godlike Polyphites,
and Palmys and Ascanius and Morys, son of Hippotion,
who had come from fertile Ascania as relief troops
on the day before; and then Zeus roused them to fight.
And they went, like the blast of grievous winds,
which beneath the thunder of father Zeus comes down to the plain,
and with a wondrous roar mingles with the sea; and in it many
surging waves of the loud-roaring sea,
arching and white-crested, one before and others after;
so the Trojans, some arrayed before and others after,
flashing with bronze, followed along with their leaders.
And Hector led them, like Ares, the bane of mortals,
son of Priam; and he held before him his shield, equal on all sides,
thick with hides, and much bronze was hammered onto it;
and about his temples his shining helmet shook.
And on every side he tried, stepping forward, to test the ranks,
to see whether they would give way to him as he advanced under his shield;
but he did not confuse the spirit in the breasts of the Achaeans.
And Ajax was the first to challenge him, striding with long steps:
"You wretch, come near; why do you frighten the Argives so for nothing?
We are not unacquainted with battle,
but we Achaeans have been subdued by the evil whip of Zeus.
Surely your heart hopes somewhere to sack
the ships; but hands to defend them are ready for us too.
Truly your well-peopled city would far sooner
be taken and sacked by our hands.
And I say that for you yourself the time is near when, as you flee,
you will pray to father Zeus and the other immortals
that your fair-maned horses may be swifter than falcons,
horses which will carry you to the city, raising dust over the plain."
As he spoke, a bird flew by on the right,
an eagle soaring high; and the Achaean host shouted aloud
encouraged by the omen; and glorious Hector answered:
"Ajax, blundering, loud-boasting, what a thing you have said!
If only I were so surely a son of aegis-bearing Zeus
for all my days, and queenly Hera had borne me,
and I were honored as Athena and Apollo are honored,
as surely as this day brings evil to the Argives,
to them all, and you too will appear among them, if you dare
to await my long spear, which will rend your lily-bright skin
and you will glut the dogs and birds of the Trojans
with your fat and flesh, fallen beside the ships of the Achaeans."
So speaking he led the way, and they followed with him
with a wondrous cry, and the host shouted behind him.
And the Argives shouted on the other side, and did not forget
their valor, but awaited the best of the Trojans coming on.
And the cry of both went up to the upper air and the light of Zeus.

### Book 14

Nestor heard the shouting, even though he was drinking,
and he spoke to Machaon, son of Asclepius:
"Think, Machaon, about how this is going to turn out.
The shouting by the ships is louder now — those young men are fighting hard.
You sit here and drink your red wine
until Hekamede with the lovely hair has heated a bath
and washed the bloody gore off you.
I'll go out and take a quick look from the high point."
With that he picked up the well-made shield of his son,
which was lying in the tent of Thrasymedes, tamer of horses,
shining with bronze; his son was carrying his father's shield.
He took a strong spear tipped with sharp bronze,
stood outside the tent, and quickly saw the ugly work:
some men rallying, others being driven back,
the proud Trojans pushing; and the Achaean wall had fallen.
Just as the great sea darkens with a silent swell,
waiting to see which way the sharp winds will blow,
and it rolls neither this way nor that
until a decided wind comes down from Zeus,
so the old man's heart was torn two ways
— whether to go into the crowd of the fast-horsed Greeks,
or to Agamemnon, son of Atreus, shepherd of the people.
As he thought it over, it seemed better to him
to go to Agamemnon. And the two sides kept killing each other
as they fought, and the hard bronze rang against their skin
as they stabbed with swords and double-edged spears.
The kings raised by Zeus met up with Nestor
as they came up from the ships — all of them hit by bronze:
Diomedes son of Tydeus, Odysseus, and Agamemnon son of Atreus.
Their ships were drawn up far back from the fighting,
along the shore of the gray sea. They had dragged those first ones
inland, and built the wall at their sterns.
The wide beach, big as it was, couldn't hold all the ships,
and the men were packed tight.
So they had dragged them out in rows, and filled
the whole long stretch of shore between the headlands.
So there they were, wanting to see the fighting and the battle,
leaning on their spears, coming on together; their hearts
grieved in their chests. And old Nestor met them,
and the hearts in the Achaeans' chests were shaken.
Lord Agamemnon spoke to him:
"Nestor, son of Neleus, great glory of the Greeks,
why have you left the man-destroying battle and come here?
I'm afraid mighty Hector may make good on what he told me,
what he once threatened when he spoke among the Trojans:
that he wouldn't go back to Troy from the ships
until he burned the ships with fire and killed the men too.
That's what he said; and now it's all happening.
Damn it — surely the other well-armed Greeks
are throwing their anger at me in their hearts, just like Achilles,
and they won't fight by the backmost ships."
Then Nestor the horseman of Gerenia answered him:
"Yes, all that has come true, and Zeus
the high-thunderer himself couldn't have arranged it otherwise.
The wall has fallen — the wall we trusted
would be an unbreakable shield for the ships and for us.
And they keep up a battle at the swift ships
with no letup. You couldn't tell anymore, even squinting hard,
which side the Greeks are pushing and which way they're being driven,
the killing is so mixed up, and the shouting reaches heaven.
But let's figure out how this is going to go,
if any plan can help. I'm not telling us
to go into the battle; a wounded man can't fight."
Then Agamemnon, lord of men, answered him:
"Nestor, since they're fighting at the backmost ships,
and the wall we built hasn't helped, nor the ditch either —
the ditch the Greeks suffered so much for, and hoped in their hearts
it would be an unbreakable shield for the ships and for us —
this must be what Zeus the all-powerful wants:
that the Greeks die here, forgotten, far from Argos.
I knew when he gladly defended the Greeks,
and I know now that he honors them like the blessed gods
while he has tied up our strength and our hands.
But come on, let's all do what I say.
As many ships as are drawn up first near the sea,
let's drag them down, and haul them all into the bright salt water,
and anchor them out on their moorings, until night
comes on gently, when even the Trojans may stop fighting.
Then we could haul up all the ships.
There's no shame in running from disaster, not even by night.
Better to run and escape disaster than to be caught."
Then clever Odysseus looked at him sideways and said:
"Son of Atreus, what kind of word has escaped your teeth?
Damn you — I wish you commanded some other worthless army,
and weren't king over us, men Zeus
gave the job of wearing out in painful wars
from our youth into old age, until each of us dies.
Do you really want to abandon the wide-streeted city of Troy,
the city we've suffered so many troubles for?
Shut up, in case some other Greek hears this
speech, which no real man should ever let out of his mouth,
a man who knows in his mind how to speak properly
and holds a scepter, and the people obey him,
as many as you rule among the Greeks.
Right now I completely blame your thinking, for what you just said.
You, who tell us, with the war and the fighting already joined,
to drag the well-benched ships to the sea — which would give the Trojans
even more of what they pray for, when they're already winning,
and would tilt sheer destruction onto us. The Greeks
won't keep fighting once the ships are dragged to the sea;
they'll look away and back off from the fight.
Then your plan will do us harm, leader of the people."
Then Agamemnon, lord of men, answered him:
"Odysseus, you've hit my heart hard with that
painful scolding. But I'm not ordering the Greeks
to drag the well-benched ships to the sea against their will.
Now let there be someone who can give better advice than this,
young or old; I'd be glad to hear it."
Then Diomedes, good at the war-cry, spoke up among them:
"The man is right here. We won't have to look long — if you're willing
to listen, and none of you gets offended in anger
because I'm the youngest among you by birth.
But I too claim to come from a good father's line,
from Tydeus, whom the piled earth covers at Thebes.
Three blameless sons were born to Portheus,
and they lived in Pleuron and steep Calydon:
Agrios and Melas, and the third was Oeneus the horseman,
my father's father; he stood out among them for bravery.
He stayed there, but my father settled in Argos,
driven there — that's what Zeus wanted, I suppose, and the other gods.
He married one of Adrastos' daughters, and lived in a house
rich in everything; he had plenty of wheat fields
and many rows of orchards all around,
and many flocks. He was famous among all the Greeks
for the spear. You've probably heard of it, if it's true.
So you shouldn't call my family low and cowardly
and then dismiss the good advice I give, once I've said it.
Come on, let's go into the battle, wounded as we are — we have to.
Let's keep ourselves out of the fighting,
out of range of the missiles, in case someone gets wound on top of wound.
But we'll urge the others on and push them forward — the men who
have been holding back and not fighting, just to please themselves."
So he said, and they listened and obeyed him gladly.
They went forward, and Agamemnon, lord of men, led them.
The famous Earth-shaker wasn't blind to this either;
he came among them, looking like an old man,
took the right hand of Agamemnon son of Atreus,
and said to him:
"Son of Atreus, now surely Achilles' cruel heart
is glad in his chest at the slaughter and the rout of the Greeks,
watching it — there's no sense in him at all, not even a little.
But let him rot like that, and let a god bring him down.
The blessed gods aren't really angry with you yet;
I think the Trojan leaders and lords
will still be the ones who raise dust across the wide plain, and you'll see them
running back toward the city, away from the ships and tents."
With that he shouted aloud and charged over the plain.
As loud as nine thousand or ten thousand men
shouting in war, joining the strife of Ares,
that was how loud a voice the lord Earth-shaker sent from his chest,
and he threw great strength into each of the Greeks' hearts,
to fight on and never stop.
Golden-throned Hera saw with her eyes,
standing on a peak of Olympus, and she knew at once
that he was bustling through the man-glorifying battle,
her own brother and her husband, and she was glad in her heart.
But she saw Zeus sitting on the highest peak of many-springed Ida,
and he became hateful to her heart.
Then cow-eyed lady Hera wondered
how she could trick the mind of aegis-bearing Zeus.
This plan seemed best to her in her heart:
to go to Ida, after dressing herself up nicely,
in case he might want to lie with her in love
because of her body, and she could pour on his eyes
and his sharp mind a sleep that was painless and gentle.
She went to her bedroom, which her dear son
Hephaestus had built for her, and fitted tight doors to the doorposts
with a secret key that no other god could open.
She went in and shut the shining doors.
First she cleaned all the dirt off her lovely body
with ambrosia, and rubbed herself thickly with oil,
sweet ambrosial oil that was perfumed for her.
When it was stirred, the scent went through Zeus's bronze-floored house
and reached both earth and heaven.
She rubbed it on her beautiful skin, and combed her hair,
and braided shining locks with her hands,
lovely ambrosial hair from her immortal head.
Then she put on an ambrosial dress that Athena
had carded and made for her, working in many fancy patterns,
and she pinned it across her chest with golden pins.
She tied a belt fitted with a hundred tassels,
and put earrings in her pierced ears,
three-dropped and berry-shaped; a lot of grace shone off her.
Then the shining goddess of goddesses covered herself with a veil,
a lovely new one; it was white as the sun.
She tied beautiful sandals under her shining feet.
When she had put all her finery on her body,
she went out of the bedroom, and called Aphrodite
away from the other gods and spoke to her:
"Dear child, will you do me a favor, whatever I ask,
or will you refuse, angry with me in your heart,
because I help the Greeks and you help the Trojans?"
Aphrodite, daughter of Zeus, answered her:
"Hera, revered goddess, daughter of great Cronos,
say what you're thinking. My heart tells me to do it,
if I can do it and if it's possible at all."
Then lady Hera, with trickery in mind, said to her:
"Give me love and desire now, the power you use to conquer
all the immortals and all mortal men.
I'm going to see the edges of the life-giving earth,
and Ocean, the father of the gods, and mother Tethys,
who raised me well in their halls and cared for me,
taking me in from Rhea, back when Zeus the far-seeing
put Cronos down beneath the earth and the barren sea.
I'm going to see them and settle their endless quarrel.
They've been apart from each other for a long time now,
apart from bed and love, ever since anger got into their hearts.
If I can persuade them with words and get their dear hearts
to go to bed and be joined in love,
they would always call me dear and honored."
Laughter-loving Aphrodite answered her:
"It's impossible, and it wouldn't be right, to refuse you.
You sleep in the arms of Zeus, the greatest."
She spoke, and untied from her breast the embroidered strap,
the patterned one, in which all kinds of charms were worked:
in it was love, in it was desire, in it was sweet talk,
beguiling talk, which steals the mind of even the very wise.
She put it in her hands and said:
"Take this strap now and put it in your bosom,
the patterned one, in which everything is worked. I don't think
you'll come back without doing whatever you want in your heart."
So she said, and cow-eyed lady Hera smiled,
and still smiling she put it in her bosom.
Aphrodite, daughter of Zeus, went back to her house,
and Hera darted off and left the peak of Olympus.
She crossed over Pieria and lovely Emathia
and rushed to the snowy mountains of the horse-breeding Thracians,
the very tops — her feet didn't touch the ground.
From Mount Athos she crossed the swelling sea
and came to Lemnos, the city of godlike Thoas.
There she met Sleep, the brother of Death,
and she took his hand and spoke to him:
"Sleep, lord of all gods and all men,
if you ever listened to me before, then now too
do what I say. I'll be grateful to you forever.
Put the bright eyes of Zeus to sleep under his brows,
as soon as I lie down beside him in love.
I'll give you a gift: a beautiful throne, never to wear out,
a golden one. My son Hephaestus, the lame god,
will make it carefully, with a footstool under it for your feet,
where you can rest your shining feet while you feast."
Sweet Sleep answered her:
"Hera, revered goddess, daughter of great Cronos,
any other of the ever-living gods I could put to sleep
easily, even the streams of the river
Ocean, who is the beginning of everything.
But I wouldn't go near Zeus, son of Cronos,
and I wouldn't put him to sleep, unless he told me to himself.
Your orders taught me a lesson once already,
on the day when that proud son of Zeus
sailed from Troy after sacking the Trojans' city.
I put the mind of aegis-bearing Zeus to sleep,
spreading softly over him, and you planned evil in your heart:
you stirred up painful blasts of wind on the sea
and carried him off to well-populated Cos,
far from all his friends. He woke up furious,
flinging the gods around the house, and he hunted for me above all,
and he would have thrown me out of the bright sky into the sea, invisible,
if Night, who subdues gods and men, hadn't saved me.
I ran to her, and he stopped, angry as he was,
because he was afraid to do what swift Night would hate.
And now you're telling me to do another impossible thing."
Then cow-eyed lady Hera said to him:
"Sleep, why are you thinking about that?
Do you really believe far-seeing Zeus will help the Trojans
the way he was so furious over Heracles, his own son?
Come on — I'll give you one of the younger Graces
to marry and call your wife."
So she said, and Sleep was glad, and answered:
"Come on then, swear to me by the inviolable water of Styx" —
and with one hand he touched the life-giving earth,
with the other the gleaming sea, so that all the gods
below, the ones around Cronos, could be witnesses for us both —
"that you will really give me one of the younger Graces,
Pasithea, the one I've wanted all my life."
So he said, and the white-armed goddess Hera didn't refuse.
She swore as he asked, and named all the gods
beneath Tartarus, the ones called the Titans.
When she had sworn and finished the oath,
the two of them left the cities of Lemnos and Imbros
and went on, wrapped in mist, speeding along the road.
They came to Ida, full of springs, mother of wild beasts,
to Lectum, where they first left the sea. They stepped onto land
and the top of the forest shook under their feet.
Sleep waited there, out of Zeus's sight,
after climbing into a towering fir tree, which at that time on Ida
had grown the tallest, poking up through the mist into the clear sky.
There he sat, hidden in the fir branches,
looking like a clear-voiced bird that in the mountains
the gods call chalkis and men call kymindis.
Hera climbed quickly to the top of Gargaron,
the high point of Ida, and Zeus the cloud-gatherer saw her.
The moment he saw her, desire wrapped around his crowded mind,
just like the very first time they were together in love,
going to bed without their parents knowing.
He stood in front of her and said:
"Hera, where are you rushing to, that you've come down from Olympus?
There are no horses here, and no chariot for you to get into."
Then lady Hera, with trickery in mind, said to him:
"I'm going to see the edges of the life-giving earth,
and Ocean, the father of the gods, and mother Tethys,
who raised me well in their halls and cared for me.
I'm going to see them and settle their endless quarrel.
They've been apart from each other for a long time now,
apart from bed and love, ever since anger got into their hearts.
My horses are standing at the foot of many-springed Ida;
they'll carry me over dry land and sea.
But I came down here from Olympus for your sake,
in case you'd be angry with me later, if I went off
in silence to the house of deep-flowing Ocean."
Zeus the cloud-gatherer answered her:
"Hera, you can go there later too.
Come on, let's enjoy ourselves in love, lying together.
Desire for a goddess or a woman has never
poured over the heart in my chest and overpowered me like this,
not when I loved the wife of Ixion,
who bore Peirithoos, a counselor as good as the gods;
not when I loved Danae of the lovely ankles, daughter of Acrisios,
who bore Perseus, the most famous man of all;
not when I loved the daughter of far-famed Phoenix,
who bore me Minos and godlike Rhadamanthys;
not when I loved Semele or Alcmene in Thebes —
she bore Heracles, the strong-hearted son,
and Semele bore Dionysos, a joy to mortals;
not when I loved Demeter, the queen with lovely hair,
not glorious Leto, not even you yourself,
the way I love you now, and sweet desire takes hold of me."
Then lady Hera, with trickery in mind, said to him:
"Most dreadful son of Cronos, what a thing to say.
If you really want to lie together in love
on the peaks of Ida, where everything is out in the open,
what would happen if one of the ever-living gods
saw us sleeping, and went off and told
all the gods? I wouldn't go back to your house
after getting up from bed — that would be shameful.
But if that's what you want, and it's dear to your heart,
there's a bedroom that your dear son
Hephaestus built, with tight doors fitted to the doorposts.
Let's go lie down there, since bed is what you want."
Zeus the cloud-gatherer answered her:
"Hera, don't be afraid that any god or any man
will see us. I'll wrap such a cloud around us,
a golden one. Not even Helios could break through it,
and his light is the sharpest to see with."
So said the son of Cronos, and took his wife in his arms.
Under them the shining earth grew fresh new grass,
and dewy lotus, crocus, and hyacinth,
thick and soft, which lifted them up off the ground.
They lay down there and pulled a cloud over themselves,
a beautiful golden one, and glistening dew dripped down.
So the father slept quietly on the top of Gargaron,
overcome by sleep and love, holding his wife in his arms.
Sweet Sleep ran off to the ships of the Greeks
to bring the news to the Earth-holder, the Earth-shaker.
He stood near him and said:
"Poseidon, help the Greeks eagerly now,
and give them glory for a little while, while Zeus is still asleep,
since I've poured a soft sleep over him,
and Hera tricked him into lying down in love."
With that he went off to the famous tribes of men,
and he urged him on even more to defend the Greeks.
Right away he sprang out in front of the front ranks and shouted:
"Argives, are we going to give Hector
son of Priam the victory again, so he can take the ships and win glory?
He says and boasts that Achilles
is staying by the hollow ships with anger in his heart.
But nobody will miss Achilles much, if the rest of us
get ourselves moving and defend each other.
Come on, everyone do what I say:
put on the best and biggest shields in the army,
hide your heads in bright shining helmets,
take the longest spears in your hands,
and let's go. I'll lead, and I don't think
Hector son of Priam will hold his ground, however much he wants to.
Any man who's a stand-tough fighter and has a small shield on his shoulder,
let him give it to a worse man, and let that one put on the bigger shield."
So he said, and they listened and obeyed gladly.
The kings themselves organized them, wounded as they were —
Diomedes son of Tydeus, Odysseus, and Agamemnon son of Atreus.
They went through all the ranks, swapping the war gear:
the good man put on the good armor, the worse man got the worse.
When they had put the flashing bronze on their bodies,
they went forward, and Poseidon the Earth-shaker led them,
holding in his thick hand a terrible long-bladed sword
like lightning. It isn't allowed to meet him
in the grim fight; fear holds men back.
On the other side, glorious Hector organized the Trojans.
Then the two of them stretched out the most terrible strife of war,
dark-haired Poseidon and glorious Hector,
one helping the Trojans, the other helping the Argives.
The sea surged up toward the huts and ships
of the Argives, and they crashed together with a great roar.
The sea's wave doesn't roar so loud against the land
when it rises from the deep with the painful blast of the north wind;
the roar of blazing fire isn't so loud
in a mountain valley, when it rises up to burn the forest;
the wind doesn't howl so loud around the tall-crowned oaks,
the wind that roars the loudest in its fury —
not as loud as the voice of the Trojans and Greeks
shouting terribly when they rushed at each other.
Glorious Hector threw his spear first at Ajax,
since Ajax was turned straight toward him, and he didn't miss.
It hit where two straps were stretched across his chest,
one for the shield, one for the silver-studded sword.
Those saved his tender skin. Hector was furious
that the swift weapon had flown from his hand for nothing,
and he fell back into the crowd of his friends, dodging death.
Then as he was going back, big Telamonian Ajax
hit him with a stone — there were plenty of them lying around, props for the swift ships,
rolling at the feet of the fighters — he picked one up
and struck his chest above the shield rim, near the neck,
and sent him spinning like a top; it whirled him every way.
Just as an oak tree falls from the blow of father Zeus,
torn up by the roots, and a terrible smell of sulfur comes
off it, so that no man who sees it nearby has any courage left
— great Zeus's thunderbolt is that frightening —
so Hector's strength dropped quickly to the ground in the dust.
The spear fell from his hand, his shield was pressed under him,
and his helmet, and his patterned bronze armor clanged all around him.
The sons of the Achaeans rushed in with a great shout,
hoping to drag him off, and they threw their spears thick and fast.
But nobody could wound or hit the shepherd of the people,
because the best men had stood around him first:
Poulydamas, Aeneas, shining Agenor,
Sarpedon leader of the Lycians, and blameless Glaucus.
None of the others neglected him either; they held
their round shields in front of him. His friends
lifted him in their arms and carried him out of the fighting, until he reached the swift horses
that stood behind the battle and the war,
with their driver and the patterned chariot.
They carried him toward the city, groaning heavily.
But when they reached the crossing of the fair-flowing river,
the whirling Xanthos, whom immortal Zeus fathered,
they brought him down from the horses onto the ground and poured water
over him. He came to and opened his eyes,
and sitting up on his knees he threw up the dark blood.
Then he sank back to the ground, and black night
covered his eyes, and the weapon still overpowered his spirit.
When the Argives saw Hector carried away,
they rushed at the Trojans even harder and remembered how to fight.
There, far ahead of everyone, swift Ajax son of Oileus
wounded Satnios with his sharp spear, leaping at him —
Satnios son of Enops, whom a blameless nymph bore
to Enops while he herded cattle by the banks of the Satnioeis.
The famous son of Oileus came close with his spear
and stabbed him in the flank, and he fell backward, and around him
Trojans and Greeks joined in hard battle.
Then Poulydamas of the ashen spear came to avenge him,
son of Panthoos, and he hit Prothoenor on the right shoulder,
the son of Areilykos, and the mighty spear went through
his shoulder, and he fell in the dust and clutched the earth with his hand.
Poulydamas boasted terribly, shouting loud:
"I don't think the spear from the strong hand
of the great-hearted son of Panthoos jumped out for nothing.
No, some Argive took it in his body, and I think
he'll go down into the house of Hades leaning on it."
So he said, and grief came over the Argives at his boast.
Above all it stirred the heart of warlike Ajax,
the son of Telamon, because he had fallen closest to him.
Quickly, as Poulydamas went back, Ajax threw his shining spear at him.
But Poulydamas dodged black death himself,
springing sideways, and the son of Antenor took the hit,
Archelochos — the gods had planned destruction for him.
Ajax struck him where the head and neck meet,
the lowest bone, and cut through both tendons.
His head, mouth, and nose fell forward
and hit the ground before his shins and knees did as he fell.
Then Ajax shouted at blameless Poulydamas:
"Think about it, Poulydamas, and tell me the truth:
isn't this man, set against Prothoenor,
worth it? He doesn't look like a coward to me, or the son of cowards,
but a brother of horse-taming Antenor,
or his son — he looked a lot like him in family."
He said that, knowing full well, and grief seized the Trojans' hearts.
There Acamas wounded Boeotian Promachos with his spear
as he stood over his brother, who was dragging him by the feet.
Acamas boasted terribly, shouting loud:
"Argives, you bowmen, never satisfied with threats,
this hard work and misery won't belong to us alone —
one day you'll be killed like this too.
Think about how Promachos lies here, beaten down by my spear,
so the price for my brother won't go
unpaid for long. That's why a man prays
to leave a brother behind in his halls to fend off ruin."
So he said, and grief came over the Argives at his boast.
Above all it stirred the heart of warlike Peneleos.
He rushed at Acamas, and Acamas didn't wait
for lord Peneleos' charge. Peneleos wounded Ilioneus,
son of Phorbas with his many flocks, the one
Hermes loved most of all the Trojans and gave wealth to.
His mother had borne Ilioneus as her only son.
Peneleos struck him under the brow, at the base of the eye,
and knocked the eyeball out. The spear went straight through the eye
and out the back of the head, and he sat down with both hands out.
Peneleos drew his sharp sword,
struck him in the middle of the neck, and hacked his head to the ground
along with the helmet. The mighty spear was still
stuck in his eye. He lifted the head up like a poppy and showed it,
and speaking to the Trojans he boasted:
"Trojans, tell the noble Ilioneus' father and mother
to weep in their halls —
the wife of Promachos, son of Alegenor,
won't be happy when her dear husband comes home,
when the sons of the Achaeans sail home from Troy with their ships."
So he said, and trembling seized all their limbs,
and each man looked around for a way to escape sheer destruction.
Tell me now, Muses who live on Olympus,
who was the first to strip the bloody armor off a slain Greek
when the famous Earth-shaker tilted the battle?
Ajax son of Telamon was first; he wounded Hyrtios,
son of Gyrtios, leader of the strong-hearted Mysians.
Antilochos stripped Phalces and Mermeros.
Meriones killed Morys and Hippotion,
Teucer killed Prothoon and Periphetes,
and then the son of Atreus wounded Hyperenor, shepherd of the people,
in the flank, and the bronze ripped through his guts
as he killed him, and his soul rushed out through the open wound
in a hurry, and darkness covered his eyes.
Swift Ajax son of Oileus took the most of all,
because there was no one like him at chasing men on foot
when they were running, when Zeus stirs up panic.

### Book 15

But when they had crossed the stakes and the ditch,
running away, and many had been beaten down by the Danaans' hands,
some were being held back, waiting beside their chariots,
pale with fear, terrified; and Zeus woke up
on the peaks of Ida, beside golden-throned Hera,
and he sprang up and stood, and saw the Trojans and the Achaeans,
one side in confusion, the other routing them from behind,
the Argives, and with them lord Poseidon;
and he saw Hector lying in the plain, and his companions
were sitting around him, and he was gripped by painful gasping, dazed in mind,
vomiting blood, since no weakling among the Achaeans had struck him.
When he saw him, the father of men and gods felt pity,
and glaring terribly from under his brows he spoke a word to Hera:
So your trickery, Hera, past all remedy,
has stopped shining Hector from fighting and put the troops to flight.
But I do not know whether you will be the first to reap the fruit of your painful scheming,
and I will whip you with blows.
Do you not remember when you hung from above, and from your feet
I let down two anvils, and around your hands I threw a bond
of gold that could not be broken? And you hung in the upper air and the clouds,
and the gods grumbled throughout great Olympus,
but they could not release you though they stood beside you; and whoever I caught
I would grab and hurl off the threshold until he landed
on the ground, barely alive; yet even so no ceaseless grief
for godlike Heracles let my heart go,
whom you persuaded the North Wind with blasts
to send over the barren sea, plotting evils,
and then you carried him off to well-settled Cos.
Him I rescued from there and brought back again
to horse-pasturing Argos, though he had suffered much.
I will remind you of that again so you stop your deceiving,
so you can see whether your love and your bed help you,
the bed you came to, leaving the gods, and deceived me.
So he spoke, and ox-eyed lady Hera shuddered,
and she spoke winged words to him:
Let Earth witness this now, and broad Heaven above,
and the water of Styx that flows down, which is the greatest
and most terrible oath for the blessed gods,
and your sacred head, and our own marriage bed,
the bed of our youth, which I would never swear by falsely:
not by my wish does Poseidon the earth-shaker
hurt the Trojans and Hector and help them,
but somehow his own heart urges and drives him,
and seeing the Achaeans worn out by the ships he pitied them.
Yet I too would advise him
to go wherever you, the dark-clouded one, lead.
So she spoke, and the father of men and gods smiled,
and answering her he spoke winged words:
If really you will sit among the immortal gods, ox-eyed lady Hera,
thinking the same as I do,
then Poseidon, even if he very much wants it otherwise,
would quickly turn his mind to follow your heart and mine.
But if you are speaking truly and exactly,
go now to the tribes of the gods, and call here
Iris to come, and Apollo of the famous bow,
so that she may go to the army of the bronze-clad Achaeans
and tell lord Poseidon
to stop fighting and go to his own house,
and let Phoebus Apollo drive Hector into battle,
and breathe strength into him again, and make him forget the pains
that now wear down his mind; and let him turn the Achaeans
back again, rousing cowardly flight in them,
so that fleeing they fall on the many-benched ships
of Peleus' son Achilles; and he will rouse his companion
Patroclus; and glorious Hector will kill him with the spear
in front of Ilion, after he has destroyed many vigorous men,
the others, and among them my son, shining Sarpedon.
Then, angry for him, shining Achilles will kill Hector.
From then on I would keep making a counter-attack from the ships
for you, without pause, until the Achaeans
capture steep Ilion through Athena's plans.
But before that I will not stop my anger, nor will I let any other
of the immortals defend the Danaans here,
until the wish of Peleus' son is fulfilled,
as I promised him at first, and nodded with my head,
on the day when the goddess Thetis touched my knees,
begging me to honour Achilles, sacker of cities.
So he spoke, and the goddess white-armed Hera did not disobey,
but went from the mountains of Ida to great Olympus.
As when a man's mind darts, a man who has travelled over much
land and in his shrewd mind thinks
I wish I were there or there, and longs for many places,
so quickly, eager, did lady Hera fly,
and she reached steep Olympus and came among the assembled
immortal gods in the house of Zeus; and when they saw her
they all sprang up and greeted her with cups.
She let the others alone, but from Themis of the fair cheeks
she took the cup; for she came running to meet her first,
and speaking she addressed her with winged words:
Hera, why have you come? You look like someone panicked.
Surely the son of Cronus, your own husband, has frightened you.
Then the goddess white-armed Hera answered her:
Do not ask me that, goddess Themis; you yourself know
how arrogant and harsh his temper is.
But you begin the equal feast for the gods in the house;
and you will hear this among all the immortals too,
what evil deeds Zeus is revealing; and I do not think
everyone will be glad at heart, neither mortals
nor gods, if anyone is still feasting cheerfully.
So speaking, lady Hera sat down,
and the gods were upset throughout Zeus' house; but she laughed
with her lips, and her forehead above her dark brows
did not brighten; and annoyed with them all she said:
Fools, we who foolishly rage against Zeus!
Do we still expect to stop him by going close
with words or with force? He sits apart and does not care
and pays no attention; for he says that among the immortal gods
he is far the best in strength and power.
So put up with whatever evil he sends to each of you.
For already now I think a disaster has come to Ares:
his son has died in battle, dearest of men to him,
Ascalaphus, whom mighty Ares says is his own.
So she spoke, and Ares struck his sturdy thighs
with the flat of both hands, and lamenting he spoke:
Do not be angry with me now, you who have Olympian homes,
if I go to the ships of the Achaeans to avenge my son's murder,
even if it is my fate, struck by Zeus' thunderbolt,
to lie with the dead amid blood and dust.
So he spoke, and told Terror and Fear to yoke
his horses, and he himself put on his shining armour.
Then an even greater and more painful anger and wrath
from Zeus would have arisen among the immortal gods,
if Athena, fearing for all the gods,
had not risen and gone out through the doorway, leaving the seat where she sat,
and taken the helmet from his head and the shield from his shoulders,
and taking the bronze spear from his strong hand set it upright,
the bronze spear; and she rebuked furious Ares with words:
Madman, ruined in your wits! So you really have ears
that hear for nothing, and your mind and your shame are gone.
Do you not hear what the goddess white-armed Hera says,
she who has just now come from Olympian Zeus?
Do you want, after filling yourself with many troubles,
to go back to Olympus, grieving though you are, out of necessity,
and plant a great evil for all the others?
For soon he will abandon the proud-hearted Trojans and the Achaeans
and come to Olympus to rout us,
and he will grab us one after another, guilty and innocent alike.
So now I tell you to let go of your anger for your son;
for already someone stronger in force and hands than he
has been born, or will be born later; and it is hard
to save the race and offspring of all men.
So speaking, she seated furious Ares on his throne.
And Hera called Apollo outside the house,
and Iris, who is the messenger for the immortal gods,
and speaking she addressed them with winged words:
Zeus tells you two to come to Ida as fast as possible;
and when you come and look at Zeus' face,
do whatever he urges and commands.
So speaking, lady Hera went back,
and sat on her throne; and the two sprang up and flew.
They reached Ida with its many springs, mother of beasts,
and found the far-thundering son of Cronus on the peak of Gargarus
sitting; and a fragrant cloud was wrapped around him.
The two came in front of Zeus the cloud-gatherer
and stood; and when he saw them he was not angry in his heart,
because they quickly obeyed the words of his dear wife.
And to Iris first he spoke winged words:
Go, swift Iris, to lord Poseidon
and announce all this to him, and do not be a false messenger.
Tell him to stop fighting and war
and go to the tribes of the gods or into the shining sea.
But if he will not obey my words, but ignores them,
then let him think it over in his mind and heart
whether he, strong as he is, can stand up to me when I come at him,
for I say I am far stronger than he is
and older in birth; yet his heart is not ashamed
to say he is my equal, though others hate him too.
So he spoke, and wind-footed swift Iris did not disobey,
but went down from the mountains of Ida to holy Ilion.
As when from the clouds a snowflake or cold hail flies
under the blast of the air-born North Wind,
so quickly, eager, swift Iris flew,
and standing near she spoke to the famous earth-shaker:
I have come here bringing you a message, earth-holder, dark-haired,
from Zeus who holds the aegis.
He told you to stop fighting and war
and go to the tribes of the gods or into the shining sea.
And if you will not obey his words, but ignore them,
he threatened that he too would come here to fight you face to face;
and he told you to get out of the way of his hands,
since he says he is far stronger than you
and older in birth; and your heart is not ashamed
to say you are his equal, though others hate him too.
Then, greatly upset, the famous earth-shaker answered her:
Ah, though he is noble, he has spoken outrageously,
if he will hold me back by force against my will, when I have equal honour.
For we are three brothers born from Cronus, whom Rhea bore,
Zeus and I, and third Hades, who rules the dead.
Everything was divided in three, and each got his share of honour:
I got the grey sea to live in forever,
when the lots were shaken, and Hades got the misty darkness,
and Zeus got the broad heaven in the upper air and the clouds;
but the earth is still common to all, and great Olympus.
So I will not live by Zeus' wishes, but let him stay quiet,
strong as he is, in his third share.
And let him not try to scare me with his hands as if I were some coward;
for it would be better for him to threaten with terrible words
his daughters and sons, the ones he fathered himself,
who will listen to him when he urges, whether they like it or not.
Then wind-footed swift Iris answered him:
So, earth-holder, dark-haired one, this is the harsh and powerful
message I bring you from Zeus:
will you change your mind at all? The minds of good men can be turned.
You know how the Furies always follow the older ones.
Then Poseidon the earth-shaker answered her:
Goddess Iris, you have spoken that word very properly;
it is good too when a messenger knows what is right.
But this terrible grief reaches my heart and spirit
whenever one with an equal lot and appointed by the same fate
wants to scold with angry words.
But for now I will give way, though I resent it;
and I will tell you another thing and threaten it in my heart:
if, without me and without Athena who drives the spoil,
and Hera, and Hermes, and lord Hephaestus,
he will spare steep Ilion and will not want
to sack it and give great power to the Argives,
let him know this: that there will be an unforgivable anger between us two.
So speaking, the earth-shaker left the Achaean army,
and went and plunged into the sea, and the Achaean heroes missed him.
And then Zeus the cloud-gatherer spoke to Apollo:
Go now, dear Phoebus, to Hector of the bronze helmet;
for already the earth-holder, the earth-shaker,
has gone into the shining sea, avoiding my terrible anger;
for the others would surely have heard of the fight too,
even the gods below who are around Cronus.
But this turned out far better both for me and for him,
that he gave way to me in resentment,
before my hands, since it would not have been done without sweat.
But you, take the tasselled aegis in your hands,
and shaking it hard, put the Achaean heroes to flight;
and you take care of glorious Hector yourself, far-shooter;
for so long rouse great strength in him, until the Achaeans
in flight reach the ships and the Hellespont.
From there I myself will plan both deed and word,
so that the Achaeans may breathe again from their toil.
So he spoke, and Apollo did not disobey his father,
but went down from the mountains of Ida, like a hawk,
the swift dove-killer, which is the fastest of birds.
He found the son of wise Priam, shining Hector,
sitting up, no longer lying down, and just gathering his spirit,
recognizing his companions around him; and his gasping and sweat
had stopped, since the mind of aegis-bearing Zeus had woken him.
Standing near, far-working Apollo spoke to him:
Hector, son of Priam, why are you sitting apart from the others,
faint and weak? Surely some grief has come to you.
Then Hector of the flashing helmet answered him, weak in strength:
Who are you, best of the gods, who ask me to my face?
Have you not heard how, at the sterns of the Achaeans' ships,
as I was killing his companions, Ajax good at the war-cry hit me
with a stone on the chest and stopped my furious courage?
And I thought I would reach the dead and the house of Hades
on this very day, when I breathed out my dear life.
Then lord far-working Apollo answered him:
Be brave now; the son of Cronus has sent such a helper
from Ida to stand beside you and defend you,
Phoebus Apollo of the golden sword, who even before
protected you, both you and your steep city.
But come now, urge your many charioteers
to drive their swift horses at the hollow ships;
and I, going ahead, will smooth
the whole road for the horses, and I will turn the Achaean heroes.
So speaking he breathed great strength into the shepherd of the people.
As when a stalled horse, fattened at the manger,
breaks his halter and gallops, pounding over the plain,
used to bathing in the fair-flowing river,
proud; he holds his head high, and his mane
tosses about his shoulders; and confident in his beauty
his knees carry him swiftly to the haunts and pasture of horses:
so Hector moved his swift feet and knees,
urging on the charioteers, since he had heard the god's voice.
And they, as when hounds and country men rush
after a horned stag or a wild goat,
and a sheer rock and a shady forest save it,
and it was not fated for them to catch it;
but at their shouting a bearded lion appears
in the path, and quickly turns them all back, eager as they were:
so the Danaans for a while kept chasing in crowds,
stabbing with swords and two-edged spears;
but when they saw Hector going through the ranks of men,
they were terrified, and everyone's heart fell at their feet.
Then Thoas, the son of Andraemon, spoke among them,
by far the best of the Aetolians, skilled with the javelin
and good in close combat; and in assembly few of the Achaeans
could beat him, when the young men competed in words.
He, meaning well, spoke to them and said:
Oh no, this is a great wonder that I see with my eyes,
how Hector has risen up again, escaping the fates,
Hector! Surely each man's heart very much hoped
that he had died by the hands of Ajax, son of Telamon.
But some god has rescued and saved him again,
Hector, who has loosed the knees of many Danaans,
as I think will happen even now; for not without
Zeus the loud-thunderer does he stand forth so eager as a champion.
But come, let us all be persuaded by what I say.
Let us tell the crowd to go back to the ships;
and we ourselves, as many as claim to be the best in the army,
let us stand, in case we can first hold them back by meeting them
with spears raised; and I think that he, eager as he is,
will be afraid in his heart to plunge into the crowd of Danaans.
So he spoke, and they listened to him and obeyed.
Those around Ajax and lord Idomeneus,
and Teucer, Meriones, and Meges equal to Ares,
arranged the battle, calling the best men together,
against Hector and the Trojans; but behind them
the crowd went back to the Achaeans' ships.
But the Trojans pushed forward in a mass, and Hector led them
with long strides; and in front of him went Phoebus Apollo
wrapped in a cloud around his shoulders, and he held the furious aegis,
terrible, thick-fringed, splendid, which the smith
Hephaestus gave to Zeus to carry to rout men;
holding this in his hands he led the troops.
And the Argives stood firm in a mass, and a sharp cry
rose from both sides, and arrows from the bowstrings
leapt; and many spears from bold hands
stuck in the flesh of swift-fighting young men,
and many, halfway before touching the white skin,
stood in the ground, longing to glut themselves on flesh.
As long as Phoebus Apollo held the aegis still in his hands,
so long the weapons of both sides hit, and the people fell.
But when he looked straight at the Danaans of swift horses
and shook it, and shouted very loudly himself, then he bewitched
the spirit in their breasts, and they forgot their furious courage.
And they, as when two wild beasts rout a herd of cattle or a big flock of sheep
in the dead of black night,
falling on them suddenly when the herdsman is not there:
so the Achaeans fled, cowardly; for Apollo threw
fear into them, and gave glory to the Trojans and Hector.
Then man killed man as the battle broke up.
Hector killed Stichius and Arcesilaus,
one the leader of the bronze-clad Boeotians,
the other the trusty companion of great-hearted Menestheus;
and Aeneas stripped Medon and Iasus.
Now Medon was a bastard son of godlike Oileus,
and brother of Ajax; but he lived
in Phylace, away from his native land, after killing a man,
a relative of his stepmother Eriopis, whom Oileus had married;
and Iasus had been made a leader of the Athenians,
and was called the son of Sphelus, son of Bucolus.
Polydamas killed Mecisteus, and Polites killed Echius
in the first clash, and shining Agenor killed Clonius.
And Paris struck Deiochus on the lowest part of the shoulder from behind,
as he fled among the front ranks, and drove the bronze right through.
While they were stripping the armour off these men, the Achaeans
stumbling into the dug ditch and the stakes
fled this way and that, and were forced inside the wall.
And Hector shouted aloud and called to the Trojans
to rush at the ships and leave the bloody spoils;
and whoever I see away from the ships, somewhere else,
I will plan his death right there, and his male relatives
and female relatives will not give him his share of fire when he is dead,
but dogs will drag him in front of our city.
So speaking he lashed his horses with the whip from the shoulder,
calling to the Trojans along the ranks; and they with him
all shouted together and drove their strong-drawn horses
with a tremendous din; and in front of them Phoebus Apollo
swept down the banks of the deep ditch with his feet,
threw them into the middle, and bridged the road
long and wide, as far as a spear throw
goes when a man tests his strength.
There they poured through in companies, and in front of them Apollo
holding the precious aegis; and he threw down the Achaeans' wall
very easily, as when a child by the sea,
who, after making playthings in his childishness,
again scatters them with feet and hands in play.
So you, Phoebus, went and confounded the great toil and misery
of the Argives, and roused flight in them.
So they were held back, waiting by the ships,
calling to one another, and to all the gods
lifting up their hands, each man prayed greatly:
and Nestor above all, the Gerenian horseman of the Achaeans,
prayed, stretching his hand to the starry sky:
Father Zeus, if ever anyone in Argos rich in wheat,
burning the rich thigh-bones of an ox or a sheep,
prayed to return home, and you promised and nodded,
remember these things and ward off the pitiless day, Olympian,
and do not let the Achaeans be beaten down by the Trojans like this.
So he spoke praying, and Zeus the counsellor thundered loudly,
hearing the prayers of the old man, son of Neleus.
And when the Trojans heard the thunder of aegis-bearing Zeus,
they rushed at the Argives even more, and remembered their fighting spirit.
And they, as when a great wave of the wide sea
comes down over a ship's walls, when the force
of the wind presses it; for that most swells the waves;
so the Trojans with a great shout climbed over the wall,
and driving their horses in they fought at the sterns
with two-edged spears at close range, some from the chariots,
and others from the black ships, climbing up high,
with long poles, which lay along the ships,
jointed ship-fighting pikes, tipped with bronze at the point.
And Patroclus, as long as the Achaeans and the Trojans
were fighting around the wall, outside the swift ships,
so long he sat in the hut of kindly Eurypylus
and entertained him with talk, and on his painful wound
he spread soothing herbs for his black pains.
But when he saw the Trojans rushing against the wall,
and there was shouting and panic among the Danaans,
then he groaned and struck his thighs
with the flat of both hands, and lamenting he spoke:
Eurypylus, though you need me, I can no longer
stay here with you; for a great quarrel has arisen;
but let an attendant look after you, and I myself
will hurry to Achilles, to urge him to fight.
Who knows if, with a god's help, I may stir his spirit
by talking to him? A companion's persuasion is a good thing.
So he spoke, and his feet carried him off; but the Achaeans
stood firm against the oncoming Trojans, and could not
push them back from the ships, though they were fewer;
nor could the Trojans ever break through the Danaans' ranks
and reach the huts and ships.
But as a builder's line makes a ship's timber straight
in the hands of a skilled carpenter, who knows
his whole craft well through Athena's teaching,
so their battle and war were stretched evenly;
and others fought their battle around other ships,
but Hector made straight for glorious Ajax.
The two had their struggle around one ship, and could not,
the one drive him off and set the ship on fire,
nor the other push him back, since a god had brought him near.
Then glorious Ajax hit Caletor, son of Clytius,
who was bringing fire to the ship, on the chest with his spear.
He fell with a thud, and the torch dropped from his hand.
And when Hector saw with his eyes his cousin
fallen in the dust in front of the black ship,
he shouted aloud and called to the Trojans and Lycians:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight at close range,
do not give ground from the battle in this narrow space,
but save the son of Clytius, in case the Achaeans
strip his armour, now he has fallen in the fight by the ships.
So speaking he threw his shining spear at Ajax.
He missed him, but then hit Lycophron, son of Mastor,
the Cytherian attendant of Ajax, who lived beside him,
since he had killed a man in holy Cythera,
him he struck on the head above the ear with sharp bronze,
as he stood near Ajax; and he fell on his back in the dust
from the ship's stern to the ground, and his limbs went loose.
And Ajax shuddered, and spoke to his brother:
Dear Teucer, our trusty companion is dead,
the son of Mastor, whom we, when he came from Cythera,
honoured in our halls like our own parents;
great-hearted Hector has killed him. Where now are your arrows
that bring swift death, and the bow Phoebus Apollo gave you?
So he spoke, and he understood, and running he stood beside him,
holding in his hand his back-bent bow and the quiver
that holds arrows; and very quickly he shot at the Trojans.
And he hit Clitus, the splendid son of Peisenor,
the companion of noble Polydamas, son of Panthous,
as he held the reins in his hands; he was busy with his horses,
for he was driving where the thickest companies were in confusion,
doing a favour to Hector and the Trojans; and quickly
evil came to him, which none of them, eager as they were, could prevent.
For the much-groaning arrow fell on his neck from behind;
and he fell from the chariot, and his horses shied away
rattling the empty car. And lord Polydamas noticed it at once,
and was the first to come face to face with the horses.
These he gave to Astynous, son of Protiaon,
and urged him a lot to keep them near and watch them;
and he himself went back and mingled with the front ranks.
And Teucer picked another arrow for Hector of the bronze helmet,
and would have stopped him from fighting at the Achaeans' ships,
if, striking him as he fought in the front, he had taken away his life.
But he did not escape the close mind of Zeus, who was guarding
Hector, and took the glory away from Teucer, son of Telamon,
for as he drew it, the well-twisted string on his flawless bow
broke; and his arrow, heavy with bronze, went off elsewhere,
and the bow fell from his hand.
And Teucer shuddered, and spoke to his brother:
Oh no, a god has completely cut short the plans of our battle,
he who threw the bow from my hand,
and tore the newly twisted string, which I fastened
this morning, so that it would hold up under the arrows leaping thickly.
Then great Ajax, son of Telamon, answered him:
Dear brother, let the bow and the thick-falling arrows
lie there, since a god, grudging the Danaans, has confounded them;
but taking a long spear in your hands and a shield on your shoulder,
fight the Trojans and rouse the other troops.
Let them not, though they beat us, take our well-benched ships
without a struggle, but let us remember our fighting spirit.
So he spoke, and he put the bow in the huts,
and put around his shoulders a shield of four layers,
and on his strong head he set a well-made helmet
with a horse-hair plume, and the crest nodded terribly above it;
and he took a sturdy spear pointed with sharp bronze,
and went, and running very quickly stood beside Ajax.
And when Hector saw Teucer's weapons baffled,
he shouted aloud and called to the Trojans and Lycians:
Trojans and Lycians and Dardanians who fight at close range,
be men, my friends, and remember your furious courage
throughout the hollow ships; for I have seen with my eyes
the weapons of a leading man baffled by Zeus.
Easy to recognize among men is the help of Zeus,
both for those to whom he grants greater glory,
and for those whom he weakens and will not defend,
as now he weakens the strength of the Argives and helps us.
But fight together at the ships; and whoever among you
meets death and fate, struck or hit,
let him die; it is no shame for him to die defending his homeland;
but his wife will be safe, and his children after him,
and his house and his plot of land untouched, if the Achaeans
go off with their ships to their dear native land.
So speaking he roused the strength and spirit of each man.
And Ajax from the other side called to his companions:
Shame, Argives! Now it is enough either to die
or to be saved and push the trouble away from the ships.
Do you hope, if Hector of the flashing helmet takes the ships,
that each of you will reach his own native land on foot?
Or do you not hear how he urges on the whole army,
Hector, who rages to set the ships on fire?
He is not inviting them to a dance, but to fight.
And for us there is no better thought and plan than this:
to join hands and strength at close range.
It is better either to die once and for all, or to live,
than to be worn out for a long time in dreadful fighting
like this by the ships, under men who are worse than we are.
So speaking he roused the strength and spirit of each man.
Then Hector killed Schedius, son of Perimedes,
leader of the Phocians, and Ajax killed Laodamas,
the splendid son of Antenor, leader of the foot soldiers;
and Polydamas stripped Otus of Cyllene,
the companion of the son of Phyleus, leader of the great-hearted Epeians.
Seeing this, Meges sprang at him; but Polydamas swerved away
and he missed him; for Apollo would not
let the son of Panthous be killed among the front ranks;
but he stabbed Croesmus in the middle of the chest with his spear.
He fell with a thud; and he stripped the armour from his shoulders.
Meanwhile Dolops sprang at him, well skilled with the spear,
son of Lampus, whom Lampus fathered as his best son,
son of Laomedon, well skilled in furious courage,
who then stabbed the middle of the son of Phyleus' shield with his spear,
rushing from close by; but his thick breastplate warded it off,
which he was wearing, fitted with plates; which once Phyleus
brought from Ephyre, from the river Selleeis.
For his host Euphetes, lord of men, gave it to him
to wear in war, as a defence against enemy men;
and it then too warded destruction off his son's flesh.
And Meges stabbed with his sharp spear the topmost part,
the boss, of his bronze-cheeked helmet with its horse-hair crest,
and broke the horse-hair crest off it; and it all fell to the ground
in the dust, bright with its fresh crimson dye.
While he fought him, holding his ground and still hoping for victory,
meanwhile warlike Menelaus came as his defender,
and stood off to one side with his spear unseen, and hit his shoulder from behind;
and the point drove eagerly through his chest,
pushing forward; and he fell face down.
The two rushed to strip the bronze armour from his shoulders;
and Hector called to his brothers,
to all of them, and first rebuked Hicetaon's son,
strong Melanippus. He, while he was pasturing his rolling-footed cattle
in Percote, far from the enemy;
but when the curved ships of the Danaans came,
he came back to Ilion, and stood out among the Trojans,
and lived beside Priam, who honoured him like his own children;
him Hector rebuked, and spoke a word and called him by name:
Melanippus, are we going to be so slack? Does your heart
feel no shame for your cousin who was killed?
Do you not see how they are busy about the armour of Dolops?
But come on; it is no longer possible to fight the Argives
from a distance, before either we kill them or they utterly
take steep Ilion and kill its citizens.
So speaking he led, and the godlike man followed with him;
and great Ajax, son of Telamon, roused the Argives:
Friends, be men, and put shame in your hearts,
and have respect for one another through the strong encounters.
Of men who feel shame, more are saved than are killed;
but from those who flee, neither glory nor any defence arises.
So he spoke, and they themselves were eager to fight off the enemy,
and they took his word to heart, and fenced the ships
with a wall of bronze; and Zeus roused the Trojans on.
And Menelaus good at the war-cry roused Antilochus:
Antilochus, there is no other Achaean younger than you,
nor faster on his feet, nor as strong in battle;
if only you could spring out and hit some Trojan man.
So speaking he hurried away, and stirred him up;
and he sprang out from the front ranks, and threw his shining spear,
looking around him; and the Trojans shrank back
from the man as he threw; and he did not send his weapon in vain,
but Hicetaon's son, the high-hearted Melanippus,
as he came on into the battle, he hit on the chest beside the nipple.
He fell with a thud, and darkness covered his eyes.
And Antilochus sprang on him like a dog, which springs on a wounded fawn
that has leapt up from its bed,
which a hunter has happened to hit and has loosened its limbs;
so on you, Melanippus, sprang Antilochus, staunch in battle,
to strip your armour; but he did not escape shining Hector,
who came running against him through the battle.
And Antilochus did not stand his ground, swift fighter though he was,
but he fled, like a wild beast that has done a bad thing,
which, having killed a dog or a herdsman around the cattle,
flees before the crowd of men can gather;
so the son of Nestor fled, and the Trojans and Hector
with a tremendous din poured on their groaning weapons;
and he turned and stood, when he reached the crowd of his companions.
And the Trojans, like raw-flesh-eating lions,
rushed at the ships, and were fulfilling the commands of Zeus,
who kept rousing great strength in them, and bewitched the spirit
of the Argives and took away their glory, while he spurred the others on.
For his heart wanted to give glory to Hector,
the son of Priam, so that he might throw on the curved ships fire
that never tires, blazing, and might fulfil Thetis' monstrous prayer;
for Zeus the counsellor was eager
to see with his eyes the blaze of a burning ship.
For from that time he was going to make a counter-attack from the ships
of the Trojans, and to give glory to the Danaans.
With this in mind he roused against the hollow ships
Hector, son of Priam, though he was already very eager himself.
He raged as when Ares of the spear, or destroying fire,
rages on the mountains in the thickets of a deep wood;
foam formed around his mouth, and his two eyes
blazed under his grim brows, and around his temples the helmet
shook terribly as Hector fought;
for Zeus himself from the upper air was his defender,
Zeus, who honoured and glorified him, alone among more men;
for his life was going to be short;
for already Pallas Athena was rousing his fated day against him,
under the strength of the son of Peleus.
And he wanted to break the ranks of men, testing them,
where he saw the biggest crowd and the best armour;
yet even so he could not break them, much as he raged;
for they stood fitted together like a tower, like a rock
sheer and great, standing near the grey sea,
which endures the swift paths of the shrill winds,
and the swollen waves that roar against it:
so the Danaans stood firm against the Trojans and did not flee.
But he, blazing with fire on every side, leapt into the crowd,
and fell on them as when a wave falls on a swift ship,
violent, reared up under the clouds by the wind; and the whole ship
is hidden by the spray, and the terrible blast of the wind
thunders in the sail, and the sailors tremble in their hearts
with fear; for they are carried but a little way from death:
so the spirit in the breasts of the Achaeans was torn.
But he, as when a lion of destructive mind comes at cattle
that graze in the meadow of a great marsh,
countless, and among them a herdsman not yet knowing clearly
how to fight the beast over the killing of a crumple-horned ox;
indeed he always walks with the first and the last of the cattle,
but the lion, springing into the middle,
devours an ox, and they all flee: so then the Achaeans
fled in a wondrous panic before Hector and father Zeus,
all of them; and he alone killed Periphetes of Mycenae,
the dear son of Copreus, who used to go on errands
for lord Eurystheus, for the strength of Heracles.
From a far worse father was born a better son,
in every kind of excellence, both of foot and of battle,
and in mind he was among the first of the Mycenaeans;
and he then gave Hector surpassing glory.
For he turned and jumped back onto the rim of his shield,
which he himself used to carry, a fence from spears down to his feet;
stumbling on it he fell on his back, and around him the helmet
rang terribly around his temples as he fell.
And Hector noticed it sharply, and running he stood beside him,
and fixed his spear in his chest, and killed him among his dear companions
close by; and they could not, though grieving for their companion,
help him; for they greatly feared shining Hector.
They were driven back to the ships, and the foremost ships
that had been drawn up first hemmed them in; and the Trojans poured on.
And the Argives gave ground from the ships, by necessity,
from the front ones, and stayed there beside the huts
in a group, and did not scatter through the camp; for shame held them back,
and fear; for they kept calling to one another without stopping.
And Nestor above all, the Gerenian horseman of the Achaeans,
begged, imploring each man by his parents:
Friends, be men, and put shame in your hearts
before other men, and let each of you remember
his children and his wife, his property and his parents,
both those for whom they are still alive and those for whom they have died;
for their sake, though they are not here, I beg you
to stand strongly, and do not turn to flight.
So speaking he roused the strength and spirit of each man.
And Athena drove a misty cloud from their eyes,
a wondrous one; and much light came to them from both sides,
both toward the ships and toward the close-fighting war.
And they noticed Hector good at the war-cry, and his companions,
both those who stood back behind and were not fighting,
and those who were fighting their battle beside the swift ships.
Nor did it any longer please great-hearted Ajax in his heart
to stand where the other sons of the Achaeans stood back;
but he went along the decks of the ships with long strides,
and wielded in his hands a great ship-fighting pike,
joined with bolts, twenty-two cubits long.
As when a man well skilled at riding horses,
who, after picking out four horses from many,
drives them from the plain and speeds toward the great city
along the crowded road; and many men and women
stare at him; and he steadily and safely, always
leaping, goes from one to another, and they fly along:
so Ajax over the many decks of the swift ships
went with long strides, and his voice reached the upper air,
and always shouting terribly he called to the Danaans
to defend the ships and the huts. Nor did Hector
hold back in the crowd of the thick-armoured Trojans;
but as among winged birds a tawny eagle
swoops on a flock feeding beside a river,
of geese or cranes or long-necked swans,
so Hector rushed straight at a dark-prowed ship,
springing against it; and Zeus pushed him on from behind
with his very great hand, and roused the army along with him.
And again a sharp battle arose beside the ships;
you would say they were meeting one another in war unwearied
and untiring, so eagerly did they fight.
And this was the mind of those fighting: the Achaeans
said they would not flee out of danger, but would die;
and in the breasts of each of the Trojans the heart hoped
to burn the ships and kill the Achaean heroes.
With these thoughts they stood against one another;
and Hector grabbed the stern of a sea-going ship,
a fine one, swift on the sea, which had brought Protesilaus
to Troy, and did not carry him back to his native land.
It was around this ship that the Achaeans and the Trojans
kept killing one another at close range; and they no longer
waited apart for the swift arrows or the spears,
but standing close together with one spirit
they fought with sharp axes and hatchets
and great swords and two-edged spears.
And many fine swords, dark-bound, with hilts,
some fell from their hands to the ground, and others from the shoulders
of men fighting; and the black earth flowed with blood.
And Hector, once he had grabbed it from the stern, did not let go,
holding the stern-post in his hands, and he called to the Trojans:
Bring fire, and all together raise the battle-cry;
now Zeus has given us a day worthy of all our hopes,
to take the ships, which came here against the will of the gods
and made many troubles for us, through the cowardice of the elders,
who, though I wanted to fight at the sterns of the ships,
kept holding me back and restraining the army;
but if the far-thundering Zeus then blunted
our minds, now he himself urges and commands.
So he spoke, and they sprang even more at the Argives.
And Ajax no longer held his ground; for he was overpowered by weapons;
but he gave ground a little, thinking he would die,
onto the seven-foot bench, and left the decks of the trim ship.
There he stood on guard, and with his spear always
kept the Trojans away from the ships, whoever brought the tireless fire;
and always shouting terribly he called to the Danaans:
Dear friends, heroes, Danaans, servants of Ares,
be men, my friends, and remember your furious courage.
Do we think there are any helpers behind us,
or any better wall, which might ward destruction off men?
There is no city near fitted with towers,
to which we might turn and defend ourselves with a people that could help;
but in the plain of the thick-armoured Trojans
we sit leaning on the sea, far from our native land;
so our light is in our hands, not in the gentleness of war.
So he spoke, and raging he wielded his sharp spear.
And whichever of the Trojans rushed at the hollow ships
with blazing fire, to please the urging Hector,
him Ajax would wound, waiting with his long spear;
and he wounded twelve men in front of the ships at close range.

### Book 16

So they fought around the well-benched ship;
and Patroclus stood beside Achilles, shepherd of the people,
shedding hot tears like a dark spring
that pours its murky water down a sheer cliff.
Seeing him, swift-footed brilliant Achilles pitied him,
and spoke to him with winged words:
Why are you crying, Patroclus, like a little girl
who runs beside her mother and begs to be picked up,
grabbing at her dress and holding her back though she is hurrying,
and looking at her tearfully until she is lifted?
Like her, Patroclus, you are shedding soft tears.
Is it some news you want to tell the Myrmidons, or me,
or have you alone heard some message from Phthia?
They say Menoetius son of Actor is still alive,
and Peleus son of Aeacus lives among the Myrmidons;
if both of them were dead we would grieve deeply.
Or are you grieving for the Argives, how they are being destroyed
by the hollow ships, because of their own wrongdoing?
Speak out, do not hide it in your mind, so we both may know.
Then with a heavy groan you answered, Patroclus, horseman:
Achilles, son of Peleus, by far the greatest of the Achaeans,
do not be angry; this grief has forced itself on the Achaeans.
For all of them, as many as were the best before,
lie among the ships, hit by weapons or wounded.
Diomedes son of Tydeus, the strong one, has been hit,
and Odysseus famous for the spear has been wounded, and Agamemnon too,
and Eurypylus has been hit in the thigh with an arrow.
The healers with their many herbs are busy around them,
treating their wounds; but you, Achilles, cannot be moved.
May that anger you are nursing never take hold of me,
you of terrible courage; what good will you be to anyone born later,
if you do not keep shameful ruin away from the Argives?
Pitiless one, then no horseman Peleus was your father,
nor was Thetis your mother; the grey sea gave you birth,
and the steep rocks, since your mind is so unyielding.
But if in your heart you are avoiding some prophecy,
and your honoured mother has told you something from Zeus,
then send me out at least quickly, and give me the rest of the army,
the Myrmidons, in case I may become some light for the Danaans.
And give me your armour to put on my shoulders,
so that in it the Trojans, thinking I am you, may hold back from fighting,
and the warlike sons of the Achaeans may breathe again,
worn out as they are; and there is little relief in war.
Easily we, fresh, could push back the tired men with a shout
toward the city, away from the ships and the huts.
So he spoke, begging him, great fool that he was; for truly he was
begging for his own evil death and doom.
And greatly troubled, swift-footed Achilles answered him:
Oh, heaven-born Patroclus, what a thing you have said.
I pay no attention to any prophecy that I know of,
and my honoured mother has told me nothing from Zeus;
but this terrible grief comes on my heart and spirit,
when a man wants to rob a man who is his equal
and take back his prize, because he is stronger.
This is terrible grief to me, since I suffered pain in my heart.
The girl the sons of the Achaeans picked out as my prize,
which I won with my spear after I sacked a well-walled city,
lord Agamemnon took her back out of my hands,
the son of Atreus, as if I were some dishonoured wanderer.
But let those things be as they are; there was no way
to be endlessly angry in my heart; yet I did say
that I would not stop my anger before
the battle-cry and the war came to my own ships.
So you put on my glorious armour on your shoulders,
and lead the war-loving Myrmidons into battle,
since a dark cloud of Trojans has settled
heavily on the ships, and they are pressed against the sea's edge,
the Argives still holding only a small piece of ground,
and the whole city of Troy has come on confidently;
for they do not see the front of my helmet
shining near; soon they would fill the trenches with corpses as they ran,
if lord Agamemnon were kindly-minded to me;
but now they fight over the army.
For in the hands of Diomedes son of Tydeus
the spear no longer rages to keep ruin from the Danaans,
and I have not yet heard the voice of the son of Atreus shouting
from his hateful head; but around man-slaying Hector
as he calls to the Trojans it is breaking, and they with their war-cry
hold the whole plain, winning the battle against the Achaeans.
But even so, Patroclus, keeping ruin from the ships,
fall on them hard, in case they burn the ships with blazing fire
and take away our dear journey home.
And obey, as I put the end of my words in your heart,
so that you may win me great honour and glory
from all the Danaans, and they may give back the lovely girl
and add splendid gifts.
When you have driven them from the ships, come back again; and if the loud-thundering husband of Hera
grants you to win glory,
do not long to fight without me
against the war-loving Trojans; you will make me less honoured.
And do not, exulting in war and killing,
as you cut down Trojans, lead the way to Ilion,
in case one of the ever-living gods from Olympus
comes down; far-shooting Apollo loves them greatly.
But turn back again, once you have given light to the ships,
and let them fight on still on the plain.
For if only, father Zeus, and Athena, and Apollo,
no Trojan might escape death, as many as there are,
nor any Argive, and we two might escape destruction,
so that we alone might loose Troy's sacred veils.
So they said such things to each other,
but Ajax no longer stood his ground; he was overwhelmed by missiles;
the mind of Zeus subdued him, and the noble Trojans
hitting him; and around his temples the shining
helmet rang terribly as it was struck, and it was always being hit
on the well-made cheek-pieces; his left shoulder was growing weary
from always holding the flashing shield steady; and they could not
shake him, though they pressed him with missiles.
He was always gripped by painful gasping, and sweat
poured in streams from his limbs all over, and he could not
catch his breath anywhere; evil was heaped on evil everywhere.
Tell me now, Muses who live on Olympus,
how the fire first fell on the Achaeans' ships.
Hector, standing near Ajax, struck his ashen spear
with his great sword, from behind at the butt of the shaft,
and sheared it right through; and Ajax son of Telamon
held the maimed spear useless in his hand, and far from him
the bronze point rang as it fell to the ground.
And Ajax knew in his blameless heart, and shuddered
at the work of the gods, that Zeus who thunders on high
was completely cutting off the plans of battle, and wanted victory for the Trojans;
he gave way from the missiles. And they threw tireless fire
on the swift ship; and at once unquenchable flame poured over it.
So fire wrapped the stern; but Achilles
struck his thighs and spoke to Patroclus:
Wake up, heaven-born Patroclus, master of horsemen;
I see the roar of hostile fire by the ships;
in case they take the ships and there is no escape left,
put on your armour quickly, and I will gather the army.
So he spoke, and Patroclus armed himself in shining bronze.
First he put the greaves on his shins,
beautiful ones, fitted with silver ankle-clasps;
then he put the corselet around his chest,
dappled and starry, of the swift-footed son of Aeacus.
He slung the sword over his shoulders, silver-studded,
bronze, and after that the shield, big and strong;
on his mighty head he put the well-made helmet
with its horse-hair crest; and the crest nodded terribly above.
He took two strong spears that fitted his hands.
But he did not take the spear of blameless Aeacus' son,
heavy, huge, strong; no other of the Achaeans could
brandish it, but only Achilles knew how to wield it,
the Pelian ash, which Cheiron gave to his dear father
from the top of Pelion, to be death for heroes.
And he told Automedon to yoke the horses quickly,
whom he honoured most after Achilles, breaker of men,
and who was most faithful in battle to wait for his call.
And Automedon led the swift horses under the yoke,
Xanthus and Balius, who flew along with the breezes,
whom the Harpy Podarge bore to the West Wind
as she grazed in the meadow beside the stream of Ocean.
And in the side-traces he put blameless Pedasus,
which Achilles had once brought, after sacking Eetion's city,
which, though mortal, ran with the immortal horses.
And Achilles went among the Myrmidons and armed them
in all the huts with their armour; and they, like wolves
that eat raw flesh, with unspeakable courage in their hearts,
who, after killing a big horned stag in the mountains,
devour it; and all their cheeks are red with blood;
and they go in packs to a dark spring
to lap the black water with their thin tongues,
belching up the blood's gore from the edge; and the spirit
in their breasts is fearless, and their belly is stuffed full;
such were the leaders and lords of the Myrmidons
around the good squire of the swift-footed son of Aeacus
rushing; and among them stood warlike Achilles,
urging on the horses and the shield-bearing men.
Fifty were the swift ships in which Achilles,
dear to Zeus, led the way to Troy; and in each
there were fifty men, his comrades at the oars;
and he made five leaders, whom he trusted
to give orders; and he himself ruled with great authority.
Of the first company Menesthius, gleaming in his corselet, was leader,
son of the river Spercheius, fed by Zeus,
whom the daughter of Peleus, beautiful Polydora, bore
to tireless Spercheius, a mortal woman bedded with a god,
but in name to Borus son of Perieres,
who openly married her, giving countless bride-gifts.
Of the second, warlike Eudorus was leader,
a maiden's son, whom beautiful Polymele bore in the dance,
daughter of Phylas; her the strong slayer of Argus
loved, when he saw her with his eyes among the singing girls
in the dance of Artemis of the golden distaff, loud with song.
And at once he went up to the upper room and lay with her in secret,
kind Hermes, and gave her a splendid son,
Eudorus, swift of foot and a fighter.
But when Eileithyia, the goddess who brings birth-pangs,
brought him out to the light and he saw the rays of the sun,
the strong might of Echecles son of Actor took her
to his home, after giving countless bride-gifts;
and the old man Phylas raised him well and cared for him,
loving him fondly as if he were his own son.
Of the third, warlike Peisander was leader,
son of Maemalus, who stood out among all the Myrmidons
at fighting with the spear, next after the comrade of Peleus' son.
Of the fourth the old horseman Phoenix was leader,
and of the fifth blameless Alcimedon, son of Laerces.
But when Achilles had set them all with their leaders,
well ordered, he gave them a strong command:
Myrmidons, let none of you forget the threats
you made against the Trojans by the swift ships
all through my anger, and each of you blamed me, saying:
Hard-hearted son of Peleus, your mother nursed you on gall,
pitiless one, who keep your unwilling comrades by the ships;
let us go home again with our sea-crossing ships,
since such evil anger has fallen on your heart.
You kept saying these things as you gathered; and now the great deed
of war has appeared, which you wanted before.
Now let each man with a brave heart fight against the Trojans.
So he spoke and roused the strength and spirit of each man.
And the ranks closed up more firmly when they heard their king.
As when a man fits a wall with close-set stones
for a high house, keeping out the force of the winds,
so the helmets and the bossed shields were fitted together.
Shield pressed on shield, helmet on helmet, man on man;
and the horse-hair helmets touched with their shining bosses
as they nodded, so close they stood to one another.
And in front of them all two men armed themselves,
Patroclus and Automedon, of one spirit,
to fight in front of the Myrmidons. But Achilles
went to his hut and opened the lid of the chest,
the beautiful one, cunningly made, which Thetis of the silver feet
had put on the ship for him to bring, well filled with tunics
and wind-proof cloaks and shaggy blankets.
And there was a cup made for him, and no other
man ever drank the bright wine from it,
nor did he pour a libation to any god except father Zeus.
This he took from the chest and cleaned with sulphur
first, then washed it in the beautiful streams of water,
and washed his own hands, and poured out the bright wine.
Then he prayed, standing in the middle of the courtyard, and poured the wine
looking up to heaven; and Zeus who delights in thunder noticed him:
Zeus, lord, Dodonaean, Pelasgian, dwelling far away,
ruling over wintry Dodona, and around you live the Selloi,
your interpreters, unwashed of foot, sleeping on the ground;
you did hear my word once when I prayed,
you honoured me, and greatly crushed the army of the Achaeans;
and even now fulfil this wish for me:
I myself will stay in the gathering of the ships,
but I am sending my comrade among the many Myrmidons
to fight; give glory with him, far-seeing Zeus,
and strengthen the heart in his breast, so that Hector too
may know whether my squire knows how to fight
even alone, or whether his hands are then irresistible
in their fury, when I go into the turmoil of Ares.
But when he has driven battle and the war-cry away from the ships,
may he come back unharmed to the swift ships
with all his armour and his close-fighting comrades.
So he spoke in prayer, and Zeus the counsellor heard him.
The father granted him one thing but denied the other:
he granted him to push back war and battle from the ships,
but he denied that he come back safe from the battle.
So after pouring the libation and praying to father Zeus,
he went back into the hut and put the cup in the chest,
and he stood out in front of the hut, and still in his heart he wanted
to see the terrible conflict of Trojans and Achaeans.
And they, armed, with great-hearted Patroclus,
marched, until they sprang proudly on the Trojans.
And at once they poured out like wasps
of the roadside, which boys are used to angering,
always teasing them as they keep their homes by the road,
foolish boys; and they make a common trouble for many.
If some passing traveller walking by
disturbs them unwillingly, they, with a brave heart,
all fly forward and defend their brood.
With such heart and spirit the Myrmidons then
poured out from the ships; and an unquenchable shout arose.
And Patroclus called to his comrades, shouting loudly:
Myrmidons, comrades of Achilles son of Peleus,
be men, my friends, and remember your furious courage,
so that we may honour the son of Peleus, who is by far the best
of the Argives at the ships, and his close-fighting squires;
and let the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon, know
his folly, that he honoured the best of the Achaeans in nothing.
So he spoke and roused the strength and spirit of every man,
and they fell on the Trojans in a mass; and around them the ships
rang terribly with the shouts of the Achaeans.
And the Trojans, when they saw the brave son of Menoetius,
himself and his squire, glittering in their armour,
the spirit in them all was shaken, and the ranks were moved,
expecting that by the ships the swift-footed son of Peleus
had thrown off his anger and chosen friendship;
each man looked around for a way to escape sheer destruction.
And Patroclus first cast his shining spear
straight at the middle, where the most were crowding,
by the stern of the ship of great-hearted Protesilaus,
and he struck Pyraechmes, who had led the Paeonians with horse-hair helmets
from Amydon, from the wide-flowing Axius;
he struck him on the right shoulder; and he fell on his back in the dust
with a groan, and his comrades fled around him,
the Paeonians; for Patroclus threw panic into them all
by killing their leader, who was best at fighting.
He drove them from the ships and quenched the burning fire;
the half-burnt ship was left there; and the Trojans fled
in a wondrous rout; and the Danaans poured out
along the hollow ships; and a din that never stopped arose.
As when from a high peak of a great mountain
Zeus the gatherer of lightning moves a dense cloud,
and all the lookouts appear, and the sharp headlands
and the valleys, and from heaven the boundless upper air breaks open;
so the Danaans, having driven the hostile fire from the ships,
breathed a little, but there was no rest from war.
For the Trojans were not yet fleeing headlong
from the black ships before the Ares-beloved Achaeans,
but they still stood against them, and gave way only from necessity.
Then man killed man, when the battle was scattered,
among the leaders. And first the brave son of Menoetius
at once, as Areilycus turned, struck his thigh
with a sharp spear and drove the bronze right through;
the spear broke the bone, and he fell face down
on the ground; and warlike Menelaus wounded Thoas
on the chest, bared beside the shield, and loosed his limbs.
And the son of Phyleus, watching Amphiclus rush at him,
got there first and lunged at the back of his leg, where the muscle
is thickest in a man; and around the spear's point
the sinews were cut through; and darkness covered his eyes.
And the sons of Nestor: one wounded Atymnius with the sharp spear,
Antilochus, and drove the bronze spear through his flank;
and he fell forward. And Maris, at close quarters with his spear,
rushed at Antilochus, angry for his brother,
standing in front of the corpse; but godlike Thrasymedes
got there first with his lunge before he could wound him, and did not miss,
striking his shoulder at once; and the spear's point
tore the back of the arm from the muscles and crushed the bone right through;
and he fell with a thud, and darkness covered his eyes.
So these two, beaten by two brothers,
went down to Erebus, the good comrades of Sarpedon,
spearmen sons of Amisodarus, who once
raised the Chimera, a curse to many men.
And Ajax son of Oileus, rushing at Cleobulus,
took him alive, caught in the rout; but there
he loosed his strength, striking his neck with his hilted sword;
and the whole sword was warmed with blood; and over his eyes
purple death and strong fate took hold.
And Peneleos and Lycon ran at each other; for with their spears
they missed each other, and both threw in vain;
then they ran at each other again with swords. There Lycon
struck the boss of the horse-hair helmet, and around the hilt
the blade was shattered; but Peneleos struck his neck under the ear with his sword,
and the whole sword went in, and only the skin
held it, and the head hung aside, and his limbs were loosed.
And Meriones, catching Acamas with swift feet,
stabbed him as he was climbing on the horses, on the right shoulder;
and he fell from the chariot, and a mist poured over his eyes.
And Idomeneus stabbed Erymas in the mouth with pitiless bronze;
the bronze spear passed right through
beneath the brain and shattered the white bones;
the teeth were shaken out, and both his eyes
were filled with blood; and through mouth and nostrils
he blew it out gaping; and a black cloud of death covered him.
These were the leaders of the Danaans, and each took his man.
As wolves rush on lambs or kids,
ravenous, snatching them from the flocks, when in the mountains
they have been scattered by the shepherd's carelessness; and the wolves, seeing them,
quickly tear them apart, for they have no brave spirit;
so the Danaans rushed on the Trojans; and they remembered
ill-sounding panic, and forgot their furious courage.
And great Ajax kept aiming at Hector of the bronze helmet,
wanting to hit him with a spear; but he, skilled in war,
covering his broad shoulders with his bull's-hide shield,
watched the whizz of arrows and the thud of spears.
Indeed he knew that the victory in the battle was leaning the other way;
but even so he held his ground and saved his dear comrades.
As when from Olympus a cloud comes into the sky
out of the bright upper air, when Zeus stretches out a storm,
so from the ships arose their cry and panic,
and they did not cross back in order. And Hector
his swift-footed horses carried away with his armour, and he left the Trojan
army behind, whom the dug trench held back unwilling.
And many swift horses dragging chariots in the trench
broke the front pole and left their lords' chariots,
and Patroclus followed, urging the Danaans on hard,
meaning evil for the Trojans; and they with cries and panic
filled all the roads, when they were broken apart; and high up a squall
scattered under the clouds, and the single-hoofed horses
were straining back toward the city, away from the ships and huts.
And Patroclus, where he saw the army most confused,
there he pressed on shouting; and men fell under the axles
headlong from the chariots, and the cars overturned.
And straight over the trench the swift horses jumped,
the immortal ones, which the gods gave to Peleus as splendid gifts,
straining forward; and his heart called him on against Hector,
for he longed to hit him; but his swift horses carried him away.
As under a storm the whole black earth is heavy
on an autumn day, when Zeus pours down the most violent water,
when he is angry with men and is harsh,
who by force in the assembly judge crooked judgments
and drive out justice, paying no heed to the gods' vengeance;
all their rivers run full,
and the torrents then cut away many hillsides,
and rushing down from the mountains to the purple sea they groan aloud,
and the works of men are diminished;
so the Trojan horses groaned aloud as they ran.
And Patroclus, when he had cut down the first ranks,
drove them back toward the ships, and would not let them,
eager as they were, set foot in the city, but in between
the ships and the river and the high wall
he kept killing as he rushed, and took vengeance for many.
There he first struck Pronous with his shining spear
on the chest, bared beside the shield, and loosed his limbs;
and he fell with a thud; and then Thestor son of Enops
he rushed at second; and he, in his well-polished chariot,
sat crouching; for his mind was struck with panic, and from his hands
the reins dropped; and Patroclus, standing by, stabbed with his spear
his right jaw and drove it through his teeth,
and dragged him over the rail, holding the spear, as when a man
sitting on a jutting rock pulls a sacred fish
out of the sea with a line and shining bronze;
so he dragged him from the chariot, gaping, with his shining spear,
and pushed him face down; and his spirit left him as he fell.
Then he hit Erylaus as he rushed at him with a stone
on the middle of the head; and it was all split in two
inside the sturdy helmet; and he fell face down
on the ground, and soul-destroying death poured over him.
Then Erymas and Amphoterus and Epaltes
and Tlepolemus son of Damastor and Echius and Pyris
and Ipheus and Euippus and Polymelus son of Argeas,
all in a row he laid low on the all-nourishing earth.
And Sarpedon, when he saw his comrades without their belts
beaten under the hands of Patroclus son of Menoetius,
called out, rebuking the godlike Lycians:
Shame, you Lycians! Where are you running? Now be swift.
For I will go against this man myself, so I may learn
who this is who is winning, and who has already done many evils
to the Trojans, since he has loosed the knees of many brave men.
He spoke, and leapt from the chariot with his armour to the ground.
And Patroclus on the other side, when he saw him, sprang from his chariot.
And they, as vultures with crooked claws and hooked beaks
on a high rock fight with loud screams,
so they, screaming, rushed at each other.
Seeing them, the son of crooked-counselled Cronus pitied them,
and spoke to Hera, his sister and his wife:
Alas for me, that Sarpedon, dearest of men to me,
is fated to be beaten under Patroclus son of Menoetius.
Two ways my heart is pulled as I think it over,
whether to snatch him up alive out of the tearful battle
and set him down in the rich land of Lycia,
or to beat him down now under the hands of the son of Menoetius.
Then cow-eyed lady Hera answered him:
Most terrible son of Cronus, what a thing you have said.
A mortal man, long ago marked out by fate,
do you want to release again from ill-sounding death?
Do it; but not all the other gods will praise you.
And I will tell you something else, and put it in your heart:
if you send Sarpedon alive to his home,
watch out that some other god does not then want
to send his own dear son away from the strong battle;
for many around the great city of Priam are fighting,
sons of immortals, and you will store up terrible anger in them.
But if he is dear to you, and your heart grieves for him,
then let him be beaten, in the strong battle,
under the hands of Patroclus son of Menoetius;
but when life and breath have left him,
send Death and sweet Sleep to carry him
until they come to the land of broad Lycia,
where his brothers and kinsmen will bury him
with a tomb and a pillar; for that is the honour of the dead.
So she spoke, and the father of men and gods did not disobey;
and he poured down bloody drops on the earth,
honouring his dear son, whom Patroclus was going
to kill in Troy of the rich soil, far from his homeland.
And when they had come close, going at each other,
then Patroclus struck the famous Thrasymelus,
who was the good squire of lord Sarpedon,
in the lower belly, and loosed his limbs.
But Sarpedon with his shining spear missed him,
rushing a second time, and he wounded the horse Pedasus
with his spear on the right shoulder; and it screamed, gasping out its life,
and fell in the dust with a groan, and its spirit flew away.
And the two pulled apart, and the yoke creaked, and their reins
were tangled, when the trace-horse lay in the dust.
And Automedon, famous for the spear, found a way out;
drawing the long-edged sword from beside his thick thigh,
he sprang and cut off the trace-horse, and did not miss;
and the two were pulled straight, and stretched on the reins;
and the two came together again for heart-eating strife.
Then again Sarpedon missed with his shining spear,
and the point of his spear went over Patroclus' left shoulder
and did not hit him; and Patroclus rose up after with the bronze,
and his weapon did not fly in vain from his hand,
but he struck him where the midriff is set around the throbbing heart.
And he fell, as when an oak falls or a white poplar
or a tall pine, which in the mountains workmen
cut down with newly sharpened axes to make a ship;
so he lay stretched out in front of his horses and chariot,
bellowing, clutching the bloody dust.
As a lion kills a bull, coming among the herd,
a tawny great-hearted one among the rolling-gaited cattle,
and it dies groaning under the lion's jaws;
so under Patroclus the leader of the shield-bearing Lycians
raged as he was killed, and called his dear comrade by name:
Glaucus, my friend, warrior among men, now you really must
be a spearman and a bold warrior;
now let evil war be your desire, if you are quick.
First rouse the leaders of the Lycians,
going all around, to fight for Sarpedon;
and then you yourself fight for me with the bronze.
For I will be a shame and a reproach to you
for all days forever, if the Achaeans
strip my armour, when I have fallen in the gathering of the ships.
But hold firm, and rouse the whole army.
So as he spoke, the end of death covered him,
his eyes and nostrils; and he, treading with his heel on his chest,
dragged the spear out of his flesh, and the midriff came with it;
and with it he drew out his life and the spear's point.
And the Myrmidons held his snorting horses there,
eager to flee, since they had left their lord's chariot.
And terrible grief came on Glaucus as he heard his voice;
his heart was stirred, for he could not help him.
And he took his arm with his hand and pressed it; for the wound
was hurting him, which Teucer had struck him with an arrow as he rushed on,
from the high wall, keeping ruin from his comrades.
And in prayer he spoke to far-shooting Apollo:
Hear me, lord, whether you are in the rich land of Lycia
or in Troy; for you can hear on every side
a man in trouble, as trouble has now come to me.
For I have this strong wound, and my arm all around
is driven with sharp pains, and my blood
cannot be dried, and my shoulder is heavy from it;
and I cannot hold my spear steady, nor go
out to fight the enemy. And the best of men has died,
Sarpedon, son of Zeus; and he does not defend his own son.
But you, lord, heal this strong wound for me,
lull my pains, and give me strength, so that I may call
to the Lycian comrades and urge them to fight,
and myself fight around the dead corpse.
So he spoke in prayer, and Phoebus Apollo heard him.
At once he stopped the pains, and from the painful wound
dried the black blood, and put strength in his spirit.
And Glaucus knew it in his heart and rejoiced,
that the great god had heard him quickly when he prayed.
First he roused the leaders of the Lycians,
going all around, to fight for Sarpedon;
and then he went among the Trojans with long strides,
to Polydamas son of Panthous and godlike Agenor,
and he went to Aeneas and Hector of the bronze helmet,
and standing near he spoke winged words:
Hector, now you have completely forgotten your allies,
who for your sake, far from their friends and native land,
are wasting their lives; and you are not willing to defend them.
Sarpedon lies there, leader of the shield-bearing Lycians,
who guarded Lycia by his judgments and his own strength;
and brazen Ares beat him down under Patroclus with the spear.
But, friends, stand by, and be angry in your hearts,
in case the Myrmidons take the armour and shame the corpse,
angry for all the Danaans who have died,
whom we killed by the swift ships with our spears.
So he spoke, and grief seized the Trojans from head to foot,
unbearable, not to be softened, since he was the stronghold of their city,
even though he was a foreigner; for many peoples followed with him,
and he himself was the best in battle;
and they went straight at the Danaans eagerly; and their leader
was Hector, angry for Sarpedon. And Patroclus son of Menoetius
roused the Achaeans with his shaggy heart;
he spoke to the two Ajaxes first, who were eager themselves:
Ajaxes, now let it be dear to you two to defend,
such as you were before among men, or even better.
There lies the man who first leapt over the Achaean wall,
Sarpedon; but if we could take and shame him,
and take the armour from his shoulders, and some of his comrades
who defend him we might beat down with pitiless bronze.
So he spoke, and they themselves were eager to defend.
And when on both sides they had strengthened their ranks,
Trojans and Lycians and Myrmidons and Achaeans,
they closed to fight around the dead corpse,
shouting terribly; and the armour of the men rang loudly.
And Zeus stretched a deadly night over the strong battle,
so that deadly toil of battle might be around his dear son.
And the Trojans first pushed back the bright-eyed Achaeans;
for there was struck no worthless man among the Myrmidons,
the son of great-hearted Agacles, godlike Epeigeus,
who once ruled in well-peopled Budium;
and then, after killing a noble cousin,
he came as a suppliant to Peleus and to Thetis of the silver feet;
and they sent him to follow with Achilles, breaker of men,
to horse-rich Ilion, so that he might fight the Trojans.
Him, as he laid hold of the corpse, shining Hector struck
on the head with a stone; and it was all split in two
inside the sturdy helmet; and he fell face down on the corpse,
and soul-destroying death poured over him.
And grief came on Patroclus for his fallen comrade,
and he rushed through the front ranks like a hawk,
a swift one, that scatters jackdaws and starlings;
so straight at the Lycians, Patroclus, master of horsemen,
and at the Trojans you rushed, angry at heart for your comrade.
And he hit Sthenelaus, the dear son of Ithaemenes,
on the neck with a stone, and broke the tendons from it.
And the front fighters gave way, and shining Hector too.
As far as the throw of a long javelin goes,
which a man lets fly in a trial or in a contest
or in war, under soul-destroying enemies,
that far the Trojans gave way, and the Achaeans pushed them back.
And Glaucus first, leader of the shield-bearing Lycians,
turned, and killed great-hearted Bathycles,
the dear son of Chalcon, who, living in Hellas,
stood out among the Myrmidons for wealth and riches.
Him Glaucus wounded in the middle of the chest with his spear,
turning suddenly, when he caught him as he chased him;
and he fell with a thud; and thick grief seized the Achaeans,
that a good man had fallen; and the Trojans greatly rejoiced,
and they stood around him, coming in a crowd; and the Achaeans
did not forget their courage, but drove their strength straight at them.
Then Meriones again took a helmeted Trojan,
bold Laogonus, son of Onetor, who was a priest of Zeus
of Ida, and was honoured like a god by the people.
He struck him under the jaw and the ear; and quickly his life
went from his limbs, and hateful darkness took him.
And Aeneas cast his bronze spear at Meriones;
for he hoped to hit him as he came on under his shield.
But he, seeing it face on, avoided the bronze spear;
for he bent forward, and the long spear behind him
was fixed in the ground, and the spear's butt was shaken
and then mighty Ares let its fury go.
And the point of Aeneas' spear, quivering along the ground,
went on, since it had leapt in vain from his strong hand.
And Aeneas was angry in his heart and spoke:
Meriones, soon my spear would have stopped you right through,
dancer though you are, if only I had hit you.
And Meriones, famous for the spear, answered him:
Aeneas, it is hard for you, mighty as you are,
to quench the strength of any man who comes against you
to defend himself; and you too are only a mortal.
And if I hit you in the middle with the sharp bronze,
soon, strong as you are and trusting in your hands,
you would give glory to me, and your life to Hades famous for horses.
So he spoke, and the brave son of Menoetius rebuked him:
Meriones, why do you, a good man, say such things?
O friend, the Trojans will not give way from the corpse
for insulting words; before that, the earth will hold someone.
For the end of war is in our hands, and of words in counsel;
so we must not spin out talk, but fight.
So saying he led the way, and the godlike man followed with him.
And as the din of wood-cutting men rises
in the mountain glens, and the sound is heard far off,
so from the broad-wayed earth arose their din
of bronze and hide and well-made shields,
as they struck with swords and two-edged spears.
Nor could even a knowing man any longer have recognised godlike Sarpedon,
since with missiles and blood and dust
he was covered from head right down to the tips of his feet.
And they kept crowding around the corpse, as when flies
buzz in a farmyard around the brimming milk-pails
in the spring season, when the milk wets the vessels;
so they crowded around the corpse, and Zeus never
turned his bright eyes away from the strong battle,
but always looked at them and pondered in his heart,
brooding deeply about the slaughter of Patroclus,
whether now even him, in the strong battle,
there over godlike Sarpedon, shining Hector
should kill with the bronze, and take the armour from his shoulders,
or whether he should still heap sheer toil on more men.
And as he thought it over, it seemed better to him
that the good squire of Achilles, son of Peleus,
should again push the Trojans and bronze-helmed Hector
back toward the city, and take the life from many.
And into Hector first he put a coward's spirit;
and climbing into his chariot he turned to flee, and called to the other
Trojans to flee; for he knew the sacred scales of Zeus.
Then not even the mighty Lycians stayed, but fled,
all of them, when they saw their king struck in his heart
lying in the heap of the dead; for many had fallen
over him, when the son of Cronus stretched the strong strife.
And they took the armour from Sarpedon's shoulders,
the gleaming bronze armour, which to the hollow ships
the brave son of Menoetius gave his comrades to carry.
And then Zeus the cloud-gatherer spoke to Apollo:
Come now, dear Phoebus, cleanse the dark blood
from Sarpedon, going out from the missiles, and then
carry him far away and wash him in the river's streams,
and anoint him with ambrosia, and put immortal clothes on him;
and send him to be carried by swift escorts,
Sleep and Death, twin brothers, who will quickly
set him in the rich land of broad Lycia,
where his brothers and kinsmen will bury him
with a tomb and a pillar; for that is the honour of the dead.
So he spoke, and Apollo did not disobey his father.
And he went down from the Idaean mountains into the terrible conflict,
and at once, lifting godlike Sarpedon out of the missiles,
carrying him far away he washed him in the river's streams,
and anointed him with ambrosia, and put immortal clothes on him;
and he sent him to be carried by swift escorts,
Sleep and Death, twin brothers, who quickly
laid him in the rich land of broad Lycia.
And Patroclus, having given orders to his horses and Automedon,
chased the Trojans and Lycians, and was greatly blinded,
fool that he was; for if he had kept the word of the son of Peleus,
he would surely have escaped the evil doom of black death.
But the mind of Zeus is always stronger than the mind of men,
who frightens even a brave man and takes away his victory
easily, when he himself urges him to fight;
he then also roused his spirit in his breast.
There, whom did you strip first, and whom last,
Patroclus, when the gods called you to death?
Adrestus first, and Autonous and Echeclus,
and Perimus Megades and Epistor and Melanippus,
and then Elasus and Mulius and Pylartes;
these he killed; and the others each thought of running away.
Then the sons of the Achaeans would have taken high-gated Troy
under Patroclus' hands, for he raged ahead of them with his spear,
if Phoebus Apollo had not stood on the well-built tower
with deadly thoughts for him, and helping the Trojans.
Three times Patroclus climbed the corner of the high wall,
and three times Apollo pushed him back,
striking his shining shield with immortal hands.
But when he rushed on a fourth time, like a god,
shouting terribly he spoke winged words:
Give way, heaven-born Patroclus; it is not your fate
to sack the city of the proud Trojans under your spear,
nor under Achilles, who is far better than you.
So he spoke, and Patroclus drew back a long way,
avoiding the anger of far-shooting Apollo.
And Hector kept his single-hoofed horses at the Scaean gates;
for he did not know whether to drive on and fight again in the rout,
or to call the army to gather at the wall.
As he was thinking this over, Phoebus Apollo came and stood by him,
looking like a man in his prime and strong,
Asius, who was uncle to Hector, tamer of horses,
own brother of Hecabe, and son of Dymas,
who lived in Phrygia by the streams of the Sangarius;
looking like him, the son of Zeus, Apollo, spoke:
Hector, why are you stopping from the battle? You should not.
I wish I were as much better than you as I am lesser;
then you would soon shrink hatefully from the war.
But come, drive your strong-hoofed horses at Patroclus,
in case you may kill him, and Apollo may give you glory.
So saying the god went back into the toil of men,
and shining Hector told the wise Cebriones
to drive the horses into battle. And Apollo
went and plunged into the crowd, and threw a rout on the Argives,
an evil one, and gave glory to the Trojans and to Hector.
And Hector left the other Danaans alone and did not strip them;
but he drove his strong-hoofed horses at Patroclus.
And Patroclus on the other side jumped from his horses to the ground,
holding his spear in his left hand; and with the other he grabbed a stone,
a jagged marble, which his hand covered all around,
and he threw it leaning into it, and did not shrink long from the man,
and his weapon did not miss, but he hit Hector's charioteer
Cebriones, the bastard son of famous Priam,
holding the horses' reins, on the forehead with the sharp stone.
And the stone crushed both his brows together, and it did not hold
at the bone, and his eyes fell to the ground in the dust
in front of his feet; and he, like a diver,
fell from the well-made chariot, and his spirit left his bones.
And mocking him you spoke, Patroclus, horseman:
Well now, truly a nimble man, how easily he tumbles.
If he were somewhere in the fishy sea,
this man would satisfy many by diving for oysters,
jumping off a ship, even if it were stormy,
as now on the plain he easily tumbles from the horses.
So there are tumblers among the Trojans too.
So saying he had gone at the hero Cebriones
with the rush of a lion, who, ravaging farmyards,
was struck on the chest, and his own courage destroyed him;
so on Cebriones, Patroclus, you sprang eagerly.
And Hector on the other side jumped from his horses to the ground.
And the two fought around Cebriones like two lions,
who on the mountain tops over a killed deer
both hungry, in great pride, fight together;
so around Cebriones the two masters of the war-cry,
Patroclus son of Menoetius and shining Hector,
strove to cut each other's flesh with pitiless bronze.
Hector, when he had grabbed the head, would not let go;
and Patroclus held the foot on the other side; and the others,
Trojans and Danaans, joined in strong battle.
As the East Wind and the South Wind quarrel with each other
in the mountain glens to shake the deep forest,
oak and ash and the long-barked cornel,
which hurl their long-pointed branches at each other
with a wondrous noise, and there is a crashing of them as they break;
so Trojans and Achaeans, leaping on one another,
kept killing, and neither side thought of deadly panic.
And many sharp spears were fixed around Cebriones,
and winged arrows leaping from the bowstrings,
and many big stones battered the shields
of those fighting around him; and he in a whirl of dust
lay, great in his greatness, forgetful of his horsemanship.
As long as the Sun had climbed to the middle of the sky,
so long the weapons of both sides found their mark, and the people fell;
but when the Sun turned toward the unyoking of oxen,
then beyond their due the Achaeans were the stronger.
They dragged the hero Cebriones out of the missiles,
out of the Trojans' battle-cry, and took the armour from his shoulders,
and Patroclus leapt in, meaning evil for the Trojans.
Three times then he sprang at them, like swift Ares,
shouting terribly, and three times he killed nine men.
But when he rushed on a fourth time, like a god,
then, Patroclus, the end of your life appeared;
for Phoebus met you in the strong battle,
terrible; and he did not see him coming through the rout,
for he came at him wrapped in thick mist;
and he stood behind him and struck his back and broad shoulders
with the flat of his hand, and his eyes spun round.
And from his head Phoebus Apollo knocked the helmet;
and it, rolling, rang under the horses' hooves,
the four-horned ridged helmet, and the horse-hair crest was stained
with blood and dust; but before it was not right
for the horse-haired helmet to be stained with dust,
but it protected the head and lovely brow of a godlike man,
of Achilles; but then Zeus gave it to Hector
to wear on his head, and destruction was near him.
And in his hands the long-shadowing spear was all broken,
heavy, huge, strong, fitted with a point; and from his shoulders
the fringed shield with its strap fell to the ground.
And lord Apollo, son of Zeus, loosed his corselet.
And folly seized his mind, and his shining limbs were loosed,
and he stood amazed; and behind him, in the back, with a sharp spear,
between the shoulders, close at hand, a Dardanian man struck him,
Euphorbus son of Panthous, who was the best of his age
with the spear and in horsemanship and in swift feet;
for even then he had made twenty men get down from their horses,
coming first with his chariot, learning war;
who first threw his weapon at you, Patroclus, horseman,
but did not beat you down; and he ran back again and mixed in the crowd,
snatching the ashen spear from his flesh, nor did he wait
for Patroclus, unarmed as he was in the fight.
And Patroclus, beaten down by the god's blow and the spear,
drew back into the company of his comrades, avoiding death.
And Hector, when he saw great-hearted Patroclus
drawing back, struck by the sharp bronze,
came near him through the ranks, and wounded him with his spear
in the lowest part of the belly, and drove the bronze right through;
and he fell with a thud, and greatly grieved the host of the Achaeans.
As when a lion overpowers a tireless boar in fight,
who on the mountain tops fight in great pride
over a small spring, and both want to drink;
and the lion, panting hard, beats him down by his strength;
so after he had killed many, the brave son of Menoetius
Hector son of Priam took his life at close quarters with the spear,
and boasting over him he spoke winged words:
Patroclus, surely you said you would sack our city,
and after taking the free day from the Trojan women
would bring them in the ships to your dear native land,
fool; but before that, Hector's swift horses
stretch out their feet to fight; and I myself with the spear
stand out among the war-loving Trojans, keeping off from them
the day of necessity; but here the vultures will eat you.
Wretch, not even noble Achilles helped you,
who surely gave you many orders as he stayed behind when you went:
Do not, Patroclus, master of horsemen, come back to me
at the hollow ships before you have torn the bloody tunic
of man-slaying Hector around his chest.
So he surely spoke to you, and persuaded your foolish mind.
And faintly you answered him, Patroclus, horseman:
Now, Hector, boast greatly; for Zeus has given victory to you,
and Apollo, the son of Cronus, who beat me down
easily; for they themselves took the armour from my shoulders.
And if such men, even twenty, had met me,
they would all have died there, beaten under my spear.
But deadly fate and the son of Leto killed me,
and among men Euphorbus; and you strip me as the third.
And I will tell you something else, and put it in your heart:
you yourself will not live long either, but already
death and strong fate stand near you,
to be beaten under the hands of blameless Achilles, son of Aeacus.
So as he spoke, the end of death covered him;
and his soul, flying from his limbs, had gone to Hades,
lamenting its fate, leaving behind manhood and youth.
And to him, dead though he was, shining Hector spoke:
Patroclus, why do you prophesy sheer destruction for me?
Who knows whether Achilles, the son of fair-haired Thetis,
may not be struck first by my spear and lose his life?
So speaking he drew the bronze spear from the wound,
setting his heel on him, and pushed him on his back off the spear.
And at once with his spear he went after Automedon,
the godlike squire of the swift-footed son of Aeacus;
for he longed to hit him; but his swift horses carried him away,
the immortal ones, which the gods gave to Peleus as splendid gifts.

### Book 17

It did not escape the son of Atreus, Menelaus dear to Ares,
that Patroclus had been beaten down by the Trojans in the fighting.
He went through the front ranks, armed in flashing bronze,
and he paced around him the way a mother paces around her calf,
a first-born, mooing, who has not known birth before;
so fair-haired Menelaus paced around Patroclus.
In front of him he held his spear and his shield that is even all round,
eager to kill whoever might come to face him.
Nor did the son of Panthous, good with the spear, fail to notice
that blameless Patroclus had fallen; he stood close beside him
and spoke to Menelaus dear to Ares:
"Son of Atreus, Menelaus, raised by Zeus, leader of men,
back off, leave the body, let go the bloody spoils;
for no man of the Trojans or their famous allies
struck Patroclus with a spear in the hard fighting;
so let me win good glory among the Trojans,
or I will hit you and take away your honey-sweet life."
Then, greatly angry, fair-haired Menelaus answered him:
"Father Zeus, boasting beyond measure is no fine thing.
The fury of a leopard is not so great, nor of a lion,
nor of a boar, the wild pig with deadly thoughts, whose greatest
spirit in his chest takes pride in his own strength,
as the sons of Panthous, famous for the spear, are minded.
Yet not even the strength of horse-taming Hyperenor
got any joy from his youth, when he made light of me and stood up to me
and said I was the most worthless fighter among the Danaans;
but I say he did not go back on his own feet
to gladden his dear wife and his honoured parents.
So I will loosen your fury too, if you stand up
against me; but I tell you, pulling back,
go into the crowd, and do not stand to face me
before you suffer some harm; a fool learns that once it is done."
So he spoke, but did not persuade him; and answering he said:
"So now, Menelaus, raised by Zeus, you will surely pay
for my brother, whom you killed, and you say your boasts over him,
and you made his wife a widow in the back of her new bridal room,
and you made lament and grief for his parents, things to be prayed for.
I might really be an end of their weeping, wretched as they are,
if I could carry off your head and your armour
and put them in the hands of Panthous and shining Phrontis.
But this work will surely not be left untried much longer,
nor undecided any longer between courage and flight."
So he spoke and struck him on the shield that is even all round;
but the bronze did not break it, and the point was bent back
in the strong shield; and a second time he rushed at him with the bronze,
the son of Atreus, Menelaus, praying to father Zeus:
and as he was pulling back, at the very base of his throat
he stabbed him, and leaned on it with his heavy hand, trusting his strength;
and clean through his soft neck the spear point went,
and he fell with a thud, and his armour rang on him.
His hair was soaked with blood, hair like the Graces,
and his braids, which were bound tight with gold and silver.
As when a man raises a thriving young olive tree
in a lonely spot, where water wells up in plenty,
beautiful and blooming; and the blasts of all kinds of winds
shake it, and it swells with white blossom;
but suddenly a wind comes with a great squall
and twists it out of its trench and lays it flat on the ground;
so was the son of Panthous, Euforbus good with the spear,
when the son of Atreus, Menelaus, had killed him and was stripping his armour.
As when a mountain-bred lion, trusting his strength,
snatches a cow from a grazing herd, whichever is the best;
first he breaks her neck, gripping it with his strong teeth,
then he gulps down her blood and all her innards,
tearing them; and around him dogs and men, the herdsmen,
shout a great deal from far off, and they do not want
to come against him; for pale fear takes hold of them;
so in not one of them did the heart dare
to come against glorious Menelaus.
Then the son of Atreus would easily have carried off the famous armour of the son of Panthous,
if Phoebus Apollo had not begrudged it to him,
who stirred up Hector against him, the equal of swift Ares,
made to look like a man, the leader of the Cicones, Mentes;
and he spoke winged words to him:
"Hector, now you run like this, chasing things you cannot catch,
the horses of the warlike son of Aeacus; but they are hard
for mortal men to master and to drive,
except for Achilles alone, whom an immortal mother bore.
Meanwhile Menelaus dear to Ares, the son of Atreus,
standing over Patroclus, has killed the best of the Trojans,
the son of Panthous, Euforbus, and stopped his furious courage."
So he spoke, and the god went back into the struggle of men;
and dreadful grief wrapped Hector's dark mind all round,
and he looked through the ranks, and at once he knew
the one stripping off the famous armour, and the other on the ground
lying; and the blood was running through the wounded wound.
He went through the front ranks, armed in flashing bronze,
crying shrilly, like the flame of Hephaestus
that cannot be put out; and his sharp cry did not escape the son of Atreus;
and angry, he spoke to his own great-hearted heart:
"Oh no, if I leave behind the fine armour
and Patroclus, who lies here for my sake and my honour,
some one of the Danaans will blame me, whoever sees it.
But if I fight alone against Hector and the Trojans,
out of shame, then maybe many may surround me, one against many;
for Hector with the flashing helmet leads all the Trojans here.
But why has my own heart argued these things with me?
When a man wants to fight against a god
whom a god honours, a great trouble soon rolls onto him.
So none of the Danaans will blame me, whoever sees it,
that I gave way before Hector, since he fights with the gods' help.
But if I could hear of Ajax of the good war-cry,
then the two of us, going back, might remember our joy in battle,
even against a god, if somehow we might drag the body away
for Peleus' son Achilles; that would be the best of bad things."
While he was turning these things over in his heart and mind,
meanwhile the Trojan ranks came on; and Hector led them.
But he gave way backward and left the body,
turning as he went, like a bearded lion
whom dogs and men drive away from the farmyard
with spears and shouting; and in his heart his brave spirit
freezes, and unwillingly he goes out of the cattle yard;
so fair-haired Menelaus went away from Patroclus.
He stood and turned around when he reached the crowd of his comrades,
looking around for Ajax, the big son of Telamon.
He spotted him very quickly on the left of the whole battle
encouraging his comrades and urging them to fight;
for Phoebus Apollo had thrown a wondrous panic into them;
he ran, and standing right beside him he spoke a word:
"Ajax, over here, dear friend, let us hurry for dead Patroclus,
in case we can bring the body to Achilles,
stripped bare; but the armour gleaming-helmed Hector has."
So he spoke, and stirred the spirit in warlike Ajax;
and he went through the front ranks, and with him fair-haired Menelaus.
Hector, when he had stripped the famous armour off Patroclus,
dragged him, to cut the head off his shoulders with the sharp bronze,
and to give the body to the Trojan women to be dragged to the dogs.
But Ajax came near, carrying his shield like a tower;
and Hector pulled back, going again into the crowd of his comrades,
and jumped up onto the chariot; and he gave the fine armour
to the Trojans to carry to the city, to be a great glory for him.
And Ajax, covering the son of Menoetius all round with his broad shield,
stood like a lion around its own cubs,
whom men, hunters, come across in the woods
as he leads his unweaned young; and he takes pride in his strength,
and he pulls his whole brow down over his eyes, hiding them;
so Ajax stood over the hero Patroclus.
And on the other side the son of Atreus, Menelaus dear to Ares,
stood, building up great grief in his chest.
And Glaucus, son of Hippolochus, leader of the Lycian men,
looking at Hector from under his brows, scolded him with a harsh word:
"Hector, best in looks, in battle then you came up very short.
Yes, just empty glory holds you, since you are a runaway.
Think now about how you might save the city and the town
by yourself alone with the people born in Ilion;
for none of the Lycians will go to fight the Danaans
for the city, since there was no thanks at all
for fighting enemy men without pause, always.
How would you save a lesser man in the crowd,
hard-hearted one, when Sarpedon, your guest-friend and comrade,
you left to the Argives to become loot and plunder,
who was a great help to you and to your city
while he lived; but now you did not dare to keep the dogs off him.
So now, if any of the Lycian men will listen to me,
we will go home, and sheer ruin will show itself over Troy.
For if the Trojans now had courage full of daring,
unshaken, like what comes into men who for their own country
make toil and conflict against hostile men,
we would soon drag Patroclus into Ilion.
But if this man came to the great city of lord Priam
dead, and we dragged him out of the battle,
soon the Argives would strip the fine armour of Sarpedon,
and we would lead him into Ilion;
for he was the attendant of such a man, who was by far the best
of the Argives by the ships and of his hand-to-hand attendants.
But you did not dare to stand against great-hearted Ajax
face to face, looking into his eyes in the din of battle,
or fight him straight on, since he is better than you."
Then, looking at him from under his brows, Hector with the flashing helmet said:
"Glaucus, why have you, being what you are, said such an overbearing thing?
Oh my, I thought you were beyond others in understanding
of all who live in fertile Lycia;
but now I blame your understanding completely, since you said such a thing,
you who say I cannot stand up to enormous Ajax.
I have not shuddered at battle or at the thunder of horses;
but always the mind of aegis-bearing Zeus is stronger,
who puts even a brave man to flight and takes victory from him
easily, and at another time himself urges him to fight.
But come now, dear friend, stand by me and see the deed,
whether I will be a coward all day long, as you say,
or I will hold back some Danaan, even one very eager for courage,
from defending dead Patroclus."
So he spoke and called to the Trojans with a loud shout:
"Trojans and Lycians and Dardanians who fight at close range,
be men, dear friends, and remember your furious courage,
until I put on the armour of blameless Achilles,
the fine armour, which I stripped when I killed the strength of Patroclus."
So he spoke, and Hector with the flashing helmet went away
from the deadly war; running he reached his comrades
very quickly, not yet far off with his swift feet,
who were carrying the famous armour of the son of Peleus toward the city.
Standing apart from the tearful battle he changed his armour:
he gave his own for the war-loving Trojans
to carry to holy Ilion, and he put on the immortal armour
of Peleus' son Achilles, which the gods in heaven
gave to his dear father; and he in turn passed it to his own son
in his old age; but the son did not grow old in his father's armour.
And when Zeus, the cloud-gatherer, saw him from far off
arming himself in the armour of godlike Peleus' son,
he shook his head and said to his own heart:
"Ah, poor wretch, death is not at all in your mind,
and it is near you; and you put on immortal armour
of a most valiant man, before whom others also tremble;
whose comrade you killed, a kind and strong man,
and you took the armour in no fit way from his head and shoulders;
yet now I will put great power into your hands,
as pay for this, that you will never, coming home from battle,
will Andromache receive the famous armour of the son of Peleus."
So he spoke and nodded with his dark brows, the son of Cronus.
And the armour fitted Hector's skin, and Ares entered him,
dreadful Enyalius, and his limbs were filled inside
with courage and strength; and he went among the famous allies
with a loud shout; and he seemed to them all
to shine in the armour of the great-hearted son of Peleus.
He urged each man on, going to them with words,
Mesthles and Glaucus and Medon and Thersilochus
and Asteropaeus and Deisenor and Hippothous
and Phorcys and Chromius and Ennomus the seer;
urging these on he spoke winged words:
"Listen, countless tribes of allies from around here;
it was not because I wanted or needed a crowd
that I gathered each of you here from your cities,
but so that you would eagerly save the wives of the Trojans and their young children
from the war-loving Achaeans.
With that in mind I wear you out with gifts and food,
and I build up the spirit of each of you.
So let each man now turn straight ahead and either die
or be saved; for that is the talk of war.
And whoever drags Patroclus, even though he is dead, all the same
among the horse-taming Trojans, and Ajax gives way to him,
to him I will give half of the spoils, and half I myself
will keep; and his glory will be as much as mine."
So he spoke, and they charged straight at the Danaans,
lifting their spears; and their hearts very much hoped
to drag the body out from under Ajax, son of Telamon,
fools; for in fact he took the life from many over him.
And then Ajax spoke to Menelaus of the good war-cry:
"Dear friend, Menelaus, raised by Zeus, I no longer
expect even the two of us ourselves to come home from the war.
I am not so afraid for the body of Patroclus,
which will soon fill the dogs and birds of the Trojans,
as I am afraid for my own head, that it may come to harm,
and for yours, since a cloud of war covers everything around,
Hector, and sheer ruin shows itself in front of us.
But come, call the best of the Danaans, in case anyone hears."
So he spoke, and Menelaus of the good war-cry did not disobey,
but shouted piercingly, calling loud to the Danaans:
"Friends, leaders and rulers of the Argives,
you who with the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus,
drink the public wine and each give the signal
to the people; from Zeus honour and glory follow.
It is hard for me to look out for each
of the leaders; for such a great struggle of war has blazed up;
but let each man come himself, and feel shame in his heart
that Patroclus becomes a plaything for the Trojan dogs."
So he spoke, and Oileus' swift Ajax heard him clearly;
and he was the first to come against them, running through the battle-din,
and after him Idomeneus and Idomeneus' companion
Meriones, the equal of Enyalius, the killer of men.
And of the others, who could name them from his own mind,
all the Achaeans who stirred up the battle behind them?
But the Trojans pressed on in a body; and Hector led them.
As when at the mouths of a river fed by Zeus
a great wave roars against the stream, and the headlands
and shores cry out around it as the sea bellows from outside,
with such a shout the Trojans came on. But the Achaeans
stood around the son of Menoetius, of one mind,
fenced in with bronze-shod shields; and around them
with their shining helmets the son of Cronus poured much mist,
since he had not hated the son of Menoetius before,
while he lived and was the attendant of the son of Aeacus;
but he hated that he become spoils for the dogs of the enemy,
the Trojan dogs; so he stirred his comrades to defend him.
The Trojans first pushed back the glancing-eyed Achaeans,
and they left the body and gave way, and not one of them
did the high-hearted Trojans seize with spears, though they tried,
but they dragged the body; and for a little while the Achaeans
were ready to be away from it; for he wheeled them round very quickly,
Ajax, who was made peerless in form and peerless in deeds
of the other Danaans, after blameless Peleus' son.
He rushed through the front ranks, like a boar in courage,
a wild boar, who in the mountains dogs and lusty young men
easily scatters, wheeling through the glens;
so the son of glorious Telamon, shining Ajax,
easily following up, scattered the Trojan ranks
who stood around Patroclus, and most of all were minded
to drag him to their own city and win glory.
Then the shining son of Lethus the Pelasgian,
Hippothous, was dragging him by the foot through the strong fighting,
having tied him with a strap around the sinews at the ankle,
to please Hector and the Trojans; but quickly on him
came trouble, which no man could hold off, though they tried.
And the son of Telamon, leaping at him through the crowd,
struck him hand to hand on his helmet through the bronze-cheeked,
and the horse-plumed helmet broke around the spear point,
struck by the great spear and the heavy hand,
and the brains ran up out of the wound beside the spear shaft
bloody; and his strength was loosed right there, and from his hands
he let the foot of great-hearted Patroclus down to the ground
to lie; and he fell close beside him, face down on the body,
far from fertile Larisa, and to his parents
he did not repay their raising of him, and his life was short,
killed by the spear of great-hearted Ajax.
And Hector again threw at Ajax with his bright spear;
but he, seeing it in front, dodged the bronze spear
a little; and he struck Schedius, the son of great-hearted Iphitus,
by far the best of the Phocians, who in famous Panopeus
lived in his house, ruling over many men,
and he struck him under the middle of the collarbone; and clean through
the bronze point came out at the bottom of his shoulder;
and he fell with a thud, and his armour rang on him.
And Ajax again struck Phorcys, the warlike son of Phaenops,
who stood over Hippothous, in the middle of the belly:
and he broke the plate of the breastplate, and through it the bronze
spilled out his guts; and he fell in the dust and clutched the earth with his palm.
And the front fighters gave way, and shining Hector with them;
and the Argives shouted loud, and dragged away the bodies,
both Phorcys and Hippothous, and stripped the armour from their shoulders.
Then the Trojans would have gone up into Ilion
before the war-loving Achaeans, beaten down by their own cowardice,
and the Argives would have won glory even beyond the will of Zeus
by their own might and strength; but Apollo himself
stirred up Aeneas, looking in body like Periphas
the herald, son of Epytus, who beside his old father
grew old as a herald, knowing kind counsels in his heart;
made to look like him, the son of Zeus, Apollo, spoke:
"Aeneas, how could you even against a god defend
steep Ilion? As indeed I have seen other men
trusting in might and strength and manhood
and in their own numbers and holding an over-proud people;
but for us Zeus wants victory far more than for the Danaans;
yet you yourselves tremble unutterably and do not fight."
So he spoke, and Aeneas knew the far-shooter Apollo
when he looked at him face to face, and shouted loudly to Hector:
"Hector, and you other leaders of the Trojans and allies,
this is shame now, to go up into Ilion
before the war-loving Achaeans, beaten down by cowardice.
But still, some one of the gods says to me, standing near,
that Zeus the highest, the planner, is a helper in the battle;
so let us go straight at the Danaans, and let them not
bring dead Patroclus near the ships at their ease."
So he spoke, and springing far out in front of the front ranks he stood;
and they wheeled about and stood facing the Achaeans.
Then Aeneas wounded Leocritus with his spear,
the son of Arisbas, the good comrade of Lycomedes.
And when he fell, Lycomedes dear to Ares pitied him,
and he came and stood very close, and threw with his bright spear,
and struck Apisaon, son of Hippasus, shepherd of the people,
in the liver under the midriff, and at once loosed his knees,
who had come from fertile Paeonia,
and was foremost in fighting after Asteropaeus.
And when he fell, warlike Asteropaeus pitied him,
and he too rushed eagerly to fight the Danaans;
but he could not at all, for they were fenced in with shields all round,
standing around Patroclus, and holding their spears in front of them.
For Ajax went among them all, giving many orders,
and he did not tell anyone to give way back from the body
nor for anyone to fight out in front of the other Achaeans,
but to stand very close around it, and fight at close quarters.
So enormous Ajax ordered, and the earth was soaked
with dark blood, and they fell in heaps on one another,
bodies together of Trojans and high-hearted allies
and Danaans; for they too did not fight without blood,
but far fewer of them died; for they always remembered
to keep sheer slaughter off one another throughout the crowd.
So they fought, like fire in body, and you would not say
that either the sun or the moon was safe;
for they were held in mist on the field of battle, all who were best
stood around the dead son of Menoetius.
But the rest, the Trojans and the well-greaved Achaeans,
fought at their ease under the clear sky, and the beam
of the sun spread sharp, and no cloud appeared over all
the earth or the mountains; and resting in turn they fought,
keeping clear of one another's grief-giving shafts,
standing far apart. But those in the middle suffered pain
from the mist and the war, and were worn down by the pitiless bronze,
as many as were best; and two men had not yet learned
of it, two glorious men, Thrasymedes and Antilochus,
that blameless Patroclus was dead, but still thought
he was alive and fought the Trojans in the front ranks.
So those two, watching for the death and the rout of their comrades,
fought apart, since Nestor had given them that order,
urging them to war away from the dark ships.
For them, all day long, a great quarrel of conflict had risen,
a painful one; and with toil and sweat without pause always
their knees and shins and the feet under each man
and hands and eyes were spattered, as the two fought
over the good attendant of the swift-footed son of Aeacus.
As when a man gives out the hide of a great bull
to his people to stretch, soaked with fat;
and they, taking it, stand apart in a circle and stretch it,
and at once the moisture goes out of it, and the fat sinks in,
as many pull, and it is stretched out all the way through;
so they, this way and that, in a small space,
dragged the body, both sides; and their hearts greatly hoped,
the Trojans to drag it to Ilion, but the Achaeans
to the hollow ships; and around it a wild scuffle rose,
wild; nor could Ares, the rouser of armies, nor Athena
seeing it, find fault with it, not even if great anger came on her;
such an evil labour did Zeus over Patroclus, of men and horses,
stretch out on that day; and not yet at all
did godlike Achilles know that Patroclus was dead;
for far away from the swift ships they were fighting
under the Trojan wall; he never hoped in his heart
that he was dead, but that he would come back alive, having pressed up to the gates,
that he would return; since he did not expect this at all,
that he would sack the city without him, nor with him either;
for often he heard it from his mother, hearing it apart,
who used to report to him the mind of great Zeus.
But then his mother did not tell him a trouble as great as what happened,
that his by far dearest comrade had died.
And they, always holding sharpened spears around the body,
without pause pressed on and killed one another;
and one after another of the bronze-clad Achaeans spoke like this:
"Friends, it is surely no glory for us to go back
to the hollow ships, but here let the black earth
open up for us all; that would be far better for us right now
than if we let this man go to the horse-taming Trojans
to drag to their own city and win glory."
And again one after another of the great-hearted Trojans said:
"Friends, even if it is fated for us to be beaten down beside this man,
all alike, let no man yet hold back from the war."
So each one spoke, and stirred up the courage of each man.
So they fought, and the iron din
reached the bronze sky through the unharvested upper air;
and the horses of the son of Aeacus, being away from the battle,
wept, when they first learned that their charioteer
had fallen in the dust under man-slaying Hector.
Truly Automedon, the brave son of Diores,
tried a great deal, striking with the swift whip,
and a great deal he said gently, and a great deal he threatened;
but the two would neither go back to the ships on the broad Hellespont
nor into battle with the Achaeans,
but as a pillar stands firm, which on the tomb
of a dead man or a woman has been set,
so they stood unmoving, holding the very beautiful chariot,
resting their heads on the ground; and tears for them
hot from their eyelids flowed to the ground, as they mourned,
out of longing for their charioteer; and their thick mane was soiled,
falling out of the yoke strap, on both sides of the yoke.
And seeing the two mourning, the son of Cronus pitied them,
and shaking his head he said to his own heart:
"Ah, poor pair, why did we give you two to lord Peleus,
a mortal, when you two are ageless and immortal?
Was it so that you might have griefs among wretched men?
For truly there is nothing anywhere more pitiful than a man
of all that breathe and crawl on the earth.
But never will Hector, son of Priam, drive you two
and your skilfully made chariot; for I will not allow it.
Is it not enough that he holds the armour and boasts like that?
But I will put strength into your knees and into your spirit,
so that you may save Automedon too from the war,
to the hollow ships; for I will still hold out glory to them
to kill, until they reach the well-benched ships
and the sun sets and holy darkness comes."
So he spoke, and breathed good strength into the horses.
And the two, shaking the dust from their manes to the ground,
swiftly carried the swift chariot among the Trojans and Achaeans.
And Automedon fought over them, grieving though for his comrade,
rushing with his horses like a vulture after geese;
for easily he would flee from under the din of the Trojans,
and easily he would rush at them, driving through the great crowd.
But he did not catch men when he hurried in pursuit;
for it was in no way possible, being alone in the sacred chariot,
to rush on with the spear and to hold back the swift horses.
But at last a comrade saw him with his eyes,
Alcimedon, son of Laerces, son of Haemon:
and he stood behind the chariot and spoke to Automedon:
"Automedon, what god has put a profitless plan
in your chest, and taken away your good sense?
How is it that you fight the Trojans in the front crowd
alone; and your comrade has been killed, and Hector
himself wears his armour on his shoulders and exults, the armour of the son of Aeacus."
And Automedon, son of Diores, answered him:
"Alcimedon, what other of the Achaeans is like you
at holding the mastery and the spirit of immortal horses,
except Patroclus, a planner like the gods,
while he lived? But now death and fate have caught him.
But you take the whip and the shining reins,
and I will get down from the horses, so that I may fight."
So he spoke, and Alcimedon, jumping onto the chariot that answers the war-cry,
quickly took the whip and reins in his hands,
and Automedon jumped down; and shining Hector noticed it,
and at once spoke to Aeneas, who was near:
"Aeneas, planner of the bronze-clad Trojans,
these two horses I have noticed, of the swift-footed son of Aeacus,
showing up in the war with sorry charioteers;
these I might hope to take, if you in your heart
are willing, since the two of us rushing on they would not
dare to stand and fight face to face with Ares."
So he spoke, and the good son of Anchises did not disobey.
And the two went straight on, wrapped in their shields of ox-hide,
dry and stiff; and much bronze had been hammered onto them.
And with them went Chromius and godlike Aretus,
both of them; and their hearts greatly hoped
both to kill those men and to drive off the high-necked horses;
fools, for they were not to go back without bloodshed
again from Automedon. And he, praying to father Zeus,
was filled with courage and strength in his dark mind;
and at once spoke to Alcimedon, his faithful comrade:
"Alcimedon, do not hold the horses far from me,
but breathe right on my back; for I do not think
that Hector, son of Priam, will hold back from his fury,
before he has mounted the fair-maned horses of Achilles,
after killing us two, and put the ranks of men to flight,
the Argives, or else himself be caught among the front men."
So speaking, he called the two Ajaxes and Menelaus:
"Ajaxes, leaders of the Argives, and Menelaus,
to the body entrust the men who are the best
to stand around it and to keep off the ranks of men,
but for us two who live, keep off the pitiless day;
for here they have pressed hard in the tearful war,
Hector and Aeneas, who are the best of the Trojans.
But these things lie on the knees of the gods;
for I too will throw my spear, and Zeus will take care of it all."
He spoke, and swinging it he sent forth his long-shadowed spear,
and struck the shield of Aretus, that is even all round;
and it did not keep out the spear, but the bronze went clean through,
and drove through his belt into his lower belly.
As when a lusty man, holding a sharp axe,
strikes from behind the horns of a farm ox
to cut through all the sinew, and it falls forward and collapses,
so he fell forward and fell on his back; and in him the spear
very sharp, quivering in his innards, loosed his limbs.
And Hector threw at Automedon with his bright spear;
but he, seeing it in front, dodged the bronze spear;
for he ducked forward, and the long spear behind him
was stuck in the ground, and the butt end shook
of the spear; and there mighty Ares let loose his fury.
And now they would have rushed hand to hand with swords,
if the two Ajaxes, eager, had not separated them,
who came through the crowd as their comrade called.
Fearing them, they fell back again,
Hector and Aeneas and godlike Chromius,
and left Aretus there, his heart torn,
lying; and Automedon, the equal of swift Ares,
stripped his armour and spoke a boasting word:
"Truly now I have eased my heart a little of grief
for the dead son of Menoetius, though I have killed a lesser man."
So speaking, he took the bloody spoils and put them in the chariot,
and he himself climbed up, with feet and hands above
bloody, as when a lion has fed on a bull.
And back over Patroclus the strong fighting was stretched,
painful and full of tears, and Athena stirred the strife,
having come down from heaven; for wide-thundering Zeus sent her
to rouse the Danaans; for his mind had turned.
As when Zeus stretches a purple rainbow for mortals
out of heaven, to be a sign either of war
or of a bitterly cold storm, which stops men
from their work on the earth, and troubles the flocks,
so she, wrapping herself in a purple cloud,
entered the host of the Achaeans, and roused each man.
And first, urging him on, she spoke to the son of Atreus,
the mighty Menelaus; for he was near her;
looking like Phoenix in body and unwearying voice:
"For you, Menelaus, there will be gloom and reproach
if the faithful comrade of glorious Achilles
the swift Trojan dogs drag under their wall.
But hold fast strongly, and urge on all the host."
And Menelaus of the good war-cry answered her:
"Phoenix, old father, born long ago, if only Athena
would give me strength, and keep off the rush of missiles;
then I would want to stand by him and defend
Patroclus; for dead he has touched my heart greatly.
But Hector has the dreadful fury of fire, and does not stop
doing damage with the bronze; for Zeus grants him glory."
So he spoke, and the goddess bright-eyed Athena rejoiced,
because he prayed to her first of all the gods.
And she put strength in his shoulders and in his knees,
and put into his chest the daring of a fly,
which, even when driven away from a man's skin,
is eager to bite, and man's blood is sweet to it;
with such daring she filled his dark mind,
and he went at Patroclus, and threw with his bright spear.
And there was among the Trojans Podes, son of Eetion,
rich and good; and Hector honoured him most
of the people, for he was his dear comrade at the feast;
him fair-haired Menelaus struck on the belt
as he sprang in flight, and drove the bronze clean through;
and he fell with a thud; and the son of Atreus, Menelaus,
dragged the body out from under the Trojans to the crowd of his comrades.
And Apollo, standing near, urged on Hector,
looking like Phaenops, son of Asius, who was to him
the dearest of all his guest-friends, living in his house at Abydos;
made to look like him, the far-shooting Apollo spoke:
"Hector, what other of the Achaeans would still be afraid of you?
You have run from Menelaus, who before this
was a soft spearman; and now he has gone off, having alone lifted
the body out from under the Trojans, and has killed your faithful comrade,
the good Podes, son of Eetion, among the front men."
So he spoke, and a black cloud of grief covered him,
and he went through the front ranks, armed in flashing bronze.
And then the son of Cronus took up his tasselled aegis,
gleaming, and covered Ida with clouds,
and flashing he thundered loudly, and shook the aegis,
and gave victory to the Trojans, and put the Achaeans to flight.
First Peneleos the Boeotian began the flight.
For he was struck on the shoulder with a spear, always facing forward,
a glancing blow on the tip; and it grazed his bone
the point of Polydamas; for he struck him, coming near.
And Hector wounded Leitus close by, on the wrist of his hand,
the son of great-hearted Alectryon, and stopped him from battle;
and he shrank back, looking around, since no longer did he hope in his heart
to fight the Trojans holding a spear in his hand.
And Idomeneus, as Hector rushed after Leitus,
struck him on the breastplate, on the chest beside the nipple;
and the long spear broke at the socket, and the Trojans shouted;
and he threw at Idomeneus, son of Deucalion,
as he stood on his chariot; and he missed him by a little;
but he struck Meriones' companion and charioteer,
Coeranus, who had followed him from well-built Lyctus;
for on foot at first, having left the curved ships,
he had come, and would have given the Trojans great power,
if Coeranus had not quickly driven the swift-footed horses;
and for him light came, and he kept off the pitiless day,
but he himself lost his life under man-slaying Hector;
he struck him under the jaw and the ear, and drove the spear
clean through, and cut his tongue in the middle.
He fell from the chariot, and let the reins fall to the ground.
And Meriones caught them in his own hands,
stooping down from the plain, and spoke to Idomeneus:
"Whip now, until you reach the swift ships;
for you yourself know that the strength of the Achaeans is no more."
So he spoke, and Idomeneus lashed the fair-maned horses
to the hollow ships; for fear had fallen on his heart.
Nor did it escape great-hearted Ajax and Menelaus
that Zeus was giving the Trojans victory that tips the scale.
And among them great Telamonian Ajax began to speak:
"Oh my, now even someone who is very foolish
would know that father Zeus himself is helping the Trojans.
For of them all the missiles hit home, whoever throws them,
whether a coward or a brave man; and Zeus anyway guides everything;
but for us all alike they fall uselessly to the ground.
But come, let us ourselves work out the best plan,
both how we may drag the body away, and also how we ourselves
may become a joy to our dear comrades when we return,
who, I suppose, looking this way are grieving, and think no longer
that the fury and the unbearable hands of man-slaying Hector
will be held back, but that they will fall on the black ships.
And would that some comrade might report as quickly as possible
to the son of Peleus, since I do not think he has even heard
the painful message, that his dear comrade has died.
But I cannot see any such man of the Achaeans;
for they are held in mist, both they themselves and their horses.
Father Zeus, but do you save the sons of the Achaeans from the mist,
and make clear weather, and give us to see with our eyes;
and in the light destroy us, since that is what pleases you."
So he spoke, and the father pitied him as he shed tears;
and at once he scattered the mist and drove off the fog,
and the sun shone out, and the whole battle was shown clear;
and then Ajax spoke to Menelaus of the good war-cry:
"Look now, Menelaus, raised by Zeus, whether you can see
Antilochus, the son of great-hearted Nestor, still alive,
and urge him to go quickly to warlike Achilles
to tell him that his by far dearest comrade has died."
So he spoke, and Menelaus of the good war-cry did not disobey,
and he went as a lion goes from the cattle yard,
who, when he has grown tired driving off dogs and men,
who will not let him take the fat of the cattle,
staying awake all night; and he, longing for meat,
rushes straight on, but gets nowhere; for thick javelins
fly at him from bold hands,
and burning torches, which he runs from though eager;
and at dawn he goes off with a grieving heart;
so from Patroclus Menelaus of the good war-cry
went much against his will; for he feared that the Achaeans
in painful flight might leave him as spoil to the enemy.
And he gave many orders to Meriones and the two Ajaxes:
"Ajaxes, leaders of the Argives, and Meriones,
let each man now remember the kindliness of poor dead Patroclus;
for he knew how to be gentle to all
while he lived; but now death and fate have caught him."
So speaking, fair-haired Menelaus went away,
looking everywhere like an eagle, which they say
is the sharpest-sighted of the birds under the sky,
which, even when it is up high, the swift-footed hare does not escape,
lying under a leafy bush, but he swoops on it,
and quickly seizing it takes away its life.
So then, Menelaus, raised by Zeus, your bright eyes
turned everywhere through the crowd of many comrades,
in case he might see the son of Nestor still alive.
He spotted him very quickly on the left of the whole battle
encouraging his comrades and urging them to fight,
and standing near, fair-haired Menelaus spoke:
"Antilochus, come here, raised by Zeus, so that you may learn
a painful message, which ought never to have happened.
I think that you yourself, looking on,
already know that a god rolls trouble onto the Danaans,
and victory is the Trojans'; and the best of the Achaeans has been killed,
Patroclus, and a great longing has come on the Danaans.
But do you quickly run to Achilles at the ships of the Achaeans
and tell him, so that as quickly as he can he may save the body to the ship,
stripped bare; for the armour Hector with the flashing helmet holds."
So he spoke, and Antilochus was stunned when he heard the word;
and for a long time speechlessness seized him, and his two eyes
filled with tears, and his full voice was checked.
But even so he did not neglect the command of Menelaus,
but went at a run, and gave his armour to his blameless comrade
Laodocus, who was turning his single-hoofed horses near him.
And his feet carried him, shedding tears, from the war
to Peleus' son Achilles, to tell the bad news.
And your heart, Menelaus, raised by Zeus, was not willing
to defend the worn-out comrades, from where
Antilochus had gone, and a great longing came on the Pylians;
but he sent godlike Thrasymedes to them,
and himself went back to the hero Patroclus,
and running he stood beside the two Ajaxes, and at once spoke:
"I have sent that man to the swift ships
to go to swift-footed Achilles; but I do not think
he will come now, though he is very angry with godlike Hector;
for he could not in any way fight the Trojans stripped bare.
But let us ourselves work out the best plan,
both how we may drag the body away, and also how we ourselves
may escape death and doom from the battle-cry of the Trojans."
And great Telamonian Ajax answered him:
"All that you have said is fitting, glorious Menelaus.
But do you and Meriones stoop down very quickly,
lift the body and carry it out of the struggle; but behind you
we two will fight the Trojans and godlike Hector,
having equal spirit, we two namesakes, who before now
have stood fast side by side waiting for sharp Ares."
So he spoke, and they lifted the body from the ground
high and mightily; and the Trojan host shouted behind
when they saw the Achaeans lifting the body.
They rushed on like dogs, which on a wounded boar
spring, in front of the young hunters;
for a while they run eager to tear him apart,
but when he wheels among them, trusting his strength,
they fall back, and flee this way and that, each separately.
So the Trojans followed in a body for a while,
stabbing with swords and double-edged spears;
but when the two Ajaxes turned around against them
and stood, their colour changed, and no man dared
spring forward and fight over the body.
So they, eager, carried the body out of the war
to the hollow ships; and war was stretched out on them
wild as fire, which rushing on a city of men
leaps up suddenly and burns, and the houses dwindle
in the great blaze, and the force of the wind thunders on it.
So for them the unceasing din of horses and spearmen
came on them as they went;
and they, as mules putting on their mighty strength
drag from a mountain down a rugged path
a beam or a great ship's timber; and in them the spirit
is worn out with toil and sweat as they hurry;
so they, eager, carried the body. But behind
the two Ajaxes held them back, as a headland holds back water,
a wooded one, lying right across the plain,
which holds back even the painful streams of mighty rivers,
and at once turns the flow of them all into the plain,
driving it aside; and the rivers in their strength do not break it;
so the two Ajaxes always held back the battle behind them,
the Trojans; and they followed along, and two among them most of all,
Aeneas, son of Anchises, and shining Hector.
And as a cloud of starlings or jackdaws comes on,
screaming shrilly, when they see coming
a hawk, which brings slaughter to the small birds,
so before Aeneas and Hector the young men of the Achaeans
went screaming shrilly, and forgot their joy in battle.
And many fine pieces of armour fell around the trench
as the Danaans fled; and there was no rest from war.

### Book 18

So they kept fighting, looking just like blazing fire,
and swift-footed Antilochus came as a messenger to Achilles.
He found him in front of the high-prowed ships,
thinking over in his heart what had already been done.
Groaning, he spoke to his own great-hearted spirit:
"Oh no, why are the long-haired Achaeans
being driven in confusion at the ships, terrified over the plain?
May the gods not bring about for me in my heart the painful griefs
that my mother once explained to me and told me:
that while I was still alive, the best of the Myrmidons
would fall at Trojan hands and leave the light of the sun.
Surely the brave son of Menoetius is dead,
the stubborn man. I told him, once he had pushed back the enemy fire,
to come back to the ships and not to fight Hector in full force.
While he was turning these things over in his mind and heart,
meanwhile the son of glorious Nestor came up close to him,
shedding hot tears, and he told his painful news:
"Oh no, son of warlike Peleus, you are going to hear
a very bitter message, which should never have happened.
Patroclus lies dead, and they are fighting over the naked body;
helmet-flashing Hector has his armour."
So he spoke, and a black cloud of grief covered him.
With both hands he took the sooty dust
and poured it over his head, and spoiled his handsome face,
and the black ash settled on his scented tunic.
He himself, huge, stretched out at great length in the dust,
lay there, and with his own hands he spoiled his hair, tearing it.
The slave women whom Achilles and Patroclus had taken as plunder
wailed aloud with hearts in grief, and out of the door
they ran around warlike Achilles, and all with their hands
struck their breasts, and each one's limbs went slack.
On the other side Antilochus lamented, shedding tears,
holding Achilles' hands; and he groaned in his noble heart,
for he was afraid he might cut his throat with the iron.
He cried out dreadfully, and his queenly mother heard him,
as she sat in the depths of the sea beside her old father.
She wailed, and the goddesses gathered around her,
all the Nereids who were in the depth of the sea.
There were Glauce, Thaleia, Cymodoce,
Nesaea, Speio, Thoe, and ox-eyed Halia,
Cymothoe, Actaea, Limnoreia,
and Melite, and Iaira, and Amphithoe, and Agave,
Doto, Proto, Pherousa, Dynamene,
Dexamene, Amphinome, Callianeira,
Doris, Panope, and famous Galatea,
Nemertes, Apseudes, Callianassa.
There were Clymene, Ianeira, Ianassa,
Maera, Oreithyia, and fair-haired Amathia,
and the other Nereids who were in the depth of the sea.
Their cave was filled with them, gleaming silver, and all together
they struck their breasts, and Thetis began the lament:
"Listen, sister Nereids, so that all of you may
know well, hearing how many griefs are in my heart.
Oh no, wretched me, oh no, ill-fated mother of the best son,
I who once bore a son blameless and strong,
outstanding among heroes; he grew up like a young shoot,
whom I raised like a plant on the hill of an orchard
and sent out in the curved ships to Ilios
to fight the Trojans; I will not welcome him back
returning home to the house of Peleus.
While he lives and sees the light of the sun
he grieves, and I cannot help him by going to him.
But I will go, so that I may see my dear child and hear
what grief has come to him while he waits away from the war."
So she spoke and left the cave, and with her
the others went in tears, and around them the wave of the sea
broke; and when they reached fertile Troy
they went up onto the shore in order, where in close rows
the ships of the Myrmidons were drawn up around swift Achilles.
His queenly mother stood beside him as he groaned heavily,
and with a sharp cry she took her own son's head in her hands,
and lamenting she spoke winged words to him:
"Child, why do you weep? What grief has reached your heart?
Tell me, do not hide it; for these things have been accomplished
for you by Zeus, just as you once prayed, lifting up your hands,
that all the sons of the Achaeans would be crowded at the sterns,
in need of you, and suffer shameful things."
Heavily groaning, swift-footed Achilles answered her:
"My mother, the Olympian has indeed accomplished these things for me,
but what pleasure are they to me, when my dear companion has died,
Patroclus, whom I honoured above all my companions,
equal to my own self? I have lost him, and Hector
killed him and stripped off the huge armour, a wonder to look at,
beautiful; the gods gave it to Peleus as shining gifts
on the day when they put you in the bed of a mortal man.
If only you had stayed there among the immortal sea-goddesses,
and Peleus had taken a mortal wife.
But now, so that you too may have endless grief in your heart
for your son who has died, whom you will not welcome back
returning home; since my own heart does not bid me
live or be among men, unless Hector
first, struck by my spear, loses his life,
and pays the price for Patroclus, son of Menoetius."
Shedding a tear, Thetis spoke to him:
"You will be short-lived, my child, from what you say;
for straight after Hector, death is ready for you."
Greatly vexed, swift-footed Achilles answered her:
"Then let me die at once, since I was not going to help my companion
when he was killed. He died far from his homeland,
and I was not there to be a defence against destruction.
But now, since I am not going back to my dear native land,
and I was no light to Patroclus or to the other
companions, many of whom were killed by noble Hector,
but I sit by the ships, a useless burden on the earth,
though I am such as no other of the bronze-clad Achaeans
is in war; but in the assembly others are better.
So may strife perish from gods and men,
and anger, which makes even a thoughtful man furious,
which, far sweeter than dripping honey,
grows in the breasts of men like smoke.
So Agamemnon, king of men, has now made me angry.
But let us let these things be, grieved as we are,
and subdue our own dear spirit in our breasts by necessity.
But now I go, so that I may catch the destroyer of my dear head,
Hector; and I will accept my death whenever
Zeus and the other immortal gods wish to accomplish it.
For not even the strength of Heracles escaped death,
though he was dearest to Zeus, lord, son of Cronus,
but fate subdued him, and the painful anger of Hera.
So I too, if a similar fate has been made for me,
will lie dead when I die. But now let me win good glory,
and make some one of the Trojan and deep-bosomed Dardanian women
with both hands over her soft cheeks
wipe away her tears and groan aloud,
and let them know that I have long rested from war.
Do not hold me back from battle, dear as you are; you will not persuade me."
Then the goddess Thetis of the silver feet answered him:
"Yes, my child, this is true and no bad thing,
to fend off steep destruction from companions in distress.
But your beautiful armour is in Trojan hands,
bronze and gleaming; and helmet-flashing Hector
himself glories in wearing it on his shoulders; but I say
he will not glory in it long, for slaughter is near him.
But do not go down into the rush of Ares
before you see me come here before your eyes;
for at dawn I will come back with the rising sun,
bringing beautiful armour from lord Hephaestus."
So she spoke and turned back from her own son,
and turning she spoke to her sea sisters:
"You now go down into the wide bosom of the sea
and see the old man of the sea and your father's house,
and tell him everything. I will go to steep Olympus
to Hephaestus the famous craftsman, if he is willing
to give my son glorious gleaming armour."
So she spoke, and they immediately went down under the wave of the sea,
and the goddess Thetis of the silver feet
went toward Olympus to bring her dear son the glorious armour.
Her feet carried her to Olympus; but the Achaeans
with a wondrous cry, fleeing before man-killing Hector,
came to the ships and the Hellespont.
Not even Patroclus would the well-greaved Achaeans
have dragged out from under the weapons, the body of Achilles' companion;
for the host and the horses overtook him again,
and Hector, son of Priam, like a flame in his strength.
Three times famous Hector grabbed him from behind by the feet,
eager to drag him away, and shouted loudly to the Trojans;
three times the two Ajaxes, clothed in furious strength,
pushed him back from the body; and he, firmly trusting in his strength,
now rushed at them through the battle, now again
stood still, shouting loudly; and he did not give ground at all.
Just as herdsmen in the fields cannot
drive away a tawny lion that is very hungry,
so the two helmeted Ajaxes could not
drive Hector, son of Priam, away from the body.
And now he would have dragged him away and won boundless glory,
if swift Iris, wind-footed, had not come to the son of Peleus
as a messenger, running from Olympus, to arm himself,
without Zeus or the other gods knowing; for Hera sent her.
Standing near, she spoke winged words:
"Get up, son of Peleus, most terrifying of all men;
help Patroclus, for whose sake the dread battle
stands before the ships; they are killing each other,
some defending the dead body,
and others, the Trojans, rushing to drag it to windy Ilios.
Most of all famous Hector
is eager to drag it away; his heart bids him
to cut the head from the tender neck and fix it on a stake.
But get up and lie there no longer; let shame come to your heart
that Patroclus should become a plaything for Trojan dogs.
It is a disgrace to you if the body comes back dishonoured."
Then swift-footed shining Achilles answered her:
"Iris, goddess, which of the gods sent you to me as a messenger?"
Then wind-footed swift Iris spoke to him:
"Hera sent me, the glorious wife of Zeus.
The high-throned son of Cronus does not know, nor any other
of the immortals who live around snowy Olympus."
Answering her, swift-footed Achilles said:
"How can I go into the press? They have the armour.
My dear mother did not let me arm myself before
I see her with my own eyes come here;
she promised to bring beautiful armour from Hephaestus.
I know no one else whose glorious armour I could put on,
except the shield of Ajax, son of Telamon.
But even he, I think, is among the front ranks,
killing with his spear around dead Patroclus."
Then wind-footed swift Iris spoke to him:
"We too know well that your glorious armour is in their hands,
but just go to the ditch and show yourself to the Trojans,
in case the Trojans, afraid of you, hold back from battle,
and the warlike sons of the Achaeans can breathe again
in their exhaustion; there is little relief from war."
So she spoke and left, swift-footed Iris.
But Achilles rose, dear to Zeus; and around him Athena
threw her tasselled aegis over his strong shoulders,
and around his head the shining goddess wreathed a golden
cloud, and from it she kindled a brightly gleaming flame.
Just as smoke rising from a city reaches the upper air
from far off, from an island that enemies are attacking,
who all day long contend in hateful war
from their own city; and at sunset
the beacon fires blaze in close rows, and the glare
rises darting up for the neighbours to see,
in case they come with their ships as helpers against the war;
so from Achilles' head the light reached the upper air.
He went and stood on the ditch, away from the wall, and did not
join the Achaeans, for he respected his mother's firm command.
Standing there he shouted, and apart from him Pallas Athena
cried out; but among the Trojans she stirred up boundless confusion.
Just as a piercing sound, when a trumpet rings out
around a city besieged by spirit-destroying enemies,
so then was the piercing voice of the son of Aeacus.
When they heard the bronze voice of the son of Aeacus,
everyone's spirit was shaken; the fair-maned horses
turned the chariots back, for they sensed suffering in their hearts.
The charioteers were stunned when they saw the untiring fire
terrible above the head of the great-hearted son of Peleus,
blazing; the bright-eyed goddess Athena kindled it.
Three times over the ditch great Achilles shouted,
three times the Trojans and their famous allies were thrown into confusion.
There and then twelve of their best men died
around their own chariots and spears. But the Achaeans
gladly dragged Patroclus out from under the weapons
and laid him on a bier; his dear companions stood around
mourning; and swift Achilles followed among them,
shedding hot tears, when he saw his trusted companion
lying on the bier, mangled by the sharp bronze,
the one he had sent out with horses and chariot
to war, and did not receive back returning.
Ox-eyed queenly Hera sent the untiring sun
to go down unwillingly into the streams of Ocean.
The sun set, and the noble Achaeans stopped
the fierce battle and the even war.
The Trojans on the other side, from the strong fighting
withdrew and unyoked the swift horses from under their chariots,
and gathered in assembly before thinking about dinner.
The assembly was of men standing upright, and no one dared
to sit; for trembling held them all, because Achilles
had appeared, and he had long abstained from painful war.
Among them prudent Polydamas, son of Panthous, began to speak,
for he alone saw both forward and backward,
and he was a companion of Hector, and they were born on the same night,
but one was far the better in words, the other in the spear.
He, well-minded, spoke to them and said:
"Think carefully, my friends; I for my part urge
that we go now to the city and not wait for shining dawn
on the plain beside the ships; for we are far from the wall.
While this man was angry with shining Agamemnon,
the Achaeans were easier to fight;
I used to be glad, sleeping by the swift ships,
hoping to take the curved ships.
But now I am terribly afraid of the swift-footed son of Peleus.
So overbearing is his spirit that he will not be willing
to wait on the plain, where Trojans and Achaeans
both in the middle share out the fury of Ares,
but he will fight for the city and the women.
But let us go to the city; obey me, for this is how it will be.
For now night has stopped the swift-footed son of Peleus,
immortal night; but if tomorrow he comes upon us here
setting out with his armour, then someone will surely
recognise him; he will gladly reach sacred Ilios
— whoever escapes; but dogs and vultures will eat many
of the Trojans. May I never hear of such a thing.
But if we obey my words, anxious as we are,
during the night we will keep our strength in the assembly, and the walls
and the high gates and the planks fitted on them,
long and well-planed and bolted, will protect the city.
At dawn, early, armed with our armour,
we will stand on the walls; it will be worse for him, if he wishes
to come from the ships and fight us around the wall.
He will go back again to the ships, after he has worn out his strong-necked horses
with every kind of running as he ranges under the city,
but his spirit will not let him rush inside,
nor will he ever sack it; before that the swift dogs will eat him."
Looking at him from under his brows, helmet-flashing Hector said:
"Polydamas, you no longer say things that please me,
you who tell us to go back and gather in the city.
Are you not yet satisfied with being penned inside the towers?
Before, all mortal men used to say that the city of Priam
was rich in gold and rich in bronze;
but now the beautiful treasures have perished from its houses,
and many possessions have gone to be sold in Phrygia and lovely Maeonia,
since great Zeus is angry.
But now, when the son of crooked-counselled Cronus has given me
to win glory by the ships and to pen the Achaeans against the sea,
fool, do not show such thoughts among the people any longer;
for no Trojan will obey you; and I will not allow it.
But come, let us all obey what I say.
Now take your dinner throughout the army by companies,
and remember the watch, and let each man stay awake;
and of the Trojans, whoever is over-proud and upset about his possessions,
let him gather them and give them to the people to eat up;
it is better for one of them to benefit than for the Achaeans.
At dawn, early, armed with our armour,
let us wake sharp Ares against the hollow ships.
And if in truth shining Achilles has risen up from the ships,
it will be worse for him, if he wishes it; I for one will not
flee from the painful war, but I will stand
right against him, and either he carries off great victory, or I do.
Enyalius is shared by both, and he kills the one who would kill."
So Hector spoke, and the Trojans shouted in approval,
fools; for Pallas Athena took away their wits.
For they praised Hector for planning evil,
and no one praised Polydamas for his good advice.
Then they took dinner throughout the army; but the Achaeans
all night long groaned and wept for Patroclus.
Among them the son of Peleus led the constant lament,
laying his man-killing hands on his companion's breast,
groaning thick and fast like a well-maned lion
whose cubs a hunter has snatched from under him
out of the thick forest; he grieves, arriving too late,
and he roams over many glens, searching for the man's tracks,
in case he finds him somewhere; for sharp anger seizes him.
So he, heavily groaning, spoke to the Myrmidons:
"Oh, surely I spoke a useless word that day
when I encouraged the hero Menoetius in his halls;
I said I would bring his famous son back to Opoeis
after sacking Ilios and winning his share of the plunder.
But Zeus does not fulfil all the plans of men.
For it is fated for both of us to redden the same earth
here in Troy, since the old horseman Peleus
will not receive me either when I return in his halls,
nor my mother Thetis, but here the earth will hold me.
But now, Patroclus, since I am going under the earth after you,
I will not perform your funeral rites before I bring here Hector's
armour and head, the head of your great-hearted killer;
and before the pyre I will cut the throats of twelve
glorious children of the Trojans, angry over your death.
Meanwhile you will lie by the curved ships just as you are,
and around you Trojan and deep-bosomed Dardanian women
will weep, shedding tears night and day,
whom we ourselves won with our strength and the long spear
when we sacked the rich cities of mortal men."
So he spoke, and shining Achilles called to his companions
to set a great tripod over the fire, so that as quickly as possible
they might wash the bloody gore off Patroclus.
They set a bathing tripod on the blazing fire,
poured water into it, and lit wood under it, taking it up.
The fire wrapped the belly of the tripod, and the water grew warm.
When the water boiled in the gleaming bronze,
then they washed him and anointed him thickly with oil,
and filled his wounds with nine-year-old salve;
laying him on a bier, they covered him with a soft linen cloth
from head to feet, and over that with a white mantle.
All night long then around swift-footed Achilles
the Myrmidons groaned and wept for Patroclus.
And Zeus spoke to Hera, his sister and wife:
"You did it, then, ox-eyed queenly Hera,
by rousing swift-footed Achilles; surely the long-haired Achaeans
are born from you yourself."
Then ox-eyed queenly Hera answered him:
"Most dread son of Cronus, what a thing you have said!
Surely some mortal man may intend to do something for a man,
one who is mortal and knows no such plans;
how then could I, who claim to be the best of the goddesses,
both in birth and because I am called your wife,
and you rule among all the immortals,
not have woven evil for the Trojans in my anger?"
So they said such things to each other.
And Thetis of the silver feet came to the house of Hephaestus,
imperishable, starry, outstanding among the immortals,
bronze, which the crooked-footed god himself had made.
She found him sweating, turning about his bellows,
hurrying; for he was making twenty tripods in all
to stand around the wall of the well-built hall,
and he put golden wheels under each base,
so that they might enter the divine assembly by themselves
and come back again to his house, a wonder to see.
These indeed were finished, but the handles were not yet
fitted on them, cunningly worked; these he was preparing and cutting the fastenings.
While he was working at these things with his skilled mind,
meanwhile the goddess Thetis of the silver feet came near him.
The Grace with shining veil saw her as she came forward,
beautiful, whom the famous lame god had married.
She clung to her hand and spoke and called her by name:
"Why, Thetis of the trailing robe, have you come to our house,
revered and dear? Before, you did not come often.
But come further in, so that I may set guest-gifts before you."
So she spoke, and the shining goddess led her forward.
Then she seated her on a silver-studded throne,
beautiful and cunningly worked; there was a footstool under her feet.
She called to Hephaestus the famous craftsman and said:
"Hephaestus, come out here; Thetis has some need of you."
Then the famous lame god answered her:
"Surely a dread and revered goddess is in my house,
who saved me when grief came on me after I fell far away,
through the will of my shameless mother, who wanted
to hide me because I was lame; then I would have suffered grief in my heart,
if Eurynome and Thetis had not taken me to their bosom,
Eurynome, daughter of the refluent Ocean.
With them for nine years I forged many cunning things,
brooches and twisted bracelets and spiral cups and necklaces,
in a hollow cave; around it the stream of Ocean
flowed, murmuring with foam, endlessly; and no other
knew of it, neither of the gods nor of mortal men,
but Thetis and Eurynome knew, who saved me.
She has now come to our house; so I must greatly
pay back all the guest-gifts to fair-tressed Thetis.
But do you now set fine guest-gifts before her,
while I put away the bellows and all my tools."
He spoke, and rose from the anvil, a huge monstrous bulk,
limping; and beneath him his thin shins moved busily.
He set the bellows away from the fire, and all his tools
he gathered into a silver chest, the ones he worked with.
With a sponge he wiped his face and both hands,
and his sturdy neck and his shaggy chest,
and he put on a tunic, took a thick staff, and went out the door
limping; and handmaids hurried along beside their master,
golden, like living young women.
In them there is understanding in their minds, and voice
and strength, and they know the works of the immortal gods.
They hurried along beside their master; but he, moving
near to where Thetis was, sat down on a shining throne,
and clung to her hand and spoke and called her by name:
"Why, Thetis of the trailing robe, have you come to our house,
revered and dear? Before, you did not come often.
Say what you have in mind; my heart bids me fulfil it,
if I can fulfil it and if it is something that can be done."
Then Thetis answered him, shedding a tear:
"Hephaestus, is there then any one of all the goddesses in Olympus
who has endured in her heart such grievous sorrows
as the pains Zeus, son of Cronus, has given me out of all of them?
Out of the other sea-goddesses he subdued me to a mortal man,
Peleus, son of Aeacus, and I endured the bed of a man
very much against my will. He now, in hateful old age,
lies in his halls, worn out, and I have other troubles now;
since he gave me a son to be born and raised,
outstanding among heroes; he grew up like a young shoot,
whom I raised like a plant on the hill of an orchard
and sent out in the curved ships to Ilios
to fight the Trojans; I will not welcome him back
returning home to the house of Peleus.
While he lives and sees the light of the sun
he grieves, and I cannot help him by going to him.
The girl whom the sons of the Achaeans chose out as a prize for him,
lordly Agamemnon took her back out of his hands.
He wasted the heart in him with grief, while the Trojans
penned the Achaeans at the sterns and did not let them
go out; the elders of the Argives begged him,
and named many glorious gifts.
Then he himself refused to ward off destruction,
but he dressed Patroclus in his own armour
and sent him to war, and gave him a great host besides.
All day they fought around the Scaean gates,
and that same day they would have sacked the city, if Apollo
had not killed the brave son of Menoetius, who had done much harm,
among the front fighters, and given glory to Hector.
Therefore I now come to your knees, in case you are willing
to give my son, who is short-lived, a shield and a helmet
and beautiful greaves fitted with ankle-pieces
and a corselet; for his faithful companion lost his own,
subdued by the Trojans; and he lies on the ground grieving in spirit."
Then the famous lame god answered her:
"Take courage; do not let these things be a care in your mind.
If only I could hide him from painful death
like this, when dread fate comes on him,
as surely beautiful armour will be his, such that
many people will marvel, whoever sees it."
So he spoke, left her there, and went to the bellows;
he turned them toward the fire and told them to work.
The bellows, twenty in all, blew in their furnaces,
sending out every kind of ready blast,
now to help him as he hurried, now again
just as Hephaestus wished and the work went forward.
He threw weariless bronze into the fire, and tin
and precious gold and silver; then
he set the great anvil on its block, and took in one hand
a mighty hammer, and in the other he took the tongs.
He made first a shield, great and sturdy,
working it cunningly all over, and around it he set a shining rim,
triple, gleaming, and a silver strap.
There were five layers on the shield; and on it
he made many cunning things with his skilled mind.
On it he fashioned earth, and heaven, and sea,
and the untiring sun and the full moon,
and on it all the constellations with which the sky is crowned,
the Pleiades, the Hyades, and the strength of Orion,
and the Bear, which men also call the Wagon,
which turns in the same place and watches Orion,
and alone has no share in the baths of Ocean.
On it he made two cities of mortal men,
beautiful. In the one there were weddings and feasts,
and they were leading brides from their chambers by the light of blazing torches
through the city, and a loud marriage song arose;
young men whirled in the dance, and among them
pipes and lyres sounded; the women
each stood at her doorway and marvelled.
The people were gathered in the assembly; there a quarrel
had arisen, and two men were quarrelling about blood-money
for a man who had been killed; one claimed to have paid everything,
showing it to the people, and the other refused to accept anything;
both were eager to go to an arbitrator for a decision.
The people shouted on both sides as helpers,
and heralds held the people back; the elders
sat on polished stones in a sacred circle,
holding in their hands the sceptres of the loud-voiced heralds;
then they sprang up and gave judgment each in turn.
There lay in the middle two talents of gold,
to give to the one who spoke the straightest judgment among them.
Around the other city two armies of people sat,
gleaming in armour; their counsel was divided in two,
either to sack it or to divide in two all
the possessions that the lovely citadel held inside.
They were not yet yielding, but were secretly arming for an ambush.
The wall their dear wives and infant children
were guarding, standing on it, and with them the men whom old age held;
the others went out; Ares led them and Pallas Athena,
both golden, and golden were the clothes they wore,
both beautiful and tall with their armour, as is fitting for gods,
conspicuous on both sides; the people were smaller.
When they came to the place where it seemed good to them to lie in ambush,
at a river, where there was a watering place for all the herds,
there they sat down, wrapped in gleaming bronze.
Apart from them two scouts sat, watching
for the flocks and the curved-horned cattle to appear.
These soon came on, and two herdsmen followed with them,
delighting in their pipes; they had no foreknowledge of the trap.
Those, seeing this beforehand, rushed at them, and quickly then
they cut down the herds of cattle and the fair flocks
of white sheep, and killed the shepherds.
When the others heard the great din among the cattle,
as they sat before their huts, immediately leaping on their horses
with high-lifting feet, they pursued them and quickly arrived.
Then they drew themselves up and fought a battle by the river banks,
and they struck each other with bronze-tipped spears.
Among them Strife and Confusion mingled, and deadly Fate,
holding one man alive and newly wounded, another unwounded,
and dragging another, dead, through the battle by the feet;
she wore a cloak over her shoulders, red with the blood of men.
They mingled like living mortals and fought,
and they dragged at each other's corpses, lying dead.
On it he set a soft, rich field of fallow land,
a broad fallow, ploughed three times; many plowmen in it
drove their teams, turning them this way and that.
Whenever they turned and came to the end of the field,
then in their hands a man came up and gave them
a cup of honey-sweet wine; they turned back along the furrows,
eager to reach the end of the deep fallow land.
It grew black behind them and looked like ploughed land,
though it was golden; that was made a wonder indeed.
On it he set a royal estate; there labourers
were reaping, holding sharp sickles in their hands.
Some sheaves fell in close rows along the furrow,
and others the binders tied with bands.
Three binders stood by; behind them
boys gathered the sheaves and brought them in their arms
and handed them over without pause; the king among them in silence,
holding his sceptre, stood at the furrow, glad at heart.
Heralds apart under an oak were preparing a feast,
they had sacrificed a great ox and were busy with it; the women
scattered much white barley for the labourers' meal.
On it he set a great vineyard heavy with grapes,
beautiful, golden; the clusters were black,
and it stood on silver poles throughout.
Around it he drew a dark trench, and around it a fence
of tin; there was one single path to it,
by which the carriers went when they harvested the vineyard.
Maidens and young men, tender-hearted,
carried the honey-sweet fruit in woven baskets.
In their midst a boy with a clear lyre
played charmingly, and sang the beautiful Linos song
in a thin voice; they with leaping and
with dance and cry, skipping with their feet, followed along.
On it he made a herd of straight-horned cattle;
the cattle were made of gold and tin,
and with lowing they rushed from the dung to the pasture
beside a murmuring river, beside a rustling reed-bed.
Golden herdsmen walked along with the cattle,
four of them, and nine swift dogs followed them.
Two terrible lions among the foremost cattle
held a bellowing bull; he, lowing long,
was dragged along; the dogs and the young men followed after.
The two, having torn open the hide of the great ox,
gulp down its entrails and black blood; the herdsmen
in vain pressed on, urging their swift dogs.
The dogs shrank back from biting the lions,
but standing very near they barked and darted away.
The famous lame god made a pasture,
in a beautiful glen, a great one for white sheep,
and sheepfolds and roofed huts and pens.
The famous lame god made a dancing floor cunningly,
like the one that once in wide Knossos
Daedalus made for fair-tressed Ariadne.
There young men and maidens, wooed with many oxen,
danced, holding one another's hands by the wrist.
Of them the girls wore fine linen, and the young men
wore well-woven tunics, softly shining with oil;
the maidens had beautiful garlands, and the young men
had golden daggers from silver straps.
They now ran with skilled feet
very lightly, as when a potter sitting at his wheel
that fits his hands tries it, to see if it will run;
another time they ran in rows toward one another.
A great crowd stood around the lovely dance,
rejoicing; among them sang a divine singer
playing the lyre; two tumblers in their midst
leading the dance whirled about.
On it he set the great strength of the river Ocean
along the outermost rim of the well-wrought shield.
But when he had made the shield, great and sturdy,
he made him a corselet brighter than the gleam of fire,
he made him a helmet, sturdy, fitted to his temples,
beautiful and cunningly worked, and on it he set a golden crest,
he made him greaves of pliant tin.
But when the famous lame god had worked all the armour,
he lifted it and set it before the mother of Achilles.
She, like a hawk, sprang down from snowy Olympus
bearing the gleaming armour from Hephaestus.

### Book 19

Dawn in her saffron robe rose from the streams of Ocean
to bring light to the gods and to mortal men;
and she came to the ships, bringing gifts from the god.
She found her own dear son lying over Patroclus,
crying out loud; and many companions around him
were mourning; and the shining goddess stood among them,
took his hand, spoke to him, and called him by name:
"My child, we will leave this man lying here, sad as we are,
since he was struck down by the will of the gods;
but you — take from Hephaestus the glorious armor,
very beautiful, such as no man has ever worn on his shoulders."
So the goddess spoke, and set the armor down
in front of Achilles; and all the clever work clashed and rang.
Trembling took hold of all the Myrmidons, and none dared
look at it directly; they shrank back. But Achilles,
as soon as he saw it, felt his anger grow, and his two eyes
flashed terribly from under his brows like a flash of fire;
he was happy, holding the shining gifts of the god in his hands.
When he had taken his pleasure looking at the clever work,
he spoke winged words to his mother:
"Mother, a god gave me this armor — work such as it is fitting
for the gods to make, and no mortal man could finish.
Now I will put it on; but I am terribly
afraid that in the meantime the flies, getting into the wounds
of the brave son of Menoetius, cut open by the bronze,
will breed worms in them and spoil the body —
his life is destroyed, and all his flesh may rot."
Then the goddess Thetis of the silver feet answered him:
"My child, do not let these things worry your heart.
I will try to keep off from him the wild swarms
of flies, which eat men killed in battle;
for even if he lies here a whole year,
his flesh will always stay firm, or even better.
But you — call the Achaean heroes to assembly,
give up your anger at Agamemnon, shepherd of the people,
and arm yourself quickly for war, and put on your strength."
So she spoke, and put great courage into him,
and into Patroclus she dropped ambrosia and red nectar
down through his nostrils, so that his flesh would stay firm.
But godlike Achilles walked along the shore of the sea,
shouting terribly, and roused the Achaean heroes.
Even those who before had stayed by the ships in the meeting place,
the steersmen, and the men who held the ships' tillers,
and the stewards by the ships who handed out the grain —
even they now came to the assembly, because Achilles
had appeared, and had long stayed away from painful battle.
And the two came limping, the servants of Ares,
Tydeus' son, steadfast in war, and brilliant Odysseus,
leaning on their spears, because they still had their ugly wounds;
they came and sat down at the front of the assembly.
But last of all came the lord of men, Agamemnon,
carrying a wound; for in the strong battle
Coön, son of Antenor, had stabbed him with a bronze spear.
When all the Achaeans had gathered together,
swift-footed Achilles stood up among them and said:
"Son of Atreus, was this really better for us both,
for you and for me, when we two, sick at heart,
raged in heart-eating quarreling over a girl?
I wish Artemis had killed her with an arrow
the day I took Lyrnessos and destroyed it;
then not so many Achaeans would have bitten the endless earth
under enemy hands, because of my anger.
That was good for Hector and the Trojans; but I think the Achaeans
will long remember the quarrel, yours and mine.
But let's let all that go, sad as we are,
forcing down the heart in our chests by need.
Now I put an end to my anger; it isn't right for me
to rage without stopping forever; but come, quickly
rouse the long-haired Achaeans to war,
so that I can still go at the Trojans and test them,
whether they want to camp beside the ships; but I think some
of them will gladly drop to their knees, whoever escapes
the deadly war under my spear."
So he spoke, and the well-armed Achaeans were glad
that the great-hearted son of Peleus had given up his anger.
Then the lord of men, Agamemnon, spoke to them,
right from his seat, not standing up in the middle:
"Friends, heroes, Danaans, servants of Ares,
it's good to listen to a man who is standing, and it isn't right
to interrupt him; it's hard even for someone who knows.
But in a big crowd of men, how could anyone hear
or speak? Even a clear-voiced speaker gets drowned out.
I will explain my mind to the son of Peleus; but the rest of you,
Argives, agree with me, and each of you mark my words well.
Often the Achaeans have said this to me
and have blamed me; but I'm not the one to blame,
but Zeus and Fate and the mist-walking Fury,
who threw wild ruin into my mind in the assembly,
the day I myself took away Achilles' prize.
But what could I do? A god brings everything to pass.
Ate, the oldest daughter of Zeus, harms everyone —
she is cursed; her feet are soft, because she never
comes near the ground, but walks on the heads of men,
hurting them; and she has tripped up one at least.
For once even Zeus was blinded, though they say he is the best
of men and of gods; but even him
Hera, just a woman, tricked with her scheming,
on the day when the strength of Heracles was going to be born
to Alcmene, in fair-crowned Thebes.
For he, bragging, said to all the gods:
'Hear me, all you gods and all you goddesses,
so I can say what my heart in my chest tells me.
Today the goddess of childbirth, Eileithyia who brings the pain,
will bring out a man who will rule over everyone around him,
of the race of men who come from my blood.'
Then Queen Hera, planning a trick, said to him:
'You'll be lying, and you won't carry out your word.
Come now, swear me a strong oath, Olympian,
that he really will rule over everyone around him,
whoever falls today between a woman's feet,
from the men who come from your bloodline.'
So she spoke; and Zeus did not notice the trick at all,
but swore the great oath, and then was badly blinded.
And Hera darted off and left the peak of Olympus,
and quickly came to Achaean Argos, where she knew
the strong wife of Sthenelus, son of Perseus.
She was pregnant with a son, and the seventh month had come;
she brought him out into the light, though he was born too early,
and stopped Alcmene's labor, and held back the Eileithyiai.
And she herself went and told Zeus, son of Cronus:
'Father Zeus of the bright lightning, I will put a word in your heart:
a noble man has already been born who will rule the Argives —
Eurystheus, son of Sthenelus, son of Perseus,
from your line; it is no shame for him to rule the Argives.'
So she spoke, and sharp grief struck his deep heart;
at once he grabbed Ate by her shining head,
angry in his heart, and swore a strong oath
that never again to Olympus and the starry sky
would Ate come, she who harms everyone.
So he spoke, and threw her from the starry sky,
spinning her in his hand; and quickly she came to the works of men.
He always groaned when he looked at his own dear son
doing a shameful job, from the labors of Eurystheus.
So I too, when great Hector of the shining helmet
was destroying the Argives at the sterns of the ships,
couldn't forget Ate, the blindness I first fell into.
But since I was blinded and Zeus took away my wits,
I am willing to make up for it and give endless ransom;
but rouse the war, and rouse the other peoples too.
I am ready here to hand over all the gifts that,
coming to your hut yesterday, brilliant Odysseus promised you.
If you want, wait, even though you are eager for Ares,
and let my servants take the gifts from my ship
and bring them, so you can see what a pleasing gift I will give you."
Then swift-footed Achilles answered him:
"Most glorious son of Atreus, lord of men Agamemnon,
the gifts — if you want to give them, as is right,
you can, or keep them yourself; but now let's think about battle
right away; we shouldn't be chatting here
or wasting time; a great deed is still undone.
Let someone see Achilles among the front ranks
destroying the Trojan ranks with his bronze spear.
Let each of you remember that and fight his man."
Then much-devising Odysseus answered him:
"Don't do that, godlike Achilles, brave as you are;
don't drive the sons of the Achaeans to Ilios hungry
to fight the Trojans, because the battle will be
no short time, once the ranks first close
with men, and a god breathes strength into both sides.
No — tell the Achaeans to fill themselves beside the swift ships
with food and wine; that's what gives strength and power.
A man can't fight all day until the sun goes down
if he has no food;
even if his heart longs to fight,
his limbs get heavy without him noticing, and thirst
and hunger catch up with him, and his knees give out as he walks.
But a man who has filled himself with wine and food
fights enemy men all day long;
his heart is bold in his chest, and his limbs
don't tire before everyone pulls back from the battle.
Come on, dismiss the people, and tell them
to prepare a meal; and let Agamemnon, lord of men,
bring the gifts into the middle of the assembly, so that all the Achaeans
can see them with their own eyes, and you can be warmed in your heart.
Let him stand up among the Argives and swear an oath to you
that he never got into her bed or had sex with her —
which is the custom, lord, for men and for women;
and let your own heart in your chest be gentle.
Then let him please you with a rich dinner in his hut,
so that you lack nothing that is owed to you.
And you, son of Atreus, will afterward be more fair even to someone else.
For there's nothing to be angry about when a king
makes up for it to a man who was angered first."
Then the lord of men, Agamemnon, answered him:
"I'm glad, son of Laertes, to hear your speech;
you have laid everything out and told it in the right measure.
I am willing to swear this, and my heart tells me to,
and I won't swear falsely before the god; but let Achilles
wait here for now, even though he is eager for Ares;
and let all the rest of you wait here together, until the gifts
come from my hut and we cut the faithful oaths.
And to you I give this order and command:
choose the best young men of all the Achaeans
and bring the gifts from my ship — everything we promised yesterday
to give Achilles — and bring the women too.
And let Talthybius quickly, through the wide Achaean camp,
get a boar ready to cut for Zeus and the Sun."
Then swift-footed Achilles answered him:
"Most glorious son of Atreus, lord of men Agamemnon,
at another time, and even more, you two would do better to busy yourselves with these things,
whenever there is a pause from war
and there is less anger in my chest.
But right now these men lie torn apart, the ones
Hector son of Priam struck down, when Zeus gave him glory,
and you two are urging me to eat. I for one
would tell the sons of the Achaeans to fight
right now, hungry and without food, and at sunset
make a big supper, once we have taken revenge for this outrage.
Until then, no drink would go down my own throat,
and no food, while my companion lies dead,
who lies in my hut, torn by the sharp bronze,
lying turned over in the doorway, and around him his friends
are mourning; none of that is any concern to my heart,
but killing and blood and the miserable groaning of men."
Then much-devising Odysseus answered him:
"Achilles, son of Peleus, far the greatest of the Achaeans,
you are stronger than me and not a little better
with the spear; but I could beat you by a lot in thinking,
since I was born before you and know more.
So let your heart put up with my words.
Men quickly get their fill of battle,
battle where bronze pours the most straw on the ground
and the harvest is smallest, when Zeus tips the scales,
Zeus, who is the steward of men's war.
The Achaeans cannot mourn a dead man with their stomachs;
too many, in heaps, fall every single day;
when could anyone catch his breath from all that toil?
No — we have to bury whoever dies,
keeping a hard heart, crying for one day;
and all those who are left out of hateful war
have to remember food and drink, so that still more
we can fight the enemy men without stopping, always,
with the tireless bronze on our bodies. And let no one
of the army, waiting for some other call, hang back;
that call would be an evil thing for whoever is left
beside the Argive ships; no — let's all set out together
and wake sharp Ares against the horse-taming Trojans."
He spoke, and took with him the sons of glorious Nestor,
Meges son of Phyleus, Thoas, and Meriones,
and Lykomedes son of Kreion, and Melanippos;
and they went to the hut of Agamemnon, son of Atreus.
At once the word became a deed, and it was done:
from the hut they carried seven tripods, as he had promised him,
and twenty shining cauldrons, and twelve horses;
they quickly brought out women skilled at blameless work,
seven of them; and the eighth was fair-cheeked Briseis.
Odysseus weighed out ten talents of gold in all
and led the way, and the other young Achaeans carried the gifts.
They set them in the middle of the assembly, and Agamemnon
stood up; and Talthybius, like a god in his voice,
stood beside the shepherd of the people, holding a boar in his hands.
The son of Atreus drew with his hands the knife
that always hung beside the great sheath of his sword,
and began cutting hairs from the boar, and lifted his hands to Zeus
and prayed; and all the Argives sat there in silence,
listening to the king in proper order.
When he had prayed, he spoke, looking up at the wide sky:
"Let Zeus be my witness now, the highest and best of the gods,
and Earth and the Sun and the Furies, who under the earth
punish men, whoever swears a false oath:
I never laid a hand on the girl Briseis,
I never needed her bed or anything else from her,
but she stayed untouched in my huts.
But if anything in this is a false oath, may the gods give me
many pains, all the pains they give to anyone who sins against them by swearing."
He spoke, and cut the boar's throat with the pitiless bronze.
Talthybius took it and into the great gulf of the gray sea
threw it, spinning it around, food for fish; but Achilles
stood up and spoke among the war-loving Argives:
"Father Zeus, you really do give men great blindness.
Never would the son of Atreus have stirred my heart in my chest
through and through, nor would he have led the girl away,
helpless, against my will; it was surely Zeus
who wanted many Achaeans to die.
Now go to dinner, so that we can join battle."
So he spoke, and broke up the quick assembly.
They scattered, each to his own ship,
but the great-hearted Myrmidons took care of the gifts,
and carried them to the ship of godlike Achilles.
They set them in the huts, and seated the women,
and the proud servants drove the horses into the herd.
And Briseis, like golden Aphrodite,
when she saw Patroclus torn by the sharp bronze,
threw herself over him and wailed out loud, and with her hands tore
her breast and soft neck and beautiful face.
And the woman, like the goddesses, said, weeping:
"Patroclus, by far the dearest to my poor heart,
I left you alive when I went out from the hut,
and now I find you dead, leader of men,
as I come back; so evil follows evil for me, always.
The husband my father and my lady mother gave me
I saw torn by the sharp bronze in front of the city,
and my three brothers, whom one mother bore to me,
my own family, who all met their day of death.
And you wouldn't let me cry when swift Achilles
killed my husband and destroyed the city of godlike Mynes,
but you said you would make me the lawful wife
of godlike Achilles, and bring me in the ships
to Phthia, and hold a wedding feast among the Myrmidons.
So I cry for you, dead, without stopping, always gentle."
So she spoke, crying, and the women groaned
for Patroclus as an excuse, each one for her own sorrows.
Around him the elders of the Achaeans gathered,
begging him to eat; but he refused, groaning:
"I beg you, if any of my dear companions will listen to me,
don't tell me to fill my dear heart with food
or drink before then, since terrible grief has come on me;
but I will wait and hold out until the sun goes down."
So he spoke and sent the other kings away,
but the two sons of Atreus stayed, and brilliant Odysseus,
Nestor, Idomeneus, and the old horseman Phoenix,
trying to comfort him in his deep grief; but his heart
took no pleasure until he walked into the mouth of bloody war.
Remembering, he breathed out a deep sigh and said:
"Ah, once you too, poor man, dearest of my companions,
set a tasty meal in front of me in my own hut,
quickly and nimbly, whenever the Achaeans hurried
to bring tearful war against the horse-taming Trojans.
But now you lie torn apart, and my own heart
has no taste for drink or food, even though they are here,
because I miss you; I could suffer nothing worse than this,
not even if I heard that my own father had died,
who somewhere in Phthia now sheds a soft tear
for the lack of a son like me; while I, in a foreign land,
for the sake of hateful Helen, fight the Trojans;
or if I heard about my dear son, who is being raised in Skyros,
whether godlike Neoptolemus is still alive.
Before, my heart in my chest hoped
that I alone would die, far from horse-pasturing Argos,
here in Troy, and that you would go back to Phthia,
so that you could bring my boy out of Skyros
in a swift black ship and show him everything —
my property, my slaves, and my great high-roofed house.
For I think Peleus is either completely
dead, or still barely alive and grieving
with hateful old age, always waiting
for the miserable news of my death, whenever he hears it."
So he spoke, crying, and the elders groaned,
each remembering what he had left behind in his halls;
and the son of Cronus saw them mourning and pitied them,
and at once spoke winged words to Athena:
"My child, you have completely abandoned a good man.
Is Achilles no longer any concern to your heart?
He sits in front of the straight-horned ships,
mourning his dear companion; and the others
have gone off to dinner, but he is unfed and has eaten nothing.
Come, drop nectar and lovely ambrosia
into his chest, so that hunger doesn't come on him."
So he spoke, and stirred up Athena, who was eager already;
and she, like a wide-winged, shrill-voiced hawk,
swooped down from the sky through the clear air. But the Achaeans
were arming at once all through the camp; and she into Achilles'
chest dropped nectar and lovely ambrosia,
so that hateful hunger wouldn't reach his knees;
and she herself went to the well-built house of her mighty father,
and they poured out far from the swift ships.
As when the thick snowflakes of Zeus fly down,
cold under the blast of clear-sky Boreas,
so then thick helmets, shining bright,
were carried out from the ships, and bossed shields,
and strongly-plated breastplates, and ashen spears.
The gleam reached the sky, and the whole earth laughed around
under the lightning of the bronze; and a din rose beneath the feet
of the men; and in their middle godlike Achilles put on his armor.
The clashing of his teeth was there, and his two eyes
blazed like the flash of fire, and into his heart
sank unbearable grief; and raging against the Trojans
he put on the god's gifts, which Hephaestus had worked to make him.
First he put the greaves on his shins,
beautiful, fitted with silver ankle-clasps;
next he put the breastplate on his chest.
Then he slung over his shoulders the silver-studded sword,
of bronze; then the great and sturdy shield
he picked up, and a gleam went out from it like the moon.
As when a gleam from the sea appears to sailors
from a burning fire, one that burns high up in the mountains
in a lonely sheepfold, and storms carry them, against their will,
over the fish-filled sea, away from their friends —
so from Achilles' shield the gleam reached the sky,
the beautiful, cleverly made shield; and lifting the helmet
he put it on his head, a strong one; and it shone like a star,
the horse-haired helmet, and the hairs waved around it,
golden, which Hephaestus set thick around the crest.
Godlike Achilles tested himself in his armor,
to see if it fitted him and his shining limbs moved freely in it;
and it became like wings to him, and it lifted up the shepherd of the people.
He pulled his father's spear out of its case,
heavy, big, sturdy; no other Achaean
could swing it, but Achilles alone knew how to throw it,
the Pelian ash, which Cheiron gave to his dear father
from the top of Pelion, to be the death of heroes.
The horses, with Automedon and Alcimus tending them,
they yoked; they put the beautiful collars on them, and the bits
into their jaws, and pulled the reins back
to the well-joined chariot. He took the shining whip
fitted in his hand and jumped up into the chariot
— Automedon; and behind him Achilles climbed up, armed,
blazing in his armor like Hyperion the sun,
and he shouted terribly to his father's horses:
"Xanthus and Balius, far-famous children of Podarge,
think differently now about bringing your charioteer home safe
to the crowd of the Danaans, once we have had enough of war,
and don't leave him there dead, the way you left Patroclus."
Then the swift-footed horse Xanthus answered from under the yoke,
and at once bowed his head, and all his mane
fell out of the yoke-pad and touched the ground;
and the white-armed goddess Hera gave him a voice:
"Yes, we will still save you now, mighty Achilles;
but the day of your destruction is near; and it isn't us
who are to blame, but the great god and strong Fate.
For it wasn't because we were slow or lazy
that the Trojans took the armor from Patroclus' shoulders;
no — the best of the gods, whom fair-haired Leto bore,
killed him among the front fighters, and gave glory to Hector.
We two could run with the breath of the West Wind,
which they say is the lightest of all; but for you yourself
it is fated to be beaten down by a god and a man by force."
So he spoke, and the Furies stopped his voice.
And swift-footed Achilles, very angry, said to him:
"Xanthus, why do you prophesy my death? That is not your job.
I know it well myself: it is my fate to die here,
far from my dear father and mother; but even so
I won't stop until I have driven the Trojans to their fill of war."
He spoke, and with a shout drove the single-hoofed horses into the front ranks.

### Book 20

So they armed themselves by the curving ships,
because of you, son of Peleus — Greeks who never got enough of fighting —
and the Trojans on the other side, on the high ground of the plain.
Zeus told Themis to call the gods to a meeting
from the top of Olympus with its many folds; and she went everywhere
and told them to come to Zeus's house.
Not one of the rivers stayed away, except Ocean,
and none of the nymphs who live in the beautiful groves
and the springs of rivers and the grassy meadows.
When they came to the house of Zeus who gathers the clouds,
they sat in the polished colonnades, which for father Zeus
Hephaestus had built with his clever mind.
So they gathered inside Zeus's house; and the Earth-shaker
did not ignore the goddess, but came from the sea among them,
and sat down in the middle, and asked what Zeus planned:
"Why now, god of the bright lightning, have you called the gods to a meeting?
Are you worrying about something to do with the Trojans and the Greeks?
Their battle and war are burning closest right now."
Zeus who gathers the clouds answered him:
"Earth-shaker, you know what I intend in my heart,
and why I gathered them; they matter to me even while they die.
But I will stay here on the ridge of Olympus,
sitting, and I will enjoy the sight; but you others
go, until you reach the Trojans and the Greeks,
and help both sides, however each of you wants to.
For if Achilles fights the Trojans alone,
they will not hold out even a moment against the swift-footed son of Peleus.
Even before, they used to tremble whenever they saw him;
but now, when he is terribly angry in his heart for his friend,
I am afraid he may even tear down the wall before its fated time."
So spoke the son of Cronus, and stirred up war that would not stop.
The gods went off to the war with their hearts divided:
Hera to the crowd of ships, and Pallas Athena,
and Poseidon who holds the earth, and the helpful
Hermes, who is the best at clever thinking;
and Hephaestus went with them, proud of his strength,
limping, and his thin legs moved quickly under him.
To the Trojans went Ares of the flashing helmet, and with him
Apollo of the unshorn hair, and Artemis the archer,
and Leto and Xanthus and Aphrodite who loves smiles.
As long as the gods were away from mortal men,
the Greeks were boasting loudly, because Achilles
had shown up, and he had rested a long time from painful war;
but a terrible trembling crept into every Trojan's limbs,
they were so afraid when they saw the swift-footed son of Peleus
shining in his armor, like Ares who destroys men.
But when the Olympian gods came among the crowd of men,
Strife rose up strong, the driver of armies, and Athena shouted,
standing sometimes by the dug trench outside the wall,
and sometimes yelling far and wide on the echoing headlands.
Ares shouted from the other side, like a black storm,
calling sharply to the Trojans from the highest part of the city,
and sometimes running by the Simoeis on Callicolone hill.
So the blessed gods urged both armies on
and threw them together, and broke out heavy fighting between them;
and terribly the father of men and gods thundered
from above; and below, Poseidon shook
the endless earth and the steep tops of the mountains.
All the feet of Mount Ida with its many springs shook,
and its peaks, and the Trojans' city and the Greeks' ships.
And down below, Aidoneus, lord of the dead, was afraid,
and in his fear he jumped off his throne and cried out, in case
Poseidon the earth-shaker broke the earth open above him,
and the grim, moldy homes of the dead were shown
to mortals and gods alike — places even the gods hate.
So huge a crash rose up as the gods came together in conflict.
Facing lord Poseidon
stood Phoebus Apollo with his winged arrows,
and facing Enyalius stood the bright-eyed goddess Athena;
against Hera stood golden-spindled, loud-shouting
Artemis the archer, sister of Apollo;
against Leto stood the helpful Hermes;
against Hephaestus stood the great river with its deep whirlpools,
which the gods call Xanthus and men call Scamander.
So the gods went against the gods; but Achilles
wanted most of all to charge into the crowd against Hector,
Priam's son; because his heart above all pushed him
to fill Ares, the stubborn warrior, with blood.
But Apollo, the driver of armies, sent Aeneas straight at him
to face the son of Peleus, and put good strength in him;
and he made his voice just like Lycaon, Priam's son;
looking like him, Zeus's son Apollo spoke:
"Aeneas, you give the Trojans advice — where are all those threats
you promised the Trojan kings while you were drinking wine,
that you would fight Achilles son of Peleus face to face?"
Aeneas answered him:
"Son of Priam, why tell me to do this against my will,
to fight the proud-hearted son of Peleus face to face?
This is not the first time I will stand against swift-footed Achilles;
no, he has already chased me off with his spear before,
down from Ida, when he came after our cattle,
and he sacked Lyrnessus and Pedasus; but Zeus
pulled me out, and woke up my strength and my quick knees.
I would have died under the hands of Achilles and Athena,
who went ahead of him and made him a clear path and told him
to kill the Leleges and Trojans with his bronze spear.
So a man can't fight Achilles face to face;
there's always at least one god standing by him, fending off disaster.
And anyway, his spear flies straight and doesn't stop
until it has gone through a man's flesh. But if a god
made the end of the fight even, he would not easily
win, even if he boasts he is made of bronze all over."
And the lord, Zeus's son Apollo, answered him:
"Hero, come on, pray to the gods who live forever too;
they say you were born of Aphrodite, Zeus's daughter,
while he comes from a lesser god:
she is a child of Zeus, he is from the old man of the sea.
So drive your tireless bronze straight at him, and don't let him
turn you aside at all with his miserable words and his yelling."
With that he breathed great strength into the shepherd of the people,
and Aeneas went through the front ranks, armed in blazing bronze.
And white-armed Hera did not miss the son of Anchises
as he went against the son of Peleus through the crowd of men;
and she gathered the gods and spoke to them:
"Think it over, you two, Poseidon and Athena,
in your own hearts, how this is going to go.
There goes Aeneas, armed in blazing bronze,
against the son of Peleus, and Phoebus Apollo sent him.
Come on, let's turn him back from there
right now; or else let one of us stand by Achilles
and give him great strength, and let him not run short at all
in spirit, so he learns that the best of the immortals
love him, and that the ones who until now have kept war
and fighting away from the Trojans are worthless wind.
We have all come down from Olympus to face
this battle, so that he doesn't suffer anything from the Trojans
today; but afterward he will suffer whatever fate
spun for him with the thread when his mother gave birth to him.
But if Achilles doesn't hear this from a god's mouth,
then he will be afraid, when some god comes against him
in battle; gods are scary when they show up in plain sight."
Poseidon the earth-shaker answered her:
"Hera, don't get angry out of turn; there's no reason to.
I for one would not want to bring us gods into a fight
with each other, since we are much stronger.
No, let's go and sit down
off the road, on a lookout spot, and let the men worry about the war.
But if Ares starts the fighting, or Phoebus Apollo,
or they hold Achilles back and won't let him fight,
then right away a quarrel will start for us, right there
out of the battle; and I think we will quickly be separated
and go back to Olympus, to the gathering of the other gods,
beaten down by their hands, forced to it."
With that, the dark-haired god led the way
to the wall that was heaped up for godlike Heracles,
the high wall that the Trojans and Pallas Athena
had built for him, so he could run away from the sea monster and hide,
whenever it chased him from the shore onto the plain.
There Poseidon sat down, and the other gods too,
and they wrapped an unbreakable cloud around their shoulders;
and the others sat on the other side, on the brow of Callicolone,
around you, Phoebus, and Ares who sacks cities.
So they sat on both sides, working out
their plans; and both sides shrank from starting the painful war,
but Zeus sat high up and gave the order.
The whole plain was filled with them and shone with bronze
of men and horses; and the ground rattled under their feet
as they rushed together. And two men, by far the best,
came together in the middle of both armies, eager to fight:
Aeneas, son of Anchises, and shining Achilles.
Aeneas came first, making his threats,
nodding with his heavy helmet; and his furious shield
he held in front of his chest, and he shook his bronze spear.
On the other side the son of Peleus rose up to face him like a lion
of the mountains, that men are eager to kill,
gathering together, a whole village; and at first the lion goes along
not caring about them, but when one of the young men quick in battle
hits him with a spear, he curls up and opens his jaws, and foam comes
around his teeth, and inside his heart his brave spirit groans,
and with his tail he whips his flanks and both his hips,
and he urges himself on to fight,
and with a glare he rushes straight ahead in fury, to kill some man
or to die himself in the front of the crowd:
so fury and a proud spirit pushed Achilles
to go against great-hearted Aeneas.
And when they were close, coming at each other,
shining swift-footed Achilles spoke first:
"Aeneas, why have you come so far out in front of the crowd?
Does your heart push you to fight me,
hoping to rule the horse-breaking Trojans
with Priam's honor? But even if you kill me,
Priam won't put that prize in your hand;
he has sons of his own, and he is steady and not foolish.
Or have the Trojans marked out a special plot of land for you,
a fine one, of orchard and farmland, for you to hold,
if you kill me? But I think you'll do that only with trouble.
I say I have already chased you off with my spear before now.
Don't you remember when I drove you alone away from your cattle
down the mountains of Ida with my fast feet,
in a hurry? Back then you did not turn around to run.
From there you escaped to Lyrnessus; but I
rushed in with Athena and father Zeus and sacked it,
and the captured women, taking away their free days,
I led off; but Zeus saved you, and the other gods too.
But I don't think you will be saved now, however much in your heart
you imagine it; I'm telling you to get back
into the crowd, and don't stand against me,
before you get hurt; a fool only learns after the damage is done."
Aeneas answered him:
"Son of Peleus, don't expect to scare me with words like a child,
since I myself know perfectly well
how to speak mocking words and insults.
We know each other's family, we know our parents,
from words that are famous among mortal men;
but you have never seen mine with your eyes, and I have never seen yours.
They say you are the son of blameless Peleus,
and your mother is Thetis of the beautiful hair, who lives in the sea;
but I claim to be the son of great-hearted Anchises,
and my mother is Aphrodite;
today one of those two will cry for a dear son;
for I don't think we two will leave this fight
settled by childish words.
But if you want to learn this too, so you know for sure
my family line — many men know it:
Dardanus was the first, born of Zeus who gathers the clouds,
and he founded Dardania, since holy Troy was not yet
built in the plain, a city of speaking men,
but they still lived at the foot of Mount Ida with its many springs.
Dardanus had a son, King Erichthonius,
who became the richest of mortal men;
he had three thousand horses grazing in the marsh,
mares, delighted with their soft young foals.
The North Wind fell in love with them as they grazed,
and making himself look like a dark-haired horse, he lay with them;
and they got pregnant and gave birth to twelve foals.
When those foals galloped over the grain-giving earth,
they ran on the topmost tips of the wheat and never broke them;
and when they galloped over the broad back of the sea,
they ran on the very top of the gray salt waves.
Erichthonius had a son, Tros, king of the Trojans;
and Tros had three blameless sons,
Ilus, Assaracus, and godlike Ganymede,
who became the most beautiful of mortal men;
the gods snatched him up to pour wine for Zeus,
because of his beauty, so that he could live among the immortals.
Ilus had a blameless son, Laomedon;
and Laomedon had Tithonus and Priam
and Lampus and Clytius and Hicetaon, a branch of Ares;
Assaracus had Capys, and Capys had the son Anchises;
Anchises had me, and Priam had shining Hector.
I claim to come from that family and blood.
But Zeus increases men's strength and makes it shrink,
however he wants; for he is the strongest of all.
Come on, let's stop talking about this like children,
standing in the middle of the battle's crush.
Both of us could throw insults around,
lots of them, so many that a hundred-benched ship couldn't carry the load.
People's tongues are twisted, and there are many words in them,
all different kinds, and there's a wide pasture of talk everywhere.
Whatever kind of word you speak, that's the kind you may hear back.
But what need do we two have of quarrels and insults,
insulting each other to our faces like women
who, angry over a quarrel that eats at the heart,
shout at each other, going out into the middle of the street,
lots of things, both true and untrue; anger makes you do that too.
But you won't turn me away from my courage with words when I am ready,
not before we fight face to face with bronze; come on, let's quickly
get a taste of each other with our bronze spears."
He spoke, and threw his huge spear at the terrible
dread shield; and the shield boomed loud around the spear's point.
The son of Peleus held the shield away from himself with his thick hand,
afraid; he thought the long-shadowed spear
would easily go through — the spear of great-hearted Aeneas —
fool that he was, and he did not think in his heart and mind
how hard it is for the glorious gifts of the gods
to be beaten by mortal men or give way.
Nor did the huge spear of wise Aeneas then
break the shield; the gold stopped it, the gift of the god;
but it drove through two layers, and there were still three
left, since the crippled god had beaten out five layers,
two of bronze, two of tin inside,
and one of gold, and in that one the ash spear was stopped.
Then Achilles threw his own long-shadowed spear,
and hit the shield of Aeneas, which was even all around,
under the first rim, where the bronze ran thinnest,
and the ox-hide lay thinnest; and right through it
the Pelian ash spear jumped, and the shield cracked under it.
Aeneas crouched down and held the shield up away from himself,
afraid; and the spear flew over his back and stood
in the ground, eager to kill, and it had gone through both circles
of the shield that covers a man; and he, dodging the long spear,
stood there, and endless grief poured over his eyes,
afraid because the weapon had stuck in the ground near him. But Achilles
rushed at him furiously, pulling out his sharp sword,
yelling terribly; and Aeneas grabbed a stone in his hand,
a huge thing, which two men could not lift,
the kind of men alive today; but he swung it easily all by himself.
Right then Aeneas would have hit him with the stone as he rushed in,
on the helmet or the shield, which would have saved him from miserable death,
and the son of Peleus would have taken his life up close with the sword,
if Poseidon the earth-shaker had not noticed quickly;
and right away he spoke to the immortal gods:
"Oh no, this hurts me, for great-hearted Aeneas,
who will soon, beaten by the son of Peleus, go down to Hades,
talked into it by the words of Apollo who strikes from afar,
the fool, and Apollo will not save him from miserable death.
But why should this man, who has done nothing wrong, suffer pain
for nothing because of other people's troubles, when he always gives
gifts that please the gods who hold the wide heaven?
Come on, let's lead him out from under death,
in case the son of Cronus gets angry if Achilles
kills this man; and it is fated for him to escape,
so that the family of Dardanus does not die out, with no children and forgotten,
Dardanus, whom the son of Cronus loved more than all his children
born of him and mortal women.
Already the son of Cronus has come to hate Priam's family;
but now the strength of Aeneas will rule the Trojans,
and his children's children, who will be born later."
Ox-eyed lady Hera answered him:
"Earth-shaker, think it over yourself in your own mind,
whether you will rescue Aeneas or leave him
to be beaten by Achilles son of Peleus, good man that he is.
We two have sworn many oaths
among all the immortals, I and Pallas Athena,
never to fend off the evil day from the Trojans,
not even when all of Troy burns with hungry fire
and the warlike sons of the Greeks set it burning."
When Poseidon the earth-shaker heard that,
he went into the battle and the turmoil of spears,
and came to where Aeneas was, and where famous Achilles was.
Right away he poured a mist over the eyes
of Achilles son of Peleus; and he
pulled the bronze-tipped ash spear out of great-hearted Aeneas's shield;
and he laid it in front of Achilles' feet,
and drove Aeneas up off the ground, lifting him high.
And over many ranks of heroes, and many ranks of horses,
Aeneas jumped, springing from the god's hand,
and came to the edge of the fast-moving war,
where the Caucones were arming for battle.
Poseidon the earth-shaker came very close to him,
and speaking, he said these winged words to him:
"Aeneas, what god tells you, in this madness,
to fight the proud-hearted son of Peleus,
who is both stronger than you and dearer to the immortals?
Draw back whenever you meet him,
in case you come to the house of Hades beyond your fate.
But once Achilles has met death and doom,
then take courage and fight in the front ranks;
no other Greek will kill you."
With that he left him there, when he had explained everything.
Right away he scattered the amazing mist from Achilles' eyes;
and Achilles could see far with his eyes,
and upset, he spoke to his own great-hearted spirit:
"Oh no, what a huge wonder this is that I see with my eyes!
This spear lies on the ground, but I don't see the man
I threw it at, wanting to kill him.
So Aeneas really was dear to the immortal gods;
I thought he was just bragging for nothing.
Let him go; his heart won't want
to test me again, since now he has gladly escaped death.
Come on, let me call on the Greeks who love fighting,
and test the rest of the Trojans, going at them."
He spoke, and jumped onto the ranks, and shouted to every man:
"No more now, glorious Greeks, stand far from the Trojans,
come on, let man go against man, and be eager to fight.
It's hard for me, strong as I am,
to handle so many men and fight them all;
not even Ares, an immortal god, not even Athena,
could handle the front of a battle this big and work through it.
But as much as I can with my hands and feet
and my strength, I say I won't let up at all, not a little bit,
but I go straight through the ranks, and I don't think any
Trojan will be happy, whoever comes near my spear."
So he spoke, urging them on; and to the Trojans glorious Hector
shouted out loud, and said he would go against Achilles:
"Proud-hearted Trojans, don't be afraid of the son of Peleus.
I could fight with words against the immortal gods,
but with a spear it's hard, since they are much stronger.
Achilles won't finish everything he says either,
but some things he'll finish, and some he cuts off halfway.
I will go against him even if his hands are like fire,
even if his hands are like fire, and his anger like burning iron."
So he spoke, urging them on, and the Trojans raised their spears
against him; and their fury mixed together, and the war cry went up.
And then Phoebus Apollo stood by Hector and said:
"Hector, don't fight Achilles in the front at all anymore,
but wait in the crowd, in the noise of battle,
in case he hits you from far off or strikes you close up with his sword."
So he spoke, and Hector slipped back into the crowd of men
in fear, when he heard the god's voice speaking.
But Achilles jumped in among the Trojans, dressed in courage in his heart,
yelling terribly, and first he killed Iphition,
the noble son of Otrynteus, a leader of many men,
whom a water nymph bore to Otrynteus, the sacker of cities,
under snowy Tmolus, in the rich land of Hyde;
rushing straight at him, shining Achilles hit him with his spear
in the middle of the head; and it split right in two,
and he fell with a crash; and shining Achilles boasted over him:
"You lie there, son of Otrynteus, the most frightening of all men;
here is your death, and your birthplace is by the lake
Gygaea, where your father's land is,
on fish-filled Hyllus and the whirling Hermus."
So he spoke in triumph, and darkness covered his eyes.
The horses of the Greeks cut him apart with their wheel-rims
in the first rank of battle; then at Demoleon,
the noble defender, son of Antenor,
he stabbed at the temple, through the bronze-cheeked helmet.
The bronze helmet did not stop it, but right through
the spear point rushed and broke the bone, and the brains
inside were all smashed; and he finished him off as he came on.
And Hippodamas, as he jumped down from his horses
and ran away from him, he wounded in the back with his spear.
And he gasped out his life and bellowed, like when a bull
bellows as it is dragged around the lord of Helice
by young men dragging it; and the earth-shaker is happy with them;
so that man bellowed and his bones were left behind, his proud spirit gone.
Then he went with his spear after godlike Polydorus,
Priam's son. His father did not let him fight,
because he was the youngest of his sons,
and he was the dearest to him, and he beat them all in running;
and then, in childish pride, showing off how fast he was,
he charged through the front ranks, until he lost his dear life.
Shining swift-footed Achilles hit him with a spear in the middle
of his back as he darted past, where the golden clasps
of the belt held it, and the two-layer breastplate met;
the spear point went straight through beside his navel,
and he fell to his knees with a groan, and a dark cloud
covered him, and he pulled his guts to himself with his hands as he sank.
When Hector noticed his brother Polydorus
holding his guts in his hands, sinking to the ground,
a mist poured over his eyes; he could not bear
to stay far away any longer, but he came against Achilles,
shaking his sharp spear, like a flame; and Achilles,
when he saw him, jumped up, and boasting, spoke a word:
"Here comes the man who has hurt my heart most of all,
who killed my honored friend; we two won't
keep dodging each other along the bridges of war."
He spoke, and glaring darkly, he spoke to shining Hector:
"Come closer, so you reach the end of death faster."
And Hector of the flashing helmet answered him, unafraid:
"Son of Peleus, don't expect to scare me with words like a child,
since I myself know perfectly well
how to speak mocking words and insults.
I know that you are good, and I am much worse than you.
But these things lie in the hands of the gods,
whether I, worse as I am, take your life
by hitting you with my spear, since my weapon is sharp too."
He spoke, and swinging it back, he threw his spear, and Athena
turned it back with a breath against glorious Achilles,
blowing very gently; and it came back to shining Hector,
and fell in front of his feet. But Achilles
rushed at him furiously, wanting to kill him,
yelling terribly; but Apollo snatched him away
very easily, the way a god can, and covered him in thick mist.
Three times shining swift-footed Achilles rushed at him
with his bronze spear, and three times he hit the thick mist.
But when he rushed at him the fourth time like a demon,
yelling terribly, he said these winged words to him:
"You dog, you've escaped death again; evil came
close to you; but Apollo rescued you again,
and you'll probably pray to him as you go into the clash of spears.
I will definitely finish you off too, when I meet you later,
if some god is my helper too.
But for now I'll go at the others, whoever I can catch."
With that he stabbed Dryops in the middle of the neck with his spear;
he fell in front of his feet; and he left him there,
and Demuchus, son of Philetor, tall and big,
he hit him in the knee with his spear and stopped him. Then,
stabbing him with his big sword, he took his life;
then Laogonus and Dardanus, the two sons of Bias,
he rushed at both of them and knocked them down from their chariot,
hitting one with his spear, and striking the other close up with his sword.
And Tros, son of Alastor — he came at his knees,
to see if he would spare him, grab him, and let him go alive,
and not kill him, taking pity on someone his own age,
the fool, and he didn't know that he would not be persuaded;
Tros was not a sweet-tempered or gentle-hearted man,
but very furious; and Tros grabbed his knees with his hands,
trying to beg him, and he stabbed his liver with his sword;
the liver slid out, and black blood filled
his chest; and darkness covered his eyes
as he lost his life. And he stabbed Mulius, standing beside him,
with his spear in the ear; and straight out through the other ear
came the bronze point. Then Echeclus, son of Agenor,
he hit in the middle of the head with his sword with the hilt,
and the whole sword got warm with blood; and over his eyes
came dark death and powerful fate.
Then Deucalion, where the tendons hold the arm
at the elbow, there he pierced his dear arm
with the bronze point; and he stood waiting for him, his hand heavy,
staring death in the face; and he struck his neck with his sword
and threw his head far off with the helmet still on it; and the marrow
jumped out of his spine, and he lay stretched on the ground.
Then he went after the blameless son of Peireus,
Rigmos, who had come from fertile Thrace;
he hit him in the middle with his spear, and the bronze stuck in his belly,
and he fell from his chariot; and Areithous, his chariot driver,
as he turned the horses back, he stabbed in the back with his sharp spear,
and knocked him off the chariot; and his horses got all confused.
Like when a blazing fire rages in the deep valleys
of a dry mountain, and the thick forest burns,
and the wind drives it everywhere and rolls the flame along,
so Achilles raged everywhere with his spear, like a demon,
going after the men he killed; and the black earth ran with blood.
Like when a man yokes broad-faced bulls
to trample white barley on a well-built threshing floor,
and it turns fine quickly under the feet of the bellowing oxen,
so under great-hearted Achilles the solid-hoofed horses
trampled corpses and shields together; and with blood the axle
underneath was all splattered, and the rims around the chariot,
which the spatters from the horses' hooves kept hitting,
and from the wheels; and he pressed on to win glory,
the son of Peleus, and his unstoppable hands were stained with gore.

### Book 21

But when they reached the ford of the fair-flowing river,
whirling Xanthus, whose father was immortal Zeus,
there Achilles split the Trojans in two and chased one half
toward the city, where the Greeks had run in terror
the day before, when glorious Hector was raging;
they poured along that way in flight, and Hera spread
a thick mist in front of them to block them. The other half
were herded into the deep-flowing, silver-swirling river,
and they fell in with a huge splash, and the steep streams roared,
and the banks echoed loudly on both sides; with shouts
they swam this way and that, spinning around in the whirlpools.
Like locusts that rise up when fire sweeps toward them,
flying away toward a river — the tireless fire blazes,
flaring up suddenly, and the locusts crouch down in the water —
so before Achilles the stream of deep-swirling Xanthus
was packed and roaring with horses and men mixed together.
But he, the son of Zeus, left his spear there on the bank,
leaning against the tamarisk bushes, and jumped in like a god
holding only his sword, planning cruel deeds in his heart,
and he struck out in every direction; a hideous groaning rose
as they were cut down with the sword, and the water turned red with blood.
Like when a huge dolphin drives the other fish
to flee and pack the corners of a safe harbor,
terrified — because he eats whichever one he catches —
so the Trojans along the streams of the terrible river
huddled under the banks. But when his arms were tired from killing,
he picked twelve young men out of the river alive
to pay for Patroclus, son of Menoetius, who had died;
he dragged them out dazed like fawns,
and tied their hands behind them with the cut straps
they wore themselves on their twisted tunics,
and handed them to his men to take down to the hollow ships.
Then he rushed back in, eager to keep killing.
There he ran into a son of Priam, of the line of Dardanus,
Lycaon, fleeing out of the river — the man he himself had once
captured and taken from his father's orchard against his will,
coming on him at night. Lycaon was cutting a wild fig tree
with the sharp bronze, new shoots for chariot rails;
then glorious Achilles came on him with an evil he never expected.
That time he shipped him over to well-built Lemnos
in his ships, and the son of Jason paid the price;
from there a guest-friend, Eetion of Imbros, ransomed him and paid a lot,
and sent him to shining Arisbe;
from there he slipped away and got back to his father's house.
For eleven days he enjoyed himself with his family,
home from Lemnos; but on the twelfth day the god
put him back into Achilles' hands, and Achilles was going
to send him to Hades, unwilling as he was.
When swift-footed glorious Achilles noticed him,
naked, with no helmet or shield, and no spear either —
he had thrown all that on the ground — sweat was wearing him down
as he ran from the river, and tiredness had beaten his knees —
so, upset, he spoke to his own great-hearted spirit:
"What a thing! What a wonder I see with my own eyes!
Surely the great-hearted Trojans I killed
are going to rise up again out of the gloomy dark,
since this one has come back, escaping the pitiless day
over to holy Lemnos; and the gray sea did not hold him,
the sea that holds back plenty of men who do not want to stay.
But come on: let him taste the point of my spear,
so I can see and know in my heart
whether he will come back from down there too, or whether
the life-giving earth will hold him, the earth that holds even the strong."
So he waited, thinking; and Lycaon came up close, dazed,
wanting to grab his knees; in his heart he wanted
to escape evil death and black doom.
Glorious Achilles raised his long spear,
wanting to stab him, but Lycaon ducked under and grabbed his knees,
bending low; the spear went over his back and stuck
in the ground, eager to fill itself with human flesh.
With one hand Lycaon clutched and begged his knees,
with the other he held the sharpened spear and would not let go;
and speaking aloud he addressed winged words to him:
"I beg you, Achilles — respect me and have pity on me.
I am like a suppliant to you, a man raised by Zeus, who deserves respect.
Yours was the first house where I ate Demeter's bread,
the day you caught me in the well-built orchard
and carried me off, far from my father and my family,
to holy Lemnos, and I brought you the price of a hundred oxen.
Now I would pay three times that. This is my dawn,
this is my twelfth day since I came to Troy,
after so much suffering. Now again a deadly fate
has put me in your hands. I must be hated by father Zeus,
who gave me back to you. My mother bore me
for a short life — Laothoe, daughter of old Altes,
Altes, who rules the war-loving Leleges
and holds steep Pedasus on the Satnioeis.
Priam had his daughter, and many others too;
from her we two were born, and you will cut both our throats:
one of them you beat down among the front-line fighters,
godlike Polydorus, when you struck him with your sharp spear;
and now this is my disaster too; I do not think
I will escape your hands, now that a god has brought me near.
I will tell you something else, and you take it to heart:
do not kill me, since I am not a brother of Hector,
the one who killed your friend, that kind and strong man."
So the glorious son of Priam spoke to him,
pleading with words, but he heard a pitiless voice:
"Fool, do not show me ransoms, do not argue with me.
Before Patroclus met his appointed day,
as long as that lasted, I was happier in my heart
to spare the Trojans, and I took many alive and sold them;
but now there is no one who will escape death, whichever man a god
puts into my hands in front of Ilion,
of all the Trojans, and most of all the sons of Priam.
So die, friend, you too. Why do you lament like this?
Patroclus died too, and he was far better than you.
Do you not see what a fine, tall man I am?
I am the son of a noble father, and a goddess bore me;
but death and strong fate lie over me as well;
it will be morning, or evening, or the middle of the day
when someone takes my life in war,
either striking with a spear or with an arrow from a bow."
So he spoke, and Lycaon's knees and dear heart gave way;
he let the spear fall, and sat down with both arms
spread out; and Achilles, drawing his sharp sword,
struck him at the collarbone next to the neck, and the whole
two-edged sword went in; he fell face down on the ground,
stretched out, and dark blood poured out and soaked the earth.
Achilles grabbed him by the foot and threw him into the river,
and spoke winged words in triumph over him:
"Lie there now with the fish, and they will lick your wound
clean of blood and care nothing. Your mother will not
lay you out and mourn you, but whirling Scamander
will carry you into the wide bay of the sea.
Some fish will jump up under the dark ripple
and eat Lycaon's shining fat.
Die, all of you, until we reach the holy city of Troy,
you running, and me killing behind you.
Not even your fair-flowing, silver-whirling river
will save you — the river you sacrifice so many bulls to,
and throw live single-hoofed horses into the whirlpools.
Even so you will die a miserable death, until every one of you
pays for the killing of Patroclus and the destruction of the Greeks,
whom you killed by the swift ships while I was away."
So he spoke, and the river got angrier inside,
and thought how to stop godlike Achilles
from his work, and ward off ruin from the Trojans.
Meanwhile Peleus' son, holding his long-shadowing spear,
jumped at Asteropaeus, eager to kill him,
the son of Pelegon; broad-flowing Axios fathered him,
and Periboea, oldest of the daughters of Acessamenus;
the deep-swirling river had slept with her.
Achilles jumped at him, and the other stood facing him
out of the river with two spears; and Xanthus put strength
in his heart, because the god was angry about the young men killed,
whom Achilles cut down along the stream and did not pity.
When the two came close, going at each other,
swift-footed glorious Achilles spoke first:
"Who are you among men, and from where, that you dare come against me?
Only the sons of wretches face my fury."
The glorious son of Pelegon answered him:
"Great-hearted son of Peleus, why do you ask about my family?
I am from far-off, rich Paeonia,
leading Paeonian spearmen; and this is now
the eleventh dawn since I came to Ilion.
My family line comes from the wide-flowing Axios,
Axios, who sends the most beautiful water on earth,
who fathered famous Pelegon with the spear; and they say
he fathered me; but now let us fight, glorious Achilles."
He spoke in a threat, and godlike Achilles raised
the Pelian ash spear; and hero Asteropaeus hurled both
spears at once, because he could use both hands alike.
With one spear he struck the shield, and it did not
break through the shield, because the gold held it back, a god's gift;
with the other he grazed the elbow of his right hand,
and dark blood gushed out; and the spear went over him
and stood fixed in the ground, eager to fill itself with flesh.
Achilles threw his straight-flying ash spear second,
at Asteropaeus, eager to kill him.
He missed him, and struck the high bank,
and drove the ash spear halfway into the bank.
Then Peleus' son pulled his sharp sword from his thigh
and sprang at him in fury; but the other could not
pull Achilles' ash spear out of the bluff with his strong hand.
Three times he shook it, trying to pull it free,
three times he gave up his strength; the fourth time he wanted
in his heart to bend and break the ash spear of Aeacus' grandson,
but before that Achilles took his life with the sword up close.
He struck him in the belly beside the navel, and all
his guts poured out on the ground; darkness covered his eyes
as he gasped; and Achilles jumped on his chest
and stripped his armor, and said in triumph:
"Lie there. It is hard to fight the sons of mighty Cronion,
even if you were born from a river.
You said you came from the wide-flowing river,
but I claim my family comes from great Zeus.
The man who fathered me rules many Myrmidons,
Peleus son of Aeacus, and Aeacus came from Zeus.
So Zeus is stronger than rivers that flow to the sea,
and the family of Zeus is stronger than a river.
And a great river stands by you too, if it can
help at all; but you cannot fight Zeus the son of Cronus.
Lord Achelous is not equal to him either,
nor the great strength of deep-flowing Oceanus,
from whom every river and the whole sea
and every spring and deep well flows;
but even he dreads the thunderbolt of great Zeus
and his terrible thunder, when it crashes from the sky."
He spoke, and pulled the bronze spear out of the bluff,
and left Asteropaeus there, once he had taken his life,
lying in the sand, and the dark water soaked him.
Eels and fish crowded around him,
eating and tearing the fat around his kidneys;
then he went on after the horse-crested Paeonians,
who were still running along the whirling river,
when they saw their best man in the strong battle
beaten by the hands and the sword of Peleus' son.
There he killed Thersilochus, Mydon, and Astypylus,
and Mnesus, and Thrasius, and Aenius, and Ophelestes;
and swift Achilles would have killed even more Paeonians,
if the deep-swirling river had not spoken to him in anger,
taking the shape of a man, calling out from his deep pool:
"Achilles, you are the strongest, but you are doing wicked things
to men; the gods themselves always protect you.
If the son of Cronus gave you the job of destroying all the Trojans,
then drive them out of me and do your dreadful work on the plain.
My lovely streams are full of dead bodies,
and I cannot pour my water out into the shining sea anywhere,
choked with corpses, and you keep killing without regard.
Come on now, stop. Awe holds me, leader of men."
Answering him, swift-footed Achilles said:
"So be it, Zeus-nourished Scamander, as you command.
But I will not stop killing the arrogant Trojans
until I have penned them in the city and tested Hector,
face to face, whether he kills me or I kill him."
With that he rushed at the Trojans like a god;
and then the deep-swirling river spoke to Apollo:
"Shame on you, Silver Bow, child of Zeus! You have not kept
the plan of Cronus' son, who gave you strict orders
to stand by the Trojans and defend them until
late evening comes and shadows the rich fields."
He spoke, and spear-famous Achilles jumped into the middle
from the bluff; the river surged at him, boiling with his swell,
churned up all his streams, and shoved out the many
corpses that lay thick around him, the ones Achilles had killed;
he threw them out onto dry land, bellowing like a bull,
and saved the living along his beautiful streams,
hiding them in his deep, wide pools.
A terrible wave rose up, churning around Achilles,
and the stream fell on his shield and pushed him; he could not
plant his feet firm; he grabbed an elm tree with his hands,
a tall, well-grown one; it tore out from its roots
and ripped away the whole bluff, and blocked the fair streams
with its thick branches, and bridged the river itself
as it fell all across it; and he jumped up out of the pool
and ran to fly across the plain on quick feet,
in terror; but the great god did not stop, and rose against him
darkening his crest, to stop godlike Achilles
from his work, and ward off ruin from the Trojans.
Peleus' son backed off about a spear-throw,
with the swoop of a black hunting eagle,
the strongest and fastest of all birds;
like that he flew, and on his chest the bronze
clanged horribly; he swerved aside from under it
and fled, and the river followed behind with a huge roar.
Like when a man digging an irrigation ditch leads water
from a dark spring through plants and gardens
with a hoe in his hands, knocking out the barriers of the ditch;
the water flows out, and all the pebbles
get rolled along; it runs fast, murmuring,
down a sloping place, and it outruns even the man leading it:
so the wave of the river always caught Achilles,
fast as he was; gods are stronger than men.
Every time swift-footed godlike Achilles
tried to stand and face it, to find out whether all
the immortals who hold the wide sky frightened him,
that many times the great wave of the heaven-fed river
struck his shoulders from above; he jumped up with his feet,
sick at heart; and the river wore down his knees,
rushing violently from below, and swept the dust from under his feet.
Peleus' son groaned, looking up at the wide sky:
"Father Zeus, so no god has taken pity on me
to save me from the river? Then let me suffer whatever comes.
Of the gods in heaven, nobody is as much to blame
as my own dear mother, who fooled me with lies.
She said I would die under the wall of the armored Trojans,
killed by Apollo's swift arrows.
I wish Hector had killed me — he is the best man raised here.
Then a brave man would have killed me, and stripped a brave man;
instead it was fated that I be caught in a wretched death,
penned in a great river, like a pig-farmer's boy
whom a flood sweeps away when he crosses in winter."
So he spoke, and quickly Poseidon and Athena
came and stood close, looking like men,
and took his hand and pledged their word to him.
Poseidon the earth-shaker spoke first among them:
"Son of Peleus, do not be too afraid, do not be terrified;
we two are helpers to you,
with Zeus' approval, I and Pallas Athena;
it is not fated for you to be beaten by a river.
He will slacken soon, and you will see it yourself.
We will give you firm advice, if you will obey:
do not stop your hands from this even war
until you have penned the Trojan army inside the famous walls
of Troy, whoever escapes; and when you have taken Hector's life,
go back to the ships; we grant you the glory."
With that, the two went back to the immortals;
and he went onto the plain, for the gods' command urged him hard,
and the whole plain was filled with the poured-out water,
and many fine weapons and the bodies of dead young men
floated on it; his knees jumped high
as he rushed straight against the stream, and the wide-flowing
river could not hold him back, because Athena put great strength in him.
Scamander did not stop his rage either, but got even
angrier at Peleus' son, and raised the wave of his stream
high, and shouted to Simoeis:
"Dear brother, let us two stop this man's strength,
because he will soon sack the great city of lord Priam,
and the Trojans will not hold out in battle.
Help me fast, and fill your streams
with water from your springs, and stir up all your torrents,
raise a big wave, and make a huge racket
with logs and rocks, so we can stop this wild man
who is master now and thinks he is equal to the gods.
I say his strength will not save him, nor his beauty,
nor his fine armor, which will lie somewhere deep in the pool
covered with mud; I will wrap him himself
in sand, pouring endless silt over him,
and the Greeks will not know how to gather his bones.
That is the kind of filth I will pour over him.
His grave marker will be there too, and he will have no need
of anyone to build a mound, when the Greeks bury him."
He spoke, and surged at Achilles, boiling and raging high,
murmuring with foam and blood and corpses.
The dark purple wave of the heaven-fed river
rose up and grabbed Peleus' son.
Hera screamed out in great fear for Achilles,
afraid the huge deep-swirling river would sweep him away,
and right away she called to Hephaestus, her dear son:
"Get up, my crook-footed child! We figured
whirling Xanthus was a match for you in a fight.
Help him fast, and show a big flame.
I will go and raise a nasty storm from the sea
with Zephyrus and clear Notus,
which will burn the Trojan heads and armor,
carrying a wicked blaze. You burn the trees
along Xanthus' banks, and set the river himself on fire; and do not let him
turn you aside with gentle words or with threats.
Do not stop your rage before that, but when
I shout out and call, then hold back the tireless fire."
She spoke, and Hephaestus got a heaven-blazing fire ready.
First fire blazed on the plain, and it burned the many
corpses that lay thick around him, the ones Achilles had killed;
the whole plain dried up, and the shining water was stopped.
Like in late summer when the North Wind quickly dries
a freshly watered garden, and the gardener is happy:
so the whole plain dried up, and he burned
the dead; then he turned his blazing flame on the river.
The elms burned, and the willows and tamarisks,
the lotus burned, and the rushes and galingale,
which grew thick around the river's fair streams;
the eels suffered and the fish, in the pools
and along the fair streams, darting this way and that,
tortured by the breath of clever Hephaestus.
The river's strength burned, and he spoke and called his name:
"Hephaestus, no god can match you,
and I would not fight you like this while you blaze with fire.
Stop the fight, and let glorious Achilles at once
drive the Trojans out of the city. Why should I fight and help?"
He spoke, burning with fire, and his fair streams bubbled up.
Like a pot boiling inside, pushed on by a big fire,
melting the fat of a soft-fed pig,
bubbling up on every side, with dry wood under it:
so his fair streams burned with fire, and the water boiled;
it had no wish to flow, but was held back; the steam wore it down
by the strength of clever Hephaestus. Then he begged Hera
with many prayers, speaking winged words:
"Hera, why has your son set on my stream to hurt me
more than any of the others? I am not as much to blame
as all the others who help the Trojans.
But I will stop, if you command,
and let him stop too; and I will swear this as well,
that I will never ward off the evil day from the Trojans,
not even when all Troy is eaten by raging fire
as it burns, and the Greek warriors burn it."
When the goddess white-armed Hera heard this,
she right away called to Hephaestus, her dear son:
"Hephaestus, hold back, my famous child. It is not right
to beat up an immortal god like this for the sake of mortals."
She spoke, and Hephaestus put out the heaven-blazing fire,
and back the wave flowed down the fair streams.
When Xanthus' rage was broken, then those two
stopped, because Hera held them back, angry as she was.
Then among the other gods a heavy, painful quarrel broke out,
and their hearts blew in two directions.
They crashed together with a huge noise, and the wide earth groaned,
and the great sky trumpeted. Zeus heard it,
sitting on Olympus, and his heart laughed with joy
when he saw the gods coming together to fight.
Then they did not stand apart for long; Ares started it,
the shield-splitter, and he jumped at Athena first
with his bronze spear, and said a mocking word:
"Why do you drive the gods to fight again, you dog-fly,
with your reckless daring? Your big temper pushed you on.
Do you not remember when you pushed Diomedes, son of Tydeus,
to wound me, and you grabbed the all-seeing spear yourself
and threw it straight at me, and tore my beautiful skin?
So now I think you will pay for everything you have done."
He spoke, and struck the fringed aegis,
the terrifying one, which even Zeus' thunderbolt cannot beat;
with it murderous Ares struck her with his long spear.
She stepped back and picked up a stone in her strong hand,
a big, black, rough stone lying in the plain,
which men long ago had set there as a field boundary;
with it she hit furious Ares on the neck and loosened his limbs.
He fell and covered seven hundred feet, and dirtied his hair,
and his armor clanged; Pallas Athena laughed,
and spoke winged words in triumph over him:
"Fool, you still have not understood how much better
I claim to be than you, since you match your rage against mine.
This is how you would pay the Furies of your mother,
who plans evil against you in her anger, because you left
the Greeks and defend the arrogant Trojans."
She spoke, and turned her shining eyes away.
Zeus' daughter Aphrodite took Ares by the hand and led him out,
groaning heavily; he barely pulled himself together.
When white-armed Hera saw her,
she right away spoke winged words to Athena:
"Look at that, child of aegis-bearing Zeus, unwearied one!
That dog-fly is leading man-destroying Ares
out of the battle and the confusion. Go after her."
She spoke, and Athena ran after her, glad at heart,
and falling on her with her strong hand
she hit her on the chest; her knees and heart gave way.
So the two of them lay on the life-giving earth,
and she spoke winged words in triumph:
"May everyone who helps the Trojans be like this
when they fight the bronze-clad Greeks —
this bold and this tough — the way Aphrodite came
to help Ares and faced my rage.
Then we would have stopped the war long ago,
after sacking the well-built city of Troy."
She spoke, and the goddess white-armed Hera smiled.
But lord Poseidon the earth-shaker spoke to Apollo:
"Phoebus, why are we two standing apart? It is not right
when others have started. It would be more shameful if we went
to Olympus without a fight, to Zeus' bronze-floored house.
You start; you are younger than me. It is not
right for me, since I was born first and know more.
You fool, what a brainless heart you have! You do not even remember
all the bad things we two suffered around Troy,
we alone of the gods, when we came to proud Laomedon
from Zeus and worked a year for a fixed wage.
He gave us orders and commanded us.
I built the Trojans a wall around their city,
wide and very beautiful, so it would be unbreakable;
and you, Phoebus, herded his crook-horned cattle
in the folds of wooded, many-ridged Ida.
But when the happy seasons brought the end
of the wage, mighty Laomedon cheated us
out of all our pay and sent us off with threats.
He threatened to tie our feet and hands together
and to sell us on far-off islands;
he threatened to cut off both our ears with bronze.
So we went back, angry at heart,
furious about the wage he promised and did not pay.
And now you do favors for his people, and you do not
try with us to make the arrogant Trojans die
horribly, in misery, with their children and their respected wives."
Then lord Apollo who strikes from afar answered him:
"Earth-shaker, you would not call me sane
if I fought with you for the sake of mortals,
those miserable creatures who are like leaves: sometimes they blaze
with life and eat the fruit of the earth,
and sometimes they wither and die. Let us stop
the fight quickly; let them fight it out themselves."
He spoke and turned away; he was ashamed
to fight his father's brother with his hands.
His sister, the lady of wild animals,
Artemis the huntress, scolded him hard, and said a mocking word:
"So you run away, Far-Shooter, and you have turned over to Poseidon
the whole victory, and given him a worthless boast.
Fool, what is your bow to you, useless as it is?
I do not want to hear you again in your father's halls
bragging, the way you used to among the immortal gods,
that you would fight Poseidon face to face."
She spoke, and Apollo who strikes from afar said nothing to her;
but Zeus' respected wife, angry, scolded
the arrow-pouring goddess with mocking words:
"How do you plan now, shameless dog, to stand
up against me? It is hard for you to match my rage,
even though you are an archer, because Zeus made you a lion
against women, and gave you to kill whoever you wish.
It is better to kill wild animals in the mountains
and wild deer than to fight people stronger than you.
But if you want to learn about war, so you know well
how much stronger I am, since you match your rage against mine."
She spoke, and grabbed both her wrists with her left hand,
and with her right she pulled the bow off her shoulders,
and hit her around the ears with it, smiling,
as Artemis twisted away; her swift arrows fell out.
Crying, the goddess ran, like a dove
that flies from a hawk into a hollow rock,
into a crack; and catching her there was not fate;
so she ran off crying and left her bow there.
The messenger, the slayer of Argus, spoke to Leto:
"Leto, I will not fight you. It is hard
to trade blows with the wives of Zeus who gathers the clouds.
No, go ahead and boast among the immortal gods
that you beat me with your strong strength."
He spoke, and Leto picked up the curved bow
lying scattered here and there in the whirling dust.
She took the bow and went back to her daughter;
the other reached Olympus, Zeus' bronze-floored house,
and crying, the girl sat on her father's knees,
and her immortal robe trembled around her; her father,
the son of Cronus, took her to himself and asked her, smiling sweetly:
"Who of the gods in heaven did this to you, dear child,
for no reason, as if you had done something evil before them?"
The loud-crying goddess with the beautiful crown answered him:
"Your wife hit me, father — white-armed Hera,
who has hung quarrels and fighting on the immortals."
So they said things like that to each other.
But Phoebus Apollo went into holy Troy,
because he cared about the wall of the well-built city,
afraid the Greeks might sack it beyond fate that day.
The other gods, the ever-living ones, went to Olympus,
some angry, some very proud;
they sat beside the father who gathers dark clouds; but Achilles
kept killing Trojans and their single-hoofed horses.
Like smoke rising to the wide sky
from a burning city, when the gods' anger raises it,
and it brings trouble to everyone, and lays grief on many:
so Achilles laid trouble and grief on the Trojans.
Old Priam stood on the sacred tower,
and he saw enormous Achilles; under him
the Trojans were instantly routed and running, with no defense
left; he groaned and came down from the tower to the ground,
calling to the famous gatekeepers along the wall:
"Hold the gates open in your hands until the people
come running into the city; Achilles is
right here, driving them; I think there is going to be disaster.
But once they have breathed again and gathered inside the wall,
put the well-fitted planks back in place;
I am afraid this deadly man might jump inside the wall."
He spoke, and they opened the gates and pushed back the bars;
the gates swung open and gave light; and Apollo
jumped out to meet them, to ward off ruin from the Trojans.
They headed straight for the city and the high wall,
parched with thirst, covered in dust from the plain,
running; and he pressed on with his spear, and a strong madness
always held his heart, and he was eager to win glory.
Then the Greeks would have taken high-gated Troy,
if Phoebus Apollo had not roused godlike Agenor,
the son of Antenor, a blameless, strong man.
He put courage in his heart, and stood beside him himself,
to keep death's heavy hands away from him,
leaning on an oak; he was covered in thick mist.
When Agenor saw city-sacking Achilles,
he stood still, and his heart churned as he waited;
upset, he spoke to his own great-hearted spirit:
"Oh no. If I run from strong Achilles,
the way all the others are running in terror,
he will catch me anyway and cut my throat like a coward's.
But if I let these others be routed
by Peleus' son Achilles, and run with my feet away from the wall
another way, across the Ilian plain, until I reach
the ridges of Ida and hide in the bushes,
then in the evening, after I bathe in the river
and cool off my sweat, I could come back to Troy.
But why is my heart arguing about this?
He might see me going out from the city into the plain,
and catch me with his swift feet as I run.
Then there will be no escaping death and doom anymore;
he is far too strong, stronger than any man.
But if I go at him right in front of the city —
his skin can be pierced by sharp bronze too,
he has one life, and people say he is mortal,
but Zeus, Cronus' son, gives him glory."
He spoke and waited for Achilles, crouched down, and in his heart
his brave spirit pushed him to fight and do battle.
Like a leopard coming out of a deep thicket
to face a hunter, and in its heart
it does not fear or dread at all, when it hears the baying;
even if the man strikes first and wounds it or spears it,
still, pierced by the spear, it does not stop
fighting until it closes with him or dies:
so the son of glorious Antenor, godlike Agenor,
would not run away until he had tested Achilles.
He held his shield in front of him, even on every side,
and aimed his spear at him, and shouted loud:
"You really do hope in your heart, glorious Achilles,
to sack the city of the proud Trojans today,
you fool; there are still many pains waiting for it.
There are many brave men in here,
who defend Troy for the sake of their parents, wives, and sons;
you will meet your death here,
terrifying as you are, and bold as a fighter."
He spoke, and threw the sharp spear from his heavy hand,
and hit him on the shin below the knee, and did not miss.
The greave of newly-made tin around it
rang horribly; the bronze bounced back
off the man it hit and did not go through, because the god's gift held it.
Peleus' son rushed at godlike Agenor
a second time; Apollo did not let him win glory,
but snatched Agenor away and covered him in thick mist,
and sent him quietly out of the war.
By a trick he kept Peleus' son away from the army;
the Far-Shooter stood right in front of his feet, looking exactly like Agenor,
and Achilles charged, chasing him on foot;
while he chased him across the wheat-bearing plain,
turning him along the deep-swirling river Scamander,
just a little ahead — Apollo tricked him with magic
so he would always hope to catch him with his feet —
meanwhile the other Trojans fled and came in a crowd,
happy, into the city, and the city filled up with them.
They did not dare stay outside the city and wall
waiting for each other, or to find out who had escaped
and who had died in the war; they poured in eagerly
into the city, whoever their feet and knees saved.

### Book 22

So they had fled through the city like fawns,
and were cooling off their sweat and quenching their thirst,
leaning on the fine battlements; but the Achaeans
came closer to the wall, shields resting on their shoulders.
But deadly fate pinned Hector there in place
in front of the gates of Ilion and the Scaean gates.
Then Phoebus Apollo spoke to the son of Peleus:
Why, son of Peleus, do you chase me with your swift feet,
a mortal chasing an immortal god? And you still have not
recognized that I am a god, while you keep raging.
So the Trojans' trouble means nothing to you, the men you routed,
who have crowded into the city, while you turned aside to come here.
You will not kill me, since I am not fated to die.
Then, greatly angered, swift-footed Achilles answered him:
You have wronged me, far-worker, most deadly of all the gods,
by turning me here away from the wall; otherwise many
would have bitten the ground before they reached Ilion.
Now you have robbed me of great glory and saved those men
easily, because you had no fear of vengeance afterward.
I would pay you back, if only I had the power.
With these words he set off toward the city, elated,
springing like a prize-winning horse with its chariot
that easily stretches out and runs across the plain;
so Achilles drove his swift feet and knees.
The old man Priam was the first to see him with his eyes,
shining like a star as it rushes across the plain,
the star that rises at harvest time, and its rays stand out
as it shines among the many stars in the dead of night,
the one men call by the name Dog of Orion.
It is the brightest of all, yet it is set as a sign of evil,
and it brings much fever on wretched mortals;
so his bronze armor blazed around his chest as he ran.
The old man groaned, and struck his head with his hands,
lifting them high, and groaning loudly he called out,
begging his dear son; but he in front of the gates
stood there, unrelentingly eager to fight Achilles.
The old man spoke to him pitifully, reaching out his hands:
Hector, my dear child, do not wait here for this man
alone and away from the others, or you will soon meet your death,
beaten by the son of Peleus, since he is much stronger
than you, merciless man. If only he were as dear to the gods
as he is to me; then dogs and vultures would soon eat him
where he lies, and terrible grief would leave my heart.
He has left me with none of my many fine sons,
killing them and selling them off to distant islands.
Even now there are two sons, Lycaon and Polydorus,
whom I cannot see among the Trojans gathered in the city,
the ones Laothoe bore to me, a queen among women.
If they are alive with the army, then later
we can ransom them with bronze and gold, for we have plenty inside;
old famous Altes gave many gifts for his daughter.
But if they are already dead and in the house of Hades,
it is grief for my heart and for the mother who bore us,
and for other people a less lasting grief,
unless you also die, beaten by Achilles.
So come inside the wall, my child, so that you may save
the Trojans and the Trojan women, and do not hand great glory
to the son of Peleus, and lose your own dear life.
Have pity on me too, the wretched one, while I still have my mind,
unlucky as I am, whom the father, the son of Cronus, on the threshold of old age
will destroy under a painful fate, after I have seen many evils:
my sons dying and my daughters dragged off,
my bedrooms looted, and little children
thrown down on the ground in terrible battle,
and my sons' wives dragged away by the deadly hands of the Achaeans.
And me, last of all, the dogs at my own front doors,
the flesh-eating dogs, will drag out, when someone with sharp bronze
strikes me or throws and takes the life from my body,
the dogs I raised in my halls, fed at my table, guarding my doors,
who will drink my blood and go mad in their hearts
as they lie in my doorway. For a young man it is all fitting,
killed in war, cut up by sharp bronze,
to lie there; and everything looks fine on a dead man, whatever shows;
but when dogs defile the gray head and gray beard
and the naked body of a slain old man,
that is the most pitiful thing for wretched mortals.
So the old man said, and he tore at his gray hairs with his hands,
pulling them from his head; but he did not sway Hector's heart.
His mother on the other side wept and poured out tears,
opening her robe, and with her other hand lifted up her breast,
and weeping she spoke winged words to him:
Hector, my child, respect this and have pity on me,
on me, if ever I held out my breast to you to soothe your crying.
Remember that, dear child, and fight off the enemy
from inside the wall, and do not stand up as champion against him,
merciless man; for if he kills you, I will no longer
be able to mourn you on a bed, my dear child, whom I bore myself,
nor will your richly dowered wife; but far from us both,
beside the Argive ships, swift dogs will eat you.
So the two of them wept and spoke to their dear son,
pleading with him a great deal; but they did not sway Hector's heart,
and he waited for Achilles as he came closer, huge and terrifying.
As a mountain snake at its hole waits for a man,
after eating poisonous herbs, and terrible anger has taken hold of it,
and it glares horribly, coiled around its hole;
so Hector, with unquenchable fury, did not give way,
but leaned his bright shield against the jutting tower.
Angered, he spoke to his own great-hearted spirit:
Oh no, if I go in through the gates and walls,
Polydamas will be the first to throw reproach at me,
the man who told me to lead the Trojans back to the city
during that deadly night, when brilliant Achilles rose up.
But I did not listen, and it would have been far better if I had.
But now that I have destroyed the army by my own foolishness,
I am ashamed in front of the Trojans and the long-robed Trojan women,
in case some worse man than me ever says:
Hector trusted in his own strength and destroyed the army.
That is what they will say; and for me then it would be far better
either to face Achilles, kill him, and come back,
or to die with honor in front of the city.
But if I lay down my bossed shield
and my sturdy helmet, and lean my spear against the wall,
and go myself to meet blameless Achilles
and promise him Helen and the treasure with her,
everything that Alexander brought in his hollow ships
to Troy, which was the start of the quarrel,
to give to the sons of Atreus to take away, and also to divide out separately for the Achaeans
all the rest that this city keeps hidden,
and then to swear the Trojans' oath before the elders
that nothing will be hidden, but that everything will be split in two,
all the wealth the lovely city holds inside it;
but why does my own heart debate these things with me?
I must not go to him, for he will not pity me
or respect me at all, but will kill me while I am stripped,
just as I am, like a woman, once I take off my armor.
There is no way now to chat with him from an oak or a rock,
the way a girl and a young man,
a girl and a young man, chat with each other.
Better to clash in battle as fast as possible.
Let us see which of us the Olympian will give the glory to.
That is what he was thinking as he waited, and Achilles came up close to him,
equal to Enyalius, the warrior with the flashing helmet,
shaking the Pelian ash spear along his right shoulder,
a frightening sight; and the bronze flashed around him like the gleam
of blazing fire or the rising sun.
When Hector saw him, trembling seized him, and he no longer dared
to stay there, but left the gates and ran away in fear,
and the son of Peleus sprang after him, confident in his swift feet.
Like a hawk in the mountains, the lightest of flying birds,
that easily swoops after a trembling dove,
and she flees ahead of it, and it comes up close with a sharp cry
and keeps darting at her, and its heart urges it to catch her;
so he flew straight at him eagerly, and Hector ran
under the Trojans' wall, driving his swift knees.
They ran past the lookout point and the windy fig tree,
always under the wall along the wagon road,
and they came to the two well-flowing springs; there two fountains
of swirling Scamander leap up.
One flows with warm water, and steam
rises from it as if from a blazing fire;
the other runs out cold even in summer, like hail,
or cold snow, or ice made from water.
Beside them there are wide washing troughs nearby,
beautiful, made of stone, where the shining clothes
the Trojans' wives and fair daughters used to wash
in the old days of peace, before the Achaean sons came.
The two ran past there, one fleeing and the other chasing behind;
a good man fled in front, but a far better man chased him
at full speed, since they were not competing for a prize animal or a bull's hide,
the kind of prizes men win in a footrace,
but they were running for the life of horse-taming Hector.
As when prize-winning single-hoofed horses run fast
around the turning posts; and a great prize lies waiting,
either a tripod or a woman, for a man who has died;
so the two of them circled the city of Priam three times
on swift feet; and all the gods watched;
and the father of men and gods was the first to speak among them:
Shame on it, I see with my own eyes a dear man chased around the wall,
and my heart laments
for Hector, who burned many thigh bones for me
on the peaks of many-ridged Ida, and at other times
on the highest part of the city; but now brilliant Achilles
is chasing him around Priam's city on swift feet.
But come, gods, think it over and decide
whether we will save him from death, or whether we will now
beat him down, good man that he is, for Peleus' son Achilles.
Then the goddess, bright-eyed Athena, answered him:
Father, bright-thunderer, dark-clouded, what a thing to say.
A man who is mortal, long since marked out by fate,
do you want to release him again from hateful death?
Do it; but the rest of us gods will not all approve.
Answering her, Zeus the cloud-gatherer said:
Take heart, Tritogeneia, dear child; I am not speaking
from a willing heart, and I want to be kind to you.
Do what your mind has decided, and do not hold back any longer.
With these words he urged on Athena, who was already eager.
She darted down from the peaks of Olympus.
Swift Achilles kept after Hector, driving him on without pause.
As when a hound in the mountains chases a deer's fawn,
after rousing it from its bed through the hollows and the glens;
and even if it hides, crouching under a bush,
the dog still runs tracking it steadily until it finds it;
so Hector did not escape the swift-footed son of Peleus.
Every time he rushed toward the Dardanian gates,
trying to dart straight in under the well-built towers,
hoping those above might fend the enemy off with missiles,
each time Achilles cut him off and turned him back
toward the plain; and he himself always flew toward the city.
As in a dream a man cannot chase a fleeing man,
and neither can the one escape, nor the other catch him,
so he could not catch him on foot, nor could the other get away.
And how could Hector have escaped the fates of death,
unless Apollo had met him one last final time,
close by, and spurred on his fury and his swift knees?
Brilliant Achilles signaled to the army with his head
and did not let anyone throw bitter weapons at Hector,
in case someone struck first and won glory, and he came second.
But when they came to the springs for the fourth time,
then the father stretched out his golden scales
and put in them two fates of death that brings long sorrow,
one of Achilles, and one of horse-taming Hector,
and he lifted them by the middle; and Hector's destined day sank down,
and went off to Hades, and Phoebus Apollo left him.
The goddess, bright-eyed Athena, came to the son of Peleus,
and standing close she spoke winged words:
Now at last, dear to Zeus, glorious Achilles, we two may hope
to win great glory for the Achaeans at the ships,
by killing Hector, insatiable in battle though he is.
There is no way for him to escape us now,
not even if the far-worker Apollo suffers a great deal
and rolls over and over in front of father Zeus who holds the aegis.
But you stand still now and catch your breath, and I
will go and persuade this man to fight you face to face.
So said Athena, and he obeyed, happy in his heart,
and he stood leaning on his bronze-tipped ash spear.
She left him there and went to brilliant Hector
looking like Deiphobus in body and tireless voice,
and standing close she spoke winged words:
Dear brother, swift Achilles is really pressing you hard,
chasing you around Priam's city on swift feet.
But come on, let us stand and defend ourselves, holding our ground.
Then great Hector of the shining helmet answered her:
Deiphobus, until now you were by far the dearest to me
of the brothers Hecabe and Priam bore as sons;
but now I intend to honor you even more in my heart,
because you dared, for my sake, when you saw it with your own eyes,
to come out of the wall, while the others stay inside.
Then the goddess, bright-eyed Athena, answered him:
Dear brother, our father and our honored mother
kept begging you with prayers, one after another, and your companions around them,
to stay here; that is how much fear grips them all.
But my heart inside was worn down with miserable grief.
But now let us fight eagerly face to face, and let there be no
holding back of spears, so that we can see whether Achilles
kills the two of us and carries off our bloody spoils
to the hollow ships, or is beaten by your spear.
With these words Athena led the way by trickery.
When the two had come close, moving against each other,
great Hector of the shining helmet spoke first:
Son of Peleus, I will not run from you any longer, the way I did before
when I ran three times around Priam's great city, and never dared
to stand my ground as you came on; but now my heart has pushed me
to stand against you; I may kill you, or I may be killed.
But come, let us call the gods to witness; they will be the best
witnesses and watchers of our agreement.
I will not treat you shamefully, if Zeus
gives me the victory and I take your life;
but once I strip your glorious armor, Achilles,
I will give your body back to the Achaeans; you do the same.
Then, looking at him from under his brows, swift-footed Achilles said:
Hector, you cursed man, do not talk to me about agreements.
Just as there are no trustworthy oaths between lions and men,
and wolves and lambs do not share the same mind,
but keep plotting evil against each other all the time,
so there is no way for you and me to be friends, and there will never
be any oaths between us, until one of us at least has fallen
and filled Ares, the tough warrior, with his blood.
Remember every kind of courage; now above all you need
to be a spearman and a bold fighter.
There is no escape for you now; Pallas Athena will soon
beat you down with my spear; and now you will pay all at once
for the grief of my companions, the men you killed as you raged with your spear.
He spoke, and swinging it back he threw his long-shadowing spear.
Glorious Hector saw it coming and dodged it,
because he crouched down after watching, and the bronze spear flew over him
and stuck in the ground; and Pallas Athena snatched it up
and gave it back to Achilles without Hector, shepherd of the people, noticing.
Hector said to the blameless son of Peleus:
You missed, and you did not yet, godlike Achilles,
know my death from Zeus, though you claimed you did.
You turned out to be a smooth and sly talker,
hoping I would be afraid of you and forget my fury and my strength.
You will not drive your spear into my back as I run away,
but straight through my chest, as I rush eagerly at you,
drive it in, if a god has granted that to you; but now dodge my bronze spear;
I wish you could take the whole thing in your body.
And the war would be lighter for the Trojans
once you are dead, since you are their greatest disaster.
He spoke, and swinging it back he threw his long-shadowing spear,
and hit the middle of the son of Peleus' shield and did not miss.
But the spear bounced far off the shield; and Hector was angry
that his swift weapon had flown from his hand for nothing,
and he stood there discouraged, since he had no other ashen spear.
He shouted loudly to Deiphobus of the white shield
and asked him for his long spear; but he was not near him at all.
Hector understood it in his heart and said:
Oh no, now the gods really have called me to my death.
I thought Deiphobus the hero was here beside me,
but he is inside the wall, and Athena has tricked me.
Now evil death is near me, and no longer far away,
and there is no escape; this has in fact long been
more pleasing to Zeus and to the son of Zeus, the far-shooter, who before now
gladly protected me; but now fate has caught up with me.
May I not die without a fight and without glory,
but after doing something great, for people in the future to hear about.
With these words he drew his sharp sword,
the one that hung beside his hip, big and heavy,
and he swooped in, gathering himself like a high-flying eagle
that comes down to the plain through the dark clouds
to snatch a tender lamb or a cowering hare;
so Hector swooped, swinging his sharp sword.
Achilles charged, and filled his heart
with savage fury, and in front of him he covered his chest with his shield,
the beautiful one, finely worked, and he nodded with his shining helmet,
the four-crested one; and the beautiful golden hairs waved on it,
the thick plumes Hephaestus set around its crest.
As a star moves among the stars in the dead of night,
the evening star, which stands as the fairest star in the sky,
so the gleam shone from his sharp spear point, which Achilles
swung in his right hand, planning evil for brilliant Hector,
watching his fine body, to see where it would give way most.
The bronze armor covered so much of his body,
the beautiful armor that he had stripped from mighty Patroclus after killing him;
but it showed where the collarbones hold the neck away from the shoulders,
the throat, where the destruction of life comes fastest.
There brilliant Achilles drove at him with his spear as he rushed in,
and the point went straight through his soft neck.
Yet the ashen spear did not cut through his windpipe,
so that he could still say something in reply.
He fell in the dust; and brilliant Achilles boasted over him:
Hector, you probably thought, when you were stripping Patroclus,
that you would be safe, and you gave no thought to me, since I was far away,
you fool; but a far better avenger, though far away,
had been left behind by the hollow ships, and that was me,
and I have brought your knees down; the dogs and the birds
will drag you shamefully, but the Achaeans will bury him.
Then, breathing faintly, Hector of the shining helmet answered him:
I beg you by your life, and by your knees, and by your parents,
do not let the dogs of the Achaeans eat me beside the ships,
but accept as much bronze and gold as you like,
the gifts my father and my honored mother will give you,
and give my body back home, so that the Trojans
and the Trojans' wives can give me my share of fire after I am dead.
Then, looking at him from under his brows, swift-footed Achilles said:
Do not beg me by my knees, dog, or by my parents.
I wish my fury and my heart would drive me
to cut off your flesh and eat it raw, for what you have done;
so there is no one who will keep the dogs off your head,
not even if they bring ten times and twenty times the ransom
and weigh it out here, and promise even more than that,
not even if Dardanian Priam tells them to buy you for your weight in gold;
not even then will the honored mother who bore you
lay you on a bed and mourn you, her own child,
but dogs and birds will eat you all over.
As he was dying, Hector of the shining helmet answered him:
I know you well, and I saw this coming, and I was never going
to persuade you; for the heart in your chest is made of iron.
Think about it now, in case I bring some anger of the gods on you
on the day when Paris and Phoebus Apollo
destroy you, good man that you are, at the Scaean gates.
With these words the end of death covered him,
and his soul flew out of his limbs and went to the house of Hades,
mourning its fate, leaving behind its manhood and its youth.
Brilliant Achilles spoke to him even though he was dead:
Die; and I will accept my own death whenever
Zeus chooses to bring it about, and the other immortal gods too.
He spoke, and pulled his bronze spear out of the body,
and set it aside, and stripped the bloody armor from his shoulders;
and the other sons of the Achaeans ran up around him,
and they stared at the build and the wonderful appearance
of Hector; and no one stood beside him without stabbing him.
And each one said, looking at the man next to him:
What do you know, Hector is much softer to touch
than he was when he burned the ships with blazing fire.
So each one said, and standing beside him stabbed him.
When swift-footed brilliant Achilles had stripped him,
he stood among the Achaeans and spoke winged words:
My friends, leaders and rulers of the Argives,
since the gods have given us this man to beat down,
the man who did as much evil as all the rest together did not,
come on, let us test the city with our weapons,
so that we can learn what the Trojans have in mind,
whether they will abandon the high city now that this man has fallen,
or are eager to hold out even with Hector gone.
But why does my own heart debate these things with me?
A corpse lies beside the ships, unmourned and unburied,
Patroclus; and I will not forget him as long as I
live among the living and my dear knees still move.
And even if people forget the dead in the house of Hades,
still even there I will remember my dear companion.
But come now, young men of the Achaeans, singing the paean,
let us go back to the hollow ships and bring this man with us.
We have won great glory; we have killed brilliant Hector,
the man the Trojans in the city prayed to like a god.
He spoke, and planned shameful acts against brilliant Hector.
He pierced the tendons of both his feet behind,
from heel to ankle, and threaded ox-hide straps through them,
and tied him to his chariot, and let his head drag on the ground.
He climbed onto the chariot and lifted up the glorious armor,
and whipped the horses to drive on, and the two flew along, not unwilling.
As he was dragged, dust rose, and his dark hair
streamed out, and his whole head lay in the dust,
the head that used to be so lovely; but then Zeus gave it
to his enemies to treat shamefully in his own homeland.
So his whole head was covered in dust; and his mother
tore at her hair, and threw off her shining veil
far away, and screamed loudly when she saw her son;
and his dear father groaned pitifully, and the people around
were caught up in screaming and wailing throughout the city.
And it was most like this, as if all
high-built Ilion were smoldering with fire from the top down.
The people barely held the old man back as he struggled,
eager to go out through the Dardanian gates.
He begged them all, rolling around in the dung,
calling each man by name:
Hold on, friends, and even though you care about me, leave me alone
to go out of the city and reach the ships of the Achaeans.
I want to beg this reckless man who acts with violence,
in case he respects my age and has pity
on my old age; he too has a father just like this,
Peleus, who fathered him and raised him to be a disaster
for the Trojans; and he has brought grief on me more than on anyone.
He has killed so many of my flourishing sons;
I do not grieve for all of them as much, though I am in pain,
as for one, whose sharp grief goes down inside me to Hades,
Hector; I wish he had died in my arms.
Then we would have had our fill of crying and wailing,
his mother and I, who bore him, the two of us unlucky.
So he said, weeping, and the citizens groaned with him;
and among the Trojan women Hecabe began the shrill lament:
My child, I am so wretched; what will become of me, suffering terribly
now that you are dead? You were my prayer night and day
throughout the city, and a help to all
the Trojans and Trojan women in the town, who welcomed you like a god.
You really were a great glory to them
while you were alive; but now death and fate have caught up with you.
So she said, weeping; but his wife had not yet heard anything
about Hector; no true messenger had come
to tell her that her husband was waiting outside the gates,
but she was weaving cloth in an inner room of the high house,
a double-width purple robe, and she was embroidering patterns of flowers on it.
She called to her fair-haired serving women throughout the house
to set a big tripod over the fire, so that there would be
a warm bath for Hector when he came back from the fighting,
poor fool, and she did not know that far from any bath
bright-eyed Athena had brought him down by the hands of Achilles.
She heard the screaming and the wailing from the tower,
and her limbs shook, and the shuttle fell from her hand to the floor,
and she spoke again to her fair-haired servants:
Come, two of you follow me, so I can see what has happened.
I heard the voice of my honored mother-in-law, and inside my own
chest my heart is jumping up into my mouth, and my knees
are frozen stiff; something bad is close to Priam's children.
I wish the word would never reach my ear; but I am terribly
afraid that brilliant Achilles has cut bold Hector off
from the city, all alone, and is chasing him across the plain,
and has put an end to the painful courage
that used to drive him, since he never waited in the crowd of men,
but always ran far out in front, giving way to no one in his fury.
With these words she rushed through the hall like a madwoman,
her heart pounding; and her serving women went with her.
But when she reached the tower and the crowd of men,
she stood and looked out over the wall, and she saw him
being dragged in front of the city; and swift horses
were dragging him without a care toward the hollow ships of the Achaeans.
Dark night covered her eyes,
and she fell backward and breathed out her life.
She threw her shining headdress far from her head,
the frontlet and the net and the woven headband
and the veil, which golden Aphrodite had given her
on the day when Hector of the shining helmet married her
and brought her from Eetion's house, after he gave countless bridal gifts.
Around her stood her husband's sisters and her brothers' wives in crowds,
who held her among them as she gasped and nearly died.
When she had come to and her spirit had returned to her breast,
she spoke among the Trojan women, sobbing brokenly:
Hector, I am so wretched; we were born, it seems, under the same fate,
both of us, you in Troy in Priam's house,
and I in Thebes under wooded Plakos,
in Eetion's house, who raised me when I was little,
unlucky himself, father of a doomed child; I wish he had never fathered me.
Now you are going to the house of Hades, under the depths of the earth,
and you are leaving me behind in hateful grief,
a widow in these halls; and our child is still just a baby,
whom you and I bore, the two of us unlucky; you will not
be any help to him, Hector, now that you are dead, nor he to you.
For even if he escapes the tearful war with the Achaeans,
from then on there will always be labor and sorrow for him;
other men will push him away from his fields.
The day of being orphaned makes a child completely helpless;
his face is all pinched, and his cheeks are wet with tears,
and in his need the child goes up to his father's friends,
tugging at one man for a cloak, at another for a tunic;
and one of them, feeling pity, holds out a small cup;
he wets his lips, but he does not wet the roof of his mouth.
And a boy whose parents are both alive pushes him out of the feast,
hitting him with his hands and insulting him:
Get out of here, just like that; your father does not eat with us.
Then weeping, the child Astyanax comes to his widowed mother,
Astyanax, who before used to eat only marrow
on his father's knees, and the rich fat of sheep;
and when sleep took him and he stopped playing like a child,
he used to sleep in his bed in his nurse's arms,
on a soft bed, with his heart full of delight.
But now he will suffer a lot, having lost his dear father,
Astyanax, the name the Trojans call him by;
for you alone defended their gates and their long walls.
But now, beside the curved ships, far from your parents,
the glistening worms will eat you, once the dogs have had their fill
and you are bare; but your clothes lie in the halls,
fine and lovely, made by the hands of women.
Still, I will burn all of it in blazing fire,
no use at all to you, since you will not lie in them,
but it will be a mark of honor from the Trojans and the Trojan women.
So she said, weeping, and the women groaned with her.

### Book 23

So they mourned throughout the city; but the Achaeans,
once they had reached the ships and the Hellespont,
scattered, each man to his own ship,
but Achilles did not let the Myrmidons scatter;
instead he spoke to his war-loving companions:
Myrmidons with your swift horses, my trusty companions,
let us not yet unyoke the single-hoofed horses from the chariots,
but going closer with the horses themselves and the chariots
let us weep for Patroclus; for that is the honor owed the dead.
But when we have had our fill of wretched grieving,
we will unyoke the horses and all eat here.
So he spoke, and they all cried out together, and Achilles led them.
Three times around the body they drove their well-maned horses,
weeping; and Thetis stirred up in them the desire to mourn.
The sand grew wet, and wet grew the armor of the men
with tears; so great was their longing for the driver of terror.
And among them the son of Peleus began the shrill lament,
laying his man-killing hands on his companion's chest:
Greetings to you, Patroclus, even in the house of Hades;
for everything I promised you before, I now carry out:
that I would drag Hector here and give him to the dogs to eat raw,
and in front of the pyre I would cut the throats of
twelve fine children of the Trojans, angry because you were killed.
So he spoke, and planned shameful treatment for noble Hector,
stretching him face down beside the bier of the son of Menoetius in the dirt;
and they took off their armor, each man,
the gleaming bronze, and unyoked the loud-neighing horses,
and sat down beside the ship of the swift-footed son of Aeacus,
in countless numbers; and he served them a funeral feast to their liking.
Many white oxen bellowed around the iron
as they were slaughtered, and many sheep and bleating goats;
and many white-tusked pigs, glossy with fat,
were singed and stretched out through the flame of Hephaestus;
and all around the body the blood ran in cupful streams.
But the swift-footed lord, the son of Peleus,
the kings of the Achaeans led toward noble Agamemnon,
persuading him with difficulty, angry in his heart over his companion.
And when they came to the hut of Agamemnon,
at once they ordered the clear-voiced heralds
to set a great tripod over the fire, in case they could persuade
the son of Peleus to wash off the bloody gore.
But he stubbornly refused, and swore an oath besides:
No, by Zeus, who is highest and best of the gods,
it is not right for water to come near my head
until I lay Patroclus on the fire and heap up his tomb
and cut my hair, since no second grief like this
will ever come to my heart as long as I am among the living.
But for now let us give in to this hateful meal;
at dawn, Agamemnon, lord of men, urge
that wood be brought and everything made ready that is fitting
for one who holds a dead man to go down under the murky darkness,
so that the tireless fire may burn him
quickly from our sight, and the people turn back to their work.
So he spoke, and they listened to him closely and obeyed.
And eagerly they prepared the meal, each group,
and feasted, and no one's heart went short of an equal share.
But when they had set aside their desire for drink and food,
they went each to his hut to lie down;
but the son of Peleus lay on the shore of the loud-resounding sea,
groaning heavily among the many Myrmidons,
in an open spot, where the waves washed up on the beach;
when sweet sleep caught him, loosening the worries of his heart,
poured over him; for his shining limbs were very tired
from chasing Hector toward windy Ilion.
And the ghost of wretched Patroclus came to him,
in everything like him, in stature and handsome eyes
and voice, and it wore the kind of clothes he used to wear on his body;
and it stood above his head and spoke to him:
You are asleep, Achilles, and you have forgotten me.
While I was alive you did not neglect me, but now that I am dead you do.
Bury me as quickly as possible, so I may pass the gates of Hades.
The ghosts, the images of the dead, keep me far away,
and they do not yet let me mix with them beyond the river,
but I wander aimlessly through the wide-gated house of Hades.
And give me your hand; I am grieving, for never again
will I come back from Hades, once you have given me my share of the fire.
For we will no longer, we living men, far from our dear companions,
sit together and make plans; instead hateful doom
swallowed me up, the doom that was my lot from birth.
And for you yourself there is a fate, godlike Achilles,
to die beneath the wall of the prosperous Trojans.
And I will tell you something else, and I will ask it, in case you obey:
do not put my bones apart from yours, Achilles,
but together, just as we were raised in your house,
when Menoetius brought me, a small child, from Opoeis
to your home because of a terrible killing,
on the day when I killed the son of Amphidamas,
foolishly and unwillingly, angered over a game of knucklebones.
There horse-taming Peleus took me in at his house
and raised me carefully and called me your servant.
So too may one single coffin cover the bones of us both,
a golden two-handled urn, which your lady mother gave you.
And answering him, swift-footed Achilles said:
Why have you come here to me, beloved head,
and given me all these commands? And I
will do it all, and obey as you tell me.
But stand closer to me; even for a moment, let us two embrace
each other and take our fill of wretched grieving.
So he spoke and reached out with his dear hands
but did not catch him; the ghost went under the earth like smoke,
shrieking; and Achilles sprang up in shock
and clapped his hands together and spoke a pitiful word:
Alas, so there really is, even in the house of Hades,
a ghost and an image, but there is no mind in it at all.
For all night long the ghost of wretched Patroclus
stood over me, grieving and mourning,
and gave me all kinds of commands, and it looked exactly like him.
So he spoke, and stirred up in them all the desire to mourn;
and while they were mourning, rosy-fingered Dawn appeared
around the pitiful body. But lord Agamemnon
roused mules and men to bring wood
from every direction out of the huts; and a good man rose up,
Meriones, the servant of the kindly Idomeneus.
And they went holding woodcutting axes in their hands
and well-twisted ropes; and the mules went ahead of them.
And they went up and down, sideways and at angles,
but when they came to the ridges of many-springed Ida,
at once they began cutting the high-headed oaks with the long-edged bronze,
hurrying; and the trees fell with a great crash;
then the Achaeans split them apart and
tied them to the mules; and the mules tore up the ground with their feet,
eager for the plain, through the thick underbrush.
And all the woodcutters carried logs; for so ordered
Meriones, the servant of the kindly Idomeneus.
And they threw them down along the shore in a row, where Achilles
had marked out a great tomb for Patroclus and for himself.
But when they had thrown down the endless wood all around,
they sat down right there and waited in a group. And Achilles
at once ordered the war-loving Myrmidons
to strap on the bronze and each to yoke his horses
under the chariots; and they rose and put on their armor,
and climbed up into the chariots, both fighters and drivers,
horsemen in front, and behind came a cloud of foot soldiers,
countless; and in the middle his companions carried Patroclus.
And they covered the whole body with the hair that they cut
and threw on it; and behind, noble Achilles held the head,
grieving; for he was sending a blameless companion to the house of Hades.
And when they reached the place that Achilles had shown them,
they set him down, and quickly piled up the abundant wood.
Then swift-footed noble Achilles thought of something else;
standing apart from the pyre he cut off his golden hair,
which he had grown long for the river Spercheius;
and grieving he spoke, looking out over the wine-dark sea:
Spercheius, it was in vain that my father Peleus prayed to you
that I should return home to my dear native land
and cut my hair for you and offer a sacred hecatomb,
and that he would sacrifice fifty uncastrated rams there
at your springs, where you have a precinct and a smoking altar.
So the old man prayed, but you did not fulfill his wish.
But now, since I am not returning to my dear native land,
let me give my hair to the hero Patroclus to carry with him.
So he spoke and put the hair into the hands of his dear companion,
and stirred up in them all the desire to mourn.
And the light of the sun would have gone down on them as they mourned,
if Achilles had not at once spoken to Agamemnon, standing beside him:
Son of Atreus, since the people of the Achaeans will obey your words
most of all, there is a limit even to grief;
so now break up the men from the pyre and tell them
to prepare a meal; and we will take care of everything
that concerns this body, those of us who grieve for it most; and let the leaders stay with us.
But when Agamemnon, lord of men, heard this,
at once he broke up the people among the balanced ships,
and the mourners stayed there and piled up the wood,
and made the pyre a hundred feet long each way,
and on top of the pyre they laid the body, grieving at heart.
And many sturdy sheep and shambling curved-horned cattle
they skinned and prepared in front of the pyre; and from them all
great-hearted Achilles took the fat and covered the body,
from head to foot, and piled the raw flesh around it.
And he put two-handled jars of honey and oil
leaning against the bier; and four high-necked horses
he eagerly threw on the pyre, groaning loudly.
The lord had nine dogs that ate at his table,
and of these he threw two on the pyre after cutting their throats,
and twelve good sons of great-hearted Trojans
he killed with the bronze, planning evil deeds in his heart;
and he put the iron force of fire into the pyre, so that it might feed.
Then he wailed aloud and called his dear companion by name:
Greetings to you, Patroclus, even in the house of Hades;
for everything I promised you before, I now carry out.
Twelve good sons of great-hearted Trojans,
all of them the fire eats along with you; but Hector,
the son of Priam, I will not give to the fire to eat, but to the dogs.
So he spoke in a threat; but the dogs did not come near him,
for the daughter of Zeus, Aphrodite, kept the dogs away
day and night, and she anointed him with rose-sweet
ambrosial oil, so that it would not tear him as it dragged him around.
And over him Phoebus Apollo brought a dark cloud
from the sky down to the plain, and it covered the whole place
as far as the body lay, so that the force of the sun
would not dry the flesh around his sinews and limbs.
Nor did Patroclus's pyre burn, since he was dead;
then again swift-footed noble Achilles thought of something else;
standing apart from the pyre he prayed to two winds,
to Boreas and Zephyrus, and promised them fine sacrifices;
and many times, pouring libations from a golden cup, he begged them
to come, so that the dead man might burn quickly in the fire
and the wood might rush to be consumed. And quickly Iris,
hearing his prayers, came as a messenger to the winds.
They were inside together, feasting at
the banquet of gusty Zephyrus; and Iris came running and stood
on the stone threshold; and when they saw her with their eyes,
they all sprang up and each called her to himself.
But she refused to sit down and spoke a word:
No seat for me; for I am going back to the streams of Oceanus,
to the land of the Ethiopians, where they offer hecatombs
to the immortals, so that I too may share in the sacred feast.
But Achilles is praying that Boreas and loud Zephyrus
come, and he promises fine sacrifices,
so that you may rouse the pyre to burn, the one in which lies
Patroclus, for whom all the Achaeans groan aloud.
So she spoke and left, and the winds rose up
with a wondrous roar, driving the clouds before them.
And quickly they reached the sea and blew, and a wave rose
beneath their shrill breath; and they reached fertile Troy,
and fell on the pyre, and the wondrous fire roared loud.
And all night long they threw the flame on the pyre together,
blowing shrilly; and all night the swift Achilles,
taking a two-handled cup from a golden mixing bowl,
dipped out wine and poured it on the ground, and soaked the earth,
calling on the ghost of wretched Patroclus.
As a father mourns when he burns the bones of his son,
a bridegroom, who by dying has grieved his wretched parents,
so Achilles mourned as he burned his companion's bones,
crawling beside the pyre, groaning without pause.
And when the morning star came, bringing light to the earth,
after which saffron-robed Dawn spread across the sea,
then the pyre died down and the flame stopped.
And the winds went back again to return home
across the Thracian sea; and the sea groaned as it surged with their blast.
And the son of Peleus, turning aside from the pyre,
lay down exhausted, and sweet sleep rushed over him;
and the others gathered in a group around the son of Atreus.
The noise and din of them coming woke him,
and he sat up straight and spoke to them:
Son of Atreus, and you other best of all the Achaeans,
first put out the whole pyre with flaming wine,
as much as the force of the fire reached; and then after that
let us gather the bones of Patroclus, son of Menoetius,
picking them out carefully; they are easy to tell apart,
for he lay in the middle of the pyre, while the others burned
apart, at the edge, horses and men all mixed together.
And those bones let us put in a golden bowl with a double layer of fat,
until I myself am hidden in Hades.
And I do not order a very large tomb to be built,
only a fitting one; afterward the Achaeans
are to make it broad and high, you who are left
behind me among the many-benched ships.
So he spoke, and they obeyed the swift-footed son of Peleus.
First they put out the pyre with flaming wine,
as far as the flame had reached, and the deep ash fell;
and weeping they gathered the white bones of their kindly companion
into a golden bowl and a double layer of fat,
and after putting them in the hut they covered them with soft linen.
And they traced out the tomb and laid out the foundations
around the pyre; and at once they heaped up a mound of earth,
and after heaping the tomb they went back. But Achilles
held the people there and seated them for a broad assembly,
and brought prizes out from the ships: cauldrons and tripods,
horses and mules and the sturdy heads of cattle,
and fair-girdled women and gray iron.
First for the swift horsemen he set out splendid prizes:
a woman to lead away, skilled in blameless work,
and a tripod with handles, holding twenty-two measures,
for the first place; and for the second he set a horse,
six years old, unbroken, pregnant with a mule foal;
and for the third he set down a cauldron never put on the fire,
a fine one holding four measures, still white as it was;
and for the fourth he set two talents of gold,
and for the fifth he set a two-handled bowl, never fired.
And he stood up straight and spoke a word among the Argives:
Son of Atreus, and you other well-greaved Achaeans,
these prizes for horsemen lie ready in the assembly.
If we were competing now for someone else's sake, we Achaeans,
then I myself would take the first prize and carry it to my hut.
For you know how far my horses surpass in excellence;
for they are immortal, and Poseidon gave them
to my father Peleus, and he in turn handed them to me.
But I for my part will stay out of it, along with my single-hoofed horses;
for they have lost the good reputation of such a driver,
a gentle one, who many times poured glistening oil
over their manes after washing them in clear water.
So the two stand and mourn for him, and their manes
are bowed down to the ground, and the two stand grieving at heart.
But you others get ready throughout the army, whoever of the Achaeans
trusts in his horses and his well-jointed chariot.
So spoke the son of Peleus, and the swift horsemen gathered.
By far the first to rise was Eumelus, lord of men,
the dear son of Admetus, who excelled at horsemanship;
and after him rose the son of Tydeus, strong Diomedes,
and he yoked Trojan horses, which he had once taken
from Aeneas, though Apollo had rescued Aeneas himself.
And after him rose the son of Atreus, fair-haired Menelaus,
born of Zeus, and he brought swift horses under the yoke,
Aethe, Agamemnon's mare, and his own Podargus;
Aethe had been given to Agamemnon by Echepolus, son of Anchises,
as a gift, so that he would not follow him to windy Ilion,
but might stay there and enjoy himself; for Zeus had given him
great wealth, and he lived in broad-chorused Sicyon;
her he brought under the yoke, straining for the race.
And Antilochus was fourth, and yoked his well-maned horses,
the splendid son of the very bold lord Nestor,
the son of Neleus; and his Pylian-bred horses,
swift-footed, carried his chariot; and his father stood near him
and spoke, thinking good thoughts for one who understood them himself:
Antilochus, young as you are, Zeus and Poseidon
have loved you and taught you every kind of horsemanship;
so there is no great need for me to teach you.
For you know well how to wheel around the turning post; but your horses
are the slowest at running; and so I think there will be trouble.
Their horses are swifter, and they themselves
do not know more than you about making plans.
But come now, dear son, put every kind of cleverness in your heart,
so that the prizes do not slip away from you.
It is by cleverness, not strength, that a woodcutter is much better;
and it is by cleverness that a helmsman on the wine-dark sea
steers a swift ship buffeted by the winds;
and it is by cleverness that one charioteer beats another.
But whoever trusts in his horses and his chariot
and drives carelessly, wheeling too far this way and that,
his horses wander over the course, and he cannot control them;
but whoever knows tricks, driving weaker horses,
always watching the turning post, wheels close by it, and he does not forget
how he first stretched his horses with the oxhide reins,
but he holds them safely and watches the one in front.
And I will tell you a sign, a very clear one, and it will not escape you.
There stands a dry piece of wood, about a fathom above the ground,
either oak or pine; it does not rot with rain,
and two white stones are set on either side of it
at the meeting of the road, and the course is smooth around it,
either it is the tomb of a man long dead,
or it was made a turning post by men of earlier times,
and now swift-footed noble Achilles has made it the turning point.
Drive your chariot and horses right up against it, close,
but lean yourself in the well-woven chariot
a little to the left of them; and the horse on the right
urge on with a shout, and give him rein with your hands.
And let your left-hand horse come right up to the post,
so it seems the hub is about to reach the very edge
of the wheel you made; and avoid hitting the stone,
in case you somehow wound the horses and smash the chariot,
and it will be a joy to the others, and a disgrace to you yourself.
So be on your guard, dear man, and watchful.
For if you drive past the post and get ahead,
there is no one who could catch you by a leap or pass you,
not even if he drove behind you noble Arion,
the swift horse of Adrastus, which was of the race of the gods,
or the horses of Laomedon, which were reared here as fine ones.
So spoke Nestor, son of Neleus, and sat down again
in his place, once he had told his son the limits of everything.
And Meriones was fifth, and yoked his well-maned horses.
And they climbed into the chariots and threw in lots;
Achilles shook them, and out leapt the lot of the son of Nestor,
Antilochus; and after him lord Eumelus drew his;
and after him the son of Atreus, Menelaus famous for the spear;
and after him Meriones drew the right to drive; and last of all
the son of Tydeus, by far the best, drew the right to drive his horses.
And they stood in a row, and Achilles showed them the turning point
far off in the smooth plain; and beside it he set a watcher,
godlike Phoenix, the servant of his father,
so that he would remember the race and report the truth.
And all together they raised their whips over their horses
and struck them with the reins, and shouted to them with words
eagerly; and they quickly sped across the plain
swiftly, away from the ships; and under their chests the dust
stood rising like a cloud or a storm,
and their manes streamed in the wind's breath.
And the chariots sometimes came close to the much-nourishing earth,
and sometimes leapt up into the air; and the drivers
stood in the chariots, and each man's heart pounded
as they strained for victory; and each called out to
his own horses, and they flew on, raising dust across the plain.
But when the swift horses were finishing the last turn
back toward the gray sea, then the excellence of each
showed itself, and at once the horses' running stretched out; and quickly then
the swift-footed horses of the son of Pheres carried him ahead.
And after them came up the male horses of Diomedes,
Trojan horses, and they were not far away, but very near;
for they always seemed about to climb onto the chariot,
and with their breath the back and broad shoulders of Eumelus
grew warm; for they flew with their heads laid on him.
And now he would have passed him, or made the race a tie,
if Phoebus Apollo had not been angry with the son of Tydeus,
who struck the shining whip out of his hands.
And tears poured from his eyes in his anger,
because he saw the others going on, and going much faster,
while his own were held back, running without the goad.
Nor did Apollo escape Athena's notice in the harm he did
to the son of Tydeus, but she quickly hurried after the shepherd of the people,
and gave him the whip and put strength into his horses;
and she went after the son of Admetus in anger,
and the goddess broke his horse yoke; and his mares
ran off to the side of the road, and the pole dragged on the ground.
And he himself rolled out of the chariot beside the wheel,
and his elbows were scraped, and his mouth and nostrils,
and his forehead was bruised above his brows; and his two eyes
filled with tears, and his rich voice was cut off.
And the son of Tydeus swerved and held his single-hoofed horses,
leaping far ahead of the others; for Athena
had put strength into his horses and brought him glory.
And after him fair-haired Menelaus, son of Atreus, drove.
And Antilochus called out to his father's horses:
Step out, you two; stretch as fast as you can.
To be sure, I do not tell you to compete with those
horses of warlike Tydeus, to whom Athena
has now granted speed and given glory besides;
but catch the horses of the son of Atreus, and do not fall behind,
quickly, in case Aethe, though she is a female, pours disgrace
on you both. Why are you falling behind, when you are the better?
For I will say it plainly, and it will surely come true:
there will be no care for you from Nestor, shepherd of the people,
but he will kill you both at once with the sharp bronze,
if through your neglect we carry off the worse prize.
So follow on and hurry as fast as you can;
and I myself will work out and plan
how to slip past in the narrow road, and it will not escape me.
So he spoke, and they, afraid of their lord's rebuke,
ran harder for a short time; and quickly then
Antilochus, steadfast in battle, saw the narrow part of the hollow road.
There was a gully in the ground, where winter water
had broken through the road, and it hollowed out the whole place;
there Menelaus kept his course, avoiding the wheel ruts.
And Antilochus swerved and held his single-hoofed horses
outside the road, and turning a little aside kept chasing.
And the son of Atreus was afraid and shouted to Antilochus:
Antilochus, you are driving recklessly; hold back your horses.
The road is narrow, and it soon gets wider for passing;
in case you hurt us both by running into my chariot.
So he spoke, but Antilochus drove on still much harder,
pressing them with the goad, as if he had not heard.
And as far as the range of a discus thrown from the shoulder,
which a vigorous man throws when he tests his youth,
so far they ran ahead; and the mares of the son of Atreus
dropped back; for he himself willingly gave up the driving,
in case the single-hoofed horses collided on the road
and overturned the well-woven chariots, and they themselves
fell in the dust, hurrying for victory.
And fair-haired Menelaus spoke to him, scolding:
Antilochus, no other mortal is more destructive than you.
Get out of here! We Achaeans did not think you truly sensible.
But even so you will not carry off the prize without an oath.
So he spoke and called out to his horses and said:
Do not hold back for my sake, and do not stand still grieving at heart.
The feet and tired knees of those two will give out before yours,
for both are past their youth.
So he spoke, and they, afraid of their lord's rebuke,
ran harder, and soon came close to them.
And the Argives, sitting in the assembly, watched
the horses; and they flew on, raising dust across the plain.
And first Idomeneus, leader of the Cretans, noticed the horses;
for he sat outside the assembly, on the highest lookout point;
and though he was far away, he heard the driver's shout
and knew it, and he noticed the horse standing out in front,
which was otherwise a bay, but on its forehead
there was a white mark, round as the moon.
And he stood up straight and spoke a word among the Argives:
Friends, leaders and rulers of the Argives,
do I alone see the horses, or do you as well?
Other horses seem to me to be in front,
and a different driver appears to me; and his mares
were somehow hurt out on the plain, the ones that were better there.
For I saw them the first to round the turning point,
but now I cannot see them anywhere; and my eyes
are straining in every direction as I look across the Trojan plain.
Either the reins escaped the driver, and he could not
hold them well around the post, and he failed when he turned,
and there I think he fell out and smashed the chariot,
and the mares ran off, when panic seized his heart.
But stand up and look too; for I myself
cannot make it out well; but it seems to me the man
is an Aetolian by birth, and he rules among the Argives,
the son of horse-taming Tydeus, strong Diomedes.
And swift Ajax, son of Oileus, rebuked him shamefully:
Idomeneus, why do you babble so much? And the mares
with high-lifting feet are running far off across the great plain.
You are not the youngest among the Argives by that much,
nor do your eyes see the sharpest out of your head;
but you always babble with words; and you should not
be a babbler; for there are better men here than you.
The mares are in front, just as before,
the mares of Eumelus, and he himself is there holding the reins.
And the leader of the Cretans answered him in anger:
Ajax, best at quarreling, foolish of mind, and in all things else
the worst of the Argives, because your mind is harsh.
Come on then, let us two wager a tripod or a cauldron,
and let us both make Agamemnon, son of Atreus, the witness,
which horses are in front, so you may know when you pay up.
So he spoke, and at once swift Ajax, son of Oileus, rose up,
angry, to answer with harsh words;
and now the quarrel between the two of them would have gone further,
if Achilles himself had not stood up and spoken a word:
Do not answer each other anymore now with harsh words,
Ajax and Idomeneus, with evil words, for it is not fitting.
And you would be angry at anyone else who did such things.
But you, sitting in the assembly, keep watching
the horses; and they will soon come here, straining
for victory; and then each of you will know
the horses of the Argives, which are second and which are first.
So he spoke, and the son of Tydeus came driving very near,
and kept lashing from the shoulder; and his horses
raised themselves high, swiftly covering the course.
And always the splashes of dust hit the driver,
and the chariot, covered with gold and tin,
ran on behind the swift-footed horses; and there was no great
track of the wheel rims left behind
in the fine dust; and the two sped on flying.
And he stood in the middle of the assembly, and much sweat poured
from the horses' necks and from their chests to the ground.
And he himself jumped from the shining chariot to the ground,
and leaned his whip against the yoke; and stalwart Sthenelus did not delay,
but eagerly took the prize,
and gave the woman to his high-hearted companions to lead away
and the handled tripod to carry; and he unyoked the horses.
And after him Antilochus, son of Neleus, drove his horses,
by cunning, not by speed, having passed Menelaus;
but even so Menelaus kept his swift horses near.
And as far as a horse stands away from the wheel, which draws
its master over the plain, straining with the chariot,
and the tips of its tail hairs touch the rim,
and it runs very close, and there is no great
space between them as it runs over the great plain,
that is how far Menelaus fell behind blameless Antilochus;
and at first he had been left behind by a discus throw,
but he quickly caught him; for the good strength was kindled
of the horse of Agamemnon, fair-maned Aethe.
And if the course had been longer for the two of them,
he would have passed him and not made it a tie.
But Meriones, the good servant of Idomeneus,
was left behind by glorious Menelaus by a spear's throw;
for his fair-maned horses were the slowest,
and he himself was the least skilled at driving a chariot in the assembly.
And the son of Admetus came last of all,
dragging his fine chariot and driving his horses ahead of him.
And seeing him, swift-footed noble Achilles pitied him,
and standing among the Argives he spoke winged words:
The last man drives the single-hoofed horses, and he is the best.
But come now, let us give him a prize, as would be fitting,
the second prize; but let the son of Tydeus carry off the first.
So he spoke, and they all approved, just as he urged.
And he would have given him the horse, for the Achaeans approved,
if Antilochus, son of great-hearted Nestor, had not
stood up and answered Achilles, son of Peleus, justly:
Achilles, I will be very angry with you if you carry out
this word; for you mean to take away my prize,
thinking about him because his chariot and swift horses were ruined,
although he is a good man himself; but he should have
prayed to the immortals; then he would not have come last in the driving.
But if you pity him and he is dear to your heart,
there is plenty of gold for you in your hut, and bronze
and flocks, and there are maidservants and single-hoofed horses;
take from these and give him a greater prize afterward,
or even right now, so that the Achaeans may praise you.
But this one I will not give; let any man who wishes
fight me with his hands for her.
So he spoke, and swift-footed noble Achilles smiled,
happy for Antilochus, because he was his dear companion;
and answering him he spoke winged words:
Antilochus, if you now tell me to give Eumelus something else
from my own house, I will do even that.
I will give him the breastplate that I took from Asteropaeus,
of bronze, around which a stream of shining tin
is twined; and it will be worth a great price to him.
So he spoke, and ordered his dear companion Automedon
to bring it from the hut; and he went and brought it,
and put it in the hands of Eumelus; and he took it gladly.
Then Menelaus too rose among them, grieving at heart,
furiously angry with Antilochus; and a herald put a staff in his hand, and told the Argives
to be quiet; and then the godlike man spoke among them:
Antilochus, who used to be sensible, what have you done?
You have shamed my excellence, and you harmed my horses,
putting yours in front, though they were much worse.
But come, leaders and rulers of the Argives,
judge between the two of us in the middle, and not with favor,
in case some one of the bronze-clad Achaeans says:
Menelaus overcame Antilochus with lies
and went off leading the horse, because his horses were much worse,
though he himself was better in excellence and strength.
But come, I myself will judge, and I say no one
else of the Danaans will find fault with me; for it will be fair.
Antilochus, come here, Zeus-nourished, as is right,
stand in front of your horses and chariot, and hold in your hands
the slender whip with which you were driving before,
and touching your horses, swear by the earth-holder, the earth-shaker,
that you did not willingly block my chariot by trickery.
And sensible Antilochus answered him:
Bear with me now; for I am much younger than you,
lord Menelaus, and you are older and better.
You know what kind of excesses a young man commits;
for his mind is quicker, and his judgment thin.
So let your heart endure it; and I myself will give you
the horse that I took. And if you should ask for anything else
greater from my house, I would want to give it to you
at once, right now, Zeus-nourished, rather than fall
forever out of your heart and be a sinner before the gods.
So he spoke, and the son of great-hearted Nestor led the horse
and put it in the hands of Menelaus; and his heart
was warmed, as when dew lies on the ears of grain
in the growing crop, when the fields bristle;
so, Menelaus, your heart was warmed within your breast.
And speaking he addressed him with winged words:
Antilochus, for now I myself will yield to you,
though angry, since you were not before senseless or light-minded,
but now youth has overcome your mind.
Another time, avoid deceiving your betters.
For no other man of the Achaeans would have soon persuaded me.
But since you have suffered and toiled a lot,
and your good father and brother for my sake,
so I will obey your plea, and I will even give you
my own horse, so that these men too may know
that my heart is never overbearing and harsh.
So he spoke, and gave the horse to Noemon, his companion,
to lead away; and he then took the shining cauldron.
And Meriones took up the two talents of gold
as fourth, as he drove. And the fifth prize was left,
the two-handled bowl; and Achilles gave it to Nestor,
carrying it through the Achaean assembly, and standing beside him he said:
Take this now, and let it be a keepsake for you too, old man,
to be a memorial of Patroclus's burial; for you will no longer
see him among the Argives; and I give you this prize
freely; for you will no longer fight with your fists, nor wrestle,
nor go into the javelin contest, nor run
on your feet; for harsh old age now presses on you.
So he spoke and put it in his hands; and he took it gladly,
and speaking he addressed him with winged words:
Yes indeed, my child, you have spoken all this rightly.
For my limbs are no longer steady, my dear feet, nor do my hands
leap lightly from my shoulders on either side.
If only I were as young, and my strength as steady,
as when the Epeians were burying lord Amarynceus
at Buprasium, and his sons set up prizes for the king.
There no man was my equal, neither of the Epeians
nor of the Pylians themselves nor of the great-hearted Aetolians.
In boxing I beat Clytomedes, son of Oenops,
and in wrestling Ancaeus of Pleuron, who stood up against me;
and in the footrace I outran Iphiclus, good as he was,
and with the spear I outthrew Phyleus and Polydorus.
Only the two sons of Actor got past me with their horses,
putting theirs in front by numbers, grudging me the victory,
because the greatest prizes were left at stake there.
And they were twins; one drove steadily,
drove steadily, and the other urged him on with the whip.
So I once was; but now let younger men take on
such deeds; and I must obey wretched old age,
though back then I stood out among the heroes.
But come, and honor your companion with these funeral games.
And this I gladly accept, and my heart rejoices,
that you remember me always as kindly, and I am not forgotten,
or the honor in which it is fitting that I be honored among the Achaeans.
And may the gods give you a pleasing return for this.
So he spoke, and the son of Peleus went away through the great
crowd of the Achaeans, when he had heard all the praise of the son of Neleus.
Then he set out prizes for the painful boxing match;
leading a hard-working mule, he tied it in the assembly,
six years old, unbroken, the hardest to tame;
and for the one who lost he set a two-handled cup.
And he stood up straight and spoke a word among the Argives:
Son of Atreus, and you other well-greaved Achaeans,
two men, the best of these, we call on
to raise their fists and strike; and to whomever Apollo
grants endurance, and all the Achaeans know it,
let him lead the hard-working mule and go to his hut;
and the one who is beaten will carry off the two-handled cup.
So he spoke, and at once a man rose up, good and big,
skilled in boxing, the son of Panopeus, Epeius,
and he took hold of the hard-working mule and spoke:
Let him come near who will carry off the two-handled cup.
For no other of the Achaeans, I say, will lead away the mule
by beating me with his fists, since I claim to be the best.
Is it not enough that I fall short in battle? For it is not possible
in any way for a man to be skilled in every kind of work.
For I will say it plainly, and it will surely come true:
I will split his skin open and smash his bones together.
And let his mourners stay here together,
the ones who will carry him out, beaten down by my hands.
So he spoke, and they all fell silent in stillness.
And Euryalus alone rose against him, a godlike man,
the son of Mecisteus, son of lord Talaus,
who once came to Thebes for the burial of fallen Oedipus,
and there he beat all the Cadmeans.
And the famous son of Tydeus looked after him,
encouraging him with words, and he greatly wanted him to win.
He threw down a loincloth for him first, and then
gave him well-cut straps of a wild ox's hide.
And the two, girded up, went into the middle of the assembly,
and raising their hands with sturdy arms together,
they fell on each other, and their heavy hands tangled.
And there was a terrible grinding of jaws, and sweat poured
from every limb; and noble Epeius rushed in,
and struck him on the cheek as he looked around; and he did not
stand much longer; for his shining limbs gave way beneath him.
And as when a fish leaps up under the ripple of the North Wind
on a seaweed-covered beach, and the dark wave covers it,
so he leapt up when struck; but great-hearted Epeius
caught him with his hands and set him upright; and his dear companions stood around,
and they led him through the assembly, dragging his feet,
spitting thick blood and letting his head loll to one side;
and they brought him, dazed, and sat him down among them,
and they themselves went and fetched the two-handled cup.
And the son of Peleus at once set out other prizes, for the third contest,
showing the Danaans a contest of painful wrestling:
for the winner a great cauldron, fit for the fire,
which the Achaeans valued at twelve oxen among themselves;
and for the man who lost he set out a woman in the middle,
who knew many kinds of work, and they valued her at four oxen.
And he stood up straight and spoke a word among the Argives:
Stand up, you two who will also try this contest.
So he spoke, and then great Telamonian Ajax rose up,
and many-counseled Odysseus rose up too, knowing tricks.
And the two, girded up, went into the middle of the assembly,
and took hold of each other in their arms with sturdy hands,
like two roof beams that a famous carpenter has joined together
for the roof of a high house, to keep off the force of the winds.
And their backs creaked from their bold hands,
pulled tight; and the sweat ran down their backs,
and thick welts rose along their ribs and shoulders,
stained red with blood; and they constantly
strained for victory and the well-wrought tripod.
Nor could Odysseus trip him and bring him to the ground,
nor could Ajax, for the strong power of Odysseus held him.
But when they were tiring out the well-greaved Achaeans,
then great Telamonian Ajax spoke to him:
Zeus-born son of Laertes, many-counseled Odysseus,
either lift me up, or I will lift you; and all this will be Zeus's concern.
So he spoke and lifted him; but Odysseus did not forget his trick:
he struck him from behind on the back of the knee and hit the spot, and his limbs gave way,
and he threw him backward; and Odysseus fell on his chest.
And the people looked on and were amazed.
And second, much-enduring noble Odysseus lifted him,
and moved him a little off the ground, but did not lift him,
but bent his knee; and both fell to the ground
close together, and were dirtied with dust.
And now they would have jumped up and wrestled a third time,
if Achilles himself had not stood up and stopped them:
Do not push on anymore, and do not wear yourselves out with pain;
the victory is for both of you; take equal prizes
and go, so that the other Achaeans can also compete.
So he spoke, and they listened to him closely and obeyed,
and wiping off the dust they put on their tunics.
And the son of Peleus at once set out other prizes for the footrace:
a silver mixing bowl, well made, and it held
six measures, but in beauty it surpassed everything on earth
by far, since the skilled Sidonians had made it well,
and Phoenician men had brought it across the misty sea,
and put it in the harbors, and gave it as a gift to Thoas;
and the son of Priam, Lycaon, had given the price for it
to the hero Patroclus, Euneus, son of Jason.
And Achilles set it as a prize in honor of his companion,
for whoever should be the lightest on his swift feet;
and for the second he set a big ox, rich in fat,
and for the last he set half a talent of gold.
And he stood up straight and spoke a word among the Argives:
Stand up, you who will also try this contest.
So he spoke, and at once swift Ajax, son of Oileus, rose up,
and many-counseled Odysseus rose up, and then the son of Nestor,
Antilochus; for he was the fastest of all the young men on his feet.
And they stood in a row, and Achilles showed them the turning point.
And their course stretched out from the starting line; and quickly then
the son of Oileus was in front; and after him rushed noble Odysseus,
very near, as close as a weaving rod is to
the breast of a well-girded woman, which she pulls well with her hands,
drawing the spool out past the warp, and holds it close
to her breast; that is how close Odysseus ran, and behind him
he kept stepping in his footprints before the dust could settle over them,
and noble Odysseus breathed down on his head,
always running fast; and all the Achaeans shouted,
urging him on as he strained for victory, and they called to him as he hurried.
But when they were making the final turn of the course, at once Odysseus
prayed to bright-eyed Athena in his heart:
Hear me, goddess, and come as a good helper to my feet.
So he spoke in prayer; and Pallas Athena heard him,
and made his limbs light, his feet and his hands too.
But when they were about to spring for the prize,
then Ajax slipped as he ran, for Athena tripped him,
there where the dung of the bellowing oxen had been poured out,
the oxen that swift-footed Achilles had killed for Patroclus;
and his mouth and nostrils filled with ox dung;
and much-enduring noble Odysseus picked up the bowl,
since he got there first; but glorious Ajax took the ox.
And he stood holding the horn of the wild ox in his hands,
spitting out the dung, and said among the Argives:
Alas, so the goddess ruined my feet, she who even before
has stood by Odysseus like a mother and helped him.
So he spoke, and they all laughed pleasantly at him.
And then Antilochus carried off the last prize,
smiling, and spoke a word among the Argives:
I will say this to you all, my friends, who know it: even now
the immortals honor older men.
For Ajax is a little older than I am,
but this one is from an earlier generation, and from earlier men still;
and they say he is gray with age; and it is hard
for the Achaeans to compete with him on his feet, except for Achilles.
So he spoke, and honored the swift-footed son of Peleus.
And Achilles answered him with words and said:
Antilochus, your praise will not be spoken in vain,
but I will add half a talent of gold for you.
So he spoke and put it in his hands, and he took it gladly.
And the son of Peleus brought and set in the assembly
a long-shadowed spear, and a shield and a helmet,
the armor of Sarpedon, which Patroclus had taken from him.
And he stood up straight and spoke a word among the Argives:
Two men, the best of these, we call on
to put on their armor and take the flesh-cutting bronze
and test each other in front of the crowd.
Whichever one first reaches the other's fair skin,
and touches the innards through the armor and the dark blood,
to him I will give this silver-studded sword,
a fine Thracian one, which I took from Asteropaeus;
and the armor let them both carry off as common spoil;
and we will set a good meal before them in the huts.
So he spoke, and then great Telamonian Ajax rose up,
and the son of Tydeus rose up, strong Diomedes.
And when they had armed themselves on either side of the crowd,
the two came into the middle, eager to fight,
glaring terribly; and amazement held all the Achaeans.
But when they were near, coming on against each other,
three times they sprang at each other, three times they rushed in close.
Then Ajax struck the shield that was even all around,
but did not reach the skin; for the breastplate guarded him inside;
and the son of Tydeus then kept aiming over the great shield
at his neck with the point of his shining spear.
And then the Achaeans, greatly fearing for Ajax,
told them to stop and take equal prizes.
And to the son of Tydeus the hero gave the great sword,
carrying it with its sheath and its well-cut strap.
And the son of Peleus set out a lump of raw-melted iron,
which the great strength of Eetion used to throw before;
but swift-footed noble Achilles killed him,
and carried the iron on his ships along with his other possessions.
And he stood up straight and spoke a word among the Argives:
Stand up, you who will also try this contest.
Even if his rich fields are very far away,
he will have it for five turning years
to use; for neither shepherd nor plowman
will go to town lacking iron, but it will supply them.
So he spoke, and then war-steadfast Polypoetes rose up,
and the strong might of godlike Leonteus rose up,
and Ajax, son of Telamon, and noble Epeius rose up too.
And they stood in a row, and noble Epeius took the lump,
and whirled and threw it; and all the Achaeans laughed.
And second Leonteus threw it, the branch of Ares;
and third great Telamonian Ajax threw it
from his sturdy hand, and he passed everyone's marks.
But when war-steadfast Polypoetes took the lump,
as far as a herdsman throws his crook,
and it flies spinning through the herd of cattle,
that far he threw beyond the whole assembly; and they shouted.
And the companions of strong Polypoetes stood up
and carried the king's prize to the hollow ships.
And he set out for the archers the gray iron,
and he set down ten axes, and ten half-axes,
and he stood up the mast of a dark-prowed ship
far off on the sand, and tied a trembling dove
by the foot with a thin cord, and told them
to shoot at it; and whoever hit the trembling dove,
let him carry off all the axes and go home;
and whoever hit the cord and missed the bird,
he is the lesser man, but he will carry off the half-axes.
So he spoke, and then the might of lord Teucer rose up,
and Meriones rose up, the good servant of Idomeneus.
And they took lots and shook them in a bronze helmet,
and Teucer by lot drew the first place; at once he shot
an arrow with all his strength, and he did not promise the lord
that he would offer a famous hecatomb of first-born lambs.
He missed the bird; for Apollo grudged him that;
but he hit the cord beside its foot, where the bird was tied;
and the bitter arrow cut the cord clean through.
And the bird then darted toward the sky, and the cord
was let down to the ground; and the Achaeans shouted.
And Meriones eagerly drew the bow from his hand;
for he had been holding the arrow a long time, as he aimed.
And at once he promised to far-shooting Apollo
that he would offer a famous hecatomb of first-born lambs.
And high under the clouds he saw the trembling dove;
and as it circled he struck it in the middle under the wing,
and the arrow went clean through; and it stuck back in the ground
in front of Meriones's foot; but the bird,
sitting on the mast of the dark-prowed ship,
let its neck hang down, and its thick feathers fell away.
And quickly the life flew from its limbs, and it fell
far from them; and the people looked on and were amazed.
And Meriones picked up all ten axes,
and Teucer carried the half-axes to the hollow ships.
And the son of Peleus brought and set in the assembly
the long-shadowed spear, and a cauldron that had never felt fire
worth an ox, decorated with flowers;
and the two spearmen rose up:
the son of Atreus, wide-ruling Agamemnon, rose up,
and Meriones rose up, the good servant of Idomeneus.
And swift-footed noble Achilles spoke among them:
Son of Atreus; for we know how far you surpass everyone,
and how in strength and in spear throws you are the best.
But take this prize and go to the hollow ships,
and let us give the spear to the hero Meriones,
if you are willing in your heart; for I myself urge it.
So he spoke, and Agamemnon, lord of men, did not disobey;
and he gave the bronze spear to Meriones; and the hero
gave the very beautiful prize to the herald Talthybius.

### Book 24

The games were over, and the crowds went off, each to their fast ships,
hurrying away. They were thinking about dinner
and about the sweet sleep they would enjoy. But Achilles
kept crying, thinking of his friend, and sleep
that conquers everyone did not take him; he tossed from side to side,
longing for Patroclus, for his strength as a man and his courage,
and for everything they had gone through together and suffered —
wars with men and the hard waves they had crossed.
Remembering all that, he poured out heavy tears,
lying sometimes on his side, sometimes
on his back, sometimes face down; then he would stand up straight
and wander crazily along the seashore. Dawn
never came over the sea and the beaches without his noticing it.
But when he had yoked his fast horses to the chariot,
he tied Hector behind the chariot to be dragged,
and dragged him three times around the tomb of dead Patroclus,
then rested again in his hut, and left him
stretched out face down in the dirt. But Apollo
kept all disgrace away from his body, because he pitied the man
even though he was dead; he covered him all over with the golden
shield, so that the dragging would not tear his skin.
So Achilles, raging, kept shaming noble Hector,
but the blessed gods pitied him as they watched,
and kept pushing keen-sighted Hermes to steal him.
That pleased all the others, but it never pleased Hera
or Poseidon or the gray-eyed girl,
who held to their anger as they had at first, when holy Troy was hateful to them,
and Priam and his people, because of Alexander's madness —
the man who insulted the goddesses when they came to his farmyard,
and praised the one who gave him painful lust.
But when the twelfth dawn came after that day,
then Phoebus Apollo spoke among the deathless gods:
"You gods are cruel and destructive! Did Hector never
burn thigh bones of oxen and perfect goats for you?
Now that he is dead you did not dare to save him,
for his wife to see him, and his mother, and his boy,
and his father Priam and his people, who would quickly
burn him in the fire and hold his funeral.
But you gods want to help deadly Achilles,
who has no decent thoughts in him and no purpose
that bends in his chest; he is like a lion who knows wild ways,
one who, when he gives in to his great strength and proud heart,
goes after people's flocks to get his dinner.
So Achilles has thrown away pity, and there is no shame in him —
shame, which does great harm and great good to men.
A man may lose someone even dearer to him,
a brother from the same mother, or even a son;
but after he has cried and mourned, he lets it go,
because the Fates gave people hearts that can endure.
But this man, once he has torn out noble Hector's dear life,
ties him to his horses and drags him round his friend's tomb;
that is neither finer for him nor better.
Let's not be angry at him, noble as he is,
because in his rage he is shaming the dumb earth."
Then white-armed Hera spoke to him in anger:
"That word of yours would be fine, silver-bowed god,
if you give Achilles and Hector the same honor.
Hector is mortal and he sucked a woman's breast,
but Achilles is the son of a goddess, whom I myself
raised and fed and gave as a wife to a man,
to Peleus, who was dear to the deathless gods' hearts.
You all came to the wedding, and you were there among them,
feasting with your lyre, companion of evil, always faithless."
Then Zeus the cloud-gatherer answered her:
"Hera, don't get so completely angry with the gods,
because their honor won't be the same — and even Hector
was the dearest to the gods of all the mortals in Troy.
At least he was to me, since he never missed the gifts I love.
My altar never went without an equal feast,
or a poured drink, or the smell of fat; that is the honor we get.
But we will let the stealing go; there is no way
to steal bold Hector secretly from Achilles, since his mother
is always with him, both night and day.
But if one of the gods would call Thetis close to me,
so I can say a careful word to her, then Achilles
might take gifts from Priam and let Hector go."
So he spoke, and storm-footed Iris got up to carry the message,
and between Samos and rocky Imbros
she dove into the dark sea, and the deep water groaned.
She dropped down to the bottom like a lead weight,
the one that, stuck on the horn of a grazing ox,
goes down to the greedy fish, bringing death.
She found Thetis in a hollow cave, and around her others
sat gathered, sea goddesses; she sat in the middle
and wept for the fate of her blameless son, who was going
to die in deep-soiled Troy, far from his homeland.
Standing beside her, swift-footed Iris spoke:
"Get up, Thetis; Zeus is calling you, the one who knows immortal plans."
Then the goddess Thetis of the silver feet answered her:
"Why does that great god call me? I am ashamed
to mix with the deathless ones, and I have endless griefs in my heart.
I will go, and whatever he says will not be an empty word."
With that, the shining goddess took her veil,
dark blue, darker than any other garment.
She started off, and storm-footed swift Iris
went in front of her, and the sea wave split around them.
Climbing up onto the shore, they were lifted to the sky,
and found the wide-thundering son of Cronos, and around him all
the other blessed gods sat gathered, living forever.
She sat down beside father Zeus, and Athena made room.
Hera put a beautiful golden cup in her hand
and cheered her with words; Thetis drank and handed it back.
Then the father of men and gods began to speak among them:
"You have come to Olympus, goddess Thetis, even though you grieve,
carrying unbearable sorrow in your heart; I know it too.
But even so I will tell you why I called you here.
For nine days now there has been a quarrel among the deathless ones
about Hector's body and Achilles the sacker of cities;
they keep pushing keen-sighted Hermes to steal him.
But I am giving this honor to Achilles,
out of respect for you and to keep your friendship later.
Go quickly to the camp and tell your son;
tell him the gods are angry with him, and that I above all
the deathless ones am furious, because with a mad heart
he is keeping Hector by the curved ships and has not let him go,
in the hope that he will fear me and let Hector go.
But I will send Iris to great-hearted Priam,
to go to the Achaeans' ships and ransom his dear son,
and to bring gifts to Achilles that will soothe his heart."
So he spoke, and the goddess Thetis of the silver feet did not disobey,
but dove down from the peaks of Olympus
and came to her son's hut; there she found him
groaning heavily, and his dear friends around him
were hurrying to get busy and make breakfast;
and a big shaggy sheep was sacrificed for them in the hut.
His lady mother sat down right beside him,
stroked him with her hand, spoke to him, and called him by name:
"My child, how long will you keep grieving and hurting,
eating your own heart out, remembering neither food
nor bed? It is good to lie with a woman in love.
You will not live long for me; already
death and strong fate are standing near you.
Listen to me quickly, because I am a messenger from Zeus.
He says the gods are angry with you, and that he above all
the deathless ones is furious, because with a mad heart
you are keeping Hector by the curved ships and have not let him go.
Come on, let him go, and take the ransom for the dead man."
Then swift-footed Achilles answered her:
"So be it. Whoever brings the ransom and takes the body away —
let it happen, if the Olympian himself really commands it."
So mother and son, in the gathering of the ships,
said many winged words to each other.
And the son of Cronos urged Iris to go to holy Troy:
"Go now, swift Iris, leave the seat of Olympus,
and tell great-hearted Priam inside Troy
to ransom his dear son, going to the ships of the Achaeans,
and to bring gifts to Achilles that will soothe his heart;
alone, and no other man of Troy is to go with him.
Let an older herald follow him, to drive
the mules and the well-wheeled wagon, and also to bring
the body back to the city, the one noble Achilles killed.
Let him not think about death or be afraid at all,
because we will give him an escort, Hermes,
who will lead him until he brings him close to Achilles.
But when he has brought him inside Achilles' hut,
he won't kill him himself, and he will keep everyone else back,
because he is not foolish or blind or wicked,
but he will spare a begging man very kindly."
So he spoke, and storm-footed Iris got up to carry the message.
She came to Priam's house, and found shouting and wailing.
His sons were sitting around their father inside the courtyard,
soaking their clothes with tears, and the old man in the middle
was hunched over, wrapped in his cloak; and lots of
dung lay on the old man's head and neck,
which he had scraped up with his own hands as he rolled in it.
His daughters and his sons' wives wailed through the house,
remembering the sons who, many and brave,
lay killed by Argive hands, their lives gone.
The messenger of Zeus stood beside Priam and spoke to him
in a quiet voice; and trembling took hold of his limbs:
"Take heart, Priam, son of Dardanus, in your mind, and don't be afraid;
I have not come here expecting evil for you,
but thinking of good; I am a messenger from Zeus,
who is far away but cares a lot for you and pities you.
The Olympian tells you to ransom noble Hector,
and to bring gifts to Achilles that will soothe his heart;
alone, and no other man of Troy is to go with you.
Let an older herald follow you, to drive
the mules and the well-wheeled wagon, and also to bring
the body back to the city, the one noble Achilles killed.
Let no thought of death or fear trouble your mind,
because this escort will follow you — Hermes —
who will lead you until he brings you close to Achilles.
But when he has brought you inside Achilles' hut,
he won't kill you himself, and he will keep everyone else back,
because he is not foolish or blind or wicked,
but he will spare a begging man very kindly."
With that, swift-footed Iris left.
Then Priam called his sons and told them to get ready
a well-wheeled mule wagon, and to tie a basket on it.
He himself went down into his sweet-smelling storeroom,
made of cedar, high-roofed, which held many treasures;
and he called his wife Hecuba and said to her:
"Poor woman, an Olympian messenger from Zeus has come to me
to ransom my dear son, going to the ships of the Achaeans,
and to bring gifts to Achilles that will soothe his heart.
Come on, tell me: what do you think is best?
My own strength and heart push me terribly
to go there to the ships, into the broad camp of the Achaeans."
So he spoke, and the woman screamed and answered him:
"Oh no, where have your wits gone — the wits that once
were famous among people, both strangers and those you rule?
How can you want to go alone to the Achaeans' ships,
into the eyes of the man who has killed so many of your brave
sons? Your heart is surely made of iron.
If he catches you and looks at you with his eyes,
that man, savage and faithless, he will not pity you,
and he will have no shame before you. Now let us cry apart,
sitting in the hall; for strong Fate spun his thread for him
the day I bore him, at his birth somewhere,
to feed the swift dogs far from his own parents,
beside a strong man — and I wish I could hold his liver
and eat it, biting into it; then there would be fair payback
for my son, since he did not kill him like a coward,
but standing in front of the Trojans and the deep-bosomed Trojan women,
thinking of neither fear nor escape."
Then the old man Priam, godlike, answered her:
"Don't hold me back when I want to go, and don't be
a bird of bad luck in the house yourself; you won't persuade me.
If some other human had told me to do this,
either a seer who reads sacrifices or a priest,
we would call it a lie and turn away even more;
but now, since I myself heard the god and saw him face to face,
I will go, and the word will not be empty. And if it is my fate
to die by the ships of the bronze-clad Achaeans,
I am willing; let Achilles kill me right away,
once I have held my son in my arms, when I have cried my fill."
So he spoke, and opened the beautiful lids of the chests;
from there he took out twelve very beautiful robes,
and twelve plain cloaks, and as many rugs,
and as many white sheets, and as many tunics on top of those.
He brought ten full talents of gold, all weighed out,
and two shining tripods, and four cauldrons,
and a very beautiful cup, which men of Thrace had given him
when he went on a mission, a great treasure; not even that
did the old man keep back in his house, but in his heart he badly wanted
to ransom his dear son. Then he drove all the Trojans
out of the porch, scolding them with shameful words:
"Get out, you scum, you disgraces! Don't you have
wailing to do at home, that you come here to add to my grief?
Do you think it's a small thing that Zeus the son of Cronos gave me pain,
losing the best of my sons? You will find out too;
you will be easier for the Achaeans to kill,
now that he is dead. But as for me,
before I see the city sacked and looted
with my own eyes, let me go down into the house of Hades."
So he spoke, and drove the men off with his staff, and they went out
as the old man hurried; and he yelled at his sons,
scolding Helenus and Paris and noble Agathon,
and Pammon and Antiphonus and Polites, good at the war cry,
and Deiphobus and Hippothous and noble Agavus;
the old man yelled at these nine and gave his orders:
"Hurry, you miserable sons, you disgraces! I wish you all
had been killed at the swift ships instead of Hector.
Oh, I am completely ruined, since I fathered the best of sons
in broad Troy, and I say not one of them is left —
godlike Mestor and Troilus, who loved horses,
and Hector, who was like a god among men, and did not look
like the child of a mortal man but of a god.
Ares destroyed those, and all the disgraces are left,
liars and dancers, best at dancing in the chorus,
robbers of lambs and kids at home among their own people."
"Won't you get me a wagon ready right now,
and put all these things on it, so we can get on the road?"
So he spoke, and they, afraid of their father's scolding,
lifted out the well-wheeled mule wagon,
beautiful, newly built, and tied the basket on it,
and from the pegs they took down the mule yoke
of boxwood, with a boss, well fitted with its rings;
and they brought the nine-cubit yoke strap with the yoke.
They set it carefully on the polished pole,
on the front end, and threw the ring over the pin,
and three times they tied it on each side at the boss, and then
tied it in order and bent it back under the hook.
Carrying from the storeroom, they piled onto the polished wagon
the endless ransom for Hector's head,
and yoked the strong-hoofed mules, harnessed to the pole,
which the Mysians once gave Priam as splendid gifts.
They brought the horses under the yoke for Priam, the ones the old man
himself kept and fed at the polished manger.
The two of them were yoking them in the high halls,
the herald and Priam, with careful plans in their minds;
and Hecuba came up close to them, upset in her heart,
holding honey-sweet wine in her right hand
in a golden cup, so they could pour a drink before they went;
she stood in front of the horses, spoke to him, and called him by name:
"Take this and pour it out to father Zeus, and pray that you come home
again from enemy men, since your heart
pushes you to the ships against my will.
But pray to the dark-clouded son of Cronos,
the Idaean, who watches over all of Troy,
and ask for a swift bird sign, a messenger, the one that is
dearest of birds to him, and whose strength is greatest,
on the right, so that you, seeing it with your own eyes,
may go trusting in it to the ships of the swift-horsed Danaans.
But if Zeus the wide-thunderer does not give you his messenger,
then I would not urge you or tell you
to go to the Argives' ships, no matter how much you want to."
Then godlike Priam answered her:
"Woman, I will not disobey you in this request;
it is good to raise your hands to Zeus, if he might pity us."
So the old man spoke, and told a servant girl, the housekeeper,
to pour pure water over his hands; and she stood by,
holding a basin and a pitcher in her hands.
After he washed, he took the cup from his wife,
and then prayed, standing in the middle of the courtyard, and poured wine,
looking up at the sky, and speaking he said:
"Father Zeus, lord from Ida, most glorious, greatest,
grant that I come to Achilles as someone dear and pitied,
and send a swift bird sign, a messenger, the one that is
dearest of birds to you, and whose strength is greatest,
on the right, so that I, seeing it with my own eyes,
may go trusting in it to the ships of the swift-horsed Danaans."
So he prayed, and wise Zeus heard him,
and at once sent an eagle, the most perfect of birds,
a dark hunter, which people also call the black eagle.
As wide as the door of a high-roofed room
of a rich man, well fitted with bolts,
that wide were its wings on each side; and it appeared to them
on the right, shooting through the city; and when they saw it
they rejoiced, and the heart in everyone's chest warmed up.
The old man hurried and climbed up into his chariot,
and drove out of the gateway and the echoing porch.
In front the mules pulled the four-wheeled wagon,
which wise Idaeus drove; and behind came
the horses, which the old man drove on with the whip,
quickly through the city; and all his friends followed along,
crying loudly, as if he were going to his death.
When they came down out of the city and reached the plain,
the others turned back toward Troy and went home,
the sons and sons-in-law; but those two did not escape wide-thundering Zeus
when they appeared on the plain; seeing them, he pitied the old man,
and at once he spoke to his dear son Hermes:
"Hermes, since it is dearest to you
to be a man's companion, and you listen to anyone you want,
go now and lead Priam to the hollow ships of the Achaeans
in such a way that none
of the other Danaans sees or notices him, before he gets to the son of Peleus."
So he spoke, and the guide Hermes did not disobey.
At once he tied beautiful sandals under his feet,
immortal, golden, which carry him over the wet
and over the endless earth with the breath of the wind;
and he took the wand that charms the eyes of men,
of anyone he wants, and wakes others even out of sleep;
holding this in his hands he flew, the strong Hermes.
Quickly he reached Troy and the Hellespont,
and walked along like a young prince,
just getting his first beard, whose youth is the loveliest.
When they had driven past the great tomb of Ilus,
they stopped the mules and horses so they could drink
in the river; for darkness had come over the earth.
The herald, seeing him from nearby, recognized
Hermes, and said to Priam:
"Watch out, son of Dardanus; this needs a careful mind.
I see a man, and I think we will soon be torn to pieces.
Come on, let's run for it with the horses, or else
grab his knees and beg him, in case he pities us."
So he spoke, and the old man's mind poured away, and he was terribly afraid,
and his hair stood up on his bending limbs,
and he stood stunned; but the helpful one himself came close
and took the old man's hand, questioned him, and spoke:
"Where, father, are you driving your horses and mules
through the immortal night, when other people are asleep?
Weren't you afraid of the Achaeans who breathe fury,
who are enemies and unfriendly to you, and are close by?
If one of them saw you through the swift black night
bringing so many treasures, what would you be thinking?
You are not young, and this man here with you is an old man,
to fight off a man when someone attacks first.
But I won't do you any harm, and I would even
keep someone else away from you; I think of you as my own dear father."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"Yes, dear child, these things are just as you say.
But still some god has stretched his hand over me,
who sent me such a traveler to meet me
as a good sign, one as wonderful in body and looks as you are,
and you are wise in your mind, and you come from blessed parents."
Then the guide Hermes answered him:
"Yes, old man, you have said all of this just as it should be.
But come, tell me this and tell it straight:
are you sending away many fine treasures
to foreign men, so that they stay safe for you,
or are you all already leaving holy Troy
out of fear? Such a best man has died,
your son; he never fell short against the Achaeans in battle."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"Who are you, most excellent, and whose child are you?
How well you told me about the fate of my unlucky son!"
Then the guide Hermes answered him:
"You are testing me, old man, asking about noble Hector.
I have often seen him in the battle where men win glory,
with my own eyes, and when he drove the Argives
to the ships and killed them, cutting them with the sharp bronze;
and we stood there amazed, because Achilles
would not let us fight, being angry with the son of Atreus.
I am his servant, and one well-built ship brought us here;
I am one of the Myrmidons, and my father is Polyctor.
He is rich, and an old man like you,
and he has six sons, and I am the seventh;
with them I was chosen by lot to come here.
And now I have come out to the plain from the ships, because at dawn
the glancing-eyed Achaeans will set the battle around the city.
These men are upset as they sit here, and the kings of the Achaeans
cannot hold back those who are eager for war."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"If you really are a servant of Achilles, son of Peleus,
come on, tell me the whole truth:
is my son still by the ships, or has Achilles already
cut him limb from limb and thrown him out for his dogs?"
Then the guide Hermes answered him:
"Old man, the dogs have not eaten him yet, nor the birds,
but he still lies beside Achilles' ship,
just as he is, in the hut; and this is the twelfth dawn
for him as he lies there, and his flesh does not rot, nor do the worms
eat him, the worms that eat men killed in war.
He does drag him around his dear friend's tomb,
without a care, every time shining Dawn comes up,
but he does not ruin him; you would be amazed if you came yourself
at how fresh he lies, and the blood has been washed off him,
and he is not dirty anywhere; and all his wounds are closed —
the wounds he was struck with, because many men drove bronze into him.
So the blessed gods care for your son
even in death, because he was dear to their hearts."
So he spoke, and the old man rejoiced, and answered him:
"My child, it really is good and right to give gifts
to the immortals, since my son — if he ever really was —
never forgot in his halls the gods who hold Olympus.
So they remembered him even in the fate of death.
Come on, accept this beautiful cup from me,
and save me, and send me on with the gods' help,
until I reach the hut of the son of Peleus."
Then the guide Hermes answered him:
"You are testing me, old man, a younger man, and you won't convince me
to tell me to take your gifts without Achilles knowing.
I fear and respect him in my heart
too much to rob him, in case something bad happens to me later.
But I would escort you even as far as famous Argos,
looking after you carefully on a swift ship or on foot;
nobody would fight me for the sake of escorting you."
So he spoke, and the helpful one jumped up and quickly
took the whip and reins in his hands for the chariot and horses,
and breathed brave strength into the horses and mules.
But when they came to the ships' towers and the trench,
where the guards were busy with their supper,
the guide Hermes poured sleep over them
all, and at once opened the gates and pushed back the bars,
and brought in Priam and the splendid gifts on the wagon.
But when they reached the hut of the son of Peleus,
the high one the Myrmidons had built for their lord,
cutting beams of fir; and on top they roofed it
with a shaggy roof of reeds gathered from the meadow;
and around it they made a big courtyard for their lord
with close-set stakes; and one single door held it, a bar
of fir, which three Achaeans used to push shut,
and three to open the great bolt of the doors —
of the others; but Achilles alone could push it shut.
Then indeed helpful Hermes opened it for the old man,
and brought in the famous gifts to the swift-footed son of Peleus,
and he stepped down from the chariot to the ground and spoke:
"Old man, I have come as an immortal god,
Hermes; my father sent me as your escort.
But I will go back again, and I will not come
into Achilles' sight; it would be shameful
for an immortal god to openly favor mortals like this.
You go in, and clasp the knees of the son of Peleus,
and beg him by his father and his lovely-haired mother
and his child, so that you stir his heart."
So speaking, Hermes left for steep Olympus.
But Priam jumped down from the chariot to the ground,
and left Idaeus there; and he stayed, holding
the horses and mules; and the old man went straight into the house,
where Achilles, dear to Zeus, used to sit; and he found him
there, and his companions were sitting apart; and two alone,
the heroes Automedon and Alcimus, offspring of Ares,
were busy serving him; and he had just stopped eating
and drinking; and the table still stood beside him.
Great Priam came in unnoticed, and standing close
he took Achilles' knees in his hands and kissed his hands,
the terrible man-killing hands that had killed so many of his sons.
As when a heavy ruin takes hold of a man, who in his own country
has killed a man and comes to another people's land,
to the house of a rich man, and amazement takes those who watch,
so Achilles was amazed when he saw godlike Priam;
and the others were amazed too, and they looked at each other.
And Priam, begging him, spoke:
"Remember your own father, godlike Achilles,
who is the same age as I am, on the sad threshold of old age;
and maybe the people living around him wear him down,
and there is nobody to keep ruin and destruction away from him.
But he at least, hearing that you are alive,
rejoices in his heart, and hopes every day
to see his dear son coming back from Troy;
but I am completely ruined, since I fathered the best of sons
in broad Troy, and I say not one of them is left.
I had fifty sons when the Achaeans came;
nineteen of them were from my one womb,
and the others women bore to me in my halls.
Rushing Ares loosened the knees of many of them;
and the one who was mine alone, and guarded the city and them,
you killed the other day as he fought for his homeland,
Hector; and for his sake I now come to the Achaeans' ships
to ransom him from you, and I bring endless ransom.
But respect the gods, Achilles, and pity me,
remembering your own father; and I am more pitiable still,
and I have endured what no other mortal man on earth has endured:
to reach my hand to the mouth of the man who killed my son."
So he spoke, and stirred up in him a longing for his father, and tears;
and taking the old man's hand, he gently pushed him away.
And the two of them remembered: one wept for man-killing Hector
with heavy tears, huddled in front of Achilles' feet,
and Achilles wept for his own father, and then again
for Patroclus; and groaning rose through the house.
But when shining Achilles had had his fill of crying,
and the longing had left his chest and his limbs,
at once he got up from his chair, and lifted the old man by the hand,
pitying his gray head and gray beard,
and speaking to him he said winged words:
"Ah, poor man, you really have endured many troubles in your heart.
How did you dare to come alone to the Achaeans' ships,
into the eyes of me, who have killed so many of your brave
sons? Your heart is made of iron.
But come on, sit down on a chair, and let us let our pains
lie in our hearts, even though we are grieving;
there is no profit in cold crying.
The gods have spun it this way for miserable mortals,
to live grieving; but they themselves have no cares.
Two jars stand in Zeus's floor,
of the gifts he gives: one of bad things, the other of good.
To whom Zeus the thunderer gives a mixed share,
sometimes he gets something bad, sometimes something good;
but to whom he gives only from the bad jar, he makes him despised,
and cruel hunger drives him over the shining earth,
and he wanders honored by neither gods nor men.
So the gods gave splendid gifts to Peleus too
from his birth; he surpassed all men
in happiness and wealth, and he ruled the Myrmidons,
and though he was mortal, they made a goddess his wife.
But the god put an evil on him too: there was
no line of ruling sons in his halls,
but he fathered one son, doomed to die early; and I do not
care for him as he grows old, since very far from my homeland
I sit in Troy, troubling you and your children.
And you, old man, we heard were once blessed;
as much as Lesbos, the seat of Macar, holds inside it,
and Phrygia above, and the endless Hellespont,
in those places, old man, they say you outdid everyone in wealth and sons.
But since the heavenly ones brought this trouble on you,
there are always battles and killings around your city.
Endure it, and don't mourn endlessly in your heart;
you will gain nothing by grieving for your noble son,
and you will not raise him up, before you suffer some other evil."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"Don't make me sit on a chair, Zeus-nurtured, while Hector
lies uncared for in the hut, but quickly
let him go, so that I can see him with my eyes; and you take the ransom,
the many gifts we bring you; may you enjoy them, and may you come
to your own homeland, since you first let me
live and look at the light of the sun."
Then swift-footed Achilles, glaring at him, spoke:
"Don't prod me any more now, old man; I myself am minded
to let Hector go, because a messenger came to me from Zeus,
my mother, who bore me, the daughter of the old man of the sea.
And I know you, Priam, in my mind, and it does not escape me
that one of the gods led you to the swift ships of the Achaeans.
No mortal would dare to come, even in his prime,
into the camp; he would not escape the guards, and he could not easily
push back the bolt of our doors.
So don't stir my heart into more grief now,
in case, old man, I don't spare you yourself in the hut,
even though you are a beggar, and I offend against Zeus's commands."
So he spoke, and the old man was afraid and obeyed his word.
And the son of Peleus leaped out of doors like a lion,
not alone, because two attendants came with him,
the heroes Automedon and Alcimus, whom Achilles
honored most of his companions after Patroclus died;
these two then loosed the horses and mules from under the yoke,
and brought in the herald, the old man's summoner,
and sat him on a seat; and from the polished wagon
they took the endless ransom for Hector's head.
And they left two cloaks and a well-woven tunic,
so he could wrap the body and give it to be carried home.
And calling the servant women, he told them to wash him and rub him with oil,
lifting him aside, so Priam would not see his son,
in case he, with an aching heart, could not hold back his anger
at the sight of his son, and Achilles' own heart got stirred up,
and he killed him, and offended against Zeus's commands.
And when the servant women had washed him and rubbed him with oil,
and thrown a beautiful cloak and tunic around him,
Achilles himself lifted him and laid him on a bier,
and his companions lifted him onto the polished wagon.
Then he groaned, and called his dear companion by name:
"Don't be angry with me, Patroclus, if you hear,
even in the house of Hades, that I let noble Hector go
to his dear father, since he gave me a fitting ransom.
I will give you your proper share of these too."
So he spoke, and shining Achilles went back into the hut,
and sat down on the richly-made chair he had got up from,
on the other side of the wall, and said a word to Priam:
"Your son is released to you, old man, as you asked,
and he lies on a bier; with the appearing of dawn
you will see him yourself as you lead him away; but now let us think about dinner.
Even lovely-haired Niobe remembered food,
she whose twelve children died in her halls,
six daughters and six sons in their prime.
Apollo killed these with his silver bow,
in anger at Niobe, and Artemis the arrow-shooter killed the daughters,
because she compared herself to lovely-cheeked Leto;
she said she had borne two, but Leto herself bore many.
So the two gods destroyed them all, though there were only two of them.
And they lay nine days in the blood, and there was nobody
to bury them, because the son of Cronos turned the people to stone;
but on the tenth day the heavenly gods buried them.
And she remembered food, when she was tired of pouring out tears.
And now somewhere among the rocks, on the lonely mountains,
in Sipylus, where they say the beds of the goddesses
are, of the nymphs who dance around the Acheloüs,
there, stone though she is, she digests the griefs the gods gave her.
But come on, let us two think about dinner too, noble old man;
afterwards you can cry for your dear son again,
when you have brought him into Troy; and he will be much wept over."
So he spoke, and swift Achilles jumped up and slaughtered
a white sheep; and his companions skinned it and dressed it well in order,
and chopped it skillfully, and stuck the pieces on spits,
and roasted them carefully, and pulled them all off.
Automedon took the bread and served it at the table
in beautiful baskets; and Achilles handed out the meat.
And they reached out their hands to the ready meal set before them.
But when they had put aside their desire for food and drink,
then Priam, son of Dardanus, marveled at Achilles,
how big he was and how handsome; he looked like the gods.
And Achilles marveled at Priam, son of Dardanus,
looking at his good face and listening to his words.
But when they had enjoyed looking at each other,
the old man Priam, godlike, spoke first:
"Now lay me down quickly, Zeus-nurtured, so that at last
we can enjoy sweet sleep, lying down;
my eyes have not yet closed under my lids
since my son lost his life at your hands,
but I always groan and digest countless griefs,
rolling in the dung in my courtyard.
And now I have tasted food and let the dark wine
go down my throat; before this I had tasted nothing."
So he spoke, and Achilles told his companions and the servant women
to set beds under the porch and throw beautiful
purple blankets on them, and spread rugs on top,
and put thick cloaks on top to use as covers.
And the women went out of the hall with torches in their hands,
and quickly they spread two beds, hurrying.
And swift-footed Achilles spoke to him, teasing him a little:
"Lie down outside, then, dear old man, in case one of the Achaeans
comes here, a counselor, one of those who always
sit beside me and give me advice, as is right;
if one of them saw you through the swift black night,
he would tell Agamemnon, shepherd of the people, right away,
and there would be a delay in releasing the body.
But come, tell me this and tell it straight:
how many days do you plan to hold the funeral for noble Hector,
so that for that time I can wait myself and hold back the people."
Then the old man Priam, godlike, answered him:
"If you really want me to complete the funeral of noble Hector,
then by doing this you would do me a favor, Achilles.
You know how crowded we are in the city, and the wood is far
to bring down from the mountain, and the Trojans are very afraid.
Nine days we would wail for him in the halls,
and on the tenth we would bury him and the people would feast,
and on the eleventh we would build a mound over him,
and on the twelfth we would fight again, if we must."
Then swift-footed shining Achilles answered him:
"These things will be as you say too, old man Priam, just as you ask;
I will hold back the war for as long a time as you ask."
So speaking, he grasped the old man's right hand
at the wrist, so that he would not be afraid in his heart.
So they slept there in the porch of the house,
the herald and Priam, with careful plans in their minds;
but Achilles slept in the inner corner of the well-built hut,
and beside him lay Briseis with the lovely cheeks.
And the other gods and the horse-helmed men
slept all night long, overcome by soft sleep;
but helpful Hermes was not caught by sleep,
as he thought in his heart about how to send king Priam
out from the ships, unnoticed by the holy gatekeepers.
He stood above his head and said to him:
"Old man, you don't seem to care about danger at all, sleeping like this
among enemy men, though Achilles has let you be.
Now you have ransomed your dear son, and given many gifts;
for you alive, three times as much ransom would be given
by the sons left behind you, if Agamemnon
the son of Atreus recognized you, and all the Achaeans knew."
So he spoke, and the old man was afraid, and woke the herald.
And Hermes yoked the horses and mules for them,
and quickly he drove them himself through the camp, and nobody knew.
But when they came to the ford of the fair-flowing river
Xanthus the whirling, whom immortal Zeus fathered,
then Hermes left for steep Olympus,
and Dawn in her saffron robe spread over all the earth,
and they drove to the city with wailing and groaning,
the horses, while the mules carried the body. And nobody else
knew before them, no man or fair-girdled woman,
but Cassandra, like golden Aphrodite,
going up to Pergamon, saw her dear father
standing in the chariot, and the herald, the city's crier;
and she saw him lying on the bier on the mules;
and she screamed, and made her voice heard through all the city:
"Come and see, Trojans and Trojan women, Hector,
if you ever rejoiced in him while he lived, coming back from battle,
since he was a great joy to the city and to all the people."
So she spoke, and no man was left there in the city,
nor woman; unbearable grief came to them all;
and they met the one bringing the body near the gates.
First his dear wife and his lady mother
tore their hair, rushing to the well-wheeled wagon,
touching his head; and the crowd wept around them.
And now all day long until the sun went down
they would have wept for Hector, shedding tears before the gates,
if the old man had not spoken to the people from the chariot:
"Give way, so I can drive through with the mules; afterwards
you will have your fill of crying, when I have brought him into the house."
So he spoke, and they stood apart and gave way to the wagon.
And when they had brought him into the famous house, then
they laid him on a pierced bier, and seated beside him singers,
leaders of the dirges, who sang the mournful song;
and they sang the dirge, and the women groaned after them.
And white-armed Andromache began the lament among them,
holding the head of man-killing Hector in her hands:
"Husband, you have died young, and you leave me a widow
in the halls; and your child is still just a baby,
the one you and I, unlucky, bore, and I do not think
he will reach manhood; before that, this city
will be destroyed from the top down; you have died, its guardian, who
used to save it, and you kept its faithful wives and baby children,
and they will soon be carried off in the hollow ships,
and I along with them; and you, child, will follow with me,
where you would do shameful work,
slaving for a pitiless master; or some Achaean
will grab you by the hand and throw you from the tower to a miserable death,
in anger because Hector killed his brother,
or his father, or his son; since very many Achaeans
bit the endless ground in Hector's hands.
Your father was not gentle in the miserable battle;
that is why the people mourn him through the city,
and you have made for your parents a grief and sorrow to be prayed away,
Hector; and for me above all painful sorrows are left.
You did not reach out your hands to me from your bed when you died,
and you did not say a careful word to me, one I could always
remember, night and day, shedding tears."
So she spoke weeping, and the women groaned after her.
And then Hecuba began the heavy lament among them:
"Hector, dearest by far to my heart of all my sons,
while you lived you were truly dear to the gods;
and they cared for you even in the fate of death.
My other sons, swift-footed Achilles
used to sell, whoever he caught, across the barren sea,
to Samos and Imbros and smoky Lemnos;
but when he took your life with the long-pointed bronze,
he often dragged you around the tomb of his companion
Patroclus, whom you killed; and even so he did not bring him back.
But now you lie fresh and dewy in my halls,
like someone whom Apollo of the silver bow,
coming at him with his gentle arrows, has killed."
So she spoke weeping, and raised endless lament.
And after them Helen began the lament third:
"Hector, dearest by far to my heart of all my husband's brothers,
my husband is godlike Alexander,
who brought me to Troy; I wish I had died first.
It is now the twentieth year for me
since I left there and went away from my own homeland;
but I never heard a harsh or insulting word from you;
and if anyone else in the halls blamed me,
one of my husband's brothers, or sisters-in-law, or the well-dressed wives of his brothers,
or my mother-in-law — my father-in-law was always gentle like a father —
then you would talk to them and hold them back with words,
with your gentle heart and your gentle words.
So I weep for you and for my own unlucky self, grieving in my heart;
there is no longer anyone else in broad Troy
gentle or dear to me; everyone shrinks from me."
So she spoke weeping, and the endless people groaned.
And the old man Priam spoke to the people:
"Bring wood now, Trojans, to the city, and don't
be afraid in your hearts of an Argive ambush; Achilles
sent me off with this command from his black ships,
not to harm us before the twelfth dawn comes."
So he spoke, and they yoked oxen and mules under the wagons,
and quickly then they gathered in front of the city.
Nine days they brought in endless wood;
but when the tenth dawn appeared, bringing light to mortals,
then they brought bold Hector out, shedding tears,
and laid the body on top of the pyre, and threw fire on it.
And when early-born rosy-fingered Dawn appeared,
then the people gathered around the pyre of famous Hector.
But when they had gathered and come together,
first they put out the whole pyre with flashing wine,
as far as the fire's strength had spread; and then
the brothers and companions gathered the white bones,
mourning, and heavy tears streamed down their cheeks.
And they took them and put them in a golden urn,
wrapping them in soft purple cloth.
And they quickly put it in a hollow grave, and over it
they spread large close-set stones;
and they quickly heaped up the mound, and watchers sat all around,
in case the well-greaved Achaeans attacked before then.
And when they had heaped the mound, they went back; and then
gathering well together they feasted on a glorious feast
in the halls of Priam, Zeus-nurtured king.
So they busied themselves with the funeral of Hector, tamer of horses.